Вікіпэдыя be_x_oldwiki https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Мэдыя Спэцыяльныя Абмеркаваньне Удзельнік Гутаркі ўдзельніка Вікіпэдыя Абмеркаваньне Вікіпэдыі Файл Абмеркаваньне файла MediaWiki Абмеркаваньне MediaWiki Шаблён Абмеркаваньне шаблёну Дапамога Абмеркаваньне дапамогі Катэгорыя Абмеркаваньне катэгорыі Партал Абмеркаваньне парталу TimedText TimedText talk Модуль Абмеркаваньне модулю Event Event talk Віцебск 0 842 2694760 2692783 2026-10-04T10:01:02Z ~2026-53165-93 100487 /* Назва */ 2694760 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Віцебск |Лацінка = Viciebsk |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Віцебску |Герб = Coat of Arms of Viciebsk, Belarus.svg |Сьцяг = Flag of Viciebsk, Belarus.svg |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 974, 1021 |Статус з = |Магдэбурскае права = 17 сакавіка 1597 |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]] |Раён = |Сельсавет = |Гарадзкі савет = [[Віцебскі гарадзкі савет|Віцебскі]] |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 96.73 |Крыніца плошчы = <ref>[http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010.doc Государственный земельный кадастр Республики Беларусь]{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}} (па стане на 1 студзеня 2010 г.)</ref> |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 364800 |Год падліку колькасьці = 2020 |Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref name="belstat2020" /> |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 210xxx |СААТА = |Выява = Viciebsk collage.jpg |Апісаньне выявы = Віды Віцебску |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 11 |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 10 |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = [http://vitebsk.gov.by/ Афіцыйны сайт]{{ref-ru}} }} '''Ві́цебск''' — [[горад|места]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Дзьвіна|Дзьвіне]] пры ўтоку ў яе [[Віцьба|Віцьбы]] і [[Лучоса|Лучосы]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Віцебскі гарадзкі савет|Віцебскага гарсавету]], [[Віцебскі раён|раёну]] і [[Віцебская вобласьць|вобласьці]]. Плошча 96,73 км². Насельніцтва на 2025 год — 358 927 чалавек<ref name="belstat2020" />. Знаходзіцца за 300 км ад [[Менск]]у, непадалёк ад [[Беларуска-расейская граніца|граніцы]] з [[Расея]]й. [[Віцебскі чыгуначны вузел|Вузел чыгунак]] на [[Масква|Маскву]], [[Санкт-Пецярбург]], [[Ворша|Воршу]], [[Полацак]] і аўтамабільных дарог. [[Віцебск (аэрапорт)|Аэрапорт]] (пункт пропуску празь дзяржаўную граніцу), рачны порт. Віцебск — [[Магдэбурскае права|магдэбурскае]] [[горад|места]], адно з найстарэйшых у Беларусі. Колішняя сталіца [[Віцебскае княства|ўдзельнага княства]], цэнтар [[Віцебскі павет|гістарычнага рэгіёну]] і старажытны [[Віцебскія замкі|замак]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. У наш час прэтэндуе на неафіцыйны статус культурнай сталіцы краіны. Тут захаваліся [[Віцебская ратуша|меская ратуша]], [[Царква Дабравешчаньня Багародзіцы (Віцебск)|царква Зьвеставаньня Багародзіцы]], [[Царква Покрыва Багародзіцы (Віцебск)|царква Покрыва Багародзіцы]] на [[Маркаўшчына (Віцебск)|Маркаўшчыне]], [[Царква Прачыстай Багародзіцы і манастыр базылянаў (Віцебск)|манастыр базылянаў]], [[Касьцёл Апекі Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар трынітарыяў (Віцебск)|комплекс кляштару трынітарыяў з касьцёлам Апекі Найсьвяцейшай Панны Марыі]], [[Касьцёл Сьвятой Барбары (Віцебск)|касьцёл Сьвятой Барбары]] і [[Палац Кудзіновічаў (Віцебск)|палац Кудзіновічаў]], помнікі архітэктуры XII—XIX стагодзьдзяў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаліся [[Царква Сьвятых Барыса і Глеба (Віцебск)|царква Сьвятых Барыса і Глеба]] на [[Пескавацік]]у, [[Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і кляштар дамініканаў (Віцебск)|комплекс кляштару дамініканаў з касьцёлам Сьвятога Міхала Арханёла]] і [[Фарны касьцёл (Віцебск)|Фарны касьцёл]], помнікі архітэктуры XVIII ст., [[Сьпіс помнікаў архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага, зруйнаваных уладамі Расейскай імпэрыі|зруйнаваныя расейскімі ўладамі]], а таксама цэрквы [[Царква Прачыстай Багародзіцы і манастыр базылянаў (Віцебск)|саборная Прачыстай Багародзіцы]] (адноўлена ў 2010 годзе), [[Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Рынкавая)|Уваскрасеньня Хрыстова]] на Рынку (адноўлена ў 2008 годзе), Узьвіжаньня Сьвятога Крыжа, [[царква Божага Яўленьня (Віцебск)|Божага Яўленьня]], [[царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Заручаўская)|Уваскрасеньня Хрыстова]] на [[Заручаўе|Заручаўі]], [[царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Віцебск)|Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла]], [[царква Сьвятога Яна Хрысьціцеля (Віцебск)|Сьвятога Яна Хрысьціцеля]], [[царква Сьвятога Спаса (Віцебск)|Сьвятога Спаса]], [[царква Раства Хрыстова (Віцебск)|Раства Хрыстова]], [[царква Сьвятога Духа (Віцебск)|Сьвятога Духа]] і [[Царква Сьвятой Тройцы (Маркаўшчына)|Сьвятой Тройцы]], [[Касьцёл Сьвятога Язэпа і калегіюм езуітаў (Віцебск)|комплекс езуіцкага калегіюма з касьцёлам Сьвятога Язэпа]], кляштарныя комплексы [[касьцёл Сьвятога Антонія і кляштар бэрнардынаў (Віцебск)|бэрнардынаў з касьцёлам Сьвятога Антонія]] і [[касьцёл Маці Божай Шкаплернай і кляштар піяраў (Віцебск)|піяраў з касьцёлам Маці Божай Шкаплернай]], [[Вялікая сынагога (Віцебск)|Вялікая сынагога]], помнікі архітэктуры XVII—XIX стагодзьдзяў, [[Сьпіс помнікаў гісторыі і архітэктуры Беларусі, зруйнаваных уладамі СССР|зьнішчаныя савецкімі ўладамі]]. Калі на пачатак XIX стагодзьдзя Віцебск упрыгожвала [[Сьпіс помнікаў архітэктуры віленскага барока#Віцебшчына|12 унікальных твораў]] [[віленскае барока|віленскага барока]] (другое месца пасьля [[Вільня|Вільні]]), то [[Русіфікацыя Беларусі|па расейскім і савецкім панаваньні]] зь іх захаваўся толькі [[Віцебская ратуша|адзін у перабудаваным выглядзе]]. == Назва == [[Тапонім]] Віцебск утварыўся ад назвы ракі [[Віцьба|Віцьбы]] паводле найбольш старажытнай мадэлі — уласная назва ракі + [[суфікс]] -ск<ref name="Lemciuhova">Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. Лемцюговай. — {{Менск (Мінск)}}: Тэхналогія, 2010.</ref>. Увогуле, у [[айканімія|айканіміі]] [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічных беларускіх зямель]] суфікс -ск (-цак) лічыцца глыбока традыцыйнай рэліктавай зьявай, якая падкрэсьлівае самабытнасьць беларускага народа і старажытнасьць тэрыторыі яго расьсяленьня. Такі суфікс адзначаецца з IX—X стагодзьдзяў, у тым ліку ў назвах двух найстаражытнейшых местаў [[Полацак|Полацку]] і [[Смаленск]]у, засьведчаных летапісамі пад 862 і 863 гадамі. Звыш паловы [[замак|гарадоў]] з назвамі на -ск, памянёных у летапісах XI стагодзьдзя, прыпадае менавіта на зону фармаваньня [[беларусы|беларусаў]], дзе гэты суфікс выяўляе прадуктыўнасьць і ў наступныя стагодзьдзі. Кожнае трэцяе [[Гарады Беларусі|беларускае места]] зь ліку занесеных у «[[Сьпіс рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх]]» канца XIV стагодзьдзя сканчаецца на -ск (-цак)<ref name="Lemciuhova"/>. Існуе некалькі меркаваньняў датычна паходжаньня [[гідронім]]у Віцьба. На думку географа [[Вадзім Жучкевіч|Вадзіма Жучкевіча]], у аснове назвы ракі славянскае паняцьце «віць» — 'вільготнае месца, багна' — у спалучэньні з [[фармант]]ам -ба, што надае прыналежнасьць да месца<ref>{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}} С. 53.</ref>. Гісторык [[Аляксей Сапуноў]] сьцьвярджаў, што Віцьба атрымала назву ад уласных лукавінаў, паміж якімі яна мусіла «віцца»<ref>Сапунов А. [https://web.archive.org/web/20090309181021/http://sapunov.vitebsk.orthodoxy.ru/book/glava1.shtml Историко-статистический очерк города Витебска] / Комис. по работе в архивах Витебской епархии; Подг. интернет-публ. свящ. Владимира Горидовца. — Изд. отд. Витебской епархии. — Витебск, 2006.</ref>. Маскоўскі [[Балтыстыка|балтыст]] [[Уладзімер Тапароў]] аспрэчваў славянскую вэрсію паходжаньня назвы ракі і апэляваў да шчыльнага гіпатэтычна [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] гідранімічнага фону ў басэйне Дзьвіны. На яго думку, назва «Віцьба» — балтыйская, а найбольш аўтэнтычнай формай трэба лічыць раньняе ''Відба'' (і адпаведна ''Відбеск''). Балтыйскую першакрыніцу Тапароў рэканструяваў у выглядзе ''Vid-up-'' 'Сярэдняя рака' і параўноўваў з балтыйскімі назвамі тыпу ''Vidupe'' (у Латвіі) і ''Выцебець'' (у басэйне [[Ака|Акі]], каля Выцебеці нямала назваў-дубляў кшталту ракі Сярэдняй)<ref>Топоров В. Н. Балтийский элемент в гидронимии Поочья. II // Балтославянские исследования 1987. — М., 1989. С. 63—64.</ref>. Іншыя варыянты [[Старабеларуская мова|напісаньня]] назвы места ў гістарычных крыніцах: ''Витепск''{{Заўвага|ПСРЛ. Т. 1. — М., 1962. С. 413.}}, ''Видбеск'', ''Видебск'', ''Витепеск'', ''Витьбеск''. У нямецкіх хроніках упамінаецца пад назвай ''Вітэнбеке'' ({{мова-la|Vitenbeke|скарочана}}){{Заўвага|[[Хроніка Лівоніі Германа Вартбэрга|Хроніка Вартбэрга]]}}. У гаворках Віцебшчыны таксама сустракаюцца варыянты ''Віцемск'', ''Вітэбск'', ''Вытэбск'', ''Віцімськ''<ref>[[Мікола Касьпяровіч|Касьпяровіч М.]] Віцебскі краёвы слоўнік (матар'ялы). — Віцебск, 1927. С. 364.</ref> == Гісторыя == {{Асноўны артыкул|Гісторыя Віцебску}} === Раньнія часы === {{Асноўны артыкул|Віцебскае княства}} Датаваньне першага пісьмовага ўпаміну пра Віцебск няпэўнае. Паводле легенды зь [[Віцебскі летапіс|Віцебскага летапісу]], складзенага ў XVIII ст., [[Замак|горад]] у 974 годзе заклала княгіня кіеўская [[Вольга (княгіня кіеўская)|Вольга]], аднак вядома, што яна памерла яшчэ ў 969 годзе. З гэтай прычыны на сёньняшні дзень паміж гісторыкамі вядзецца спрэчка: як імаверную дату заснаваньня называюць 947 год (паводле «[[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых часоў]]» у 947 годзе Вольга наведвала міжрэчча Дзьвіны і Дняпра і ўтварыла тут [[пагост (тып паселішча)|пагосты]] для збору даніны, у тым ліку на рэках Мсьце і Лузе, магчыма тады зьявіўся пагост і на Віцьбе — Віцебск), а таксама 914 год<ref>Шишанов В. 974, 947 или 914? // Витебский проспект. № 45, 10 ноября 2005. С. 3.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Viciebsk, Pahonia. Віцебск, Пагоня (1672).jpg|119|Viciebsk, Pahonia. Віцебск, Пагоня (1720) (2).jpg|94|Гербы [[Віцебскае княства|Віцебскага княства]] (1672) і [[Віцебскае ваяводзтва|ваяводзтва]] (1720) з «[[Пагоня]]й»}} У Х—ХІІІ стагодзьдзях Віцебск займаў важнае месца на «[[Шлях з варагаў у грэкі|шляху з варагаў у грэкі]]». У 1021 годзе князь кіеўскі [[Яраслаў Уладзімеравіч]] перадаў места разам з [[Усьвяты|Усьвятам]] князю полацкаму [[Брачыслаў Ізяславіч|Брачыславу Ізяславічу]] пры складаньні міру. Па сьмерці князя полацкага [[Усяслаў Чарадзей|Ўсяслава Чарадзея]] (1101 год) Віцебск стаў сталіцай [[Віцебскае княства|удзельнага княства]]. Першым князем віцебскім быў [[Сьвятаслаў Усяславіч]], пазьней местам і княствам валодалі ягоныя нашчадкі [[Васількавічы]]. У 1167 годзе князь менскі [[Валадар Глебавіч]] узяў Віцебск у аблогу, а ў 1196 годзе каля места адбылася бітва аб’яднаных сілаў полацкіх і чарнігаўскіх князёў з смаленскімі князямі. Полацкія князі перамаглі і вярнулі сабе Віцебскае княства. З 1318 году тут княжыў Яраслаў Васільевіч, які аддаў сваю адзіную дачку Марыю замуж за князя крэўскага [[Альгерд]]а. === Вялікае Княства Літоўскае === {{Асноўны артыкул|Віцебскае ваяводзтва}} [[Файл:Viciebsk. Віцебск (1664) (2).jpg|значак|[[Рысунак]] Віцебску, 1664 г.]] Па сьмерці князя Яраслава (1320 год) Віцебск паводле спадчыны перайшоў да [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Альгерд]]а і такім чынам далучыўся да [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. У 1341 годзе тутэйшыя жыхары на чале з Альгердам дапамаглі [[Пскоўская рэспубліка|Пскову]] супраць [[крыжакі|крыжакоў]]<ref name="evkl">[[Леанід Калядзінскі|Калядзінскі Л.]], [[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Віцебск // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 448.</ref>. З 1345 году места знаходзілася ў валоданьні [[Андрэй Альгердавіч|Андрэя Альгердавіча]]. [[Файл:Algirdas (99260157).jpg|140px|значак|зьлева|Вялікі князь [[Альгерд]]]] Паводле гістарычных крыніцаў, у 1351 годзе ў Віцебску завяршылася будаваньне княскага палаца і муравана-драўляных [[Віцебскія замкі|Верхняга і Ніжняга замкаў]], даўжыня сьценаў якіх складала 1,75 км<ref name="evkl"/>. У [[Сьпіс рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх|Сьпісе рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх]] (канец XIV ст.) Віцебск значыцца сярод [[Літва|«літоўскіх»]] замкаў. У канцы XІV ст. места апынулася ў цэнтры міжусобнага змаганьня паміж сынамі і суродзічамі Альгерда за права валоданьня гэтым важным стратэгічным пунктам. Верхні і Ніжні замкі неаднаразова супрацьстаялі шматлікім і працяглым аблогам. 15 ліпеня 1410 году віцебская [[харугва]] ўзяла ўдзел у [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]]. [[Файл:Viciebsk, Vialikaja-Rynak. Віцебск, Вялікая-Рынак (J. Pieška, 1800).jpg|значак|Вуліца Вялікая. [[Юзэф Пешка|Ю. Пешка]], каля 1800 г.]] У XV—XVІ стагодзьдзях Віцебск стаў буйным гандлёвым і рамесным цэнтрам. На 1441 год ён уваходзіў у лік 15 найбольшых местаў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Паводле ўстаўной граматы вялікага князя [[Казімер Ягелончык|Казімера]] 1444 году Віцебск атрымаў абмежаванае самакіраваньне, таксама грамата фактычна зафіксавала аўтаномію Віцебскай зямлі<ref name="evkl449">[[Леанід Калядзінскі|Калядзінскі Л.]], [[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Віцебск // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 449.</ref>. Надалей у XVІ ст. места атрымала некалькі прывілеяў, якія гарантавалі недатыкальнасьць зямельных уладаньняў фэўдалаў і мяшчанаў, правы бязмытнага гандлю і вольнага выезду ў межах дзяржавы<ref name="evkl449"/>. [[Файл:Žygimont Vaza. Жыгімонт Ваза (1601-15).jpg|140пкс|значак|зьлева|[[Жыгімонт Ваза]]]] У 1508 годзе на базе Віцебскага намесьніцтва ўтварылася [[Віцебскае ваяводзтва|ваяводзтва]]<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] [https://web.archive.org/web/20090401195829/http://vn.belinter.net/vkl/29.html Тэрыторыя, адміністрацыйны падзел] // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 34—39.</ref>. 17 сакавіка 1597 году [[Сьпіс польскіх манархаў|кароль]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] [[Жыгімонт Ваза]] надаў месту [[Магдэбурскае права]] і [[Герб Віцебску|герб]]<ref name="zam">{{Літаратура/Замкі Беларусі|к}} С. 126.</ref>: «''у блакітным полі пагрудная выява Ісуса Хрыста, пад якой чырвоны меч''». Вытрымка з адпаведнага вялікакняскага прывілею: {{Цытата|Герб надаем месту нашаму Віцебскаму ў блакітнам полю абраз сьвятога Спаса Збавіцеля нашага, а пры том зараз трохі ніжэй меч голы чырвоны, што ся маець разумець крававы.}} [[Файл:Viciebsk, Vialikaja-Biržavy. Віцебск, Вялікая-Біржавы (J. Pieška, 1800).jpg|значак|[[Віцебская ратуша|Ратуша]]. [[Юзэф Пешка|Ю. Пешка]], каля 1800 г.]] У другой палове XVІ — пачатку XVІІ стагодзьдзяў у Віцебску ўтварылася супольнасьць кальвіністаў, у якую ўваходзілі заможныя месьцічы і сябры магістрату. Адначасна ў месьце распачалі сваю дзейнасьць праваслаўныя брацтвы, якія спрыялі захаваньню беларускай мовы і культуры. Ад пачатку XVІ ст. Віцебск неаднаразова (у 1502, 1516, 1519, 1534 і 1536 гадох) цярпеў ад агрэсіі [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]], войскі якой спусташалі ваколіцы места, забівалі і бралі ў палон ягоных жыхароў<ref name="evkl450">[[Леанід Калядзінскі|Калядзінскі Л.]], [[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Віцебск // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 450.</ref>. У [[Інфлянцкая вайна|Інфлянцкую вайну]] маскоўскія захопнікі двойчы бралі Віцебск у аблогу (у 1562 і 1568 гадох), зьнішчаючы ягоныя пасады і ваколіцы<ref name="evkl450"/>. У 1602 годзе вяртаючыся дадому з [[вайна Рэчы Паспалітай са Швэцыяй|вайны Рэчы Паспалітай з Швэцыяй]] места абрабавалі [[запароскія казакі]]<ref name="evkl450"/>: {{Цытата|Таго ж [[Год|року]] запароскія казакі ў Швэцыі былі, да нічога не памаглі, толька вялікую шкоду гаспадару ўчынілі, бо места слаўнае, места багатае Віцебск зваявалі, мяшчан пабілі, панны паплюгавілі, скарбы пабралі.|[[Баркулабаўскі летапіс]]}} [[Файл:Simmler Martyrdom of Josaphat Kuntsevych.jpg|140px|значак|зьлева|Забойства [[Язафат Кунцэвіч|Язафата Кунцэвіча]]]] [[Файл:Viciebsk, Zadunaŭskaja-Vialikaja. Віцебск, Задунаўская-Вялікая (1874).jpg|значак|Агульны выгляд места, 1874 г.]] 12 лістапада 1623 году ў Віцебск выбухнуў бунт<ref name="be208">{{Літаратура/БелЭн|4к}} С. 208.</ref>, вынікам якога стала забойства полацкага ярхіяпіскапа [[Язафат Кунцэвіч|Язафата Кунцэвіча]]. За ўдзел часткі жыхароў у бунце места часова пазбавілі Магдэбурскага права (вярнулі ў 1654 годзе). У сярэдзіне XVІІ ст. Віцебск быў буйным адміністрацыйным, рамесным і гандлёвым цэнтрам, у якім налічвалася больш за тысячу дамоў. Тут разьвіваліся мэтала- і дрэваапрацоўка, гарбарнае, ганчарнае, васкабойнае [[рамёствы]], а таксама мёдаварэньне. Захаваліся сьведчаньні азначэньня жыхароў Віцебску і ваколіцаў [[Ліцьвіны|ліцьвінамі]]: «''литвин, из Витепска, Иванко Мещеринов''» (1609 год)<ref>Акты исторические, собранные и изданные Археографической коммиссией. Т. 2. — СПб., 1841. [https://books.google.by/books?id=cVFfAAAAcAAJ&pg=PA292&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi9ofOa0ar6AhWawAIHHQUnBkkQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0&f=false С. 262].</ref>, «''…Давыдко Кученин в роспросе сказался: родом литвин{{Заўвага|Ранейшыя сьведчаньні ўжываньня канструкцыі «''родам [[Ліцьвіны|ліцьвін (літоўка)]]''»: «''сіи [[Андрэй (япіскап цьвярскі)|Андрѣи]] бяше родомъ Литвинъ, сынъ [[Гердзень (імя)|Ерденевъ]], Литовскаго князя''»<ref>Троицкая летопись. Реконструкция текста. Изд. М. Д. Присёлков. — М. — Л., 1950. С. 344—345.</ref> ([[Траецкі летапіс]] пад 1289 годам); «''литвин родом''» ([[Жыціе|жывот]] [[Даўмонт Пскоўскі|Даўмонта Пскоўскага]] першай трэці XIV стагодзьдзя<ref>Лосева О. В. Жития русских святых в составе древнерусских Прологов XII — первой трети XV веков. — М., 2009. [https://books.google.by/books?id=9abSAAAAQBAJ&pg=PA200&dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjchJnemq78AhWNiP0HHWRNCiA4KBDoAXoECAQQAg#v=onepage&q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&f=false С. 199—201].</ref>); «''родом литовка, а прозвище ей бысть литовское Августа''» пра дачку вялікага князя літоўскага [[Гедзімін]]а ([[Ніканаўскі летапіс]] 1526—1530 гадоў, адкуль перайшло ў [[Ліцавы летапісны звод]] 1568—1576 гадоў)}} [[Беларусцы|белорусец]] [[Віцебскі павет|Витепского повету]]''» (1627 год)<ref>Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 94.</ref>, «''литвин Александр Лабыт… шляхтич Витебского повету''» (1632 год)<ref>Акты Московского государства, изданные Императорской академией наук. Т. 1. — СПб., 1890. [https://books.google.by/books?id=APZZAAAAcAAJ&pg=PA427&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B8%D0%B7%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj59_vm-aj6AhVKDewKHbimAS0Q6AF6BAgDEAI#v=snippet&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D1%88%D0%BB%D1%8F%D1%85%D1%82%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%BB%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%82%D1%8A&f=false С. 433].</ref>, «''[из Витебска] литвин… Гришка Яновский''» (1647 год)<ref>Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 209.</ref>, «''литвина… витепского торгового человека мещанина Остафья Андреева сына Пажанка''» (1668 год)<ref>Русско-белорусские связи во второй половине XVII в. (1667—1686 гг.). Сборник документов. — Мн., 1972. С. 52.</ref>, «''…в распросе своем сказал: зовут его Сенькою Тихонов сын, родом литвин, города Витебска крестьянский сын деревни Гавриленки''» (1684—1685 гады)<ref>Труды… Тульской Губернской Учетной Архивной Комиссии. Кн. 1. — Тула, 1915. [https://books.google.by/books?id=56M6AQAAMAAJ&pg=PA556&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi9ofOa0ar6AhWawAIHHQUnBkkQ6AF6BAgLEAI#v=snippet&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%81%D0%BA%D0%B0&f=false С. 556].</ref>. З пачаткам [[Вайна 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай]] (1654—1667) Віцебскі замак па амаль 3-месячнай аблозе захапіла 20-тысячнае войска [[Маскоўская дзяржава|маскоўскіх ваяводаў]] і ўкраінскіх казакаў. У баях загінула большасьць месьцічаў, значная частка шляхты і жыдоў трапіла ў палон. Акупанты прымусова вывезьлі ў Маскву нямала тутэйшых рамесьнікаў<ref name="evkl450"/>. Толькі ў 1667 годзе Віцебск, згодна з умовамі замірэньня, вярнулі Вялікаму Княству Літоўскаму. Паводле тагачаснага інвэнтару ў месьце было тры замкі — Верхні (Горны), дзе знаходзіўся палац ваяводы, Ніжні (Дольны) і Ўзгорскі. Замкі стаялі ў атачэньні муроў з 20 вялікімі і 3 малымі вежамі. Неўзабаве ў Віцебску адкрыўся [[Касьцёл Сьвятога Язэпа і калегіюм езуітаў (Віцебск)|езуіцкі калегіюм]] (1682 год). У [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікую Паўночную вайну]] (1700—1721) 28 верасьня 1708 году на загад [[Пётар I|Пятра I]]<ref>{{Літаратура/Памяць/Віцебск|1к}} С. 74.</ref> места спалілі расейскія войскі<ref>{{Літаратура/Замкі Беларусі|к}} С. 132.</ref><ref>[[Уладзімер Аляксеевіч Арлоў|Арлоў У.]] Якая роля ў нашай гісторыі належыць Пятру I? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 47.</ref>. Згарэлі замкі, ратуша, крамы, усе пасады, 12 цэркваў і 4 касьцёлы. 3 гэтага часу пачаўся заняпад эканомікі места<ref name="evkl450"/>. Па аднаўленьні ў другой палове XVІІІ ст. Віцебск сваёй велічынёю стаў другім (пасьля Магілёва) местам на тэрыторыі сучаснай Беларусі. У 1764 годзе яго ўраўнавалі ў правох з сталіцай — [[Вільня]]й<ref name="hbm">[https://web.archive.org/web/20081010150251/http://knihi.com/hierb/vicie.html Віцебск] // {{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў|к}}</ref>, тут пачалося будаваньне новай мураванай [[Віцебская ратуша|ратушы]] (скончылася ў 1775 годзе). <gallery caption="Віцебск на акварэлях [[Юзэф Пешка|Юзэфа Пешкі]]" widths="150" heights="150" class="center"> Viciebsk, Rynak. Віцебск, Рынак (J. Pieška, 1800).jpg|Рынак Viciebsk, Pračyścienskaja hara. Віцебск, Прачысьценская гара (J. Pieška, 1800).jpg|[[Царква Прачыстай Багародзіцы і манастыр базылянаў (Віцебск)|Царква Прачыстай Багародзіцы]] Viciebsk, Nižni Zamak. Віцебск, Ніжні Замак (J. Pieška, 1800).jpg|Ніжні Замак Viciebsk, Dunaj. Віцебск, Дунай (J. Pieška, 1800).jpg|Агульны выгляд з боку ручая Дунаю </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Viciebsk, Vićba-Płoskaja hara. Віцебск, Віцьба-Плоская гара (J. Pieška, 1800).jpg|Агульны выгляд з боку Віцьбы Viciebsk, Zaručaŭje-Nižni Zamak. Віцебск, Заручаўе-Ніжні Замак (J. Pieška, 1800).jpg|Агульны выгляд з боку Заручаўя Viciebsk, Zaručaŭje-Ruś. Віцебск, Заручаўе-Русь (J. Pieška, 1800).jpg|Заручаўе Viciebsk, Zadźvińnie, Połackaja-Bohajaŭlenski. Віцебск, Задзьвіньне, Полацкая-Богаяўленскі (J. Pieška, 1800).jpg|Задзьвіньне </gallery> === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Viciebsk, Rynak. Віцебск, Рынак (S. Baranoŭski, 1873).jpg|міні|Гістарычны Рынак, 1873 г.]] У выніку [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1772 год) Віцебск апынуўся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], дзе стаў цэнтрам [[Віцебская правінцыя|правінцыі]] (у 1796 годзе цэнтар [[Беларуская губэрня|Беларускай]], з 1802 году [[Віцебская губэрня|Віцебскай]] губэрні). У 1781 годзе расейскія ўлады зацьвердзілі новы герб места з «[[Пагоня]]й» на бел-чырвона-белым фоне. У 1803 годзе на загад з [[Санкт-Пецярбург]]у ўсе мескія прывілеі накіравалі ў Сэнат на рэвізію, з тых часоў няма зьвестак пра іхнае месца знаходжаньня<ref name="hbm"/>. У 1777 годзе ў Віцебску пачало працаваць першае прамысловае прадпрыемства — гарбарня, у 1797 годзе — губэрнская друкарня. У 1804 годзе адкрылася [[Віцебская гімназія|гімназія]]. У [[Вайна 1812 году|вайну 1812 году]] з 16 ліпеня да 26 кастрычніка места займалі францускія войскі. Гісторык [[Вітаўт Кіпель]] зазначае, што ў пачатку XIX ст. у [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] існаваў гурток «літоўскай шляхты» з [[Магілёў|Магілёва]] і зь [[Віцебскае ваяводзтва|Віцебшчыны]]. Гэта сьведчыць пра тое, што перасяленцы з [[Анэксія|анэксаванага]] Расейскай імпэрыяй [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] акцэнтавалі ўвагу на тым, што яны [[ліцьвіны]], што яны паходзяць зь [[Літва|Літвы]], а ня Польшчы<ref>[[Вітаўт Кіпель|Кіпель В.]] Да гісторыі беларускай эміграцыі ў ЗША // Запісы Беларускага Інстытуту Навукі й Мастацтва. № 29, 2005. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=LxUWAQAAMAAJ&dq=%D1%88%D1%82%D0%BE+%D1%8F%D0%BD%D1%8B+%D0%BB%D1%96%D1%86%D1%8C%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%8B+%2C+%D0%BB%D1%96%D1%86%D1%8C%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0+%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%83&focus=searchwithinvolume&q=%D0%BB%D1%96%D1%86%D1%8C%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0+%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%83 С. 32].</ref>. [[Файл:Alaksiej Sapunoŭ. Аляксей Сапуноў (1900-09).jpg|140px|значак|зьлева|[[Аляксей Сапуноў]]]] {{Падвойная выява|справа|Viciebsk, Pahonia. Віцебск, Пагоня (1781).jpg|91|Viciebsk, Pahonia. Віцебск, Пагоня (1840).jpg|123|Гербы Віцебску (1781) і [[Віцебская губэрня|Віцебскай губэрні]] (1840) з «[[Пагоня]]й»}} На 1825 год у Віцебску працавалі 10 прадпрыемстваў, 135 крамаў, 8 корчмаў, 150 шынкоў, 6 навучальных установаў, места ўпрыгожвалі 24 сакральныя будынкі розных канфэсіяў. У 1826 годзе ўтварылася [[Беларускае вольнае эканамічнае таварыства]], з 1845 году пачаў сваю дзейнасьць мескі тэатар. За часамі [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] ў 1863 годзе група гімназістаў і канцылярскіх урадоўцаў спрабавала пакінуць Віцебск і далучыцца да паўстанцкіх аддзелаў, але іх затрымалі ўлады. Расейцы абвясьцілі ў месьце ваеннае становішча<ref name="hbm"/>. У 1866 годзе празь Віцебск прайшла [[Рыга-Арлоўская чыгунка]], пазьней чыгуначныя лініі злучылі места з [[Масква|Масквой]], [[Берасьце]]м, [[Санкт-Пецярбург]]ам і [[Кіеў|Кіевам]]. З 1874 году пачало сваю дзейнасьць Віцебскае навуковае таварыства лекараў. У 1881—1882 гадох тутэйшы фатограф Сігізмунд Юркоўскі першым у сьвеце разьлічыў і сканструяваў імгненны фатаграфічны [[затвор]], апісаньне якога апублікаваў у часопісе «Фатограф». На 1887 год у Віцебску было каля 2,8 тыс. будынкаў, працавалі 3 друкарні і 2 лякарні. На 1891 год у месьце было 22 навучальныя ўстановы, 5 бібліятэк, чытальня. У 1893 годзе тут адкрыўся [[Віцебскі царкоўна-археалягічны музэй|царкоўна-археалягічны музэй]], заснаваны з ініцыятывы [[Еўдакім Раманаў|Е. Раманава]] і [[Аляксей Сапуноў|А. Сапунова]]. Паводле зьвестак за 1895 год, у Віцебску налічвалася 650 мураваных і 7200 драўляных будынкаў, 2 тэатры, 3 друкарні, 8 кнігарань, 4 бібліятэкі і каля 80 прамысловых прадпрыемстваў. У 1897 годзе Бэльгійскае акцыянэрнае таварыства збудавала ў Віцебску электрастанцыю, а ў 1898 годзе — першую на Беларусі трамвайную лінію з электрычнай цягай. Апроч таго, у цэнтры места праклалі водаправод. У 1905 годзе ў Віцебску адкрыўся першы кінатэатар. З 1910 году пачаў сваю дзейнасьць першы на Беларусі настаўніцкі інстытут. 20 красавіка (3 траўня) 1917 году жыхары места ўпершыню змаглі ўрачыста адзначыць гадавіну прыняцьця [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі 3 траўня]]<ref>{{Літаратура/Паміж надзеяй і непакоем (2007)|к}} S. 114—115.</ref>. <gallery caption="Старая графіка" widths="150" heights="150" class="center"> Viciebsk, Zaručaŭje. Віцебск, Заручаўе (1844).jpg|[[Царква Раства Хрыстова (Віцебск)|Царква Раства Хрыстова]] на Заручаўі, 1844 г. Viciebsk, Pieskavacik, Trajeckaja. Віцебск, Пескавацік, Траецкая (D. Strukov, 1864-67).jpg|[[Царква Сьвятой Тройцы (Чорная)]] на Пескаваціку. Д. Струкаў, 1864—67 гг. Viciebsk, Zadźvińnie, Illinskaja. Віцебск, Задзьвіньне, Ільлінская (I. Trutnev, 1866).jpg|[[Царква Сьвятога Ільлі (Віцебск)|Царква Сьвятога Ільлі]] на Задзьвіньні. <br> І. Трутнеў, 1866 г. Viciebsk, Markaŭščyna-Trajeckaja. Віцебск, Маркаўшчына-Траецкая (I. Trutnev, 1866).jpg|[[Царква Сьвятой Тройцы (Маркаўшчына)|Царква Сьвятой Тройцы]] на Маркаўшчыне. І. Трутнеў, 1866 г. </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Viciebsk, Pieskavacik. Віцебск, Пескавацік (A. Miniat, 1866).jpg|[[Царква Сьвятых Барыса і Глеба (Віцебск)|Царква Сьвятых Барыса і Глеба]] на Пескаваціку, <br> 1866 г. Viciebsk, Duchaŭskaja. Віцебск, Духаўская (1870) (2).jpg|[[Царква Сьвятога Духа (Віцебск)|Царква Сьвятога Духа]], <br> 1870 г. Viciebsk, Vialikaja. Віцебск, Вялікая (N. Orda, 1875-76).jpg|[[Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Рынкавая)|Рынкавая царква]] і [[Касьцёл Сьвятога Антонія і кляштар бэрнардынаў (Віцебск)|касьцёл Сьвятога Антонія]]. [[Напалеон Орда|Н. Орда]], 1875—76 гг. Viciebski zamak. Віцебскі замак (N. Orda, 1875-76).jpg|[[Віцебскія замкі|Руіны замка]]. Н. Орда, 1875—76 гг. </gallery> === Найноўшы час === [[Файл:Yury Pen - Portrait of Marc Chagall.jpg|140px|значак|зьлева|[[Марк Шагал]]]] [[Файл:Viciebsk, Dźvina-Nižni Zamak. Віцебск, Дзьвіна-Ніжні Замак (1862-66).jpg|значак|Панарама места, 1860-я гг.]] 25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Віцебск абвяшчаўся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. У месьце ўтварылася [[Беларуская рада]], жыхары [[Каралёўская воласьць|Каралёўскай воласьці]] Віцебскага павету атрымалі Пасьведчаньні [[Народны Сакратарыят БНР|Народнага Сакратарыяту БНР]]<ref>{{Літаратура/ВГАБ|4к}} С. 19.</ref>. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Віцебск увайшоў у склад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]<ref name="at">{{Літаратура/150 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}</ref>, аднак 16 студзеня Масква адабрала места разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[Расейская Савецкая Фэдэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]]. 3 сакавіка 1924 году Віцебск вярнулі БССР, дзе ён стаў цэнтрам раёну і акругі (з 15 студзеня 1938 году — цэнтар вобласьці). У 1926 годзе ў Віцебску адкрыўся [[Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатар імя Якуба Коласа|Тэатар імя Якуба Коласа]], які сьпярша зваўся II Беларускім дзяржаўным тэатрам. У 1920-я гады сфармавалася творчая мастацкая школа, якая ў сусьветнай мастацтвазнаўчай літаратуры атрымала назву «Віцебскай школы абстракцыянізму» ([[Юдэль Пэн|Ю. Пэн]], [[Марк Шагал|М. Шагал]], [[Казімер Малевіч|К. Малевіч]]). У гэты ж час у Віцебску пачало дзеяць краязнаўчае таварыства, якое выдавала зборнік «Віцебшчына». Сябры мастацкай сэкцыі таварыства зьбіралі ўзоры народнага мастацтва, рабілі замалёўкі помнікаў архітэктуры і інш. 27 верасьня 1938 году Віцебск атрымаў афіцыйны статус гораду абласнога падпарадкаваньня. У гэты час тут працавалі 209 прадпрыемстваў, 3 ВНУ, 42 агульнаадукацыйныя школы, 40 бібліятэк, 11 лякарняў, 3 кінатэатры. Места стала буйным прамысловым і культурным цэнтрам Беларусі. У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 11 ліпеня 1941 да 26 ліпеня 1944 году Віцебск знаходзіўся пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. У верасьні 1941 году ў месьце заснавалі [[канцлягер]] «Пяты полк», дзе да канца нямецкай акупацыі забілі 75 тыс. [[ваеннапалонны]]х і 4 тыс. віцяблянаў<ref>{{Артыкул|аўтар=Дзядзюля А.|загаловак=Сапраўдны твар вайны яшчэ трэба намаляваць|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=82053|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=30 чэрвеня 2011|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2011-06-30 121 (26985)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/82066/30cher-7.indd.pdf 5]|issn=1990-763x}}</ref>. <gallery caption="Места на старых здымках" widths="150" heights="150" class="center"> Viciebsk, Pieskavacik, Trajeckaja. Віцебск, Пескавацік, Траецкая (1915).jpg|[[Царква Сьвятой Тройцы (Чорная)|Траецкая (Чорная) царква]] Viciebsk, Zaručaŭskaja. Віцебск, Заручаўская (1901-18).jpg|[[Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Заручаўская)]] Viciebsk, Ruś, Nižniaja Piatroŭskaja, Pietrapaŭłaŭskaja. Віцебск, Русь, Ніжняя Пятроўская, Петрапаўлаўская (1900) (3).jpg|[[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Віцебск)|Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла]] Viciebsk, Spaskaja. Віцебск, Спаская (1920-29).jpg|[[Царква Сьвятога Спаса (Віцебск)|Спаская царква]] </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Viciebsk, Zadźvińnie, Nabiarežnaja, Bohajaŭlenskaja. Віцебск, Задзьвіньне, Набярэжная, Богаяўленская (1901-18).jpg|[[Царква Божага Яўленьня (Віцебск)|Царква Божага Яўленьня]] Viciebsk, Rynak-Vialikaja. Віцебск, Рынак-Вялікая (1910) (1).jpg|[[Касьцёл Сьвятога Антонія і кляштар бэрнардынаў (Віцебск)|Касьцёл Сьвятога Антонія і кляштар бэрнардынаў]] Viciebsk, Pijarskaja. Віцебск, Піярская (1901-18).jpg|[[Касьцёл Маці Божай Шкаплернай і кляштар піяраў (Віцебск)|Касьцёл Маці Божай Шкаплернай і кляштар піяраў]] Viciebsk, Zaručaŭskaja synagoga. Віцебск, Заручаўская сынагога (1904).jpg|[[Вялікая сынагога (Віцебск)|Сынагога Вялікая]] </gallery> == Геаграфія == === Рэльеф === Тэрыторыя Віцебску разьмяшчаецца на пагорыстай мясцовасьці на заходніх адгор’ях [[Віцебскае ўзвышша|Віцебскага ўзвышша]], прарэзанага ярамі, глыбіня якіх 10—12, месцамі да 40 м. Рака [[Дзьвіна]] перасякае места ў выглядзе падковы з паўночнага захаду на паўднёвы захад далінай, якая глыбока ўразаецца і дзеліцца на левабярэжную пагорыстую, з глыбокімі ярамі частку і правабярэжную — з больш роўным рэльефам. Максымальныя ваганьні вышыняў у межах Віцебску каля 80 м, найбольш характэрныя да 20 м. Абсалютная вышыня ад 125 м над узроўнем мора (урэз Дзьвіны ў месцы сутокі з [[Лучоса]]й), да 204 м (на ўсходняй ускраіне места). У рэльефе Віцебску і навакольля выдзяляюцца глыбока ўрэзаныя даліны Дзьвіны, [[Віцьба|Віцьбы]], Лучосы. У заходняй частцы места на адносна роўным рэльефе правабярэжжа вылучаецца [[Юр’ева горка]] з абсалютнай вышынёй больш за 175 м<ref>Витебск: энциклопедический справочник / редкол.: И. П. Шамякин [и др.]. — Мн., 1988. С. 9.</ref>. === Клімат === Віцебск — найбольш паўночны абласны цэнтар Беларусі, ён знаходзіцца ў межах 55—56 пн. ш. Клімат [[Мерны клімат|мерны]] [[Кантынэнтальны клімат|кантынэнтальны]], адметны мерна цёплым летам (сярэдняя тэмпэратура ліпеня +17°, +20&nbsp;°C) і мерна халоднай зімой (сярэдняя тэмпэратура студзеня −8°, −10&nbsp;°C). {{Кліматычная інфармацыя | Назва_ў_родным_склоне = Віцебску | Крыніца = {{Спасылка | url = http://www.hmn.ru/index.php?index=76&value=26666 | загаловак = Клімат Віцебску | выдавец = [http://www.hmn.ru/ Метеоновости] | дата = 25 ліпеня 2011 | мова = ru }} <!-- сярэдняя тэмпэратура --> | Студзень_сяр = −8 | Люты_сяр = −6.5 | Сакавік_сяр = −2 | Красавік_сяр = 5.5 | Травень_сяр = 12.5 | Чэрвень_сяр = 16 | Ліпень_сяр = 17 | Жнівень_сяр = 16 | Верасень_сяр = 11.5 | Кастрычнік_сяр = 6 | Лістапад_сяр = 0 | Сьнежань_сяр = −5 <!-- колькасьць ападкаў --> | Студзень_ападкі = 38 | Люты_ападкі = 30 | Сакавік_ападкі = 39 | Красавік_ападкі = 39 | Травень_ападкі = 52 | Чэрвень_ападкі = 79 | Ліпень_ападкі = 92 | Жнівень_ападкі = 73 | Верасень_ападкі = 65 | Кастрычнік_ападкі = 48 | Лістапад_ападкі = 56 | Сьнежань_ападкі = 52 }} === Водныя рэсурсы === На тэрыторыі Віцебску і яго [[аглямэрацыя|аглямэрацыі]] цячэ [[Дзьвіна]] і яе прытокі [[Лужасьнянка]] і [[Шэвінка]] (правыя), [[Віцьба]] і [[Лучоса]] (левыя, упадаюць у межах местах). Гушчыня рачной сеткі складае 0,45 км./км². Паводле воднаму рэжыму рэкі належаць да раўнінных зь перавагай сьнегавога жыўленьня, маюць невялікія схілы (каля 1,2 %) і хуткасьці плыні. Дзьвіна, якая цячэ глыбока ўрэзанай далінай, перасякае Віцебск шырокай дугой. У цэнтральнай частцы места рака цячэ з поўначы на поўдзень. Шырыня Дзьвіны ў межах Віцебску 110—150 м, шырыня даліны — 200—300 м, схілы крутыя, прарэзаны крутымі ярамі<ref>Витебск: энциклопедический справочник / редкол.: И. П. Шамякин [и др.]. — Мн., 1988. С. 12.</ref>. == Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел == === Раёны === Цяперашні афіцыйны адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Віцебску застаўся з савецкага часу. Места падзяляецца на 3 раёны: * Кастрычніцкі, тэрыторыя якога зьяўляецца гістарычным, культурным і прамысловым цэнтрам места і займае плошчу больш за 3500 га * Першамайскі, які складаецца зь дзьвюх вялікіх частак, разьмешчаных на берагах Дзьвіны і Лучосы ў паўднёвай частцы места * Чыгуначны, разьмешчаны ў заходняй частцы места на правым беразе Дзьвіны === Мікрараёны === У Віцебску выдзяляюць наступныя мікрараёны: * Альгова * Білева * Журжава * Маркаўшчына * Мэдычны цэнтар * Поўдзень-1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 7а. * Тарны * Ціраспаль == Насельніцтва == === Дэмаграфія === <div style="float:right;margin:0 0 .5em 1em;" class="toccolours"> <timeline> ImageSize = width:auto height:250 barincrement:27 PlotArea = left:50 bottom:20 top:30 right:20 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:400000 ScaleMajor = unit:year increment:50000 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:15 bar:1650 from:0 till:10000 bar:1784 from:0 till:10289 bar:1808 from:0 till:10803 bar:1825 from:0 till:16900 bar:1860 from:0 till:29496 bar:1881 from:0 till:48206 bar:1888 from:0 till:58179 bar:1897 from:0 till:65871 bar:1913 from:0 till:109000 bar:1926 from:0 till:98808 bar:1939 from:0 till:167000 bar:1959 from:0 till:148000 bar:1970 from:0 till:231000 bar:1993 from:0 till:367700 bar:2005 from:0 till:342700 bar:2009 from:0 till:347928 bar:2019 from:0 till:378459 bar:2020 from:0 till:364800 TextData= fontsize:10px pos:(70,245) text:Дынаміка зьмяненьня колькасьці насельніцтва Віцебску </timeline> </div> * '''XVII стагодзьдзе''': 1650 год — 10 тыс. чал.<ref name="be208"/> * '''XVIII стагодзьдзе''': 1784 год — 10 289 чал. (4955 муж. і 5334 жан.), у тым ліку купцоў 473 хрысьціянаў і 1386 юдэяў, мяшчанаў — 6218 хрысьціянаў і 1386 юдэяў, 652 юдэяў сталых жыхароў павету, 552 працоўнага люду, 635 шляхты<ref>Łabuński J. Witebsk // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|13к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/633 633].</ref>; 1785 год — 10,5 тыс. чал. * '''XIX стагодзьдзе''': 1808 год — 10&nbsp;803 чал. (5398 муж. і 5405 жан.), у тым ліку 110 духоўнага стану, 222 урадоўцаў, 71 шляхты, 1180 купцоў-хрысьціянаў, 128 купцоў-юдэяў, 6242 мяшчанаў-хрысьціянаў, 2850 мяшчанаў-юдэяў<ref name="sg">Łabuński J. Witebsk // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|13к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/634 634].</ref>; 1817 год — 3340 чал.<ref name="hbm"/>; 1825 год — 16,9 тыс. чал.<ref>[[Леанід Калядзінскі|Калядзінскі Л.]], [[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], [[Веньямін Космач|Космач В.]], Сяргеева В. Віцебск // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 313.</ref>; 1860 год — 29&nbsp;496 чал. (у тым ліку 14&nbsp;315 муж.); зь іх паводле [[Стан (сацыяльная група)|стану]]: 3207 шляхты, 325 купцоў, 23&nbsp;745 мяшчанаў, 561 чальцоў цэхаў; паводле веры: 10&nbsp;383 праваслаўных, 3769 каталікоў, 156 адзінаверцаў, 124 раскольнікаў, 70 пратэстантаў, 15&nbsp;004 юдэі<ref name="sg"/>; 31 сьнежня 1863 году — 27&nbsp;868 чал. (13&nbsp;301 муж. і 14&nbsp;567 жан.); паводле веры 9416 праваслаўных, 2741 каталікоў, 405 раскольнікаў, 375 адзінаверцаў, 195 пратэстантаў, 14&nbsp;736 юдэяў<ref name="sg"/>; 1881 год — 48&nbsp;206 чал. (26&nbsp;462 муж. і 21&nbsp;744 жан.), у тым ліку 16&nbsp;954 праваслаўных, 5567 каталікоў, 633 адзінаверцаў, 497 пратэстантаў, 384 раскольнікаў, 24&nbsp;171 юдэй<ref name="sg"/>; 1885 год — 54&nbsp;916 чал. (29&nbsp;317 муж. і 25&nbsp;599 жан.), у тым ліку праваслаўных 10&nbsp;205 муж. і 7697 жан., каталікоў — адпаведна 3344 і 3432, адзінаверцаў — 378 і 386, пратэстантаў 227 і 219, раскольнікаў — 252 і 231, юдэяў — 14&nbsp;911 і 13&nbsp;394<ref name="sg"/>; 1888 год — 58&nbsp;179 (31&nbsp;417 муж. і 26&nbsp;762 жан.)<ref name="sg"/>; 1891 год — 59&nbsp;403, у тым ліку 24&nbsp;597 праваслаўных, 6749 каталікоў, 832 адзінаверцаў, 813 раскольнікаў, 24&nbsp;945 юдэяў, 288 магамэтанаў, 12 інш. веры<ref name="sg"/>; 1897 год — 65&nbsp;871 чал., у тым ліку 34&nbsp;429 габрэяў<ref>{{Літаратура/Даведнік па Літве і Беларусі|к}}</ref>. * '''XX стагодзьдзе''': 1913 год — 109 тыс. чал.<ref>[[Леанід Калядзінскі|Калядзінскі Л.]], [[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], [[Веньямін Космач|Космач В.]], Сяргеева В. Віцебск // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 314.</ref>; 1923 год — 90&nbsp;918 тыс. чал.<ref name="ehb315">[[Леанід Калядзінскі|Калядзінскі Л.]], [[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], [[Веньямін Космач|Космач В.]], Сяргеева В. Віцебск // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 315.</ref>; 1926 год — 98&nbsp;808 тыс. чал.<ref name="ehb315"/>; 1939 год — 167 тыс. чал.<ref name="bse"/>; 1959 год — 148 тыс.<ref name="bse">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/74801/Витебск Витебск] // {{Літаратура/Вялікая Савецкая Энцыкляпэдыя (3 выданьне)}}</ref>; 1970 год — 231 тыс. чал.<ref name="bse"/>; 1995 год — 359 тыс. чал.<ref>{{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)|к}} P. 217.</ref>; 1993 год — 367,7 тыс. чал.<ref>[[Леанід Калядзінскі|Калядзінскі Л.]], [[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], [[Веньямін Космач|Космач В.]], Сяргеева В. Віцебск // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 309.</ref>; 1996 год — 356,4 тыс. чал.<ref>{{Літаратура/БелЭн|4к}} С. 207.</ref> * '''XXI стагодзьдзе''': 2005 год — 342,7 тыс. чал.; 2006 год — 343,6 тыс. чал.; 2009 год — 356 тыс. чал.<ref>[https://web.archive.org/web/20090406193527/http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=24919 У 14 гарадах Беларусі колькасць насельніцтва перавышае 100 тыс. чалавек] // «[[Наша Ніва]]», 26 сакавіка 2009 г.</ref>; 2009 год — 347 928 чал.<ref name="belstat">[https://web.archive.org/web/20100918181046/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-2.pdf Перепись населения — 2009. Витебская область]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]</ref> (перапіс); 1 студзеня 2014 год — 370 645 чал.<ref name="belstat2014">[https://web.archive.org/web/20140403195647/http://belstat.gov.by/homep/ru/indicators/regions_current_data/vol_1/11.pdf]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]</ref>; 2016 год — 368 574 чал.<ref name="belstat2016">[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]</ref>; 2017 год — 369 933 чал.<ref name="belstat2017">[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]</ref>; 2018 год — 370 298 чал.<ref name="belstat2018">[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782/ Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]</ref>; 2019 год — 378 459 чал.<ref name="belstat2019">[https://web.archive.org/web/20190715032926/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_13322/ Численность населения на 1 января 2019 г. и среднегодовая численность населения за 2018 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]</ref>; 2020 год — 364 800 чалавек; 2025 - 358 927 чалавек;<ref name="belstat2020">[https://web.archive.org/web/20210308142230/https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/e6f/e6f80e95b0b19ac31f3c6931e2359502.pdf Численность населения на 1 января 2020 г. в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]</ref> === Адукацыя === [[Файл:Суворова 44.jpg|міні|Адзін з карпусоў ВДУ]] У Віцебску працуе 46 школаў, ліцэяў і гімназіяў, 8 сярэдніх спэцыяльных навучальных установаў, 11 прафэсійна-тэхнічных вучэльняў. Вышэйшую адукацыю атрымліваюць у чатырох дзяржаўных ВНУ: * [[Віцебскі дзяржаўны мэдычны ўнівэрсытэт]] * [[Віцебскі дзяржаўны тэхналягічны ўнівэрсытэт]] * [[Віцебскі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Віцебскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя П. М. Машэрава]] * [[Віцебская дзяржаўная акадэмія вэтэрынарнай мэдыцыны]] [[Файл:ВГАВМ - главный корпус.jpg|значак|Галоўны корпус ВДАВМ]] Пры [[Віцебская дзяржаўная музычная вучэльня імя І. Салерцінскага|Віцебскай дзяржаўнай музычнай вучэльні імя І. Салерцінскага]] працуе філія [[Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі|Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі]], апроч таго працуе філія недзяржаўнага Інстытуту сучасных ведаў імя А. М. Шырокава. [[Інстытут тэхнічнай акустыкі]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] вядзе набор у асьпірантуру і дакатарантуру<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Арганізацыі Аддзяленьня фізыка-тэхнічных навук (Інстытут тэхнічнай акустыкі)|спасылка=http://nasb.gov.by/bel/organizations/institutes/inoteh.php#off11004|выдавец=[[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі]]|дата публікацыі=21 жніўня 2018|дата доступу=6 верасьня 2018}}</ref>. === Мэдыцына === {{Асноўны артыкул|Ахова здароўя Віцебску}} Ахову здароўя віцяблянаў ажыцьцяўляе сетка мэдычных установаў, у якіх працуе каля 2800 лекараў. Агульная магутнасьць стацыянараў складае 4960 ложкаў, магутнасьць амбуляторна-паліклінічных установаў складае каля 10 000 наведваньняў у зьмену. [[Файл:Витебск. Летний Амфитеатр.jpg|міні|Летні амфітэатар]] Лекавальна-прафіляктычныя ўстановы ўлучаюць чатыры мескія тэрытарыяльна-мэдычныя аб’яднаньні. У іх ліку дарослыя і дзіцячыя паліклінікі, жаночыя кансультацыі і мескі стацыянар. Функцыянуюць таксама 16 асобных лекавальна-прафіляктычных установаў, 5 абласных мэдычных дыспансэраў, 2 цэнтры санітарна-гігіенічнага і прафіляктычнага кірунку, Абласны дыягнастычны цэнтар, разгалінаваная сетка дзяржаўных і прыватных апатэк. Пашыраецца сетка прыватных мэдычных установаў, у якіх працуюць высокакваліфікаваныя адмыслоўцы. === Культура === Віцебск — буйны культурны цэнтар Беларусі. У ім праводзяцца штогадовыя фэстывалі «[[Славянскі базар у Віцебску]]», «Белая амфара», «Art-sessio», музычны конкурс імя І. Салерцінскага, музычны фэстываль «Менестрэль». У месьце дзеюць [[Віцебская абласная філярмонія|філярмонія]], 24 бібліятэкі, 6 музэяў, 2 школы мастацтваў, 14 выстаўных заляў, палацаў і дамоў культуры. Дзеюць 2 прафэсійныя тэатры: * [[Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатар імя Якуба Коласа]] * [[Лялька (беларускі тэатар)|Беларускі тэатар «Лялька»]] Віцебск называюць местам мастакоў. Гэта даніна мастацкім традыцыям, закладзеным стваральнікам першай прыватнай школы малярства і малюнку [[Юдаль Пэн|Юдалем Пэнам]], першымі вольнымі дзяржаўнымі майстэрнямі — пачынальнікамі [[Віцебская мастацкая школа|Віцебскай мастацкай школы]]. У наш час віцебская арганізацыя [[Беларускі саюза мастакоў|Беларускага саюза мастакоў]] налічвае больш за 100 чалавек, якія працуюць у розных жанрах і відах мастацтва. У асноўным — гэта выпускнікі мастацка-графічнага факультэту ВДУ імя П. Машэрава, тэхналягічнага ўнівэрсытэту і Беларускай акадэміі мастацтваў. Пэрыядычна лядзяцца выставы твораў самадзейных мастакоў і майстроў народнага мастацтва. <gallery caption="Работы віцебскіх мастакоў" widths="150" heights="150" class="center"> Viciebsk, Pieskavacik, Trajeckaja. Віцебск, Пескавацік, Траецкая (J. Minin, 1901-17, 1928).jpg|[[Яфім Мінін|Я. Мінін]]. [[Царква Сьвятой Тройцы (Чорная)|Чорная Тройца]] Viciebsk, Rynak-Vialikaja. Віцебск, Рынак-Вялікая (J. Minin, 1927).jpg|Я. Мінін. [[Касьцёл Сьвятога Антонія Падуанскага і кляштар бэрнардынаў (Віцебск)|Касьцёл Сьвятога Антонія]] Viciebsk, Padłoh. Віцебск, Падлог (J. Minin, 1927).jpg|Я. Мінін. Стары Віцебск Viciebsk, Duchaŭski. Віцебск, Духаўскі (J. Pen, 1907).jpg|[[Юдаль Пэн|Ю. Пэн]]. Духаўскі завулак </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Viciebsk, Pieskavacik-Trajeckaja. Віцебск, Пескавацік-Траецкая (E. Lisicki, 1910).jpg|[[Эль Лісіцкі|Э. Лісіцкі]]. Траецкая царква на Пескаваціку Viciebsk, Zaručaŭskaja synagoga. Віцебск, Заручаўская сынагога (S. Judovin, 1922).jpg|[[Саламон Юдовін|С. Юдовін]]. [[Харальная сынагога (Віцебск)|Харальная сынагога]] Viciebsk, Rynak, Bernardynski. Віцебск, Рынак, Бэрнардынскі (M. Chagall, 1917).jpg|[[Марк Шагал|М. Шагал]]. Дворык каля касьцёла Сьвятога Антонія Viciebsk, Padłoh. Віцебск, Падлог (M. Chagall, 1917).jpg|М. Шагал. Рынак з боку Віцьбы </gallery> === Спорт === У Віцебску разьмяшчаецца больш за 780 фізкультурна-спартовых збудаваньняў, у тым ліку: Цэнтральны спартовы комплекс, палац зімовых відаў спорту, 167 спартовых заляў, 41 плавальны басэйн (у тым ліку міні-басэйны), больш за 340 спартовых пляцовак, 12 лыжных базаў, 17 стралковых ціраў, 32 спартовыя палі для гульняў. У наш час у месьце працуе 23 спартовыя ўстановы (ДЮСШ і СДЮШАР), дзе праходзяць агульнафізычную й спэцыялізаваную падрыхтоўку 9130 навучэнцаў па 50 відах спорту, зь якіх 37 зьяўляюцца алімпійскімі. Штогод у Віцебску праводзіцца больш за 200 спартовых спаборніцтваў мескага, нацыянальнага і міжнароднага ўзроўню ў 50 відах спорту, у тым ліку міжнародныя турніры на прызы алімпійскіх чэмпіёнаў Т. Івінскай-Белашапка (баскетбол), В. Яноўскага (бокс), І. Каныгіна (грэцка-рымская барацьба) і Т. Лазаковіч (спартовая гімнастыка)<ref>Спортивная энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков (гл. ред.) [и др.]. — Мн., 2005.</ref>. Футбольны клюб [[ФК Віцебск]] бярэ ўдзел у Вышэйшай лізе Беларусі. Існуе хакейны клюб [[ХК Віцебск]]. === Мас-мэдыя === Выдаюцца газэты «Віцьбічы», «[[Витебский Курьер]]» і «Віцебскі праспэкт», жыдоўскі часопіс «[[Мішпоха]]». Апроч агульнанцыянальных, трансьляцыя вядуць рэгіянальныя тэлеканалы «Віцебск» і «Скіф», а таксама радыёстанцыя «Віцебск». Працуе рэгіянальны сучасная штодзённая інтэрактыўная он-лайн-газэта «[[Народныя навіны Віцебску]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20190222205143/https://news.vitebsk.cc/ Пра праект], [https://web.archive.org/web/20190222205143/https://news.vitebsk.cc/ Народныя навіны Віцебска]</ref>. == Забудова == === Плян === [[Файл:Viciebski zamak. Віцебскі замак (S. Prokudin-Gorsky, 1912) (cropped).jpg|значак|Рэшткі замка, 1912 г.]] Першаасновай Віцебску было гарадзішча (Замкавая гара) на высокім узгорку, вакол якога ў IX — пачатку X стагодзьдзя ўзьніклі тры паселішчы. У X—XIII стагодзьдзях сфармаваўся старажытны [[замак|горад]] — [[дзядзінец]], да якога далучаўся пасад. У XII стагодзьдзі за часамі [[Віцебскае княства|Віцебскага княства]] тут збудавалі гасьціны двор і [[Царква Дабравешчаньня Багародзіцы (Віцебск)|царкву Зьвеставаньня]]. У 2-й палове XIII — пачатку XIV стагодзьдзяў плянавальная структура складалася з двух умацаваных замкаў: Верхняга (былы дзядзінец) і Ніжняга (былы пасад), да якіх далучаліся неўмацаваныя слабоды — Узгорская (поўнач), Заручаўская (поўдзень), Задунаўская (усход), Задзьвінская (захад). У пачатку XVI стагодзьдзя ў выніку ўмацаваньня драўлянымі сьценамі Ўзгорская слабада пераўтварылася ў трэці замак — Узгорскі. Кожны замак меў замкнёную плянавальную структуру з сваім кампазыцыйным цэнтрам, усе тры замкі мелі шчыльныя зьвязкі. Уяўленьне пра плян і забудову Віцебску XVII стагодзьдзя дае ўнікальны графічны дакумэнт — «Рысунак» 1664 году. У гэты час тут існавалі гасьціны двор, Духаўская, Міхайлаўская, Сімяонаўская, Спаская і Ўвядзенская цэрквы, палац Агінскага і іншыя будынкі. Сфармавалася драўляная [[Віцебская школа дойлідзтва]]<ref name="carniauskaja-116">Чарняўская Т. Віцебск // {{Літаратура/Архітэктура Беларусі: Энцыкляпэдычны даведнік|к}} С. 116.</ref>. [[Файл:Viciebsk, Kstoŭskaja hara. Віцебск, Кстоўская гара (V. Avitoŭski, 1926-29) (2).jpg|значак|Панарама з Кстоўскай гары]] Рэгулярныя пляны Віцебску распрацоўваліся ў канцы XVIII — пачатку XIX стагодзьдзя, да канца XIX стагодзьдзя іх часткова рэалізавалі. Плянавальна места падзялялася на тры часткі: Узгорскую (паміж Дзьвіной і Віцьбай), Заручаўскую (паміж Віцьбай і Ручаём), Задзьвінскую (на процілеглым правым беразе Дзьвіны). Сфармаваўся разьвіты грамадзкі цэнтар, які складаўся зь двух пляцаў: Рынку і Саборнага. У ансамбль Саборнага пляцу ўваходзілі [[Касьцёл Сьвятога Язэпа і калегіюм езуітаў (Віцебск)|касьцёл Сьвятога Язэпа і калегіюм езуітаў]], будынак акруговага суду. Рынак фармавалі [[Віцебская ратуша|ратуша]], [[Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Рынкавая)|Уваскрасенская царква]], [[Касьцёл Сьвятога Антонія і кляштар бэрнардынаў (Віцебск)|касьцёл Сьвятога Антонія і кляштар бэрнардынаў]]. На высокім беразе Дзьвіны ў стылі барока збудавалі [[Палац Кудзіновічаў (Віцебск)|палац Кудзіновічаў]], пазьней перабудаваны ў стылю клясыцызму. З адкрыцьцём чыгункі ўтварыўся Прывакзальны пляц, дзе ўзьвялі будынак чыгуначнага вакзала (1866 год) і праклалі новую вуліцу Вакзальную, якая падыходзіла да моста церазь Дзьвіну (першапачаткова драўлянага, з 1867 году — мураванага) і зьвязала левабярэжную і правабярэжную часткі места. У 1897 годзе ў Віцебску збудавалі электрастанцыю, у 1898 годзе ў цэнтры праклалі дзьве лініі трамвая на электрычнай цязе (першы ў Беларусі). Новая жылая забудова ўзьнікла за лініяй чыгункі, што значна пашырыла Задзьвінскую частку. У 1890 годзе распрацавалі новы праектавы плян. Сярод грамадзкіх будынкаў вылучаліся: мужчынская гімназія (1880, зьнішчаная ў 1975 годзе), будынак пазямельна-сялянскага банку, будынак духоўнай вучэльні<ref name="carniauskaja-116"/>. [[Файл:Віцебск. Тэатр імя Якуба Коласа.jpg|значак|Тэатар імя Якуба Коласа]] Першы генэральны плян рэканструкцыі Віцебску зьявіўся ў 1938 годзе. Ён вызначыў пэрспэктывы далейшага разьвіцьця места з улікам гістарычных асаблівасьцяў. У пачатку 1930-х гадоў пачалося комплекснае мураванае будаваньне селішчаў каля буйных прамысловых прадпрыемстваў. На галоўных магістралях места збудавалі 4-павярховыя жылыя дамы камунальнага тыпу, дзе ў адным будынку аб’ядноўваліся жылыя і грамадзкія памяшканьні. Прыкладам новага тыпу грамадзкага будынка стаў клюб мэталістых<ref>Чарняўская Т. Віцебск // {{Літаратура/Архітэктура Беларусі: Энцыкляпэдычны даведнік|к}} С. 116—117.</ref>. У першыя паваенныя дзесяцігодзьдзі Віцебск аднаўляўся і разьвіваўся паводле генэральных плянаў 1946 году, яго карэкцыі 1956 году, новага генэральнага пляну 1966 году. У гэты пэрыяд збудавалі чыгуначны вакзал, гатэль «Дзьвіна», Палац культуры, будынак Беларускага Дзяржаўнага акадэмічнага тэатру, Усходні прамысловы вузел. У 1970—80-я гады разьвіцьцё места ажыцьцяўлялася паводле генэральных плянаў 1975 і 1982 гадоў<ref name="carniauskaja-117">Чарняўская Т. Віцебск // {{Літаратура/Архітэктура Беларусі: Энцыкляпэдычны даведнік|к}} С. 117.</ref>. Плянавальную структуру сфармавалі сем плянавальных раёнаў. Асноўным раёнам жылога будаваньня стаў Паўднёва-ўсходні (з 1980 году ўзводзіліся 5—9—12-павярховыя жылыя дамы і грамадзкія будынкі ў мікрараёнах Поўдзень-1, Поўдзень-2, Поўдзень-3 і інш.). У 1974 годзе скончылі ансамбль пляцу Перамогі, утварылі пляц Тысячагодзьдзя Віцебску (гістарычны Тэатральны пляц). У 1970—1980-я гады будаваліся шматлікія шматпавярховыя жылыя дамы, сярод грамадзкіх будынкаў — новыя карпусы інстытутаў, дванаццаціпавярховы гатэль «Віцебск», корпус праектна-канструктарскага бюро АСУ, будынак філіі інстытуту «Белдзяржпраект», сямнаццаціпавярховы інтэрнат абутковай фабрыкі, Палац культуры прафсаюзаў, комплекс вышынных будынкаў інтэрнатаў на праспэкце Перамогі, кінатэатар «Брыганціна» і летні амфітэатар. Церазь Віцьбу збудавалі тры новыя пешаходныя масты, церазь Дзьвіну — два транспартныя<ref>Чарняўская Т. Віцебск // {{Літаратура/Архітэктура Беларусі: Энцыкляпэдычны даведнік|к}} С. 117—118.</ref>. Цэнтральная частка Віцебску захавала гістарычны плян XVI—XVII стагодзьдзяў, мураваную забудову і асобныя помнікі гісторыі і архітэктуры XVIII — пачатку XX стагодзьдзяў<ref name="carniauskaja-118">Чарняўская Т. Віцебск // {{Літаратура/Архітэктура Беларусі: Энцыкляпэдычны даведнік|к}} С. 118.</ref>. Асноўнымі структурнымі восямі гістарычнага цэнтру служаць дзялянкі мэрыдыянальнага і шыротнага мескіх дыямэтраў. У большай ступені гістарычная забудова лякалізуецца ўздоўж мэрыдыянальнага кірунку — гістарычнай Вялікай вуліцы. На перакрыжаваньні восяў знаходзіцца тэрыторыя былых адміністрацыйнага і ратушнага пляцаў. Вежа ратушы — адзіная вэртыкаль калісьці разьвітога шматвежавага сылюэту Віцебску. Жылыя і грамадзкія будынкі XVIII — пачатку XX стагодзьдзя фармуюць забудову гістарычных Узгорскай, Падзьвінскай, Багародзіцкай, Палацавай, Тэатральнай і іншых вуліцаў, на асобных дзялянках разьмешчаную суцэльным фронтам, а дзе-нідзе — больш рэдка, напрыклад у Задзьвіньні<ref name="spadcyna-262">{{Літаратура/Страчаная спадчына (2003)|к}} С. 262.</ref>. Гістарычны цэнтар Віцебску спазнаў значныя страты: з 28 помнікаў сакральнай архітэктуры, якія фармавалі ўнікальныя панарамныя віды места, захаваліся толькі два, «заціснутыя» новай забудовай. Некаторыя помнікі зруйнавалі ў 1930-я гады, многія пацярпелі ў час [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], па якой іх не аднавілі, іншыя — зьнішчылі ў працэсе паваеннай рэканструкцыі места. [[Сьпіс помнікаў гісторыі і архітэктуры Беларусі, зруйнаваных уладамі СССР|Савецкія ўлады зьнішчылі]] помнікі барока, які складалі ансамбль ратушнага і адміністрацыйнага пляцаў — езуіцкі касьцёл і карпусы калегіюма, бэрнардынскі касьцёл з кляштарнымі будынкамі, што існавалі яшчэ ў канцы 1950-х гадоў, а таксама Ўваскрасенскую царкву (аўноўлена). Зьнішчылі гасьціны двор, які далучаўся да бэрнардынскага касьцёла. Цалкам разбурылі галоўную дамінанту места — [[Царква Прачыстай Багародзіцы і манастыр базылянаў (Віцебск)|базылянскую царкву]] (адноўлена) і разьмешчаную насупраць, на правым беразе Дзьвіны [[Царква Божага Яўленьня (Віцебск)|Богаяўленскую царкву]]. Ад своеасаблівай групы з трох помнікаў сакральнай архітэктуры на тэрыторыі Ніжняга замка — царквы Зьвеставаньня, [[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Віцебск)|Фары]] і [[Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і кляштар дамініканаў (Віцебск)|дамініканскага касьцёла]] захаваліся толькі руіны царквы (адноўлена). Да найбольш істотных страт належыць таксама знос [[Царква Сьвятога Духа (Віцебск)|Духаўскай царквы]] на высокім плято, якая цудоўна ўспрымалася з розных бакоў, здвоеных дамінантаў у Задзьвіньні — [[Царква Сьвятога Мікалая (Віцебск)|Мікольскай царквы]] і [[Касьцёл Маці Божай Шкаплернай і кляштар піяраў (Віцебск)|піярскага касьцёла]]. У 1970-я гады савецкія ўлады зьнішчылі вялікую групу жылых і грамадзкіх будынкаў XVIII — начатку XX стагодзьдзя каля Рынку з усходняга боку гістарычнай Вялікай вуліцы, чыя недастатковая шырыня ўскладняла рух грамадзкага транспарту. Такім чынам традыцыйна замкнёная прастора вуліцы апынулася раскрытай на ляндшафтавую зону, што неправамерна ва ўмовах гістарычнага места. Без патрэбы зруйнавалі групу будынкаў XVIII — пачатку XX стагодзьдзя на гістарычнай Задунаўскай вуліцы, сярод якіх — будынак школы пры езуіцкім калегіюме. Апроч таго, зьнішчылі манумэнтальны гістарычны будынак на вуліцы Замкавай, у якім разьмяшчаўся пэдагагічны інстытут<ref name="spadcyna-262"/>. <gallery caption="Старыя мапы і пляны Віцебску" widths="150" heights="150" class="center"> Viciebsk. Віцебск (1772-74).jpg|1772—74 гг. Viciebsk. Віцебск (1797).jpg|1797 г. Viciebsk. Віцебск (1820-29).jpg|1820-я гг. Viciebsk. Віцебск (1801-49).jpg|1-я палова XIX ст. </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Viciebsk. Віцебск (1904) (2).jpg|1904 г. Viciebsk. Віцебск (1910-18).jpg|1910—18 гг. Viciebsk. Віцебск (1927-33).jpg|1927—33 гг. Viciebsk. Віцебск (03.1941).jpg|1941 г. </gallery> === Вуліцы і пляцы === {| cellspacing="1" cellpadding="3" style="width: 800px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;" |- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align="center" | '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва''' || '''Былыя назвы''' |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | 1-я Даватара вуліца || '''Мікольская''' вуліца || Вэтэрынарная вуліца |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Баўмана вуліца || '''Аляксееўская''' вуліца || |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Будзённага вуліца || '''Стараманастырская''' вуліца || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Гагарына вуліца || '''Сураская''' вуліца <br> '''Сураская''' шаша || |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Гогаля вуліца || '''Духаўская Набярэжная''' вуліца <br> '''Глухі''' завулак <br> '''Раства''' завулак || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Дзімітрава вуліца || '''Канатная''' вуліца || |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Еўсьцігнеева вуліца || '''Шпітальная''' вуліца || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Калініна вуліца || '''Заручаўская''' вуліца || Магілёўская вуліца |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Камісара Крылова вуліца || '''Багародзіцкая''' вуліца || Саборная вуліца <br> Усьпенская вуліца |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Камсамольская вуліца || '''Ніжне-Пятроўская''' вуліца <br> '''Каменная''' вуліца <br> '''Піярская''' вуліца || |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Камуністычная вуліца || '''Багаслоўская''' вуліца || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Касманаўтаў вуліца || '''Кавальская''' вуліца || |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Кастрычніцкая вуліца || '''Верхне-Пятроўская''' вуліца <br> '''Стара-Рэзьніцкая''' вуліца || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Кірава вуліца || '''Вакзальная''' вуліца || Карла Маркса вуліца |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Куйбышава праспэкт || '''Траецкая''' вуліца || Лягерная вуліца |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Леніна вуліца || '''Вялікая''' вуліца <br> '''Вялікая Ілямніцкая''' вуліца <br> '''Вялікая Магілёўская''' вуліца (частка) || Пецярбурская вуліца <br> Смаленская вуліца (частка) <br> Гогалеўская вуліца (частка) |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Леніна плошча || '''Смаленскі Рынак''' пляц || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Ленінградзкая вуліца || '''Гарадоцкая''' шаша || |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Маскоўскі праспэкт || '''Смаленская''' шаша || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Маякоўская вуліца || '''Біржавы''' завулак || |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Някрасава вуліца || '''Вялікая Ялаская''' вуліца || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Праўды вуліца || '''Духаўская''' вуліца || |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Путна вуліца || '''Спаская''' вуліца || Дэпутацкая вуліца (1920—1980) |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Пушкіна вуліца || '''Тэатральная''' вуліца || Пушкінская вуліца |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Рэвалюцыйная вуліца || '''Вялікая Ільлінская''' вуліца (частка) <br> '''Малая Ільлінская''' вуліца (частка) || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Савецкай арміі вуліца || '''Полацкая''' вуліца (частка) <br> '''Мікольская''' вуліца (частка) || Шашэйная вуліца (частка) |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Савецкая вуліца || '''Палацавая''' вуліца || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Суворава вуліца || '''Узгорская''' вуліца || |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Талстога вуліца || '''Падзьвінская''' вуліца || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Урыцкага вуліца || '''Падтычынская''' вуліца || |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Фрунзэ прэспэкт || '''Задунаўская''' вуліца || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Цітова вуліца || '''Полацкая''' шаша || |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Чарняхоўскага праспэкт || '''Лучоская''' вуліца || Вінчэўскага вуліца |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Чэхава вуліца || '''Ветраная''' вуліца <br> '''Пескаваціцкая Набярэжная''' вуліца || |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Шрадэра вуліца || '''Могілкавая''' вуліца <br> '''Тадулінская''' вуліца || |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Шубіна вуліца || '''Трынітарская''' вуліца || Пакроўская вуліца <br> Бязбожная вуліца |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Энгельса вуліца || '''Богаяўленская''' вуліца || Шашэйная вуліца |} Да нашага часу з [[урбананіміка|урбананімічнай]] спадчыны цэнтральнай часткі Віцебску гістарычныя назвы захавалі толькі вуліцы Залатагорская<ref name="з"/>, Замкавая і Пакроўская. Пры канцы XV ст. першая ў Віцебску вуліца атрымала назву Прабойнай і пралягала на месцы ААТ «Віцебскі ўнівэрмаг» (вуліца Замкавая, д. 19). У 1522 годзе другая вуліца атрымала назву Вялікай дарогі вулічнай (цяпер [[Замкавая вуліца (Віцебск)|Замкавая вуліца]]). У 1592 годзе зьявілася Вялікая Ілямніцкая вуліца ў гонар вёскі, у бок якой пралягала (цяпер [[Вуліца Леніна (Віцебск)|вуліца Леніна]]). У XVII ст. зьявіліся вуліцы ў гонар заняткаў месьцічаў (Ганчарная) і прадпрыемстваў (Сьвечачная і Канатная). На пляне места 1838 году было 60 вуліцаў і завулкаў. Пры правядзеньні перапісу насельніцтва выявілі яшчэ 16 назваў. У другой палове XIX ст. расейскія ўлады ў рэчышчы [[Каляніялізм|каляніяльнай]] [[Русіфікацыя Беларусі|палітыкі русіфікацыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага]] называлі і пераймяноўвалі вуліцы места ў гонар дзеячоў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. На пляне Віцебску 1904 году налічвалася 350 вуліцаў і завулкаў. У 1922 годзе — каля 400 назваў. У 1920-я гады савецкія ўлады з мэтай [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікацыі і дэнацыяналізацыі беларусаў]] правялі шырокае перайменаваньне вуліцаў (Палацавая стала Савецкай, Генэральская — Сялянскай), якое паўтаралася яшчэ двойчы ў XX стагодзьдзі. Па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] пры адбудове разбуранага места зьявіліся нумарныя вуліцы: ад 1-й да 24-й Гарадоцкай і 12 вуліцаў Молатава. На 2012 год у Віцебску налічвалася каля 900 вуліцаў. З 11 вуліцаў, названых у гонар жанчынаў, 4 працягвалі насіць імя намесьніцы камісара асьветы РСФСР [[Надзея Крупская|Надзеі Крупскай]] (2-я, 4-я і 6-я, завулак Крупскай). Найкарацейшая вуліца мела працягласьць 300 мэтраў<ref name="з">{{Артыкул|аўтар=Пукшанскі А.|загаловак=Штаны і іншыя вуліцы|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=96694|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=|год=4 траўня 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-05-04 84 (27199)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/96706/4may-6.indd.pdf 6]|issn=}}</ref>. На люты 2014 году ў Віцебску налічвалася каля 850 вуліцаў і [[праспэкт]]аў, [[пляц]]аў і завулкаў. Найбольш пашыранымі былі назвы вуліцаў пра адметнасьці прыроды і разьмяшчэньня. Пятая частка тычылася гісторыі [[Савецкі Саюз|Савецкага Саюзу]], што ёсьць вынікам і адным з захадаў русіфікацыі беларусаў. На 3-м месцы паводле пашыранасьці былі вуліцы ў гонар ваяроў, а на 4-м — пра [[пісьменьнік]]аў і дзеячоў мастацтва. Каля паловы вуліцаў мелі непаўторныя для іншых местаў Беларусі назвы. Сярод інашага, [[квартал]]ы прыватнай забудовы зьмяшчалі па 17 [[Гарадок|Гарадоцкіх]] і [[Лучоса|Лучоскіх]] вуліцаў, а таксама — 15 [[Полацак|Полацкіх]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Целяшук В.|загаловак=Прайду я па Чыгуначнай, зьвярну на Піянэрскую|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20140212/1392152977-praydu-ya-pa-chygunachnay-zvyarnu-na-piyanerskuyu|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=12 лютага 2014|нумар=[https://zviazda.by/be/number/26-27636 26 (27636)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/02/ZV_20140212_6.pdf 6]|issn=1990-763x}}</ref>. Прытым цэнтральныя вуліцы і пляцы Віцебску — як і большасьці местаў Беларусі за [[Рэжым Лукашэнкі|рэжымам Лукашэнкі]] — пераважна захоўваюць каляніяльныя [[Расейцы|расейска]]-савецкія назвы. === Мясцовасьці === Гістарычныя мясцовасьці Віцебску: Вострая Магіла, Гутароўшчына, Духаўская гара, Задзьвіньне, [[Задунаўе (Віцебск)|Задунаўе]], Замкавая гара, [[Заручаўе]], Зьвярынец, Кстоўская гара, Лукішкі, [[Маркаўшчына (Віцебск)|Маркаўшчына]], Ніжні замак, [[Пескавацік]], Плоская гара, [[Прачысьценская гара]], Прысмушкі, [[Русь (Віцебск)|Русь (Рускі пасад)]], Узгор’е (Узгорскі замак), Юр’ева горка, Ялагі. == Эканоміка == У межах места разьмяшчаецца свабодная эканамічная зона «Віцебск». Яе вытворчая тэрыторыя забясьпечваецца ўсімі інжынэрнымі камунікацыямі, улучна з пад’язнымі аўтамабільнымі і чыгуначнымі шляхамі. Будынкі і зямельныя дзялянкі здаюцца рэзыдэнтам на ўмовах доўгатэрміновай арэнды. Сярэдняя колькасьць удзельнікаў замежных гандлёвых апэрацыяў у Віцебску большая за 500, зь іх каля 45 — буйныя прамысловыя прадпрыемствы. Суб’екты гаспадараньня ажыцьцяўляюць вонкавыя эканамічныя зьвязкі з 40 дзяржавамі сьвету. Экспартныя пастаўкі ідуць на рынкі больш 30 краінаў бліжняга і далёкага замежжа. Асноўнымі гандлёвымі партнэрамі зьяўляюцца [[Расейская Фэдэрацыя]], [[Нямеччына]], [[Польшча]], [[Латвія]], [[Летува]], [[Украіна]] і [[Малдова]]<ref>Программа социально-экономического развития города Витебска на 2006—2010 годы : утв. Решение Витеб. гор. Совета депутатов 08.12. 2006 № 199 // Национальный Реестр правовых актов Республики Беларусь. — 2007. — № 102. — С. 70-80.</ref>. У Віцебску працуюць прадпрыемствы машынабудаваньня і мэталаапрацоўкі («[[Візас]]», «[[Вістан]]» і іншыя). Электронную прамысловасьць прадстаўляцюь ААТ «[[Віцязь (прадпрыемства)|Віцязь]]», ААТ «[[Маналіт (прадпрыемства)|ВЗРД „Маналіт“]]», ААТ «[[Віцебскі прыборабудаўнічы завод]]» і іншыя. Сярод прадпрыемстваў лёгкай прамысловасьці вылучаюцца [[Віцебскае панчошна-трыкатажнае прадпрыемства імя «КІМ»]], РУП «[[Вітэкс]]», СТАА «[[Белвест]]», СТАА «[[Марка (прадпрыемства)|Марка]]». Працуюць таксама прадпрыемствы хімічнай («[[Вітпляст]]»), харчовай (ААТ «[[Віцебская малако|Віцебскае малако]]», УВП «[[Віцьба (прадпрыемства)|Віцебскі кандытарскі камбінат „Віцьба“]]» і іншыя), дрэваапрацоўчай і будаўнічых матэрыялаў галін прамысловасьці. Тасунак паміж рознымі галінамі прамысловасьці Віцебску: [[лёгкая прамысловасьць]] 42,2%, харчовая прамысловасьць 23,6%, [[машынабудаваньне]] і мэталаапрацоўчая прамысловасьць 21,0%, вытворчасьць будаўнічых матэрыялаў 6,8%, [[дрэваапрацоўчая прамысловасьць]] 4,8%, іншыя галіны прамысловасьці 1,6%<ref>{{Літаратура/Памяць/Віцебск|2к}} С. 453—460.</ref>. {| class="wikitable standard mw-collapsible mw-collapsed" style="border: none; width: 100%; background-color: transparent;" !Зьвесткі пра прамысловыя прадпрыемствы Віцебску |- | Найбольшую ўдзельную вагу ў экспарце складаюць: кабэльна-правадніковая прадукцыя (ТАА «ВА „Энэргакамплект“», прадпрыемства зьяўляецца асноўным беларускім вытворцам саманясучых правадоў для паветраных лініяў электраперадачы і сілавых кабэляў вялікіх [[сечыва]]ў на напругу да 1000 В), валаконна-аптычны кабэль для розных умоваў пракладкі і эксплюатацыі (ІТАА «Зьвяз-Кабель»), скураны абутак (ААТ «[[Марка]]», СП «Белвест», ААТ «Чырвоны Кастрычнік», СТАА «Сан Марка»), тэлевізары, DVD прайгравальнікі, пыласмокі і мэдтэхніка (РУП «Віцязь»), вымяральныя прыборы і сродкі (РУП «ВЗЭП», ТАА «Эўрапрыбор»), кандэнсатары, рэзыстары, тэрмарэзыстары (РУНПП «ВЗРД „Маналіт“»), мэталарэзныя і дрэваапрацоўчыя станкі, станкі зь лікавым праграмным кіраваньнем (заводы «Вістан», «Візас»), драўнянавалакністы і стругавыя пліты й піламатэрыялы (ААТ «Віцебскдрэў»), будаўнічая цэгла і камень керамічны (АТ «Кераміка»), помпы, абсталяваньне і камплектаваньне для аўтатрактарнай тэхнікі і сельгасмашын (завод «Эвістор»), прадукцыя мяса-малочнай галіны (ААТ «Малако», ААТ «Віцебскі мясакамбінат», ІП «Глёбал Віцебск»), кандытарскія вырабы (УПП ВКК «Віцьба»), вэтэрынарныя прэпараты (ІПВУП «ВІК-здароўе жывёл», ТАА «Рубікон») дываны і дывановыя вырабы (ААТ «Віцебскія дываны»), швацкія вырабы (ААТ «Сьцяг індустрыялізацыі», ВА «Віцяблянка», ТАА «Бель Бімба плюс», ПВУП «Нартэкс», ААТ «КІЦ», ТАА «Грацыя»), рапсовое масла (ААТ «Віцебскі маслаэкстракцыйны завод»), вокны з ПВХ і натуральнага дрэва (СТАА «Вокныінвэст», ІПВУП «Канадзкія тэхналёгіі», ПВУП «Квант», ТАА "Вытворчая кампанія «Эгіда», ЗАТ «Рускі клюб», СТАА «Погляд») і іншая прадукцыя адмысловага і масавага попыту. |} На верасень 2013 году ў Віцебску налічвалася 170 500 занятых, сярэдні заробак якіх складаў 5,139 млн [[Беларускі рубель|рублёў]] ($567)<ref>{{Артыкул|аўтар=Пукшанскі А.|загаловак=Не працуе толькі лянівы|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20131030/1383122579-ne-pracue-tolki-lyanivy|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=30 кастрычніка 2013|нумар=205 (27570)|старонкі=[http://zviazda.by/wp-content/uploads/2013/10/1383122527_2.pdf 2]|issn=1990-763x}}</ref>. == Транспарт == === Агульныя зьвесткі === Віцебск — буйны транспартны вузел на паўночным усходзе [[Беларусь|Беларусі]]. За 5 км на ўсход праходзіць [[магістраль]] {{таблічка-by|М|8}}{{таблічка-eu|95}}. У самім месьце знаходзіцца скрыжаваньне наступных аўтамабільных шляхоў: [[магістраль]] {{таблічка-by|М|3}} ([[Менск]] — Віцебск), дарогі: {{таблічка-by|Р|20}} (Віцебск — [[Полацак]] — пункт пропуску [[Бігосава]] ([[Беларуска-латвійская граніца|граніца]] [[Латвія|Латвіі]])), {{таблічка-by|Р|21}} (Віцебск — [[Лёзна]] — [[Завольша (пасёлак)|Завольша]]), {{таблічка-by|Р|25}} (Віцебск — [[Сянно]] — [[Талачын]]), {{таблічка-by|Р|87}} (Віцебск — [[Ворша]]), {{таблічка-by|Р|112}} (Віцебск — [[Сураж]] — [[Стайкі (Віцебскі раён)|Стайкі]]), {{таблічка-by|Р|115}} (Віцебск — [[Гарадок]]). У наш час вядзецца будаваньне заходняй дзялянкі аб’язной колцавай аўтамабільнай дарогі вакол Віцебску. [[Выява:Vokzal v Vitebske posle rekonstrukcii.jpg|міні|Віцебскі вакзал па рэканструкцыі]] Віцебск зьяўляецца [[Віцебскі чыгуначны вузел|вузлом чыгунак]] на [[Смаленск]], [[Санкт-Пецярбург]], [[Гомель]], [[Полацак]]. [[Віцебск (станцыя)|Чыгуначны вакзал]] (1954 г., арх. Б. Мезенцаў<ref>{{Літаратура/Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік|к}} С. 128.</ref>) абслугоўвае пасажыраў як далёкага, так і прымескага кірункаў. У 2010 годзе завяршылася рэканструкцыя будынка чыгуначнага вакзала і прылеглай тэрыторыі. У Віцебску знаходзяцца аўтавакзал і прымеская аўтастанцыя. Аўтобусныя маршруты злучаюць места з [[Бэрлін]]ам, [[Дзьвінск]]ам, [[Масква|Масквой]], [[Рыга]]й, [[Санкт-Пецярбург]]ам, а таксама шматлікімі паселішчамі [[Беларусь|Беларусі]]. За 10 км на ўсход ад места знаходзіцца аэрапорт Віцебск. У мінулым зь яго праводзіліся рэгулярныя авіярэйсы на [[Менск]] і [[Масква|Маскву]]. === Грамадзкі транспарт === Мескі грамадзкі транспарт Віцебску: * [[Віцебскі аўтобус|Аўтобусны]] (60 маршрутаў), аўтобусны парк № 1 (вул. Церашковай, 7) * [[Віцебскі тралейбус|Тралейбусны]] (16 маршрутаў) * [[Віцебскі трамвай|Трамвайны]] (7 маршрутаў) — паступова скарачаецца * Маршрутныя таксі. == Турыстычная інфармацыя == [[Файл:Віцебск. 30.JPG|значак|[[Віцебская ратуша|Ратуша]]]] === Інфраструктура === Віцебск — пэрспэктыўны цэнтар турызму міжнароднага значэньня<ref>{{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі|к}}</ref>. У пачатку XX ст. тут жылі і працавалі Марк Шагал, Казімер Малевіч. Цяпер у месьце працуе [[Віцебскі музэй Марка Шагала|дом-музэй і мастацкі музэй Марка Шагала]] з сталай экспазыцыяй. Апроч таго, працуюць [[Віцебскі абласны краязнаўчы музэй]], [[Віцебскі літаратурны музэй]] (на рэканструкцыі), [[Віцебскі мастацкі музэй]], [[Віцебскі музэй воінаў-інтэрнацыяналістаў]] і [[Віцебскі абласны музэй Героя Савецкага Саюза Міная Піліпавіча Шмырова]]. Дзеюць [[Віцебская аматарская астранамічная абсэрваторыя]], [[Батанічны сад Віцебскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту|батанічны сад]] і [[Віцебскі заапарк|заапарк]]. У 2014 годзе на гістарычным Рынку паставілі [[Помнік князю Альгерду (Віцебск)|помнік вялікаму князю Альгерду]]. * Гатэлі: «Ветразь», «Дзьвіна», «Лучоса», «Эрыдан», гасьцініца навучальнага цэнтру прафсаюзаў; гасьцінічны комплекс «Віцебск». У межах мескай забудовы Віцебска функцыянуюць 5 санаторыяў-прафілякторыяў, у тым ліку «Бадзёрасьць». Апроч таго, у Віцебску існуе першы ў Беларусі хостэл — «Джаз». === Славутасьці === {{Асноўны артыкул|Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Віцебску}} {{Падвойная выява|справа|Viciebsk,_Trynitarskaja._Віцебск,_Трынітарская_ (S._Jurkoŭski,_XIX)_.jpg|140|Trinitarian Catholic Church in Viciebsk (XXI).jpg|140|[[Касьцёл Апекі Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар трынітарыяў (Віцебск)|Касьцёл Апекі Найсьвяцейшай Панны Марыі пры кляштары трынітарыяў]]: у XIX ст. (налева) і ў наш час як маёмасьць [[Беларускі экзархат|БЭ МП]] (направа)}} * Забудова гістарычная (XVIII — пачатак ХХ ст.; фрагмэнты) * ''[[Сьпіс культавых будынкаў Віцебску|Помнікі сакральнай архітэктуры]]'': ** ''Праваслаўныя і грэцка-каталіцкія'': [[Траецкі Маркаў манастыр]] ([[Канстантынопальскі патрыярхат]], цяпер у валоданьні [[Беларускі экзархат|Маскоўскага патрыярхату]]), у тым ліку [[Царква Покрыва Багародзіцы (Віцебск)|царква Покрыва Багародзіцы]] (1760) і жылыя карпусы; [[Царква Дабравешчаньня Прасьвятой Багародзіцы (Віцебск)|царква Зьвеставаньня Багародзіцы]] (ХІІ ст.; Канстантынопальскі патрыярхат, цяпер у валоданьні Маскоўскага патрыярхату), [[Царква Прачыстай Багародзіцы і манастыр базылянаў (Віцебск)|царква Прачыстай Багародзіцы і манастыр базылянаў]] (1743—1785, 2000-я; [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|Сьвяты Пасад]], цяпер у валоданьні Маскоўскага патрыярхату), [[Царква Ўсьпеньня Багародзіцы (Віцебск)|царква Ўсьпеньня Багародзіцы]] (1858, [[мураўёўкі|мураўёўка]]; Маскоўскі патрыярхат), [[Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Рынкавая)|царква Ўваскрасеньня Хрыстова]] (Рынкавая, 1772—1777, 2000-я; Сьвяты Пасад, цяпер у валоданьні Маскоўскага патрыярхату) ** ''Рымска-каталіцкія'': капліца Сьлепсьцяў (XIX ст.), [[Касьцёл Апекі Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар трынітарыяў (Віцебск)|касьцёл Апекі Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар трынітарыяў]] (XVIII ст., цяпер царква Покрыва Багародзіцы і эпархіяльная ўправа Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату), [[Касьцёл Сьвятой Барбары (Віцебск)|касьцёл Сьвятой Барбары]] (1785, 1884—1885) * ''Могілкі'': Старасямёнаўскія, юдэйскія * Пазямельна-сялянскі банк (1917) * [[Палац Кудзіновічаў (Віцебск)|Палац Кудзіновічаў]] (1772) * [[Віцебская ратуша|Ратуша]] (1775) * Склады саляныя (1774) === Страчаная спадчына === [[Файл:Viciebsk. Віцебск (W. Bojarski, 1884) (2).jpg|міні|10 рымска-каталіцкіх сьвятыняў, зь якіх захаваліся толькі касьцёлы [[Касьцёл Сьвятой Барбары (Віцебск)|Сьвятой Барбары]] і [[Касьцёл Апекі Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар трынітарыяў (Віцебск)|трынітарыяў]], а таксама капліца Сьлепсьцяў]] * [[Віцебскія замкі|Замкі]] (Х—XIV стагодзьдзі) * ''Помнікі сакральнай архітэктуры'': ** ''Праваслаўныя і грэцка-каталіцкія'': [[Траецкі Маркаў манастыр]] (Канстынтынопальскі патрыярхат), у тым ліку цэрквы [[Царква Сьвятой Тройцы (Маркаўшчына)|Сьвятой Тройцы]] (1691), [[Царква Сьвятой Параскевы (Маркаўшчына)|Сьвятой Параскевы]] (1730) і [[Царква Сьвятога Мікалая (Маркаўшчына)|Сьвятога Мікалая]] (1730), званіца (XVIII ст.); [[Царква Божага Яўленьня (Віцебск)|царква Божага Яўленьня]] (XVIII ст.; Сьвяты Пасад); царква Раства Багародзіцы (1886, мураўёўка; Маскоўскі патрыярхат); [[Царква Раства Хрыстова (Віцебск)|царква Раства Хрыстова]] (1807—1810; Сьвяты Пасад); царква Сьвятога Апостала Яна Багаслова (XIV ст.; Канстантынопальскі патрыярхат); царква Сьвятога Дзьмітрыя (XIX ст.; Маскоўскі патрыярхат), [[Царква Сьвятога Духа (Віцебск)|царква Сьвятога Духа]] (XVII—XVIII стагодзьдзі; Сьвяты Пасад); царква Сьвятога Мікалая (1791—1799; Сьвяты Пасад); царква Сьвятога Міхала Арханёла (1796; Сьвяты Пасад); [[Царква Сьвятога Прарока Ільлі (Віцебск)|царква Сьвятога Прарока Ільлі]] (1746; Сьвяты Пасад); [[Царква Сьвятога Спаса (Віцебск)|царква Сьвятога Спаса]] (XIX ст.; Сьвяты Пасад); царква Сьвятога Юрыя (1876, мураўёўка; Маскоўскі патрыярхат); царква Сьвятога Яна Прадцечы (XV—XVI стагодзьдзі; Канстантынопальскі патрыярхат); [[Царква Сьвятога Яна Хрысьціцеля (Віцебск)|царква Сьвятога Яна Хрысьціцеля]] (1808—1816; Сьвяты Пасад); царква Сьвятой Тройцы (Трайчанская, XVIII ст.; Сьвяты Пасад); [[Царква Сьвятой Тройцы (Чорная)|царква Сьвятой Тройцы]] (Чорная, 1761; Сьвяты Пасад); [[Царква Сьвятых Барыса і Глеба (Віцебск)|царква Сьвятых Барыса і Глеба]] (XVIII ст.; Сьвяты Пасад); [[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Віцебск)|царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла]] (1780; Сьвяты Пасад); [[Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Заручаўская)|царква Ўваскрасеньня Хрыстова]] (Заручаўская, XVIII ст.; Сьвяты Пасад); царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа (1806—1816; Сьвяты Пасад) ** ''Рымска-каталіцкія'': [[Касьцёл Сьвятога Антонія і кляштар бэрнардынаў (Віцебск)|касьцёл Сьвятога Антонія і кляштар бэрнардынаў]] (1700); [[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Віцебск)|касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы]] (Фарны, 1749); [[Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і кляштар дамініканаў (Віцебск)|касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і кляштар дамініканаў]] (1771); [[Касьцёл Сьвятога Язэпа і калегіюм езуітаў (Віцебск)|касьцёл Сьвятога Язэпа і калегіюм езуітаў]] (1716—1751); [[Касьцёл Маці Божай Шкаплернай і кляштар піяраў (Віцебск)|касьцёл Маці Божай Шкаплернай і кляштар піяраў]] (XVIII ст.); кляштар марыявітак (XVIII ст.) ** ''Юдэйскія'': [[Вялікая сынагога (Віцебск)|Вялікая сынагога]] (Харальная, XVII—XIX стагодзьдзі); Узгорская сынагога * [[Палац Агінскіх (Віцебск)|Палац Агінскіх]] (XVII ст.) == Галерэя == <gallery widths="150" heights="150" caption="Славутасьці Віцебску" class="center"> Viciebsk. Віцебск (5.06.2007).jpg|[[Віцебская ратуша|Ратуша]] Віцебскія краявіды 06.jpg|[[Царква Прачыстай Багародзіцы і манастыр базылянаў (Віцебск)|Царква Прачыстай Багародзіцы]] Church of the Assumption (Viciebsk, Bielarus) RV03.jpeg|[[Царква Прачыстай Багародзіцы і манастыр базылянаў (Віцебск)|Манастыр базылянаў]] Troitsky Markov-2.jpg|[[Царква Покрыва Багародзіцы (Віцебск)|Пакроўская царква]] [[Траецкі Маркаў манастыр|Траецкага Маркава манастыра]] </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Свято-Воскресенская церковь в Витебске 2.JPG|[[Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Рынкавая)]] Віцебск. Дабравешчанская царква. Фасад.jpg|[[Царква Дабравешчаньня Прасьвятой Багародзіцы (Віцебск)|Царква Зьвеставаньня Багародзіцы]] Viciebsk, St. Barbara. Віцебск, Сьв. Барбары (2007).jpg|[[Касьцёл Сьвятой Барбары (Віцебск)|Касьцёл Сьвятой Барбары]] Советская 18 Путна.jpg|[[Палац Кудзіновічаў (Віцебск)|Палац Кудзіновічаў]] </gallery> == Асобы == {{Асноўны артыкул|Сьпіс асобаў, зьвязаных зь Віцебскам}} === Ураджэнцы === * [[Жарэс Алфёраў]] (1930—2019) — фізык, ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія|Нобэлеўскай прэміі]] па [[фізыка|фізыцы]] 2000 году * [[Анатоль Багатыроў]] (1913—2003) — народны артыст Беларусі, кампазытар * [[Анатоль Бонч-Асмалоўскі]] (1857—1930) — грамадзка-палітычны дзяяч, [[публіцыст]], мэмуарыст * [[Уладзіслаў Даркевіч]] (нар. 1934) — археоляг, гісторык * [[Тацяна Дзягілева]] (нар. 1991) — фотамадэль * [[Залман Капыскі]] (1916—1996) — гісторык * [[Марыя Кежа]] (нар. 1973) — пераможца апошняга конкурсу прыгажосьці Міс СССР-1990, «Пані Беларусь-1989» * [[Францішак Дыянізі Князьнін]] (1750—1807) — польскі [[паэт]], адзін зь першых зьбіральнікаў беларускага фальклёру * [[Тодар Лебяда]] (сапр. Пётар Шырокаў; 1914—1970) — [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|рэпрэсаваны савецкімі ўладамі]] беларускі [[драматург]], паэт, [[празаік]], публіцыст * [[Вячаслаў Насевіч]] (нар. 1957) — гісторык, кіраўнік аддзелу Дзяржаўнай геральдычнай службы, дырэктар Беларускага навукова-дасьледніцкага цэнтру электроннай дакумэнтацыі * [[Віталь Радзівонаў]] (нар. 1983) — футбаліст * [[Марк Шагал]] (1887—1985) — мастак-авангардыст * [[Леанід Шчамялёў]] (нар. 1923) — народны мастак Беларусі == Месты-сябры == {| class="wikitable standard mw-collapsible mw-collapsed" style="border: none; width: 100%; background-color: transparent;" !Пералік местаў-сяброў Віцебску |- | * [[Харбін]], [[Кітай]] * [[Цзінань]], [[Кітай]] * [[Нінбург]], [[Нямеччына]] * [[Франкфурт-на-Одры]], [[Нямеччына]] * [[Зялёна Гура]], [[Польшча]] * [[Гелянджык]], [[Расея]] |} == Глядзіце таксама == * [[Сьпіс культавых будынкаў Віцебску]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Архітэктура Беларусі: Энцыкляпэдычны даведнік}} * {{Літаратура/БелЭн|4}} * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Літаратура/Памяць/Віцебск|1}} * {{Літаратура/Памяць/Віцебск|2}} * {{Літаратура/Страчаная спадчына (2003)}} * {{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў}} * Чарняўская Т. Архітэктура Віцебска: З гісторыі і планіроўкі забудовы горада — Менск: Навука і тэхніка, 1980. — 112 с. * {{Літаратура/ЭГБ|2}} * {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)}} * {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|13}} * Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. {{ISBN|5-85700-004-1}}. * Любезный мне город Витебск… Мемуары и документы. Конец XVIII — начало XIX в. / Вступ. ст., науч. коммент., сост., публ. В. А. Шишанова. — Мн.: Асобны Дах, 2005. — 40 с. [http://issuu.com/linkedin63/docs/ljubeznyj_mne_gorod_vitebsk_2005] * {{Літаратура/Замкі Беларусі}} * Шибеко З. Из истории Витебских археологических «курсов» // Нёман. № 6, 1980 г. * Шишанов В. А. Витебский Музей современного искусства: история создания и коллекции. 1918—1941. — Минск: Медисонт, 2007. — 144 с. [https://web.archive.org/web/20131103160055/http://issuu.com/linkedin63/docs/shishanov_vitebsk_museum_modern_art] * Шишанов В. А. Изобразительное искусство Витебска 1918—1923 гг. в местной периодической печати: библиограф. указ. и тексты публ. — Минск: Медисонт, 2010. — 264 с .[http://issuu.com/linkedin63/docs/shishanov_izo_vitebsk2010_demo] == Вонкавыя спасылкі == * {{Радзіма майго духу|vicebsk}} * {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://vlib.by/index.php/by/vitsebsk-realnaya-i-papulyarnaya-gistoryya-2016| копія = http://web.archive.org/web/20210226075148/http://vlib.by/index.php/by/vitsebsk-realnaya-i-papulyarnaya-gistoryya-2016| дата копіі = 26 лютага 2021| загаловак = Віцебск: рэальная і папулярная гісторыя роднага горада| фармат = | назва праекту = | выдавец = Віцебская абласная бібліятэка| дата доступу = 8 лістапада 2021 | мова = | камэнтар = }} * [http://rp5.by/Надвор'е_ў_горадзе_Віцебск Надвор’е ў Віцебску] * [http://evitebsk.com/wiki/Заглавная_страница Віцебская энцыкляпэдыя]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20161126020204/http://news.vitebsk.cc/ Народныя навіны Віцебска] * [https://web.archive.org/web/20190508130314/http://vitebsk.gov.by/by/ Сайт Віцебскага гарвыканкаму] * {{Глёбус Беларусі|vitebsk}} * {{Літаратура/ЭГЭ|10936|Віцебск}} {{Добры артыкул}} {{Навігацыйная група |назоў = Віцебск у сучасным [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле]] [[Беларусь|Беларусі]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}}; |Віцебскі гарадзкі савет |Віцебскі раён |Віцебская вобласьць }} {{Месты і мястэчкі гістарычнай Віцебшчыны}} [[Катэгорыя:Віцебск| ]] [[Катэгорыя:Віцебскі гарадзкі савет]] [[Катэгорыя:Абласныя цэнтры БССР]] tmlqs3gvgyizfabidbxcs6g21kb698p Летува 0 2781 2694570 2694408 2026-10-03T14:02:23Z ~2026-53249-89 100467 /* Назва */ 2694570 wikitext text/x-wiki {{Ня блытаць|Літва|Літвой}} {{Іншыя значэньні}} {{Краіна2 | СУП ППЗ = 161,454 млрд $<ref name="imf">[https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPDPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 «World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Lithuania)»]. International Monetary Fund.</ref> | Год падліку СУП ППЗ = 2025 | Месца паводле СУП ППЗ = | СУП ППЗ на чалавека = 55 995 $<ref name="imf"/> | Год падліку СУП ППЗ на чалавека = 2025 | Месца паводле СУП ППЗ на чалавека = | СУП намінал = 87,981 млрд $<ref name="imf"/> | Год падліку СУП намінал = 2025 | Месца паводле СУП намінал = | СУП намінал на чалавека = 30 514 $<ref name="imf"/> | Год падліку СУП намінал на чалавека = 2025 | Месца паводле СУП намінал на чалавека = | Лацінка=Letuva |Выява=EU-Lithuania.svg }} '''Летува́''', '''Летуві́ская Рэспу́бліка''' ({{мова-lt|Lietuvos Respublika|скарочана}}) — [[нацыянальная дзяржава]] [[летувісы|летувісаў]] у [[Паўночная Эўропа|Паўночнай Эўропе]], найбольшая з трох [[Краіны Балтыі|балтыйскіх краінаў]]. Мяжуе зь [[Беларусь]]сю на ўсходзе (724 км), з [[Польшча]]й на поўдні (110 км), з [[Расея|расейскай]] [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьцю]] на паўднёвым захадзе (303 км) і з [[Латвія]]й на поўначы (працягласьць граніцы 610 км). На захадзе амываецца [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]] (даўжыня ўзьбярэжжа складае 99 км). Колькасьць насельніцтва краіны на 2016 год — 2 862 786 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20170228081633/https://osp.stat.gov.lt/en/home Official Statistics Portal]</ref>. Сталіца і найбольшае [[Горад|места]] — [[Вільня]], у 1919—1939 гадох сталіцай была [[Коўна]]. Больш за 85% грамадзянаў этнічныя летувісы. Дзяржаўная мова — [[Летувіская мова|летувіская]]. Сябра [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], [[Рада Эўропы|Рады Эўропы]] і [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], з 21 сьнежня 2007 году — паўнапраўны сябра [[Шэнгенскае пагадненьне|Шэнгенскага пагадненьня]]. == Назва == Летува<ref>[http://slounik.org/pbs/l15_12 Litwa ж. Літва, Летува] // Польска-беларускі слоўнік / Słownik polsko-białoruski. — {{Менск (Мінск)}}: Беларуская Энцыклапедыя, 2004. {{ISBN|985-11-0307-1}}. — С. 865.</ref> — [[Летувіская мова|летувіская]] форма назвы [[Літва старажытная|Літва]]<ref name="Arlou-2012-349">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 349.</ref>, афіцыйна ўзятая [[Летувісы|летувісамі]] для сваёй [[Нацыянальная дзяржава|нацыянальнай дзяржавы]] па [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайне]]<ref name="Arlou-2012-32">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 32.</ref>. Шэраг гісторыкаў і мовазнаўцаў ([[Ян Станкевіч]]<ref>[[Ян Станкевіч|Станкевіч Я.]] Нарысы з гісторыі Вялікалітвы-Беларусі // Станкевіч Я. Гістарычныя творы. — {{Менск (Мінск)}}, 2003. С. 633—634.</ref>, [[Павал Урбан]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 5.</ref>, [[Мікола Ермаловіч]]<ref>[http://pawet.net/library/history/bel_history/_books/ermalovich/Мікола_Ермаловіч._Успаміны,_творы,_фотаматэрыялы.html Яго чакала Беларусь чатыры стагоддзі: Зборнік дакументаў і матэрыялаў да 85-годдзя з дня нараджэння Міколы Ермаловіча. Успаміны, творы, фотаматэрыялы]. — {{Менск (Мн.)}}, 2007. — 360 с.</ref>, [[Аляксандар Краўцэвіч]]<ref name="Kraucevic-1993">[[Алесь Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54.</ref><ref>[[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Тэрміны «Літва» і «Летува» ў сучаснай беларускай гістарыяграфіі // [[Гістарычны Альманах]]. Том 9, 2004.</ref><ref>{{Літаратура/Гісторыя ВКЛ (2013)|к}} С. 10—12.</ref>, [[Генадзь Сагановіч]]<ref>[[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]], [[Генадзь Сагановіч|Сагановіч Г.]] [http://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 237.</ref>, [[Ніна Баршчэўская]]<ref>[[Ніна Баршчэўская|Баршчэўская Н.]] Уплыў суседніх народаў на зьмену дзяржаўнага назову Беларусі ў ацэнцы беларускіх вучоных у дыяспары [https://web.archive.org/web/20210624204204/http://kamunikat.org/7942.html 1—4], [https://web.archive.org/web/20210624205558/http://kamunikat.org/7943.html 5—8] // Droga ku wzajemności. 50 lat białorutenistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Redakcja naukowa Mikołaj Timoszuk i Mikołaj Chaustowicz. (Acta Albaruthenica 6). — Warszawa, 2007. S. 50—66.</ref>, [[Эдвард Зайкоўскі]]<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [https://web.archive.org/web/20111119082534/http://arche.by/by/page/science/7463 Літва гістарычная] // [[Наша слова|Наша Слова]]. № 26 (917), 1 ліпеня 2009 г.; № 27 (918), 8 ліпеня 2009 г.</ref>, [[Тымаці Снайдэр]]<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 50, 81.</ref>, [[Эндру Ўілсан]]{{зноска|Wilson|2012|Wilson|21–22}}, [[Норман Дэвіс]]<ref>[[Норман Дэвіс|Davies N.]] Litva: The Rise and Fall of the Grand Duchy of Lithuania. — Penguin Group US, 2013. — 90 p. {{ISBN|9781101630822}}.</ref>, [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Уладзімер Арлоў]]<ref name="Arlou-2012-33">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 33.</ref>, [[Зьміцер Санько]]<ref name="Sanko">[[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г.</ref>, [[Анатоль Астапенка]]<ref>Остапенко А. В. [https://shron1.chtyvo.org.ua/Ostapenko_Anatolii/Etnichni_faktory_u_protsesakh_formuvannia_biloruskoho_narodu_ta_natsii.pdf?PHPSESSID=m47mi2g6psl5t9sjten73f21f1 Етнічні фактори у процесах формування білоруського народу та нації : автореф. дис. … д-ра іст. наук] : [спец.] 07.00.05 «Етнологія» / Остапенко Анатолій Володимирович ; Київський нац. ун-т ім. Тараса Шевченка. — Захищена 26.04.2021. — Київ, 2021. С. 114, 140.</ref> ды іншыя<ref>Іваноў У. Моўная няўпэўненасьць і каляніялісцкія гіпэркарэктныя формы ў сучаснай беларускай мове: сацыялінгвістычны аналіз // Acta Albaruthenica. Вып. 24, 2024. С. 103—104.</ref><ref>Іваноў У. Забытая краёўка: ідэйны і творчы шлях Алены Цэпрынскай (каля 1880 — каля 1930) // Homo Historicus 2024. — Варшава, 2024. С. 74.</ref><ref>Квяткоўскі М. Я. Самавызначэнне беларускамоўнага насельніцтва Горадзеншчыны і ваколіц у мінулых стагоддзях і Сакольшчыны ў сучаснасці // Acta Albaruthenica. Вып. 25, 2025. С. 104, 106.</ref>) зьвяртаюць увагу на аб’ектыўную патрэбу тэрміналягічнага адрозьненьня гістарычнай Літвы і сучаснай Летувы. З 1990-х гадоў летувісы выступаюць супраць ужываньня саманазвы ўласнай дзяржавы ў іншых мовах (хоць у выпадку іншых уласных імёнаў, зьвязаных зь Вялікім Княствам Літоўскім, яны ў тэкстах на іншых мовах, наадварот, выкарыстоўваюць летувіскія формы<ref name="Arlou-2012-349"/>), тым часам гэтая тэрміналёгія мае даўнюю традыцыю ў самой Летуве. Напрыклад, у 1928 годзе для шматлікай супольнасьці расейскіх [[стараверы|старавераў]], што жылі ў Летувіскай рэспубліцы, на заказ урадоўцаў зрабілі афіцыйны [[Расейская мова|расейскі]] пераклад [[Гімн Летувы|дзяржаўнага гімну]], які пачынаўся словамі: {{мова-ru|«Летува, отчизна наша…»|скарочана}}<ref name="Arlou-2012-33"/> (увогуле, назва «Летува» — {{мова-ru|«Маленькая Летува… Миленькая Летува»|скарочана}} — ужывалася ў перакладзе летувіскай песьні яшчэ ў трэцім томе выданьня «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Живописная Россия||ru|Живописная Россия}}», які выйшаў з друку ў 1882 годзе<ref>Живописная Россия. Т. 3. — СПб., М., 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D4U1AQAAMAAJ&q=%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0&f=false С. 41].</ref>{{Заўвага|Першы варыянт гэтай песьні з словамі {{мова-ru|«Миленькая Летува… Миленькая Летува»|скарочана}} надрукавалі яшчэ ў выданьні Віленскага губэрнскага статыстычнага камітэту Расейскай імпэрыі (1854 год), назву якога прадублявалі па-летувіску з подпісам {{мова-ru|«Перевод заглавия по-литовски»|скарочана}}<ref>Черты из истории и жизни литовского народа = Iszrynkimai isz giwenima ir apraszimo letuwiu / составлены, с разрешения начальства, Виленским губернским статистическим комитетом. — Вильно, 1854. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=o39DAAAAYAAJ&q=%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0&f=false С. 129].</ref>}}, а назву краіны «Літува», народу «літувы» або «літувя» з вытворным прыметнікам «літуўскі» яшчэ ў 1850 годзе ўжываў летувіскі аўтар Даніла ў часопісе Міністэрства народнай асьветы<ref>Данилло Н. Значение некоторых имен литовских князей и названий местностей Литвы // Журнал Министерства народного просвещения. Т. 66. — СПб., 1850. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ohYFAAAAYAAJ&q=%40%D0%9B%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F#v=snippet&q=%40%D0%9B%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F&f=false С. 147—150, 153, 155].</ref>). У 1930-я гады, калі [[Ліга Нацыяў]] фактычна прызнала адыход [[Віленшчына|Віленшчыны]] зь [[Вільня]]й да заходнебеларускага абшару, у летувіскім друку загучалі прапановы зьмяніць назву дзяржавы на [[Жамойць]] — разам зь зьменай [[Герб Летувы|дзяржаўнага гербу]] (варыянту [[Пагоня|Пагоні]]) на жамойцкага [[Мядзьведзь (герб)|Мядзьведзя]]<ref name="Arlou-2012-373">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 373.</ref>. Назва Летува пасьлядоўна ўжываецца па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] ў [[Беларускі клясычны правапіс|клясычнай моўнай норме]] [[Беларуская дыяспара|Беларускай дыяспары]]<ref name="Harbacki">[[Уладзіслаў Гарбацкі|Гарбацкі Ў.]] [https://web.archive.org/web/20210607194351/https://gazeta.arche.by/article/349.html?fbclid=IwAR3445HhnFkRqQDlskrDODnITESaPQzy7EGGDNG2E9-L3fkmefK4sPg83PU У тарашкевіцы не абыйсьціся бяз слова «Летува»], [[ARCHE Пачатак|ARCHE]]: электронная газэта, 9 сакавіка 2020 г.</ref> — у адрозьненьне ад [[наркамаўка|наркамаўкі]], дзе ўлады [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] дазволілі толькі варыянт «Літва». Напрыклад, у тэкстах [[Аляксандар Надсан|Аляксандра Надсана]] сустракаецца пераважна Летува, летувіскі, летувіс (а ў размове таксама жмудзін, Жмудзь). У 1960—1970-я гады ў часопісе «[[Божым шляхам (1947)|Божым шляхам]]» у многіх тэкстах ужываліся словы Летува, летувіскі (у [[Часлаў Сіповіч|Часлава Сіповіча]], [[Леў Гарошка|Льва Гарошкі]]). Тое ж назіралася ў мове беларускага друку Паўночнай Амэрыкі: у тэкстах [[Сяргей Хмара|Сяргея Хмары]] ўжываецца Летува ў апісаньні праекту летувіскай дзяржаўнасьці з сталіцай сьпярша ў Коўне, потым у Вільні. Газэта беларусаў [[ЗША]] «[[Беларус (газэта)|Беларус]]» ўжывае выняткова Летува. Словы Летува, летувіс і летувіскі фіксуюцца ў неапублікаваным «Беларуска-францускім слоўніку» Льва Гарошкі<ref name="Sanko"/>. Як адзначаецца ў энцыкляпэдычным даведніку «Народная культура Беларусі» (пад рэдакцыяй доктара гістарычны навук [[Віктар Цітоў|Віктара Цітова]]), які выйшаў у 2002 годзе ў выдавецтве [[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]: «''Сучасныя Л. называюць сваю краіну Летувой, а сябе — летувісамі, і гэтыя назвы зьяўляюцца больш дакладнымі і гістарычна апраўданымі, чым „Літва“ і „[[Ліцьвіны|літоўцы]]“, якія на працягу некалькіх вякоў ужываліся ў адносінах да Беларусі''»<ref>Народная культура Беларусі: энцыклапедычны даведнік / пад рэдакцыяй В. Цітова. — {{Менск (Мінск)}}: БелЭн, 2002. С. 222.</ref>. Праўнік [[Кірыл Касьцян]] зьвяртае ўвагу на тое, што ўжыванне тэрміну Летува ў беларускай гістарычнай навуцы мае ня толькі лягічнае абгрунтаваньне, але і адпавядае эўрапейскаму досьведу датычна асэнсаваньня спадчыны шматэтнічных данацыянальных дзяржаўных фармаваньняў. Найяскравейшым прыкладам ёсьць шматнацыянальная дзяржаўная фармацыя ў цэнтры Эўропы — [[Каралеўства Вугоршчына|Вугорскае каралеўства]] (''Regnum Hungariae'') як асобна, так і як частка [[Аўстра-Вугоршчына|Аўстра-Вугоршчыны]] (''Österreichisch-Ungarische Monarchie''). Хоць самі [[вугорцы]] называюць сябе мадзярамі (адзіночны лік ''magyar'', множны лік ''magyarok''), а [[Вугоршчына|сваю краіну]] — ''Magyarország'' незалежна ад гістарычнага кантэксту, назва гістарычнай Вугоршчыны ў мовах розных [[славяне|славянскіх]] народаў, якія калісьці мелі дачыненьне да гэтай фармацыі, адрозьніваецца ад назвы нацыянальнай дзяржавы вугорскага народу, якая існуе на частцы тэрыторыі былой шматнацыянальнай краіны (напрыклад, [[Чэская мова|чэскае]] ''Uhersko'' датычна гістарычнай Вугоршчыны, але ''Maďarsko'' датычна сучаснай)<ref>Касцян К. [https://litviny.blogspot.com/2013/06/blog-post.html Беларусь і Летува: у пошуках гістарычнага кампрамісу ў спадчыне ВКЛ] // Крывія. № 34—35, 2014. С. 25—26.</ref>. == Вялікае Княства Літоўскае і сучасная Летува == === У дзяржаўнай палітыцы === У Прэамбуле Канстытуцыі Летувы падкрэсьліваецца, што менавіта [[летувісы|летувіскі народ]] ''«шмат вякоў таму стварыў Летувіскую дзяржаву»'' і што ''«яго (народу) праўны фундамэнт грунтуецца на (сярэднявечных) Літоўскіх Статутах»'', а ў артыкуле 17 сьцьвярджаецца, што ''«сталіцай Летувіскай дзяржавы ёсьць места [[Вільня]] — шматвекавая гістарычная сталіца Летувы»''<ref>[http://www3.lrs.lt/home/Konstitucija/Constitution.htm Ангельскі пераклад Канстытуцыі Летувіскай Рэспублікі, даступны на афіцыйным сайце Сойму ЛР]</ref>. Усе гэтыя палажэньні грунтуюцца на ''«гістарычных правах»'', а ў цэнтры ўсёй канцэпцыі знаходзіцца паняцьце народ ({{мова-lt|tauta|скарочана}}). Такім парадкам, на падставе ''«гістарычных правоў летувіскага народу»'' сучасная Летувіская дзяржава прэзэнтуе сябе ў якасьці адзінай праваспадкаемцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], а сучасных летувісаў народам, цалкам тоесным [[ліцьвіны|ліцьвінам]] Вялікага Княства Літоўскага<ref>Kaścian K. Die Litauische Verfassung und die Auslegung des Begriffs «Volk» in historischer Perspektive // Osteuropa-Recht. Nr. 5, 2008, S. 290—297 (291—292).</ref>. Больш таго, аналіз гэтых палажэньняў Канстытуцыі дазваляе сказаць, што афіцыйнымі ўладамі Летувы Вялікае Княства Літоўскае разглядаецца як летувіская нацыянальная дзяржава<ref name="Kascian-2009">Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref>. Зьвяртаючыся, аднак, да значэньня слова народ (tauta) у летувіскай мове і вылучыўшы такім парадкам тры ключавыя словы дзеля аналізу адпаведнасьці паміж літоўскай нацыяй Вялікага Княства Літоўскага і летувіскай нацыяй Летувіскай Рэспублікі — тэрыторыя, мова і культура — можна прыйсьці да высновы, што тлумачэньне гістарычнай ролі летувіскага народу, якое прапануе Канстытуцыя Летувіскай Рэспублікі, ёсьць больш чым спрэчным, а летувіская нацыя не эквівалентная літоўскай нацыі ў аніводным з гэтых трох кампанэнтаў. З гэтай прычыны нельга казаць пра дзяржавастваральную ролю і дамінантнае становішча балтыйскай летувіскай меншасьці ў Вялікім Княстве Літоўскім<ref name="Kascian-2009"/>. У той жа час этнічная група, зь якой сфармавалася сучасная летувіская нацыя, была адной з складовых частак шматэтнічнага ВКЛ, таму летувісы маюць неад’емнае права на пэўную частку спадчыны гэтай дзяржавы. === У летувіскай гістарыяграфіі === Па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] ў сусьветнай гістарыяграфіі замацавалася «летувісацэнтрычная» канцэпцыя разгляду гісторыі Вялікага Княства Літоўскага. Такая сытуацыя склалася на падставе шматлікіх публікацыяў летувіскіх гісторыкаў у замежных акадэмічных крыніцах яшчэ за савецкім часам. З прычыны браку крытычнага гледзішча (беларускую гістарыяграфію [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі#Наступствы|савецкія ўлады цалкам вынішчылі яшчэ ў 1930-я гады]], а яе аднаўленьне адбылося толькі да пачатку 1990-х гадоў) сусьветная навуковая супольнасьць паступова пачала ўспрымаць нічым не падмацаваныя гіпотэзы гэтых аўтараў як «бясспрэчныя факты»<ref name="ak">[[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] [http://www.svaboda.org/content/transcript/774575.html Кніга Гудавічуса — праява летувіскай гістарычнай экспансіі ў Беларусь], [[Радыё Свабода]], 8 кастрычніка 2006 г.</ref>, тым часам некаторыя летувіскія гісторыкі ня грэбавалі нават наўмыснымі падтасоўкамі і фальсыфікацыямі<ref name="Kascian-2009"/><ref>[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]], [[Захар Шыбека|Шыбека З.]] [http://kamunikat.org/download.php?item=6121.html&pubref=6109 Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну]{{Недаступная спасылка|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 11, 2004.</ref>. Увогуле, у межах інтэрнацыянальнага [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] толькі ў Летуве з дазволу Масквы побач з камуністычнай існавала нацыяналістычная ідэалёгія, заснаваная на гістарычных мітах (у савецкай гістарыяграфіі спадчына Вялікага Княства Літоўскага абвяшчалася выняткова летувіскай, а Вільня — спрадвечна летувіскім местам<ref name="Arlou-2005">[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]], [[Уладзімер Каткоўскі|Каткоўскі Ў.]] [http://www.svaboda.org/content/article/792180.html Вільня, Вялікае Княства і Беларусь — поўны тэкст онлайнавай канфэрэнцыі з Уладзімерам Арловым], [[Радыё Свабода]], 8 лютага 2005 г.</ref>), — рэч парадаксальная і абсалютна немагчымая ў іншых рэспубліках<ref name="katl">[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.</ref>. За савецкім часам у Летуве выйшлі сотні навуковых і навукова-папулярных выданьняў, дзе такі падыход усяляк прапагандаваўся і абгрунтоўваўся. Да прыкладу, у кнігу «Lietuvos piles» ({{мова-be|Летувіскія замкі|скарочана}}) улучылі [[Наваградзкі замак|Наваградзкі]], [[Мірскі замак|Мірскі]], [[Лідзкі замак|Лідзкі]], [[Полацкія замкі|Полацкі]] і дзясяткі іншых беларускіх замкаў. Таксама рабіліся спробы залічыць у лік выдатных дзеячоў летувіскай культуры [[Францішак Скарына|Францішка Скарыну]]<ref name="Arlou-2005"/>. З аднаўленьнем дзяржаўнай незалежнасьці на старонках летувіскіх школьных падручнікаў працягваюць прапагандавацца сьцьверджаньні, што Вялікае Княства Літоўскае было летувіскай дзяржавай, кіроўная дынастыя [[Гедзімінавічы|Гедзімінавічаў]] — летувісамі, што ядро земляў ВКЛ знаходзілася на летувіскіх землях, а сталіца ВКЛ Вільня стаіць у цэнтры тых земляў. Паводле аўтараў летувіскіх падручнікаў «заваяваныя славянскія землі» былі толькі анэксамі (дадаткам), якімі кіравалі прадстаўнікі летувіскай княжай дынастыі. Сваім парадкам [[беларусы]] разглядаюцца ў гэтых выданьнях як бясспрэчная [[нацыянальная меншасьць]], чые здабыткі (у хоць-якой галіне чалавечай дзейнасьці) мала паўплывалі на разьвіцьцё летувіскай нацыі і дзяржавы. Беларускія населеныя пункты згадваюцца аўтарамі звычайна ў выпадку асьвятленьня падзеяў той або іншай вайны<ref>Антонаў А. [https://web.archive.org/web/20100413114803/http://www.lingvo.minsk.by/~bha/08/padr.htm Беларусь і беларусы ў літоўскіх школьных падручніках па гісторыі (1993—2000)] // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Том 8, сшытак 1—2 (14—15), 2001.</ref>. На думку шэрагу беларускіх гісторыкаў, у сучаснай Летуве ''«гістарычная навука — частка дзяржаўнай ідэалёгіі»'', таму пры падтрымцы Летувіскай дзяржавы тамтэйшыя гісторыкі маюць шырокія магчымасьці ў прасоўваньні сваіх канцэпцыяў навонкі<ref name="Kascian-2009"/><ref name="ak"/>. Як зазначае летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]], на 2023 год «''летувісы лічаць, што ў беларусаў не было дзяржаўнасьці''». Паводле актуальных летувіскіх школьных падручнікаў, «''беларусы — шэрая маса, якую летувісы заваявалі ў сярэднія вякі''». Апроч таго, Камунтавічус адзначае, што да сёньняшняга часу няма ніводнай кнігі беларускага гісторыка, якая б была перакладзеная на летувіскую мову. Паводле Камунтавічуса, «''у адрознасьць ад летувісаў, чыя ідэнтычнасьць будуецца ў апазыцыі да іншых (для іх амаль усе суседнія народы — ворагі), беларусы імкнуцца з усімі жыць у згодзе''»<ref>Антось Жупран, [https://nashaniva.com/323307 «Як зразумець беларуса, калі ён такі складаны». Гутарка з аўтарам першай гісторыі Беларусі на літоўскай мове], [[Наша Ніва]], 6 жніўня 2023 г.</ref>. Таксама ён падкрэсьлівае: «''гэта прыніжэньне беларусаў — скарачаць іх гісторыю і сьцьвярджаць, што вось яны толькі нядаўна зьявіліся, а мы тут жылі спрадвеку''» і што такое скарачэньне гісторыі Беларусі ёсьць [[Русіфікацыя Беларусі|актуальным для расейцаў]], каб сьцьвярджаць, што да таго, як зьявіліся Беларусь і беларусы, усе былі адзінымі — русінамі, рускімі, былі часткай Расеі<ref>[[Сяргей Паўлавіч Абламейка|Сяргей Абламейка]], [https://www.svaboda.org/a/32392665.html Літоўскі гісторык Русьціс Камунтавічус: Нельга напісаць сумесную гісторыю, якая задаволіць і літоўцаў, і беларусаў], [[Радыё Свабода]], 3 траўня 2023 г.</ref>. З пачатку спробаў [[Беларуская Народная Рэспубліка|аднаўленьня беларускай дзяржаўнасьці]] ў XX стагодзьдзі, у беларускай гістарыяграфіі робяцца спробы аспрэчаньня летувіскіх замахаў на спадчыну [[Вялікае Княства Літоўскае|старадаўняй літоўскай дзяржавы]]. Адным зь першых дасьледнікаў, які аспрэчыў згаданыя замахі, быў [[Язэп Лёсік]], які адназначна вызначаў спадкаемнасьць [[Беларусь]]сю [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] і крытыкаваў замахі на згаданую спадкаемнасьць з боку Летувы, што знайшло адлюстраваньне ў артыкуле «Літва — Беларусь: гістарычныя выведы», выдадзеным у 1921 годзе ў пачатку [[Беларусізацыя|беларусізацыі]] ў [[БССР]]<ref>Лёсік Я. Літва — Беларусь: гістарычныя выведы // Школа и культра Советской Белоруссии. № 2, 1921. С. 12—22.</ref><ref>Літва — Беларусь: гістарычныя выведы / Язэп Лёсік; [прадмова З. Санько; пасляслоўе А. Жлуткі]. — {{Менск (Мн.)}}: Тэхналогія, 2016. — 33, [2] с. — {{ISBN|978-985-458-266-5}}.</ref>. == Гісторыя == {{Асноўны артыкул|Гісторыя Летувы}} === Старажытнасьць === [[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш расейскімі філёлягамі [[Алег Трубачоў|А. Трубачовым]] і [[Уладзімер Тапароў|Ў. Тапаровым]]<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref name="Kraucevic-2017">[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]] Зьяўленьне на тэрыторыі Летувы першых людзей адбылося ў пачатку сучаснага пэрыяду галацэну кайназойскай эры (10—8 тыс. год да н. э.). Амаль да VIII тысячагодзьдзя да н. э. тут панавала культура эпіпалеаліту. У VII—VI тысячагодзьдзях да н. э. на большай частцы сучаснай Летувы сфармавалася культура [[мэзаліт]]у. [[Нэаліт]] пачаўся тут пазьней за час свайго сканчэньня на тэрыторыі цывілізацыяў паўднёвай [[Мэсапатамія|Мэсапатаміі]] (IV ст. да н. э.). Бронзавыя вырабы зьявіліся на тэрыторыі Летувы ў другой чвэрці II тысячагодзьдзя да н. э., аднак іх мясцовая вытворчасьць пачалася толькі каля 1500 году да н. э. [[Жалезны век]] на Летуве працягваўся да сярэдзіны I тысячагодзьдзя н. э. [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]]: глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы [[беларусы]] ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]] У IX і X стагодзьдзях продкі летувісаў займаліся пераважна паляваньнем, рыбалоўствам, зрэдку земляробствам; ёсьць згадкі пра [[бортніцтва]] і жывёлагадоўлю, асабліва на гадоўлю коняў, якіх ужывалі ў ежу. Гандлёвыя зносіны ў летувісаў былі з [[замак|гарадамі]] славяна-балтыйскага памор’я і зь зямлёй [[крывічы|крывічоў]]: яны зьмянялі шкуры, мяхі, [[воск]] на мэталічныя вырабы і зброю. Сярод летувісаў рана сустракаюцца зародкі [[Стан (сацыяльная група)|станаў]]: існавалі роды, якія валодалі шматлікай нявольнай чэлядзьдзю; з гэтых родаў абіраліся мясцовыя князі (''кунігасы''). Рабынямі (нявольная [[чэлядзь]]) былі галоўным парадкам [[ваеннапалонны]]я. Жрэцкі стан не складаў асобай [[каста|касты]], ён меў велічэзнае значэньне ў народзе і быў даволі шматлікім. [[Жрэц|Жрацы]] ў летувісаў меркавана зваліся ''вайдэлотамі'', былі і жрыцы ''вайдэлоткі''. Багам сваім летувісы ахвяравалі жывёлаў, а ва ўрачыстых выпадках — і людзей. Пры пахаваньні знаць спальвалі разам з улюбёнымі прадметамі і рабынямі. Замагільнае жыцьцё летувісы ўяўлялі працягам сапраўднага<ref name="esbe">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/61777/Литовско Литовско-русское государство] // {{Літаратура/ЭСБЕ}}</ref>. Да XIII стагодзьдзя ў продкаў летувісаў не было аб’яднаўчай палітычнай улады, як не было і аб’яднаўчых цэнтраў-гарадоў. У другой палове XIII ст. у крыніцах упамінаюцца асобныя водцы, але ўлада іх пашыралася толькі на малаважную тэрыторыю, на сельскія акругі<ref name="esbe"/>. Яшчэ ў XII ст. з заснаваньнем факторыі [[любэк|любецкіх]] купцоў ва ўтоцы [[Дзьвіна|Дзьвіны]] пачалася нямецкая ваенная экспансія на тэрыторыю сучасных Латвіі й Летувы. 22 верасьня 1236 году адбылася гістарычная перамога жамойцкіх войскаў над мечаносцамі пад [[Шаўлі|Шаўлямі]], у выніку чаго нямецкі ціск з поўначы быў спынены больш чым на дзесяцігодзьдзе. Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] уласных імёнаў і наяўнасьць [[Фіна-вугорскія мовы|фінскага]] субстрату ў летувісаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 96.</ref>. === Працэс уваходжаньня этнічных летувіскіх зямель у склад Вялікага Княства Літоўскага === [[Файл:VKL-1462-ru.png|міні|Рост Вялікага Княства Літоўскага]] Аб’яднаньне большай часткі зямель продкаў сучасных летувісаў (без [[Малая Летува|жамойцкай часткі]] [[Самбія|прускай Самляндыі]]) у складзе Вялікага Княства Літоўскага расьцягнулася на пэрыяд з другой паловы XIII і да першай чвэрці XV стагодзьдзя. Значную ролю ў гэтым працэсе адыграла неабходнасьць супрацьстаяць крыжацкай агрэсіі. Утварэньне Вялікага Княства Літоўскага мае повязі зь імем [[Міндоўг]]а, які 6 ліпеня 1253 году каранаваўся ў [[Наваградак|Наваградку]]. Хаўрус Літвы зь Лівонскім ордэнам на падставе прыняцьця каталіцтва дазволіў ордэну патрабаваць у Міндоўга «мірнай» перадачы яшчэ не ахрышчаных зямель. Так, у 1255 годзе Міндоўг напісаў грамату дарэньня Лівонскаму ордэну Селы, а ў 1259 — Скалвы, Нардувы, Паўночнай Судувы і [[Жамойць|Жамойці]] (гэта было пацьвярджэньне, Жамойць перайшла да Лівоніі яшчэ пры каранацыі Міндоўга) — большай часткі тэрыторыі сучаснай Летувы. [[Файл:Litva. Літва (J. Müller, 1692).jpg|значак|[[Літва старажытная|Літва]]. Мапа з атлясу 1692 году (перадрукоўвалася ў 1702 годзе)]] Аднак жамойты паднялі паўстаньне, 13 ліпеня 1260 году адбылася [[бітва на Дурбэ]], у якой загінула 130 рыцараў і магістар Лівонскага ордэна Бургхард Горнгузэн. У адказ папа [[Аляксандар IV (папа рымскі)|Аляксандар IV]] арганізаваў падмогу Тэўтонскаму ордэну. На мяжы 1260—1261 гадоў лівонцы занялі два замкі ў Куроніі, але 3 лютага 1261 году жамойты разьбілі іх пры Лелвардэ. У канцы лета гэтага ж году дэлегацыя жамойтаў прыбыла да Міндоўга з просьбай прыняць Жамойць пад уладу Літвы і пачаць вайну супраць Тэўтонскага ордэна. Пад націскам [[Транята|Траняты]] Міндоўг задаволіў гэтую просьбу. На працягу стагодзьдзя большая частка Жамойці знаходзілася ў складзе Вялікага Княства, аднак па сьмерці вялікага князя літоўскага [[Кейстут]]а, у 1382 годзе, ягоны наступнік [[Ягайла]] аддаў гэтыя землі лівонцам. Жамойты неўзабаве паўсталі й зрынулі гэтую залежнасьць. У 1398 годзе вялікі князь [[Вітаўт]] зноў перадаў гэтыя тэрыторыі лівонцам, другасна жамойцкія землі перайшлі пад уладу немцаў па паўстаньні 1400—1401 гадоў. Вядома, што Вітаўт чатырохразова (у 1384, 1390, 1398 і 1404 гадох) аддаваў Жамойць Тэўтонскаму ордэну. Гэтая тэрыторыя хоць і была важнай, аднак выкарыстоўвалася вялікімі князямі літоўскімі ў якасьці разьменнай манэты ў іхняй тагачаснай замежнай палітыцы. Неаднаразовае выкарыстаньне Жамойці ў шматлікіх палітычных камбінацыях сьведчыць пра тое, што Вітаўт ня ставіўся да яе як да роднай зямлі<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.</ref>. Канчатковае далучэньне большай часткі Жамойці да Вялікага Княства адбылося толькі па [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] (1410 год), да якой большая частка цяперашняй Летувы знаходзілася пад акупацыяй крыжакоў і нават юрыдычна ўваходзіла ў склад крыжацкай дзяржавы<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] [http://www.svaboda.org/content/article/1776930.html Улады не заўважаюць перамогі пад Грунвальдам], [[Радыё Свабода]], 14 ліпеня 2009 г.</ref>. === Жамойцкія староства і біскупства === {{Асноўны артыкул|Жамойць}} [[Файл:POL województwo żmudzkie IRP COA.svg|міні|зьлева|140пкс|Гістарычны герб Жамойці]] [[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (N. Sanson, 1659).jpg|міні|Жамойць на мапе 1659 году]] Пад Жамойцю гістарычнай звычайна разумеюць дзьве адзінкі — адміністрацыйную ([[Жамойцкае староства]]), якая была асобнай палітычнай адзінкай Вялікага Княства Літоўскага, і касьцельную ([[Жамойцкае біскупства]]). [[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1770).jpg|міні|Вялікае Княства Літоўскае (без Жамойці), 1770 г.]] У 1413 годзе Жамойць на падставе прывілею вялікага князя [[Вітаўт]]а атрымала статус аўтаноміі, пацьверджаны ў 1441 годзе вялікім князем [[Казімер Ягелончык|Казімерам]]. Такім парадкам, Жамойць стала самакіравальнай тэрыторыяй, пазьней вядомай як Жамойцкае староства, а ейны статус сёньня б значыў сувэрэнітэт у межах Вялікага Княства Літоўскага. На просьбу жамойтаў, якія хацелі падкрэсьліць сваю адрознасьць ад [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінаў]], зьявіўся асобны дадатак да найменьня дзяржавы, якая пачала называцца Вялікім Княствам Літоўскім, Рускім і Жамойцкім. У 1492 годзе вялікі князь [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] даў Жамойці «земскі прывілей» (на [[Старабеларуская мова|беларускай мове]]), у першым пункце якога ён забараняў казаць падданым, што жыхароў Жамойці далучылі да Вялікага Княства Літоўскага сілай, а не паводле добрай волі: «''Найпярвей, хочам, іж ім [жыхарам Жамойці] жадны ня маець мовіці, альбо на вочы ісьціць, іж бы празь меч, альбо цераз оныі валкі былі звалчоныя, але з добраю волею прысталі''»<ref>Жалованная грамота литовского великого князя Александра Казимировича жителям Жмудской земли. 15 августа 1492 г. // Акты относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографическою комиссиею: в 5 т. — Т. 1. 1340—1506. — Санкт-Петербург : Тип. II Отделения Собственной Е. И. В. Канцелярии, 1846. — С. 120—122.</ref>. Адно з пазьнейшых сьведчаньняў захаваньня адасобленасьці — асобнае пералічэньне жамойцкіх харугваў у рэестры дзяржаўнага войска ў XVI стагодзьдзі. Апроч таго, жамойты неаднаразова зьвяртавліся ў [[Сойм Вялікага Княства Літоўскага|Сойм]] з просьбамі не прызначаць ім на адміністрацыйныя пасады «чужынцаў»-ліцьвінаў. Такія ж звароты накіроўваліся да [[Вялікі князь літоўскі|вялікіх князёў]]<ref name="Arlou-2012-158">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.</ref>. Жамойцкае староства заставалася асобнай адміністрацыйнай адзінкай з дакладна акрэсьленымі межамі ўсё далейшае існаваньне Вялікага Княства Літоўскага да 1795 году. Аднак Жамойць гістарычная ў рэлігійным, а г. зн. і ў культурным, кантэксьце выходзіла па-за межы Жамойцкага староства, у прыватнасьці ўсходняя мяжа Жамойцкай дыяцэзіі ня цалкам адпавядала палітычнай мяжы Літвы і Жамойці, ахопліваючы, сярод іншага, частку суседняга з Жамойцкім староствам [[Упіцкі павет|Упіцкага павету]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]<ref name="Kascian-2009"/>. Да нашага часу Жамойць стала адным з этнаграфічных рэгіёнаў Летувы, які ня ёсьць ані палітычнай, ані адміністрацыйнай адзінкай. Аднак, нягледзячы на таки статус, улады Летувы зацьвердзілі межы Жамойци на афіцыйным узроўні<ref>[http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_e?p_id=220186&p_query=D%CBL%20ETNOGRAFINI%D8%20REGION%D8%20RIB%D8%20NUSTATYMO&p_tr2=2. Рэкамэндацыі Рады аховы этнічнае культуры Летувы № 1 аб усталяваньні межаў этнаграфічных рэгіёнаў ад 17 верасьня 2003 году.]</ref>. Прытым летувіскі этнаграфічны рэгіён займае нашмат меншую тэрыторыю за Жамойць гістарычную<ref name="Kascian-2009"/>. [[Файл:Magnus Ducat Lithuaniae and Rus Alba(Belarus).jpg|міні|500пкс|center|<center>Мапа Вялікага Княства Літоўскага і [[Белая Русь|Белай Русі]] (1687 г.). Тэрыторыя сучаснай [[Беларусь|Беларусі]] пазначаецца як «[[Літва старажытная|Літва]]» (Lithuaniæ), а тэрыторыя сучаснай Летувіскай Рэспублікі як «Жамойць» (Samogitia)</center>]]{{clear|left}} === Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім === {{Асноўны артыкул|Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім}} {{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|102|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu (in Lithuanian language), Vilnius, 1766.jpg|112|Вокладкі першых летувіскіх слоўніка {{мова-la|Dictionarium trium linguarum|скарочана}} (налева) і лемантара {{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} або {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}} (направа)}} Як падкрэсьлівае амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]: «''летувіская мова стагодзьдзямі не была мовай палітыкі''»<ref name="Snyder">{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}}</ref>. Напраўду, палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая паводле летувіскага гісторыка мовы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]] была загнаная «''ў ніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''»<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref>. Напрыклад, ''«вялікія князі літоўскія ніколі не друкавалі кнігаў на летувіскай мове»''<ref name="Snyder"/>. Больш за тое, паводле Зігмаса Зінкявічуса, ''«для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка»''. Пэўна таму летувіскія навукоўцы бесьперапынна падкрэсьліваюць ''«адзінства арэалу летувіскай мовы праз палітычную мяжу паміж ВКЛ і Прусіяй»''. Сапраўды, «''летувіскія граматыкі і слоўнікі доўгі час (да канца XVIII ст.) друкаваліся толькі ў Прусіі''» (выняткам быў слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстантына Шырвіда]], які выйшаў каля 1620 году, некалькі разоў перавыдаваўся і быў адзіным слоўнікам летувіскай мовы, выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя<ref>Schmalstieg, W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref>). Сваім парадкам, ''«перасьледаваная стагодзьдзямі летувіская мова ўпершыню за сваю гісторыю атрымала статус дзяржаўнай»'' толькі ў першай Летувіскай Рэспубліцы (то бок у 1918 годзе)<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 297.</ref>. Такім парадкам, выкарыстаньне летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім абмяжоўвалася максымум рэгіянальным узроўнем, у тым ліку асобнымі натарыяльна засьведчанымі перакладамі дзяржаўных актаў<ref name="Kascian-2009"/>. === У складзе Расейскай імпэрыі і Прусіі === {{Асноўны артыкул|Летувізацыя}} [[Файл:Map of Lietuva (1867-1914) lang-be.svg|значак|Губэрні [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] на тэрыторыі сучаснай Летувіскай Рэспублікі]] У 1795 годзе ў выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу]] [[Рэч Паспалітая]] была ліквідаваная, а рэшту яе тэрыторыі ўлучылі ў склад [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], [[Аўстра-Вугоршчына|Аўстра-Вугоршчыны]] і [[Прусія|Прусіі]]. Большая частка тэрыторыі сучаснай Летувы апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе ўвайшла ў [[Ковенская губэрня|Ковенскую]] і часткова ў [[Віленская губэрня|Віленскую]], [[Сувальская губэрня|Сувальскую]] і [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскую]] губэрні. У першай палове XIX ст. ураджэнцы Жамойці (Д. Пашкевіч, Л. Юцэвіч, [[Сыманас Даўкантас|С. Даўкантас]] ды інш.) у сваіх этнаграфічных публікацыях пачалі задаваць эталёны [[летувісы|летувіскасьці]], якія пазьней пачалі выкарыстоўвацца іншымі дасьледнікамі дзеля ацэнкі адпаведнасьці «традыцыйнаму» і «этнічнаму». Значную ролю ў іх дасьледаваньнях адыграла канцэптуалізацыя «чыстых», «клясычных», «не закранутых вонкавымі ўплывамі» летувіскіх зямель. Лінгва-этнаграфічны калярыт Жамойці дазволіў выбудаваць значную адлегласьць ад «славянскага» і стварыць на аснове жамойцкага трывалы вобраз летувіскасьці з максымальным індэксам адрознасьці ад суседзяў<ref>Унуковіч Ю. Этнічная ідэнтыфікацыя і катэгарызацыя беларусаў і літоўцаў у ХІХ ст. // Białorutenistyka Białostocka. T. 12 (2020). S. 393.</ref>. Сярод іншага, у канцы XIX ст. на базе гістарычнай жамойцкай мовы — архаічных гаворак ваколіцаў [[Коўна]], [[Шаўлі|Шаўляў]] і [[Клайпеда|Клайпеды]] — утварылася [[летувіская мова]]<ref name="Sviazynski209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. У 1854 годзе на старонках часопіса {{Артыкул у іншым разьдзеле|Библиотека для чтения||ru|Библиотека для чтения}}, які рэдагаваўся ўраджэнцам [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыны]] прафэсарам-паліглётам [[Восіп Сянкоўскі|Восіпам Сянкоўскім]], зьявілася крытычная нататка датычна называньня часткі жамойтаў «літвой» (пазьнейшых «[[аўкштайты|аўкштайтаў]]», абвешчаных «уласнымі літоўцамі», якія насяляюць «[[Аўкштота|Аўкштоту]]» — «Верхнюю або ўласную Літву»), а жамойцкай мовы — «літоўскай»<ref>Библиотека для чтения. Том 123, 1854. [https://books.google.by/books?id=4vE6AQAAMAAJ&pg=RA3-PA71-IA7&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwimv-aAqMPzAhUXSfEDHe9xC68Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 28—29].</ref>: {| |- | {{пачатак цытаты}} Я хачу яшчэ аддаць гістарычнай і філялягічнай крытыцы сябраў віленскага камітэту самы тэрмін Літва. Я не зусім разумею адрозьненьне, якое робяць яны ў адным і тым жа чудзкім народзе, паміж Літвою і Жамойцю. Мне здаецца, што дарма адну частку гэтага народа называюць Літвою, тады як іншай пакідаюць агульную і сапраўдную назву ўсяго народа, Жамойць. Абедзьве яны — тая ж Жамойць. Слова Літва зусім не літоўскае{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}} і яно належыць столькі ж і яшчэ больш славянскай частцы ранейшага літоўскага гаспадарства, як і чудзкай. Калі жыхары чудзкай часткі адгукаюцца, што яны — Літува і што яны кажуць літувішкі, па-літоўску, гэта па-мне значыць толькі, што яны ўжываюць на свой асабісты рахунак агульную палітычную назву гаспадарства, а не сваю племянную назву. Гэтак жа цяперашнія Грэкі, Італьянцы і паўднёвыя Швайцарцы, таму, што некалі знаходзіліся пад рымскім валадарствам, выхваляюцца, нібыта яны — Рымляне і гавораць па-рымску (Romeі, Rumanі, Roman). Латышы, альбо Леты, чудзкія людзі аднаго кораня зь літоўскай Чудзьдзю, не называюць сябе Літвою; такім парадкам, і сястра іхняя, літоўская Чудзь, этнаграфічна, ня мае права на гэтую назву. Уся яна — Жамогусы, Жамогі альбо Жамодзі, Сямогі альбо Сямодзі, адкуль утварыліся словы Жамойць і Самагіція. Латышы таксама называюць сябе Земме, Семме, а гэта значыць толькі «свая зямля» падобна таму, як Сома альбо Суомі, «свая зямля» Фінляндыя і Суомалайне, «людзі сваёй зямлі», Фіны, альбо Фінляндцы. [[Жмогусы|Жамогус альбо жмогус]] значыць — чалавек. Яны проста — людзі, а не літоўцы. Вядома, што ў прыбалтыйскіх Чудзкіх пакаленьнях няма асобых назваў для іх моваў: кожнае запэўнівае, што яно гаворыць на мове ма-кіль, «мове зямлі». Як у літоўскай Чудзі, альбо Жамогусаў, відаць, не было асобай назвы дзеля народнай мовы, то яна тым больш ахвотна пагадзілася называць яе «літоўскай», што слова «Літва» было палітычным тытулам знакамітай дзяржавы, якой Чудзь гэтая належала. {{арыгінал|ru|Я хочу еще подвергнуть исторической и филологической критике членов виленского комитета самый термин Литва. Я не совсем понимаю различие, которое делают они в одном и том же чудском народе, между Литвою и Жмудью. Мне кажется, что понапрасну одну часть этого народа называют Литвою, тогда как другой оставляют общее и настоящее название всего народа, Жмудь. Обе они — та же Жмудь. Слово Литва вовсе не литовское и оно принадлежит столько же и еще более славянской части прежнего литовского господарства, как и чудской. Если жители чудской части отзываются, что они — Литува и что они говорят литувишки, по-литовски, это по-мне значит только, что они употребляют на свой личный счет общее политическое название господарства, а не свое племенное название. Точно так же нынешние Греки, Валахи и южные Швейцарцы, потому, что некогда находились под римским владычеством, хвастаются, будто они — Римляне и говорят по римски (Romei, Rumani, Roman). Латыши, или Леты, чудские люди одного корня с литовскою Чудью, не называют себя Литвою; следовательно, и сестра их, литовская Чудь, этнографически, не имеет права на это название. Вся она — Жемогусы, Жемоги или Жемоди, Семоги или Семоди, откуда произошли слова Жмудь и Самогиция. Латыши также называют себя Земме, Семме, а это значит только «своя земля» подобно тому, как Сома или Суома, «своя земля» Финляндия и Суомалайне, «люди своей земли», Финны, или Финляндцы. Жемогус или жмогус значит — человек. Они просто — человеки, а не литовцы. Замечательно, что у прибалтийских чудских поколений нет особенных названий для их языков: каждое уверяет, что оно изъясняется на языке ма-киль, «языке земли». Как у литовской Чуди, или Жемогусов, вероятно, не было особенного названия для народного языка, то она тем охотнее согласилась называть его «литовским», что слово «Литва» было политическим титулом знаменитого государства, которому Чудь эта принадлежала.}} {{канец цытаты}} |} У 1861 годзе ў афіцыйным прадстаўленьні папячыцеля [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў|Аляксандра Шырынскага-Шыхматава|ru|Ширинский-Шихматов, Александр Прохорович}} да генэрал-губэрнатара {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Назімаў|Ўладзімера Назімава|ru|Назимов, Владимир Иванович}} адзначалася, што большасьць сельскага насельніцтва [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] — жамойты, якія размаўляюць па-жамойцку, тым часам большасьць сельскага насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрніяў размаўляюць па-беларуску. Адпаведна, у [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]] дзеля першых прапаноўвалася выкладаць па-жамойцку, а дзеля другіх — толькі па-расейску. Тым часам летувісы ({{мова-ru|литовцы|скарочана}}) і летувіская мова ({{мова-ru|литовский язык|скарочана}}) не ўпаміналіся: {{Цытата|Так, у большай частцы Ковенскай губэрні, населенай жамойтамі, якія маюць сваю пісьменнасьць, хоць яшчэ і нязначную, але якая прадстаўляе ўжо для народу малітоўнікі, календары і некаторыя іншыя карысныя кнігі на жамойцкай мове, на якой народ слухае пропаведзі ў касьцёлах і спавядаецца ў гэтай губэрні, навучаньне ў пачатковых вучэльнях жамойцкай грамаце варта дазволіць, выкладаньне ж польскай мовы, на якой гавораць абшарнікі і чыноўнікі, у гэтыя вучэльні ня ўводзіць, пакінуўшы яе толькі ў гімназіях і прагімназіях. У губэрнях жа Віленскай, Гарадзенскай і Менскай вялікая частка сельскага насельніцтва размаўляе беларускай гаворкай, таму і народныя вучэльні ў гэтых мясцовасьцях маюць быць чыста расейскімі. {{арыгінал|ru|Так, в большей части Ковенской губернии, населенной жмудинами, имеющими свою письменность, хотя еще и незначительную, но представляющую уже для народа молитвенники, календари и некоторыя другие полезные книги на жмудском языке, на котором народ слушает проповеди в костелах и исповедуется в этой губернии, обучение в первоначальных училищах жмудской грамоте следует допустить, преподавание же польского языка, которым говорят помещики и чиновники, в эти училища не вводить, оставив его только в гимназиях и прогимназиях. В губерниях же Виленской, Гродненской и Минской большая часть сельского населения говорит наречием белорусским, поэтому и народные училища в этих местностях должны быть чисто русскими.}} |Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 4—5. }} У 1862 годзе ў прадстаўленьні Аляксандра Шырынскага-Шыхматава да кіраўніка Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Галаўнін|Аляксандра Галаўніна|ru|Головнин, Александр Васильевич}} адзначалася, што адной з мэтаў адкрыцьця школаў на Жамойці (пад якой найперш разумелася этнічна [[летувісы|летувіская]] [[Ковенская губэрня]]) мусіць быць умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці зь бесьперапынным пераконваньнем тамтэйшых сялянаў, што яны жамойты і літоўцы ([[ліцьвіны]]) і што ўлады Расейскай імпэрыі жадаюць не [[Русіфікацыя|абмаскаліць]] іх, а наблізіць іхныя інтарэсы да інтарэсаў Расеі: {{Цытата|На Жамойці — умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці, зусім не варожай Расеі і ўраду ў ніжэйшых пластах насельніцтва, і бесьперапыннае ўнушэньне сялянам, што яны не палякі, а жамойты і літоўцы, і што Расея не жадае зусім абмаскаліць іх, а хоча толькі зблізіць іх інтарэсы з інтарэсамі дзяржавы. {{арыгінал|ru|На Жмуди — укрепление жмудской национальности, вовсе не враждебной России и правительству в низших слоях населения, и постоянное внушение крестьянам, что они не поляки, а жмудины и литовцы, и что Россия не желает вовсе обрусить их, а хочет только сблизить их интересы с интересами государства.}} |Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 22. }} [[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія [[Беларуская мова|беларускія]] школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]] Па здушэньні [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] расейскія ўлады надумалі падтрымаць [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскі нацыянальны рух]] (які правільней называць «жамойцкім», бо летувісы ў той час называліся жамойтамі) у супрацьвагу моцным пазыцыям палякаў<ref name="Arlou-2012-348">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.</ref>. Царскі ўрад пачаў заахвочваць летувіскія асьвету і друк<ref name="katl"/>, летувіскую мову зрабілі мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Летувіскую мову таксама выкладалі ў [[Сейны|Сейненскай]] і [[Сувалкі|Сувалкаўскай]] гімназіях. Тым часам выкладаньне беларускай мовы ў школах усіх узроўняў апынулася пад забаронай<ref name="Arlou-2012-348"/>. Апроч гэтага, у час знаходжаньня пад расейскай уладай летувісы мелі нацыянальны касьцёл (яшчэ перад паўстаньнем біскуп [[Матэвус Валанчус]] дамогся дазволу адчыняць пры касьцёлах парафіяльныя школы з выкладаньнем па-летувіску<ref name="Arlou-2012-348"/>), тады як беларусы па зьнішчэньні ў 1839 годзе [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|Ўніяцкай царквы]] згубілі сваю канфэсійную нішу<ref name="katl"/>. Невялікая частка этнічных летувіскіх зямель (г. зв. «[[Малая Летува]]») засталася ў складзе Прусіі, дзе ў спрыяльных для разьвіцьця ўласнай культуры ўмовах пражывала каля 100 000 балтаў. Гэта давала магчымасьць кантактаў з Эўропай, пашырэньню ў сьвеце зьвестак пра свае нацыянальныя патрэбы (да 1904 году ў [[Тыльзыт|Тыльзыце]] і [[Каралявец|Караляўцы]] па-летувіску выйшла каля 3300 найменьняў кніг і каля 120 пэрыядычных выданьняў агульным накладам некалькі мільёнаў асобнікаў<ref name="Arlou-2012-349">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 349.</ref>). Менавіта нямецкі (прускі) фактар быў вызначальным у справе дасягненьня Летувой незалежнасьці ў 1918 годзе і вырваў краіну з сфэры расейскага ўплыву<ref name="katl"/>. [[Файл:Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1877-83, 1901-14).jpg|значак|Выдадзеная ў Расейскай імпэрыі летувіскамоўная паштоўка з рэпрадукцыяй малюнка [[Высокае|Высокага]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] (аўтар малюнка — [[Напалеон Орда]]) і подпісам: {{мова-lt|Augštaičai, Gardino gubernijoje|скарочана}}. Падобныя летувіскія паштоўкі выйшлі з краявідамі [[:Файл:Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1909) (2).jpg|Наваградку]], [[:Файл:Kreŭski zamak. Крэўскі замак (1907) (2).jpg|Крэва]], [[:Файл:Lida. Ліда (N. Orda, 1877, 1901-14).jpg|Ліды]], [[:Файл:Gieranionski zamak. Геранёнскі замак (N. Orda, 1877, 1906).jpg|Геранёнаў]]]] У другой палове XIX стагодзьдзя пачаў фармавацца летувіскі нацыянальны рух. Спрыяньне разьвіцьцю жамойцкай культуры і мовы расейскімі ўладамі прывяло да таго, што жамойцкае адраджэньне пачалося значна раней за [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускае]]. Дзеячы жамойцкага нацыянальнага руху пачалі выкарыстоўваць ня назву Жамойць, а найменьне старадаўняй, пераважна славянскай дзяржавы з [[Эпіцэнтар|эпіцэнтрам]] у Беларусі — Вялікага Княства Літоўскага. Выпускнікі Мар’ямпальскай вучэльні [[Вінцас Кудзірка]] і [[Ёнас Басанавічус]] стварылі міт пра Вялікае Княства Літоўскае як выняткова летувіскую дзяржаву. Гэты міт пашырыўся і стаўся падмуркам да адбудовы летувіскамоўнай Летувы<ref name="Arlou-2012-348"/>. Летувіскія адраджэнцы прысвоілі ня толькі назву Літва (у форме Летува<ref name="Arlou-2012-349"/>), але і заявілі пра свае вынятковыя правы на гістарычную і культурную спадчыну Вялікага Княства Літоўскага, а таксама на сымболіку. Замест свайго гістарычнага гербу [[Мядзведзь (герб)|Мядзведзя]] жамойцкія дзеячы пачалі выкарыстоўваць [[Пагоня (герб)|Пагоню]] славянскага паходжаньня. А паколькі ў жамойцкай мове не было слова дзеля яе абазначэньня, жамойцкая эліта (а менавіта [[Сыманас Даўкантас]]) прыдумала яго, назваўшы Пагоню новым словам «[[Віціс]]»<ref name="Kraucevic-1993"/>. Як адзначае [[Тымаці Снайдэр]], апроч расейскіх уладаў, фальшаваньню гісторыі ВКЛ спрыяла сацыяльнае паходжаньне дзеячоў летувіскага нацыянальнага руху, якія былі дзецьмі заможных сялянаў, а не [[шляхта]]й, і таму ня мелі адпаведнага кодэксу гонару<ref name="Arlou-2012-349"/>. Спазьненьне беларускага адраджэньня ў параўнаньні з жамойцкім прывяло да таго, што беларускія дзеячы, пачынаючы з [[Францішак Багушэвіч|Францішка Багушэвіча]], прынялі назву, якая тады была пашыранай на Смаленшчыне, Віцебшчыне і Магілёўшчыне, а таксама выкарыстоўвалася расейскім друкам ― [[беларусы]]. За канцэпцыю ўтварэньня ВКЛ жамойцкія адраджэнцы ўзялі канцэпцыю балтыйска-славянскай канфрантацыі, якая ўзьнікла ў ходзе навуковай дыскусіі паміж польскімі і расейскімі дасьледнікамі ў канцы XIX ― пачатку XX стагодзьдзя. Паводле яе, падмуркам утварэньня Вялікага Княства Літоўскага была перамога раньнефэадальнага балтыйскага ўтварэньня над славянамі, ў выніку чаго гэтая новая краіна трансфармавалася ў Вялікае Княства Літоўскае. У канцы XX стагодзьдзя гэтую канцэпцыю зьняпраўдзіў [[Аляксандар Краўцэвіч]], які сьцьвярджае, што ВКЛ ад самага пачатку была біэтнічнай балта-славянскай дзяржавай з дамінаваньнем [[славяне|славянаў]], а балта-славянскія дачыненьні ў часы ўтварэньня Вялікага Княства Літоўскага насілі толькі мірны характар<ref>{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}}</ref>. З больш славянацэнтрычнымі канцэпцыямі зь сярэдзіны XX стагодзьдзя выступілі гісторыкі [[Павал Урбан]], [[Мікола Ермаловіч]] і [[Мікалай Шкялёнак]], тэзісы якіх у лучнасьці зьняпраўджвалі балтыйскае паходжаньне першых князёў ВКЛ. За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ўлетку 1915 году тэрыторыю сучаснай Летувы занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. Дзеячы [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага адраджэньня]] браты [[Іван Луцкевіч|Іван]] і [[Антон Луцкевіч]]ы разам з [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлавам Ластоўскім]] выступілі з прапановай аднавіць [[Вялікае Княства Літоўскае]] з сталіцай у [[Вільня|Вільні]], аднак гэтая ідэя не знайшла падтрымкі ў летувіскіх дзеячоў<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 347.</ref>. [[Файл:Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi (A. Oleszczyński, 1850).jpg|міні|500пкс|center|<center>''«[[Коўна]] — цяперашняя сталіца Жамойці»'' (аўтар — [[Антоні Аляшчынскі]], 1850 год)</center>]]{{clear|left}} === Першая Летувіская Рэспубліка === [[Файл:Lietuva 1921-1939.svg|міні|Тэрыторыя Летувіскай Рэспублікі]] 16 лютага 1918 году Летувіская Рада або [[Летувіская Тарыба]] ({{мова-lt|Letuvos Taryba|скарочана}}) абвясьціла незалежнасьць Летувы<ref name="smdb-80">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 80.</ref>. 23 сакавіка яе незалежнасьць прызнаў нямецкі кайзэр<ref name="smdb-80"/>. 13 ліпеня 1918 году Тарыба абвясьціла каралём Летувы — Міндоўгасам (Міндоўгам) II — герцага віртэмбэрскага Вільгельма фон Ураха<ref name="smdb-80"/> згодна з чым дзяржава стала называцца [[Каралеўства Летува]], але ўжо 2 лістапада таго ж году прыняла часовую канстытуцыю, згодна зь якой Летува стала рэспублікай<ref name="smdb-80"/>. 23 лістапада 1918 году прэм’ер-міністар [[Аўгустынас Вальдэмарас]] выдаў загад утварыць 1-ы летувіскі полк і такім парадкам запачаткаваў летувіскае войска<ref name="smdb-80"/>. Існаваньню маладой дзяржавы пагражалі бальшавікі, якія 22 сьнежня 1918 году прызналі ўрад [[Вінцас Міцкявічус-Капсукас|Капсукаса]] і савецкую дзяржаўнасьць Летувы<ref name="smdb-81">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 81.</ref>. 8 лютага загінуў за бацькаўшчыну першы летувіскі жаўнер — Павіляс Люкшыс<ref name="smdb-82"/>. 25 жніўня летувіскае войска выціснула савецкія аддзелы, якія ўтрымлівалі апошні пункт апоры на тэрыторыі Летувы — места [[Езяросы]]<ref name="smdb-82">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 82.</ref>. 20—21 лістапада 1919 году каля [[Радзівілішкі|Радзівілішкаў]] летувіскае войска перамагло бэрмонтчыкаў — расейскіх і нямецкіх белагвардзейцаў, якія атакавалі з тэрыторыі Латвіі<ref name="smdb-82"/>. [[Файл:Lithuanie historique et ennographique (1920).jpg|значак|[[Вялікае Княства Літоўскае|Літва гістарычная]] і Летува («Літва этнаграфічная»). [[Рыга]], 1920 г.]] 27 студзеня 1920 году адкрыліся вышэйшыя курсы ў Коўні, што было пачаткам летувіскай вышэйшай адукацыі<ref name="smdb-82"/>. 14—15 красавіка 1920 году адбыліся дэмакратычныя выбары ў Сойм (сабраўся празь месяц)<ref name="smdb-82"/>. Другой пасьля Нямеччыны істотнай сілай, што [[de jure]] прызнала незалежнасьць Летувы, быў бальшавіцкі ўрад [[Уладзімер Ленін|Леніна]], які 12 ліпеня 1920 падпісаў зь ёй [[Маскоўская дамова (1920)|Маскоўскую дамову]]. Гэтая дамова істотна падмацавала пазыцыю Летувы на міжнароднай арэне, што было асабліва важным ва ўмовах браку прызнаньня з боку дзяржаваў-хаўрусьніцаў. Згодна з дамовай, Савецкая Расея пакідала за летувісамі ня толькі Вільню, але і [[Горадня|Горадню]], [[Шчучын]], [[Ліда|Ліду]], [[Ашмяны]], [[Смаргонь]], [[Паставы]] і [[Браслаў]], адначасна дэкляравалася адмова ад далейшых прэтэнзіяў на летувіскую тэрыторыю<ref name="smdb-82"/>. Перадача Летуве [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] стала вынікам афіцыйных прэтэнзіяў яе ўраду, які прызнаваў, што большасьць мясцовага насельніцтва ня лічыць сябе летувісамі і ня ведае летувіскай мовы, але безапэляцыйна сьцьвярджаў, што гэта — зьбеларушчаная частка Летувіскай дзяржавы<ref name="Arlot-2012-363">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 363.</ref>. У сваю чаргу Летува мусіла прытрымлівацца нэўтралітэту ў ходзе савецка-польскай вайны, што гарантавала бясьпеку правага флангу войскаў Заходняга фронту ў яго наступленьні на Варшаву. Апроч таго, летувіскі бок абавязваўся спыніць на сваёй тэрыторыі дзейнасьць «антысавецкіх арганізацыяў і груп», у тым ліку органаў [[БНР]]. Па падпісаньні дамовы летувіскі ўрад ліквідаваў асобныя беларускія вайсковыя часьціны, [[Міністэрства беларускіх справаў у Летуве|Міністэрства беларускіх справаў]] урэшце мусіла спыніць сваё існаваньне, а ў 1923 годзе [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] пераехала з [[Коўна|Коўны]] ў [[Прага|Прагу]]<ref name="Arlot-2012-363"/>. [[Файл:Lithuania territory 1939-1940.svg|міні|Мапа «Летувіскае тэрыторыі», на якой у склад Летувы ўлучылі [[Горадня|Горадню]], [[Шчучын]], [[Ліда|Ліду]], [[Ашмяны]], [[Смаргонь]], [[Паставы]] і [[Браслаў]]]] Тэрыторыя Віленшчыны стала прадметам спрэчак паміж Летувой і [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікай]], якая катэгарычна адкінула летувіска-бальшавіцкую дамову. Пад націскам краінаў [[Антанта|Антанты]] 7 кастрычніка 1920 году польская дэлегацыя мусіла падпісаць зь летувісамі Сувальскую дамову<ref name="smdb-82"/>, якая рэгулявала граніцу паміж дзьвюма дзяржавамі на Сувальшчыне, Гарадзеншыне й Лідчыне да [[Бастуны|Бастунаў]]; граніца ў іншых месцах мела быць вызначанай наступнай дамовай або пастановай Найвышэйшай Рады Антанты. Аднак у выніку «бунту» дывізіі [[Люцыян Жалігоўскі|Люцыяна Жалігоўскага]], які адбыўся 8 кастрычніка 1920 году, Вільню занялі польскія войскі<ref name="smdb-82"/>. Места на пэўны час стала цэнтрам [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]]. 22 верасьня 1921 году Летува стала сябрам [[Ліга Нацыяў|Лігі Нацыяў]], не зьяўляючыся [[de jure]] прызнанай дзяржавамі-хаўрусьніцамі, такое прызнаньне краіна атрымала толькі 20 сьнежня 1922 году. 4 красавіка 1926 году [[Ватыкан]] адаптаваў межы летувіскіх біскупстваў да новых дзяржаўных граніцаў Летувы й утварыў летувіскую касьцельную правінцыю<ref name="smdb-84">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 84.</ref>. Віленшчына паводле ранейшага канкардату з Польшчаю (1925 год) падпарадкавалася польскім касьцельным уладам<ref>Konkordat pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Rzymie dnia 10 lutego 1925 r. (ratyfikowany zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1925 r.), [https://web.archive.org/web/20110812181447/http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19250720501 Dz. U. Nr 72, poz. 501]{{ref-pl}}</ref>. У 1926 годзе ў Летуве адбыўся дзяржаўны пераварот, які ператварыў краіну ў аўтарытарную дыктатуру. 28 верасьня 1926 году паміж [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] і Летувой была складзеная дамова аб ненападзе і нэўтралітэце, у якой «''СССР пацьвердзіў, што ўсе палажэньні Маскоўскай мірнай дамовы 1920 году зь Летувой застаюцца дзейнымі''»<ref>Eidintas A., Žalys V. Lithuania in European Politics: The Years of the First Republic, 1918—1940. Edited by E. Tuskenis with an introduction and afterword by A. E. Senn. — New York: St. Martin’s Press, 1998. P. 109.</ref>. [[Файл:Samogitian poster urging not to forget Vilnya.jpg|значак|зьлева|140пкс|«О, Вільня, не забывайце, летувісы!»: летувіскі прапагандысцкі плякат 1924 году]] У 1928 годзе Летува прыняла чарговую Канстытуцыю, у якой абвясьціла пра свае тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Віленшчыну. Згодна з гэтым і наступнымі дзяржаўнымі актамі, [[Вільня]] абвяшчалася сталіцай Летувы, а да атрыманьня летувісамі кантролю над местам, ролю «часовай сталіцы» выконвала [[Коўна]]. Увогуле, у пытаньні Віленскага краю палітыкі тагачаснай Летувіскай Рэспублікі наўпростава зьвярталіся да гісторыі, сьцьвярджаючы, што ''«гістарычныя правы і гістарычная прыналежнасьць мусяць вызначаць цяперашнюю прыналежнасьць»''<ref>Flaes, R. Das Problem der Territorialkonflikte. Eine Untersuchung ueber ihre Grundlagen und Eigenschaften am Beispiele der Territorialgeschichte Polens. — Utrecht: Univ., jur. Fak., Diss., 1929. S. 269.</ref>. Яшчэ ў 1929 годзе гэта паказаў галяндзкі юрыст Райнэр Флаэс, адцеміўшы, што ''«летувіскі ўрад падкрэсьліваў, што калі места Вільня было сталіцай старога Вялікага Княства Літоўскага, яно мусіць стаць ядром новай (летувіскай) дзяржавы. Адзін ужо гэты факт мае быць вызначальным»''<ref>Flaes, R. Das Problem der Territorialkonflikte. Eine Untersuchung ueber ihre Grundlagen und Eigenschaften am Beispiele der Territorialgeschichte Polens. — Utrecht: Univ., jur. Fak., Diss., 1929. S. 268—269</ref>. Такім парадкам, летувіская гістарычная школа часоў першай Летувіскай Рэспублікі цалкам абслугоўвала інтарэсы недэмакратычнай дзяржавы зь ейнымі экспансіянісцкімі памкненьнямі датычна ўсталяваньня кантролю над Віленскім краем<ref name="Kascian-2009"/>. 17 сакавіка 1938 польскі ўрад запатрабаваў ўсталяваць дыпляматычныя зносіны пад пагрозай вайны, з чым летувісы пагадзіліся<ref name="smdb-86">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 86.</ref>. 22 сакавіка 1939 году ўлады Летувіскай Рэспублікі згадзіліся аддаць [[Трэці Райх|Трэцяму Райху]] рэгіён Клайпеды<ref name="smdb-84"/>. ==== Дыскусіі пра дзяржаўны герб ==== [[Файл:Coat of arms of Lithuania (1920).png|міні|зьлева|140пкс|Герб Летувы, 1920 г.]] У 1920 годзе летувісы ўзялі за герб уласнай незалежнай дзяржавы варыянт гербу Вялікага Княства Літоўскага [[Пагоня|Пагоні]]. Такім парадкам, прысваеньне літоўскага гербу мусіла падмацаваць прэтэнзіі маладой Летувіскай Рэспублікі на гістарычную пераемнасьць зь Вялікім Княствам Літоўскім. Аднак у 1920—1930-я гады шмат якія дзяржаўныя дзеячы Летувы паказвалі на неадпаведнасьць гербу менавіта летувіскай гістарычнай традыцыі. У 1935 годзе прэм’ер-міністар Летувіскай Рэспублікі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Тубаліс||lt|Juozas Tūbelis}} афіцыйна прызнаў не-летувіскае паходжаньне Пагоні і паведаміў пра тое, што ідзе праца па стварэньні новага дзяржаўнага гербу. З усяго відаць, гэтую працу спынілі падзеі 1939—1940 гадоў<ref>{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.</ref><ref>Скобла М. [https://web.archive.org/web/20110811153426/http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=872644 Анатоль Цітоў: «Гербу „Пагоня“ — 730 гадоў»], [[Радыё Свабода]], 31 студзеня 2008 г.</ref>. ==== У савецкай зоне ўзьдзеяньня ==== Па здушэньні супраціву з боку войска [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]] і адпраўленьня ў выгнаньне польскага ўраду, 28 верасьня 1939 году [[Трэці Райх]] і СССР падпісалі дамову аб дружбе і супольнай мяжы. Частку Польшчы, якая знаходзілася паміж Віслай і Бугам і паводле пакту Молатава-Рыбэнтропа мусіла перайсьці пад савецкую ўладу, кіраўніцтва СССР саступіла немцам ўзамен на дазвол захопу Летувы<ref name="smdb-87">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 87.</ref>. [[Файл:Подписание советско-литовского договора о передаче Литве города Вильно.jpg|значак|Міністар замежных справаў Летувы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Урбшыс||be|Юозас Урбшыс}} падпісвае [[Савецкая-летувіская ўмова аб узаемнай дапамозе|ўмову]] з [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] аб узаемнай дапамозе і перадачы Летуве места [[Вільня|Вільні]], 10 кастрычніка 1939 г.]] Нягледзячы на тое, што галава савецкай адміністрацыі Заходняй Беларусі яшчэ на пачатку верасьня 1939 году атрымаў паўнамоцтвы абвясьціць Вільню сталіцай Заходнебеларускай ССР<ref name="dzej"/>, а летувіскае насельніцтва места складала толькі каля 1,5%<ref name="Arlou-2005"/>, 10 кастрычніка была складзеная летувіска-савецкая дамова, згодна зь якой места Вільня зь Віленскаю вобласьцю, якія саветы занялі за часам агрэсіі на Польшчу, былі перададзеныя Летуве. Апошняя павінная была, аднак, пагадзіцца на ўвядзеньне савецкіх войскаў і будаўніцтва іхных базаў<ref name="smdb-87"/>, што [[de facto]] азначала пачатак канца летувіскай незалежнасьці. [[Файл:Пану Сталіну Ёсіфу Вісарыёнавічу ад міністра замежных справаў Летувы (21.12.1939).jpg|значак|Беларускі пераклад<ref>[[Звязда]]. № 295, 1939. С. 4.</ref> тэксту афіцыйнаага віншаваньня «''пану [[Сталін]]у <…> глыбокапаважанаму Ёсіфу Вісарыёнавічу''» ад міністра замежных справаў Летувы Ёзаса Ўрбшыса, 21 сьнежня 1939 г.]] 12 кастрычніка 1939 году старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі [[Васіль Захарка]] накіраваў пратэст прэзыдэнту Летувы [[Антанас Сьмятона|Антанасу Сьмятоне]] супраць падпісаньня дамовы «аб пераходзе да Летувы беларускага места Вільні і беларускіх зямель Віленскай вобласьці», у якой паказаў на адказнасьць Летувы перад беларускім народам за гэты акт. 27 кастрычніка летувіскія адборныя войскі ўрачыста ўвайшлі ў Вільню<ref name="smdb-87"/>. Польскаму ўраду ў выгнаньні летувіскія ўлады заявілі, што ўвесь міжваенны час Вільня з праўнага гледзішча належала Летуве. Паводле кіраўніка новай віленскай адміністрацыі Антанаса Мяркіса, мэтай летувіскіх уладаў было ''«прымусіць усіх думаць, як летувісы»'' і ''«вывесьці зь Віленскага краю ўсялякі чужынскі элемэнт»''. Так, нязгодных мясцовых беларусаў з тэрыторыі незалежнай Летувы дэпартаваў яшчэ савецкі [[НКВД]], а многім беларусам<ref name="Zajkouski-1993">[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] Як Вільня сталася жамойцкім горадам? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 69—70.</ref>, палякам і габрэям, нават тым, якія нарадзіліся ў Вільні, было адмоўлена ў летувіскім грамадзянстве<ref name="dzej">[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20110728191528/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/sna13?OpenDocument Частка 1 з кнігі «Рэканструяваньне нацыяў: Польшча, Украіна, Летува, Беларусь (1569—1999 гг.)»] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 13, 2004.</ref>. [[Файл:194006 soviet occupation lithuania.png|міні|Увод савецкіх войскаў, чэрвень 1940 г.]] 21 лістапада [[Антанас Сьмятона]] зацьвердзіў апошні ў міжваенныя часы летувіскі ўрад зь Мяркісам на чале. 30 траўня 1940 году саветы неапраўдана зьвінавацілі летувіскі ўрад ў падрыхтоўцы замахаў на савецкіх вайскоўцаў і шпіёнстве<ref name="smdb-87"/>. 14 чэрвеня саветы ўручылі ўльтыматум, у якім яны запатрабавалі стварэньня новага летувіскага ўраду, асуджэньня высокіх летувіскіх урадоўцаў і дазволу ўвядзеньня большай колькасьці савецкіх войскаў. Летува мусіла прыняць гэтыя ўмовы<ref>Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 87—88.</ref>. 15 чэрвеня савецкія войскі пачалі яўную акупацыю краю, прэзыдэнт Сьмятона ўцёк за граніцу. На наступны дзень у Летуву прыбыў намесьнік народнага камісара замежных справаў, пачалася саветызацыя. 17 чэрвеня быў створаны прамаскоўскі ўрад [[Юстас Палецкіс|Юстаса Палецкіса]], які 27 чэрвеня распусьціў Сойм 4-га скліканьня<ref name="smdb-88">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 88.</ref>. У ліпені прайшлі арышты найбольш вядомых летувіскіх палітычных дзеячаў<ref name="smdb-88"/>. 14—15 ліпеня адбыліся сфабрыкаваныя паводле ранейшых савецкіх схемаў «выбары» ў парлямэнт<ref name="smdb-88"/>, да ўдзелу ў якіх дапусьцілі толькі адзін партыйны сьпіс: прасавецкі «Блёк працоўнага народу». Паводле афіцыйных зьвестак, у выбарах узяло ўдзел 1 386 569 чалавек, г.зн. 95,51% ад агульнай колькасьці выбарнікаў. За кандыдатаў «Блёку працоўнага народу» Летувы галасавала 1 375 349 выбарнікаў, г.зн. 99,19% ад тых, што бралі ўдзел у галасаваньні<ref>Сообщение главной избирательной комиссии Литвы о результатах выборов в Народный Сейм, 17.07.1940. // Полпреды сообщают… — М., Международные отношения, 1990. С. 473.</ref>. === Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка === {{Асноўны артыкул|Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка}} [[Файл:Flag of Lithuanian SSR.svg|міні|Сьцяг Летувіскай ССР]] 21 ліпеня 1940 кантраляваны камуністамі парлямэнт Летувы абвясьціў утварэньне Летувіскай ССР і папрасіў Вярхоўны Савет СССР прыняць ЛССР у склад [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. 3 жніўня 1940 году Вярхоўны Савет СССР задаволіў гэтую просьбу. 25 жніўня была зьмененая канстытуцыя<ref name="smdb-88"/>. 11 лістапада ў Бэрліне ўтварыўся Фронт Актыўных Летувісаў, які згуртаваў дзеячоў антысавецкага супраціву<ref name="smdb-88"/>. Разам з тым, пісьменьнік і журналіст [[Юзэф Мацкевіч]], які доўгі час жыў у Вільні, пакінуў наступнае сьведчаньне пра стаўленьне абсалютнай большасьці летувісаў да савецкай улады<ref>Mackiewicz J. [https://www.pogon.lt/czytelnia-dziel-juz-mackiewicza.html?id=64 Prawda W Oczy Nie Kole]. — Londyn, 2002.</ref>: {| |- | {{пачатак цытаты}} Адначасна ў самой Летуве не было нават гаворкі пра хоць-які пратэст. Тая самая летувіская моладзь, якая ў касьцёлах і на вуліцах зьбівала безабаронных палякаў, не спадобілася на найменшую хаця б патрыятычную маніфэстацыю ў момант, калі гінула іх дзяржава, айчына. <…> Уцёкі прэзыдэнта [[Антанас Сьмятона|Сьмятоны]] і яшчэ некалькіх чалавек з палітычнага сьвету і плютакратыі летувіскай былі адзіным бачным знакам нацыянальнай кантракцыі. <…> Засталася на сваіх месцах, цёплых даходах, гаспадарках, пасадах, пастах, штабах і міністэрствах — уся Летува. Дырэктары дэпартамэнтаў і генэралы, афіцэры і чыноўнікі, пошта, чыгункі, тэатры, кіно, газэты, вайсковыя аркестры, сьцягі, дзяржаўныя гербы. І ўсё гэта разам перайшло бяз слова, калі не лічыць словаў подлага падхалімства і штучнага энтузіязму на карысьць Саветаў — пад чужое панаваньне. Выраклася ўласнай дзяржаўнасьці, айчыны, свабоды. Афіцэры проста зьнялі эпалеты і начапілі сярпы з молатам. На працягу дваццаці чатырох гадзінаў замянілі герб Пагоню — чырвонай зоркай, нібыта гаворка ішла пра нейкае ўнутранае, дробнае адміністрацыйнае распараджэньне. <…> Але каб усе як адзін, з аркестрам і разгорнутымі сьцягамі айчыны, з усім дзяржаўным апаратам ня столькі здаваліся, колькі пераходзілі на бок і ў рабства чужому, старыя і маладыя! Пад сама жахлівае ярмо бальшавіцкае! Такога выпадку ў гісторыі народаў яшчэ не было. Дзеілася, значыць, нешта такое, ад чаго ці то мурашкі бегалі па скуры, ці то адчуваньне нейкага апусканьня ў чан мярзоты. Летувіскі афіцэр, які яшчэ не пасьпеў разабрацца ў савецкіх воінскіх годнасьцях, салютаваў наўздагад кожнаму зь іх. <…> Я ня мог надзівіцца. Сустракаю на вуліцы Келатыса, рэдактара найбуйнейшага ў Летуве літаратурна-мастацкага часопіса «Naujoji Romuva». — Ну, што будзеце цяпер рабіць? — пытаю. — А што? — глядзіць зь зьдзіўленьнем. — Пісаць будзем далей. Бо ў Саветах літаратура квітнее… Ну, крыху давядзецца падфарбаваць чырвоным… хе, хе, хе! Цьху! Той жа Рафал Мацконіс, той жа нацыяналіст-палянафоб, верны слуга папярэдняга рэжыму, застаецца ў той жа газэце, рэдактарам якой ён быў, і якая цяпер да прозьвішча Сьмятоны дадае толькі мянушку: «крывавы». — Як жа гэта так? — А што ў гэтым дрэннага? Я… застаўся цяпер толькі тэхнічным рэдактарам, у палітыку ня ўмешваюся… {{арыгінал|pl|Jednocześnie w samej Litwie nie było nawet mowy o jakimkolwiek proteście. Ta sama młodzież litewska, która po kościołach i na ulicach biła bezbronnych Polaków, nie zdobyła się na najmniejszą bodaj manifestację patriotyczną w chwili, gdy ginęło państwo ich, ojczyzna. <…> Ucieczka prezydenta Smetony i kilku jeszcze osób spośród świata politycznego i plutokracji litewskiej, była jedynym widomym znakiem narodowej kontrakcji. <…> Pozostała na swych miejscach, ciepłych dochodach, gospodarstwach, posadach, urzędach, sztabach i ministerstwach — cała Litwa. Dyrektorzy departamentów i generałowie, oficerowie i urzędnicy, poczta, koleje, teatry, kina, gazety, orkiestry wojskowe, sztandary, godła państwowe. I wszystko to razem przeszło bez słowa, jeżeli nie liczyć słów podłego przypochlebstwa i sztucznego entuzjazmu na rzecz Sowietów — pod obce panowanie. Wyrzekło się własnej państwowości, ojczyzny, wolności. Oficerowie zdjęli po prostu epolety i naczepili sierpy z młotem. W ciągu dwudziestu czterech godzin zastąpiono godło Pogoni — gwiazdą czerwoną, jakby chodziło tu o jakieś wewnętrzne, drobne zarządzenie administracyjne. <…> Ale żeby wszyscy jak jeden mąż, z orkiestrą i rozwiniętymi sztandarami ojczyzny, z całym aparatem państwowym nie tyle poddawali się, co przechodzili na stronę i w niewolę obcego, starzy i młodzi! Pod najpotworniejsze jarzmo bolszewickie! Takiego wypadku w historii narodów jeszcze nie było. Działo się więc coś takiego, od czego ni to mrówki chodziły po skórze, ni to wrażenie jakiegoś zanurzania w kadzi obrzydliwości. Oficer litewski, który nie zdążył jeszcze połapać się w rangach wojskowych sowieckich, salutował na chybił trafił każdemu z nich. <…> Nie mogłem się nadziwić. Spotykam na ulicy Kelotisa, redaktora największego w Litwie czasopisma literacko-artystycznego, Naujoi Romuva. — No, co będziecie teraz robić? — pytam. — A co? — patrzy ze zdziwieniem. — Pisać będziemy w dalszym ciągu. Przecież w Sowietach literatura kwitnie… No, trochę trzeba będzie na czerwono… he, he, he! Tfu! Tenże Rafał Mackonis, tenże nacjonalista polakożerczy, wierny sługa poprzedniego reżimu, pozostaje w tej samej gazecie, której był redaktorem, a która teraz do nazwiska Smetony dodaje tylko przydomek: «krwawy». — Jakże to tak? — A cóż w tym złego? Ja… zostałem tylko teraz technicznym redaktorem, do polityki się nie mieszam…}} {{канец цытаты}} |} Неўзабаве савецкія ўлады перадалі ў склад Летувіскай ССР яшчэ 2,6 тысячы квадратных кілямэтраў памежнай тэрыторыі [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] — [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторую беларусаў]] зь [[Сьвянцяны|Сьвянцянамі]], [[Салечнікі|Салечнікамі]] і [[Друскенікі|Друскенікамі]]<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 379.</ref>. 10 студзеня 1941 году Трэці Райх і СССР падпісалі дамову аб перасяленьні насельніцтва. З Райху перасялілі ў Летуву ня толькі летувісаў, але й 9,3 тыс. расейцаў і беларусаў<ref name="smdb-89">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 89.</ref>. 14 красавіка 1941 году на летувіскіх сялянаў наклалі высокія падаткі. 14 чэрвеня пачаліся масавыя дэпартацыі<ref name="smdb-89"/>. 22 чэрвеня 1941 году пачалася [[нямецка-савецкая вайна]]. Пры адступленьні саветы забівалі палітычных вязьняў (у Правенішках — каля 400 асобаў). 23 чэрвеня ковенская радыёстанцыя абвясьціла дэклярацыю адраджэньня летувіскага народу<ref name="smdb-90">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 90.</ref>. Летува стала адной зь першых краінаў, дзе ў масавым маштабе пачаўся [[генацыд]] жыдоў (да канца 1941 году нацысты з дапамогай тысячаў летувіскіх добраахвотнікаў зьнішчылі 22 тысячы жыдоўскага насельніцтва Вільні)<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 384.</ref>. За часамі нямецкай акупацыі нацысты дазволілі летувісам стварыць паліцыйныя аддзелы самааховы ''Saugumas'', якія ўзаконілі ў Вільні напады летувісаў на палякаў (апалячаных беларусаў). Пад прыкрыцьцём нямецкае ўлады летувіскія нацыянал-экстрэмісты заклікалі нацыстаў ачысьціць Вільню ад спалянізаванага насельніцтва і былі расчараваныя, калі выявілася, што немцы маюць іншыя пляны. Змаганьне паміж летувісамі й палякамі за Вільню перайшло на ўзровень грамадзянскай вайны мясцовага маштабу. З восені 1943 году падпольная польская [[Армія Краёва]] ў месьце і прылеглых раёнах нападала на падразьдзяленьні летувіскіх паліцыянтаў-калябарантаў і раззбройвала іх. У адказ летувіскія паліцыянты каралі сьмерцю цывільнае польскае насельніцтва. Каб адпомсьціць, палякі нападалі на летувіскія вёскі<ref name="dzej"/>. Па заняцьці Віленшчыны савецкімі войскамі (1944 год) [[Лаўрэнці Берыя]], які тады ачольваў [[НКВД]], пісаў [[Ёсіф Сталін|Сталіну]]: {{Цытата|Стаўленьне насельніцтва да вызваленьня Вільні з-пад нямецкай улады станоўчае. Насельніцтва выказвае задавальненьне, што імша ў касьцёлах будзе цяпер служыцца па-польску, а не па-летувіску. Насельніцтва таксама спадзяецца, што Вільня будзе далучаная да Заходняй Беларусі — абы не да Летувы.}} ==== Летувізацыя Віленшчыны ==== {{Асноўны артыкул|Летувізацыя}} [[Файл:Peoples of Eastern Europe by United States Department of State (1943).jpg|значак|Этнаграфічная мапа Ўсходняй Эўропы ([[Вільня]] — частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі, заселенай беларусамі]]), складзеная супрацоўнікамі [[Дзяржаўны Дэпартамэнт ЗША|Дзяржаўнага Дэпартамэнту ЗША]] ў 1943 г.]] Нягледзячы на меркаваньне віленчукоў і боязьнь летувісаў страціць Вільню праз факты масавай супрацы з нацыстамі, Сталін надумаў пакінуць места за Летувіскай ССР<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 385.</ref>. 30 траўня 1945 году, палітбюро ЦК Кампартыі Летувы пастанавіла скіраваць усе сілы рэспублікі на тое, каб выселіць зь Вільні большасьць тытульнага насельніцтва<ref name="dzej"/>. Летувіскі ўрад у асобе міністра асьветы Жугжды не дазволіў адчыніць у Вільні ніводнай беларускай школы, чаго дамагаліся [[Адам Станкевіч]] ды іншыя беларускія дзеячы. Летувіскія ўлады зачынілі беларускую гімназію і настаўніцкую сэмінарыю, а Беларускі музэй імя Івана Луцкевіча ліквідавалі і фактычна разрабавалі — большая частка яго збораў трапіла ў летувіскія музэйныя фонды і бібліятэку Акадэміі навук Летувы. Прытым [[Слуцкія паясы]] і [[Урэчча|ўрэцкае]] шкло абвясьцілі «вырабамі летувіскіх рамесьнікаў»<ref name="Arlou-2012-386">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 386.</ref>. Усё гэта адбывалася адначасна з новай хваляй рэпрэсіяў супраць інтэлігенцыі. Практычна ўсе беларускія нацыянальныя дзеячы і іх сем’і падпалі пад арышты і дэпартацыю<ref name="Zajkouski-1993"/>. Тым часам у 1944—1948 гадох каля 100 тысячаў віленчукоў, сярод якіх большую частку складалі беларусы<ref name="Arlou-2012-387">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.</ref>, прымусілі запісацца палякамі і дэпартавалі ў камуністычную Польшчу<ref name="dzej"/>. Замест дэпартаваных месьцічаў на працягу толькі 1944—1946 гадоў у Вільню прыбыло каля 100 тысячаў новых жыхароў з этнічна жамойцкіх тэрыторыяў. Летувіскія ўлады сьцьвярджалі, што [[беларусы]] — гэта «страчаныя летувісы», таму ў афіцыйных дакумэнтах (а таксама ў літаратуры, навуковых працах, на мэмарыяльных дошках) іх усяляк імкнуліся запісаць летувісамі<ref name="Arlou-2012-386"/>. Адпаведна, пачалося масавае перапісваньне прозьвішчаў з дабаўленьнем канчаткаў «-ас», «-ус», «-іс» мужчынскім прозьвішчам (напрыклад, Міцкевіч ― Міцкявічус), канчаткаў «-айце» і іншых ― жаночым (напрыклад, Астроўская ― Астраўскайце). Пэўныя прозьвішчы, увогуле, перакладаліся (напрыклад, Верабей ― Жвірбіліс). Сярод беларусаў павялічвалася беспрацоўе, яны [[дыскрымінацыя|дыскрымінаваліся]] пры ўладкаваньні на дзяржаўную службу<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 382.</ref>. Тыя, хто нарадзіўся па-за Віленшчынай, не маглі атрымаць летувіскага грамадзянства. Апроч таго, праводзілася перайменаваньне амаль усіх населеных пунктаў ([[Трокі]] — Тракай, [[Друскенікі]] — Друскенінкай, [[Сьвянцяны]] — Швянчоніс, [[Лаварышкі]] — Лаварышкес і г. д.). У выніку, не засталося амаль ніводнай беларускай назвы<ref name="Zajkouski-1993"/>. Зь іншага боку летувіскія ўлады праводзілі палітыку дэнацыяналізацыі беларускага насельніцтва Віленшчыны: на ўзгадненьне з Масквой і камуністычнай Польшчай, замест зачыненых беларускіх школаў насаджаліся польскія і расейскія, беларусаў дыскрымінавалі ў атрыманьні вышэйшай адукацыі — колькасьць студэнтаў-беларусаў у летувіскім Віленскім унівэрсытэце не перавышала 1%<ref name="Arlou-2012-386"/>. Замест ліквідаваных беларускіх выданьняў у савецкай Вільні пачала выходзіць польскамоўная газэта «Чырвоны штандар». Апроч таго, летувіскія ўлады не перашкаджалі ксяндзам-палякам пашыраць сярод беларусаў-каталікоў думку, што тыя — палякі<ref name="Arlou-2012-387"/>. Калі паводле зьвестак перапісу 1959 году, з 236 100 віленчукоў 34% назваліся летувісамі, 29% расейцамі, 20% палякамі і 6% беларусамі, то перапіс 1970 году засьведчыў, што летувісаў стала 50,5%, расейцаў 20%, палякаў 19%, а беларусаў 5%<ref name="Arlou-2012-388">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 388.</ref>. Разам з тым, савецкія ўлады ажыцьцяўлялі ў Летуве і тыповую рэпрэсіўную палітыку: у чэрвені — верасьні 1945 году дэпартавалі 6,3 тыс. чалавек<ref name="smdb-93">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 93.</ref> (у тым ліку і ўласна летувісаў), 22—23 траўня 1948 году — правялі [[Апэрацыя Вясна|Апэрацыю Вясна]], накіраваную на ліквідацыю антысавецкага падпольля, але ахвярамі дэпартацыі сталі таксама заможныя гаспадары. Масавыя дэпартацыі прайшлі таксама 25—28 сакавіка 1949 году, калі вывезьлі 29 тыс. чалавек, 2—3 кастрычніка 1951 году (16 тыс. чалавек), у 1952 годзе (1,1 тыс. чалавек) і ў 1953 годзе<ref name="smdb-95-6">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 95-96.</ref>. 8 ліпеня 1948 году савецкія ўлады нацыяналізавалі храмы ўсіх веравызнаньняў. У 1950 годзе зьнішчылі вядомыя сымбалі сучаснай Летувы — скульптуры на [[франтон]]е [[Віленская катэдра|Віленскае катэдры]], помнік свабоды ў Коўне, зьмянілі дзяржаўны гімн<ref name="smdb-95-6"/>. У 1960 годзе [[Мікіта Хрушчоў|Хрушчоў]] крытыкаваў рэканструкцыю замка ў Троках як ідэалізацыю фэадальнага ладу<ref name="smdb-97">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 97.</ref>. Аднак у адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|УССР]], савецкае кіраўніцтва дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны Віленскі ўнівэрсытэт хутка стаў ''«раем для [[Балтыстыка|балтыйскіх дасьледаваньняў]]»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>. Тым часам у адменнасьць ад сталіцаў іншых рэспублік, Масква дазволіла Летуве летувізацыю Вільні (калі [[Талін]] ці [[Рыґа|Рыґу]] хутка апанавала расейскамоўная працоўная сіла, Вільню павольна засяляла [[Жамойць|жамойцкая]] вёска<ref name="katl"/>), у выніку чаго места пачало набываць летувіскае аблічча<ref name="Kascian-2009"/>. Такім парадкам, у адказ на вонкавую ляяльнасьць летувіскіх камуністаў Масква фактычна дазволіла ў Летуве побач з камуністычнай і нацыяналістычную ідэалёгію: спадчына Вялікага Княства Літоўскага абвяшчалася выняткова летувіскай, а Вільня — спрадвечна летувіскім местам. За савецкім часам у Летуве выйшлі сотні навуковых і навукова-папулярных выданьняў, дзе гэтыя падыходы ўсяляк прапагандаваліся і абгрунтоўваліся<ref name="Arlou-2012-388"/>. Летува заняла вынятковае становішча сярод усіх эўрапейскіх саюзных рэспублікаў, маючы больш магчымасьцяў дзеля разьвіцьця нацыянальнага жыцьця, чым якая-кольвек зь іх. Амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]] тлумачыць гэта кампрамісамі паміж з аднаго боку Масквой і летувіскімі камуністамі, а з другога боку — летувіскай інтэлігенцыяй<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93, 95.</ref>. === Летувіская Рэспубліка === Палітыка перабудовы і галоснасьці дала магчымасьць легальна існаваць руху за незалежнасьць Летавы — Саюдзіс. Незалежніцкія настроі пашыраліся. У 1989 годзе прайшоў [[Балтыйскі шлях]], у якім каля 2 мільёнаў чалавек сталі на шашы Вільня — Талін і ўзяліся за рукі. У пачатку 1990 году прайшлі першыя выбары ў Летувіскі сойм, у якіх бралі ўдзел сябры Саюдзісу. Яны ж атрымалі большасьць месцаў. 11 сакавіка 1990 году Летувіскі сойм на чале зь [[Вітаўтас Ландсбергіс|Вітаўтасам Ландсбергісам]] абвясьціў незалежнасьць Летувы ад СССР — першай з савецкіх рэспублік. 17 верасьня 1991 году Летува стала сябрам [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]]. 29 сакавіка 2004 году Летува ўвайшла ў [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], а 1 траўня 2004 году — у [[Эўрапейскі Зьвяз]]. == Дзяржаўны лад == {{Асноўны артыкул|Дзяржаўны лад Летувы}} Летува — [[унітарная дзяржава]], форма кіраваньня — [[прэзыдэнцкая рэспубліка]]. [[Сьпіс прэзыдэнтаў Летувы|Прэзыдэнт]] абіраецца [[простыя выбары|простымі выбарамі]] на пяцігадовы тэрмін. Ён вызначае асноўныя кірункі замежнай палітыкі, лічыцца галоўнакамандуючым летувіскага войска. Прэзыдэнт вылучае парлямэнту на зацьверджаньне кандыдатуру [[Прэм’ер-міністар|прэм’ер-міністра]], а потым паводле рэкамэндацыі апошняга — кандыдатуры сябраў [[Урад]]у, таксама як і шэраг іншых найвышэйшых дзяржаўных урадоўцаў і судзьдзяў [[Канстытуцыйны Суд|Канстытуцыйнага Суду]] ({{мова-lt|Konstitucinis Teismas|скарочана}}). Аднапалатны летувіскі [[парлямэнт]] — [[Летувіскі Сойм|Сойм]] — налічвае 141 дэпутата, якія абіраюцца на чатырохгадовы тэрмін. Крыху больш за палову дэпутатаў абіраюцца на аднамандатных акругах (71), а іншая частка (70) — паводле партыйных сьпісаў. Бар’ер праходжаньня ў Сойм для партыі роўны 5%. == Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел == {{Асноўны артыкул|Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Летувы}} {{Image label begin|image=Apskritis of Lithuania.png|width={{{width|400}}}|float={{{float|right}}}}} {{Метка выявы|x=-140.0|y=-215.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Marijampole County COA.png|20px]]'''''<small>[[Мар’ямпальскі павет|Мар’ямпальскі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-200.0|y=-250.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Alytus County COA.png|20px]] '''''<small>[[Аліцкі павет|Аліцкі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-330.0|y=-272.0|scale={{{width|-1}}}|text='''[[Беларусь]]'''}} {{Метка выявы|x=-180.0|y=-160.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:LTU Kauno apskritis COA.svg|20px]] '''''<small>[[Ковенскі павет|Ковенскі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-90.0|y=-140.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:LIT okręg tauroski COA.png|20px]] '''''<small>[[Таўроскі павет|Таўроскі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-100.0|y=-40.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Telsiai County COA.png|20px]] '''''<small>[[Цельшыцкі павет|Цельшыцкі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-30.0|y=-100.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:LIT okręg kłajpedzki COA.svg|20px]] '''''<small>[[Клайпедзкі павет|Клайпедзкі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-70.0|y=-200.0|scale={{{width|-1}}}|text='''[[Расея]]'''}} {{Метка выявы|x=-255.0|y=-200.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Vilnius County COA.png|20px]] '''''<small>[[Віленскі павет|Віленскі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-140.0|y=-65.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:LIT okręg szawelski COA.PNG|20px]] '''''<small>[[Шавельскі павет|Шавельскі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-230.0|y=-65.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Panevezys County COA.png|20px]] '''''<small>[[Панявескі павет|Панявескі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-300.0|y=-120.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Utena County COA.png|20px]] '''''<small>[[Уцянскі павет|Уцянскі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-160.0|y=-1.0|scale={{{width|-1}}}|text='''[[Латвія]]'''}} {{Метка выявы|x=-120.0|y=-270.0|scale={{{width|-1}}}|text='''[[Польшча]]'''}} {{Image label end}} Летува складаецца зь 10 паветаў ({{мова-lt|apskritys|скарочана}}), якія называюцца адпаведна з сваёй сталіцай: # [[Аліта]] # [[Коўна]] # [[Клайпеда]] # [[Мар’ямпаль]] # [[Панявеж]] # [[Шаўлі]] # [[Таўрогі]] # [[Цельшы]] # [[Уцяна]] # [[Вільня]] Паветы падзяляюцца на акругі. Некаторыя буйныя гарады ўтвараюць самастойныя адміністрацыйныя адзінкі. == Геаграфія == {{Асноўны артыкул|Геаграфія Летувы}} [[Файл:LietuvaPhysicalMap-lessdetail (lang-be).svg|міні|Фізычная мапа Летувы]] Летува афіцыйна падзяляецца на 4 рэгіёны, абвешчаныя гістарычнымі і адрознымі сваімі традыцыямі, дыялектамі і ляндшафтам: [[Аўкштота]] ({{мова-lt|Aukštaitija|скарочана}}), [[Жамойць]] ({{мова-lt|Žemaitija|скарочана}}), [[Сувалкія]] ({{мова-lt|Suvalkija|скарочана}}) і [[Дзукія]] ({{мова-lt|Dzukija|скарочана}}). Пяты рэгіён — «[[Малая Летува]]» ({{мова-lt|Mažoji Lietuva|скарочана}}) да 1918 належаў да [[Усходняя Прусія|Ўсходняй Прусіі]]. Тут Летува пясковымі пляжамі і дзюнамі мяжуе з [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]]. Далей на ўсход цягнецца ўзгорысты марэнны ляндшафт. Віленшчына багатая грудамі і азёрамі. Бліжэй да польскай мяжы знаходзіцца рэгіён Сувалкія. Разам з раўнінай між Панявежай і Коўнам гэты раён найбольш актыўна выкарыстоўваецца ў сельскай гаспадарцы. На ўсход ад Сувалкіі, на беларускай мяжы знаходзіцца лясная Дзукія. Там, ля [[Друскенікі|Друскенікаў]] пачынаецца летувіскі адцінак [[Нёман]]у ({{мова-lt|Nemunas|скарочана}}). Нёман ёсьць найбольш працяглай ракой у Летуве — у межах краіны ягоная даўжыня складае 475 км, а апошнія 200 км ракі ўтвараюць натуральную мяжу з [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьцю]]. Пры мястэчку Руснэ Нёман упадае ў Балтыйскае мора. З паўднёвага захаду на паўночны ўсход у Паўднёвай і Ўсходняй Летуве распрасьціраецца [[Балтыйская града]], якая ў межах краіны складаецца з Судуўскага, Дзуцкага і Аўкштайцкага ўзвышшаў (дасягаюць вышыні 250—280 м). З паўднёвага боку да Летувіскай дугі Балтыйскай грады далучаецца Паўднёва-Ўсходняя пясковая раўніна. З усходу тэрыторыю краіны займаюць часткі [[Сьвянцянскія грады|Сьвянцянска-Нарачанскага]] і [[Ашмянскае ўзвышша|Ашмянскага ўзвышшаў]], на апошнім разьмяшчаецца адзін з найвышэйшых пунктаў краіны — гара Язэпава (293,6 м). На захадзе разьмяшчаецца выспавае [[Жамойцкае ўзвышша]] з найвышэйшым пунктам гарой Мядвегаліс (234 м). Уздоўж Балтыйскага мора распрасьціраецца Прыморская раўніна — нізіна шырынёй 15—20 км. На поўдні гэтай нізіны — дэльта Нёмана. На астатняй тэрыторыі паміж Балтыйскай градой і Жамойцкім узвышшам расьсьцілаюцца плоскія ці крыху хвалістыя нізіны — Сярэднелетувіская, Зэмгальская і інш. Галоўным чыньнікам ва ўтварэньні рэльефу краіны быў ледавік. Летува разьмяшчаецца на Рускай пліце Ўсходне-Эўрапейскай плятформы. Крышталічны фундамэнт залягае глыбока (ад 300 да 2000 м ніжэй за ўзровень мора). З карысных выкапняў ёсьць вапнякі, [[даляміт]]ы, [[гліна|гліны]], [[крэйда]]. Таксама нетры Летувы маюць пласты мінэральных водаў. === Клімат === Клімат Летувы пераходны — ад марскога да кантынэнтальнага. Сярэдняя гадавая тэмпэратура складае +6,1&nbsp;°C. Сярэдняя тэмпэратура студзеня −4,9&nbsp;°C (ад −2,8&nbsp;°C на ўзьбярэжжы да −6,5&nbsp;°C на паўночным усходзе). Сярэдняя тэмпэратура ліпеня +17,2&nbsp;°C (у межах краіны адрозьніваецца меней, чым на 2&nbsp;°C). {| width=90% align="center" border=1 cellpadding="3" style="border-collapse: collapse; font-size:95%; text-align: center;" |----- | height="25" colspan="13" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">'''Тэмпэратурныя рэкорды па месяцох (°C)'''<ref>[http://www.meteo.lt/ meteo.lt]</ref></div> |----- | width="140" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center" class="style2">Месяц</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Студзень|Сту]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Люты|Лют]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Сакавік|Сак]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Красавік|Кра]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Травень|Тра]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Чэрвень|Чэр]]</div> | width="52" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Ліпень|Ліп]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Жнівень|Жні]]</div> | width="51" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Верасень|Вер]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Кастрычнік|Кас]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Лістапад|Ліс]]</div> | width="64" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Сьнежань|Сьн]]</div> |----- | width="140" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center" class="style2">Найвышэйшая тэмп.</div> | width="55" bgcolor="FFBB70" | <div align="center">+12,6 </div> | width="55" bgcolor="FFA264" | <div align="center">+16,5</div> | width="55" bgcolor="FD7339" | <div align="center">+21,8</div> | width="55" bgcolor="FC5425" | <div align="center">+28,8</div> | width="55" bgcolor="FC2A25" | <div align="center">+34</div> | width="55" bgcolor="FC2A25" | <div align="center">+35</div> | width="52" bgcolor="FD0009" | <div align="center">+37,5</div> | width="55" bgcolor="FD0009" | <div align="center">+36</div> | width="51" bgcolor="FC2A25" | <div align="center">+32</div> | width="55" bgcolor="FD7339" | <div align="center">+26</div> | width="55" bgcolor="FFA264" | <div align="center">+18</div> | width="64" bgcolor="FFBB70" | <div align="center">+15,6</div> |----- | width="140" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center" class="style2">Найніжэйшая тэмп.</div> | bgcolor="0A427E" | <div align="center"><span style="color:white;">-40,5</span></div> | bgcolor="0A427E" | <div align="center"><span style="color:white;">-42,9</span></div> | bgcolor="2467B4" | <div align="center"><span style="color:white;">-37,5</span></div> | bgcolor="6289CB" | <div align="center"><span style="color:white;">-23,0</span></div> | bgcolor="96B8E8" | <div align="center"><span style="color:grey;">-6,8</span></div> | bgcolor="D6E4F7" | <div align="center">-2,8</div> | bgcolor="FEFFB9" | <div align="center">+0,9</div> | bgcolor="D6E4F7" | <div align="center">-2,9</div> | bgcolor="B2D5F4" | <div align="center">-6,3</div> | bgcolor="96B8E8" | <div align="center"><span style="color:grey;">-19,5</span></div> | bgcolor="6289CB" | <div align="center"><span style="color:white;">-23</span></div> | bgcolor="0A427E" | <div align="center"><span style="color:white;">-34</span></div> |} Гадавая колькасьць ападкаў складае 540 мм на Сярэднелетувіскай нізіне і 930 мм на паўднёва-заходніх схілах Жамойцкага ўзвышша. Найбольшая колькасьць ападкаў прыпадае на жнівень, найменшая — на кастрычнік. Да галоўных асаблівасьцяў клімату Летувы адносяць шмат атмасфэрных ападкаў і перавагу адносна цёплага надвор’я. Наяўнасьць вялікай колькасьці атмасфэрных ападкаў, а таксама наяўнасьць блізкіх да паверхні водных пластоў стварылі ўмовы для разьвіцьця густой сеткі рэк. У Летуве налічваюць 722 ракі даўжынёю больш за 10 км і агульнай працягласьцю 27 500 км, 71,5% рэк належаць да басэйну Нёмана. Рэкі Летувы сілкуюцца дажджавымі, талымі ды грунтовымі водамі. У сярэднім каля трох месяцаў рэкі пакрытыя льдом. На тэрыторыі Летувы больш за 2500 азёраў плошчай больш за 0,1 км² кожнае і 1000—1500 дробных азёраў. Самыя буйныя азёры — Друкшай, Дзіснай, найбольш глыбокае — Таўрангас (60,5 м). У Летуве налічваюць 40 тысячаў тарфяных балот, шмат дзе здабываецца торф. === Глебы === Амаль 45% тэрыторыі Летувы займаюць [[дзярнова-падзолістыя глебы]], 17% — балотна-падзолістыя глебы, 4% — падзоліста-баравыя глебы, 8% — [[дзярнова-карбанатныя глебы]], столькі ж карбанатныя дзярнова-глеева-падзолістыя, 5% — балотныя і 1,4% — алювіяльныя глебы ў дэльце Нёмана і абалёнах рэк. === Расьлінны сьвет === Летува разьмяшчаецца ў падзоне [[Мяшаны лес|мяшаных лясоў]] лясной зоны. Выдзяляюць правінцыю з грабам і правінцыю безь яго, мяжа пралягае ў сярэдняй частцы тэрыторыі. Агулам лясы займаюць 27,6% тэрыторыі. Пераважаюць [[хваёвыя лясы|хваёвыя]] (37,2%) і бярозавыя (23%) лясы. У Летуве сустракаюцца больш за 2000 відаў кветкавых расьлінаў і папаратнікаў, вядома каля 250 відаў мхоў, 400 відаў лішайнікаў і 2000 відаў грыбоў. === Жывёльны сьвет === У Летуве атрымалі пашырэньне жывёлы тайгі й [[шыракалісты лес|шыракалістых лясоў]]. [[Хрыбетныя|Хрыбетных]] налічваецца 426 відаў, зь іх 61 від [[Сысуны|сысуноў]], 290 — птушак, 7 — гадаў, 11 — земнаводных і 57 рыб. Дробныя сысуны — [[кажаны]], яжы, краты, землярыйкі, мышы-палёўкі і іншыя. Большасьць птушак належаць да атраду вераб’іных. Сярод гадаў варта адзначыць трытонаў, жаб і раптух. У краіне разьмяшчаюцца Летувіскі нацыянальны парк (на паўночным усходзе, плошча каля 300 км²), 3 запаведнікі (Жувінтас, Чапкаляй, Каманос)<ref>Кунчина И. П. и др. Литва // Страны и народы; Науч.-попул. геогр.-этнограф. изд. в 20-ти т. Советский союз. Республики прибалтики. Белоруссия. Украина. Молдавия. — М.: Мысль, 1984. — 349 с.</ref>. == Насельніцтва == [[Файл:Poles in Lithuania Barry Kent.png|міні|Колькасьць палякаў (апалячаных беларусаў<ref>Калачынскі Ю. Адкуль у Беларусі ўзяліся палякі? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54—55.</ref>) у Летуве паводле раёнаў]] * [[Летувіская мова|летувіская]]: 2 561 314 * [[Польская мова|польская]]: 200 317 * [[Расейская мова|расейская]]: 176 913 * [[Беларуская мова|беларуская]]: 36 227 * [[Украінская мова|украінская]]: 16 423 * [[Татарская мова|татарская]]: 2793 * [[Латыская мова|латыская]]: 2025 * [[Караімская мова|караімская]]: 241<ref>{{Спасылка|url=http://statistics.bookdesign.lt/dalis_04.pdf|загаловак=Ethnicity, mother tongue and religion|мова=en|камэнтар=зьвесткі перапісу 2011 году}}</ref> [[Расейцы]] ў асноўным зьявіліся ў Летуве па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]], калі краіна трапіла ў склад [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкага Саюзу]], і жывуць пераважна ў рэгіёнах [[Вільня|Вільні]] й [[Клайпеда|Клайпеды]]. Сярод старэйшага пакаленьня летувісаў вялікая ступень валоданьня расейскаю мовай, у той час, як моладзь збольшага валодае [[Ангельская мова|ангельскаю]]. У раёне Клайпеды (былога прускага Мэмэлю) ёсьць доля нямецкамоўнага насельніцтва. Рэгіён вакол Вільні і ўздоўж беларускай мяжы гістарычна быў засяляюць беларусы, дагэтуль там пашыраныя дыялекты беларускай (''тутэйшай'') мовы. Этнічны склад насельніцтва (2015 год)<ref>Butkus A. [http://alkas.lt/2015/12/16/a-butkus-lietuvos-gyventojai-tautybes-poziuriu/ Lietuvos gyventojai tautybės požiūriu], Alkas, 16.12.2015 г.</ref>: * [[летувісы]] — 86,7% * [[палякі]] — 5,6% * [[расейцы]] — 4,8% * [[беларусы]] — 1,3% * [[украінцы]] — 0,7% == Эканоміка == {{Асноўны артыкул|Эканоміка Летувы}} Летува — індустрыяльная краіна з разьвітай сельскай гаспадаркай. На 1 сакавіка 1998 году Летуве было дадзена 1,976 млрд $ пазык з-за мяжы, прычым каля траціны зь іх былі крэдытамі [[Міжнародны валютны фонд|МВФ]]. Істотнае значэньне для разьвіцьця эканомікі Летувы мела ўступленьне ў [[Эўрапейскі Зьвяз]]. [[Сукупны ўнутраны прадукт]] краіны вырас за першы квартал 2004 году на 7,7%. Найбуйнешым інвэстарам зьяўляюцца [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] — 25% усіх зьнешніх інвэстыцыяў, потым ідуць [[Швэцыя]] (13%), [[Нямеччына]] (12%) і [[Вялікабрытанія]] (8%). Структура [[Сукупны ўнутраны прадукт|ВУП]]: (у % ад агульнага кошту) сельская і лясная гаспадарка — 9,3, здабывальная і перапрацоўчая прамысловасьць — 25,9, будаўніцтва — 6,7, камунальныя паслугі — 3,0, транспарт і сувязь — 7,6, гандаль — 23,9, фінансы — 3,2, іншае — 20,4. Ад 1 студзеня 2015 году Летува перайшла на [[Эўра]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160305011435/http://www.radyjo.net/4/90/Artykul/192263,1-%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%8F-%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%86%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%8D%D1%9E%D1%80%D0%B0 1 студзеня Летува пераходзіць на эўра]. Polskie Radio S.A. 30.12.2014</ref>. [[Файл:Lt real gdp growth.svg|значак|Рост рэальнага [[Сукупны ўнутраны прадукт|СУП]] краіны]] Цеплавыя электрастанцыі працуюць на замежнай сыравіне, найбуйнейшыя — Летувіская і Віленскія. Маюцца гідраэлектрастанцыі — Кайшадорская, Ковенская. Самай магутнай зьяўляецца Ігналінская атамная электрастанцыя. Найважнейшая галіна прамысловасьці — машынабудаўніцтва і мэталаперапрацоўка. Найбольшае разьвіцьцё атрымала станкабудаўніцтва з асноўнымі цэнтрамі ў Вільні, Коўне, Шаўлях; прыборабудаваньне, электратэхніка і радыётэхніка (Вільня, Коўна, Панявеж і інш.), суднабудаваньне і рамонт караблёў (Клайпеда), вытворчасьць абсталяваньня для харчовай прамысловасьці (Мар’ямпаль), вытворчасьць ровараў і рухавікоў для мапедаў (Шаўлі). Прамысловасьць па перапрацоўцы нафты дае [[мазут]], [[бэнзін]], [[дызэльнае паліва]], [[асфальт]], [[парафін]] і інш. прадукты (Мажэйкі). Разьвітая хімічная прамысловасьць: вытворчасьць сернай кіслаты, амафосу, супэрфасфату (Кейданы), азотных угнаеньняў (Янава), штучных валокнаў (Коўна), плястмасавых вырабаў (Вільня) штучнай скуры (Плунге), фармацэўтычнай прадукцыі (Вільня, Коўна і інш.), прадукцыі мікрабіялягічнай прамысловасьці (Вільня, Кейданы). Вытворчасьць будаўнічых матэрыялаў ажыцьцяўляецца зь мясцовай сыравіны. Разьвіта вытворчасьць цэмэнту (Наўёі-Акмяны), сылікатных вырабаў, мяккага пакрыцьця даху і да т. п. (Вільня, Коўна, Гаргаждай), керамікі (Таўрогі), шкла (Вільня, Коўна і інш.). Здаўна ў Летуве існуе дрэваапрацоўчая і цэлюлозна-папяровая прамысловасьць з разьвітай вытворчасьцю мэблі (Янава, Клайпеда, Коўна, Шаўлі), паперы і кардону (Коўна, Грыгішкі), цэлюлозы ды фанэры (Клайпеда), запалак (Коўна), двп (Клайпеда, Вільня, Грыгішкі, Казлова Руда)<ref>Большая энциклопедия: в 62 томах. Т. 26. — М: ТЕРРА, 2006. — 592 с. {{ISBN|5-373-00432-2}}.</ref>. == Транспарт == {{Асноўны артыкул|Транспарт у Летуве}} Летува мае важнае значэньне як транзытная краіна між [[Цэнтральная Эўропа|Цэнтральнай]] і [[Паўночная Эўропа|Паўночнай]] Эўропай, між [[Скандынавія]]й і [[Беларусь]]сю. Ключавую ролю Летува грае як транзыт між [[Расея|Расейскай Фэдэрацыяй]] і ейным эксклявам Калінінградзкай вобласьцю. Сталіца Летувы Вільня знаходзіцца вельмі блізка да закрытай беларускай граніцы, таму больш важным транспартным вузлом Летувы зьяўляецца гістарычная сталіца Коўна. === Аўтамабільны транспарт === [[Файл:Lithuania-roads-(E).png|міні|Асноўныя аўтамабільныя дарогі Летувы]] Летува мае разьвітую сетку шашаў, у тым ліку аўтамабільную дарогу, што злучае [[Коўна]] і [[Клайпеда|Клайпеду]] і магістраль [[E67]] «[[Via Baltica]]» з [[Варшава|Варшавы]] праз Коўну, [[Рыга|Рыгу]], [[Талін]] да [[Хэльсынкі]]. Апроч таго, Летува мае вялікае значэньне для транзыту [[нафта|нафты]] з Расеі. === Карабельны транспарт === У Клайпедзе знаходзіцца буйны марскі порт, злучаны паромнымі маршрутамі з важнымі гарадамі ўзьбярэжжа Балтыйскага мора. === Чыгунка === Пры [[Шастокі|Шастоках]] і [[Сувалкі|Сувалках]] (Польшча) знаходзіцца важны чагуначны перавал у Польшчу, які ў апошнія гады, з прычыны замежнапалітычнай самаізаляцыі Беларусі, атрымаў ключавую важнасьць, бо альтэрнатыўны маршрут ідзе празь Беларусь. Важнасьць гэтага шляху ўзрасла па адкрыцьці летувіска-польскай граніцы ў ходзе пашырэньня Эўразьвязу на ўсход. [[Летувіская чыгунка]], таксама як чыгунка ў іншых краінах былога Савецкага Саюзу, мае [[шырыня каляіны|шырокую каляіну]] (1520 мм замест 1435 мм у [[Заходняя Эўропа|Заходняй Эўропе]]). === Турызм === {{Асноўны артыкул|Турызм у Летуве}} У Летуве расьце роля турызму на [[Балтыйскае мора|Балтыйскім моры]], напрыклад, гарады [[Ніда (Летува)|Ніда]] і [[Паланга]]. Таксама расьце прыцягальнасьць для турыстаў гарадоў [[Вільня|Вільні]] і [[Коўна|Коўны]]. == Культура == {{Асноўны артыкул|Культура Летувы}} === Летувіская літаратура === [[Файл:Catechismus in preüßnischer sprach, gecorrigiret und dagegen das deüdsche.jpg|значак|Першая друкаваная летувіская кніга<ref name="Panucevic-271"/><ref>[[Павал Урбан|Урбан П.]] [https://knihi.com/Paula_Urban/U_sviatle_histarycnych_faktau.html У сьвятле гістарычных фактаў (У сувязі з брашурай Л. С. Абэцэдарскага)]. — Мюнхэн — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1972.</ref>: {{мова-de|Catechismus in preüßnischer sprach, gecorrigiret und dagegen das deüdsche|скарочана}} (1545 год)]] Пісьмо на летувіскай мове пачалося з кнігаў рэлігійнага зьместу. Летувіская дзяржава на афіцыйным узроўні лічыць першай летувіскай кнігай «Катэхізм» [[Марцін Мажвід|Марціна Мажвіда]], выдадзены ў 1547 годзе. Тым часам беларускія гісторыкі [[Вацлаў Пануцэвіч]] і [[Павал Урбан]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду першую летувіскую кнігу выдалі на два гады раней — у 1545 годзе, хоць мова гэтай кнігі і называецца «прускай». Тым часам у назове «Катэхізму» Мажвіда і наступнай летувіскай кнігі 1559 году выданьня назва мовы не ўпамінаецца, што ёсьць сьведчаньнем разуменьня мовы гэтых дзьвюх кніг таксама як «прускай»<ref name="Panucevic-271">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 271.</ref>. Толькі ў 1579 годзе, па сьмерці герцага прускага [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхта Гогенцолерна]], які быў ініцыятарам летувіскага кнігадрукаваньня, выйшаў летувіскі катэхізм, у назове якога мова выданьня азначалася як летувіская. Гэтая назва замацавалася ў наступных летувіскіх кнігах<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 273.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і літаратуразнаўца [[Іван Саверчанка]], у XVI ст. раньнія ідэолягі жамойцкага (летувіскага) нацыянальнага руху, найперш пісьменьнікі і багасловы [[Марцін Мажвід]], [[Мэльхіёр Пяткевіч]], [[Мікалай Даўкша]] і [[Канстанцін Шырвід]], пачалі актыўна ўжываць тэрмін «літоўская мова» ў дачыненьні да гістарычна жамойцкай мовы. Абапіраючыся выняткова на этнічныя фантазіі ды показкі, яны назвалі свой народ «літоўцамі»<ref>[[Іван Саверчанка|Саверчанка І.]] Aurea mediocritas. Кніжна-пісьмовая культура Беларусі. Адраджэнне і ранняе барока. — {{Менск (Мінск)}}: Тэхналогія, 1998. С. 14.</ref>. [[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»{{Заўвага|«''катехизмъ по жомоитьску друкованыи''»}} (1580 г.)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>]] Аўтар другой летувіскай кнігі Марцін Мажвід быў пастарам з [[Рагніт]]у (цяпер у [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьці]] [[Расея|Расеі]]). Яго кніга выйшла з друку ў [[Каралявец|Караляўцы]] ([[Прусія]]) і, апроч катэхізісу, утрымлівала вершаваную прадмову на летувіскай мове, адзінаццаць царкоўных сьпеваў з нотамі і першы летувіскі [[буквар]]. Таксама Мажвід падрыхтаваў першы летувіскі зборнік царкоўных сьпеваў «Песьні Хрысьціянскія» (1 частка — 1566 год, 2 частка — 1570 год), які па ягонай сьмерці выдаў каралявецкі пастар Балтрамеюс Вілентас. Першы поўны пераклад Бібліі на летувіскую мову зрабіў [[Ёнас Брэткунас]] (1536—1602) паміж 1579 і 1590 гадамі. Крыху пазьней у адказ на пратэстанцкія рэлігійныя кнігі зьявілася каталіцкая рэлігійная літаратура на летувіскай мове. У пачатку XIX стагодзьдзя аблічча летувіскай літаратуры складалі каталіцкія сьвятары. [[Юзэф Арнульф Гедройц]], які гуртаваў вакол сябе летувіскіх пісьменьнікаў, і [[Мацей Казімер Валанчэўскі]] займаліся зьбіраньнем народнага летувіскага фальклёру і перакладамі на летувіскую мову. [[Майроніс|Ёнас Мачуліс-Майроніс]] пісаў вершы ў стылі рамантызму і ў 1895 годзе выдаў зборнік «Вясеньнія галасы», які абудзіў грамадзкія пачуцьці. Пісьменьнік, паэт і перакладчык [[Вінцас Крэве-Міцкевіч]] распачаў традыцыю фальклярызму ў летувіскай літаратуры напачатку XX стагодзьдзя. Сярод фігур пачатку XX стагодзьдзя празаікі Ёзас Тумас-Вайжгантас (1869—1933), Ёнас Білюнас (1879—1907), Юлія Жэмайтэ (1845—1921). У пэрыяд незалежнай Летувы плённа працаваў паэт [[Людас Гіра]]. Паэт і перакладчык [[Яўген Шкляр]] зрабіў вялікі ўнёсак у знаёмства замежнікаў зь летувіскай паэзіяй. Казіс Бінкіс стаў на чале футурыстычнай групоўкі паэтаў «Чатыры вятры» ў 1920-я гады (Юозас Жлабіс-Жанге, Пятрас Таруліс). [[Пранас Будвітыс]], [[Пятрас Вайчунас]] перакладалі творы замежных аўтараў дзеля ўзбагачэньня летувіскай літаратурнай мовы. У постсавецкай летувіскай літаратуры адбіваецца пошук свайго нацыянальнага «я» летувісаў. Гэтая тэндэнцыя пачалася яшчэ ў часы [[Мікіта Хрушчоў|хрушчоўскай]] адлігі. Старажытныя паэтычныя міты — асноўная крыніца, дзе можна знайсьці аблічча летувіскага народу. Дахрысьціянскі пэрыяд найбольш яскрава паказвае летувіскі сьвет «у чыстым выглядзе», бо па прыходзе хрысьціянства і зьяўленьні пісьменнасьці летувіская нацыя спазнала істотны ўплыш суседніх нацыяў — беларускай, польскай, нямецкай і расейскай, савецкі ўплыў. Матыў сельскай, дахрысьціянскай сьвядомасьці пануе ў паэзіі Марцэліюса Марцінайціса (нар. 1936), асабліва ў ягоных знакамітых балядах Кукуціса (1977). Юдзіта Вайчунайце (нар. 1937) спалучыла вобразы старажытнага паганскага сьвету з гарадзкімі пэйзажамі. Сігітас Геда (нар. 1943) адухаўляе краявіды, надае ім памяць. Сярод іншых можна выдзеліць Ёзаса Грушаса (1901—1989), Ёнаса Авіжуса (нар. 1922), Юсьцінаса Марцінкевічуса (нар. 1930), Рамуальдаса Гранаўскаса ды Леанардаса Густаўскаса (абодва нар. 1939). Сучасную літаратуру разьвіваюць Рычардас Гавеліс ды Ніёле Міляўскайтэ (абодва нар. 1950), Дональдас Каёкас (нар. 1953), Юрга Іванаўстайтэ (н. 1961), Сігітас Парульскіс (нар. 1963), Антанас Ёнінас (нар. 1965).<ref>Twayne companion to contemporary world literature: from the editors of World Literature Today. {{ISBN|0-8057-1700-5}} (hardset)</ref> Аўтар нацыянальнага гімну Летувы — Вінцас Кудырка. === Пераходная зона === З пункту гледжаньня культуры Летува знаходзіцца ў зоне пераходу. На захадзе краіны, пры Балтыйскім моры, ёсьць відавочны ўплыў [[Ганза|ганзейска]]-[[Паўночная Эўропа|паўночна-эўрапейскіх]] архітэктурных і фальклёрных традыцыяў — нямецкай, дацкай і швэдзкай культураў. З часоў уваходжаньня ў [[Вялікае Княства Літоўскае]] праз прыняцьце [[каталіцтва]] ў першую чаргу ў архітэктуры зьявіліся італійскія элемэнты (Сабор часоў Рэнэсансу ў Вільні). Усход і поўдзень Летувы традыцыйна быў пад моцным беларускім, пазьней таксама польскім уплывам. У гарадох да Другой сусьветнай Вайны была шматлікая [[Габрэі|габрэйская]] дыяспара. === Сусьветная культурная спадчына [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры|ЮНЭСКО]] === [[Файл:Kernavė - Hill forts 01.jpg|міні|Старажытныя насыпы ў Кернаве на месцы былых умацаваньняў]] Старое места Вільні ўваходзіць у [[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьветную культурную спадчыну паводле ЮНЭСКО]], гэтаксама як і дзюны на [[Курская пярэспа|Курскай пярэсьпе]] і старажытныя гарадзішчы ў [[Кернаў|Кернаве]]. === Помнікі === Нацыянальны сымбаль Летувы — [[Крыжовая гара]] ({{мова-lt|Kryžių Kalnas|скарочана}}) пры [[Шаўлі|Шаўлях]]. === Паганскія помнікі === Культура Летувы, як апошняга хрысьціянізаванага рэгіёну Эўропы, багатая на паганскія элемэнты. Пашырэньне атрымалі рэшткі культаў розных бажкоў, у першую чаргу побытавых ([[дамавік]], [[лазьнік]], [[лясун|лесавік]] і іншыя). Край багаты старажытнымі паганскімі помнікамі, капішчамі. У Коўні ёсьць музэй паганства, а ў Юодкрантэ — «Вядзьмарская гара». == Замежная палітыка == Летува — сябра [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], [[Рада Эўропы|Рады Эўропы]] і [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], з 21 сьнежня 2007 году — паўнапраўны сябра [[Шэнгенскае пагадненьне|Шэнгенскага пагадненьня]]. === Дачыненьні зь Беларусьсю === {{Асноўны артыкул|Беларуска-летувіскія дачыненьні}} ==== Пытаньне дзяржаўнай граніцы ==== {{Асноўны артыкул|Беларуска-летувіская граніца}} Нягледзячы на тое, што Беларусь і Летува прызналі адно адную ўжо ў 1991 годзе, да 1994 году ''«двухбаковыя дачыненьні не адрозьніваліся вялікай інтэнсіўнасьцю і нейкімі адмысловымі дасягненьнямі»''<ref>Грицюс А. Влияние «белорусского фактора» на внешнюю политику Литвы и стабильность в Балтийском регионе. С. 139—162 // Белоруссия на перепутье. — Москва: Московский центр Карнеги, 1998. С. 153.</ref>. Летува была адзінай суседняй краінай, да якой незалежная Беларусь высоўвала афіцыйныя тэрытарыяльныя прэтэнзіі. Так, 24 лютага 1992 году на сустрэчы з прадстаўнікамі Эўрапейскіх супольнасьцяў тагачасны міністар замежных справаў [[Пятро Краўчанка]] заявіў пра неабходнасьць на міжнародным узроўні ўзьняць пытаньне перагляду [[Беларуска-летувіская граніца|беларуска-летувіскай граніцы]]. Пра гэта апэратыўна напісалі вядучыя замежныя СМІ, такія як, напрыклад, [[The New York Times]]<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE4DA1E38F936A15751C0A964958260 Belarus Official Lays Claim To Lithuanian Border Lands] // [[The New York Times]]. 25.2.1992.</ref>. Прэтэнзіі афіцыйнага Менску адбіліся на эканамічных дачыненьнях паміж дзьвюма краінамі. Так, праз тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Віленшчыну і Вільню Беларусь ''«магла адмовіцца ад сьціслых эканамічных зносінаў»'' зь Летувой, што выявілася ў пастанове выкарыстоўваць польскі порт Гдыню замест найбліжэйшай летувіскай Клайпеды<ref>Burant, S. R. International Relations in a Regional Context: Poland and its Eastern Neighbours Lithuania, Belarus, Ukraine // Europe-Asia Studies 45 (993), Nr. 3. P. 407, 417.</ref>. Рэактывацыя двухбаковых дачыненьняў Беларусі і Летувы была нашмат зьвязанай з абраньнем [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]] прэзыдэнтам, што праявілася ўжо ва ўдзеле прадстаўнікоў летувіскіх уладаў у ягонай інаўгурацыі, а таксама ў візыце беларускага кіраўніка ў Летуву ў лютым 1995 году<ref>Грицюс А. Влияние «белорусского фактора» на внешнюю политику Литвы и стабильность в Балтийском регионе. С. 139—162 // Белоруссия на перепутье. — Москва: Московский центр Карнеги, 1998. С. 154.</ref>. Акурат у часе таго візыту былі падпісаныя дзьве дамовы: «Аб супрацы і добрасуседстве» і «Аб дзяржаўнай граніцы паміж Летувой і Беларусьсю», — што дазволіла ўпершыню ў гісторыі ўсталяваць паміж дзьвюма дзяржавамі граніцу, якая б юрыдычна прызнавалася абодвума бакамі, і зьняць шмат цяжкіх тэрытарыяльных пытаньняў, якія тычыліся савецкіх часоў<ref name="Kascian-2009"/>. На думку [[Зьміцер Санько|Зьмітра Санько]], адной з прычынаў значнага паляпшэньня дачыненьняў стала падрыхтоўка [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндуму 1995 году]] з адмовай [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] ад традыцыйнага беларускага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]: «''І калі ў нас зрынаньне Пагоні выклікала душэўны боль, дык там з нагоды гэтай неспадзяванкі, пэўна ж, шмат на якіх бяседах зьвінелі келіхі''»<ref name="Sanko"/>. Беларускі палітык і грамадзкі дзяяч [[Зянон Пазьняк]] зьвяртае ўвагу на тое, што за заяву аб асуджэньні [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|ўводу войска ў беларускі парлямэнт і расправы над беларускімі дэпутатамі Беларускага Народнага Фронту]] прагаласавалі толькі тры з 140 дэпутатаў [[Летувіскі Сойм|Летувіскага Сойму]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230426095554/https://z3rk4l0.xyz/news/economics/37299.html?tg&requestedLang=bel «Беларусаў у 2020-м падставілі сумнеўныя асобы з-за мяжы праз інтэрнэт». Вялікае інтэрв’ю з Зянонам Пазняком], [[TUT.BY]], 26 красавіка 2023 г.</ref>. Летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]] зазначае, што па зьневажаньні рэжымам Лукашэнкі [[Сымболіка Беларусі|беларускіх нацыянальных сымбаляў]] у 1995 годзе іншыя летувіскія гісторыкі адкрытым тэкстам гаварылі яму: «''Вельмі добра, што ў Беларусі Лукашэнка. Таму што ў такім выпадку яны не аднімуць нашай гісторыі''»<ref>[https://nashaniva.com/345666/ «Вельмі складана зразумець, што ёсць дзве праўды». Літоўскі гісторык пра «Пагоню» і спадчыну ВКЛ], [[Наша Ніва]], 25 чэрвеня 2024 г.</ref>. ==== Афіцыйная назва Беларусі ==== У 2010 годзе [[Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь]] зьвярнулася ў Дзяржаўную камісію па [[летувіская мова|летувіскай мове]] з просьбай перагледзіць афіцыйную назву Беларусі ({{мова-lt|Baltarusija|скарочана}}, ''balta'' — белы колер, ''Rusija'' — [[Расея]]). Сярод прапанаваных да разгляду варыянтаў было традыцыйнае летувіскае найменьне — ''Baltoji Rusia'' ({{мова-be|Белая Русь|скарочана}})<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=37411 Літва адмовілася Беларусь называць Belarus], [[Наша Ніва]], 16 красавіка 2010 г.</ref>. Аднак сябры Дзяржаўнай камісіі з спасылкай на меркаваньне летувіскіх гісторыкаў адзінагалосна пастанавілі пакінуць прыняты ў часы кіраваньня [[Сталін]]а савецкі варыянт назвы Беларусі<ref>[https://web.archive.org/web/20100419122535/http://news.tut.by/167244.html В Литве Беларусь останется Baltarusija], [[TUT.BY]], 16 красавіка 2010 г.</ref>. У красавіку 2021 году часовая палітычная падкамісія пры Дзяржаўнай камісіі па летувіскай мове зноў адмовілася зьмяняць афіцыйную [[Русіфікацыя Беларусі|расейскую]] [[Каляніялізм|каляніяльную]] назву Беларусі — на гэты раз на просьбу [[Сьвятлана Ціханоўская|Сьвятланы Ціханоўскай]], тым часам у сьнежні 2020 году гэтая ж камісія зьмяніла афіцыйную летувіскую назву [[Грузія|Грузіі]] на просьбу грузінскіх дыпляматаў<ref>[https://www.svaboda.org/a/31188034.html Літоўскія мовазнаўцы вырашылі не мяняць назву Беларусі], [[Радыё Свабода]], 5 красавіка 2021 г.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Вядомыя летувісы]] * [[Сьпіс гарадоў Летувы]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}} * {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}} * [[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]], [[Генадзь Сагановіч|Сагановіч Г.]] [http://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2}} * Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303. * Літоўская паэзія = Lietuviu poezija / Літоўс. цэнтр культуры, адукацыі і інфарм. [Уклад. В. Тараўскайтэ і інш.; Пер.: Э. Акулін і інш.; Іл. І. Станкевічутэ]. — Маладзечна: Друк. «Перамога», 2003. — 1568 с. {{ISBN|985-6541-26-3}}. * {{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)}} * [[Норман Дэвіс|Davies N.]] Litva: The Rise and Fall of the Grand Duchy of Lithuania. — Penguin Group US, 2013. — 90 p. {{ISBN|9781101630822}}. * {{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў}} * {{Кніга |аўтар = [[Эндру Ўілсан|Wilson A.]] |частка = |загаловак = Belarus. The last European dictatorship |арыгінал = |спасылка = https://yalebooks.yale.edu/book/9780300259216/belarus |адказны = |выданьне = new edition |месца = |выдавецтва = {{артыкул у іншым разьдзеле|Yale University Press|Yale University Press|uk|Yale University Press}} |год = 2012 |том = |старонкі = |старонак = 384 |сэрыя = |isbn = 978-0-300-25921-6 |наклад = |ref = Wilson }} * Kiaupa Z. Lietuvos valstybĕs istroija. — Vilnius: Baltos lankos, 2006. — 312 s. {{ISBN|9955-584-63-7}}. * Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}} * {{Літаратура/Гісторыя Летувы (2005)|1}} * Кацель И. А. История Литвы. — Ковно, 1922. — 140 с. * {{Літаратура/Летува: кароткая энцыкляпэдыя (1989)}} == Вонкавыя спасылкі == * [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]] [https://web.archive.org/web/20210611184350/https://news.arche.by/by/page/ideas/hramadstva-idei/11039 Летувіскі нацыянальны рух], [[ARCHE Пачатак]], 12 сакавіка 2013 г. * [[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] [https://www.svaboda.org/a/30448775.html Чаму трэба казаць і «Літва», і «Летува». Аргумэнты гісторыка Краўцэвіча], [[Радыё Свабода]], 22 лютага 2020 г. * [[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г. * [[Севярын Квяткоўскі|Квяткоўскі С.]] [https://racyja.com/by/palityka/camu-letuva-a-ne-litva-i-camu-u-aficyjnaj-vilni-naspjavae-vjalikaja-njavykrutka/ Чаму Летува, а не Літва, і чаму ў афіцыйнай Вільні наспявае вялікая нявыкрутка], [[Беларускае Радыё Рацыя]], 22 сакавіка 2024 г. {{Краіны Эўропы}} {{Краіны Эўразьвязу}} {{NATO}} {{АБСЭ}} {{Дзяржаўныя ўтварэньні пэрыяду Грамадзянскай вайны і станаўленьня СССР (1917—1924)}}{{Абраны артыкул}} [[Катэгорыя:Краіны Паўночнай Эўропы]] pkgqo79r3sl39dkd8dc3yeftkfs2doi 2694758 2694570 2026-10-04T09:59:06Z ~2026-53165-93 100487 2694758 wikitext text/x-wiki {{Ня блытаць|Літва|Літвой}} {{Іншыя значэньні}} {{Краіна2 | СУП ППЗ = 161,454 млрд $<ref name="imf">[https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPDPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 «World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Lithuania)»]. International Monetary Fund.</ref> | Год падліку СУП ППЗ = 2025 | Месца паводле СУП ППЗ = | СУП ППЗ на чалавека = 55 995 $<ref name="imf"/> | Год падліку СУП ППЗ на чалавека = 2025 | Месца паводле СУП ППЗ на чалавека = | СУП намінал = 87,981 млрд $<ref name="imf"/> | Год падліку СУП намінал = 2025 | Месца паводле СУП намінал = | СУП намінал на чалавека = 30 514 $<ref name="imf"/> | Год падліку СУП намінал на чалавека = 2025 | Месца паводле СУП намінал на чалавека = | Лацінка=Letuva |Выява=EU-Lithuania.svg }} '''Летува́''', '''Летуві́ская Рэспу́бліка''' ({{мова-lt|Lietuvos Respublika|скарочана}}) — [[нацыянальная дзяржава]] [[летувісы|летувісаў]] у [[Паўночная Эўропа|Паўночнай Эўропе]], найбольшая з трох [[Краіны Балтыі|балтыйскіх краінаў]]. Мяжуе зь [[Беларусь]]сю на ўсходзе (724 км), з [[Польшча]]й на поўдні (110 км), з [[Расея|расейскай]] [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьцю]] на паўднёвым захадзе (303 км) і з [[Латвія]]й на поўначы (працягласьць граніцы 610 км). На захадзе амываецца [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]] (даўжыня ўзьбярэжжа складае 99 км). Колькасьць насельніцтва краіны на 2016 год — 2 862 786 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20170228081633/https://osp.stat.gov.lt/en/home Official Statistics Portal]</ref>. Сталіца і найбольшае [[Горад|места]] — [[Вільня]], у 1919—1939 гадох сталіцай была [[Коўна]]. Больш за 85% грамадзянаў этнічныя летувісы. Дзяржаўная мова — [[Летувіская мова|летувіская]]. Сябра [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], [[Рада Эўропы|Рады Эўропы]] і [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], з 21 сьнежня 2007 году — паўнапраўны сябра [[Шэнгенскае пагадненьне|Шэнгенскага пагадненьня]]. == Назва == Летува<ref>[http://slounik.org/pbs/l15_12 Litwa ж. Літва, Летува] // Польска-беларускі слоўнік / Słownik polsko-białoruski. — {{Менск (Мінск)}}: Беларуская Энцыклапедыя, 2004. {{ISBN|985-11-0307-1}}. — С. 865.</ref> — [[Летувіская мова|летувіская]] форма назвы [[Літва старажытная|Літва]]<ref name="Arlou-2012-349">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 349.</ref>, афіцыйна ўзятая [[Летувісы|летувісамі]] для сваёй [[Нацыянальная дзяржава|нацыянальнай дзяржавы]] па [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайне]]<ref name="Arlou-2012-32">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 32.</ref>. Шэраг гісторыкаў і мовазнаўцаў ([[Ян Станкевіч]]<ref>[[Ян Станкевіч|Станкевіч Я.]] Нарысы з гісторыі Вялікалітвы-Беларусі // Станкевіч Я. Гістарычныя творы. — {{Менск (Мінск)}}, 2003. С. 633—634.</ref>, [[Павал Урбан]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 5.</ref>, [[Мікола Ермаловіч]]<ref>[http://pawet.net/library/history/bel_history/_books/ermalovich/Мікола_Ермаловіч._Успаміны,_творы,_фотаматэрыялы.html Яго чакала Беларусь чатыры стагоддзі: Зборнік дакументаў і матэрыялаў да 85-годдзя з дня нараджэння Міколы Ермаловіча. Успаміны, творы, фотаматэрыялы]. — {{Менск (Мн.)}}, 2007. — 360 с.</ref>, [[Аляксандар Краўцэвіч]]<ref name="Kraucevic-1993">[[Алесь Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54.</ref><ref>[[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Тэрміны «Літва» і «Летува» ў сучаснай беларускай гістарыяграфіі // [[Гістарычны Альманах]]. Том 9, 2004.</ref><ref>{{Літаратура/Гісторыя ВКЛ (2013)|к}} С. 10—12.</ref>, [[Генадзь Сагановіч]]<ref>[[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]], [[Генадзь Сагановіч|Сагановіч Г.]] [http://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 237.</ref>, [[Ніна Баршчэўская]]<ref>[[Ніна Баршчэўская|Баршчэўская Н.]] Уплыў суседніх народаў на зьмену дзяржаўнага назову Беларусі ў ацэнцы беларускіх вучоных у дыяспары [https://web.archive.org/web/20210624204204/http://kamunikat.org/7942.html 1—4], [https://web.archive.org/web/20210624205558/http://kamunikat.org/7943.html 5—8] // Droga ku wzajemności. 50 lat białorutenistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Redakcja naukowa Mikołaj Timoszuk i Mikołaj Chaustowicz. (Acta Albaruthenica 6). — Warszawa, 2007. S. 50—66.</ref>, [[Эдвард Зайкоўскі]]<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [https://web.archive.org/web/20111119082534/http://arche.by/by/page/science/7463 Літва гістарычная] // [[Наша слова|Наша Слова]]. № 26 (917), 1 ліпеня 2009 г.; № 27 (918), 8 ліпеня 2009 г.</ref>, [[Тымаці Снайдэр]]<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 50, 81.</ref>, [[Эндру Ўілсан]]{{зноска|Wilson|2012|Wilson|21–22}}, [[Норман Дэвіс]]<ref>[[Норман Дэвіс|Davies N.]] Litva: The Rise and Fall of the Grand Duchy of Lithuania. — Penguin Group US, 2013. — 90 p. {{ISBN|9781101630822}}.</ref>, [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Уладзімер Арлоў]]<ref name="Arlou-2012-33">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 33.</ref>, [[Зьміцер Санько]]<ref name="Sanko">[[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г.</ref>, [[Анатоль Астапенка]]<ref>Остапенко А. В. [https://shron1.chtyvo.org.ua/Ostapenko_Anatolii/Etnichni_faktory_u_protsesakh_formuvannia_biloruskoho_narodu_ta_natsii.pdf?PHPSESSID=m47mi2g6psl5t9sjten73f21f1 Етнічні фактори у процесах формування білоруського народу та нації : автореф. дис. … д-ра іст. наук] : [спец.] 07.00.05 «Етнологія» / Остапенко Анатолій Володимирович ; Київський нац. ун-т ім. Тараса Шевченка. — Захищена 26.04.2021. — Київ, 2021. С. 114, 140.</ref> ды іншыя<ref>Іваноў У. Моўная няўпэўненасьць і каляніялісцкія гіпэркарэктныя формы ў сучаснай беларускай мове: сацыялінгвістычны аналіз // Acta Albaruthenica. Вып. 24, 2024. С. 103—104.</ref><ref>Іваноў У. Забытая краёўка: ідэйны і творчы шлях Алены Цэпрынскай (каля 1880 — каля 1930) // Homo Historicus 2024. — Варшава, 2024. С. 74.</ref><ref>Квяткоўскі М. Я. Самавызначэнне беларускамоўнага насельніцтва Горадзеншчыны і ваколіц у мінулых стагоддзях і Сакольшчыны ў сучаснасці // Acta Albaruthenica. Вып. 25, 2025. С. 104, 106.</ref>) зьвяртаюць увагу на аб’ектыўную патрэбу тэрміналягічнага адрозьненьня гістарычнай Літвы і сучаснай Летувы. З 1990-х гадоў летувісы выступаюць супраць ужываньня саманазвы ўласнай дзяржавы ў іншых мовах (хоць у выпадку іншых уласных імёнаў, зьвязаных зь Вялікім Княствам Літоўскім, яны ў тэкстах на іншых мовах, наадварот, выкарыстоўваюць летувіскія формы<ref name="Arlou-2012-349"/>), тым часам гэтая тэрміналёгія мае даўнюю традыцыю ў самой Летуве. Напрыклад, у 1928 годзе для шматлікай супольнасьці расейскіх [[стараверы|старавераў]], што жылі ў Летувіскай рэспубліцы, на заказ урадоўцаў зрабілі афіцыйны [[Расейская мова|расейскі]] пераклад [[Гімн Летувы|дзяржаўнага гімну]], які пачынаўся словамі: {{мова-ru|«Летува, отчизна наша…»|скарочана}}<ref name="Arlou-2012-33"/> (увогуле, назва «Летува» — {{мова-ru|«Маленькая Летува… Миленькая Летува»|скарочана}} — ужывалася ў перакладзе летувіскай песьні яшчэ ў трэцім томе выданьня «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Живописная Россия||ru|Живописная Россия}}», які выйшаў з друку ў 1882 годзе<ref>Живописная Россия. Т. 3. — СПб., М., 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D4U1AQAAMAAJ&q=%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0&f=false С. 41].</ref>{{Заўвага|Першы варыянт гэтай песьні з словамі {{мова-ru|«Миленькая Летува… Миленькая Летува»|скарочана}} надрукавалі яшчэ ў выданьні Віленскага губэрнскага статыстычнага камітэту Расейскай імпэрыі (1854 год), назву якога прадублявалі па-летувіску з подпісам {{мова-ru|«Перевод заглавия по-литовски»|скарочана}}<ref>Черты из истории и жизни литовского народа = Iszrynkimai isz giwenima ir apraszimo letuwiu / составлены, с разрешения начальства, Виленским губернским статистическим комитетом. — Вильно, 1854. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=o39DAAAAYAAJ&q=%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0&f=false С. 129].</ref>}}, а назву краіны «Літува», народу «літувы» або «літувя» з вытворным прыметнікам «літуўскі» яшчэ ў 1850 годзе ўжываў летувіскі аўтар Даніла ў часопісе Міністэрства народнай асьветы<ref>Данилло Н. Значение некоторых имен литовских князей и названий местностей Литвы // Журнал Министерства народного просвещения. Т. 66. — СПб., 1850. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ohYFAAAAYAAJ&q=%40%D0%9B%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F#v=snippet&q=%40%D0%9B%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F&f=false С. 147—150, 153, 155].</ref>). У 1930-я гады, калі [[Ліга Нацыяў]] фактычна прызнала адыход [[Віленшчына|Віленшчыны]] зь [[Вільня]]й да заходнебеларускага абшару, у летувіскім друку загучалі прапановы зьмяніць назву дзяржавы на [[Жамойць]] — разам зь зьменай [[Герб Летувы|дзяржаўнага гербу]] (варыянту [[Пагоня|Пагоні]]) на жамойцкага [[Мядзьведзь (герб)|Мядзьведзя]]<ref name="Arlou-2012-373">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 373.</ref>. Назва Летува пасьлядоўна ўжываецца па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] ў [[Беларускі клясычны правапіс|клясычнай моўнай норме]] [[Беларуская дыяспара|Беларускай дыяспары]]<ref name="Harbacki">[[Уладзіслаў Гарбацкі|Гарбацкі Ў.]] [https://web.archive.org/web/20210607194351/https://gazeta.arche.by/article/349.html?fbclid=IwAR3445HhnFkRqQDlskrDODnITESaPQzy7EGGDNG2E9-L3fkmefK4sPg83PU У тарашкевіцы не абыйсьціся бяз слова «Летува»], [[ARCHE Пачатак|ARCHE]]: электронная газэта, 9 сакавіка 2020 г.</ref> — у адрозьненьне ад [[наркамаўка|наркамаўкі]], дзе ўлады [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] дазволілі толькі варыянт «Літва». Напрыклад, у тэкстах [[Аляксандар Надсан|Аляксандра Надсана]] сустракаецца пераважна Летува, летувіскі, летувіс (а ў размове таксама жмудзін, Жмудзь). У 1960—1970-я гады ў часопісе «[[Божым шляхам (1947)|Божым шляхам]]» у многіх тэкстах ужываліся словы Летува, летувіскі (у [[Часлаў Сіповіч|Часлава Сіповіча]], [[Леў Гарошка|Льва Гарошкі]]). Тое ж назіралася ў мове беларускага друку Паўночнай Амэрыкі: у тэкстах [[Сяргей Хмара|Сяргея Хмары]] ўжываецца Летува ў апісаньні праекту летувіскай дзяржаўнасьці з сталіцай сьпярша ў Коўне, потым у Вільні. Газэта беларусаў [[ЗША]] «[[Беларус (газэта)|Беларус]]» ўжывае выняткова Летува. Словы Летува, летувіс і летувіскі фіксуюцца ў неапублікаваным «Беларуска-францускім слоўніку» Льва Гарошкі<ref name="Sanko"/>. Як адзначаецца ў энцыкляпэдычным даведніку «Народная культура Беларусі» (пад рэдакцыяй доктара гістарычны навук [[Віктар Цітоў|Віктара Цітова]]), які выйшаў у 2002 годзе ў выдавецтве [[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]: «''Сучасныя Л. называюць сваю краіну Летувой, а сябе — летувісамі, і гэтыя назвы зьяўляюцца больш дакладнымі і гістарычна апраўданымі, чым „Літва“ і „[[Ліцьвіны|літоўцы]]“, якія на працягу некалькіх вякоў ужываліся ў адносінах да Беларусі''»<ref>Народная культура Беларусі: энцыклапедычны даведнік / пад рэдакцыяй В. Цітова. — {{Менск (Мінск)}}: БелЭн, 2002. С. 222.</ref>. Праўнік [[Кірыл Касьцян]] зьвяртае ўвагу на тое, што ўжыванне тэрміну Летува ў беларускай гістарычнай навуцы мае ня толькі лягічнае абгрунтаваньне, але і адпавядае эўрапейскаму досьведу датычна асэнсаваньня спадчыны шматэтнічных данацыянальных дзяржаўных фармаваньняў. Найяскравейшым прыкладам ёсьць шматнацыянальная дзяржаўная фармацыя ў цэнтры Эўропы — [[Каралеўства Вугоршчына|Вугорскае каралеўства]] (''Regnum Hungariae'') як асобна, так і як частка [[Аўстра-Вугоршчына|Аўстра-Вугоршчыны]] (''Österreichisch-Ungarische Monarchie''). Хоць самі [[вугорцы]] называюць сябе мадзярамі (адзіночны лік ''magyar'', множны лік ''magyarok''), а [[Вугоршчына|сваю краіну]] — ''Magyarország'' незалежна ад гістарычнага кантэксту, назва гістарычнай Вугоршчыны ў мовах розных [[славяне|славянскіх]] народаў, якія калісьці мелі дачыненьне да гэтай фармацыі, адрозьніваецца ад назвы нацыянальнай дзяржавы вугорскага народу, якая існуе на частцы тэрыторыі былой шматнацыянальнай краіны (напрыклад, [[Чэская мова|чэскае]] ''Uhersko'' датычна гістарычнай Вугоршчыны, але ''Maďarsko'' датычна сучаснай)<ref>Касцян К. [https://litviny.blogspot.com/2013/06/blog-post.html Беларусь і Летува: у пошуках гістарычнага кампрамісу ў спадчыне ВКЛ] // Крывія. № 34—35, 2014. С. 25—26.</ref>. == Вялікае Княства Літоўскае і сучасная Летува == === У дзяржаўнай палітыцы === У Прэамбуле Канстытуцыі Летувы падкрэсьліваецца, што менавіта [[летувісы|летувіскі народ]] ''«шмат вякоў таму стварыў Летувіскую дзяржаву»'' і што ''«яго (народу) праўны фундамэнт грунтуецца на (сярэднявечных) Літоўскіх Статутах»'', а ў артыкуле 17 сьцьвярджаецца, што ''«сталіцай Летувіскай дзяржавы ёсьць места [[Вільня]] — шматвекавая гістарычная сталіца Летувы»''<ref>[http://www3.lrs.lt/home/Konstitucija/Constitution.htm Ангельскі пераклад Канстытуцыі Летувіскай Рэспублікі, даступны на афіцыйным сайце Сойму ЛР]</ref>. Усе гэтыя палажэньні грунтуюцца на ''«гістарычных правах»'', а ў цэнтры ўсёй канцэпцыі знаходзіцца паняцьце народ ({{мова-lt|tauta|скарочана}}). Такім парадкам, на падставе ''«гістарычных правоў летувіскага народу»'' сучасная Летувіская дзяржава прэзэнтуе сябе ў якасьці адзінай праваспадкаемцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], а сучасных летувісаў народам, цалкам тоесным [[ліцьвіны|ліцьвінам]] Вялікага Княства Літоўскага<ref>Kaścian K. Die Litauische Verfassung und die Auslegung des Begriffs «Volk» in historischer Perspektive // Osteuropa-Recht. Nr. 5, 2008, S. 290—297 (291—292).</ref>. Больш таго, аналіз гэтых палажэньняў Канстытуцыі дазваляе сказаць, што афіцыйнымі ўладамі Летувы Вялікае Княства Літоўскае разглядаецца як летувіская нацыянальная дзяржава<ref name="Kascian-2009">Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref>. Зьвяртаючыся, аднак, да значэньня слова народ (tauta) у летувіскай мове і вылучыўшы такім парадкам тры ключавыя словы дзеля аналізу адпаведнасьці паміж літоўскай нацыяй Вялікага Княства Літоўскага і летувіскай нацыяй Летувіскай Рэспублікі — тэрыторыя, мова і культура — можна прыйсьці да высновы, што тлумачэньне гістарычнай ролі летувіскага народу, якое прапануе Канстытуцыя Летувіскай Рэспублікі, ёсьць больш чым спрэчным, а летувіская нацыя не эквівалентная літоўскай нацыі ў аніводным з гэтых трох кампанэнтаў. З гэтай прычыны нельга казаць пра дзяржавастваральную ролю і дамінантнае становішча балтыйскай летувіскай меншасьці ў Вялікім Княстве Літоўскім<ref name="Kascian-2009"/>. У той жа час этнічная група, зь якой сфармавалася сучасная летувіская нацыя, была адной з складовых частак шматэтнічнага ВКЛ, таму летувісы маюць неад’емнае права на пэўную частку спадчыны гэтай дзяржавы. === У летувіскай гістарыяграфіі === Па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] ў сусьветнай гістарыяграфіі замацавалася «летувісацэнтрычная» канцэпцыя разгляду гісторыі Вялікага Княства Літоўскага. Такая сытуацыя склалася на падставе шматлікіх публікацыяў летувіскіх гісторыкаў у замежных акадэмічных крыніцах яшчэ за савецкім часам. З прычыны браку крытычнага гледзішча (беларускую гістарыяграфію [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі#Наступствы|савецкія ўлады цалкам вынішчылі яшчэ ў 1930-я гады]], а яе аднаўленьне адбылося толькі да пачатку 1990-х гадоў) сусьветная навуковая супольнасьць паступова пачала ўспрымаць нічым не падмацаваныя гіпотэзы гэтых аўтараў як «бясспрэчныя факты»<ref name="ak">[[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] [http://www.svaboda.org/content/transcript/774575.html Кніга Гудавічуса — праява летувіскай гістарычнай экспансіі ў Беларусь], [[Радыё Свабода]], 8 кастрычніка 2006 г.</ref>, тым часам некаторыя летувіскія гісторыкі ня грэбавалі нават наўмыснымі падтасоўкамі і фальсыфікацыямі<ref name="Kascian-2009"/><ref>[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]], [[Захар Шыбека|Шыбека З.]] [http://kamunikat.org/download.php?item=6121.html&pubref=6109 Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну]{{Недаступная спасылка|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 11, 2004.</ref>. Увогуле, у межах інтэрнацыянальнага [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] толькі ў Летуве з дазволу Масквы побач з камуністычнай існавала нацыяналістычная ідэалёгія, заснаваная на гістарычных мітах (у савецкай гістарыяграфіі спадчына Вялікага Княства Літоўскага абвяшчалася выняткова летувіскай, а Вільня — спрадвечна летувіскім местам<ref name="Arlou-2005">[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]], [[Уладзімер Каткоўскі|Каткоўскі Ў.]] [http://www.svaboda.org/content/article/792180.html Вільня, Вялікае Княства і Беларусь — поўны тэкст онлайнавай канфэрэнцыі з Уладзімерам Арловым], [[Радыё Свабода]], 8 лютага 2005 г.</ref>), — рэч парадаксальная і абсалютна немагчымая ў іншых рэспубліках<ref name="katl">[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.</ref>. За савецкім часам у Летуве выйшлі сотні навуковых і навукова-папулярных выданьняў, дзе такі падыход усяляк прапагандаваўся і абгрунтоўваўся. Да прыкладу, у кнігу «Lietuvos piles» ({{мова-be|Летувіскія замкі|скарочана}}) улучылі [[Наваградзкі замак|Наваградзкі]], [[Мірскі замак|Мірскі]], [[Лідзкі замак|Лідзкі]], [[Полацкія замкі|Полацкі]] і дзясяткі іншых беларускіх замкаў. Таксама рабіліся спробы залічыць у лік выдатных дзеячоў летувіскай культуры [[Францішак Скарына|Францішка Скарыну]]<ref name="Arlou-2005"/>. З аднаўленьнем дзяржаўнай незалежнасьці на старонках летувіскіх школьных падручнікаў працягваюць прапагандавацца сьцьверджаньні, што Вялікае Княства Літоўскае было летувіскай дзяржавай, кіроўная дынастыя [[Гедзімінавічы|Гедзімінавічаў]] — летувісамі, што ядро земляў ВКЛ знаходзілася на летувіскіх землях, а сталіца ВКЛ Вільня стаіць у цэнтры тых земляў. Паводле аўтараў летувіскіх падручнікаў «заваяваныя славянскія землі» былі толькі анэксамі (дадаткам), якімі кіравалі прадстаўнікі летувіскай княжай дынастыі. Сваім парадкам [[беларусы]] разглядаюцца ў гэтых выданьнях як бясспрэчная [[нацыянальная меншасьць]], чые здабыткі (у хоць-якой галіне чалавечай дзейнасьці) мала паўплывалі на разьвіцьцё летувіскай нацыі і дзяржавы. Беларускія населеныя пункты згадваюцца аўтарамі звычайна ў выпадку асьвятленьня падзеяў той або іншай вайны<ref>Антонаў А. [https://web.archive.org/web/20100413114803/http://www.lingvo.minsk.by/~bha/08/padr.htm Беларусь і беларусы ў літоўскіх школьных падручніках па гісторыі (1993—2000)] // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Том 8, сшытак 1—2 (14—15), 2001.</ref>. На думку шэрагу беларускіх гісторыкаў, у сучаснай Летуве ''«гістарычная навука — частка дзяржаўнай ідэалёгіі»'', таму пры падтрымцы Летувіскай дзяржавы тамтэйшыя гісторыкі маюць шырокія магчымасьці ў прасоўваньні сваіх канцэпцыяў навонкі<ref name="Kascian-2009"/><ref name="ak"/>. Як зазначае летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]], на 2023 год «''летувісы лічаць, што ў беларусаў не было дзяржаўнасьці''». Паводле актуальных летувіскіх школьных падручнікаў, «''беларусы — шэрая маса, якую летувісы заваявалі ў сярэднія вякі''». Апроч таго, Камунтавічус адзначае, што да сёньняшняга часу няма ніводнай кнігі беларускага гісторыка, якая б была перакладзеная на летувіскую мову. Паводле Камунтавічуса, «''у адрознасьць ад летувісаў, чыя ідэнтычнасьць будуецца ў апазыцыі да іншых (для іх амаль усе суседнія народы — ворагі), беларусы імкнуцца з усімі жыць у згодзе''»<ref>Антось Жупран, [https://nashaniva.com/323307 «Як зразумець беларуса, калі ён такі складаны». Гутарка з аўтарам першай гісторыі Беларусі на літоўскай мове], [[Наша Ніва]], 6 жніўня 2023 г.</ref>. Таксама ён падкрэсьлівае: «''гэта прыніжэньне беларусаў — скарачаць іх гісторыю і сьцьвярджаць, што вось яны толькі нядаўна зьявіліся, а мы тут жылі спрадвеку''» і што такое скарачэньне гісторыі Беларусі ёсьць [[Русіфікацыя Беларусі|актуальным для расейцаў]], каб сьцьвярджаць, што да таго, як зьявіліся Беларусь і беларусы, усе былі адзінымі — русінамі, рускімі, былі часткай Расеі<ref>[[Сяргей Паўлавіч Абламейка|Сяргей Абламейка]], [https://www.svaboda.org/a/32392665.html Літоўскі гісторык Русьціс Камунтавічус: Нельга напісаць сумесную гісторыю, якая задаволіць і літоўцаў, і беларусаў], [[Радыё Свабода]], 3 траўня 2023 г.</ref>. З пачатку спробаў [[Беларуская Народная Рэспубліка|аднаўленьня беларускай дзяржаўнасьці]] ў XX стагодзьдзі, у беларускай гістарыяграфіі робяцца спробы аспрэчаньня летувіскіх замахаў на спадчыну [[Вялікае Княства Літоўскае|старадаўняй літоўскай дзяржавы]]. Адным зь першых дасьледнікаў, які аспрэчыў згаданыя замахі, быў [[Язэп Лёсік]], які адназначна вызначаў спадкаемнасьць [[Беларусь]]сю [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] і крытыкаваў замахі на згаданую спадкаемнасьць з боку Летувы, што знайшло адлюстраваньне ў артыкуле «Літва — Беларусь: гістарычныя выведы», выдадзеным у 1921 годзе ў пачатку [[Беларусізацыя|беларусізацыі]] ў [[БССР]]<ref>Лёсік Я. Літва — Беларусь: гістарычныя выведы // Школа и культра Советской Белоруссии. № 2, 1921. С. 12—22.</ref><ref>Літва — Беларусь: гістарычныя выведы / Язэп Лёсік; [прадмова З. Санько; пасляслоўе А. Жлуткі]. — {{Менск (Мн.)}}: Тэхналогія, 2016. — 33, [2] с. — {{ISBN|978-985-458-266-5}}.</ref>. == Гісторыя == {{Асноўны артыкул|Гісторыя Летувы}} === Старажытнасьць === [[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш маскоўскімі [[Балтыстыка|балтыстамі]] [[Алег Трубачоў|А. Трубачовым]] і [[Уладзімер Тапароў|Ў. Тапаровым]]<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref name="Kraucevic-2017">[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]] Зьяўленьне на тэрыторыі Летувы першых людзей адбылося ў пачатку сучаснага пэрыяду галацэну кайназойскай эры (10—8 тыс. год да н. э.). Амаль да VIII тысячагодзьдзя да н. э. тут панавала культура эпіпалеаліту. У VII—VI тысячагодзьдзях да н. э. на большай частцы сучаснай Летувы сфармавалася культура [[мэзаліт]]у. [[Нэаліт]] пачаўся тут пазьней за час свайго сканчэньня на тэрыторыі цывілізацыяў паўднёвай [[Мэсапатамія|Мэсапатаміі]] (IV ст. да н. э.). Бронзавыя вырабы зьявіліся на тэрыторыі Летувы ў другой чвэрці II тысячагодзьдзя да н. э., аднак іх мясцовая вытворчасьць пачалася толькі каля 1500 году да н. э. [[Жалезны век]] на Летуве працягваўся да сярэдзіны I тысячагодзьдзя н. э. [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]]: глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы [[беларусы]] ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]] У IX і X стагодзьдзях продкі летувісаў займаліся пераважна паляваньнем, рыбалоўствам, зрэдку земляробствам; ёсьць згадкі пра [[бортніцтва]] і жывёлагадоўлю, асабліва на гадоўлю коняў, якіх ужывалі ў ежу. Гандлёвыя зносіны ў летувісаў былі з [[замак|гарадамі]] славяна-балтыйскага памор’я і зь зямлёй [[крывічы|крывічоў]]: яны зьмянялі шкуры, мяхі, [[воск]] на мэталічныя вырабы і зброю. Сярод летувісаў рана сустракаюцца зародкі [[Стан (сацыяльная група)|станаў]]: існавалі роды, якія валодалі шматлікай нявольнай чэлядзьдзю; з гэтых родаў абіраліся мясцовыя князі (''кунігасы''). Рабынямі (нявольная [[чэлядзь]]) былі галоўным парадкам [[ваеннапалонны]]я. Жрэцкі стан не складаў асобай [[каста|касты]], ён меў велічэзнае значэньне ў народзе і быў даволі шматлікім. [[Жрэц|Жрацы]] ў летувісаў меркавана зваліся ''вайдэлотамі'', былі і жрыцы ''вайдэлоткі''. Багам сваім летувісы ахвяравалі жывёлаў, а ва ўрачыстых выпадках — і людзей. Пры пахаваньні знаць спальвалі разам з улюбёнымі прадметамі і рабынямі. Замагільнае жыцьцё летувісы ўяўлялі працягам сапраўднага<ref name="esbe">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/61777/Литовско Литовско-русское государство] // {{Літаратура/ЭСБЕ}}</ref>. Да XIII стагодзьдзя ў продкаў летувісаў не было аб’яднаўчай палітычнай улады, як не было і аб’яднаўчых цэнтраў-гарадоў. У другой палове XIII ст. у крыніцах упамінаюцца асобныя водцы, але ўлада іх пашыралася толькі на малаважную тэрыторыю, на сельскія акругі<ref name="esbe"/>. Яшчэ ў XII ст. з заснаваньнем факторыі [[любэк|любецкіх]] купцоў ва ўтоцы [[Дзьвіна|Дзьвіны]] пачалася нямецкая ваенная экспансія на тэрыторыю сучасных Латвіі й Летувы. 22 верасьня 1236 году адбылася гістарычная перамога жамойцкіх войскаў над мечаносцамі пад [[Шаўлі|Шаўлямі]], у выніку чаго нямецкі ціск з поўначы быў спынены больш чым на дзесяцігодзьдзе. Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] уласных імёнаў і наяўнасьць [[Фіна-вугорскія мовы|фінскага]] субстрату ў летувісаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 96.</ref>. === Працэс уваходжаньня этнічных летувіскіх зямель у склад Вялікага Княства Літоўскага === [[Файл:VKL-1462-ru.png|міні|Рост Вялікага Княства Літоўскага]] Аб’яднаньне большай часткі зямель продкаў сучасных летувісаў (без [[Малая Летува|жамойцкай часткі]] [[Самбія|прускай Самляндыі]]) у складзе Вялікага Княства Літоўскага расьцягнулася на пэрыяд з другой паловы XIII і да першай чвэрці XV стагодзьдзя. Значную ролю ў гэтым працэсе адыграла неабходнасьць супрацьстаяць крыжацкай агрэсіі. Утварэньне Вялікага Княства Літоўскага мае повязі зь імем [[Міндоўг]]а, які 6 ліпеня 1253 году каранаваўся ў [[Наваградак|Наваградку]]. Хаўрус Літвы зь Лівонскім ордэнам на падставе прыняцьця каталіцтва дазволіў ордэну патрабаваць у Міндоўга «мірнай» перадачы яшчэ не ахрышчаных зямель. Так, у 1255 годзе Міндоўг напісаў грамату дарэньня Лівонскаму ордэну Селы, а ў 1259 — Скалвы, Нардувы, Паўночнай Судувы і [[Жамойць|Жамойці]] (гэта было пацьвярджэньне, Жамойць перайшла да Лівоніі яшчэ пры каранацыі Міндоўга) — большай часткі тэрыторыі сучаснай Летувы. [[Файл:Litva. Літва (J. Müller, 1692).jpg|значак|[[Літва старажытная|Літва]]. Мапа з атлясу 1692 году (перадрукоўвалася ў 1702 годзе)]] Аднак жамойты паднялі паўстаньне, 13 ліпеня 1260 году адбылася [[бітва на Дурбэ]], у якой загінула 130 рыцараў і магістар Лівонскага ордэна Бургхард Горнгузэн. У адказ папа [[Аляксандар IV (папа рымскі)|Аляксандар IV]] арганізаваў падмогу Тэўтонскаму ордэну. На мяжы 1260—1261 гадоў лівонцы занялі два замкі ў Куроніі, але 3 лютага 1261 году жамойты разьбілі іх пры Лелвардэ. У канцы лета гэтага ж году дэлегацыя жамойтаў прыбыла да Міндоўга з просьбай прыняць Жамойць пад уладу Літвы і пачаць вайну супраць Тэўтонскага ордэна. Пад націскам [[Транята|Траняты]] Міндоўг задаволіў гэтую просьбу. На працягу стагодзьдзя большая частка Жамойці знаходзілася ў складзе Вялікага Княства, аднак па сьмерці вялікага князя літоўскага [[Кейстут]]а, у 1382 годзе, ягоны наступнік [[Ягайла]] аддаў гэтыя землі лівонцам. Жамойты неўзабаве паўсталі й зрынулі гэтую залежнасьць. У 1398 годзе вялікі князь [[Вітаўт]] зноў перадаў гэтыя тэрыторыі лівонцам, другасна жамойцкія землі перайшлі пад уладу немцаў па паўстаньні 1400—1401 гадоў. Вядома, што Вітаўт чатырохразова (у 1384, 1390, 1398 і 1404 гадох) аддаваў Жамойць Тэўтонскаму ордэну. Гэтая тэрыторыя хоць і была важнай, аднак выкарыстоўвалася вялікімі князямі літоўскімі ў якасьці разьменнай манэты ў іхняй тагачаснай замежнай палітыцы. Неаднаразовае выкарыстаньне Жамойці ў шматлікіх палітычных камбінацыях сьведчыць пра тое, што Вітаўт ня ставіўся да яе як да роднай зямлі<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.</ref>. Канчатковае далучэньне большай часткі Жамойці да Вялікага Княства адбылося толькі па [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] (1410 год), да якой большая частка цяперашняй Летувы знаходзілася пад акупацыяй крыжакоў і нават юрыдычна ўваходзіла ў склад крыжацкай дзяржавы<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] [http://www.svaboda.org/content/article/1776930.html Улады не заўважаюць перамогі пад Грунвальдам], [[Радыё Свабода]], 14 ліпеня 2009 г.</ref>. === Жамойцкія староства і біскупства === {{Асноўны артыкул|Жамойць}} [[Файл:POL województwo żmudzkie IRP COA.svg|міні|зьлева|140пкс|Гістарычны герб Жамойці]] [[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (N. Sanson, 1659).jpg|міні|Жамойць на мапе 1659 году]] Пад Жамойцю гістарычнай звычайна разумеюць дзьве адзінкі — адміністрацыйную ([[Жамойцкае староства]]), якая была асобнай палітычнай адзінкай Вялікага Княства Літоўскага, і касьцельную ([[Жамойцкае біскупства]]). [[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1770).jpg|міні|Вялікае Княства Літоўскае (без Жамойці), 1770 г.]] У 1413 годзе Жамойць на падставе прывілею вялікага князя [[Вітаўт]]а атрымала статус аўтаноміі, пацьверджаны ў 1441 годзе вялікім князем [[Казімер Ягелончык|Казімерам]]. Такім парадкам, Жамойць стала самакіравальнай тэрыторыяй, пазьней вядомай як Жамойцкае староства, а ейны статус сёньня б значыў сувэрэнітэт у межах Вялікага Княства Літоўскага. На просьбу жамойтаў, якія хацелі падкрэсьліць сваю адрознасьць ад [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінаў]], зьявіўся асобны дадатак да найменьня дзяржавы, якая пачала называцца Вялікім Княствам Літоўскім, Рускім і Жамойцкім. У 1492 годзе вялікі князь [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] даў Жамойці «земскі прывілей» (на [[Старабеларуская мова|беларускай мове]]), у першым пункце якога ён забараняў казаць падданым, што жыхароў Жамойці далучылі да Вялікага Княства Літоўскага сілай, а не паводле добрай волі: «''Найпярвей, хочам, іж ім [жыхарам Жамойці] жадны ня маець мовіці, альбо на вочы ісьціць, іж бы празь меч, альбо цераз оныі валкі былі звалчоныя, але з добраю волею прысталі''»<ref>Жалованная грамота литовского великого князя Александра Казимировича жителям Жмудской земли. 15 августа 1492 г. // Акты относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографическою комиссиею: в 5 т. — Т. 1. 1340—1506. — Санкт-Петербург : Тип. II Отделения Собственной Е. И. В. Канцелярии, 1846. — С. 120—122.</ref>. Адно з пазьнейшых сьведчаньняў захаваньня адасобленасьці — асобнае пералічэньне жамойцкіх харугваў у рэестры дзяржаўнага войска ў XVI стагодзьдзі. Апроч таго, жамойты неаднаразова зьвяртавліся ў [[Сойм Вялікага Княства Літоўскага|Сойм]] з просьбамі не прызначаць ім на адміністрацыйныя пасады «чужынцаў»-ліцьвінаў. Такія ж звароты накіроўваліся да [[Вялікі князь літоўскі|вялікіх князёў]]<ref name="Arlou-2012-158">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.</ref>. Жамойцкае староства заставалася асобнай адміністрацыйнай адзінкай з дакладна акрэсьленымі межамі ўсё далейшае існаваньне Вялікага Княства Літоўскага да 1795 году. Аднак Жамойць гістарычная ў рэлігійным, а г. зн. і ў культурным, кантэксьце выходзіла па-за межы Жамойцкага староства, у прыватнасьці ўсходняя мяжа Жамойцкай дыяцэзіі ня цалкам адпавядала палітычнай мяжы Літвы і Жамойці, ахопліваючы, сярод іншага, частку суседняга з Жамойцкім староствам [[Упіцкі павет|Упіцкага павету]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]<ref name="Kascian-2009"/>. Да нашага часу Жамойць стала адным з этнаграфічных рэгіёнаў Летувы, які ня ёсьць ані палітычнай, ані адміністрацыйнай адзінкай. Аднак, нягледзячы на таки статус, улады Летувы зацьвердзілі межы Жамойци на афіцыйным узроўні<ref>[http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_e?p_id=220186&p_query=D%CBL%20ETNOGRAFINI%D8%20REGION%D8%20RIB%D8%20NUSTATYMO&p_tr2=2. Рэкамэндацыі Рады аховы этнічнае культуры Летувы № 1 аб усталяваньні межаў этнаграфічных рэгіёнаў ад 17 верасьня 2003 году.]</ref>. Прытым летувіскі этнаграфічны рэгіён займае нашмат меншую тэрыторыю за Жамойць гістарычную<ref name="Kascian-2009"/>. [[Файл:Magnus Ducat Lithuaniae and Rus Alba(Belarus).jpg|міні|500пкс|center|<center>Мапа Вялікага Княства Літоўскага і [[Белая Русь|Белай Русі]] (1687 г.). Тэрыторыя сучаснай [[Беларусь|Беларусі]] пазначаецца як «[[Літва старажытная|Літва]]» (Lithuaniæ), а тэрыторыя сучаснай Летувіскай Рэспублікі як «Жамойць» (Samogitia)</center>]]{{clear|left}} === Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім === {{Асноўны артыкул|Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім}} {{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|102|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu (in Lithuanian language), Vilnius, 1766.jpg|112|Вокладкі першых летувіскіх слоўніка {{мова-la|Dictionarium trium linguarum|скарочана}} (налева) і лемантара {{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} або {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}} (направа)}} Як падкрэсьлівае амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]: «''летувіская мова стагодзьдзямі не была мовай палітыкі''»<ref name="Snyder">{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}}</ref>. Напраўду, палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая паводле летувіскага гісторыка мовы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]] была загнаная «''ў ніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''»<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref>. Напрыклад, ''«вялікія князі літоўскія ніколі не друкавалі кнігаў на летувіскай мове»''<ref name="Snyder"/>. Больш за тое, паводле Зігмаса Зінкявічуса, ''«для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка»''. Пэўна таму летувіскія навукоўцы бесьперапынна падкрэсьліваюць ''«адзінства арэалу летувіскай мовы праз палітычную мяжу паміж ВКЛ і Прусіяй»''. Сапраўды, «''летувіскія граматыкі і слоўнікі доўгі час (да канца XVIII ст.) друкаваліся толькі ў Прусіі''» (выняткам быў слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстантына Шырвіда]], які выйшаў каля 1620 году, некалькі разоў перавыдаваўся і быў адзіным слоўнікам летувіскай мовы, выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя<ref>Schmalstieg, W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref>). Сваім парадкам, ''«перасьледаваная стагодзьдзямі летувіская мова ўпершыню за сваю гісторыю атрымала статус дзяржаўнай»'' толькі ў першай Летувіскай Рэспубліцы (то бок у 1918 годзе)<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 297.</ref>. Такім парадкам, выкарыстаньне летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім абмяжоўвалася максымум рэгіянальным узроўнем, у тым ліку асобнымі натарыяльна засьведчанымі перакладамі дзяржаўных актаў<ref name="Kascian-2009"/>. === У складзе Расейскай імпэрыі і Прусіі === {{Асноўны артыкул|Летувізацыя}} [[Файл:Map of Lietuva (1867-1914) lang-be.svg|значак|Губэрні [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] на тэрыторыі сучаснай Летувіскай Рэспублікі]] У 1795 годзе ў выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу]] [[Рэч Паспалітая]] была ліквідаваная, а рэшту яе тэрыторыі ўлучылі ў склад [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], [[Аўстра-Вугоршчына|Аўстра-Вугоршчыны]] і [[Прусія|Прусіі]]. Большая частка тэрыторыі сучаснай Летувы апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе ўвайшла ў [[Ковенская губэрня|Ковенскую]] і часткова ў [[Віленская губэрня|Віленскую]], [[Сувальская губэрня|Сувальскую]] і [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскую]] губэрні. У першай палове XIX ст. ураджэнцы Жамойці (Д. Пашкевіч, Л. Юцэвіч, [[Сыманас Даўкантас|С. Даўкантас]] ды інш.) у сваіх этнаграфічных публікацыях пачалі задаваць эталёны [[летувісы|летувіскасьці]], якія пазьней пачалі выкарыстоўвацца іншымі дасьледнікамі дзеля ацэнкі адпаведнасьці «традыцыйнаму» і «этнічнаму». Значную ролю ў іх дасьледаваньнях адыграла канцэптуалізацыя «чыстых», «клясычных», «не закранутых вонкавымі ўплывамі» летувіскіх зямель. Лінгва-этнаграфічны калярыт Жамойці дазволіў выбудаваць значную адлегласьць ад «славянскага» і стварыць на аснове жамойцкага трывалы вобраз летувіскасьці з максымальным індэксам адрознасьці ад суседзяў<ref>Унуковіч Ю. Этнічная ідэнтыфікацыя і катэгарызацыя беларусаў і літоўцаў у ХІХ ст. // Białorutenistyka Białostocka. T. 12 (2020). S. 393.</ref>. Сярод іншага, у канцы XIX ст. на базе гістарычнай жамойцкай мовы — архаічных гаворак ваколіцаў [[Коўна]], [[Шаўлі|Шаўляў]] і [[Клайпеда|Клайпеды]] — утварылася [[летувіская мова]]<ref name="Sviazynski209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. У 1854 годзе на старонках часопіса {{Артыкул у іншым разьдзеле|Библиотека для чтения||ru|Библиотека для чтения}}, які рэдагаваўся ўраджэнцам [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыны]] прафэсарам-паліглётам [[Восіп Сянкоўскі|Восіпам Сянкоўскім]], зьявілася крытычная нататка датычна называньня часткі жамойтаў «літвой» (пазьнейшых «[[аўкштайты|аўкштайтаў]]», абвешчаных «уласнымі літоўцамі», якія насяляюць «[[Аўкштота|Аўкштоту]]» — «Верхнюю або ўласную Літву»), а жамойцкай мовы — «літоўскай»<ref>Библиотека для чтения. Том 123, 1854. [https://books.google.by/books?id=4vE6AQAAMAAJ&pg=RA3-PA71-IA7&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwimv-aAqMPzAhUXSfEDHe9xC68Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 28—29].</ref>: {| |- | {{пачатак цытаты}} Я хачу яшчэ аддаць гістарычнай і філялягічнай крытыцы сябраў віленскага камітэту самы тэрмін Літва. Я не зусім разумею адрозьненьне, якое робяць яны ў адным і тым жа чудзкім народзе, паміж Літвою і Жамойцю. Мне здаецца, што дарма адну частку гэтага народа называюць Літвою, тады як іншай пакідаюць агульную і сапраўдную назву ўсяго народа, Жамойць. Абедзьве яны — тая ж Жамойць. Слова Літва зусім не літоўскае{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}} і яно належыць столькі ж і яшчэ больш славянскай частцы ранейшага літоўскага гаспадарства, як і чудзкай. Калі жыхары чудзкай часткі адгукаюцца, што яны — Літува і што яны кажуць літувішкі, па-літоўску, гэта па-мне значыць толькі, што яны ўжываюць на свой асабісты рахунак агульную палітычную назву гаспадарства, а не сваю племянную назву. Гэтак жа цяперашнія Грэкі, Італьянцы і паўднёвыя Швайцарцы, таму, што некалі знаходзіліся пад рымскім валадарствам, выхваляюцца, нібыта яны — Рымляне і гавораць па-рымску (Romeі, Rumanі, Roman). Латышы, альбо Леты, чудзкія людзі аднаго кораня зь літоўскай Чудзьдзю, не называюць сябе Літвою; такім парадкам, і сястра іхняя, літоўская Чудзь, этнаграфічна, ня мае права на гэтую назву. Уся яна — Жамогусы, Жамогі альбо Жамодзі, Сямогі альбо Сямодзі, адкуль утварыліся словы Жамойць і Самагіція. Латышы таксама называюць сябе Земме, Семме, а гэта значыць толькі «свая зямля» падобна таму, як Сома альбо Суомі, «свая зямля» Фінляндыя і Суомалайне, «людзі сваёй зямлі», Фіны, альбо Фінляндцы. [[Жмогусы|Жамогус альбо жмогус]] значыць — чалавек. Яны проста — людзі, а не літоўцы. Вядома, што ў прыбалтыйскіх Чудзкіх пакаленьнях няма асобых назваў для іх моваў: кожнае запэўнівае, што яно гаворыць на мове ма-кіль, «мове зямлі». Як у літоўскай Чудзі, альбо Жамогусаў, відаць, не было асобай назвы дзеля народнай мовы, то яна тым больш ахвотна пагадзілася называць яе «літоўскай», што слова «Літва» было палітычным тытулам знакамітай дзяржавы, якой Чудзь гэтая належала. {{арыгінал|ru|Я хочу еще подвергнуть исторической и филологической критике членов виленского комитета самый термин Литва. Я не совсем понимаю различие, которое делают они в одном и том же чудском народе, между Литвою и Жмудью. Мне кажется, что понапрасну одну часть этого народа называют Литвою, тогда как другой оставляют общее и настоящее название всего народа, Жмудь. Обе они — та же Жмудь. Слово Литва вовсе не литовское и оно принадлежит столько же и еще более славянской части прежнего литовского господарства, как и чудской. Если жители чудской части отзываются, что они — Литува и что они говорят литувишки, по-литовски, это по-мне значит только, что они употребляют на свой личный счет общее политическое название господарства, а не свое племенное название. Точно так же нынешние Греки, Валахи и южные Швейцарцы, потому, что некогда находились под римским владычеством, хвастаются, будто они — Римляне и говорят по римски (Romei, Rumani, Roman). Латыши, или Леты, чудские люди одного корня с литовскою Чудью, не называют себя Литвою; следовательно, и сестра их, литовская Чудь, этнографически, не имеет права на это название. Вся она — Жемогусы, Жемоги или Жемоди, Семоги или Семоди, откуда произошли слова Жмудь и Самогиция. Латыши также называют себя Земме, Семме, а это значит только «своя земля» подобно тому, как Сома или Суома, «своя земля» Финляндия и Суомалайне, «люди своей земли», Финны, или Финляндцы. Жемогус или жмогус значит — человек. Они просто — человеки, а не литовцы. Замечательно, что у прибалтийских чудских поколений нет особенных названий для их языков: каждое уверяет, что оно изъясняется на языке ма-киль, «языке земли». Как у литовской Чуди, или Жемогусов, вероятно, не было особенного названия для народного языка, то она тем охотнее согласилась называть его «литовским», что слово «Литва» было политическим титулом знаменитого государства, которому Чудь эта принадлежала.}} {{канец цытаты}} |} У 1861 годзе ў афіцыйным прадстаўленьні папячыцеля [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў|Аляксандра Шырынскага-Шыхматава|ru|Ширинский-Шихматов, Александр Прохорович}} да генэрал-губэрнатара {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Назімаў|Ўладзімера Назімава|ru|Назимов, Владимир Иванович}} адзначалася, што большасьць сельскага насельніцтва [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] — жамойты, якія размаўляюць па-жамойцку, тым часам большасьць сельскага насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрніяў размаўляюць па-беларуску. Адпаведна, у [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]] дзеля першых прапаноўвалася выкладаць па-жамойцку, а дзеля другіх — толькі па-расейску. Тым часам летувісы ({{мова-ru|литовцы|скарочана}}) і летувіская мова ({{мова-ru|литовский язык|скарочана}}) не ўпаміналіся: {{Цытата|Так, у большай частцы Ковенскай губэрні, населенай жамойтамі, якія маюць сваю пісьменнасьць, хоць яшчэ і нязначную, але якая прадстаўляе ўжо для народу малітоўнікі, календары і некаторыя іншыя карысныя кнігі на жамойцкай мове, на якой народ слухае пропаведзі ў касьцёлах і спавядаецца ў гэтай губэрні, навучаньне ў пачатковых вучэльнях жамойцкай грамаце варта дазволіць, выкладаньне ж польскай мовы, на якой гавораць абшарнікі і чыноўнікі, у гэтыя вучэльні ня ўводзіць, пакінуўшы яе толькі ў гімназіях і прагімназіях. У губэрнях жа Віленскай, Гарадзенскай і Менскай вялікая частка сельскага насельніцтва размаўляе беларускай гаворкай, таму і народныя вучэльні ў гэтых мясцовасьцях маюць быць чыста расейскімі. {{арыгінал|ru|Так, в большей части Ковенской губернии, населенной жмудинами, имеющими свою письменность, хотя еще и незначительную, но представляющую уже для народа молитвенники, календари и некоторыя другие полезные книги на жмудском языке, на котором народ слушает проповеди в костелах и исповедуется в этой губернии, обучение в первоначальных училищах жмудской грамоте следует допустить, преподавание же польского языка, которым говорят помещики и чиновники, в эти училища не вводить, оставив его только в гимназиях и прогимназиях. В губерниях же Виленской, Гродненской и Минской большая часть сельского населения говорит наречием белорусским, поэтому и народные училища в этих местностях должны быть чисто русскими.}} |Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 4—5. }} У 1862 годзе ў прадстаўленьні Аляксандра Шырынскага-Шыхматава да кіраўніка Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Галаўнін|Аляксандра Галаўніна|ru|Головнин, Александр Васильевич}} адзначалася, што адной з мэтаў адкрыцьця школаў на Жамойці (пад якой найперш разумелася этнічна [[летувісы|летувіская]] [[Ковенская губэрня]]) мусіць быць умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці зь бесьперапынным пераконваньнем тамтэйшых сялянаў, што яны жамойты і літоўцы ([[ліцьвіны]]) і што ўлады Расейскай імпэрыі жадаюць не [[Русіфікацыя|абмаскаліць]] іх, а наблізіць іхныя інтарэсы да інтарэсаў Расеі: {{Цытата|На Жамойці — умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці, зусім не варожай Расеі і ўраду ў ніжэйшых пластах насельніцтва, і бесьперапыннае ўнушэньне сялянам, што яны не палякі, а жамойты і літоўцы, і што Расея не жадае зусім абмаскаліць іх, а хоча толькі зблізіць іх інтарэсы з інтарэсамі дзяржавы. {{арыгінал|ru|На Жмуди — укрепление жмудской национальности, вовсе не враждебной России и правительству в низших слоях населения, и постоянное внушение крестьянам, что они не поляки, а жмудины и литовцы, и что Россия не желает вовсе обрусить их, а хочет только сблизить их интересы с интересами государства.}} |Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 22. }} [[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія [[Беларуская мова|беларускія]] школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]] Па здушэньні [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] расейскія ўлады надумалі падтрымаць [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскі нацыянальны рух]] (які правільней называць «жамойцкім», бо летувісы ў той час называліся жамойтамі) у супрацьвагу моцным пазыцыям палякаў<ref name="Arlou-2012-348">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.</ref>. Царскі ўрад пачаў заахвочваць летувіскія асьвету і друк<ref name="katl"/>, летувіскую мову зрабілі мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Летувіскую мову таксама выкладалі ў [[Сейны|Сейненскай]] і [[Сувалкі|Сувалкаўскай]] гімназіях. Тым часам выкладаньне беларускай мовы ў школах усіх узроўняў апынулася пад забаронай<ref name="Arlou-2012-348"/>. Апроч гэтага, у час знаходжаньня пад расейскай уладай летувісы мелі нацыянальны касьцёл (яшчэ перад паўстаньнем біскуп [[Матэвус Валанчус]] дамогся дазволу адчыняць пры касьцёлах парафіяльныя школы з выкладаньнем па-летувіску<ref name="Arlou-2012-348"/>), тады як беларусы па зьнішчэньні ў 1839 годзе [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|Ўніяцкай царквы]] згубілі сваю канфэсійную нішу<ref name="katl"/>. Невялікая частка этнічных летувіскіх зямель (г. зв. «[[Малая Летува]]») засталася ў складзе Прусіі, дзе ў спрыяльных для разьвіцьця ўласнай культуры ўмовах пражывала каля 100 000 балтаў. Гэта давала магчымасьць кантактаў з Эўропай, пашырэньню ў сьвеце зьвестак пра свае нацыянальныя патрэбы (да 1904 году ў [[Тыльзыт|Тыльзыце]] і [[Каралявец|Караляўцы]] па-летувіску выйшла каля 3300 найменьняў кніг і каля 120 пэрыядычных выданьняў агульным накладам некалькі мільёнаў асобнікаў<ref name="Arlou-2012-349">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 349.</ref>). Менавіта нямецкі (прускі) фактар быў вызначальным у справе дасягненьня Летувой незалежнасьці ў 1918 годзе і вырваў краіну з сфэры расейскага ўплыву<ref name="katl"/>. [[Файл:Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1877-83, 1901-14).jpg|значак|Выдадзеная ў Расейскай імпэрыі летувіскамоўная паштоўка з рэпрадукцыяй малюнка [[Высокае|Высокага]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] (аўтар малюнка — [[Напалеон Орда]]) і подпісам: {{мова-lt|Augštaičai, Gardino gubernijoje|скарочана}}. Падобныя летувіскія паштоўкі выйшлі з краявідамі [[:Файл:Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1909) (2).jpg|Наваградку]], [[:Файл:Kreŭski zamak. Крэўскі замак (1907) (2).jpg|Крэва]], [[:Файл:Lida. Ліда (N. Orda, 1877, 1901-14).jpg|Ліды]], [[:Файл:Gieranionski zamak. Геранёнскі замак (N. Orda, 1877, 1906).jpg|Геранёнаў]]]] У другой палове XIX стагодзьдзя пачаў фармавацца летувіскі нацыянальны рух. Спрыяньне разьвіцьцю жамойцкай культуры і мовы расейскімі ўладамі прывяло да таго, што жамойцкае адраджэньне пачалося значна раней за [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускае]]. Дзеячы жамойцкага нацыянальнага руху пачалі выкарыстоўваць ня назву Жамойць, а найменьне старадаўняй, пераважна славянскай дзяржавы з [[Эпіцэнтар|эпіцэнтрам]] у Беларусі — Вялікага Княства Літоўскага. Выпускнікі Мар’ямпальскай вучэльні [[Вінцас Кудзірка]] і [[Ёнас Басанавічус]] стварылі міт пра Вялікае Княства Літоўскае як выняткова летувіскую дзяржаву. Гэты міт пашырыўся і стаўся падмуркам да адбудовы летувіскамоўнай Летувы<ref name="Arlou-2012-348"/>. Летувіскія адраджэнцы прысвоілі ня толькі назву Літва (у форме Летува<ref name="Arlou-2012-349"/>), але і заявілі пра свае вынятковыя правы на гістарычную і культурную спадчыну Вялікага Княства Літоўскага, а таксама на сымболіку. Замест свайго гістарычнага гербу [[Мядзведзь (герб)|Мядзведзя]] жамойцкія дзеячы пачалі выкарыстоўваць [[Пагоня (герб)|Пагоню]] славянскага паходжаньня. А паколькі ў жамойцкай мове не было слова дзеля яе абазначэньня, жамойцкая эліта (а менавіта [[Сыманас Даўкантас]]) прыдумала яго, назваўшы Пагоню новым словам «[[Віціс]]»<ref name="Kraucevic-1993"/>. Як адзначае [[Тымаці Снайдэр]], апроч расейскіх уладаў, фальшаваньню гісторыі ВКЛ спрыяла сацыяльнае паходжаньне дзеячоў летувіскага нацыянальнага руху, якія былі дзецьмі заможных сялянаў, а не [[шляхта]]й, і таму ня мелі адпаведнага кодэксу гонару<ref name="Arlou-2012-349"/>. Спазьненьне беларускага адраджэньня ў параўнаньні з жамойцкім прывяло да таго, што беларускія дзеячы, пачынаючы з [[Францішак Багушэвіч|Францішка Багушэвіча]], прынялі назву, якая тады была пашыранай на Смаленшчыне, Віцебшчыне і Магілёўшчыне, а таксама выкарыстоўвалася расейскім друкам ― [[беларусы]]. За канцэпцыю ўтварэньня ВКЛ жамойцкія адраджэнцы ўзялі канцэпцыю балтыйска-славянскай канфрантацыі, якая ўзьнікла ў ходзе навуковай дыскусіі паміж польскімі і расейскімі дасьледнікамі ў канцы XIX ― пачатку XX стагодзьдзя. Паводле яе, падмуркам утварэньня Вялікага Княства Літоўскага была перамога раньнефэадальнага балтыйскага ўтварэньня над славянамі, ў выніку чаго гэтая новая краіна трансфармавалася ў Вялікае Княства Літоўскае. У канцы XX стагодзьдзя гэтую канцэпцыю зьняпраўдзіў [[Аляксандар Краўцэвіч]], які сьцьвярджае, што ВКЛ ад самага пачатку была біэтнічнай балта-славянскай дзяржавай з дамінаваньнем [[славяне|славянаў]], а балта-славянскія дачыненьні ў часы ўтварэньня Вялікага Княства Літоўскага насілі толькі мірны характар<ref>{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}}</ref>. З больш славянацэнтрычнымі канцэпцыямі зь сярэдзіны XX стагодзьдзя выступілі гісторыкі [[Павал Урбан]], [[Мікола Ермаловіч]] і [[Мікалай Шкялёнак]], тэзісы якіх у лучнасьці зьняпраўджвалі балтыйскае паходжаньне першых князёў ВКЛ. За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ўлетку 1915 году тэрыторыю сучаснай Летувы занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. Дзеячы [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага адраджэньня]] браты [[Іван Луцкевіч|Іван]] і [[Антон Луцкевіч]]ы разам з [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлавам Ластоўскім]] выступілі з прапановай аднавіць [[Вялікае Княства Літоўскае]] з сталіцай у [[Вільня|Вільні]], аднак гэтая ідэя не знайшла падтрымкі ў летувіскіх дзеячоў<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 347.</ref>. [[Файл:Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi (A. Oleszczyński, 1850).jpg|міні|500пкс|center|<center>''«[[Коўна]] — цяперашняя сталіца Жамойці»'' (аўтар — [[Антоні Аляшчынскі]], 1850 год)</center>]]{{clear|left}} === Першая Летувіская Рэспубліка === [[Файл:Lietuva 1921-1939.svg|міні|Тэрыторыя Летувіскай Рэспублікі]] 16 лютага 1918 году Летувіская Рада або [[Летувіская Тарыба]] ({{мова-lt|Letuvos Taryba|скарочана}}) абвясьціла незалежнасьць Летувы<ref name="smdb-80">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 80.</ref>. 23 сакавіка яе незалежнасьць прызнаў нямецкі кайзэр<ref name="smdb-80"/>. 13 ліпеня 1918 году Тарыба абвясьціла каралём Летувы — Міндоўгасам (Міндоўгам) II — герцага віртэмбэрскага Вільгельма фон Ураха<ref name="smdb-80"/> згодна з чым дзяржава стала называцца [[Каралеўства Летува]], але ўжо 2 лістапада таго ж году прыняла часовую канстытуцыю, згодна зь якой Летува стала рэспублікай<ref name="smdb-80"/>. 23 лістапада 1918 году прэм’ер-міністар [[Аўгустынас Вальдэмарас]] выдаў загад утварыць 1-ы летувіскі полк і такім парадкам запачаткаваў летувіскае войска<ref name="smdb-80"/>. Існаваньню маладой дзяржавы пагражалі бальшавікі, якія 22 сьнежня 1918 году прызналі ўрад [[Вінцас Міцкявічус-Капсукас|Капсукаса]] і савецкую дзяржаўнасьць Летувы<ref name="smdb-81">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 81.</ref>. 8 лютага загінуў за бацькаўшчыну першы летувіскі жаўнер — Павіляс Люкшыс<ref name="smdb-82"/>. 25 жніўня летувіскае войска выціснула савецкія аддзелы, якія ўтрымлівалі апошні пункт апоры на тэрыторыі Летувы — места [[Езяросы]]<ref name="smdb-82">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 82.</ref>. 20—21 лістапада 1919 году каля [[Радзівілішкі|Радзівілішкаў]] летувіскае войска перамагло бэрмонтчыкаў — расейскіх і нямецкіх белагвардзейцаў, якія атакавалі з тэрыторыі Латвіі<ref name="smdb-82"/>. [[Файл:Lithuanie historique et ennographique (1920).jpg|значак|[[Вялікае Княства Літоўскае|Літва гістарычная]] і Летува («Літва этнаграфічная»). [[Рыга]], 1920 г.]] 27 студзеня 1920 году адкрыліся вышэйшыя курсы ў Коўні, што было пачаткам летувіскай вышэйшай адукацыі<ref name="smdb-82"/>. 14—15 красавіка 1920 году адбыліся дэмакратычныя выбары ў Сойм (сабраўся празь месяц)<ref name="smdb-82"/>. Другой пасьля Нямеччыны істотнай сілай, што [[de jure]] прызнала незалежнасьць Летувы, быў бальшавіцкі ўрад [[Уладзімер Ленін|Леніна]], які 12 ліпеня 1920 падпісаў зь ёй [[Маскоўская дамова (1920)|Маскоўскую дамову]]. Гэтая дамова істотна падмацавала пазыцыю Летувы на міжнароднай арэне, што было асабліва важным ва ўмовах браку прызнаньня з боку дзяржаваў-хаўрусьніцаў. Згодна з дамовай, Савецкая Расея пакідала за летувісамі ня толькі Вільню, але і [[Горадня|Горадню]], [[Шчучын]], [[Ліда|Ліду]], [[Ашмяны]], [[Смаргонь]], [[Паставы]] і [[Браслаў]], адначасна дэкляравалася адмова ад далейшых прэтэнзіяў на летувіскую тэрыторыю<ref name="smdb-82"/>. Перадача Летуве [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] стала вынікам афіцыйных прэтэнзіяў яе ўраду, які прызнаваў, што большасьць мясцовага насельніцтва ня лічыць сябе летувісамі і ня ведае летувіскай мовы, але безапэляцыйна сьцьвярджаў, што гэта — зьбеларушчаная частка Летувіскай дзяржавы<ref name="Arlot-2012-363">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 363.</ref>. У сваю чаргу Летува мусіла прытрымлівацца нэўтралітэту ў ходзе савецка-польскай вайны, што гарантавала бясьпеку правага флангу войскаў Заходняга фронту ў яго наступленьні на Варшаву. Апроч таго, летувіскі бок абавязваўся спыніць на сваёй тэрыторыі дзейнасьць «антысавецкіх арганізацыяў і груп», у тым ліку органаў [[БНР]]. Па падпісаньні дамовы летувіскі ўрад ліквідаваў асобныя беларускія вайсковыя часьціны, [[Міністэрства беларускіх справаў у Летуве|Міністэрства беларускіх справаў]] урэшце мусіла спыніць сваё існаваньне, а ў 1923 годзе [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] пераехала з [[Коўна|Коўны]] ў [[Прага|Прагу]]<ref name="Arlot-2012-363"/>. [[Файл:Lithuania territory 1939-1940.svg|міні|Мапа «Летувіскае тэрыторыі», на якой у склад Летувы ўлучылі [[Горадня|Горадню]], [[Шчучын]], [[Ліда|Ліду]], [[Ашмяны]], [[Смаргонь]], [[Паставы]] і [[Браслаў]]]] Тэрыторыя Віленшчыны стала прадметам спрэчак паміж Летувой і [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікай]], якая катэгарычна адкінула летувіска-бальшавіцкую дамову. Пад націскам краінаў [[Антанта|Антанты]] 7 кастрычніка 1920 году польская дэлегацыя мусіла падпісаць зь летувісамі Сувальскую дамову<ref name="smdb-82"/>, якая рэгулявала граніцу паміж дзьвюма дзяржавамі на Сувальшчыне, Гарадзеншыне й Лідчыне да [[Бастуны|Бастунаў]]; граніца ў іншых месцах мела быць вызначанай наступнай дамовай або пастановай Найвышэйшай Рады Антанты. Аднак у выніку «бунту» дывізіі [[Люцыян Жалігоўскі|Люцыяна Жалігоўскага]], які адбыўся 8 кастрычніка 1920 году, Вільню занялі польскія войскі<ref name="smdb-82"/>. Места на пэўны час стала цэнтрам [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]]. 22 верасьня 1921 году Летува стала сябрам [[Ліга Нацыяў|Лігі Нацыяў]], не зьяўляючыся [[de jure]] прызнанай дзяржавамі-хаўрусьніцамі, такое прызнаньне краіна атрымала толькі 20 сьнежня 1922 году. 4 красавіка 1926 году [[Ватыкан]] адаптаваў межы летувіскіх біскупстваў да новых дзяржаўных граніцаў Летувы й утварыў летувіскую касьцельную правінцыю<ref name="smdb-84">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 84.</ref>. Віленшчына паводле ранейшага канкардату з Польшчаю (1925 год) падпарадкавалася польскім касьцельным уладам<ref>Konkordat pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Rzymie dnia 10 lutego 1925 r. (ratyfikowany zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1925 r.), [https://web.archive.org/web/20110812181447/http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19250720501 Dz. U. Nr 72, poz. 501]{{ref-pl}}</ref>. У 1926 годзе ў Летуве адбыўся дзяржаўны пераварот, які ператварыў краіну ў аўтарытарную дыктатуру. 28 верасьня 1926 году паміж [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] і Летувой была складзеная дамова аб ненападзе і нэўтралітэце, у якой «''СССР пацьвердзіў, што ўсе палажэньні Маскоўскай мірнай дамовы 1920 году зь Летувой застаюцца дзейнымі''»<ref>Eidintas A., Žalys V. Lithuania in European Politics: The Years of the First Republic, 1918—1940. Edited by E. Tuskenis with an introduction and afterword by A. E. Senn. — New York: St. Martin’s Press, 1998. P. 109.</ref>. [[Файл:Samogitian poster urging not to forget Vilnya.jpg|значак|зьлева|140пкс|«О, Вільня, не забывайце, летувісы!»: летувіскі прапагандысцкі плякат 1924 году]] У 1928 годзе Летува прыняла чарговую Канстытуцыю, у якой абвясьціла пра свае тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Віленшчыну. Згодна з гэтым і наступнымі дзяржаўнымі актамі, [[Вільня]] абвяшчалася сталіцай Летувы, а да атрыманьня летувісамі кантролю над местам, ролю «часовай сталіцы» выконвала [[Коўна]]. Увогуле, у пытаньні Віленскага краю палітыкі тагачаснай Летувіскай Рэспублікі наўпростава зьвярталіся да гісторыі, сьцьвярджаючы, што ''«гістарычныя правы і гістарычная прыналежнасьць мусяць вызначаць цяперашнюю прыналежнасьць»''<ref>Flaes, R. Das Problem der Territorialkonflikte. Eine Untersuchung ueber ihre Grundlagen und Eigenschaften am Beispiele der Territorialgeschichte Polens. — Utrecht: Univ., jur. Fak., Diss., 1929. S. 269.</ref>. Яшчэ ў 1929 годзе гэта паказаў галяндзкі юрыст Райнэр Флаэс, адцеміўшы, што ''«летувіскі ўрад падкрэсьліваў, што калі места Вільня было сталіцай старога Вялікага Княства Літоўскага, яно мусіць стаць ядром новай (летувіскай) дзяржавы. Адзін ужо гэты факт мае быць вызначальным»''<ref>Flaes, R. Das Problem der Territorialkonflikte. Eine Untersuchung ueber ihre Grundlagen und Eigenschaften am Beispiele der Territorialgeschichte Polens. — Utrecht: Univ., jur. Fak., Diss., 1929. S. 268—269</ref>. Такім парадкам, летувіская гістарычная школа часоў першай Летувіскай Рэспублікі цалкам абслугоўвала інтарэсы недэмакратычнай дзяржавы зь ейнымі экспансіянісцкімі памкненьнямі датычна ўсталяваньня кантролю над Віленскім краем<ref name="Kascian-2009"/>. 17 сакавіка 1938 польскі ўрад запатрабаваў ўсталяваць дыпляматычныя зносіны пад пагрозай вайны, з чым летувісы пагадзіліся<ref name="smdb-86">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 86.</ref>. 22 сакавіка 1939 году ўлады Летувіскай Рэспублікі згадзіліся аддаць [[Трэці Райх|Трэцяму Райху]] рэгіён Клайпеды<ref name="smdb-84"/>. ==== Дыскусіі пра дзяржаўны герб ==== [[Файл:Coat of arms of Lithuania (1920).png|міні|зьлева|140пкс|Герб Летувы, 1920 г.]] У 1920 годзе летувісы ўзялі за герб уласнай незалежнай дзяржавы варыянт гербу Вялікага Княства Літоўскага [[Пагоня|Пагоні]]. Такім парадкам, прысваеньне літоўскага гербу мусіла падмацаваць прэтэнзіі маладой Летувіскай Рэспублікі на гістарычную пераемнасьць зь Вялікім Княствам Літоўскім. Аднак у 1920—1930-я гады шмат якія дзяржаўныя дзеячы Летувы паказвалі на неадпаведнасьць гербу менавіта летувіскай гістарычнай традыцыі. У 1935 годзе прэм’ер-міністар Летувіскай Рэспублікі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Тубаліс||lt|Juozas Tūbelis}} афіцыйна прызнаў не-летувіскае паходжаньне Пагоні і паведаміў пра тое, што ідзе праца па стварэньні новага дзяржаўнага гербу. З усяго відаць, гэтую працу спынілі падзеі 1939—1940 гадоў<ref>{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.</ref><ref>Скобла М. [https://web.archive.org/web/20110811153426/http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=872644 Анатоль Цітоў: «Гербу „Пагоня“ — 730 гадоў»], [[Радыё Свабода]], 31 студзеня 2008 г.</ref>. ==== У савецкай зоне ўзьдзеяньня ==== Па здушэньні супраціву з боку войска [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]] і адпраўленьня ў выгнаньне польскага ўраду, 28 верасьня 1939 году [[Трэці Райх]] і СССР падпісалі дамову аб дружбе і супольнай мяжы. Частку Польшчы, якая знаходзілася паміж Віслай і Бугам і паводле пакту Молатава-Рыбэнтропа мусіла перайсьці пад савецкую ўладу, кіраўніцтва СССР саступіла немцам ўзамен на дазвол захопу Летувы<ref name="smdb-87">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 87.</ref>. [[Файл:Подписание советско-литовского договора о передаче Литве города Вильно.jpg|значак|Міністар замежных справаў Летувы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Урбшыс||be|Юозас Урбшыс}} падпісвае [[Савецкая-летувіская ўмова аб узаемнай дапамозе|ўмову]] з [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] аб узаемнай дапамозе і перадачы Летуве места [[Вільня|Вільні]], 10 кастрычніка 1939 г.]] Нягледзячы на тое, што галава савецкай адміністрацыі Заходняй Беларусі яшчэ на пачатку верасьня 1939 году атрымаў паўнамоцтвы абвясьціць Вільню сталіцай Заходнебеларускай ССР<ref name="dzej"/>, а летувіскае насельніцтва места складала толькі каля 1,5%<ref name="Arlou-2005"/>, 10 кастрычніка была складзеная летувіска-савецкая дамова, згодна зь якой места Вільня зь Віленскаю вобласьцю, якія саветы занялі за часам агрэсіі на Польшчу, былі перададзеныя Летуве. Апошняя павінная была, аднак, пагадзіцца на ўвядзеньне савецкіх войскаў і будаўніцтва іхных базаў<ref name="smdb-87"/>, што [[de facto]] азначала пачатак канца летувіскай незалежнасьці. [[Файл:Пану Сталіну Ёсіфу Вісарыёнавічу ад міністра замежных справаў Летувы (21.12.1939).jpg|значак|Беларускі пераклад<ref>[[Звязда]]. № 295, 1939. С. 4.</ref> тэксту афіцыйнаага віншаваньня «''пану [[Сталін]]у <…> глыбокапаважанаму Ёсіфу Вісарыёнавічу''» ад міністра замежных справаў Летувы Ёзаса Ўрбшыса, 21 сьнежня 1939 г.]] 12 кастрычніка 1939 году старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі [[Васіль Захарка]] накіраваў пратэст прэзыдэнту Летувы [[Антанас Сьмятона|Антанасу Сьмятоне]] супраць падпісаньня дамовы «аб пераходзе да Летувы беларускага места Вільні і беларускіх зямель Віленскай вобласьці», у якой паказаў на адказнасьць Летувы перад беларускім народам за гэты акт. 27 кастрычніка летувіскія адборныя войскі ўрачыста ўвайшлі ў Вільню<ref name="smdb-87"/>. Польскаму ўраду ў выгнаньні летувіскія ўлады заявілі, што ўвесь міжваенны час Вільня з праўнага гледзішча належала Летуве. Паводле кіраўніка новай віленскай адміністрацыі Антанаса Мяркіса, мэтай летувіскіх уладаў было ''«прымусіць усіх думаць, як летувісы»'' і ''«вывесьці зь Віленскага краю ўсялякі чужынскі элемэнт»''. Так, нязгодных мясцовых беларусаў з тэрыторыі незалежнай Летувы дэпартаваў яшчэ савецкі [[НКВД]], а многім беларусам<ref name="Zajkouski-1993">[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] Як Вільня сталася жамойцкім горадам? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 69—70.</ref>, палякам і габрэям, нават тым, якія нарадзіліся ў Вільні, было адмоўлена ў летувіскім грамадзянстве<ref name="dzej">[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20110728191528/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/sna13?OpenDocument Частка 1 з кнігі «Рэканструяваньне нацыяў: Польшча, Украіна, Летува, Беларусь (1569—1999 гг.)»] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 13, 2004.</ref>. [[Файл:194006 soviet occupation lithuania.png|міні|Увод савецкіх войскаў, чэрвень 1940 г.]] 21 лістапада [[Антанас Сьмятона]] зацьвердзіў апошні ў міжваенныя часы летувіскі ўрад зь Мяркісам на чале. 30 траўня 1940 году саветы неапраўдана зьвінавацілі летувіскі ўрад ў падрыхтоўцы замахаў на савецкіх вайскоўцаў і шпіёнстве<ref name="smdb-87"/>. 14 чэрвеня саветы ўручылі ўльтыматум, у якім яны запатрабавалі стварэньня новага летувіскага ўраду, асуджэньня высокіх летувіскіх урадоўцаў і дазволу ўвядзеньня большай колькасьці савецкіх войскаў. Летува мусіла прыняць гэтыя ўмовы<ref>Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 87—88.</ref>. 15 чэрвеня савецкія войскі пачалі яўную акупацыю краю, прэзыдэнт Сьмятона ўцёк за граніцу. На наступны дзень у Летуву прыбыў намесьнік народнага камісара замежных справаў, пачалася саветызацыя. 17 чэрвеня быў створаны прамаскоўскі ўрад [[Юстас Палецкіс|Юстаса Палецкіса]], які 27 чэрвеня распусьціў Сойм 4-га скліканьня<ref name="smdb-88">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 88.</ref>. У ліпені прайшлі арышты найбольш вядомых летувіскіх палітычных дзеячаў<ref name="smdb-88"/>. 14—15 ліпеня адбыліся сфабрыкаваныя паводле ранейшых савецкіх схемаў «выбары» ў парлямэнт<ref name="smdb-88"/>, да ўдзелу ў якіх дапусьцілі толькі адзін партыйны сьпіс: прасавецкі «Блёк працоўнага народу». Паводле афіцыйных зьвестак, у выбарах узяло ўдзел 1 386 569 чалавек, г.зн. 95,51% ад агульнай колькасьці выбарнікаў. За кандыдатаў «Блёку працоўнага народу» Летувы галасавала 1 375 349 выбарнікаў, г.зн. 99,19% ад тых, што бралі ўдзел у галасаваньні<ref>Сообщение главной избирательной комиссии Литвы о результатах выборов в Народный Сейм, 17.07.1940. // Полпреды сообщают… — М., Международные отношения, 1990. С. 473.</ref>. === Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка === {{Асноўны артыкул|Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка}} [[Файл:Flag of Lithuanian SSR.svg|міні|Сьцяг Летувіскай ССР]] 21 ліпеня 1940 кантраляваны камуністамі парлямэнт Летувы абвясьціў утварэньне Летувіскай ССР і папрасіў Вярхоўны Савет СССР прыняць ЛССР у склад [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. 3 жніўня 1940 году Вярхоўны Савет СССР задаволіў гэтую просьбу. 25 жніўня была зьмененая канстытуцыя<ref name="smdb-88"/>. 11 лістапада ў Бэрліне ўтварыўся Фронт Актыўных Летувісаў, які згуртаваў дзеячоў антысавецкага супраціву<ref name="smdb-88"/>. Разам з тым, пісьменьнік і журналіст [[Юзэф Мацкевіч]], які доўгі час жыў у Вільні, пакінуў наступнае сьведчаньне пра стаўленьне абсалютнай большасьці летувісаў да савецкай улады<ref>Mackiewicz J. [https://www.pogon.lt/czytelnia-dziel-juz-mackiewicza.html?id=64 Prawda W Oczy Nie Kole]. — Londyn, 2002.</ref>: {| |- | {{пачатак цытаты}} Адначасна ў самой Летуве не было нават гаворкі пра хоць-які пратэст. Тая самая летувіская моладзь, якая ў касьцёлах і на вуліцах зьбівала безабаронных палякаў, не спадобілася на найменшую хаця б патрыятычную маніфэстацыю ў момант, калі гінула іх дзяржава, айчына. <…> Уцёкі прэзыдэнта [[Антанас Сьмятона|Сьмятоны]] і яшчэ некалькіх чалавек з палітычнага сьвету і плютакратыі летувіскай былі адзіным бачным знакам нацыянальнай кантракцыі. <…> Засталася на сваіх месцах, цёплых даходах, гаспадарках, пасадах, пастах, штабах і міністэрствах — уся Летува. Дырэктары дэпартамэнтаў і генэралы, афіцэры і чыноўнікі, пошта, чыгункі, тэатры, кіно, газэты, вайсковыя аркестры, сьцягі, дзяржаўныя гербы. І ўсё гэта разам перайшло бяз слова, калі не лічыць словаў подлага падхалімства і штучнага энтузіязму на карысьць Саветаў — пад чужое панаваньне. Выраклася ўласнай дзяржаўнасьці, айчыны, свабоды. Афіцэры проста зьнялі эпалеты і начапілі сярпы з молатам. На працягу дваццаці чатырох гадзінаў замянілі герб Пагоню — чырвонай зоркай, нібыта гаворка ішла пра нейкае ўнутранае, дробнае адміністрацыйнае распараджэньне. <…> Але каб усе як адзін, з аркестрам і разгорнутымі сьцягамі айчыны, з усім дзяржаўным апаратам ня столькі здаваліся, колькі пераходзілі на бок і ў рабства чужому, старыя і маладыя! Пад сама жахлівае ярмо бальшавіцкае! Такога выпадку ў гісторыі народаў яшчэ не было. Дзеілася, значыць, нешта такое, ад чаго ці то мурашкі бегалі па скуры, ці то адчуваньне нейкага апусканьня ў чан мярзоты. Летувіскі афіцэр, які яшчэ не пасьпеў разабрацца ў савецкіх воінскіх годнасьцях, салютаваў наўздагад кожнаму зь іх. <…> Я ня мог надзівіцца. Сустракаю на вуліцы Келатыса, рэдактара найбуйнейшага ў Летуве літаратурна-мастацкага часопіса «Naujoji Romuva». — Ну, што будзеце цяпер рабіць? — пытаю. — А што? — глядзіць зь зьдзіўленьнем. — Пісаць будзем далей. Бо ў Саветах літаратура квітнее… Ну, крыху давядзецца падфарбаваць чырвоным… хе, хе, хе! Цьху! Той жа Рафал Мацконіс, той жа нацыяналіст-палянафоб, верны слуга папярэдняга рэжыму, застаецца ў той жа газэце, рэдактарам якой ён быў, і якая цяпер да прозьвішча Сьмятоны дадае толькі мянушку: «крывавы». — Як жа гэта так? — А што ў гэтым дрэннага? Я… застаўся цяпер толькі тэхнічным рэдактарам, у палітыку ня ўмешваюся… {{арыгінал|pl|Jednocześnie w samej Litwie nie było nawet mowy o jakimkolwiek proteście. Ta sama młodzież litewska, która po kościołach i na ulicach biła bezbronnych Polaków, nie zdobyła się na najmniejszą bodaj manifestację patriotyczną w chwili, gdy ginęło państwo ich, ojczyzna. <…> Ucieczka prezydenta Smetony i kilku jeszcze osób spośród świata politycznego i plutokracji litewskiej, była jedynym widomym znakiem narodowej kontrakcji. <…> Pozostała na swych miejscach, ciepłych dochodach, gospodarstwach, posadach, urzędach, sztabach i ministerstwach — cała Litwa. Dyrektorzy departamentów i generałowie, oficerowie i urzędnicy, poczta, koleje, teatry, kina, gazety, orkiestry wojskowe, sztandary, godła państwowe. I wszystko to razem przeszło bez słowa, jeżeli nie liczyć słów podłego przypochlebstwa i sztucznego entuzjazmu na rzecz Sowietów — pod obce panowanie. Wyrzekło się własnej państwowości, ojczyzny, wolności. Oficerowie zdjęli po prostu epolety i naczepili sierpy z młotem. W ciągu dwudziestu czterech godzin zastąpiono godło Pogoni — gwiazdą czerwoną, jakby chodziło tu o jakieś wewnętrzne, drobne zarządzenie administracyjne. <…> Ale żeby wszyscy jak jeden mąż, z orkiestrą i rozwiniętymi sztandarami ojczyzny, z całym aparatem państwowym nie tyle poddawali się, co przechodzili na stronę i w niewolę obcego, starzy i młodzi! Pod najpotworniejsze jarzmo bolszewickie! Takiego wypadku w historii narodów jeszcze nie było. Działo się więc coś takiego, od czego ni to mrówki chodziły po skórze, ni to wrażenie jakiegoś zanurzania w kadzi obrzydliwości. Oficer litewski, który nie zdążył jeszcze połapać się w rangach wojskowych sowieckich, salutował na chybił trafił każdemu z nich. <…> Nie mogłem się nadziwić. Spotykam na ulicy Kelotisa, redaktora największego w Litwie czasopisma literacko-artystycznego, Naujoi Romuva. — No, co będziecie teraz robić? — pytam. — A co? — patrzy ze zdziwieniem. — Pisać będziemy w dalszym ciągu. Przecież w Sowietach literatura kwitnie… No, trochę trzeba będzie na czerwono… he, he, he! Tfu! Tenże Rafał Mackonis, tenże nacjonalista polakożerczy, wierny sługa poprzedniego reżimu, pozostaje w tej samej gazecie, której był redaktorem, a która teraz do nazwiska Smetony dodaje tylko przydomek: «krwawy». — Jakże to tak? — A cóż w tym złego? Ja… zostałem tylko teraz technicznym redaktorem, do polityki się nie mieszam…}} {{канец цытаты}} |} Неўзабаве савецкія ўлады перадалі ў склад Летувіскай ССР яшчэ 2,6 тысячы квадратных кілямэтраў памежнай тэрыторыі [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] — [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторую беларусаў]] зь [[Сьвянцяны|Сьвянцянамі]], [[Салечнікі|Салечнікамі]] і [[Друскенікі|Друскенікамі]]<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 379.</ref>. 10 студзеня 1941 году Трэці Райх і СССР падпісалі дамову аб перасяленьні насельніцтва. З Райху перасялілі ў Летуву ня толькі летувісаў, але й 9,3 тыс. расейцаў і беларусаў<ref name="smdb-89">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 89.</ref>. 14 красавіка 1941 году на летувіскіх сялянаў наклалі высокія падаткі. 14 чэрвеня пачаліся масавыя дэпартацыі<ref name="smdb-89"/>. 22 чэрвеня 1941 году пачалася [[нямецка-савецкая вайна]]. Пры адступленьні саветы забівалі палітычных вязьняў (у Правенішках — каля 400 асобаў). 23 чэрвеня ковенская радыёстанцыя абвясьціла дэклярацыю адраджэньня летувіскага народу<ref name="smdb-90">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 90.</ref>. Летува стала адной зь першых краінаў, дзе ў масавым маштабе пачаўся [[генацыд]] жыдоў (да канца 1941 году нацысты з дапамогай тысячаў летувіскіх добраахвотнікаў зьнішчылі 22 тысячы жыдоўскага насельніцтва Вільні)<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 384.</ref>. За часамі нямецкай акупацыі нацысты дазволілі летувісам стварыць паліцыйныя аддзелы самааховы ''Saugumas'', якія ўзаконілі ў Вільні напады летувісаў на палякаў (апалячаных беларусаў). Пад прыкрыцьцём нямецкае ўлады летувіскія нацыянал-экстрэмісты заклікалі нацыстаў ачысьціць Вільню ад спалянізаванага насельніцтва і былі расчараваныя, калі выявілася, што немцы маюць іншыя пляны. Змаганьне паміж летувісамі й палякамі за Вільню перайшло на ўзровень грамадзянскай вайны мясцовага маштабу. З восені 1943 году падпольная польская [[Армія Краёва]] ў месьце і прылеглых раёнах нападала на падразьдзяленьні летувіскіх паліцыянтаў-калябарантаў і раззбройвала іх. У адказ летувіскія паліцыянты каралі сьмерцю цывільнае польскае насельніцтва. Каб адпомсьціць, палякі нападалі на летувіскія вёскі<ref name="dzej"/>. Па заняцьці Віленшчыны савецкімі войскамі (1944 год) [[Лаўрэнці Берыя]], які тады ачольваў [[НКВД]], пісаў [[Ёсіф Сталін|Сталіну]]: {{Цытата|Стаўленьне насельніцтва да вызваленьня Вільні з-пад нямецкай улады станоўчае. Насельніцтва выказвае задавальненьне, што імша ў касьцёлах будзе цяпер служыцца па-польску, а не па-летувіску. Насельніцтва таксама спадзяецца, што Вільня будзе далучаная да Заходняй Беларусі — абы не да Летувы.}} ==== Летувізацыя Віленшчыны ==== {{Асноўны артыкул|Летувізацыя}} [[Файл:Peoples of Eastern Europe by United States Department of State (1943).jpg|значак|Этнаграфічная мапа Ўсходняй Эўропы ([[Вільня]] — частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі, заселенай беларусамі]]), складзеная супрацоўнікамі [[Дзяржаўны Дэпартамэнт ЗША|Дзяржаўнага Дэпартамэнту ЗША]] ў 1943 г.]] Нягледзячы на меркаваньне віленчукоў і боязьнь летувісаў страціць Вільню праз факты масавай супрацы з нацыстамі, Сталін надумаў пакінуць места за Летувіскай ССР<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 385.</ref>. 30 траўня 1945 году, палітбюро ЦК Кампартыі Летувы пастанавіла скіраваць усе сілы рэспублікі на тое, каб выселіць зь Вільні большасьць тытульнага насельніцтва<ref name="dzej"/>. Летувіскі ўрад у асобе міністра асьветы Жугжды не дазволіў адчыніць у Вільні ніводнай беларускай школы, чаго дамагаліся [[Адам Станкевіч]] ды іншыя беларускія дзеячы. Летувіскія ўлады зачынілі беларускую гімназію і настаўніцкую сэмінарыю, а Беларускі музэй імя Івана Луцкевіча ліквідавалі і фактычна разрабавалі — большая частка яго збораў трапіла ў летувіскія музэйныя фонды і бібліятэку Акадэміі навук Летувы. Прытым [[Слуцкія паясы]] і [[Урэчча|ўрэцкае]] шкло абвясьцілі «вырабамі летувіскіх рамесьнікаў»<ref name="Arlou-2012-386">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 386.</ref>. Усё гэта адбывалася адначасна з новай хваляй рэпрэсіяў супраць інтэлігенцыі. Практычна ўсе беларускія нацыянальныя дзеячы і іх сем’і падпалі пад арышты і дэпартацыю<ref name="Zajkouski-1993"/>. Тым часам у 1944—1948 гадох каля 100 тысячаў віленчукоў, сярод якіх большую частку складалі беларусы<ref name="Arlou-2012-387">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.</ref>, прымусілі запісацца палякамі і дэпартавалі ў камуністычную Польшчу<ref name="dzej"/>. Замест дэпартаваных месьцічаў на працягу толькі 1944—1946 гадоў у Вільню прыбыло каля 100 тысячаў новых жыхароў з этнічна жамойцкіх тэрыторыяў. Летувіскія ўлады сьцьвярджалі, што [[беларусы]] — гэта «страчаныя летувісы», таму ў афіцыйных дакумэнтах (а таксама ў літаратуры, навуковых працах, на мэмарыяльных дошках) іх усяляк імкнуліся запісаць летувісамі<ref name="Arlou-2012-386"/>. Адпаведна, пачалося масавае перапісваньне прозьвішчаў з дабаўленьнем канчаткаў «-ас», «-ус», «-іс» мужчынскім прозьвішчам (напрыклад, Міцкевіч ― Міцкявічус), канчаткаў «-айце» і іншых ― жаночым (напрыклад, Астроўская ― Астраўскайце). Пэўныя прозьвішчы, увогуле, перакладаліся (напрыклад, Верабей ― Жвірбіліс). Сярод беларусаў павялічвалася беспрацоўе, яны [[дыскрымінацыя|дыскрымінаваліся]] пры ўладкаваньні на дзяржаўную службу<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 382.</ref>. Тыя, хто нарадзіўся па-за Віленшчынай, не маглі атрымаць летувіскага грамадзянства. Апроч таго, праводзілася перайменаваньне амаль усіх населеных пунктаў ([[Трокі]] — Тракай, [[Друскенікі]] — Друскенінкай, [[Сьвянцяны]] — Швянчоніс, [[Лаварышкі]] — Лаварышкес і г. д.). У выніку, не засталося амаль ніводнай беларускай назвы<ref name="Zajkouski-1993"/>. Зь іншага боку летувіскія ўлады праводзілі палітыку дэнацыяналізацыі беларускага насельніцтва Віленшчыны: на ўзгадненьне з Масквой і камуністычнай Польшчай, замест зачыненых беларускіх школаў насаджаліся польскія і расейскія, беларусаў дыскрымінавалі ў атрыманьні вышэйшай адукацыі — колькасьць студэнтаў-беларусаў у летувіскім Віленскім унівэрсытэце не перавышала 1%<ref name="Arlou-2012-386"/>. Замест ліквідаваных беларускіх выданьняў у савецкай Вільні пачала выходзіць польскамоўная газэта «Чырвоны штандар». Апроч таго, летувіскія ўлады не перашкаджалі ксяндзам-палякам пашыраць сярод беларусаў-каталікоў думку, што тыя — палякі<ref name="Arlou-2012-387"/>. Калі паводле зьвестак перапісу 1959 году, з 236 100 віленчукоў 34% назваліся летувісамі, 29% расейцамі, 20% палякамі і 6% беларусамі, то перапіс 1970 году засьведчыў, што летувісаў стала 50,5%, расейцаў 20%, палякаў 19%, а беларусаў 5%<ref name="Arlou-2012-388">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 388.</ref>. Разам з тым, савецкія ўлады ажыцьцяўлялі ў Летуве і тыповую рэпрэсіўную палітыку: у чэрвені — верасьні 1945 году дэпартавалі 6,3 тыс. чалавек<ref name="smdb-93">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 93.</ref> (у тым ліку і ўласна летувісаў), 22—23 траўня 1948 году — правялі [[Апэрацыя Вясна|Апэрацыю Вясна]], накіраваную на ліквідацыю антысавецкага падпольля, але ахвярамі дэпартацыі сталі таксама заможныя гаспадары. Масавыя дэпартацыі прайшлі таксама 25—28 сакавіка 1949 году, калі вывезьлі 29 тыс. чалавек, 2—3 кастрычніка 1951 году (16 тыс. чалавек), у 1952 годзе (1,1 тыс. чалавек) і ў 1953 годзе<ref name="smdb-95-6">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 95-96.</ref>. 8 ліпеня 1948 году савецкія ўлады нацыяналізавалі храмы ўсіх веравызнаньняў. У 1950 годзе зьнішчылі вядомыя сымбалі сучаснай Летувы — скульптуры на [[франтон]]е [[Віленская катэдра|Віленскае катэдры]], помнік свабоды ў Коўне, зьмянілі дзяржаўны гімн<ref name="smdb-95-6"/>. У 1960 годзе [[Мікіта Хрушчоў|Хрушчоў]] крытыкаваў рэканструкцыю замка ў Троках як ідэалізацыю фэадальнага ладу<ref name="smdb-97">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 97.</ref>. Аднак у адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|УССР]], савецкае кіраўніцтва дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны Віленскі ўнівэрсытэт хутка стаў ''«раем для [[Балтыстыка|балтыйскіх дасьледаваньняў]]»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>. Тым часам у адменнасьць ад сталіцаў іншых рэспублік, Масква дазволіла Летуве летувізацыю Вільні (калі [[Талін]] ці [[Рыґа|Рыґу]] хутка апанавала расейскамоўная працоўная сіла, Вільню павольна засяляла [[Жамойць|жамойцкая]] вёска<ref name="katl"/>), у выніку чаго места пачало набываць летувіскае аблічча<ref name="Kascian-2009"/>. Такім парадкам, у адказ на вонкавую ляяльнасьць летувіскіх камуністаў Масква фактычна дазволіла ў Летуве побач з камуністычнай і нацыяналістычную ідэалёгію: спадчына Вялікага Княства Літоўскага абвяшчалася выняткова летувіскай, а Вільня — спрадвечна летувіскім местам. За савецкім часам у Летуве выйшлі сотні навуковых і навукова-папулярных выданьняў, дзе гэтыя падыходы ўсяляк прапагандаваліся і абгрунтоўваліся<ref name="Arlou-2012-388"/>. Летува заняла вынятковае становішча сярод усіх эўрапейскіх саюзных рэспублікаў, маючы больш магчымасьцяў дзеля разьвіцьця нацыянальнага жыцьця, чым якая-кольвек зь іх. Амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]] тлумачыць гэта кампрамісамі паміж з аднаго боку Масквой і летувіскімі камуністамі, а з другога боку — летувіскай інтэлігенцыяй<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93, 95.</ref>. === Летувіская Рэспубліка === Палітыка перабудовы і галоснасьці дала магчымасьць легальна існаваць руху за незалежнасьць Летавы — Саюдзіс. Незалежніцкія настроі пашыраліся. У 1989 годзе прайшоў [[Балтыйскі шлях]], у якім каля 2 мільёнаў чалавек сталі на шашы Вільня — Талін і ўзяліся за рукі. У пачатку 1990 году прайшлі першыя выбары ў Летувіскі сойм, у якіх бралі ўдзел сябры Саюдзісу. Яны ж атрымалі большасьць месцаў. 11 сакавіка 1990 году Летувіскі сойм на чале зь [[Вітаўтас Ландсбергіс|Вітаўтасам Ландсбергісам]] абвясьціў незалежнасьць Летувы ад СССР — першай з савецкіх рэспублік. 17 верасьня 1991 году Летува стала сябрам [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]]. 29 сакавіка 2004 году Летува ўвайшла ў [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], а 1 траўня 2004 году — у [[Эўрапейскі Зьвяз]]. == Дзяржаўны лад == {{Асноўны артыкул|Дзяржаўны лад Летувы}} Летува — [[унітарная дзяржава]], форма кіраваньня — [[прэзыдэнцкая рэспубліка]]. [[Сьпіс прэзыдэнтаў Летувы|Прэзыдэнт]] абіраецца [[простыя выбары|простымі выбарамі]] на пяцігадовы тэрмін. Ён вызначае асноўныя кірункі замежнай палітыкі, лічыцца галоўнакамандуючым летувіскага войска. Прэзыдэнт вылучае парлямэнту на зацьверджаньне кандыдатуру [[Прэм’ер-міністар|прэм’ер-міністра]], а потым паводле рэкамэндацыі апошняга — кандыдатуры сябраў [[Урад]]у, таксама як і шэраг іншых найвышэйшых дзяржаўных урадоўцаў і судзьдзяў [[Канстытуцыйны Суд|Канстытуцыйнага Суду]] ({{мова-lt|Konstitucinis Teismas|скарочана}}). Аднапалатны летувіскі [[парлямэнт]] — [[Летувіскі Сойм|Сойм]] — налічвае 141 дэпутата, якія абіраюцца на чатырохгадовы тэрмін. Крыху больш за палову дэпутатаў абіраюцца на аднамандатных акругах (71), а іншая частка (70) — паводле партыйных сьпісаў. Бар’ер праходжаньня ў Сойм для партыі роўны 5%. == Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел == {{Асноўны артыкул|Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Летувы}} {{Image label begin|image=Apskritis of Lithuania.png|width={{{width|400}}}|float={{{float|right}}}}} {{Метка выявы|x=-140.0|y=-215.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Marijampole County COA.png|20px]]'''''<small>[[Мар’ямпальскі павет|Мар’ямпальскі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-200.0|y=-250.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Alytus County COA.png|20px]] '''''<small>[[Аліцкі павет|Аліцкі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-330.0|y=-272.0|scale={{{width|-1}}}|text='''[[Беларусь]]'''}} {{Метка выявы|x=-180.0|y=-160.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:LTU Kauno apskritis COA.svg|20px]] '''''<small>[[Ковенскі павет|Ковенскі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-90.0|y=-140.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:LIT okręg tauroski COA.png|20px]] '''''<small>[[Таўроскі павет|Таўроскі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-100.0|y=-40.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Telsiai County COA.png|20px]] '''''<small>[[Цельшыцкі павет|Цельшыцкі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-30.0|y=-100.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:LIT okręg kłajpedzki COA.svg|20px]] '''''<small>[[Клайпедзкі павет|Клайпедзкі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-70.0|y=-200.0|scale={{{width|-1}}}|text='''[[Расея]]'''}} {{Метка выявы|x=-255.0|y=-200.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Vilnius County COA.png|20px]] '''''<small>[[Віленскі павет|Віленскі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-140.0|y=-65.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:LIT okręg szawelski COA.PNG|20px]] '''''<small>[[Шавельскі павет|Шавельскі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-230.0|y=-65.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Panevezys County COA.png|20px]] '''''<small>[[Панявескі павет|Панявескі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-300.0|y=-120.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Utena County COA.png|20px]] '''''<small>[[Уцянскі павет|Уцянскі]]</small>'''''}} {{Метка выявы|x=-160.0|y=-1.0|scale={{{width|-1}}}|text='''[[Латвія]]'''}} {{Метка выявы|x=-120.0|y=-270.0|scale={{{width|-1}}}|text='''[[Польшча]]'''}} {{Image label end}} Летува складаецца зь 10 паветаў ({{мова-lt|apskritys|скарочана}}), якія называюцца адпаведна з сваёй сталіцай: # [[Аліта]] # [[Коўна]] # [[Клайпеда]] # [[Мар’ямпаль]] # [[Панявеж]] # [[Шаўлі]] # [[Таўрогі]] # [[Цельшы]] # [[Уцяна]] # [[Вільня]] Паветы падзяляюцца на акругі. Некаторыя буйныя гарады ўтвараюць самастойныя адміністрацыйныя адзінкі. == Геаграфія == {{Асноўны артыкул|Геаграфія Летувы}} [[Файл:LietuvaPhysicalMap-lessdetail (lang-be).svg|міні|Фізычная мапа Летувы]] Летува афіцыйна падзяляецца на 4 рэгіёны, абвешчаныя гістарычнымі і адрознымі сваімі традыцыямі, дыялектамі і ляндшафтам: [[Аўкштота]] ({{мова-lt|Aukštaitija|скарочана}}), [[Жамойць]] ({{мова-lt|Žemaitija|скарочана}}), [[Сувалкія]] ({{мова-lt|Suvalkija|скарочана}}) і [[Дзукія]] ({{мова-lt|Dzukija|скарочана}}). Пяты рэгіён — «[[Малая Летува]]» ({{мова-lt|Mažoji Lietuva|скарочана}}) да 1918 належаў да [[Усходняя Прусія|Ўсходняй Прусіі]]. Тут Летува пясковымі пляжамі і дзюнамі мяжуе з [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]]. Далей на ўсход цягнецца ўзгорысты марэнны ляндшафт. Віленшчына багатая грудамі і азёрамі. Бліжэй да польскай мяжы знаходзіцца рэгіён Сувалкія. Разам з раўнінай між Панявежай і Коўнам гэты раён найбольш актыўна выкарыстоўваецца ў сельскай гаспадарцы. На ўсход ад Сувалкіі, на беларускай мяжы знаходзіцца лясная Дзукія. Там, ля [[Друскенікі|Друскенікаў]] пачынаецца летувіскі адцінак [[Нёман]]у ({{мова-lt|Nemunas|скарочана}}). Нёман ёсьць найбольш працяглай ракой у Летуве — у межах краіны ягоная даўжыня складае 475 км, а апошнія 200 км ракі ўтвараюць натуральную мяжу з [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьцю]]. Пры мястэчку Руснэ Нёман упадае ў Балтыйскае мора. З паўднёвага захаду на паўночны ўсход у Паўднёвай і Ўсходняй Летуве распрасьціраецца [[Балтыйская града]], якая ў межах краіны складаецца з Судуўскага, Дзуцкага і Аўкштайцкага ўзвышшаў (дасягаюць вышыні 250—280 м). З паўднёвага боку да Летувіскай дугі Балтыйскай грады далучаецца Паўднёва-Ўсходняя пясковая раўніна. З усходу тэрыторыю краіны займаюць часткі [[Сьвянцянскія грады|Сьвянцянска-Нарачанскага]] і [[Ашмянскае ўзвышша|Ашмянскага ўзвышшаў]], на апошнім разьмяшчаецца адзін з найвышэйшых пунктаў краіны — гара Язэпава (293,6 м). На захадзе разьмяшчаецца выспавае [[Жамойцкае ўзвышша]] з найвышэйшым пунктам гарой Мядвегаліс (234 м). Уздоўж Балтыйскага мора распрасьціраецца Прыморская раўніна — нізіна шырынёй 15—20 км. На поўдні гэтай нізіны — дэльта Нёмана. На астатняй тэрыторыі паміж Балтыйскай градой і Жамойцкім узвышшам расьсьцілаюцца плоскія ці крыху хвалістыя нізіны — Сярэднелетувіская, Зэмгальская і інш. Галоўным чыньнікам ва ўтварэньні рэльефу краіны быў ледавік. Летува разьмяшчаецца на Рускай пліце Ўсходне-Эўрапейскай плятформы. Крышталічны фундамэнт залягае глыбока (ад 300 да 2000 м ніжэй за ўзровень мора). З карысных выкапняў ёсьць вапнякі, [[даляміт]]ы, [[гліна|гліны]], [[крэйда]]. Таксама нетры Летувы маюць пласты мінэральных водаў. === Клімат === Клімат Летувы пераходны — ад марскога да кантынэнтальнага. Сярэдняя гадавая тэмпэратура складае +6,1&nbsp;°C. Сярэдняя тэмпэратура студзеня −4,9&nbsp;°C (ад −2,8&nbsp;°C на ўзьбярэжжы да −6,5&nbsp;°C на паўночным усходзе). Сярэдняя тэмпэратура ліпеня +17,2&nbsp;°C (у межах краіны адрозьніваецца меней, чым на 2&nbsp;°C). {| width=90% align="center" border=1 cellpadding="3" style="border-collapse: collapse; font-size:95%; text-align: center;" |----- | height="25" colspan="13" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">'''Тэмпэратурныя рэкорды па месяцох (°C)'''<ref>[http://www.meteo.lt/ meteo.lt]</ref></div> |----- | width="140" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center" class="style2">Месяц</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Студзень|Сту]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Люты|Лют]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Сакавік|Сак]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Красавік|Кра]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Травень|Тра]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Чэрвень|Чэр]]</div> | width="52" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Ліпень|Ліп]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Жнівень|Жні]]</div> | width="51" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Верасень|Вер]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Кастрычнік|Кас]]</div> | width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Лістапад|Ліс]]</div> | width="64" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Сьнежань|Сьн]]</div> |----- | width="140" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center" class="style2">Найвышэйшая тэмп.</div> | width="55" bgcolor="FFBB70" | <div align="center">+12,6 </div> | width="55" bgcolor="FFA264" | <div align="center">+16,5</div> | width="55" bgcolor="FD7339" | <div align="center">+21,8</div> | width="55" bgcolor="FC5425" | <div align="center">+28,8</div> | width="55" bgcolor="FC2A25" | <div align="center">+34</div> | width="55" bgcolor="FC2A25" | <div align="center">+35</div> | width="52" bgcolor="FD0009" | <div align="center">+37,5</div> | width="55" bgcolor="FD0009" | <div align="center">+36</div> | width="51" bgcolor="FC2A25" | <div align="center">+32</div> | width="55" bgcolor="FD7339" | <div align="center">+26</div> | width="55" bgcolor="FFA264" | <div align="center">+18</div> | width="64" bgcolor="FFBB70" | <div align="center">+15,6</div> |----- | width="140" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center" class="style2">Найніжэйшая тэмп.</div> | bgcolor="0A427E" | <div align="center"><span style="color:white;">-40,5</span></div> | bgcolor="0A427E" | <div align="center"><span style="color:white;">-42,9</span></div> | bgcolor="2467B4" | <div align="center"><span style="color:white;">-37,5</span></div> | bgcolor="6289CB" | <div align="center"><span style="color:white;">-23,0</span></div> | bgcolor="96B8E8" | <div align="center"><span style="color:grey;">-6,8</span></div> | bgcolor="D6E4F7" | <div align="center">-2,8</div> | bgcolor="FEFFB9" | <div align="center">+0,9</div> | bgcolor="D6E4F7" | <div align="center">-2,9</div> | bgcolor="B2D5F4" | <div align="center">-6,3</div> | bgcolor="96B8E8" | <div align="center"><span style="color:grey;">-19,5</span></div> | bgcolor="6289CB" | <div align="center"><span style="color:white;">-23</span></div> | bgcolor="0A427E" | <div align="center"><span style="color:white;">-34</span></div> |} Гадавая колькасьць ападкаў складае 540 мм на Сярэднелетувіскай нізіне і 930 мм на паўднёва-заходніх схілах Жамойцкага ўзвышша. Найбольшая колькасьць ападкаў прыпадае на жнівень, найменшая — на кастрычнік. Да галоўных асаблівасьцяў клімату Летувы адносяць шмат атмасфэрных ападкаў і перавагу адносна цёплага надвор’я. Наяўнасьць вялікай колькасьці атмасфэрных ападкаў, а таксама наяўнасьць блізкіх да паверхні водных пластоў стварылі ўмовы для разьвіцьця густой сеткі рэк. У Летуве налічваюць 722 ракі даўжынёю больш за 10 км і агульнай працягласьцю 27 500 км, 71,5% рэк належаць да басэйну Нёмана. Рэкі Летувы сілкуюцца дажджавымі, талымі ды грунтовымі водамі. У сярэднім каля трох месяцаў рэкі пакрытыя льдом. На тэрыторыі Летувы больш за 2500 азёраў плошчай больш за 0,1 км² кожнае і 1000—1500 дробных азёраў. Самыя буйныя азёры — Друкшай, Дзіснай, найбольш глыбокае — Таўрангас (60,5 м). У Летуве налічваюць 40 тысячаў тарфяных балот, шмат дзе здабываецца торф. === Глебы === Амаль 45% тэрыторыі Летувы займаюць [[дзярнова-падзолістыя глебы]], 17% — балотна-падзолістыя глебы, 4% — падзоліста-баравыя глебы, 8% — [[дзярнова-карбанатныя глебы]], столькі ж карбанатныя дзярнова-глеева-падзолістыя, 5% — балотныя і 1,4% — алювіяльныя глебы ў дэльце Нёмана і абалёнах рэк. === Расьлінны сьвет === Летува разьмяшчаецца ў падзоне [[Мяшаны лес|мяшаных лясоў]] лясной зоны. Выдзяляюць правінцыю з грабам і правінцыю безь яго, мяжа пралягае ў сярэдняй частцы тэрыторыі. Агулам лясы займаюць 27,6% тэрыторыі. Пераважаюць [[хваёвыя лясы|хваёвыя]] (37,2%) і бярозавыя (23%) лясы. У Летуве сустракаюцца больш за 2000 відаў кветкавых расьлінаў і папаратнікаў, вядома каля 250 відаў мхоў, 400 відаў лішайнікаў і 2000 відаў грыбоў. === Жывёльны сьвет === У Летуве атрымалі пашырэньне жывёлы тайгі й [[шыракалісты лес|шыракалістых лясоў]]. [[Хрыбетныя|Хрыбетных]] налічваецца 426 відаў, зь іх 61 від [[Сысуны|сысуноў]], 290 — птушак, 7 — гадаў, 11 — земнаводных і 57 рыб. Дробныя сысуны — [[кажаны]], яжы, краты, землярыйкі, мышы-палёўкі і іншыя. Большасьць птушак належаць да атраду вераб’іных. Сярод гадаў варта адзначыць трытонаў, жаб і раптух. У краіне разьмяшчаюцца Летувіскі нацыянальны парк (на паўночным усходзе, плошча каля 300 км²), 3 запаведнікі (Жувінтас, Чапкаляй, Каманос)<ref>Кунчина И. П. и др. Литва // Страны и народы; Науч.-попул. геогр.-этнограф. изд. в 20-ти т. Советский союз. Республики прибалтики. Белоруссия. Украина. Молдавия. — М.: Мысль, 1984. — 349 с.</ref>. == Насельніцтва == [[Файл:Poles in Lithuania Barry Kent.png|міні|Колькасьць палякаў (апалячаных беларусаў<ref>Калачынскі Ю. Адкуль у Беларусі ўзяліся палякі? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54—55.</ref>) у Летуве паводле раёнаў]] * [[Летувіская мова|летувіская]]: 2 561 314 * [[Польская мова|польская]]: 200 317 * [[Расейская мова|расейская]]: 176 913 * [[Беларуская мова|беларуская]]: 36 227 * [[Украінская мова|украінская]]: 16 423 * [[Татарская мова|татарская]]: 2793 * [[Латыская мова|латыская]]: 2025 * [[Караімская мова|караімская]]: 241<ref>{{Спасылка|url=http://statistics.bookdesign.lt/dalis_04.pdf|загаловак=Ethnicity, mother tongue and religion|мова=en|камэнтар=зьвесткі перапісу 2011 году}}</ref> [[Расейцы]] ў асноўным зьявіліся ў Летуве па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]], калі краіна трапіла ў склад [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкага Саюзу]], і жывуць пераважна ў рэгіёнах [[Вільня|Вільні]] й [[Клайпеда|Клайпеды]]. Сярод старэйшага пакаленьня летувісаў вялікая ступень валоданьня расейскаю мовай, у той час, як моладзь збольшага валодае [[Ангельская мова|ангельскаю]]. У раёне Клайпеды (былога прускага Мэмэлю) ёсьць доля нямецкамоўнага насельніцтва. Рэгіён вакол Вільні і ўздоўж беларускай мяжы гістарычна быў засяляюць беларусы, дагэтуль там пашыраныя дыялекты беларускай (''тутэйшай'') мовы. Этнічны склад насельніцтва (2015 год)<ref>Butkus A. [http://alkas.lt/2015/12/16/a-butkus-lietuvos-gyventojai-tautybes-poziuriu/ Lietuvos gyventojai tautybės požiūriu], Alkas, 16.12.2015 г.</ref>: * [[летувісы]] — 86,7% * [[палякі]] — 5,6% * [[расейцы]] — 4,8% * [[беларусы]] — 1,3% * [[украінцы]] — 0,7% == Эканоміка == {{Асноўны артыкул|Эканоміка Летувы}} Летува — індустрыяльная краіна з разьвітай сельскай гаспадаркай. На 1 сакавіка 1998 году Летуве было дадзена 1,976 млрд $ пазык з-за мяжы, прычым каля траціны зь іх былі крэдытамі [[Міжнародны валютны фонд|МВФ]]. Істотнае значэньне для разьвіцьця эканомікі Летувы мела ўступленьне ў [[Эўрапейскі Зьвяз]]. [[Сукупны ўнутраны прадукт]] краіны вырас за першы квартал 2004 году на 7,7%. Найбуйнешым інвэстарам зьяўляюцца [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] — 25% усіх зьнешніх інвэстыцыяў, потым ідуць [[Швэцыя]] (13%), [[Нямеччына]] (12%) і [[Вялікабрытанія]] (8%). Структура [[Сукупны ўнутраны прадукт|ВУП]]: (у % ад агульнага кошту) сельская і лясная гаспадарка — 9,3, здабывальная і перапрацоўчая прамысловасьць — 25,9, будаўніцтва — 6,7, камунальныя паслугі — 3,0, транспарт і сувязь — 7,6, гандаль — 23,9, фінансы — 3,2, іншае — 20,4. Ад 1 студзеня 2015 году Летува перайшла на [[Эўра]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160305011435/http://www.radyjo.net/4/90/Artykul/192263,1-%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%8F-%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%86%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%8D%D1%9E%D1%80%D0%B0 1 студзеня Летува пераходзіць на эўра]. Polskie Radio S.A. 30.12.2014</ref>. [[Файл:Lt real gdp growth.svg|значак|Рост рэальнага [[Сукупны ўнутраны прадукт|СУП]] краіны]] Цеплавыя электрастанцыі працуюць на замежнай сыравіне, найбуйнейшыя — Летувіская і Віленскія. Маюцца гідраэлектрастанцыі — Кайшадорская, Ковенская. Самай магутнай зьяўляецца Ігналінская атамная электрастанцыя. Найважнейшая галіна прамысловасьці — машынабудаўніцтва і мэталаперапрацоўка. Найбольшае разьвіцьцё атрымала станкабудаўніцтва з асноўнымі цэнтрамі ў Вільні, Коўне, Шаўлях; прыборабудаваньне, электратэхніка і радыётэхніка (Вільня, Коўна, Панявеж і інш.), суднабудаваньне і рамонт караблёў (Клайпеда), вытворчасьць абсталяваньня для харчовай прамысловасьці (Мар’ямпаль), вытворчасьць ровараў і рухавікоў для мапедаў (Шаўлі). Прамысловасьць па перапрацоўцы нафты дае [[мазут]], [[бэнзін]], [[дызэльнае паліва]], [[асфальт]], [[парафін]] і інш. прадукты (Мажэйкі). Разьвітая хімічная прамысловасьць: вытворчасьць сернай кіслаты, амафосу, супэрфасфату (Кейданы), азотных угнаеньняў (Янава), штучных валокнаў (Коўна), плястмасавых вырабаў (Вільня) штучнай скуры (Плунге), фармацэўтычнай прадукцыі (Вільня, Коўна і інш.), прадукцыі мікрабіялягічнай прамысловасьці (Вільня, Кейданы). Вытворчасьць будаўнічых матэрыялаў ажыцьцяўляецца зь мясцовай сыравіны. Разьвіта вытворчасьць цэмэнту (Наўёі-Акмяны), сылікатных вырабаў, мяккага пакрыцьця даху і да т. п. (Вільня, Коўна, Гаргаждай), керамікі (Таўрогі), шкла (Вільня, Коўна і інш.). Здаўна ў Летуве існуе дрэваапрацоўчая і цэлюлозна-папяровая прамысловасьць з разьвітай вытворчасьцю мэблі (Янава, Клайпеда, Коўна, Шаўлі), паперы і кардону (Коўна, Грыгішкі), цэлюлозы ды фанэры (Клайпеда), запалак (Коўна), двп (Клайпеда, Вільня, Грыгішкі, Казлова Руда)<ref>Большая энциклопедия: в 62 томах. Т. 26. — М: ТЕРРА, 2006. — 592 с. {{ISBN|5-373-00432-2}}.</ref>. == Транспарт == {{Асноўны артыкул|Транспарт у Летуве}} Летува мае важнае значэньне як транзытная краіна між [[Цэнтральная Эўропа|Цэнтральнай]] і [[Паўночная Эўропа|Паўночнай]] Эўропай, між [[Скандынавія]]й і [[Беларусь]]сю. Ключавую ролю Летува грае як транзыт між [[Расея|Расейскай Фэдэрацыяй]] і ейным эксклявам Калінінградзкай вобласьцю. Сталіца Летувы Вільня знаходзіцца вельмі блізка да закрытай беларускай граніцы, таму больш важным транспартным вузлом Летувы зьяўляецца гістарычная сталіца Коўна. === Аўтамабільны транспарт === [[Файл:Lithuania-roads-(E).png|міні|Асноўныя аўтамабільныя дарогі Летувы]] Летува мае разьвітую сетку шашаў, у тым ліку аўтамабільную дарогу, што злучае [[Коўна]] і [[Клайпеда|Клайпеду]] і магістраль [[E67]] «[[Via Baltica]]» з [[Варшава|Варшавы]] праз Коўну, [[Рыга|Рыгу]], [[Талін]] да [[Хэльсынкі]]. Апроч таго, Летува мае вялікае значэньне для транзыту [[нафта|нафты]] з Расеі. === Карабельны транспарт === У Клайпедзе знаходзіцца буйны марскі порт, злучаны паромнымі маршрутамі з важнымі гарадамі ўзьбярэжжа Балтыйскага мора. === Чыгунка === Пры [[Шастокі|Шастоках]] і [[Сувалкі|Сувалках]] (Польшча) знаходзіцца важны чагуначны перавал у Польшчу, які ў апошнія гады, з прычыны замежнапалітычнай самаізаляцыі Беларусі, атрымаў ключавую важнасьць, бо альтэрнатыўны маршрут ідзе празь Беларусь. Важнасьць гэтага шляху ўзрасла па адкрыцьці летувіска-польскай граніцы ў ходзе пашырэньня Эўразьвязу на ўсход. [[Летувіская чыгунка]], таксама як чыгунка ў іншых краінах былога Савецкага Саюзу, мае [[шырыня каляіны|шырокую каляіну]] (1520 мм замест 1435 мм у [[Заходняя Эўропа|Заходняй Эўропе]]). === Турызм === {{Асноўны артыкул|Турызм у Летуве}} У Летуве расьце роля турызму на [[Балтыйскае мора|Балтыйскім моры]], напрыклад, гарады [[Ніда (Летува)|Ніда]] і [[Паланга]]. Таксама расьце прыцягальнасьць для турыстаў гарадоў [[Вільня|Вільні]] і [[Коўна|Коўны]]. == Культура == {{Асноўны артыкул|Культура Летувы}} === Летувіская літаратура === [[Файл:Catechismus in preüßnischer sprach, gecorrigiret und dagegen das deüdsche.jpg|значак|Першая друкаваная летувіская кніга<ref name="Panucevic-271"/><ref>[[Павал Урбан|Урбан П.]] [https://knihi.com/Paula_Urban/U_sviatle_histarycnych_faktau.html У сьвятле гістарычных фактаў (У сувязі з брашурай Л. С. Абэцэдарскага)]. — Мюнхэн — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1972.</ref>: {{мова-de|Catechismus in preüßnischer sprach, gecorrigiret und dagegen das deüdsche|скарочана}} (1545 год)]] Пісьмо на летувіскай мове пачалося з кнігаў рэлігійнага зьместу. Летувіская дзяржава на афіцыйным узроўні лічыць першай летувіскай кнігай «Катэхізм» [[Марцін Мажвід|Марціна Мажвіда]], выдадзены ў 1547 годзе. Тым часам беларускія гісторыкі [[Вацлаў Пануцэвіч]] і [[Павал Урбан]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду першую летувіскую кнігу выдалі на два гады раней — у 1545 годзе, хоць мова гэтай кнігі і называецца «прускай». Тым часам у назове «Катэхізму» Мажвіда і наступнай летувіскай кнігі 1559 году выданьня назва мовы не ўпамінаецца, што ёсьць сьведчаньнем разуменьня мовы гэтых дзьвюх кніг таксама як «прускай»<ref name="Panucevic-271">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 271.</ref>. Толькі ў 1579 годзе, па сьмерці герцага прускага [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхта Гогенцолерна]], які быў ініцыятарам летувіскага кнігадрукаваньня, выйшаў летувіскі катэхізм, у назове якога мова выданьня азначалася як летувіская. Гэтая назва замацавалася ў наступных летувіскіх кнігах<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 273.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і літаратуразнаўца [[Іван Саверчанка]], у XVI ст. раньнія ідэолягі жамойцкага (летувіскага) нацыянальнага руху, найперш пісьменьнікі і багасловы [[Марцін Мажвід]], [[Мэльхіёр Пяткевіч]], [[Мікалай Даўкша]] і [[Канстанцін Шырвід]], пачалі актыўна ўжываць тэрмін «літоўская мова» ў дачыненьні да гістарычна жамойцкай мовы. Абапіраючыся выняткова на этнічныя фантазіі ды показкі, яны назвалі свой народ «літоўцамі»<ref>[[Іван Саверчанка|Саверчанка І.]] Aurea mediocritas. Кніжна-пісьмовая культура Беларусі. Адраджэнне і ранняе барока. — {{Менск (Мінск)}}: Тэхналогія, 1998. С. 14.</ref>. [[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»{{Заўвага|«''катехизмъ по жомоитьску друкованыи''»}} (1580 г.)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>]] Аўтар другой летувіскай кнігі Марцін Мажвід быў пастарам з [[Рагніт]]у (цяпер у [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьці]] [[Расея|Расеі]]). Яго кніга выйшла з друку ў [[Каралявец|Караляўцы]] ([[Прусія]]) і, апроч катэхізісу, утрымлівала вершаваную прадмову на летувіскай мове, адзінаццаць царкоўных сьпеваў з нотамі і першы летувіскі [[буквар]]. Таксама Мажвід падрыхтаваў першы летувіскі зборнік царкоўных сьпеваў «Песьні Хрысьціянскія» (1 частка — 1566 год, 2 частка — 1570 год), які па ягонай сьмерці выдаў каралявецкі пастар Балтрамеюс Вілентас. Першы поўны пераклад Бібліі на летувіскую мову зрабіў [[Ёнас Брэткунас]] (1536—1602) паміж 1579 і 1590 гадамі. Крыху пазьней у адказ на пратэстанцкія рэлігійныя кнігі зьявілася каталіцкая рэлігійная літаратура на летувіскай мове. У пачатку XIX стагодзьдзя аблічча летувіскай літаратуры складалі каталіцкія сьвятары. [[Юзэф Арнульф Гедройц]], які гуртаваў вакол сябе летувіскіх пісьменьнікаў, і [[Мацей Казімер Валанчэўскі]] займаліся зьбіраньнем народнага летувіскага фальклёру і перакладамі на летувіскую мову. [[Майроніс|Ёнас Мачуліс-Майроніс]] пісаў вершы ў стылі рамантызму і ў 1895 годзе выдаў зборнік «Вясеньнія галасы», які абудзіў грамадзкія пачуцьці. Пісьменьнік, паэт і перакладчык [[Вінцас Крэве-Міцкевіч]] распачаў традыцыю фальклярызму ў летувіскай літаратуры напачатку XX стагодзьдзя. Сярод фігур пачатку XX стагодзьдзя празаікі Ёзас Тумас-Вайжгантас (1869—1933), Ёнас Білюнас (1879—1907), Юлія Жэмайтэ (1845—1921). У пэрыяд незалежнай Летувы плённа працаваў паэт [[Людас Гіра]]. Паэт і перакладчык [[Яўген Шкляр]] зрабіў вялікі ўнёсак у знаёмства замежнікаў зь летувіскай паэзіяй. Казіс Бінкіс стаў на чале футурыстычнай групоўкі паэтаў «Чатыры вятры» ў 1920-я гады (Юозас Жлабіс-Жанге, Пятрас Таруліс). [[Пранас Будвітыс]], [[Пятрас Вайчунас]] перакладалі творы замежных аўтараў дзеля ўзбагачэньня летувіскай літаратурнай мовы. У постсавецкай летувіскай літаратуры адбіваецца пошук свайго нацыянальнага «я» летувісаў. Гэтая тэндэнцыя пачалася яшчэ ў часы [[Мікіта Хрушчоў|хрушчоўскай]] адлігі. Старажытныя паэтычныя міты — асноўная крыніца, дзе можна знайсьці аблічча летувіскага народу. Дахрысьціянскі пэрыяд найбольш яскрава паказвае летувіскі сьвет «у чыстым выглядзе», бо па прыходзе хрысьціянства і зьяўленьні пісьменнасьці летувіская нацыя спазнала істотны ўплыш суседніх нацыяў — беларускай, польскай, нямецкай і расейскай, савецкі ўплыў. Матыў сельскай, дахрысьціянскай сьвядомасьці пануе ў паэзіі Марцэліюса Марцінайціса (нар. 1936), асабліва ў ягоных знакамітых балядах Кукуціса (1977). Юдзіта Вайчунайце (нар. 1937) спалучыла вобразы старажытнага паганскага сьвету з гарадзкімі пэйзажамі. Сігітас Геда (нар. 1943) адухаўляе краявіды, надае ім памяць. Сярод іншых можна выдзеліць Ёзаса Грушаса (1901—1989), Ёнаса Авіжуса (нар. 1922), Юсьцінаса Марцінкевічуса (нар. 1930), Рамуальдаса Гранаўскаса ды Леанардаса Густаўскаса (абодва нар. 1939). Сучасную літаратуру разьвіваюць Рычардас Гавеліс ды Ніёле Міляўскайтэ (абодва нар. 1950), Дональдас Каёкас (нар. 1953), Юрга Іванаўстайтэ (н. 1961), Сігітас Парульскіс (нар. 1963), Антанас Ёнінас (нар. 1965).<ref>Twayne companion to contemporary world literature: from the editors of World Literature Today. {{ISBN|0-8057-1700-5}} (hardset)</ref> Аўтар нацыянальнага гімну Летувы — Вінцас Кудырка. === Пераходная зона === З пункту гледжаньня культуры Летува знаходзіцца ў зоне пераходу. На захадзе краіны, пры Балтыйскім моры, ёсьць відавочны ўплыў [[Ганза|ганзейска]]-[[Паўночная Эўропа|паўночна-эўрапейскіх]] архітэктурных і фальклёрных традыцыяў — нямецкай, дацкай і швэдзкай культураў. З часоў уваходжаньня ў [[Вялікае Княства Літоўскае]] праз прыняцьце [[каталіцтва]] ў першую чаргу ў архітэктуры зьявіліся італійскія элемэнты (Сабор часоў Рэнэсансу ў Вільні). Усход і поўдзень Летувы традыцыйна быў пад моцным беларускім, пазьней таксама польскім уплывам. У гарадох да Другой сусьветнай Вайны была шматлікая [[Габрэі|габрэйская]] дыяспара. === Сусьветная культурная спадчына [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры|ЮНЭСКО]] === [[Файл:Kernavė - Hill forts 01.jpg|міні|Старажытныя насыпы ў Кернаве на месцы былых умацаваньняў]] Старое места Вільні ўваходзіць у [[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьветную культурную спадчыну паводле ЮНЭСКО]], гэтаксама як і дзюны на [[Курская пярэспа|Курскай пярэсьпе]] і старажытныя гарадзішчы ў [[Кернаў|Кернаве]]. === Помнікі === Нацыянальны сымбаль Летувы — [[Крыжовая гара]] ({{мова-lt|Kryžių Kalnas|скарочана}}) пры [[Шаўлі|Шаўлях]]. === Паганскія помнікі === Культура Летувы, як апошняга хрысьціянізаванага рэгіёну Эўропы, багатая на паганскія элемэнты. Пашырэньне атрымалі рэшткі культаў розных бажкоў, у першую чаргу побытавых ([[дамавік]], [[лазьнік]], [[лясун|лесавік]] і іншыя). Край багаты старажытнымі паганскімі помнікамі, капішчамі. У Коўні ёсьць музэй паганства, а ў Юодкрантэ — «Вядзьмарская гара». == Замежная палітыка == Летува — сябра [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], [[Рада Эўропы|Рады Эўропы]] і [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], з 21 сьнежня 2007 году — паўнапраўны сябра [[Шэнгенскае пагадненьне|Шэнгенскага пагадненьня]]. === Дачыненьні зь Беларусьсю === {{Асноўны артыкул|Беларуска-летувіскія дачыненьні}} ==== Пытаньне дзяржаўнай граніцы ==== {{Асноўны артыкул|Беларуска-летувіская граніца}} Нягледзячы на тое, што Беларусь і Летува прызналі адно адную ўжо ў 1991 годзе, да 1994 году ''«двухбаковыя дачыненьні не адрозьніваліся вялікай інтэнсіўнасьцю і нейкімі адмысловымі дасягненьнямі»''<ref>Грицюс А. Влияние «белорусского фактора» на внешнюю политику Литвы и стабильность в Балтийском регионе. С. 139—162 // Белоруссия на перепутье. — Москва: Московский центр Карнеги, 1998. С. 153.</ref>. Летува была адзінай суседняй краінай, да якой незалежная Беларусь высоўвала афіцыйныя тэрытарыяльныя прэтэнзіі. Так, 24 лютага 1992 году на сустрэчы з прадстаўнікамі Эўрапейскіх супольнасьцяў тагачасны міністар замежных справаў [[Пятро Краўчанка]] заявіў пра неабходнасьць на міжнародным узроўні ўзьняць пытаньне перагляду [[Беларуска-летувіская граніца|беларуска-летувіскай граніцы]]. Пра гэта апэратыўна напісалі вядучыя замежныя СМІ, такія як, напрыклад, [[The New York Times]]<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE4DA1E38F936A15751C0A964958260 Belarus Official Lays Claim To Lithuanian Border Lands] // [[The New York Times]]. 25.2.1992.</ref>. Прэтэнзіі афіцыйнага Менску адбіліся на эканамічных дачыненьнях паміж дзьвюма краінамі. Так, праз тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Віленшчыну і Вільню Беларусь ''«магла адмовіцца ад сьціслых эканамічных зносінаў»'' зь Летувой, што выявілася ў пастанове выкарыстоўваць польскі порт Гдыню замест найбліжэйшай летувіскай Клайпеды<ref>Burant, S. R. International Relations in a Regional Context: Poland and its Eastern Neighbours Lithuania, Belarus, Ukraine // Europe-Asia Studies 45 (993), Nr. 3. P. 407, 417.</ref>. Рэактывацыя двухбаковых дачыненьняў Беларусі і Летувы была нашмат зьвязанай з абраньнем [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]] прэзыдэнтам, што праявілася ўжо ва ўдзеле прадстаўнікоў летувіскіх уладаў у ягонай інаўгурацыі, а таксама ў візыце беларускага кіраўніка ў Летуву ў лютым 1995 году<ref>Грицюс А. Влияние «белорусского фактора» на внешнюю политику Литвы и стабильность в Балтийском регионе. С. 139—162 // Белоруссия на перепутье. — Москва: Московский центр Карнеги, 1998. С. 154.</ref>. Акурат у часе таго візыту былі падпісаныя дзьве дамовы: «Аб супрацы і добрасуседстве» і «Аб дзяржаўнай граніцы паміж Летувой і Беларусьсю», — што дазволіла ўпершыню ў гісторыі ўсталяваць паміж дзьвюма дзяржавамі граніцу, якая б юрыдычна прызнавалася абодвума бакамі, і зьняць шмат цяжкіх тэрытарыяльных пытаньняў, якія тычыліся савецкіх часоў<ref name="Kascian-2009"/>. На думку [[Зьміцер Санько|Зьмітра Санько]], адной з прычынаў значнага паляпшэньня дачыненьняў стала падрыхтоўка [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндуму 1995 году]] з адмовай [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] ад традыцыйнага беларускага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]: «''І калі ў нас зрынаньне Пагоні выклікала душэўны боль, дык там з нагоды гэтай неспадзяванкі, пэўна ж, шмат на якіх бяседах зьвінелі келіхі''»<ref name="Sanko"/>. Беларускі палітык і грамадзкі дзяяч [[Зянон Пазьняк]] зьвяртае ўвагу на тое, што за заяву аб асуджэньні [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|ўводу войска ў беларускі парлямэнт і расправы над беларускімі дэпутатамі Беларускага Народнага Фронту]] прагаласавалі толькі тры з 140 дэпутатаў [[Летувіскі Сойм|Летувіскага Сойму]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230426095554/https://z3rk4l0.xyz/news/economics/37299.html?tg&requestedLang=bel «Беларусаў у 2020-м падставілі сумнеўныя асобы з-за мяжы праз інтэрнэт». Вялікае інтэрв’ю з Зянонам Пазняком], [[TUT.BY]], 26 красавіка 2023 г.</ref>. Летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]] зазначае, што па зьневажаньні рэжымам Лукашэнкі [[Сымболіка Беларусі|беларускіх нацыянальных сымбаляў]] у 1995 годзе іншыя летувіскія гісторыкі адкрытым тэкстам гаварылі яму: «''Вельмі добра, што ў Беларусі Лукашэнка. Таму што ў такім выпадку яны не аднімуць нашай гісторыі''»<ref>[https://nashaniva.com/345666/ «Вельмі складана зразумець, што ёсць дзве праўды». Літоўскі гісторык пра «Пагоню» і спадчыну ВКЛ], [[Наша Ніва]], 25 чэрвеня 2024 г.</ref>. ==== Афіцыйная назва Беларусі ==== У 2010 годзе [[Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь]] зьвярнулася ў Дзяржаўную камісію па [[летувіская мова|летувіскай мове]] з просьбай перагледзіць афіцыйную назву Беларусі ({{мова-lt|Baltarusija|скарочана}}, ''balta'' — белы колер, ''Rusija'' — [[Расея]]). Сярод прапанаваных да разгляду варыянтаў было традыцыйнае летувіскае найменьне — ''Baltoji Rusia'' ({{мова-be|Белая Русь|скарочана}})<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=37411 Літва адмовілася Беларусь называць Belarus], [[Наша Ніва]], 16 красавіка 2010 г.</ref>. Аднак сябры Дзяржаўнай камісіі з спасылкай на меркаваньне летувіскіх гісторыкаў адзінагалосна пастанавілі пакінуць прыняты ў часы кіраваньня [[Сталін]]а савецкі варыянт назвы Беларусі<ref>[https://web.archive.org/web/20100419122535/http://news.tut.by/167244.html В Литве Беларусь останется Baltarusija], [[TUT.BY]], 16 красавіка 2010 г.</ref>. У красавіку 2021 году часовая палітычная падкамісія пры Дзяржаўнай камісіі па летувіскай мове зноў адмовілася зьмяняць афіцыйную [[Русіфікацыя Беларусі|расейскую]] [[Каляніялізм|каляніяльную]] назву Беларусі — на гэты раз на просьбу [[Сьвятлана Ціханоўская|Сьвятланы Ціханоўскай]], тым часам у сьнежні 2020 году гэтая ж камісія зьмяніла афіцыйную летувіскую назву [[Грузія|Грузіі]] на просьбу грузінскіх дыпляматаў<ref>[https://www.svaboda.org/a/31188034.html Літоўскія мовазнаўцы вырашылі не мяняць назву Беларусі], [[Радыё Свабода]], 5 красавіка 2021 г.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Вядомыя летувісы]] * [[Сьпіс гарадоў Летувы]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}} * {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}} * [[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]], [[Генадзь Сагановіч|Сагановіч Г.]] [http://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2}} * Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303. * Літоўская паэзія = Lietuviu poezija / Літоўс. цэнтр культуры, адукацыі і інфарм. [Уклад. В. Тараўскайтэ і інш.; Пер.: Э. Акулін і інш.; Іл. І. Станкевічутэ]. — Маладзечна: Друк. «Перамога», 2003. — 1568 с. {{ISBN|985-6541-26-3}}. * {{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)}} * [[Норман Дэвіс|Davies N.]] Litva: The Rise and Fall of the Grand Duchy of Lithuania. — Penguin Group US, 2013. — 90 p. {{ISBN|9781101630822}}. * {{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў}} * {{Кніга |аўтар = [[Эндру Ўілсан|Wilson A.]] |частка = |загаловак = Belarus. The last European dictatorship |арыгінал = |спасылка = https://yalebooks.yale.edu/book/9780300259216/belarus |адказны = |выданьне = new edition |месца = |выдавецтва = {{артыкул у іншым разьдзеле|Yale University Press|Yale University Press|uk|Yale University Press}} |год = 2012 |том = |старонкі = |старонак = 384 |сэрыя = |isbn = 978-0-300-25921-6 |наклад = |ref = Wilson }} * Kiaupa Z. Lietuvos valstybĕs istroija. — Vilnius: Baltos lankos, 2006. — 312 s. {{ISBN|9955-584-63-7}}. * Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}} * {{Літаратура/Гісторыя Летувы (2005)|1}} * Кацель И. А. История Литвы. — Ковно, 1922. — 140 с. * {{Літаратура/Летува: кароткая энцыкляпэдыя (1989)}} == Вонкавыя спасылкі == * [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]] [https://web.archive.org/web/20210611184350/https://news.arche.by/by/page/ideas/hramadstva-idei/11039 Летувіскі нацыянальны рух], [[ARCHE Пачатак]], 12 сакавіка 2013 г. * [[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] [https://www.svaboda.org/a/30448775.html Чаму трэба казаць і «Літва», і «Летува». Аргумэнты гісторыка Краўцэвіча], [[Радыё Свабода]], 22 лютага 2020 г. * [[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г. * [[Севярын Квяткоўскі|Квяткоўскі С.]] [https://racyja.com/by/palityka/camu-letuva-a-ne-litva-i-camu-u-aficyjnaj-vilni-naspjavae-vjalikaja-njavykrutka/ Чаму Летува, а не Літва, і чаму ў афіцыйнай Вільні наспявае вялікая нявыкрутка], [[Беларускае Радыё Рацыя]], 22 сакавіка 2024 г. {{Краіны Эўропы}} {{Краіны Эўразьвязу}} {{NATO}} {{АБСЭ}} {{Дзяржаўныя ўтварэньні пэрыяду Грамадзянскай вайны і станаўленьня СССР (1917—1924)}}{{Абраны артыкул}} [[Катэгорыя:Краіны Паўночнай Эўропы]] 152wafy7u01j1801v8b9be4qtiab30l Сангушкі 0 4790 2694611 2689753 2026-10-03T17:24:48Z ~2026-53302-49 100476 2694611 wikitext text/x-wiki {{Род |Назва = Сангушкі |Назва ў родным склоне = Сангушкаў |Лацінка = Sanguški / Sanhuški<ref>[[Мікола Шкялёнак|Шкялёнак М.]] [https://web.archive.org/web/20100811004103/http://www.zbsb.org/lib/index.php?option=com_alblib&view=article&id=238 Беларусь і суседзі: Гістарычныя нарысы]. — Беласток: Беларускае Гістарычнае Таварыства, 2003. ISBN 83-915029-4-5. — С. 35.</ref><ref>[[Адам Станкевіч|Станкевіч А.]] [http://old.zmk-by.org/Chryscijanskaja_Dumka_214.htm#11 Расказы з гісторыі Беларусі для школы і народу]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // «[[Хрысьціянская Думка]]» № 3 (214), 1993.</ref> |Герб = POL COA Pogoń Litewska Książęca.svg |Шырыня выявы = |Подпіс выявы = Герб [[Пагоня|Пагоня Літоўская]] |Дэвіз = |Дэвіз па-беларуску = |Краіна паходжаньня = [[Вялікае Княства Літоўскае]] |Тытул = |Тытулы = |Прызнаныя ў = [[Вялікае Княства Літоўскае]], [[Рэч Паспалітая]], [[Расейская імпэрыя]] |Першы з роду = |Апошні з роду = |Адгалінаваньне роду = |Адгалінаваньні ад роду = }} '''Сангушкі'''{{Заўвага|Іншая форма прозьвішча: '''Санґушкі''' ({{мова-pl|Sanguszkowie|скарочана}}, {{мова-uk|Санґушки|скарочана}})}} — княскі род гербу [[Пагоня|Пагоня Літоўская]], выхадцы зь якога займалі высокія дзяржаўныя пасады ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] і [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. Валодалі [[Ратна]]м, [[Ковель|Ковелем]], [[Заслаў (Украіна)|Заславам]], [[Любамль|Любамлем]] (на [[Валынь|Валыні]]), ваколіцамі [[Пінск]]у і [[Кобрынь|Кобрынем]] (на [[Палесьсе|Палесьсі]]), [[Смаляны (Віцебская вобласьць)|Смалянамі]] і [[Абольцы|Абольцамі]] (у [[Аршанскі павет|Аршанскім павеце]]), [[Ракаў|Ракавам]] (у [[Менскі павет|Менскім павеце]]), [[Горваль]]лю (у [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]]). Лічыліся сваякамі каралеўскай і вялікакняскай дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]]. У XV—XVI стагодзьдзях, як і іншыя нашчадкі [[Гедзімін]]а і [[Альгерд]]а, страцілі правы ўдзельных князёў, аднак здолелі захаваць значныя маёнткі на правах уплывовых магнатаў. Сьпярша вызнавалі праваслаўе, з XVI ст. перайшлі ў каталіцтва. == Прозьвішча == {{Асноўны артыкул|Сангушка}} Сангаў (Sangau) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sangau Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sangau], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сан|сан- (сен-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імя]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Санель]]; германскае імя Sanilo), магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *swans 'лебедзь'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 197.</ref>, а аснова -гаў- (імёны ліцьвінаў [[Гавіла]], [[Гаўвід]], [[Гаўгонт]]; германскія імёны Gavilo, Gauwida, Gavigunt) — ад гоцкага gawi<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 107.</ref>, германскага gaawja 'мясцовасьць, багатая воднымі крыніцамі; месца пасяленьня'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 63.</ref>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Сангаў паходзіць ад германскага sangwa, [[Гоцкая мова|гоцкага]] saggws 'сьпеў' (упаміналіся старажытныя германскія імёны Sanchard, Sancho, Sancke)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 25.</ref>. Прозьвішча роду ўтварылася ад імя Сангушкі Федзькавіча, сына Фёдара (Федзькі) [[Альгердавічы|Альгердавіча]]. Паводле меркаваньня [[Юзэф Вольф|Юзэфа Вольфа]], Сангушка — памяншальная форма ад Сямён, таксама існуюць вэрсіі пра скарачэньне ад імя Аляксандар або Васіль<ref name="evkl">[[Валеры Пазднякоў|Пазднякоў В.]] Сангушкі // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 539.</ref><ref>Сангушкі // {{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 219.</ref>. == Паходжаньне == [[Файл:Sanguška, Pahonia. Сангушка, Пагоня (1780).jpg|значак|Фрагмэнт талеркі з гербам князёў Сангушак]] Даведзеным<ref name="evkl">[[Валеры Пазднякоў|Пазднякоў В.]] Сангушкі // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 539.</ref><ref>Сангушкі // {{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 219.</ref> ёсьць паходжаньне роду ад Фёдара (Федзькі) [[Альгерд]]авіча (каля 1335—1404), удзельнага князя ў Ратне, [[Ковель|Ковелі]], [[Любамль|Любамлі]], у [[Пінск]]іх балотах і ў [[Кобрынь|Кобрыні]]. Ад імя ягонага сына Сангушкі Федзькавіча (пам. 1443) пайшло родавае прозьвішча<ref name="evkl"/>. У XV ст. род Сангушкаў падзяліўся на асобныя лініі, якія адпаведна мелі маёнткі ў розных месцах дзяржавы. Старэйшая лінія, ''Сангушка-Кашырскія'', згасла ў 1653 годзе. Малодшая лінія, ''Сангушка-Ковельскія'', прыняла прозьвішча ''Сангушка-Любартовіч'' згодна зь легендай пра паходжаньне ад малодшага брату Альгерда [[Любарт]]а. Князь [[Павал Караль Сангушка-Любартовіч]] (1682—1750), маршалак вялікі літоўскі, значна павялічыў уладаньні роду ў выніку шлюбу з [[Марыяна Любамірская|Марыянай Любамірскай]], князёўнай [[Астроскія|Астроскай]]. Ягоная рэзыдэнцыя ў [[Славута|Славуце]] ([[Украіна]]) была аздобленая вядомай калекцыяй пэрсыдзкіх дываноў, вядомых як Сангушкаўскія дываны. З далучэньнем [[Галіцыя|Галіцыі]] да [[СССР]] Сангушкі згубілі свае маёнткі і палац у [[Львоў|Львове]] і эмігравалі ў [[Бразылія|Бразылію]]. На канец XX ст. род прадстаўляе адзін чалавек, князь [[Павал Францішак Раман Сангушка|Павал Францішак Раман]] (нар. 1973), які жыве ў [[Сан-Паўла]]. == Найбольш вядомыя з роду == * [[Раман Сангушка]] (1537—1571) — [[гетман польны літоўскі]], першы [[ваявода брацлаўскі]] * [[Павал Караль Сангушка]] (1680—1750) — [[Стольнік вялікі літоўскі|стольнік]] і [[Маршалак вялікі літоўскі|маршалак]] вялікі літоўскі * [[Геранім Януш Сангушка]] (1743—1812) — генэрал, апошні [[ваявода аалынскі]] * [[Яўстах Эразм Сангушка]] (1768—1844) — ўдзельнік [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньня Т. Касьцюшкі]] і вайны [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]] супраць Расеі * [[Раман Станіслаў Сангушка]] (1800—1881) — удзельнік [[Паўстаньне 1863-1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] (1863—1864), высланы расейскімі ўладамі ў [[Сыбір]]. == Генэалёгія == === Агульная === [[Сангушка Федзькавіч]], ж. — Ганна. # [[Васіль Сангушкавіч]] # [[Іван Сангушкавіч]] # [[Аляксандар Сангушкавіч]] ## [[Міхал Сангушка]] ### [[Андрэй Сангушка-Кашырскі]] #### [[Аляксандар Сангушка|Аляксандар]] ##### [[Леў Сангушка|Леў]] ###### [[Рыгор Ільвовіч Сангушка|Рыгор]] ####### [[Адам Аляксандар Сангушка|Адам Аляксандар]] ####### Ганна #### Ганна ### Анастасія ### Невідана ## [[Андрэй Сангушка]] ### [[Раман Андрэевіч Сангушка|Раман]] ### [[Фёдар Андрэевіч Сангушка|Фёдар]] #### [[Зьміцер Сангушка|Зьміцер]] #### [[Раман Сангушка|Раман]] ##### Раман ##### Аляксандра ##### Фядора #### [[Яраслаў Сангушка|Яраслаў]] #### Фядора ### Соф’я ### Марыя ### ? дачка ### Фядора ### Васіліса ### Алена ### Ганна # [[Міхал Сангушкавіч]] ## [[Януш Сангушка]] ## [[Васіль Сангушка|Васіль]] ### [[Рыгор Васілевіч Сангушка|Рыгор]] #### [[Андрэй Рыгоравіч Сангушка|Андрэй]] ##### [[Сымон Самуэль Сангушка|Сымон Самуэль]] ###### Казімер ###### [[Геранім Уладзіслаў Сангушка|Геранім]], біскуп [[смаленск]]і ###### [[Ян Уладзіслаў Сангушка|Ян Уладзіслаў]] ####### [[Геранім Сангушка]], ж. — Канстанцыя з Сапегаў; ад іх ідзе існая ў наш час галіна роду (гл. ніжэй) ###### Кацярына ###### Крыстына ###### Эўфрасіньня ##### Алена #### Фядора ### Ганна ### Марына ### Магдалена === Існай галіны === [[Геранім Сангушка]], ж. — Канстанцыя з Сапегаў # [[Казімер Юзэф Антоні Сангушка|Казімер Юзэф Антоні]], ж. — Браніслава зь Пянёнзкаў # [[Павал Караль Сангушка|Павал Караль]] (1680—1750) ## [[Януш Аляксандар Сангушка|Януш Аляксандар]] (1712—1775) ## [[Юзэф Паўлін Сангушка|Юзэф Паўлін]] (1740—1781) ### Раман, памер маладым ## [[Геранім Януш Сангушка|Геранім Януш]] (1743—1812) ### [[Яўстах Эразм Сангушка|Яўстах Эразм]] (1768—1844) #### [[Дарота Сангушка|Дарота]] (1799—1829), м. — Караль Сангушка-Любартовіч #### [[Раман Станіслаў Сангушка|Раман Станіслаў]] (1800—1881) ##### [[Марыя Клемэнтына Сангушка|Марыя Клемэнтына]] (1830—1903) #### [[Уладзіслаў Геранім Сангушка|Уладзіслаў Геранім]] (1803—1870) ##### [[Ядвіга Клемэнтына Сангушка|Ядвіга Клемэнтына]] (1830—1918) ##### [[Раман Даміян Сангушка|Раман Даміян]] (1832—1917) ##### [[Павал Раман Сангушка|Павал Раман]] (1834—1876) ###### [[Тэрэза Альжбета Сангушка|Тэрэза Альжбета]] (1864—1954) ##### [[Алена Сангушка|Алена]] (1836—1890) ##### [[Яўстах Станіслаў Сангушка|Яўстах Станіслаў]] (1842—1903) ###### [[Раман Уладыслаў Антоні Сангушка|Раман Уладыслаў Антоні]] (1901—1984) ####### [[Пётр Антоні Самуэль Сангушка|Пётр Антоні Самуэль]] (1937—1989), ж. — Клёд дэ Руа ######## [[Павал Францішак Раман Сангушка|Павал Францішак Раман]] (нар. 1973) ### [[Марыя Мар'яна Сангушка|Марыя Мар’яна]] (1770—1827) ### [[Тэкля Сангушка|Тэкля]] (1786—1827) ## [[Януш Уладзіслаў Сангушка-Любартовіч|Януш Уладзіслаў]] (? — 1806) ### [[Караль Сангушка-Любартовіч|Караль]] (1779—1840), ж. — Дарота Сангушка. ### [[Канстантын Сангушка-Любартовіч|Канстантын]] (1778—1808) #### Мечыслаў (1807—1813) #### Клемэнтына (нарадзілася й памерла ў 1808) ### Клемэнтына ## Ганна (1739—1766) ## Крыстына (1741—1778) ## Кунэгунда # [[Ганна Кацярына Радзівіл|Ганна Кацярына]] # Крыстына == Галерэя == <center><gallery widths=150 heights=150 caption="Мужчынскі партрэт" perrow="4"> Файл:Źmicier Sanguška. Зьміцер Сангушка (XIX).jpg|[[Зьміцер Сангушка]] Файл:Raman Sanguška. Раман Сангушка (K. Aleksandrovič, XVIII).jpg|[[Раман Сангушка]] Файл:Pavał Karal Sanguška. Павал Караль Сангушка (1746).jpg|[[Павал Караль Сангушка]] Файл:Januš Alaksandar Sanguška. Януш Аляксандар Сангушка (XVIII).jpg|[[Януш Аляксандар Сангушка]] Файл:Juzef Sanguška. Юзэф Сангушка.jpg|[[Юзэф Сангушка]] Файл:Hieranim Januš Sanguška. Геранім Януш Сангушка (XVIII).jpg|[[Геранім Януш Сангушка]] Файл:Jaŭstach Erazm Sanguška. Яўстах Эразм Сангушка (1800-16).jpg|[[Яўстах Эразм Сангушка]] Файл:Януш Модест Санґушко.jpg|[[Януш Мадэст Сангушка]] </gallery></center> <center><gallery widths=150 heights=150 caption="Жаночы партрэт" perrow="4"> Файл:Hanna Sanguška (Radzivił). Ганна Сангушка (Радзівіл) (1733-37).jpg|Ганна Сангушка (з Радзівілаў) Файл:Hanna Kaciaryna Radzivił (Sanguška). Ганна Кацярына Радзівіл (Сангушка) (S. Cybulski, 1759).jpg|[[Ганна Кацярына Радзівіл|Ганна Кацярына Радзівіл (з Сангушкаў)]] Файл:Barbara Sanguška (Dunina). Барбара Сангушка (Дуніна) (XVIII).jpg|Барбара Сангушка (з Дунінаў) Файл:Kanstancyja Sanguška (Denhaf). Канстанцыя Сангушка (Дэнгаф).jpg|Канстанцыя Сангушка (з Дэнгафаў) Файл:Izabeła Sanguška (Lubamirskaja). Ізабэла Сангушка (Любамірская).jpg|Ізабэла Сангушка (зь Любамірскіх) Файл:Krystyna Bialinskaja (Sanguška). Крыстына Бялінская (Сангушка) (XVIII).jpg|Крыстына Бялінская (з Сангушкаў) Cecylia z Potockich Sanguszkowa.jpg|Цэцылія Сангушка (з Патоцкіх) Файл:Клементина Санґушківна.jpg|Клемэнтына Сангушка </gallery></center> Іканаграфія роду Сангушкаў у наш час захоўваецца ў зборах [[Беларусь|Беларусі]], [[Польшча|Польшчы]], [[Расея|Расеі]], [[Украіна|Украіны]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * {{Літаратура/ЭГБ|6-1}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20160305045030/http://tecklis.republika.pl/sanguszko.html Агульная генэалёгія Сангушкаў] [[Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Альгердавічы]] [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] [[Катэгорыя:Украінскія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Сангушкі| ]] 4fflkvsm83nmx6wkzdy9bvfhii8uv3j 2694612 2694611 2026-10-03T17:25:21Z ~2026-53302-49 100476 /* Найбольш вядомыя з роду */ 2694612 wikitext text/x-wiki {{Род |Назва = Сангушкі |Назва ў родным склоне = Сангушкаў |Лацінка = Sanguški / Sanhuški<ref>[[Мікола Шкялёнак|Шкялёнак М.]] [https://web.archive.org/web/20100811004103/http://www.zbsb.org/lib/index.php?option=com_alblib&view=article&id=238 Беларусь і суседзі: Гістарычныя нарысы]. — Беласток: Беларускае Гістарычнае Таварыства, 2003. ISBN 83-915029-4-5. — С. 35.</ref><ref>[[Адам Станкевіч|Станкевіч А.]] [http://old.zmk-by.org/Chryscijanskaja_Dumka_214.htm#11 Расказы з гісторыі Беларусі для школы і народу]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // «[[Хрысьціянская Думка]]» № 3 (214), 1993.</ref> |Герб = POL COA Pogoń Litewska Książęca.svg |Шырыня выявы = |Подпіс выявы = Герб [[Пагоня|Пагоня Літоўская]] |Дэвіз = |Дэвіз па-беларуску = |Краіна паходжаньня = [[Вялікае Княства Літоўскае]] |Тытул = |Тытулы = |Прызнаныя ў = [[Вялікае Княства Літоўскае]], [[Рэч Паспалітая]], [[Расейская імпэрыя]] |Першы з роду = |Апошні з роду = |Адгалінаваньне роду = |Адгалінаваньні ад роду = }} '''Сангушкі'''{{Заўвага|Іншая форма прозьвішча: '''Санґушкі''' ({{мова-pl|Sanguszkowie|скарочана}}, {{мова-uk|Санґушки|скарочана}})}} — княскі род гербу [[Пагоня|Пагоня Літоўская]], выхадцы зь якога займалі высокія дзяржаўныя пасады ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] і [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. Валодалі [[Ратна]]м, [[Ковель|Ковелем]], [[Заслаў (Украіна)|Заславам]], [[Любамль|Любамлем]] (на [[Валынь|Валыні]]), ваколіцамі [[Пінск]]у і [[Кобрынь|Кобрынем]] (на [[Палесьсе|Палесьсі]]), [[Смаляны (Віцебская вобласьць)|Смалянамі]] і [[Абольцы|Абольцамі]] (у [[Аршанскі павет|Аршанскім павеце]]), [[Ракаў|Ракавам]] (у [[Менскі павет|Менскім павеце]]), [[Горваль]]лю (у [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]]). Лічыліся сваякамі каралеўскай і вялікакняскай дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]]. У XV—XVI стагодзьдзях, як і іншыя нашчадкі [[Гедзімін]]а і [[Альгерд]]а, страцілі правы ўдзельных князёў, аднак здолелі захаваць значныя маёнткі на правах уплывовых магнатаў. Сьпярша вызнавалі праваслаўе, з XVI ст. перайшлі ў каталіцтва. == Прозьвішча == {{Асноўны артыкул|Сангушка}} Сангаў (Sangau) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sangau Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sangau], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сан|сан- (сен-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імя]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Санель]]; германскае імя Sanilo), магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *swans 'лебедзь'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 197.</ref>, а аснова -гаў- (імёны ліцьвінаў [[Гавіла]], [[Гаўвід]], [[Гаўгонт]]; германскія імёны Gavilo, Gauwida, Gavigunt) — ад гоцкага gawi<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 107.</ref>, германскага gaawja 'мясцовасьць, багатая воднымі крыніцамі; месца пасяленьня'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 63.</ref>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Сангаў паходзіць ад германскага sangwa, [[Гоцкая мова|гоцкага]] saggws 'сьпеў' (упаміналіся старажытныя германскія імёны Sanchard, Sancho, Sancke)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 25.</ref>. Прозьвішча роду ўтварылася ад імя Сангушкі Федзькавіча, сына Фёдара (Федзькі) [[Альгердавічы|Альгердавіча]]. Паводле меркаваньня [[Юзэф Вольф|Юзэфа Вольфа]], Сангушка — памяншальная форма ад Сямён, таксама існуюць вэрсіі пра скарачэньне ад імя Аляксандар або Васіль<ref name="evkl">[[Валеры Пазднякоў|Пазднякоў В.]] Сангушкі // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 539.</ref><ref>Сангушкі // {{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 219.</ref>. == Паходжаньне == [[Файл:Sanguška, Pahonia. Сангушка, Пагоня (1780).jpg|значак|Фрагмэнт талеркі з гербам князёў Сангушак]] Даведзеным<ref name="evkl">[[Валеры Пазднякоў|Пазднякоў В.]] Сангушкі // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 539.</ref><ref>Сангушкі // {{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 219.</ref> ёсьць паходжаньне роду ад Фёдара (Федзькі) [[Альгерд]]авіча (каля 1335—1404), удзельнага князя ў Ратне, [[Ковель|Ковелі]], [[Любамль|Любамлі]], у [[Пінск]]іх балотах і ў [[Кобрынь|Кобрыні]]. Ад імя ягонага сына Сангушкі Федзькавіча (пам. 1443) пайшло родавае прозьвішча<ref name="evkl"/>. У XV ст. род Сангушкаў падзяліўся на асобныя лініі, якія адпаведна мелі маёнткі ў розных месцах дзяржавы. Старэйшая лінія, ''Сангушка-Кашырскія'', згасла ў 1653 годзе. Малодшая лінія, ''Сангушка-Ковельскія'', прыняла прозьвішча ''Сангушка-Любартовіч'' згодна зь легендай пра паходжаньне ад малодшага брату Альгерда [[Любарт]]а. Князь [[Павал Караль Сангушка-Любартовіч]] (1682—1750), маршалак вялікі літоўскі, значна павялічыў уладаньні роду ў выніку шлюбу з [[Марыяна Любамірская|Марыянай Любамірскай]], князёўнай [[Астроскія|Астроскай]]. Ягоная рэзыдэнцыя ў [[Славута|Славуце]] ([[Украіна]]) была аздобленая вядомай калекцыяй пэрсыдзкіх дываноў, вядомых як Сангушкаўскія дываны. З далучэньнем [[Галіцыя|Галіцыі]] да [[СССР]] Сангушкі згубілі свае маёнткі і палац у [[Львоў|Львове]] і эмігравалі ў [[Бразылія|Бразылію]]. На канец XX ст. род прадстаўляе адзін чалавек, князь [[Павал Францішак Раман Сангушка|Павал Францішак Раман]] (нар. 1973), які жыве ў [[Сан-Паўла]]. == Найбольш вядомыя з роду == * [[Раман Сангушка]] (1537—1571) — [[гетман польны літоўскі]], першы [[ваявода брацлаўскі]] * [[Павал Караль Сангушка]] (1680—1750) — [[Стольнік вялікі літоўскі|стольнік]] і [[Маршалак вялікі літоўскі|маршалак]] вялікі літоўскі * [[Геранім Януш Сангушка]] (1743—1812) — генэрал, апошні [[ваявода аалынскі]] * [[Яўстах Эразм Сангушка]] (1768—1844) — удзельнік [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньня Тадэвуша Касьцюшкі]] і вайны [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]] супраць Расеі * [[Раман Станіслаў Сангушка]] (1800—1881) — удзельнік [[Паўстаньне 1863-1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] (1863—1864), высланы расейскімі ўладамі ў [[Сыбір]]. == Генэалёгія == === Агульная === [[Сангушка Федзькавіч]], ж. — Ганна. # [[Васіль Сангушкавіч]] # [[Іван Сангушкавіч]] # [[Аляксандар Сангушкавіч]] ## [[Міхал Сангушка]] ### [[Андрэй Сангушка-Кашырскі]] #### [[Аляксандар Сангушка|Аляксандар]] ##### [[Леў Сангушка|Леў]] ###### [[Рыгор Ільвовіч Сангушка|Рыгор]] ####### [[Адам Аляксандар Сангушка|Адам Аляксандар]] ####### Ганна #### Ганна ### Анастасія ### Невідана ## [[Андрэй Сангушка]] ### [[Раман Андрэевіч Сангушка|Раман]] ### [[Фёдар Андрэевіч Сангушка|Фёдар]] #### [[Зьміцер Сангушка|Зьміцер]] #### [[Раман Сангушка|Раман]] ##### Раман ##### Аляксандра ##### Фядора #### [[Яраслаў Сангушка|Яраслаў]] #### Фядора ### Соф’я ### Марыя ### ? дачка ### Фядора ### Васіліса ### Алена ### Ганна # [[Міхал Сангушкавіч]] ## [[Януш Сангушка]] ## [[Васіль Сангушка|Васіль]] ### [[Рыгор Васілевіч Сангушка|Рыгор]] #### [[Андрэй Рыгоравіч Сангушка|Андрэй]] ##### [[Сымон Самуэль Сангушка|Сымон Самуэль]] ###### Казімер ###### [[Геранім Уладзіслаў Сангушка|Геранім]], біскуп [[смаленск]]і ###### [[Ян Уладзіслаў Сангушка|Ян Уладзіслаў]] ####### [[Геранім Сангушка]], ж. — Канстанцыя з Сапегаў; ад іх ідзе існая ў наш час галіна роду (гл. ніжэй) ###### Кацярына ###### Крыстына ###### Эўфрасіньня ##### Алена #### Фядора ### Ганна ### Марына ### Магдалена === Існай галіны === [[Геранім Сангушка]], ж. — Канстанцыя з Сапегаў # [[Казімер Юзэф Антоні Сангушка|Казімер Юзэф Антоні]], ж. — Браніслава зь Пянёнзкаў # [[Павал Караль Сангушка|Павал Караль]] (1680—1750) ## [[Януш Аляксандар Сангушка|Януш Аляксандар]] (1712—1775) ## [[Юзэф Паўлін Сангушка|Юзэф Паўлін]] (1740—1781) ### Раман, памер маладым ## [[Геранім Януш Сангушка|Геранім Януш]] (1743—1812) ### [[Яўстах Эразм Сангушка|Яўстах Эразм]] (1768—1844) #### [[Дарота Сангушка|Дарота]] (1799—1829), м. — Караль Сангушка-Любартовіч #### [[Раман Станіслаў Сангушка|Раман Станіслаў]] (1800—1881) ##### [[Марыя Клемэнтына Сангушка|Марыя Клемэнтына]] (1830—1903) #### [[Уладзіслаў Геранім Сангушка|Уладзіслаў Геранім]] (1803—1870) ##### [[Ядвіга Клемэнтына Сангушка|Ядвіга Клемэнтына]] (1830—1918) ##### [[Раман Даміян Сангушка|Раман Даміян]] (1832—1917) ##### [[Павал Раман Сангушка|Павал Раман]] (1834—1876) ###### [[Тэрэза Альжбета Сангушка|Тэрэза Альжбета]] (1864—1954) ##### [[Алена Сангушка|Алена]] (1836—1890) ##### [[Яўстах Станіслаў Сангушка|Яўстах Станіслаў]] (1842—1903) ###### [[Раман Уладыслаў Антоні Сангушка|Раман Уладыслаў Антоні]] (1901—1984) ####### [[Пётр Антоні Самуэль Сангушка|Пётр Антоні Самуэль]] (1937—1989), ж. — Клёд дэ Руа ######## [[Павал Францішак Раман Сангушка|Павал Францішак Раман]] (нар. 1973) ### [[Марыя Мар'яна Сангушка|Марыя Мар’яна]] (1770—1827) ### [[Тэкля Сангушка|Тэкля]] (1786—1827) ## [[Януш Уладзіслаў Сангушка-Любартовіч|Януш Уладзіслаў]] (? — 1806) ### [[Караль Сангушка-Любартовіч|Караль]] (1779—1840), ж. — Дарота Сангушка. ### [[Канстантын Сангушка-Любартовіч|Канстантын]] (1778—1808) #### Мечыслаў (1807—1813) #### Клемэнтына (нарадзілася й памерла ў 1808) ### Клемэнтына ## Ганна (1739—1766) ## Крыстына (1741—1778) ## Кунэгунда # [[Ганна Кацярына Радзівіл|Ганна Кацярына]] # Крыстына == Галерэя == <center><gallery widths=150 heights=150 caption="Мужчынскі партрэт" perrow="4"> Файл:Źmicier Sanguška. Зьміцер Сангушка (XIX).jpg|[[Зьміцер Сангушка]] Файл:Raman Sanguška. Раман Сангушка (K. Aleksandrovič, XVIII).jpg|[[Раман Сангушка]] Файл:Pavał Karal Sanguška. Павал Караль Сангушка (1746).jpg|[[Павал Караль Сангушка]] Файл:Januš Alaksandar Sanguška. Януш Аляксандар Сангушка (XVIII).jpg|[[Януш Аляксандар Сангушка]] Файл:Juzef Sanguška. Юзэф Сангушка.jpg|[[Юзэф Сангушка]] Файл:Hieranim Januš Sanguška. Геранім Януш Сангушка (XVIII).jpg|[[Геранім Януш Сангушка]] Файл:Jaŭstach Erazm Sanguška. Яўстах Эразм Сангушка (1800-16).jpg|[[Яўстах Эразм Сангушка]] Файл:Януш Модест Санґушко.jpg|[[Януш Мадэст Сангушка]] </gallery></center> <center><gallery widths=150 heights=150 caption="Жаночы партрэт" perrow="4"> Файл:Hanna Sanguška (Radzivił). Ганна Сангушка (Радзівіл) (1733-37).jpg|Ганна Сангушка (з Радзівілаў) Файл:Hanna Kaciaryna Radzivił (Sanguška). Ганна Кацярына Радзівіл (Сангушка) (S. Cybulski, 1759).jpg|[[Ганна Кацярына Радзівіл|Ганна Кацярына Радзівіл (з Сангушкаў)]] Файл:Barbara Sanguška (Dunina). Барбара Сангушка (Дуніна) (XVIII).jpg|Барбара Сангушка (з Дунінаў) Файл:Kanstancyja Sanguška (Denhaf). Канстанцыя Сангушка (Дэнгаф).jpg|Канстанцыя Сангушка (з Дэнгафаў) Файл:Izabeła Sanguška (Lubamirskaja). Ізабэла Сангушка (Любамірская).jpg|Ізабэла Сангушка (зь Любамірскіх) Файл:Krystyna Bialinskaja (Sanguška). Крыстына Бялінская (Сангушка) (XVIII).jpg|Крыстына Бялінская (з Сангушкаў) Cecylia z Potockich Sanguszkowa.jpg|Цэцылія Сангушка (з Патоцкіх) Файл:Клементина Санґушківна.jpg|Клемэнтына Сангушка </gallery></center> Іканаграфія роду Сангушкаў у наш час захоўваецца ў зборах [[Беларусь|Беларусі]], [[Польшча|Польшчы]], [[Расея|Расеі]], [[Украіна|Украіны]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * {{Літаратура/ЭГБ|6-1}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20160305045030/http://tecklis.republika.pl/sanguszko.html Агульная генэалёгія Сангушкаў] [[Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Альгердавічы]] [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] [[Катэгорыя:Украінскія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Сангушкі| ]] bjb5ccyjjpozz08cxjbipwkr7levk8q 2694613 2694612 2026-10-03T17:26:08Z ~2026-53302-49 100476 /* Паходжаньне */ 2694613 wikitext text/x-wiki {{Род |Назва = Сангушкі |Назва ў родным склоне = Сангушкаў |Лацінка = Sanguški / Sanhuški<ref>[[Мікола Шкялёнак|Шкялёнак М.]] [https://web.archive.org/web/20100811004103/http://www.zbsb.org/lib/index.php?option=com_alblib&view=article&id=238 Беларусь і суседзі: Гістарычныя нарысы]. — Беласток: Беларускае Гістарычнае Таварыства, 2003. ISBN 83-915029-4-5. — С. 35.</ref><ref>[[Адам Станкевіч|Станкевіч А.]] [http://old.zmk-by.org/Chryscijanskaja_Dumka_214.htm#11 Расказы з гісторыі Беларусі для школы і народу]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // «[[Хрысьціянская Думка]]» № 3 (214), 1993.</ref> |Герб = POL COA Pogoń Litewska Książęca.svg |Шырыня выявы = |Подпіс выявы = Герб [[Пагоня|Пагоня Літоўская]] |Дэвіз = |Дэвіз па-беларуску = |Краіна паходжаньня = [[Вялікае Княства Літоўскае]] |Тытул = |Тытулы = |Прызнаныя ў = [[Вялікае Княства Літоўскае]], [[Рэч Паспалітая]], [[Расейская імпэрыя]] |Першы з роду = |Апошні з роду = |Адгалінаваньне роду = |Адгалінаваньні ад роду = }} '''Сангушкі'''{{Заўвага|Іншая форма прозьвішча: '''Санґушкі''' ({{мова-pl|Sanguszkowie|скарочана}}, {{мова-uk|Санґушки|скарочана}})}} — княскі род гербу [[Пагоня|Пагоня Літоўская]], выхадцы зь якога займалі высокія дзяржаўныя пасады ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] і [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. Валодалі [[Ратна]]м, [[Ковель|Ковелем]], [[Заслаў (Украіна)|Заславам]], [[Любамль|Любамлем]] (на [[Валынь|Валыні]]), ваколіцамі [[Пінск]]у і [[Кобрынь|Кобрынем]] (на [[Палесьсе|Палесьсі]]), [[Смаляны (Віцебская вобласьць)|Смалянамі]] і [[Абольцы|Абольцамі]] (у [[Аршанскі павет|Аршанскім павеце]]), [[Ракаў|Ракавам]] (у [[Менскі павет|Менскім павеце]]), [[Горваль]]лю (у [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]]). Лічыліся сваякамі каралеўскай і вялікакняскай дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]]. У XV—XVI стагодзьдзях, як і іншыя нашчадкі [[Гедзімін]]а і [[Альгерд]]а, страцілі правы ўдзельных князёў, аднак здолелі захаваць значныя маёнткі на правах уплывовых магнатаў. Сьпярша вызнавалі праваслаўе, з XVI ст. перайшлі ў каталіцтва. == Прозьвішча == {{Асноўны артыкул|Сангушка}} Сангаў (Sangau) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sangau Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sangau], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сан|сан- (сен-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імя]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Санель]]; германскае імя Sanilo), магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *swans 'лебедзь'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 197.</ref>, а аснова -гаў- (імёны ліцьвінаў [[Гавіла]], [[Гаўвід]], [[Гаўгонт]]; германскія імёны Gavilo, Gauwida, Gavigunt) — ад гоцкага gawi<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 107.</ref>, германскага gaawja 'мясцовасьць, багатая воднымі крыніцамі; месца пасяленьня'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 63.</ref>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Сангаў паходзіць ад германскага sangwa, [[Гоцкая мова|гоцкага]] saggws 'сьпеў' (упаміналіся старажытныя германскія імёны Sanchard, Sancho, Sancke)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 25.</ref>. Прозьвішча роду ўтварылася ад імя Сангушкі Федзькавіча, сына Фёдара (Федзькі) [[Альгердавічы|Альгердавіча]]. Паводле меркаваньня [[Юзэф Вольф|Юзэфа Вольфа]], Сангушка — памяншальная форма ад Сямён, таксама існуюць вэрсіі пра скарачэньне ад імя Аляксандар або Васіль<ref name="evkl">[[Валеры Пазднякоў|Пазднякоў В.]] Сангушкі // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 539.</ref><ref>Сангушкі // {{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 219.</ref>. == Паходжаньне == [[Файл:Sanguška, Pahonia. Сангушка, Пагоня (1780).jpg|значак|Фрагмэнт талеркі з гербам князёў Сангушак]] Даведзеным<ref name="evkl">[[Валеры Пазднякоў|Пазднякоў В.]] Сангушкі // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 539.</ref><ref>Сангушкі // {{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 219.</ref> ёсьць паходжаньне роду ад Фёдара (Федзькі) [[Альгерд]]авіча (каля 1335—1404), удзельнага князя ў Ратне, [[Ковель|Ковелі]], [[Любамль|Любамлі]], у [[Пінск]]іх балотах і ў [[Кобрынь|Кобрыні]]. Ад імя ягонага сына Сангушкі Федзькавіча (пам. 1443) пайшло родавае прозьвішча<ref name="evkl"/>. У XV ст. род Сангушкаў падзяліўся на асобныя лініі, якія адпаведна мелі маёнткі ў розных месцах дзяржавы. Старэйшая лінія, ''Сангушка-Кашырскія'', згасла ў 1653 годзе. Малодшая лінія, ''Сангушка-Ковельскія'', прыняла прозьвішча ''[[Любартавічы-Сангушкі|Любартавіч-Сангушка]]'' згодна зь легендай пра паходжаньне ад малодшага брату Альгерда [[Любарт]]а. Князь [[Павал Караль Сангушка-Любартовіч]] (1682—1750), маршалак вялікі літоўскі, значна павялічыў уладаньні роду ў выніку шлюбу з [[Марыяна Любамірская|Марыянай Любамірскай]], князёўнай [[Астроскія|Астроскай]]. Ягоная рэзыдэнцыя ў [[Славута|Славуце]] ([[Украіна]]) была аздобленая вядомай калекцыяй пэрсыдзкіх дываноў, вядомых як Сангушкаўскія дываны. З далучэньнем [[Галіцыя|Галіцыі]] да [[СССР]] Сангушкі згубілі свае маёнткі і палац у [[Львоў|Львове]] і эмігравалі ў [[Бразылія|Бразылію]]. На канец XX ст. род прадстаўляе адзін чалавек, князь [[Павал Францішак Раман Сангушка|Павал Францішак Раман]] (нар. 1973), які жыве ў [[Сан-Паўла]]. == Найбольш вядомыя з роду == * [[Раман Сангушка]] (1537—1571) — [[гетман польны літоўскі]], першы [[ваявода брацлаўскі]] * [[Павал Караль Сангушка]] (1680—1750) — [[Стольнік вялікі літоўскі|стольнік]] і [[Маршалак вялікі літоўскі|маршалак]] вялікі літоўскі * [[Геранім Януш Сангушка]] (1743—1812) — генэрал, апошні [[ваявода аалынскі]] * [[Яўстах Эразм Сангушка]] (1768—1844) — удзельнік [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньня Тадэвуша Касьцюшкі]] і вайны [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]] супраць Расеі * [[Раман Станіслаў Сангушка]] (1800—1881) — удзельнік [[Паўстаньне 1863-1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] (1863—1864), высланы расейскімі ўладамі ў [[Сыбір]]. == Генэалёгія == === Агульная === [[Сангушка Федзькавіч]], ж. — Ганна. # [[Васіль Сангушкавіч]] # [[Іван Сангушкавіч]] # [[Аляксандар Сангушкавіч]] ## [[Міхал Сангушка]] ### [[Андрэй Сангушка-Кашырскі]] #### [[Аляксандар Сангушка|Аляксандар]] ##### [[Леў Сангушка|Леў]] ###### [[Рыгор Ільвовіч Сангушка|Рыгор]] ####### [[Адам Аляксандар Сангушка|Адам Аляксандар]] ####### Ганна #### Ганна ### Анастасія ### Невідана ## [[Андрэй Сангушка]] ### [[Раман Андрэевіч Сангушка|Раман]] ### [[Фёдар Андрэевіч Сангушка|Фёдар]] #### [[Зьміцер Сангушка|Зьміцер]] #### [[Раман Сангушка|Раман]] ##### Раман ##### Аляксандра ##### Фядора #### [[Яраслаў Сангушка|Яраслаў]] #### Фядора ### Соф’я ### Марыя ### ? дачка ### Фядора ### Васіліса ### Алена ### Ганна # [[Міхал Сангушкавіч]] ## [[Януш Сангушка]] ## [[Васіль Сангушка|Васіль]] ### [[Рыгор Васілевіч Сангушка|Рыгор]] #### [[Андрэй Рыгоравіч Сангушка|Андрэй]] ##### [[Сымон Самуэль Сангушка|Сымон Самуэль]] ###### Казімер ###### [[Геранім Уладзіслаў Сангушка|Геранім]], біскуп [[смаленск]]і ###### [[Ян Уладзіслаў Сангушка|Ян Уладзіслаў]] ####### [[Геранім Сангушка]], ж. — Канстанцыя з Сапегаў; ад іх ідзе існая ў наш час галіна роду (гл. ніжэй) ###### Кацярына ###### Крыстына ###### Эўфрасіньня ##### Алена #### Фядора ### Ганна ### Марына ### Магдалена === Існай галіны === [[Геранім Сангушка]], ж. — Канстанцыя з Сапегаў # [[Казімер Юзэф Антоні Сангушка|Казімер Юзэф Антоні]], ж. — Браніслава зь Пянёнзкаў # [[Павал Караль Сангушка|Павал Караль]] (1680—1750) ## [[Януш Аляксандар Сангушка|Януш Аляксандар]] (1712—1775) ## [[Юзэф Паўлін Сангушка|Юзэф Паўлін]] (1740—1781) ### Раман, памер маладым ## [[Геранім Януш Сангушка|Геранім Януш]] (1743—1812) ### [[Яўстах Эразм Сангушка|Яўстах Эразм]] (1768—1844) #### [[Дарота Сангушка|Дарота]] (1799—1829), м. — Караль Сангушка-Любартовіч #### [[Раман Станіслаў Сангушка|Раман Станіслаў]] (1800—1881) ##### [[Марыя Клемэнтына Сангушка|Марыя Клемэнтына]] (1830—1903) #### [[Уладзіслаў Геранім Сангушка|Уладзіслаў Геранім]] (1803—1870) ##### [[Ядвіга Клемэнтына Сангушка|Ядвіга Клемэнтына]] (1830—1918) ##### [[Раман Даміян Сангушка|Раман Даміян]] (1832—1917) ##### [[Павал Раман Сангушка|Павал Раман]] (1834—1876) ###### [[Тэрэза Альжбета Сангушка|Тэрэза Альжбета]] (1864—1954) ##### [[Алена Сангушка|Алена]] (1836—1890) ##### [[Яўстах Станіслаў Сангушка|Яўстах Станіслаў]] (1842—1903) ###### [[Раман Уладыслаў Антоні Сангушка|Раман Уладыслаў Антоні]] (1901—1984) ####### [[Пётр Антоні Самуэль Сангушка|Пётр Антоні Самуэль]] (1937—1989), ж. — Клёд дэ Руа ######## [[Павал Францішак Раман Сангушка|Павал Францішак Раман]] (нар. 1973) ### [[Марыя Мар'яна Сангушка|Марыя Мар’яна]] (1770—1827) ### [[Тэкля Сангушка|Тэкля]] (1786—1827) ## [[Януш Уладзіслаў Сангушка-Любартовіч|Януш Уладзіслаў]] (? — 1806) ### [[Караль Сангушка-Любартовіч|Караль]] (1779—1840), ж. — Дарота Сангушка. ### [[Канстантын Сангушка-Любартовіч|Канстантын]] (1778—1808) #### Мечыслаў (1807—1813) #### Клемэнтына (нарадзілася й памерла ў 1808) ### Клемэнтына ## Ганна (1739—1766) ## Крыстына (1741—1778) ## Кунэгунда # [[Ганна Кацярына Радзівіл|Ганна Кацярына]] # Крыстына == Галерэя == <center><gallery widths=150 heights=150 caption="Мужчынскі партрэт" perrow="4"> Файл:Źmicier Sanguška. Зьміцер Сангушка (XIX).jpg|[[Зьміцер Сангушка]] Файл:Raman Sanguška. Раман Сангушка (K. Aleksandrovič, XVIII).jpg|[[Раман Сангушка]] Файл:Pavał Karal Sanguška. Павал Караль Сангушка (1746).jpg|[[Павал Караль Сангушка]] Файл:Januš Alaksandar Sanguška. Януш Аляксандар Сангушка (XVIII).jpg|[[Януш Аляксандар Сангушка]] Файл:Juzef Sanguška. Юзэф Сангушка.jpg|[[Юзэф Сангушка]] Файл:Hieranim Januš Sanguška. Геранім Януш Сангушка (XVIII).jpg|[[Геранім Януш Сангушка]] Файл:Jaŭstach Erazm Sanguška. Яўстах Эразм Сангушка (1800-16).jpg|[[Яўстах Эразм Сангушка]] Файл:Януш Модест Санґушко.jpg|[[Януш Мадэст Сангушка]] </gallery></center> <center><gallery widths=150 heights=150 caption="Жаночы партрэт" perrow="4"> Файл:Hanna Sanguška (Radzivił). Ганна Сангушка (Радзівіл) (1733-37).jpg|Ганна Сангушка (з Радзівілаў) Файл:Hanna Kaciaryna Radzivił (Sanguška). Ганна Кацярына Радзівіл (Сангушка) (S. Cybulski, 1759).jpg|[[Ганна Кацярына Радзівіл|Ганна Кацярына Радзівіл (з Сангушкаў)]] Файл:Barbara Sanguška (Dunina). Барбара Сангушка (Дуніна) (XVIII).jpg|Барбара Сангушка (з Дунінаў) Файл:Kanstancyja Sanguška (Denhaf). Канстанцыя Сангушка (Дэнгаф).jpg|Канстанцыя Сангушка (з Дэнгафаў) Файл:Izabeła Sanguška (Lubamirskaja). Ізабэла Сангушка (Любамірская).jpg|Ізабэла Сангушка (зь Любамірскіх) Файл:Krystyna Bialinskaja (Sanguška). Крыстына Бялінская (Сангушка) (XVIII).jpg|Крыстына Бялінская (з Сангушкаў) Cecylia z Potockich Sanguszkowa.jpg|Цэцылія Сангушка (з Патоцкіх) Файл:Клементина Санґушківна.jpg|Клемэнтына Сангушка </gallery></center> Іканаграфія роду Сангушкаў у наш час захоўваецца ў зборах [[Беларусь|Беларусі]], [[Польшча|Польшчы]], [[Расея|Расеі]], [[Украіна|Украіны]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * {{Літаратура/ЭГБ|6-1}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20160305045030/http://tecklis.republika.pl/sanguszko.html Агульная генэалёгія Сангушкаў] [[Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Альгердавічы]] [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] [[Катэгорыя:Украінскія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Сангушкі| ]] to6a6it5t5gpehi6on5pucutg6v24ri Вільня 0 5497 2694759 2678290 2026-10-04T09:59:41Z ~2026-53165-93 100487 /* Назва */ 2694759 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Населены пункт/Летува |Назва = Вільня |Лацінка = Vilnia |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Вільні |Назва летувіскай мовай = Vilnius |Герб = Coat_of_Arms_of_Vilnius.png |Сьцяг = Flag of Vilnius.svg |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1323 |Статус з = |Магдэбурскае права = 1387 |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Віленскі павет|Віленскі]] |Раён = |Староства = |Плошча = 401 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 547328 |Год падліку колькасьці = 2018 |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = +370 5 |Паштовы індэкс = LT-01000 |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = Vilnus Montage (2016).png |Апісаньне выявы = ''Супраць гадзіньнікавай стрэлкі'': [[вежа Гедзіміна]], [[Касьцёл Сьвятой Ганны (Вільня)|касьцёл Сьвятой Ганны]], [[Вострая брама]], [[Вуліца Замкавая (Вільня)|Замкавая вуліца]], хмарачосы ў [[Сьніпішкі|Сьніпішках]], [[Прэзыдэнцкі палац (Вільня)|Прэзыдэнцкі палац]] |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 41 |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = 25 |Даўгата хвілінаў = 17 |Даўгата сэкундаў = |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Ві́льня''' ({{мова-lt|Vilnius|скарочана}}) — сталіца і найбольшае [[горад|места]] [[Летува|Летувы]], на рацэ [[Вяльля|Вяльлі]] пры ўтоку ў яе ракі [[Вільня (рака)|Вільні]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Віленскі павет|Віленскага павету]]. Плошча 392 км². Насельніцтва на 2018 год — 547 328 чалавек. Знаходзіцца за 33 км ад [[Беларуска-летувіская граніца|беларуска-летувіскай граніцы]]. Вузел чыгунак (5 кірункаў) і аўтамабільных дарог. Аэрапорт. Вільня — другая (пасьля [[Наваградак|Наваградку]]) сталіца [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], цэнтар [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнага рэгіёну]], на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]. Даўняя сталіца [[беларусы|беларусаў]], якая мае вялізнае значэньне ў [[Гісторыя Беларусі|беларускай гісторыі]] і культуры. Скарбніца помнікаў архітэктуры самабытнага ў кантэксьце агульнаэўрапейскага мастацтва стылю [[віленскае барока|віленскага барока]]. Тут захаваўся комплекс [[Старое Места (Вільня)|Старога Места]], улучаны ў [[Сьпіс сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО|Сьпіс сусьветнай спадчыны]] [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры|ЮНЭСКО]]. Дзее найстарэйшы ў [[Беларусь|Беларусі]]<ref>[[Алесь Жлутка|Жлутка А.]] Калі быў заснаваны першы ўніверсітэт на Беларусі? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 40.</ref> і Летуве [[Віленскі ўнівэрсытэт|ўнівэрсытэт]]. У наш час палітычны, эканамічны, сацыяльны, культурны і навуковы цэнтар Летувы. == Назва == {{Асноўны артыкул|Вілень}} [[Файл:Widaw in German, Vilna in Italian, Wilenski in Lithuanian (Belarusian), Wilna in Polish, Vilne in French, Vilna in Latin (V. Coronelli, 1690) (2).jpg|значак|Фрагмэнт мапы [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] ([[Вэнэцыянская рэспубліка|Вэнэцыя]], 1690 г.) з назвамі Вільні на розных мовах: ''Widaw'' на нямецкай, ''Vilna'' на італьянскай, ''Wilenski'' [горад, замак] на літоўскай ([[Старабеларуская мова|беларускай]] — мове [[ліцьвіны|ліцьвінаў]]<ref>[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 147.</ref>), ''Wilna'' на польскай, ''Vilne'' на францускай, ''Vilna'' на лаціне<ref name="Briedis-2009">Briedis L. Vilnius: City of Strangers. — Central European University Press, 2009. P. 15.</ref>]] [[Тапонім]] Вільня ўтварыўся паводле [[славянскія мовы|славянскай традыцыі]] ад назвы ракі [[Вільня (рака)|Вільні]]<ref name="be173">{{Літаратура/БелЭн|4к}} С. 173.</ref>, левага прытоку [[Вяльля|Вяльлі]], што мае аналёгіі зь іншымі старажытнымі [[замак|гарадамі]] на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]<ref>{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}} С. 119.</ref>. Сваім парадкам, [[гідронім]] Вільня таксама мае славянскае паходжаньне<ref name="ehb293">[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], Таляронак С., [[Арсень Ліс|Ліс А.]], Сакалова М., Шаўцоў Ю. Вільня // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 293.</ref>. Магчыма, ад беларускага дыялектавага слова вільня 'улукаткі, крутня, месца, дзе трэба круціцца, віляць на абмежаванай тэрыторыі' (напрыклад, ісьці па балотных купінах ды іншым); 'віляньне'<ref name="viacorka">[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/vilnia/30284660.html Вільня ці Вільнюс? Ці карэктна называць горад традыцыйным беларускім імем], [[Радыё Свабода]], 21 лістапада 2019 г.</ref>. Пад уладай [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкай Расеі]] ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] маскоўскі [[Балтыстыка|балтыст]] [[Уладзімер Тапароў]] (вучань [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]]) зьвязваў назву ракі з сугучнымі летувіскімі словамі vilnis 'хваля', vieloti 'зьвівацца', vėlė 'душа памерлага', Velinas 'валадар царства памерлых' (пазьней — 'чорт')<ref>Топоров B. H. Vilnius, Wilno, Вильна: город и миф // Балто-славянские этноязыковые контакты. — Москва, 1980. С. 54—58.</ref>{{Заўвага|Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як [[Алег Трубачоў|А. Трубачоў]] і [[Уладзімер Тапароў|Ў. Тапароў]] і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>}}. Некаторыя летувіскія дасьледнікі<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių kalbos istorija. T. 3: Senųjų raštų kalba. — Vilnius, 1988. P. 108.</ref> таксама зьвязваюць гідронім зь vilnis, аднак географ [[Вадзім Жучкевіч]] зьвяртае ўвагу на тое, што гэтая водная назва ня мела б ніякага сэнсу<ref name="zuckievic">{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}} С. [http://orda.of.by/.lib/zhuchkevich/ktsb/50 51].</ref>. Пагатоў такога значэньня ня мае ніводная водная назва ні на адной зь вядомых моваў<ref name="zuckievic"/>. Разам з тым, паводле мовазнаўцы [[Вінцук Вячорка|Вінцука Вячоркі]], гіпатэтычны балтыйскі [[Субстрат (мовазнаўства)|субстратавы]] фон беларускай мовы не адкідае магчымасьці [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня гідроніму<ref name="viacorka"/>. Паводле францускага лінгвіста-[[Германістыка|германіста]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] [[Імёны ліцьвінаў|уласных імёнаў]], назва Вільні ўтварылася ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] імя Williniu або Wilennus<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 105.</ref> (на [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэччычыне]] існуе вёска [[Віленка]], у 1901 годзе на [[Старадубскі павет|гістарычнай Старадубшчыне]] існаваў хутар Віленскі<ref>Список населенных мест Черниговской губернии, имеющих не менее 10 жителей, по данным за 1901 год. — Чернигов, 1902. С. 29.</ref>, у 1905 годзе ў [[Гедройцы (мястэчка)|Гедройцкай]] воласьці існавалі [[засьценак]] Вільна-Вільнішкі, [[фальварак]] і засьценак Вільнішкі, а ў [[Немянчын]]скай воласьці — вёска і засьценак Вільнішкі<ref>Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 34—35, 58.</ref>, у 1906 годзе існавала вёска Вільна ў Невельскім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 281.</ref>, у 1910 годзе існавала сядзіба Вілень у Быхаўскім павеце, а таксама вёска і два фальваркі з назвай Вельня ў Амсьціслаўскім павеце Магілёўскай губэрні<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 33, 90—91.</ref>). Паходжаньне назвы места і ракі Вільні ад [[Асабовае імя|асабовага імя]] князя [[Віла|Віла (Вілія)]] сьцьвярджаў яшчэ гісторык [[Ян Длугаш]]{{Заўвага|«Ibi primum oppidum Wilno, quod et in hanc diem caput genti est, ex nomine Villii Ducis, quo auctore et Italiam deseruerant et regiones illas ingressi fuerant, condidere, fluminibus quoque circa illud fluentibus, Villia et Wilno, ex eiusdem Ducis nomine, indidere nomina»<ref>Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis Opera Omnia. T. 12. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=f9iJYOaltPEC&q=%22ex+nomine+Villii+Ducis%22#v=snippet&q=%22ex%20nomine%20Villii%20Ducis%22&f=false P. 474].</ref>}}. У старажытных пісьмовых крыніцах места ўпамінаецца пад назвай ''Вільня'' (''Vilnia'' або ''Vilna'', напрыклад, у лістах [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Гедзімін]]а 1323 году «''in civitate nostra regia '''Vilnia'''''»<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 79.</ref>). Варта зазначыць, што ў старабеларускіх тэкстах з XV ст. суіснавалі формы ''Вильня'' / ''у Вильни'' і ''Вильна'' / ''у Вильне'' (што параўнальна з ''Горадна'' — ''[[Горадня]]'' і ''[[Коўна]]'' — ''Коўня''), але паступова запанавала форма ''Вильня''<ref name="viacorka"/>. Форму ''Vilnius'' [[летувіская мова|па-жамойцку]] пачалі ўжываць прыкладна з XVII ст. ([[Мікалоюс Даўкша|М. Даўкша]] ў «Пастыле» 1600 году). Летувіскі тапаніміст [[Аляксандрас Ванагас]] мяркуе, што гэтая форма ўзьнікла пад уплывам польскай назвы ''Wilno'' (у летувіскай мове няма назоўнікаў ніякага роду, у пазычаньнях ён зьмяняецца на мужчынскі). Сваім парадкам, польскае ''Wilno'' утварылася ад старабеларускага варыянту ''Вільна''<ref name="viacorka"/>. Тым часам першаснай і найбольш старажытнай назвай места ў жамойцкіх (летувіскіх) гаворках ёсьць ''Vilnia'', на што зьвяртае ўвагу А. Ванагас і што пацьвярджаецца сучаснай [[латыская мова|латыскай]] назвай — ''Viļņa''<ref name="viacorka"/>. З другой паловы XIX ст., па здушэньні [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньне 1863—1864 гадоў]] улады [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] пачалі надаваць вялікае значэньне напісаньню назвы места: форма ''Вильна'' лічылася расейскай, ''Вильно'' ({{мова-pl|Wilno|скарочана}}) — польскай. Цяперашнюю расейскую форму ''Вильнюс'' упершыню ўжылі ў 1940 годзе, калі ўлады СССР перадалі места Летуве, у гэты ж час у [[наркамаўка|наркамаўцы]] ўсьлед за расейскай мовай пачалі прымусова ўжываць штучную форму ''Вільнюс'' замест традыцыйнай беларускай ''Вільні''. Традыцыйная гістарычная назва ''Вільня'' шырока ўжываецца ў беларускіх народных прыказках, прымаўках і фразэмах: «''Не за дзень Вільня станавілася''» (варыянты: «''Не адразу Вільню пабудавалі''», «''Вільня не адразу збудавалася''»), «''Рабі пільна (пільня) — і тут будзе Вільня''» (варыянт: «''Рабі пільна — і будзе Вільня!''»), «''Круці жорны пільна, то й тут будзе Вільня''», «''Язык Вільні дапытае''», «''Языком у Вільні, а галавою за печчу''», «''За рубель жабу ў Вільню пагоніць''»<ref>Малы руска-беларускі слоўнік прыказак, прымавак і фразем. — Менск: Навука і тэхніка, 1991.</ref><ref>Хатэнка А. [http://www.svaboda.org/content/transcript/794749.html Не за дзень Вільня станавілася], [[Радыё Свабода]], 19 красавіка 2005 г.</ref>. Увогуле, вобраз Вільні пад традыцыйная гістарычнай назвай займае важнае месца ў беларускім фальклёры і літаратуры ([[Якуб Колас]], [[Уладзімер Жылка]] ды іншыя). {{Панарама|Vilnia. Вільня (T. Makoŭski, 1604).jpg|800px|Вільня ({{мова-la|Vilna|скарочана}}). Гравюра [[Тамаш Макоўскі|Т. Макоўскага]], 1604 г.}} == Гісторыя == {{Асноўны артыкул|Гісторыя Вільні}} === Раньнія часы === Згодна з археалягічнымі дасьледаваньнямі, у XI—XII стагодзьдзях каля падэшвы [[Замкавая гара (Вільня)|Замкавай гары]] існаваў [[замак|горад]], заснаваны [[крывічы|крывічамі]] ў сутоцы рэк, які паводле славянскай традыцыі атрымаў назву ад меншай ракі Вільні. Не пазьней за другую палову XII ст. ён стаў сталіцаю [[Віленскае княства|ўдзельнага княства]] [[Полацкае княства|Полацкай зямлі]]. У ім валадарылі прадстаўнікі полацкай княскай дынастыі: у 1070 годзе — [[Расьціслаў Рагвалодавіч]], а па 1129 годзе — ягоныя сыны<ref name="ehb293"/>. Ад пачатку паселішча разьмяшчалася на Крывой (Лысай) гары, што дала яму назву Крывы горад (Крывы замак). Крывы горад упамінаецца ў гістарычных крыніцах яшчэ ў XIV ст. Нямецкія хронікі называюць Крывы горад таксама «горадам [[Русіны|Русінскім]]» («civitas Ruthenica»). Пад аховай Крывога гораду на левым беразе ракі Вільні і вакол Крывой гары, на якой пазьней узьнік Верхні замак, утварылася паселішча. Археолягі выявілі тут культурны пляст таўшчынёй каля 8 мэтраў, ніжні ярус якога датуецца XIII стагодзьдзем<ref name="ehb293"/>. Некаторыя дасьледнікі бачаць ў рэштках мураваных пабудовах на паўднёвы захад ад Замкавай гары паганскае капішча і катэдральны касьцёл і датуюць іх XIII стагодзьдзем, што аднак патрабуе дадатковых аргумэнтаў<ref name="evkl444">[[Валеры Пазднякоў|Пазднякоў В.]] Вільня // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С 441.</ref>. Згодна з паданьнем, занатаваным у некаторых гістарычных крыніцах, яшчэ да таго, як Вільня стала [[замак|горадам]], на яе месцы, паводле паганскага звычаю, спальвалі князёў і баяраў. Гэты звычай нібы заснаваў мітычны князь [[Сьвятарог]]<ref>[[Павал Урбан|Урбан П.]] Старажытныя ліцьвіны: Мова. Паходжаньне. Этнічная прыналежнасьць. — Менск: Тэхналогія, 2003. С. 75.</ref> (Сьвінтарог, Швінтарог), які папрасіў свайго сына [[Скірмунты|Скірманта]] спаліць цела па сваёй сьмерці. Некаторыя дасьледнікі мяркуюць, што тут, сапраўды, спальвалі целы тагачаснай пляменнай арыстакратыі, што лічыцца сьведчаньнем працэсаў цэнтралізацыі. На думку [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімера Тапарова]], Сьвятарогам ад пачатку называлі месца, дзе спальвалі целы, а потым у працэсе міталягізацыі назва месца ўвасобілася ў імя князя<ref>Топоров B. H. Vilnius, Wilno, Вильна: город и миф // Балто-славянские этноязыковые контакты. — Москва, 1980. С. 16—18, 28—30.</ref>. У 1264 годзе Віленскае княства далучылася да Вялікага Княства Літоўскага<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 128—129.</ref>. Вынікі генэтычнага аналізу старажытнага хрысьціянскага нэкропалю ў цэнтры Вільні (рог вуліцаў [[Вуліца Бакшта|Бакшты]] і [[Спаская вуліца (Вільня)|Спаскай]]), першыя пахаваньні на якім датуюцца сярэдзінай XIII стагодзьдзя, засьведчылі нелетувіскае паходжаньне нябожчыкаў: з 9 раньніх мужчынскіх геномаў 5 індывідаў (больш за палову) мелі [[Гаплягрупа|гаплягрупу]] [[Дэзоксырыбануклійная кісьля|ДНК]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа I2|I2a1]], тым часам тыпова летувіскую [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|гаплягрупу N]] меў толькі адзін зь нябожчыкаў<ref>[https://sakavik.net/2026/07/05/%d1%81%d0%bb%d0%b0%d0%b2%d1%8f%d0%bd%d0%b5-%d1%86%d1%96-%d1%85%d1%80%d1%8b%d1%81%d1%86%d1%96%d1%8f%d0%bd%d1%96%d0%b7%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d1%8b%d1%8f-%d0%b1%d0%b0%d0%bb%d1%82%d1%8b-%d0%b3%d0%b5/ Славяне ці хрысціянізаваныя балты? Генетыка дазволіла вырашыць спрэчку пра тое, хто пахаваны на старажытным некропалі ў Вільні], Часопіс «Культура. Нацыя», 5 ліпеня 2026 г.</ref>. <gallery caption="Старая графіка Вільні" widths="150" heights="150" class="center"> Vilnia. Вільня (1370-90).jpg|Фрагмэнт мапы, {{nowrap|1370—1390 гг.}} Vilnia. Вільня (T. Makoŭski, 1600).jpg|Гравюра [[Тамаш Макоўскі|Т. Макоўскага]], каля 1600 г. Vilenskija zamki. Віленскія замкі (T. Makoŭski, 1600).jpg|[[Комплекс віленскіх замкаў|Віленскія замкі]]. Т. Макоўскі, каля 1600 г. Vilenskija zamki. Віленскія замкі (T. Makoŭski, 1604).jpg|Замкі і [[Віленская ратуша|ратуша]]. Т. Макоўскі, 1604 г. </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Vilnia, Radzivił. Вільня, Радзівіл (C. Götke, 1666).jpg|Панарама места на [[радзівілы|радзівілаўскай]] гравюры, 1666 г. Vilnia. Вільня (1684).jpg|Фрагмэнт партрэта [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера]] з жонкай, 1684 г. Vilnia. Вільня (1710).jpg|Мор у Вільні, 1710 г. Vilnia. Вільня (1719).jpg|Мапа места, 1719 г. </gallery> === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Грамата_Жыгімонта_(Сігізмунда)_ад_27_верасня_1432_месцічам_Віленскім.jpg|міні|Грамата [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта I]] (1432 г.) «''Віленскім месьцічам веры рымскае і рускім, што суць рускае веры''» — сьведчаньне канфэсійнасьці назвы «[[Русіны (гістарычны этнонім)|рускія]]», пад якой разумелі [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Кіеўская мітраполія|рускай веры]]<ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 57.</ref>]] Паводле легенды, што трапіла ў некаторыя хронікі, Вільню заснаваў вялікі князь [[Гедзімін]]. Ён ўпаляваў на высокай гары [[тур]]а, па чым спыніўся на начлег у даліне Сьвятога Рога. Уночы Гедзімін сьніў вялізнага жалезнага воўка на гары, які выў як сотня ваўкоў. Уранку князь зьвярнуўся да паганскага вяшчуна [[Лізьдзейка|Лізьдзейкі]], каб той патлумачыў сон. Лідзейка сказаў, што воўк азначае замак і места, якія тут збудуе князь, а ягонае выцьцё — славу, якая пашырыцца на ўвесь сьвет дзякуючы жыхарам гэтага места. Паданьне сьцьвярджае, што Гедзімін прыслухаўся да Лідзейкі і ў 1323 годзе збудаваў на гары замак і заснаваў места<ref>Топоров B. H. Vilnius, Wilno, Вильна: город и миф // Балто-славянские этноязыковые контакты. — Москва, 1980. С. 40—44.</ref>. У наш час летувіскія ўлады разглядаюць гэты год як афіцыйны час заснаваньня Вільні. [[Файл:Vilnius - map by Braun Hogenberg (middle size) (34065617).jpg|міні|Мапа Вільні, 1576 г.]] Назва ''Вільня'' ўпершыню сустракаецца ў грамаце да [[Ганза|ганзейскіх местаў]] [[Любэк]]у, [[Брэмэн]]у, [[Магдэбург]]у і [[Кёльн]]у ад 25 студзеня 1323 году, дзе гаворыцца што Вільня існавала з даўніх часоў<ref name="ehb293"/>. З дакумэнта вынікае, што ўжо ў 1321 годзе тут былі касьцёлы дамініканаў (спалены прускімі крыжакамі) і францішканаў. Яшчэ раней у Вільні існавалі цэрквы, адну зь якіх — Сьвятога Мікалая збудавалі за часамі Гедзіміна<ref name="ehb293"/>. [[Файл:Vilnia. Вільня (XVII).jpg|значак|Панарама Вільні, гравюра XVII ст.]] Вялікі князь Гедзімін перанёс з Наваградку ў Вільню сталіцу Вялікага Княства Літоўскага. Як сталічнае места з замкам і вялікакняскім палацам Вільня ўпамінаецца ў мірнай дамове Вялікага Княства Літоўскага з Інфлянцкім ордэнам і местам Рыгай ад 2 кастрычніка 1323 году<ref name="ehb293"/>. Перанос сталіцы ў адзін з [[замак|гарадоў]] Полацкай зямлі падкрэсьліваеў набыцьцё Полацкам асаблівай вагі ў Вялікім Княства Літоўскім<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 44.</ref>. [[Файл:Vilnia. Вільня (1686).jpg|значак|Панарама, гравюра XVII ст.]] За вялікім князем [[Альгерд]]ам (1345—1377) у Вільні збудавалі цэрквы Прачысьценскую, Пятніцкую, Траецкую, на Верхнім замку і, відаць, Духаўскую<ref name="ehb293"/>. Пры вялікакняскай канцылярыі з XIV ст. дзеяў дзяржаўны архіў. У гэты час пачала фармавацца новая плянавальная структура места, абмежаваная рэкамі Вяльлёй, Вільняй і Качаргой. З канца XIV ст. пры манастырах і кляштарах пачалі стварацца школы і бібліятэкі. У 1383 годзе ў Вільні ўпамінаецца [[Рускі Горад (Вільня)|Рускі Горад]]{{Заўвага|У [[Лацінская мова|лацінскім]] перакладзе [[Хроніка Віганда|Хронікі Віганда]], складзенай у 1393—1394 гадох, захавалася характарыстыка Вільні як ''civitas Rutenica'' або гораду, заснаванага [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінамі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 82—83.</ref>}} як частка пасаду на ўсход ад пазьнейшых [[Вуліца Замкавая (Вільня)|Замкавай]] і [[Вуліца Вялікая (Вільня)|Вялікай]] вуліцаў. Да канца XVIII ст. гэтая мясцовасьць была [[юрыдыка]]й праваслаўных мітрапалітаў [[Канстантынопальскі патрыярхат|Канстантынопальскага патрыярхату]], пазьней [[Кіеўская, галіцкая і ўсяе Русі мітраполія (уніяцкая)|Кіеўскай, галіцкай і ўсяе Русі мітраполіі]] [[Сьвяты Пасад|Сьвятога Пасаду]]<ref name="evkl444"/>. [[Файл:Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (P. Rossi, 1763).jpg|значак|Старая [[Віленская ратуша|ратуша]], 1763 г.]] 22 сакавіка 1387 году Вільня першай у Вялікім Княстве Літоўскім атрымала [[Магдэбурскае права]], што станоўча паўплывала на эканамічнае разьвіцьцё места. Гэта ўзмацніла і пашырыла гандлёвыя зьвязкі зь местамі Ганзы і [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]]. Вільня пачала выкарыстоўваць герб з выявай Сьвятога Хрыстафора, які пераходзіць цераз раку зь дзіцём-[[Ісус Хрыстос|Ісусам]] на плячах. У гэтыя ж часы тут пачалі ўтварацца рамесныя цэхі, якія тады называліся брацтвамі. Пад 1392 годам упамінаецца [[войт]] пад прозьвішчам Вышка, хоць местам у тыя часы фактычна кіраваў вялікакняскі [[цівун]]. [[Файл:Vilnia, Antokal. Вільня, Антокаль (F. Smuglevič, 1785-86).jpg|значак|[[Антокаль]]. [[Францішак Смуглевіч|Ф. Смуглевіч]], 1785 г.]] Вільня моцна пацярпела ад набегаў крыжакоў у 1321, 1365, 1375 і іншыя гады. У 1377 годзе яны спалілі частку места. У 1390 годзе па 6-дзённай аблозе крыжакі пад камандаю [[Энгельгарт Рабэ|Энгельгарта Рабэ]] атачылі і па штурме 4 жніўня захапілі Крывы замак, аднак ня здолелі ўзяць Ніжні замак. У зацятай разьні, пад мечамі крыжакоў і іхных хаўрусьнікаў — [[жамойты|жамойтаў]], загінула некалькі тысячаў абаронцаў<ref>{{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў|к}} С. 133.</ref>. У 1391 годзе напад паўтарыўся і прывёў да сутыкненьня ў прадмесьці Вільні. У 1399 годзе гросмайстар [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]] [[Конрад Валенрод]] па трохмесячнай аблозе захапіў места і спаліў яго, але замак ня ўзяў. Ягонае войска, забіўшы больш за 14 000 жыхароў, адышло. У 1402 годзе захопнікі зноў падыйшлі пад Вільню, але на гэты раз іх ушчэнт разьбіў [[Вітаўт]]. У 1399 і 1419 гадох места моцна пацярпела ад пажараў. [[Файл:Vilnia, Zamkavaja-Katedralny. Вільня, Замкавая-Катэдральны (P. Rossi, 1796).jpg|значак|Панарама Вільні, 1796 г.]] Паводле францускага падарожніка [[Жыльбэр дэ Лянуа|Жыльбэра дэ Лянуа]], у 1413 годзе Вільня ня мела ўмацаваньняў. Места выцягнулася вузкай палосай уздоўж ракі Вільні і мела драўляную забудову, сярод якой трапляліся мураваныя цэрквы і касьцёлы. На высокай пясковай гары месьціўся замак, умацаваны «каменьнем, зямлёй і мурам». У гэты час у Вільні жыло шмат купцоў і рамесьнікаў. Тут дзеяў рачны порт. У 1440-я гады ў месьце два разы на год праводзіліся кірмашы. Тутэйшыя купцы мелі права бязмытнага гандлю на ўсёй тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага. [[Файл:Vilnia, Dolny zamak. Вільня, Дольны замак (P. Rossi, 1797).jpg|значак|[[Ніжні замак (Вільня)|Ніжні замак]], 1797 г.]] У 1401 годзе ў Вільні падпісалі [[Віленска-Радамская унія|Віленска-Радамскую унію]], якая юрыдычна замацавала зьвяз Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага ў змаганьні зь нямецкай агрэсіяй. У 1413 годзе яна стала сталіцай [[Віленскае ваяводзтва|ваяводзтва]], з 1416 году тут знаходзілася рэзыдэнцыя [[Літоўская праваслаўная мітраполія|праваслаўнага мітрапаліта Вялікага Княства Літоўскага]]. Паступова Вільня набыла статус важнага палітычнага цэнтру Ўсходняй Эўропы. У 1432 годзе вялікі князь афіцыйна прызначыў у Вільню войта, у гэты ж час утварылася меская рада. У яе склад уваходзілі 24 райцы і 12 бурмістраў, якія пароўну падзяляліся на «лавіцу рускую» (праваслаўных, пазьней уніятаў) і «лавіцу рымскую» (рыма-каталікоў)<ref name="evkl444"/>. У 1533 годзе службовыя абавязкі ў магістраце выконвалі бурмітры і райцы Рыгор Мэка, Гаўрыла Аліфаровіч, Мікола Сяльковіч, Адашка Семяновіч, Юры Нястука і Васіль Фядкевіч. Усе яны мелі [[беларусы|беларускае паходжаньне]]<ref name="ehb294">[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], Таляронак С., [[Арсень Ліс|Ліс А.]], Сакалова М., Шаўцоў Ю. Вільня // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 294.</ref>. [[Файл:Vilnia, Antokal, Sapieha. Вільня, Антокаль, Сапега (J. Šołma, 1819).jpg|значак|Палац Сапегаў. Я. Шолма, 1819 г.]] У ХV ст. у Вільні збудавалі пэрліну [[Беларуская готыка|беларускай готыкі]] — [[Касьцёл Сьвятой Ганны (Вільня)|касьцёл Сьвятой Ганны]], фундатаркай якога была другая жонка Вітаўта — смаленская князёўна [[Ганна Сьвятаслаўна]]. 4 сакавіка 1484 году ў Вільні памёр [[княжыч Казімер]], пахаваны там. Ён лічыцца сьвятым і заступнікам Вялікага Княства Літоўскага. У 1492 годзе ў Вільні заснавалі [[Віленская мынца|мынцу]] і першую аптэку. З канца XV ст. у глыб Вялікага Княства Літоўскага пачалі рабіць набегі татары і маскавіты, што стварала небясьпеку для сталіцы. У зьвязку з гэтым магістрат пастанавіў збудаваць вакол места [[Віленскія гарадзкія ўмацаваньні|абарончы мур]], урачыстая закладка якога адбылася 23 красавіка 1498 году. Сьпярша збудавалі 5 брамаў — Віленскую, Троцкую, Траецкую, Спаскую і Замкавую, пазьней зьявіліся яшчэ 5 брамаў — Татарская, Рудніцкая, Субач, Бэрнардынская і Мокрая. Будаваньне муру скончылася ў 1522 годзе, ягоная даўжыня склала 2,4 км. У XVI ст. адбываўся далейшы росквіт Вільні: тут зьявіліся раскошныя палацы Радзівілаў, Хадкевічаў, Сапегаў, Астроскіх, Кішкаў і іншых магнатаў. На актывізацыю мураванага будаваньня паўплывалі таксама пажары ў 1419, 1513, 1520, 1530 і 1557 гадох. У XVI ст. колькасьць 2- і 3-павярховых камяніцаў дасягнула сотні, сфармавалася радыяльная сыстэма вуліцаў. Паводле сьведчаньня сучасьнікаў, у 1517 годзе Вільня велічынёй раўнялася Кракаву з усімі ягонымі прадмесьцямі. Аднак дамы ў Вільні не прымыкалі адзін да аднаго ўшчыльную, як у польскіх местах, а аддзяляліся агародамі, садамі і прысадамі<ref name="ehb294"/>. У 1511 годзе ў месьце дзеялі 14 цэркваў (у тым ліку Міколы Перанесенская, Міколы Ўсьпенская, Кацярынінская, Спаская, Прачысьценская, Міхайлаўская, Раства, Іванаўская, Пятніцкая, Казьмадзям’янаўская, Юр’еўская на Росах, саборная Петрапаўлаўская на Зарэччы, манастыр Сьвятой Тройцы) і 7 касьцёлаў. У 1514 годзе па пераможнай [[Бітва пад Воршай|Аршанскай бітве]] ў Вільні зь вялікім трыюмфам сустрэлі князя [[Канстантын Астроскі|Канстантына Астроскага]]. У падзяку Богу і ў гонар перамогі над маскоўскімі войскамі ён збудаваў на месцы старажытных драўляных Траецкай і Мікалаеўскай цэркваў мураваныя. Каля 1522 году ў Вільні пачала працаваць першая ўва Ўсходняй Эўропе друкарня [[Францішак Скарына|Францішка Скарыны]], які выдаў тут «[[Малая падарожная кніжка (1522)|Малую падарожную кніжку]]» (каля 1522 году) і «[[Апостал (1525)|Апостал]]» (1525). У 1569 годзе ягоны пасьлядоўнік [[Пётар Мсьціславец|П. Мсьціславец]] заснаваў ў Вільні друкарню з кірылічным шрыфтам. Дом, дзе яна знаходзілася, у 1582 годзе набылі браты [[Мамонічы|Кузьма і Лукаш Мамонічы]], якія выдалі тут [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 году]], [[Трыбунал абывацелям Вялікага Княства Літоўскага]] (1588) і іншыя помнікі беларускага пісьменства<ref name="ehb295">[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], Таляронак С., [[Арсень Ліс|Ліс А.]], Сакалова М., Шаўцоў Ю. Вільня // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 295.</ref>. У 1536 годзе цераз раку Вяльлю перакінулі першы мураваны мост, які пазьней атрымаў назву [[Зялёны мост (Вільня)|Зялёнага]]. З 1524 году пачала дзеяць паперня, каля 1540 году — арсэнал і [[людвісарня]], зь сярэдзіны XVI ст. — вадаправод у драўляных трубах. У 1547 годзе Марцін Палецкі заснаваў шкляную гуту. У 1596 годзе ў Вільні было 15 цэркваў, 14 касьцёлаў, адзін лютэранскі і два кальвінісцкія зборы, а таксама некалькі сынагогаў. Яшчэ ў 1397 годзе ўпамінаецца пра існаваньне школы для дзяцей месьцічаў, якая дзеяла пры Катэдры. Пазьней невялікія школы існавалі пры манастырах. У 1413 годзе Вільню наведаў паплечнік [[Ян Гуса|Я. Гуса]] [[Геранім Праскі]], якога прыняў пры сваім двары вялікі князь Вітаўт. За вялікім князем [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандрам]] (1492—1506) пры Ніжнім замку жылі астраном [[Войцех з Брудзева]] і публіцыст [[Эразм Вітэлі]]. За вялікім князем [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонтам Аўгустам]] (1548—1572) у Вільні адкрылася першая карцінная галерэя і бібліятэка (налічвала больш за 1 тысячу кніг). У 1570 годзе ў Вільні заснавалі [[езуіты|езуіцкі]] калегіюм, які ў 1579 годзе паводле прывілею караля і вялікага князя [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] і на блаславеньне папы [[Рыгор III (папа рымскі)|Рыгора XIII]] ператварылі ўва ўнівэрсытэт ({{мова-la|Alma academia et universitas Vilnensis societatis JESU}}). У XV—XVI стагодзьдзях у месьце дзеялі 5 праваслаўных брацтваў, найбольшым зь якіх было Траецкае. Апроч [[ліцьвіны|ліцьвінаў]], у Вільні з часоў Альгерда пачалі сяліцца жыды і немцы, за Вітаўтам — крымскія татары, за [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонтам Кейстутавічам]] — палякі і італьянцы. Неўзабаве места стала важным цэнтрам жыдоўскай культуры ўва Ўсходняй Эўропе. З прычыны свайго вялікага духоўнага значэньня Вільня атрымала назву ''Паўночны Ерусалім''. Моцны пажар у 1610 годзе зьнішчыў у Вільні 4700 дамоў, замкі і 10 сакральных будынкаў. Пры падтрымцы [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і вялікага князя [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]], а таксама [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлера]] [[Леў Сапега|Льва Сапегі]] места аднавілі. Цэнтар Вільні забудоўваўся ў асноўным мураванымі будынкамі, узьніклі новыя вуліцы і пляцы. На 1647 год у месьце было каля 839 крамаў, 37 сакральных будынкаў, 10 друкарняў. [[Файл:Samogitia, Lituania-Russia Bianca, Moscovia (G. Albrizzi, I. Tirion, 1740).jpg|значак|Фрагмэнт мапы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе Вільня сьцьвярджаецца часткай [[Белая Русь|Белай Русі]] (''Russia Bianca''), якая цалкам атаясамліваецца зь [[Літва|Літвой]] (''Lituania''), тым часам [[Жамойць]] (''Samogitia'') падаецца асобна ад Літвы, а [[Маскоўская дзяржава|Масковія]] (''Moscovia'') — асобна ад [[Русь|Русі]] ([[Вэнэцыя]], 1740 г.)]] Захаваліся сьведчаньні азначэньня жыхароў Вільні і ваколіцаў [[Ліцьвіны|ліцьвінамі]]: «''виленский гость литвин Дема Матвеев''» (1555 год)<ref>Памятники дипломатических сношений Московского государства с Польско-Литовским государством. Т. 2. — СПб., 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=6mAFAAAAYAAJ&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A#v=snippet&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C&f=false С. 466].</ref>, «''литвин Виленского повету Абросимка''», «''литвин города Вилны Ян''», «''литвин Виленского повету Сашка''», «''литвин Виленского повету Христофор Рудинской''», «''литвин шляхтич кормовой Виленского повету Матяш Збороцкий''» (усе 1609—1610 гады)<ref name="Мальцев-1960">Мальцев В. П. [https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Russ/XVII/1600-1620/Zapisi_o_smerti_sidelcev/text.htm Записки о смерти «тюремных сидельцев» в смоленских тюрьмах в 1609—1610 гг.] // Исторический архив. № 5, 1960.</ref>, «''литвин Виленского повету Федор Косарев, шляхтич''» (1610 год)<ref>Акты исторические, собранные и изданные Археографическою коммиссиею. Т. 2. — СПб., 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gUgPAQAAMAAJ&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D1%88%D0%BB%D1%8F%D1%85%D1%82%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 358].</ref>, «''литвин Агейка Родионов, Виленского повету''» (1657 год)<ref>Замосковный край в XVII веке: Опыт изследования по истории экономическаго быта Московской Руси. — М., 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=wVyP2xGoSKwC&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A#v=snippet&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&f=false С. 292].</ref>. Тым часам у складзенай у 1621—1622 гадох {{Артыкул у іншым разьдзеле|Палінодыя (трактат)|«Палінодыі»|uk|Палінодія (трактат)}} архімандрыта [[Кіева-Пячэрская лаўра|Кіеўска-Пячэрскай лаўры]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Захар Капысьценскі|Захара Капысьценскага|uk|Захарія Копистенський}} Вільня азначаецца як «''места [[Белая Русь|беларускае]]''»<ref>Белоруссия в эпоху феодализма: Сборник документов и материалов. Т. 1. — Минск, 1959. С. 382.</ref>. За часамі [[Вайна 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай]] па працяглай аблозе 8 жніўня 1655 году маскоўскія войскі з вулічнымі баямі авалодалі местам, якое па захопе гарэла 17 дзён<ref name="evkl444"/>. 11 ліпеня 1660 году войскі Вялікага Княства Літоўскага на чале з [[Міхал Казімер Пац|М. К. Пацам]] вызвалілі сталіцу. Кіраўніка маскоўскай залогі пакаралі сьмерцю ўласныя салдаты — за катаваньні і масавыя забойствы месьцічаў з асаблівай жорсткасьцю: ''«много людей невинно покарал и на части рассекши, из пушек ими стрелял, иных на кол сажал, беременных женщин на крюках за ребра вешал, и они вися на крюках, рождали младенцев»''<ref name="ehb296"/>. У выніку гэтай вайны Вільня страціла палову насельніцтва, захопнікі зруйнавалі і разрабавалі места. Толькі ў канцы XVII ст. Сапегі, Пацы і Слушкі пачалі адбудоўваць палацы і фундаваць цэрквы і касьцёлы. У [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікую Паўночную вайну]] Вільню двойчы руйнавалі [[Швэцыя|швэдзкія]] войскі, у 1702 і 1707 гадох. Места моцна пацярпела ад мору ў 1709—1711 гадох. Па вайне Вільня паступова адрадзілася. Тут пачалі выходзіць газэты «Кур’ер Літоўскі» («Kurier Litewski») і «Газэта Віленская» («Gazeta Wileńska»). У 1773 годзе па ліквідацыі [[Езуіты|ордэна езуітаў]] утварылася [[Адукацыйная камісія]]. У 1788 годзе Расейская імпэрыя ўвяла свае войскі ў Вільню. У 1794 годзе места стала адным з галоўных цэнтраў [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньня Т. Касьцюшкі]]. У ноч на 23 красавіка паўстанцы на чале з [[Якуб Ясінскі|Я. Ясінскім]] узялі ўладу ў свае рукі. Яны раззброілі расейскія войскі і арыштавалі афіцэраў на чале з генэрал-маёрам М. Арсеньевым. Утварылася [[Найвышэйшая Літоўская Рада]]. 19—20 ліпеня Вільні беспасьпяхова штурмавалі расейскія войскі, аднак 11 жніўня яны ўсё ж захапілі места і такім чынам здушылі паўстаньне ў Вялікім Княстве Літоўскім. <gallery caption="Места на акварэлях [[Юзэф Пешка|Юзэфа Пешкі]]" widths="150" heights="150" class="center"> Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (J. Pieška, 1797).jpg|[[Віленская ратуша|Ратуша]], 1797 г. Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (J. Pieška, 1797).jpg|[[Вялікая вуліца (Вільня)|Вялікая вуліца]], 1797 г. Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (J. Pieška, 1808).jpg|Ратуша, 1808 г. Vilnia, Vialikaja. Вільня, Вялікая (J. Pieška, 1808).jpg|Вялікая вуліца, 1808 г. </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Vilnia, Katedra. Вільня, Катэдра (J. Pieška, 1808).jpg|[[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Катэдра]], 1808 г. Vilnia, Antokal. Вільня, Антокаль (J. Pieška, 1808).jpg|[[Антокаль]], 1808 г. Vilnia, Zarečča-Papłavy. Вільня, Зарэчча-Паплавы (J. Pieška, 1808).jpg|[[Зарэчча (Вільня)|Зарэчча]], 1808 г. Vilnia, Vialla. Вільня, Вяльля (J. Pieška, 1808).jpg|Рака [[Вяльля]], 1808 г. </gallery> === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (V. Adam, 1846).jpg|значак|Адступленьне французаў празь Вільню. [[Ян Дамель|Я. Дамель]], 1846 г.]] У выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) Вільня апынулася ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], дзе стала цэнтрам сьпярша [[Літоўская губэрня|Літоўскай]], потым [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]], [[Віленскае генэрал-губэрнатарства|Віленскага генэрал-губэрнатарства]]. У 1797 годзе пры Віленскім унівэрсытэце адкрылася школа прыгожых мастацтваў, пераўтвораная ў 1803 годзе ў факультэт малярства, скульптуры і гравюры. У пачатку XIX ст. Вільня была трэцім велічынёй местам у Расейскай імпэрыі (пасьля [[Масква|Масквы]] і [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]])<ref name="ehb296">[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], Таляронак С., [[Арсень Ліс|Ліс А.]], Сакалова М., Шаўцоў Ю. Вільня // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 296.</ref>, тут было больш за 700 мураваных і столькіх ж драўляных будынкаў, 25 касьцёлаў і цэркваў, 23 кляштары і манастыры. У [[вайна 1812 году|вайну 1812 году]] 16 чэрвеня Вільню занялі войскі [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]], які 1 ліпеня падпісаў дэкрэт аб стварэньні Часовага Ўраду Вялікага Княства Літоўскага. 28 лістапада места зноў занялі расейскія войскі. Па вайне тут існавалі патрыятычныя таварыствы [[шубраўцы|шубраўцаў]], [[Філяматы|філяматаў]], [[Філярэты|філярэтаў]], «[[Прамяністыя (таварыства)|прамяністых]]». [[Файл:Biełarusy. Беларусы (1885).jpg|значак|[[Беларусы]] на этнаграфічнай мапе Эўропы ([[Парыж]], 1885 г.)]] За часамі [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня 1830—1831 гадоў]] у Вільні дзеяў [[Віленскі паўстанцкі камітэт|паўстанцкі камітэт]], арганізоўваліся аддзелы для змаганьня з царскімі войскамі. Па здушэньні паўстаньня ўлады Расейскай імпэрыі зачынілі Віленскі ўнівэрсытэт. На 1835 год Вільня налічвала 10 прадмесьцяў: [[Антокаль]], [[Папоўшчына (Вільня)|Папоўшчыну]], [[Зарэчча (Вільня)|Зарэчча]], [[Паплавы (Вільня)|Паплавы]], [[Росы (Вільня)|Росы]], [[Востры Канец]], [[Руднішкі]], [[Пагулянка (Вільня)|Пагулянку]], [[Лукішкі (Вільня)|Лукішкі]], [[Сьніпішкі (Вільня)|Сьніпішкі]]. У месьце было 1552 дамы і 6 рынкаў, дзеялі 25 касьцёлаў, 20 кляштараў і 7 капліцаў, 2 царквы і 2 манастыры, эвангельскія царква і капліца, мячэт і 4 сынагогі<ref name="ehb297">[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], Таляронак С., [[Арсень Ліс|Ліс А.]], Сакалова М., Шаўцоў Ю. Вільня // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 297.</ref>. [[Файл:Открытие памятника Муравьёву.jpg|значак|значак|Урачыстае адкрыцьцё помніка [[Мураўёў-Вешальнік|Мураўёву-вешальніку]], 1898 г.]] У час [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] у Вільні выдавалася газэта «[[Мужыцкая праўда]]», дзеяў Выканаўчы аддзел Літвы. Тут на Лукіскім пляцы 22 сакавіка 1864 году расейскія ўлады пакаралі сьмерцю [[Кастусь Каліноўскі|Кастуся Каліноўскага]]. Зь сярэдзіны XIX ст. у Вільні пачала разьвівацца прамысловасьць. У 1860—1862 гадох празь места прайшла чыгунка [[Пецярбург]] — [[Варшава]], у 1874 годзе — [[Лібава-Роменская чыгунка|Лібаўска-Роменская]]. У 1864 годзе ў Вільні адкрылася першая фабрыка (газавая), пачаў дзеяць чыгуналіцейны завод Цымэрмана. Найбольшае прадпрыемства таго часу — тытунёвае таварыства Дурунчы і Шмемана — утварылася ў 1865 годзе. У пачатку 1880-х гадоў адкрыліся прадпрыемствы мэтала — і дрэваапрацоўкі, гарбарнай, харчовай прамысловасьці. У 1894—1895 гадох у месьце працавалі 286 прадпрыемстваў, у 1906 годзе — 225, у 1914 годзе — 266. У 1897 годзе ўтварылася акцыянэрнае таварыства [[бровар]]а Шопэна, у 1900 годзе пачаў працаваць мэталаапрацоўчы завод. З пачаткам дзейнасьці газавай фабрыкі, цэнтральная частка места асьвятлялася газай (з 1876 году — іншыя вуліцы). У 1879—1882 гадох замест драўлянага водаправоду праклалі жалезны. З 1893 году пачала працаваць [[конка]], з 1896 году — тэлеграфная станцыі і тэлефонная сетка. У 1905 годзе зьявіліся першыя аўтамабілі, у 1908 годзе — [[трамвай]]<ref name="ehb298">[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], Таляронак С., [[Арсень Ліс|Ліс А.]], Сакалова М., Шаўцоў Ю. Вільня // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 298.</ref>. У пачатку XX ст. у Вільні дзеялі 31 царква і 3 манастыры, 15 касьцёлаў і 3 кляштары, малельня старавераў, 2 лютэранскія і кальвінскі зборы, 5 сынагогаў і 90 малітоўных дамоў, мячэт. Існавала некалькі навучальных установаў, у тым ліку настаўніцкі інстытут, 2 мужчынскія і 1 жаночая гімназія, рэальная, меская, чыгуначная, клясычная, пяхотна-юнкерская, камэрцыйная і хіміка-тэхналягічная вучэльні, паштова-тэлеграфная школа, Літоўская духоўная і Рымска-каталіцкая эпархіяльныя сэмінарыі, Марыінскія вышэйшыя жаночыя курсы, і інш. У канцы XIX — пачатку XX стагодзьдзяў у Вільні дзеялі [[Першая беларуская трупа Ігната Буйніцкага]] і Беларускі музычны драматычны гурток. З 1906 году выдаваліся газэты «[[Наша Ніва]]» і «[[Наша Доля]]», пазьней часопіс «[[Саха (1912)|Саха]]». Працавалі [[Беларускае выдавецкае таварыства]], выдавецтва «Нашай Нівы», выдавецкае таварыства «[[Наша Хата]]», друкарня [[Марцін Кухта|Марціна Кухты]], якая выдала многія беларускія кнігі, першая беларуская кнігарня<ref name="ehb299">[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], Таляронак С., [[Арсень Ліс|Ліс А.]], Сакалова М., Шаўцоў Ю. Вільня // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 299.</ref>. 12 лютага 1910 году ў клюбе чыгуначнікаў адбылася [[Першая беларуская вечарынка ў Вільні]]. <gallery caption="Віленскі альбом" widths="150" heights="150" class="center"> Vilnia, Vostraja Brama. Вільня, Вострая Брама (H. Moulin, 1848-52) (2).jpg|Вокладка з [[Вострая брама|Вострай брамай]] Vilnia, Vialiki Dvor. Вільня, Вялікі Двор (1850).jpg|[[Ансамбль Віленскага ўнівэрсытэту|Вялікі Двор]] Vilnia, Katedra. Вільня, Катэдра (I. Deroy, 1845).jpg|[[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Катэдра]] Vilnia, Bernardynskaja. Вільня, Бэрнардынская (P. Benoist, 1850).jpg|[[Касьцёл Сьвятой Ганны (Вільня)|Касьцёл Сьвятой Ганны]] </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Vilnia, Kalvaryja. Вільня, Кальварыя (L. Bichebois, 1849).jpg|Кальварыя Vilnia, Antokal. Вільня, Антокаль (L. Bichebois, 1848).jpg|[[Антокаль]] Vilnia, Masalski. Вільня, Масальскі (P. Benoist, 1850).jpg|[[Прэзыдэнцкі палац (Вільня)|Біскупскі палац]] Vilnia, Śnipiški, Jezuicki. Вільня, Сьніпішкі, Езуіцкі (L. Bichebois, 1848-49).jpg|[[Сьніпішкі]] </gallery> === Найноўшы час === ==== Паміж Беларусьсю, Летувой і Польшчай ==== [[Файл:Vilnia, Zavalnaja. Вільня, Завальная (1907).jpg|значак|Рэдакцыя «[[Наша Ніва|Нашай Нівы]]» на [[Вуліца Завальная (Вільня)|Завальнай вуліцы]], 1907 г.]] За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў 1915 годзе Вільню занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. Дзеячы [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага адраджэньня]] браты [[Іван Луцкевіч|Іван]] і [[Антон Луцкевіч]]ы разам з [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлавам Ластоўскім]] выступілі з прапановай аднавіць [[Вялікае Княства Літоўскае]] з сталіцай у Вільні, аднак гэтая ідэя не знайшла падтрымкі ў летувіскіх дзеячоў<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 347.</ref>. У верасьні 1917 году ў месьце ўтварылася [[Летувіская Тарыба]] пранямецкай арыентацыі<ref name="ehb299"/>. У гэты час у Вільні дзеялі [[Віленская беларуская рада]], [[Беларускі нацыянальны камітэт (Вільня)|Беларускі нацыянальны камітэт]], знаходзілася кіраўніцтва [[Беларуская сацыял-дэмакратычная работніцкая група|Беларускай сацыял-дэмакратычнай работніцкай групы]], адбыліся [[Беларуская канфэрэнцыя (1918)|Беларуская канфэрэнцыя 1918 году]], [[Беларускі зьезд Віленшчыны і Гарадзеншчыны]], выдаваліся газэта «[[Гоман (1916)|Гоман]]», распачало дзейнасьць [[Беларускае навуковае таварыства (1918)|Беларускае навуковае таварыства]], з 1916 году працавала выдавецтва [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]]. Апроч адкрытых у 1915—1916 гадох першых беларускіх школаў, 1 студзеня 1919 году тут заснавалі [[Віленская беларуская гімназія|Віленскую беларускую гімназію]]. У 1919 годзе Беларускае таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны зладзіла ў Вільні беларускі прытулак Золак. Аднавіла спыненую вайной Беларускае выдавецкае таварыства. У канцы 1910-х гадоў у Вільні зьявіліся пэрыядычныя выданьні [[Грамадзянін (1919)|Грамадзянін]], [[Беларуская думка (1919)|Беларуская думка]], [[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]], [[Незалежная Беларусь]], [[Наша думка]], [[Незалежная думка (1920)|Незалежная думка]], аднавіла выхад Наша Ніва. Адкрыліся адмысловыя беларускія настаўніцкія курсы. У 1916—1920 гадох дзеяў беларускі клюб з драматычным гуртком, у 1916 годзе — беларускі дзіцячы тэатар на чале з С. Корф<ref name="ehb299"/>. [[Файл:Vilnia, Bieł-čyrvona-bieły ściah-Pahonia. Вільня, Бел-чырвона-белы сьцяг-Пагоня (30.12.1927).jpg|значак|Зьезд [[Таварыства беларускай школы]] ў Вільні зь [[Беларусы|беларускай]] [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальнай сымболікай]], 1927 г.]] 16 лютага 1918 году Летувіская Тарыба абвясьціла Вільню сталіцай адноўленай [[Летува|Летувіскай дзяржавы]], хаця фактычнай сталіцай Летувы была [[Коўна]]. Адначасна 25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Вільня абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Тут утварылася [[Беларуская рада]], жыхары места атрымалі Пасьведчаньні [[Народны Сакратарыят БНР|Народнага Сакратарыяту БНР]]<ref>{{Літаратура/ВГАБ|4к}} С. 19.</ref>. 14 жніўня 1918 году адбылася нарада прадстаўнікоў сацыял-дэмакратычных арганізацыяў Летувы і Заходняй Беларусі, 1—3 кастрычніка 1918 году — першы зьезд Камуністычнай партыі Летувы і Заходняй Беларусі. У сьнежні 1918 году ў Вільні знаходзіўся ўрад БНР. Па адыходзе нямецкіх войскаў, 1 студзеня 1919 году польская мясцовая Самаахова заняла места і разьбіла бальшавікоў, аднак ужо 5 студзеня мусіла была адступіць, уцякаючы ад саветаў<ref>Kronika powstań polskich 1794—1944. — Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1994. S. 345.</ref><ref name="smdb-82">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. S. 82.</ref>. Па займаньні гэтай тэрыторыі [[Чырвоная армія|Чырвонай арміяй]] 15 сьнежня 1918 году Вільню абвясьцілі сталіцай Савецкай Летувы. 27 лютага 1919 году Вільня стала сталіцай [[ЛітБел|Літоўска-Беларускай ССР (ЛітБел)]]. 19 красавіка 1919 году Вільню занялі польскія войскі<ref name="smdb-82"/>. Савецкія войскі зноў занялі Вільню 14 ліпеня 1920 году<ref>Wilno. Przewodnik krajoznawczy Juljusza Kłosa Prof. Uniwersytetu St. Batorego. Wydanie trzecie poprawione. — Wilno: Wydawnictwo Wileńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, 1937. S. 41.</ref>. Як вынік «бунту» дывізіі [[Люцыян Жалігоўскі|Жалігоўскага]], які адбыўся 8 кастрычніка 1920 году Вільня на пэўны час стала цэнтрам [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]]. 8 студзеня 1922 году адбыліся выбары ў Часовы Сойм Сярэдняй Літвы, які 20 лютага 1922 году пастанавіў далучыць Віленскую зямлю да міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]. ==== Цэнтар беларускага нацыянальна-вызвольнага руху ==== [[Файл:Vilnia, Bieł-čyrvona-bieły ściah-Pahonia. Вільня, Бел-чырвона-белы сьцяг-Пагоня (1931).jpg|значак|Хор [[Беларускі студэнцкі саюз|Беларускага студэнцкага саюзу]] пры [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] на чале з [[Рыгор Шырма|Рыгорам Шырмам]] і з удзелам [[Міхась Забэйда-Суміцкі|Міхася Забэйды-Суміцкага]], 1931 г.]] [[Файл:Vilenskaja biełaruskaja gimnazija-1.jpg|значак|Сьвяткаваньне ўгодкаў абвяшчэньня [[БНР]] у [[Віленская беларуская гімназія|Віленскай беларускай гімназіі]], 1935 г.]] У складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі Вільня стала цэнтрам нацыянальна-вызвольнага руху ў Заходняй Беларусі. З 1921 году тут дзеяла [[Таварыства беларускай школы]], якое выдавала Бюлетэнь ТБШ, часопіс [[Беларускі летапіс (1933)|Беларускі летапіс]] і газэту [[Шлях (1932)|Шлях]]) і Беларускі каапэратыўны банк з аддзеламі ў Пінску і Глыбокім. Студэнты-беларусы стварылі [[Беларускі студэнцкі саюз]], які выдаваў часопісы [[Наш Шлях (часопіс)|Наш Шлях]] і [[Студэнцкая думка (Вільня)|Студэнцкая думка]]. Дзеялі [[Беларускі народны тэатар]], працаваў [[Беларускі музэй у Вільні|Беларускі музэй]]. Таварыства [[Беларуская хатка ў Вільні]] выдавала часопіс [[Беларуская хата (1926)|Беларуская хатка]] (1926), таварыства [[Радом]] — газэту [[Беларускі дзень]] (1927—1928). У 1927 годзе існавала арганізацыя маладых пісьменьнікаў і мастакоў Заходняй Беларусі [[Веснаход]]. У сярэдзіне 1920-х гадоў у Вільні знаходзілася кіраўніцтва [[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|Беларускай сялянска-работніцкай грамады]], якая выдавала газэты [[Жыцьцё беларуса]], [[Беларуская Ніва (1925)|Беларуская ніва]], [[Беларуская справа]], [[Наш голос (1927)|Наш голос]], [[Наша воля (1927)|Наша воля]], [[Народны звон (1926)|Народны звон]], часопіс [[Маланка (часопіс)|Маланка]] і іншыя. У 1925 годзе паслы сойму [[Васіль Рагуля|В. Рагуля]] і [[Фабіян Ярэміч|Ф. Ярэміч]] заснавалі ў Вільні [[Беларускі сялянскі саюз]], які выдаваў газэту [[Сялянская Ніва]], [[Ян Станкевіч|Я. Станкевіч]] — [[Беларуская сялянская партыя|Беларускую сялянскую партыю]] і яе газэту [[Народ (газэта)|Народ]]. Актывізавалася дзейнінасьць беларускіх каталікоў і праваслаўных, якія выдавалі часопісы і газэты [[Праваслаўны беларус]], [[Беларуская зарніца]], [[Сьветач Беларусі]], [[Хрысьціянская Думка]], выходзіла ўніяцкая газэта [[Да Злучэньня!]] Агулам выдаваліся больш за 100 беларускіх газэтаў і часопісаў. Паводле статыстычных зьвестак, пададзеных Віленскім унівэрсытэтам у 1928 годзе, паводле калькасьці і накладу пэрыядычных выданьняў у Вільні беларусы займалі другое месца пасьля палякаў, якім належала дзяржаўная ўлада, тым часам летувісы займалі толькі пятае месца — пасьля жыдоўскага і расейскага друку<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 369.</ref>. У 1930-я гады польскія ўлады забаранілі дзейнасьць ТБШ і [[Беларускі інстытут гаспадаркі і культуры|Беларускага інстытуту гаспадаркі і культуры]], спынілі працу некалькі беларускіх выдавецтваў<ref name="ehb300">[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], Таляронак С., [[Арсень Ліс|Ліс А.]], Сакалова М., Шаўцоў Ю. Вільня // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 300.</ref>. ==== Паміж Беларускай ССР і Летувой ==== [[Файл:Пастанова часовай управы Вільні аб патрымцы ўваходжаньня ў склад Беларускай ССР (6.10.1939).jpg|значак|Пастанова часовай управы Вільні ад 6 кастрычніка 1939 г. аб патрымцы ўваходжаньня ў склад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]], надрукаваная ў газэце [[Віленская праўда (1939)|Віленская праўда]]]] 19 верасьня 1939 году згодна [[Пакт Молатава-Рыбэнтропа|пактам Молатава-Рыбэнтропа]] ў Вільню ўвайшлі савецкія войскі, утварылася [[Віленская вобласьць]]. 22 верасьня па-беларуску пачала выходзіць газэта «[[Віленская праўда (1939)|Віленская праўда]]», таксама ў Вільні разьмясьцілася рэдакцыя галоўнай савецкай газэты для [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] — «[[Свабодная Беларусь]]». 24 верасьня ў актавай залі Віленскай беларускай гімназіі адбылася афіцыйная ўрачыстасьць з нагоды далучэньня Вільні да Беларусі. Каб задаволіць попыт на беларускамоўнае навучаньне ў гімназіі арганізавалі дзесяць паралельных клясаў, а неўзабаве выйшла пастанова ўладаў аб адкрыцьці [[Віленская беларуская гімназія|Другой Віленскай беларускай гімназіі]]. На [[Лукіскі пляц|Лукіскім пляцы]] адбыўся мітынг з удзелам 75 тысячаў месьцічаў, у рэзалюцыі якога гаварылася, што працоўныя Вільні галасуюць за ўваходжаньне ў склад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 377.</ref>. [[Файл:Подписание советско-литовского договора о передаче Литве города Вильно.jpg|значак|Міністар замежных справаў Летувы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Урбшыс||be|Юозас Урбшыс}} падпісвае [[Савецкая-летувіская ўмова аб узаемнай дапамозе|ўмову]] з [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] аб узаемнай дапамозе і перадачы Летуве места Вільні, 10 кастрычніка 1939 г.]] Па таемным пераразьмеркаваньні зонаў уплыву паміж [[Трэці Райх|Трэцім Райхам]] і [[СССР]] (28 верасьня 1939 году) 10 кастрычніка 1939 году адбылося падпісаньне [[савецка-летувіская дамова 1939 году|савецка-летувіскай дамовы]] аб перадачы Летуве Вільні і Віленскай вобласьці. У Беларускай ССР дамова не публікавалася да 1 лістапада<ref name="Arlou-2012-379">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 379.</ref> (у дзень яе складаньня газэта «[[Звязда]]» апублікавала карэспандэнцыю, дзе паведамлялася, як віленчукі рыхтуюцца да выбараў дэпутатаў у Народны сход Заходняй Беларусі)<ref name="Arlou-2012-379"/>. 12 кастрычніка 1939 году старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі [[Васіль Захарка]] накіраваў пратэст прэзыдэнту Летувы [[Антанас Сьмятона|Антанасу Сьмятоне]] супраць падпісаньня дамовы «аб пераходзе да Летувы беларускага места Вільні і беларускіх зямель Віленскай вобласьці», у якой паказаў на адказнасьць Летувы перад беларускім народам за гэты акт. 22 кастрычніка 1939 году [[Вячаслаў Молатаў|Молатаў]] заявіў [[Наткевіч]]у, што СССР супраць зьмяненьняў граніцы, усталяваных дамовай ад 10 кастрычніка 1939 году, але не пярэчыць супраць таго, каб летувісы, якія жадаюць выехаць з Заходняй Беларусі ў Летуву, зрабілі гэта<ref name="ЭГБ-195">{{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 195.</ref>. Прытым падрыхтоўка, падпісаньне і ратыфікацыя дамовы ажыцьцяўляліся без удзелу ўпаўнаважаных прадстаўнікоў БССР, яна не абмяркоўваўся ў вышэйшых органах дзяржаўнай улады Беларусі, дамова парушала палажэньні Канстытуцыі СССР 1936 году і Канстытуцыі БССР 1937 году, якія патрабавалі згоды саюзнай рэспублікі на зьмяненьне яе граніц. З пункту гледжаньня міжнароднага права дамова была чарговым падзелам тэрыторыі Беларусі<ref>{{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 197.</ref>. Супраць далучэньня Вільні і Віленшчыны да Летувы выступіў урад Польшчы, не падтрымалі дамовы [[Ангельшчына]] і [[Францыя]]. [[Файл:Чаму мы аддалі Вільню Летуве? (Зьвязда, 16.11.1939).jpg|значак|Фрагмэнт артыкула «Расьце палітычная актыўнасьць хатніх гаспадынь» з газэты Беларускай ССР «[[Звязда|Зьвязда]]» ад 16 лістапада {{nowrap|1939 г.}} з актуальным пытаньнем: «Чаму мы аддалі Вільню Летуве?»]] Па падпісаньні дамовы зь летувісамі [[НКВД]] арыштавала шэраг беларускіх дзеячоў у Вільні — [[Антон Луцкевіч|Антона Луцкевіча]], [[Уладзімер Самойла|Уладзімера Самойлу]], [[Макар Краўцоў|Макара Краўцова]], [[Янка Пазьняк|Янку Пазьняка]], [[Вячаслаў Багдановіч|Вячаслава Багдановіча]], [[Сяргей Бусел|Сяргея Бусла]], [[Вінцэнт Жук-Грышкевіч|Вінцэнта Жук-Грышкевіча]], [[Антон Неканда-Трэпка|Антона Неканда-Трэпку]] ды іншых<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 380.</ref>. ==== Другая сусьветная вайна ==== [[Файл:Peoples of Eastern Europe by United States Department of State (1943).jpg|значак|Этнаграфічная мапа Ўсходняй Эўропы (Вільня — частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі, заселенай беларусамі]]), складзеная супрацоўнікамі [[Дзяржаўны Дэпартамэнт ЗША|Дзяржаўнага Дэпартамэнту ЗША]] ў 1943 г.]] 27 кастрычніка 1939 году летувіскія войскі ўвайшлі ў Вільню, а 28 кастрычніка адбылася афіцыйная цырымонія сустрэчы летувіскіх войскаў. У сьнежні 1939 году прэм’ер-міністар Летувы заявіў, што «Вільня і Віленскі край хоць ускосна, заваяваныя нашай арміяй»<ref name="ЭГБ-195"/>. Тым часам узамен за далучэньне Вільні летувісы пагадзіліся разьмясьціць у сваёй краіне савецкія вайсковыя базы<ref name="Arlou-2012-379"/>. 3 жніўня 1940 году па ўльтыматуме [[СССР]] Летува бяз збройнага супраціву ўвайшла ў яго склад, Вільня стала сталіцай [[Летувіская ССР|Летувіскае ССР]]. Неўзабаве Віленскую беларускую гімназія пераўтварылі сьпярша ў прагімназію, а потым — у няпоўную сярэднюю школу, а Беларускі музэй далучылі да Акадэміі навук Летувіскай ССР. За часамі [[Другая сусьветная вайна|Другой Сусьветнай Вайны]] 24 чэрвеня 1941 году Вільню акупавалі войскі [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]], якія перадалі места пад уладу летувіскай адміністрацыі. Нацысты з дапамогай летувіскіх добраахвотнікаў забілі ў [[Віленскае гета|Віленскім гета]] 95% усіх жыдоў Вільні. Нягледзячы на карныя антыбеларускія акцыі з боку [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]], летувіскіх паліцыйных фармаваньняў і дывэрсантаў НКВД, у Вільні запрацавалі некалькі пачатковых беларускіх школаў, гімназія і настаўніцкая сэмінарыя, аднавіў дзейнасьць Беларускі музэй імя Івана Луцкевіча, пачала выдавацца газэта «[[Беларускі голас (1942)|Беларускі голас]]». Пад прыкрыцьцём дазволенага немцамі [[Беларускі нацыянальны камітэт (Вільня)|Беларускага нацыянальнага камітэту]] дзеяў віленскі камітэт падпольнай [[Беларуская незалежніцкая партыя|Беларускай незалежніцкай партыі]], што мела на мэце ўтварыць адзіны нацыянальны фронт дзеля змаганьня з нацыстамі і бальшавікамі за незалежную Беларусь<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 383.</ref>. У лютым 1944 году ўлады Трэцяга Райху з улікам этнічнага і гістарычнага аспэктаў перадалі Вільню і Віленшчыну ў склад [[Генэральная акруга Беларусь|Генэральнай акругі Беларусь]] (разам зь [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчынай]], [[Пінскі павет|Піншчынай]] і [[Мазырскі павет|Мазыршчынай]])<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 384.</ref>. 13 ліпеня 1944 году места занялі савецкія войскі. [[Лаўрэнці Берыя]] ў сваім спэцыяльным паведамленьні [[Ёсіф Сталін|Ёсіфу Сталіну]], [[Вячаслаў Молатаў|Вячаславу Молатаву]], [[Георгі Малянкоў|Георгію Малянкову]] і [[Аляксей Інакенцьевіч Антонаў|Аляксею Антонаву]] аб выніках апэрацыі з раззбраеньня салдат і афіцэраў польскай [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]] ад 3 жніўня 1944 году пісаў<ref>[https://docs.historyrussia.org/ru/nodes/330527#mode/inspect/page/2/zoom/4 Спецсообщение Л. П. Берии И. В. Сталину, В. М. Молотову, Г. М. Маленкову, А. И. Антонову об итогах операции по разоружению солдат и офицеров польской Армии Крайовой. 3 августа 1944 г.] // ГА РФ. Ф. 9401 сч. Оп. 2. Д. 66. Л. 124—129. Копия. Машинопись.</ref>: {{Цытата|Стаўленьне насельніцтва да вызваленьня Вільні з-пад нямецкай улады станоўчае. Насельніцтва выказвае задавальненьне, што імша ў касьцёлах будзе цяпер служыцца па-польску, а не па-летувіску. Насельніцтва таксама спадзяецца, што Вільня будзе далучаная да Заходняй Беларусі — абы не да Летувы.}} ==== У складзе Летувы ==== Нягледзячы на меркаваньне віленчукоў і боязнь летувісаў страціць Вільню праз факты масавай супрацы з нацыстамі, Сталін пастанавіў пакінуць места Летувіскай ССР<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 385.</ref>. Па вайне летувіскія ўлады зачынілі беларускую гімназію і настаўніцкую сэмінарыю, а Беларускі музэй імя Івана Луцкевіча ліквідавалі і фактычна разрабавалі — большая частка яго збораў трапіла ў летувіскія музэйныя фонды і бібліятэку Акадэміі навук Летувы<ref name="Arlou-2012-386">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 386.</ref>. Да 10 жніўня 1946 году 86,9 тыс. жыхароў Вільні і Віленшчыны запісалася палякамі і выехала з СССР у Польшчу, пазьней — яшчэ каля 24 тысячаў. У 1944—1946 гадох у места перасялілі каля 100 тысячаў этнічных летувісаў, агулам да пачатку 1950-х гадоў — каля 150 тысячаў<ref name="be174">{{Літаратура/БелЭн|4к}} С. 174.</ref>. Гэты працэс працягваўся і ў наступныя дзесяцігодзьдзі<ref name="ehb302">[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], Таляронак С., [[Арсень Ліс|Ліс А.]], Сакалова М., Шаўцоў Ю. Вільня // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 302.</ref>. Адначасна праводзілася масавая палянізацыя беларусаў-каталікоў<ref name="be174"/>. На ўзгадненьне з Масквой і камуністычнай Польшчай летувіскія ўлады замест беларускіх школаў насаджалі польскія і расейскія, колькасьць студэнтаў-беларусаў у летувіскім Віленскім унівэрсытэце не перавышала 1%<ref name="Arlou-2012-386"/>. У гэты ж час савецкія ўлады цалкам спынілі ўсякае беларускае культурнае і палітычнае жыцьцё. Практычна ўсе беларускія дзеячы і іхныя радзіны трапілі пад арышты і дэпартацыю<ref name="be174"/><ref name="ehb301">[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], Таляронак С., [[Арсень Ліс|Ліс А.]], Сакалова М., Шаўцоў Ю. Вільня // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 301.</ref>. Рэшта беларусаў цярпела дыскрымінацыю пры ўладкаваньне на дзяржаўную службу, сярод іх значна павялічылася беспрацоўе<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 382.</ref>. З канца 1980-х гадоў Вільня стала галоўным цэнтрам руху за незалежнасьць Летувы, абвешчанай 11 сакавіка 1991 году. У месьце стварылі Таварыства беларускай культуры (1987 год), клюб аматараў беларускай народнай творчасьці «[[Сябрына (Вільня)|Сябрына]]» і іншыя. У студзені 1989 году ў Вільні прайшоў другі вальны сойм беларускіх суполак, у чэрвені таго ж году — першы зьезд [[Беларускі Народны Фронт|Беларускага Народнага Фронту]]. Пытаньне аб законнасьці і правамоцнасьці перадачы Віленскай вобласьці і іншых беларускіх зямель Летуве зноў узьнікла ў канцы 1980 — пачатку 1990-х гадоў у зьвязку з дэзынтэграцыяй Савецкага Саюзу. 29 сакавіка 1990 году Прэзыдыюм Вярхоўнага савету БССР прыняў заяву, у якой гаварылася, што Беларусь у выпадку выхаду Летувы са складу СССР будзе патрабаваць вярнуць ёй беларускія землі — места Вільню і Віленскую вобласьць, Сьвянцянскі і часткі тэрыторыі 5-і іншых раёнаў Летувы. Гэту заяву фактычна падтрымаў прэзыдэнт СССР [[Міхаіл Гарбачоў]], якія адзначыў на прэс-канфэрэнцыі ў [[Вашынгтон (горад)|Вашынгтоне]] 3 чэрвеня 1990 году, што тэрыторыя Летувы ўлучае ў сябе некалькі рэгіёнаў, якія раней належалі Беларусі<ref name="ЭГБ-195"/>. Аднак па распадзе СССР Вільня засталася сталіцай незалежнае Летувіскае Рэспублікі. Як адзначае гісторык [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Уладзімер Арлоў]], ультыматыўная заява з боку Вярхоўнага савету БССР, кантраляванага камуністамі, што дзесяцігодзьдзямі праводзілі палітыку [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікацыі Беларусі]], напраўду была спробай Масквы стварыць яшчэ адзін ваенны канфлікт кшталту [[Карабаская вайна|Карабаху]] або [[Прыднястроўскі канфлікт|Прыднястроўя]]е<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 370.</ref>. Калі ў 1992 годзе вялікая група грамадзкіх і культурных дзеячоў зьвярнулася да таго ж самага Вярхоўнага савету з просьбай абмеркаваць стварэньне супольнай камісіі дзеля распрацоўкі варыянту-кампрамісу будучага ўладкаваньня Вільні і Віленшчыны (статус самакіраваньня, вольнага места, незалежнай ад Летувы і Беларусі зоны або аўтаноміі) з запросінамі экспэртаў-назіральнікаў Рады Бясьпекі ААН, то кіраўніцтва Вярхоўнага савету нават не паставіла гэтага пытаньня на разгляд<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 371.</ref>. У 1991 годзе ў Вільні аднавілася выданьне газэты «[[Наша Ніва]]», на факультэце славістыкі Віленскага пэдадагічнага ўнівэрсытэту пачала дзеяць катэдра беларускай мовы, літаратуры і этнакультуры. У 1992 годзе ў месьце ўтварылася Каардынацыйная рада [[Беларускае згуртаваньне ў Летуве|Беларускага згуртаваньня ў Летуве]]. У 1993 годзе аднавілася [[Таварыства беларускай школы]], адкрылася беларуская сярэдняя школа імя Францішка Скарыны. У чэрвені 2005 году зь [[Менск]]у ў Вільню пераехаў [[Эўрапейскі гуманітарны ўнівэрсытэт]], які знаходзіцца ў летувіскай сталіцы на правах унівэрсытэту ў выгнаньні, адначасна маючы ўсе правы эўрапейскай вышэйшай навучальнай установы. У 2009 годзе Вільню абралі Эўрапейскай культурнай сталіцай. У 2015 годзе [[Рэмігіюс Шымашус]] стаў першым беспасярэдне абраным мэрам места<ref>[http://arquivo.pt/wayback/20160518050243/http://www.2013.vrk.lt/2015_savivaldybiu_tarybu_rinkimai/output_lt/rezultatai_vienmand_apygardose2/apygardos_rezultatai7829.html Balsavimo rezultatai], 2013.vrk.lt.</ref>. Па атрыманьні незалежнасьці ў Вільні адрамантавалі многія з старых будынкаў, на беразе [[Вяльля|Вяльлі]] ў гістарычных Сьніпішках збудавалі новыя камэрцыйныя будынкі. Гэты раён, як чакаецца, стане асноўным адміністрацыйным і дзелавым цэнтрам места. Ён улучае ў сябе сучасныя жылыя і гандлёвыя плошчы з будынкам муніцыпалітэту і 129-мэтровы будынак [[Europa Tower]]. Будаваньне штаб-кватэры [[Swedbank]] стала сымбалем важнасьці скандынаўскіх банкаў у Вільні. У 2008 годзе ў месьце збудавалі комплекс «[[Віленскі бізнэсовы порт]]», адна зь ягоных вежаў у наш час ёсьць пятым вышынёй будынкам у Летуве. На сёньняшні дзень насельніцтва і эканоміка Вільні імкліва расьце. == Геаграфія == === Агульная характарыстыка === Знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы Летувы. Ляжыць на сутоцы рэк [[Вільня (рака)|Вільні]] і [[Вяльля|Вяльлі]], за 33 км ад граніцы зь Беларусьсю. Плошча 392 км², 20,2% агульнай плошчы займае забудова, астатняя частку — зялёныя насаджэньні (43,9) і водныя аб’екты (2,1). === Клімат === Клімат Вільні [[Мерны клімат|мерны]] [[кантынэнтальны клімат|кантынэнтальны]] з рысамі морскага, што тлумачыцца ўплывам [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]]. Зіма адносна мяккая і сьнежная, лета кароткае і прахалоднае. Вясна і восень вельмі зацяжныя. Большую частку году дамінуе пахмурнае надвор’е. Ападкаў у сярэднім выпадае 688 мм у год, максымум — у ліпені. Моцная сьпёка ў летні пэрыяд і траскучыя маразы ўзімку бываюць, але рэдка. * Сярэдняя [[тэмпэратура]] — + 6,6&nbsp;°C * Сярэдняя [[вільготнасьць паветра]] — 80% * Сярэдняя [[Шкала Бофарта|хуткасьць ветру]] — 3,9 м/с {{Кліматычная інфармацыя | Назва_ў_родным_склоне = Вільні | Крыніца [http://pogoda.ru.net/climate2/26730.htm «Надвор'е і Клімат»]{{ref-ru}} | Студзень_сяр=-4.1 | Студзень_ападкі=48 | Люты_сяр=-3.9 | Люты_ападкі=37 | Сакавік_сяр=0.1 | Сакавік_ападкі=42 | Красавік_сяр=6.9 | Красавік_ападкі=42 | Травень_сяр=12.8 | Травень_ападкі=64 | Чэрвень_сяр=15.6 | Чэрвень_ападкі=75 | Ліпень_сяр=17.9 | Ліпень_ападкі=92 | Жнівень_сяр=17.0 | Жнівень_ападкі=73 | Верасень_сяр=12.0 | Верасень_ападкі=61 | Кастрычнік_сяр=6.7 | Кастрычнік_ападкі=56 | Лістапад_сяр=1.2 | Лістапад_ападкі=46 | Сьнежань_сяр=-2.8 | Сьнежань_ападкі=53 | Год_сяр=6.6 | Год_ападкі=688 | Студзень_мін=-6.7 | Студзень_макс=-1.8 | Люты_мін=-6.9 | Люты_макс=-1.1 | Сакавік_мін=-3.5 | Сакавік_макс=3.8 | Красавік_мін=2.1 | Красавік_макс=12.1 | Травень_мін=7.3 | Травень_макс=18.4 | Чэрвень_мін=10.6 | Чэрвень_макс=20.9 | Ліпень_мін=12.9 | Ліпень_макс=23.2 | Жнівень_мін=12.1 | Жнівень_макс=22.4 | Верасень_мін=7.8 | Верасень_макс=16.6 | Кастрычнік_мін=3.5 | Кастрычнік_макс=10.2 | Лістапад_мін=-1.1 | Лістапад_макс=3.3 | Сьнежань_мін=-5.3 | Сьнежань_макс=-0.7 | Год_мін=2.7 | Год_макс=10.6 | Студзень_абс_макс=10.9 | Студзень_абс_мін=-37.2 | Люты_абс_макс=14.4 | Люты_абс_мін=-35.8 | Сакавік_абс_макс=19.8 | Сакавік_абс_мін=-29.6 | Красавік_абс_макс=29.0 | Красавік_абс_мін=-14.4 | Травень_абс_макс=31.8 | Травень_абс_мін=-4.4 | Чэрвень_абс_макс=33.4 | Чэрвень_абс_мін=0.1 | Ліпень_абс_макс=35.4 | Ліпень_абс_мін=3.5 | Жнівень_абс_макс=34.9 | Жнівень_абс_мін=1.0 | Верасень_абс_макс=32.0 | Верасень_абс_мін=-4.8 | Кастрычнік_абс_макс=24.5 | Кастрычнік_абс_мін=-14.4 | Лістапад_абс_макс=14.9 | Лістапад_абс_мін=-22.8 | Сьнежань_абс_макс=10.5 | Сьнежань_абс_мін=-30.5 | Год_абс_макс=35.4 | Год_абс_мін=-37.2 |}} == Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел == Віленскае [[мясцовае самакіраваньне]] зьяўляецца адзіным у Летуве, якое аб’ядноўвае два месты: Вільню і [[Грэгарава]]. Тэрыторыя муніцыпалітэту падзяляецца на 21 староства ({{мова-lt|Seniūnija|скарочана}}), межы якіх прыкладна адпавядаюць гістарычным мясцовасьцям і раёнам новай забудовы: [[Файл:Vilniaus seniunijos numeracija.png|right|250px]] {| cellpadding="5" |- valign="top" | # ''[[Веркі]]'' # ''[[Антокаль]]'' # ''[[Пашылайчы]]'' # ''[[Фабіёнішкі]]'' # ''[[Замэчак (Вільня)|Замэчак]]'' # ''[[Юстынішкі]]'' # ''[[Віршулішкі]]'' # ''[[Шышкі (Вільня)|Шышкі]]'' # ''[[Сьніпішкі]]'' # ''[[Жырмуны (Вільня)|Жырмуны]]'' # ''[[Каралінішкі]]'' || || <ol start="12"> <li>''[[Зьвярынец (Вільня)|Зьвярынец]]''</li> <li>''[[Грэгарава]]''</li> <li>''[[Ляшчыны (Вільня)|Ляшчыны]]''</li> <li>''[[Воўчая Лапа]]''</li> <li>''[[Новае Места (Вільня)|Новае Места]]''</li> <li>''[[Старое Места (Вільня)|Старое Места]]''</li> <li>''[[Новая Вільня]]''</li> <li>''[[Панары]]''</li> <li>''[[Навінкі (Вільня)|Навінкі]]''</li> <li>''[[Росы]]''</li> </ol> |} == Насельніцтва == === Дэмаграфія === * '''XV стагодзьдзе''': 1500 год — каля 10 тыс. чал.<ref name="ehb294"/> * '''XVI стагодзьдзе''': 1550 год — ад 20<ref name="ehb294"/> да 100<ref>{{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў|к}} С. 134.</ref> тыс. чал. * '''XVIII стагодзьдзе''': 1800 год — 60 тыс. чал.<ref>{{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў|к}} С. 135.</ref> * '''XIX стагодзьдзе''': 1804 год — 35 тыс. чал., зь іх каля 22 тыс. каталікоў, 600 праваслаўных, 500 пратэстанаў, 100 рэфарматаў, 11 тыс. юдэяў і 60 магамэтанаў<ref name="ehb297"/>; 1850 год — каля 50 тыс. чал., зь іх шляхты 6658, купцоў 272, мяшчанаў 4930, жыдоў 20 642; 1875 год — 82 668 чал; 1889 год — 109 329 чал.<ref>{{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў|к}} С. 136.</ref> ; 1897 год (расейскі перапіс) — 154 532 чал., зь іх 40% жыдоў, 30% палякаў, 20% расейцаў, 4,5% беларусаў, 2% летувісаў, 3,5% іншых нацыянальнасьцяў<ref name="ehb298"/> * '''XX стагодзьдзе''': 1911 год — 186 461 чал.; 1916 год — 140 800 чал.; 1941 год — 268 тыс. чал.; 1989 год — 291,5 тыс. летувісаў, 116,6 тыс. палякаў, 30,3 тыс. беларусаў, 13,3 тыс. украінцаў, 9,1 тыс. жыдоў; 1993 год — 582 чал.<ref name="be173"/> * '''XXI стагодзьдзе''': 2001 год (перапіс) — 542 287 чал., зь іх 57,8% пазначылі сябе як [[летувісы]], 18,7% — як [[палякі]], 14% — як [[расейцы]], 4% — [[беларусы]], 0,5% — [[жыды]], 5% — як прадстаўнікі іншых нацыянальнасьцяў; 2010 год — 560,2 тыс. чал; 2018 год — 547,3 тыс. чал. === Рэлігія === Вільня ёсьць рэзыдэнцыяй [[каталіцтва|каталіцкага]] [[біскуп]]а і цэнтрам [[Летувіска-Віленская япархія|Летувіска-Віленскай япархіі]] [[Маскоўскі патрыярхат|Маскоўскага патрыярхату]]. === Адукацыя === У Вільні ёсьць некалькі ўнівэрсытэтаў, найбольшы зь якіх — [[Віленскі ўнівэрсытэт]]. * Унівэрсытэт імя М. Ромэра * Віленскі Гедзімінаўскі Тэхнічны ўнівэрсытэт * Віленскі пэдагагічны ўнівэрсытэт * Вайсковая акадэмія Летувы * Віленская акадэмія мастацтваў * Нацыянальная школа мастацтваў * [[Эўрапейскі гуманітарны ўнівэрсытэт]] * Віленская акадэмія бізнэсу === Культура === [[Нацыянальная бібліятэка імя Марцінаса Мажвідаса|Летувіская нацыянальная бібліятэка імя Марцінаса Мажвідаса]], названая ў гонар аўтара першай друкаванай кнігі на летувіскай мове, захоўвае ў сваіх архівах 6 912 266 фізычных элемэнтаў. Найбольшы кніжны кірмаш у Балтыі праводзіцца штогод у віленскім павільёне [[LITEXPO]], найбуйнейшым выстаўным цэнтры Балтыі. Прадмесьце [[Зарэчча (Вільня)|Зарэчча]], якое знаходзіцца недалёка ад [[Старое Места (Вільня)|Старога Места]] і ёсьць адным з найстарэйшых раёнаў Вільні, з канца XX стагодзьдзя зьяўляецца домам для руху багемных мастакоў. Тут працуюць шматлікія мастацкія галерэі і майстэрні. У 1997 годзе ў [[Дзень Дурня]] Зарэчча абвясьцілі незалежнай рэспублікай<ref>[https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/lithuania/articles/inside-uzupis-lithuania-free-thinking-republic/ Just Back: Inside Uzupis, Lithuania’s free-thinking republic], The Telegraph.</ref>. На галоўным пляцы прадмесьця разьмяшчаецца статуя анёла, які дзьме ў трубу, то бок выступае ў якасьці сымбалю творчай свабоды. У 1995 годзе ў віленскім [[Новае Места (Вільня)|Новым Месце]] паставілі першы ў сьвеце бронзавы бюст вядомаму гітарысту [[Фрэнк Запа|Фрэнку Запе]]<ref>[https://www.lonelyplanet.com/lithuania/vilnius/attractions/frank-zappa-memorial/a/poi-sig/446949/360117 Frank Zappa Memorial], Lonely Planet.</ref>. Гэты бюст адзначыў нядаўна здабытую свабоду слова і пачатак новай эры для летувіскага грамадзтва. [[Цэнтар сучаснага мастацтва (Вільня)|Цэнтар сучаснага мастацтва]] ёсьць найбольшай пляцоўкай сучаснага мастацтва ў краінах Балтыі, з выстаўной плошчай у 2400 м². Цэнтар імкнецца да разьвіцьця шырокага спэктру міжнародных і летувіскіх выстаўных праектаў, а таксама прадстаўляе шырокі спэктар дзяржаўных праграмаў, у тым ліку ў ім праводзяцца лекцыі, сэмінары, выступы, паказы кіна- і відэаматэрыялаў, а таксама адбываюцца музычныя падзеі. 10 лістапада 2007 году авангардны рэжысэр [[Ёнас Мэкас]] адкрыў [[Цэнтар візуальных мастацтваў Ёнаса Мэкаса|Цэнтар візуальных мастацтваў]]. Ягоная прэм’ерная выстава называлася «Авангард: ад футурызму да флюксусу». Сучасны арт-цэнтар стаў новай культурнай прасторай места<ref>[http://www.mmcentras.lt/about-us/70008#about-us-70312 About Us], mmcentras.lt.</ref>. У ім экспануецца прыватная калекцыя сучаснага летувіскага выяўленчага мастацтва. У музэі праводзяцца выставы твораў з расейскага [[Эрмітаж]]у і [[музэі Салямона Гугенгайма|музэяў Салямона Гугенгайма]], а таксама прэзэнтуецца некамэрцыйнае авангарднае кіно. У цэнтры месьціцца бібліятэка, музэй габрэйскай культуры і калекцыі твораў Ёнаса Мэкаса і [[Юргіс Мачунас|Юргіса Мачунаса]]. [[Гарадзкая віленская опэра]] — незалежны опэрны тэатар у Летуве, спалучае ў сабе клясычнае і сучаснае мастацтва. [[Нацыянальны драматычны тэатар Летувы|Нацыянальны драматычны тэатар]], Дзяржаўны малы тэатар Вільні, Дзяржаўны моладзевы тэатар і шэраг прыватных тэатраў, у тым ліку OKT/Віленскі гарадзкі тэатар, Тэатар танчаў Анджэлікі Чолінай і іншыя, ладзяць спэктаклі клясычнай і сучаснай драматургіі сусьветна вядомых летувіскіх і замежных рэжысэраў. [[Нацыянальная філярмонія Летувы]] ёсьць найбольшай і найстарэйшай дзяржаўнай арганізацыяй, якая ладзіць клясычныя, сучасныя жывыя канцэрты і джазавыя музычныя імпрэзы ва ўсёй Летуве і за мяжой<ref>[http://www.filharmonija.lt/en/about-us/history.html History — Largest Concert Institution in Lithuania], Lithuanian National Philharmonic Society.</ref>. [[Дзяржаўны сымфанічны аркестар Летувы]] мае разнастайны рэпэртуар, ладзіць вынятковыя праграмы, і запрашае маладыя таленты выконваць творы нароўні з выдатнымі і прызнанымі салістамі. == Эканоміка == [[Файл:Vilnius New City Center from the White Bridge (2013).jpg|міні|Новы бізнэс-цэнтар]] Вільня зьяўляецца галоўным эканамічным цэнтрам Летувы і адным з найбольшых фінансавых цэнтраў краінаў Балтыі. Нягледзячы на ​​тое, што ў месьце пражывае толькі 20% насельніцтва Летувы, яно стварае каля адной траціны [[СУП]] краіны<ref>[https://web.archive.org/web/20080703204949/http://www.vilnius.lt/new/en/investicijos.php Investment], City of Vilnius</ref>. Намінальны СУП на душу насельніцтва ў [[Віленскі павет|Віленскім павеце]] на 2014 год складаў каля 18 100 эўра<ref>[https://web.archive.org/web/20160304023440/http://osp.stat.gov.lt/statistiniu-rodikliu-analize?id=8446&status=A Regioninis BVP vienam gyventojui, to meto kainomis], Statistics Lithuania.</ref>, што робіць яго найбольш заможным рэгіёнам Летувы. У 2008 годзе ўнёсак Вільні ў бюджэт краіны склаў амаль 3 млрд эўра, што складае каля 40% агульнага бюджэту. На 2015 год сярэдняя гадавая зарплата да спагнаньня падаткаў у Вільні складае каля 10 000 эўра. У наш час у Вільні актыўна разьвіваюцца сучасныя сонечныя і [[лазэр]]ныя тэхналёгіі, дзякуючы такім вытворцам, як «Arginta», «Precizika», «Baltic Solar», а таксама «Ekspla» і «Eksma». Апроч таго, пасьпяхова пастаўляюць на сусьветныя рынкі сваю прадукцыю біятэхналягічныя вытворцы «Fermentas Thermo Fisher», «Sicor Biotech». У 2009 годзе ў Вільні банк [[Barclays]] адкрыў тэхналягічны цэнтар, які зьяўляецца адным з чатырох глябальных стратэгічных інжынэрных цэнтраў банку. У 2013 годзе ў выніку гандлёвага падарожніцтва на грамадзянаў Беларусі прыпала каля 25% таваразвароту ў гандлёвых сетках Вільні<ref>{{Артыкул|аўтар=Аляксандар Шпакоўскі.|загаловак=Каму патрэбна «атамная» спрэчка|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20131120/1384918490-kamu-patrebna-atamnaya-sprechka|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=20 лістапада 2013|нумар=218 (27583)|старонкі=[http://zviazda.by/wp-content/uploads/2013/11/1384918452_2.pdf 2]|issn=1990-763x}}</ref>. == Транспарт == [[Файл:Vilnius Modern Skyline At Dusk, Lithuania - Diliff.jpg|міні|Сучасная Вільня]] === Агульныя зьвесткі === Вільня знаходзіцца блізка да граніцы [[ЭЗ]] зь [[Беларусь]]сю ў пэўным «мёртвым куце» з боку транспартных шляхоў. Празь места ідуць транзытныя цягнікі з [[Расея|Расеі]] празь [[Беларусь]] у [[Каралявец]]. Іншыя важныя транспартныя шляхі ідуць праз гістарычную сталіцу Летувы — [[Коўна]]. Да яе зь Вільні ідзе хуткасная магістраль. Вільня мае міжнародны [[аэрапорт]]. Аўтамабільныя дарогі вядуць праз [[Коўна]] да [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]] да паромаў [[Клайпеда|Клайпеды]] і ў [[Панявеж]] з выхадам на [[Via Baltica]]. Таксама важная аўтамагістраль ідзе на [[Менск]]. === Грамадзкі транспарт === [[Файл:Solaris Trollino 15AC in Vilnius 15.08.2006.jpg|міні|Тралейбус кампаніі Solaris на маршруце ў Вільні]] У грамадзкім транспарце Вільні дамінуюць [[аўтобус]]ы і [[тралейбус]]ы. Прылеглыя да Вільні населеныя пункты злучаюцца зь местам з дапамогай чыгункі (электрацягнікі). Першыя рэгулярныя аўтобусныя маршруты зьявіліся ў 1926 годзе, а першыя тралейбусы пачалі рух у 1956 годзе. У канцы 2007 году ў Вільні ўвялі электронную білетную сыстэму. Каб карыстацца грамадзкім транспартам, трэба купіць электронную картку ў крамах або газэтных кіёсках і пералічыць на яе адпаведную суму грошай. Месячныя карткі можна набыць адзін раз і пералічваць адпаведную суму грошай штомесяц рознымі спосабамі, у тым ліку праз інтэрнэт. Да жніўня 2008 году замест электронных білетаў выкарыстоўваліся папяровыя месячныя квіткі<ref>[https://web.archive.org/web/20210517181128/http://vilniusticket.lt/ Dažniausiai užduodami klausimai apie pokyčius viešojo transporto bilietų sistemoje], Susisiekimo paslaugos</ref>. Ранейшыя квіткі на адну паездку замянілі на 30 і 60-хвілінныя білеты. Віленскі аўтапарк грамадзкага транспарту выкарыстоўвае нізкападлогавыя аўтобусы [[Volvo Cars|Volvo]] і [[Mercedes-Benz]], а таксама тралейбусы [[Solaris]]. На маршрутах да гэтага часу ходзяць некалькі старых аўтобусаў [[Škoda]], зробленых у Чэхіі, але многія зь іх цалкам адрамантавалі ўнутры. У 2017 годзе мэрыя Вільні пачала праект абнаўленьня аўтобуснага аўтапарку, аб’явіўшы закуп новых 250 аўтобусаў зь нізкім узроўнем падлогі. Праект прывядзе да таго, што кожны 6 з 10 мескіх аўтобусаў да сярэдзіны 2018 году, будзе новым. Гэта дазволіць пасажырам выкарыстоўваць такія сучасныя тэхналёгіі, як бясплатны [[Wi-Fi]] і зараджаць свае электронныя прылады ў час паездкі<ref>[https://www.15min.lt/verslas/naujiena/transportas/vilniaus-savivaldybe-pakviete-ispakuoti-nauja-pergale-pristate-250-nauju-autobusu-667-849004 Vilniaus savivaldybė pakvietė «išpakuoti naują pergalę»: pristatė 250 naujų autobusų], 15min.lt</ref>. На 5 верасьня 2017 году былі прадстаўлены 50 новых аўтобусаў Isuzu<ref>[https://www.delfi.lt/verslas/transportas/i-sostines-gatves-isrieda-50-nauju-autobusu.d?id=75669679 Į sostinės gatves išrieda 50 naujų autobusų], [[Delfi]]</ref>. Віленскі муніцыпалітэт таксама арганізаваў конкурс на закуп 41 новых тралейбусаў, ягоны пераможца кампанія Solaris згодна з дамовай паставіць новыя тралейбусы да восені 2018 году. У іх таксама будуць функцыі бясплатнага Wi-Fi і зарадкі прыладаў<ref>[https://www.15min.lt/naujiena/aktualu/lietuva/vilniaus-savivaldybe-perka-per-40-nauju-solaris-troleibusu-56-854400 Vilniaus savivaldybė perka per 40 naujų «Solaris» troleibusų], 15min.lt</ref>. У 2000-х гадох зьявіліся прапановы сеткі электрычнага трамваю і [[Віленскі мэтрапалітэн|мэтрапалітэну]]. Аднак ніводны з гэтых праектаў пакуль не рэалізавалі. == Турыстычная інфармацыя == === Інфраструктура === [[Файл:Vilnius Old Town Skyline at dusk, Lithuania - Diliff.jpg|значак|Панарама [[Старое Места (Вільня)|Старога Места]]]] Замкі, некаторыя палацы і касьцёлы Вільні — частка [[Нацыянальны музэй Летувы|Нацыянальнага музэю Летувы]]. Найбольшая калекцыя мастацтва знаходзіцца ў [[Мастацкі музэй Летувы|Мастацкім музэі Летувы]]. У Віленскай карціннай галерэі, якая належыць да Мастацкага музэю, захоўваецца калекцыя старадаўняга мастацтва XVI — пачатку XX стагодзьдзя. На іншым беразе ракі Вяльлі, Нацыянальная мастацкая галерэя праводзіць сталую экспазыцыю летувіскага мастацтва XX стагодзьдзя, а таксама шматлікія выставы сучаснага мастацтва. [[Файл:Art Museum of Lithuania.jpg|міні|Будынак [[Мастацкі музэй Летувы|Мастацкага музэю Летувы]]]] [[Дом сыгнатараў]], дзе ў 1918 годзе падпісалі [[Акт незалежнасьці Летувы]], у наш час лічыцца помнікам гісторыі. Дзее Музэй ахвяраў генацыду, прысьвечаны ахвярам савецкай рэпрэсіяў. Штогод у Вільні праходзіць кірмаш [[Казюкі]]. === Славутасьці === [[Файл:VILLINUS OLD TOWN LITHUANIA SEP 2013 (9851576794).jpg|значак|[[Верхні замак (Вільня)|Верхні замак]]]] Як і большасьць сярэднявечных местаў, Вільня найбольш забудоўвалася вакол ратушы. [[Вуліца Замкавая (Вільня)|Замкавая вуліца]], галоўная артэрыя, злучае [[Ніжні замак (Вільня)|палац вялікіх князёў]] з [[Віленская ратуша|ратушай]]. Іншыя вуліцы агінаюць шляхецкія палацы, сакральныя будынкі, крамы і майстэрні рамесьнікаў. Вузкія выгнутыя вулачкі і панадворкі запаўняюць радыяльны плян сярэднявечнага места. [[Файл:Vilnius Cathedral Exterior 2, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|значак|[[Катэдральны пляц (Вільня)|Катэдральны пляц]]]] [[Старое Места (Вільня)|Старое Места]], гістарычны цэнтар Вільні, ёсьць адным з найбольшых на ўсходзе Эўропы і займае тэрыторыю ў 3,6 км². Тут канцэнтруюцца найвядомейшыя гістарычныя і культурныя славутасьці. Камяніцы ў Старым Месьце будаваліся на працягу некалькіх стагодзьдзяў, што стварыла сумесь самых розных архітэктурных стыляў. Хоць Вільня лічыцца местам эпохі [[барока]], тут таксама ёсьць прыклады [[Беларуская готыка|гатычнай архітэктуры]] ([[Касьцёл Сьвятой Ганны (Вільня)|Касьцёл Сьвятой Ганны]]), а таксама архітэктуры [[Адраджэньне|эпохі Рэнэсансу]] ды іншых стыляў. Дзякуючы сваёй унікальнасьці, Старое Места Вільні ў 1994 годзе ўлучылі ў [[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сьпіс сусьветнай спадчыны]] [[ЮНЭСКО]]<ref>[http://whc.unesco.org/en/statesparties/lt Lithuania], UNESCO World Heritage Centre</ref>. [[Файл:Russian Orthodox Church of The Holy Mother of God Vilnius (5990381200).jpg|значак|[[Прачысьценская царква (Вільня)|Прачысьценская царква]]]] [[Ансамбль Віленскага ўнівэрсытэту|Ансамбль]] [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] складаецца з 13 панадворкаў, аточаных будынкамі XV стагодзьдзя. [[Вострая брама]] ёсьць адзінай ацалелай брамай зь першых арыгінальных пяці брамаў у [[Віленскія гарадзкія ўмацаваньні|гарадзкім муры]]. Яе аздабляе фрэска Найсьвяцейшай Панны Марыі, якая, паводле вернікаў, творыць цуды. Больш за 200 шыльдаў і памятных дошак пісьменьнікаў, якія жылі і працавалі ў Вільні, у лік якіх уваходзяць і замежныя аўтары, аздабляюць сьцены на [[Вуліца Літарацкая (Вільня)|Літарацкай вуліцы]] ў Старым Месьце. У мясцовасьці [[Антокаль|Антокалі]] месьціцца [[Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і кляштар канонікаў лятэранскіх (Вільня)|касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла]] — шэдэўр XVII стагодзьдзя, выкананы ў стылі барока і вядомы сваім адметным інтэр’ерам, дзе можна пабачыць каля 2 тысячаў фігураў ляпніны. [[Файл:Townhall Vilnius (5987797178).jpg|значак|[[Ратушны пляц (Вільня)|Ратушны пляц]]]] * ''Арсэналы'': [[Новы арсэнал (Вільня)|Новы]] (XVIII ст.), [[Стары арсэнал (Вільня)|Стары]] * [[Вострая брама]] (1503—1521, 1671) * [[Віленскія гарадзкія ўмацаваньні|Гарадзкія ўмацаваньні]] (XVI ст., фрагмэнты) * ''[[Віленскія замкі|Замкі]]'' (XIII—XVI стагодзьдзі): [[Верхні замак (Вільня)|Горны замак]] зь [[вежа Гедзіміна|вежай Гедзіміна]] (XIII ст.); [[Ніжні замак (Вільня)|Дольны замак або палац вялікіх князёў]] (XIV—XVII ст., адбудаваны ў 2009 годзе) * ''Могілкі'': [[Антокальскія могілкі|Антокальскія]], Бэрнардынскія, [[Сьвята-Эўфрасіньнеўскія могілкі (Вільня)|Ліпаўскія (Эўфрасіньнеўскія)]], Петрапаўлаўскія (Сонечныя), [[Могілкі Росы|Росы]], Эвангеліцкія, Юдэйскія * ''Палацы'': [[Палац Абрамовічаў (Вільня)|Абрамовічаў]] (1790), [[Палац Агінскіх (Вільня)|Агінскіх]] (XVIII ст.), [[Прэзыдэнцкі палац (Вільня)|Біскупскі]] (цяпер Прэзыдэнцкі, XVIII—XIX стагодзьдзі), [[Палац Бжастоўскіх (Вільня)|Бжастоўскіх]] (1669), [[Палац Гурэцкіх (Вільня)|Гурэцкіх]] (XVIII ст.), [[Палац дэ Рэўсаў (Вільня)|дэ Рэўсаў]] (1798), [[Палац Завішаў(Вільня)|Завішаў]] (XVII—XVIII стагодзьдзі), [[Палац Лапацінскіх (Вільня)|Лапацінскіх]] (1775), [[Палац Пацаў (Вільня)|Пацаў]] (XVII ст.), [[Палац Радзівілаў (Вільня)|Радзівілаў]] (1653), [[Палац Сапегаў (Вільня)|Сапегаў]] (1691), [[Палац Слушкаў (Вільня)|Слушкаў]] (1690—1694), [[Палац Тызэнгаўзаў (Вільня)|Тызэнгаўзаў]] (1790), [[Палац Тышкевічаў (Вільня)|Тышкевічаў]] (1783), [[Палац Хадкевічаў (Вільня)|Хадкевічаў]] (1619), [[Палац Умястоўскіх (Вільня)|Ўмястоўскіх]] (XVIII ст.) * ''Помнікі сакральнай архітэктуры'': ** ''Праваслаўныя і грэцка-каталіцкія'': [[Прачысьценская царква (Вільня)|саборная царква Прачыстай Багародзіцы]] (1514—1516), [[Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы (Вільня)|царква Сьвятой Параскевы Пятніцы]] (XVI ст.), [[Царква Сьвятога Мікалая (Вільня)|царква Сьвятога Мікалая]] (1514—1516), [[Віленскі Траецкі манастыр|Траецкі базылянскі манастыр]] з [[Царква Сьвятой Тройцы (Вільня)|царквой Сьвятой Тройцы]] (1516, 1622—1624), [[Віленскі Духаўскі манастыр|царква і манастыр Сьвятога Духа]] (1634—1638), царква Сьвятой Эўфрасіньні Полацкай (1837—1838), царква Сьвятога Ціхана Задонскага (1843), царква Сьвятой Мучаніцы Кацярыны (1872), царква сьвятога Міхала Арханёла (1893—1895), царква Аляксандра Неўскага (1898), царква Покрыва Багародзіца (1900), царква Сьвятога Ўладзімера (1905), царква Сьвятых Міхала і Канстанціна (1913) ** ''Пратэстанцкія'': кальвінскі збор, лютэранская кірха (1662) ** ''Рымска-каталіцкія'': [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава]] (Катэдра, XIV—XVIII стагодзьдзі), [[Касьцёл Адшуканьня Сьвятога Крыжа і кляштар дамініканаў (Вільня)|касьцёл Адшуканьня Сьвятога Крыжа і кляштар дамініканаў]] на Кальварыі, касьцёл Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (1911—1914), [[Касьцёл Маці Божай Суцішальнай і кляштар аўгустынаў (Вільня)|касьцёл Маці Божай Суцішальнай і кляштар аўгустынаў]], [[касьцёл Маці Божай Сьнежнай і Сьвятога Юрыя і кляштар кармэлітаў]], [[Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса і кляштар візытак (Вільня)|касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса і кляштар візытак]] (1694—1797), [[Касьцёл Пана Езуса і кляштар трынітарыяў (Вільня)|Касьцёл Пана Езуса і кляштар трынітарыяў]] на Антокалі (1694—1717), [[Касьцёл Сьвятога Барталамея (Вільня)|касьцёл Сьвятога Барталамея]] на Зарэччы (1788, 1824), [[Касьцёл Сьвятога Духа і кляштар дамініканаў (Вільня)|касьцёл Сьвятога Духа і кляштар дамініканаў]] (1441, 1610), [[Касьцёл Сьвятога Казімера і кляштар езуітаў (Вільня)|касьцёл Сьвятога Казімера і кляштар езуітаў]] (1604—1618), [[Касьцёл Сьвятога Крыжа і кляштар баніфратаў (Вільня)|касьцёл Сьвятога Крыжа і кляштар баніфратаў]] (1635), [[Касьцёл Сьвятога Ігната і кляштар езуітаў (Вільня)|касьцёл Сьвятога Ігната і кляштар езуітаў]] (1622—1647), [[Касьцёл Сьвятога Мікалая (Вільня)|касьцёл Сьвятога Мікалая]] (XIV—XVIII стагодзьдзі), [[Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і кляштар бэрнардынак (Вільня)|касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і кляштар бэрнардынак]] (1594—1604), [[Касьцёл Сьвятога Рафала і кляштар езуітаў (Вільня)|касьцёл Сьвятога Рафала і кляштар езуітаў]] на Сьніпішках (1702—1730), [[Касьцёл Сьвятога Стэфана (Вільня)|касьцёл Сьвятога Стэфана]] (1600—1612), [[касьцёл Сьвятога Юрыя і кляштар кармэлітаў (Вільня)|касьцёл Сьвятога Юрыя і кляштар кармэлітаў]] (1750—1755), [[Касьцёл Сьвятой Ганны (Вільня)|касьцёл Сьвятой Ганны]] (1501), [[Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэнэдыктынак (Вільня)|касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэнэдыктынак]] (1741—1773) [[Касьцёл Сьвятой Тройцы (Вільня)|касьцёл Сьвятой Тройцы]] (XVIII ст.), [[Касьцёл Сьвятой Тэрэзы і кляштар кармэлітаў (Вільня)|касьцёл Сьвятой Тэрэзы і кляштар кармэлітаў]] (1633—1650), [[Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і кляштар канонікаў лятэранскіх (Вільня)|касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і кляштар канонікаў лятэранскіх]] на Антокалі (1668—1704), [[Касьцёл Сьвятых Францішка і Бэрнарда (Вільня)|касьцёл Сьвятых Францішка і Бэрнарда і кляштар бэрнардынаў]] (XV—XVII стагодзьдзі), [[Касьцёл Сьвятых Якуба і Піліпа і кляштар дамініканаў (Вільня)|касьцёл Сьвятых Якуба і Піліпа і кляштар дамініканаў]] на Лукішках (XVIII ст.), [[Касьцёл Сьвятых Янаў (Вільня)|касьцёл Сьвятых Янаў]] (XIV—XVIII стагодзьдзі), [[Касьцёл Унебаўшэсьця Пана і кляштар місіянэраў (Вільня)|Касьцёл Унебаўшэсьця Пана і кляштар місіянэраў]] (1750—1756), [[Касьцёл Сэрца Езуса і кляштар візытак (Вільня)|касьцёл Сэрца Езуса і кляштар візытак]], [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Вільня)|касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў]] (XIV—XVIII стагодзьдзі), [[Касьцёл Усіх Сьвятых і кляштар кармэлітаў (Вільня)|касцёл Усіх Сьвятых і кляштар кармэлітаў]] (1620—1632), капліца на Панарах, капліца Сьвятога Яцэка (1762) ** ''Іншыя'': Караімская кенэса, Харальная сынагога (1903) * [[Віленская ратуша|Ратуша]] (XIV—XVIII стагодзьдзі) * [[Тры Крыжы]] * [[Ансамбль Віленскага ўнівэрсытэту|Унівэрсытэт]] (1570) === Страчаная спадчына === * ''Брамы'' ([[Сьпіс помнікаў архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага, зруйнаваных уладамі Расейскай імпэрыі|зруйнаваныя расейскімі ўладамі]]): Вялейcкая, Замкавая, Рудніцкая, Субацкая, Троцкая. * ''Палацы'': Аскеркаў; [[Палац Радзівілаў (Пушкарня)|Радзівілаў на Пушкарні]] (XVI ст.) * ''Помнікі сакральнай архітэктуры'': ** ''Рымска-каталіцкія'': капліца на Сьніпішках (XVIII ст., [[Сьпіс помнікаў гісторыі і архітэктуры Беларусі, зруйнаваных уладамі СССР|зруйнаваная савецкімі ўладамі]]); касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса (1913); [[Касьцёл Сьвятога Язэпа і кляштар кармэлітак (Вільня)|касьцёл Сьвятога Язэпа і кляштар кармэлітак]] (1638; зруйнаваны расейскімі ўладамі) ** ''Іншыя'': Вялікая сынагога (1630); [[Віленскі мячэт|мячэт]] (XIV—XIX стагодзьдзі, зруйнаваны савецкімі ўладамі) == Галерэя == === Помнікі абарончай архітэктуры === <gallery widths="150" heights="150" class="center"> Vilnius Gates of Dawn (general view).jpg|[[Вострая брама]] Upper Castle in Vilnius (2013).jpg|[[Верхні замак (Вільня)|Верхні замак]] Palace of the Grand Dukes of Lithuania 2019 2.jpg|[[Ніжні замак (Вільня)|Ніжні замак]] Senamiestis, Vilnius, Lithuania - panoramio (65).jpg|[[Новы Арсэнал (Вільня)|Новы Арсэнал]] </gallery> === Помнікі сакральнай архітэктуры === <gallery widths="150" heights="150" class="center"> Vilnius Landmarks 128.jpg|Брама [[Віленскі Траецкі манастыр|Траецкага манастыра]] Orthodox Church of the Holy Spirit 1, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|[[Віленскі Духаўскі манастыр|Духаўская царква]] Our Lady of the Gate of Dawn Interior, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|Капліца ў [[Вострая брама|Вострай браме]] Bartholomew church.jpg|[[Касьцёл Сьвятога Барталамея (Вільня)|Касьцёл Сьвятога Барталамея]] </gallery> <gallery widths="150" heights="150" class="center"> St Casimir Church Exterior At Dusk, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|[[Касьцёл Сьвятога Казімера і кляштар езуітаў (Вільня)|Касьцёл Сьвятога Казімера і кляштар езуітаў]] Вільня. Дамініканскі кляштар і касцёл Святога Духа (01).jpg|[[Касьцёл Сьвятога Духа і кляштар дамініканаў (Вільня)|Касьцёл Сьвятога Духа і кляштар дамініканаў]] Šv. Mikalojaus bažnyčios šonas 2.jpg|[[Касьцёл Сьвятога Мікалая (Вільня)|Касьцёл Сьвятога Мікалая]] Church of St. Michael in Vilnius01(js).jpg|[[Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і кляштар бэрнардынак (Вільня)|Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і кляштар бэрнардынак]] </gallery> <gallery widths="150" heights="150" class="center"> St. Anne's Church Exterior 3, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|[[Касьцёл Сьвятой Ганны (Вільня)|Касьцёл Сьвятой Ганны]] St Catherine's Church, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|[[Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэнэдыктынак (Вільня)|Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэнэдыктынак]] Bernardine Monastery in Vilnius 01(js).jpg|[[Касьцёл Сьвятых Францішка і Бэрнарда і кляштар бэрнардынаў (Вільня)|Касьцёл Сьвятых Францішка і Бэрнарда і кляштар бэрнардынаў]] Peeter-Pauli kirik Vilniuses.jpg|[[Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і кляштар канонікаў лятэранскіх (Вільня)|Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і кляштар канонікаў лятэранскіх]] </gallery> <gallery widths="150" heights="150" class="center"> Vilnius University Great Courtyard 1, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|[[Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля і Сьвятога Яна Апостала і Эвангеліста (Вільня)|Касьцёл Сьвятых Янаў]] Fcanciscan Church Vilnius.jpg|[[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Вільня)|Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў]] Church of Ascension in Vilnius 03(js).jpg|[[Касьцёл Унебаўшэсьця Пана і кляштар місіянэраў (Вільня)|Касьцёл Унебаўшэсьця Пана і кляштар місіянэраў]] Vilnius (Wilno) - cathedral.jpg|[[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Катэдра]] </gallery> <gallery widths="150" heights="150" class="center"> Wilno - Gora Trzykrzyska.JPG|[[Тры Крыжы]] St. Nicholas Orthodox Church Exterior, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|[[Царква Сьвятога Мікалая (Вільня)|Мікольская царква]] Пятницкая церковь - panoramio.jpg|[[Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы (Вільня)|Пятніцкая царква]] Front facade of the Greek Catholic Church of Holy Trinity in Vilnius, Lithuania.jpg|[[Царква Сьвятой Тройцы (Вільня)|Траецкая царква]] </gallery> === Помнікі грамадзянскай архітэктуры === <gallery widths="150" heights="150" class="center"> Oginsky Palace in Vilnius.JPG|[[Палац Агінскіх (Вільня)|Палац Агінскіх]] Wilno - Pałac prezydencki.jpg|[[Біскупскі палац (Вільня)|Біскупскі палац]] Вільня. Дамініканская-Універсітэцкая, палац Бжастоўскіх (03).jpg|[[Палац Бжастоўскіх (Вільня)|Палац Бжастоўскіх]] Radvilos Palace.jpg|[[Палац Радзівілаў (Вільня)|Палац Радзівілаў]] </gallery> <gallery widths="150" heights="150" class="center"> Vilniaus City Hall.jpg|[[Віленская ратуша|Ратуша]] Tiškevičiųrūmai2010 02 09Vilnius43.JPG|[[Палац Тышкевічаў (Вільня)|Палац Тышкевічаў]] Slushko Palace.jpg|[[Палац Слушкаў]] Vilnius University M. K. Sarbievijus Courtyard, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|[[Ансамбль Віленскага ўнівэрсытэту|Унівэрсытэт]] </gallery> == Глядзіце таксама == * [[Ліцьвіны]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}} * {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}} * {{Літаратура/БелЭн|4}} * [https://web.archive.org/web/20210831202832/https://vilnia-by.com/files/Niezal_s.pdf Беларускія старонкі Вільні = Vilniaus gudų puslapiai] / К. Атаманчык і інш. — Вільня, 2012. — 145 с. * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Літаратура/ЭВКЛ|3}} * {{Літаратура/Вандроўкі па Вільні}} * {{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў}} * {{Літаратура/ЭГБ|2}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Wilno i ziemia wileńska: zarys monograficzny |арыгінал = |спасылка = https://kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/publication/22328/edition/32190 |адказны = Укладальнікі: [[Фэрдынанд Рушчыц|Ruszczyc, Ferdynand]]; Zawadzki, Władysław; Rydzewski, Bronisław; Kościałkowski, Stanisław; Hartung, Zygmunt |выданьне = |месца = Wilno |выдавецтва = Wydawnictwo Wojewódzkiego Komitetu Regjonalnego; Polska Drukarnia Nakładowa «LUX» Ludwika Chomińskiego |год = 1930 |том = 1 |старонкі = |старонак = 338 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}{{Ref-pl}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Wilno i ziemia wileńska: zarys monograficzny |арыгінал = |спасылка = https://kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/publication/22329/edition/32204 |адказны = Укладальнікі: [[Фэрдынанд Рушчыц|Ruszczyc, Ferdynand]]; Zawadzki, Władysław; Rydzewski, Bronisław; Kościałkowski, Stanisław; Hartung, Zygmunt |выданьне = |месца = Wilno |выдавецтва = Wydawnictwo Wojewódzkiego Komitetu Regjonalnego; Polska Drukarnia Nakładowa «LUX» Ludwika Chomińskiego |год = 1937 |том = 2 |старонкі = |старонак = 195 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}{{Ref-pl}} * Богатырев А. Триумфальные арки по случаю въезда Яна III Собеского в Вильно // Славянский альманах. — 2017. — Вып. 1—2. — С. 227—236.{{Ref-ru}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.vilnius.lt Афіцыйны сайт гарадзкога самакіраваньня]{{ref-lt}}{{ref-en}} * [http://34mag.net/post/vilnya/ Гайд па Вільні — адпачывай у сталіцы Летувы разам з 34mag] * [https://web.archive.org/web/20101204020503/http://jivebelarus.net/history/gistografia/vilna-vilno-vilnus.html І. Воранаў — Вільня-Вільно-Вільнюс (Гісторыя аднаго горада)] * [http://www.radzima.org/be/gorad/vilynya.html Вільня] ў фатаздымках на [[Radzima.org]] * [https://web.archive.org/web/20041127174938/http://arche.home.by/2003-5/mila503.html Ч. Мілаш «Вільня»] * [https://web.archive.org/web/20110706163017/http://gw.lingvo.minsk.by/mab/2000/07/03_07_2000.htm Л. Мілаш «Францыск Скарына і Вільня»] * [http://www.svaboda.org/articlesprograms/magiclanguage/2005/1/87E503F8-C43A-48E7-92D7-89E4FDD66FDC.html Беларускія прымаўкі пра Вільню] з сайту Радыё Свабода * [http://www.vilnius-life.com Vilnius Life: English-language travel guide to Vilnius] * [https://web.archive.org/web/20110717054152/http://svetlahorsk.belarda.org/index.php?mod=news&id=116 «Рабі пільна — і тут будзе Вільня» (фота)] * [https://web.archive.org/web/20120116203222/http://www.vilniustransport.lt/lt/ Расклад руху гарадзкога грамадзкага транспарту] (у тым ліку па-беларуску) * [https://web.archive.org/web/20150216211202/http://klashkevich.com/vilniaby/ Вільня Беларуская: усе спасылкі пра беларускую спадчыну ў адным месцы] * [https://www.facebook.com/VilniaGuide Старонка ў Facebook «Вільня Беларуская»] * [https://www.svaboda.org/a/30173471.html Літоўскі гісторык Бумблаўскас: У сьне Гедзіміна жалезны воўк выў па-беларуску], [[Радыё Свабода]], 19 верасьня 2019 г. ([https://www.lrytas.lt/lietuvosdiena/aktualijos/2019/09/16/news/paminkla-lietuviui-atidenge-baltarusiai-i-lyda-pagaliau-grizo-seimininkas--11818195 летувіскі арыгінал інтэрвію]{{ref-lt}}) {{Віленскі павет}} {{Месты і мястэчкі гістарычнай Віленшчыны}} {{Сталіцы Эўропы}} [[Катэгорыя:Вільня| ]] rv3vuejenlepcwt3dcsarog498c79o0 Войшалк 0 8908 2694550 2609964 2026-10-03T13:09:18Z ~2026-53249-89 100467 /* Імя */ 2694550 wikitext text/x-wiki {{Манарх |Імя = Войшалк |Лацінка = Vojšałk |Тытул = |Партрэт = Vojšałk. Войшалк (M. Barvicki, 1908).jpg |Памер = |Апісаньне = Войшалк (уяўны партрэт). {{nowrap|М. Барвіцкі, 1908 г.}} |Імя пры нараджэньні = |Пасада = 3-і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]] |Пачатак тэрміну = 1264 |Канец тэрміну = 1266 |Каранацыя = |Папярэднік = [[Транята]] |Наступнік = [[Шварн|Шварн Данілавіч]] |Дата нараджэньня = [[1223]] |Месца нараджэньня = |Дата сьмерці = [[1268]] |Месца сьмерці = |Дата пахаваньня = |Месца пахаваньня = |Нашчадкі = |Каралеўскі дом = |Дынастыя = |Каралеўскі гімн = |Каралеўскі дэвіз = |Сужэнец = |Бацька = [[Міндоўг]] |Маці = 1-я жонка Міндоўга |Сайт = }} '''Войшалк Міндоўгавіч''' (1223<ref>[http://slounik.org/27669.html Vojšałk] // {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)|к}} P. 219.</ref>—1268) — [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]] (1264—1266<ref name="evkl">[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Войшалк // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 463.</ref> або 1267<ref>{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}} С. 231.</ref>), князь наваградзкі (1254, 1258—1263)<ref>[[Мікола Ермаловіч|Ермаловіч М.]] Войшалк // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 349.</ref>. Сын [[Міндоўг]]а. == Імя == {{Асноўны артыкул|Войшалк (імя)|Імёны ліцьвінаў}} Вісаўг (Wisaug) і Альгвіс (Alguis<ref>[https://books.openedition.org/pufr/16797?lang=en Noms de femmes relevés dans les divers cartulaires étudiés] // Genèse médiévale de l'anthroponymie moderne. Tome II-2 : Persistances du nom unique. — Tours, 1992. P. 231—242.</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wisaug Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wisaug], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгін]], [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) — ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>, аснова [[Скальк|-скалк- (-шалк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Скаламонт (імя)|Скаламонт]], [[Скальбут]], [[Коншалк]]; германскія імёны Scelemondo, Butaskalks, [[Готшалк (імя)|Gottschalk]]) — ад гоцкага skalks 'слуга'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Войшалк азначае «адданы паляваньню»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>. Мовазнаўца і гісторык [[Алесь Жлутка]] тлумачыць паходжаньне імя Войшалк ад двух[[Аснова слова|асноўнага]] імя тыпу Воиславь, Воитехь (Voislav, Voitech) шляхам даданьня да ўтваральнай асновы Voi- ці Vois- фармантаў 1—3 ступеняў -š-, -e(-o)l-, -(e,-o)k(o). Ад той жа асновы ўтварыліся [[Польская мова|ст.-польск.]] Wojsza, Wojszek і [[Беларуская мова|бел.]] Войша, Вайшэвіч<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 111.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» таксама адзначае яшчэ адзін адпаведнік — князя [[бодрычы|бодрычаў]] [[Готшалк]]а<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 49.</ref>. Поўнае двухасноўнае імя падае пад 1267 году адна з польскіх кронік у паведамленьні<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 113.</ref>: «''Dux Leo filius Danielis regis Rusie occidit Woyslaum filium Mendogi ducis Lithwanorum''» («''Князь Леў, сын караля Русі Данілы, забіў Войслава, сына герцага ліцьвінаў Міндоўга''»). Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: ''Vesegele'' (чэрвень 1260 году)<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 39.</ref>; ''Woysalk filium ipsius Mendog'' (запіс пад 1264 годам)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UBdTAAAAcAAJ&q=Woysalk+Mendog#v=snippet&q=Woysalk%20Mendog&f=false S. 808].</ref>; ''и въ Молшелгове'' (1264—1267 гады)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 59.</ref><ref>[http://starbel.by/dok/d148.htm Договор полоцкого князя Изяслава от имени Полоцка и Витебска с Ригой (1264—1267)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Воишелкъ'', ''Вошелкъ'', ''Вышелкъ'' або ''Вышелгъ'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]]); ''Woisalk'' ([[Старэйшая Аліўская хроніка]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 1. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=tPxxbl8_y64C&q=Woisalk#v=snippet&q=Woisalk&f=false S. 767].</ref>; ''Воишелгъ''<ref>ПСРЛ. Т. 3. — СПб., 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nc1hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A&f=false С. 58].</ref> або ''Въишелгъ''<ref name="Zlutka">{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 112—113.</ref> ([[Наўгародзкі першы летапіс]]); ''Воишелкъ Миндовговичь''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 39].</ref> або ''Войшеглъ''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A&f=false С. 180].</ref> ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]]); ''Вошелегъ'' ([[Сафійскі першы летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A&f=false С. 192].</ref>; ''Voysalk'' або ''Woysalk'' ([[Ян Длугаш]]); ''Woyszełk'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 133.</ref>; ''Войселк… Войселка Мендоговича'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 29—30.</ref>; ''Voisalcus'' (1582 год)<ref>Pistorius J. Polonicae historiae corpus, i. e. Polonicarum rerum latini veteres et recentiores scriptores quotquot exstant. — Basle, 1582. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=iShPFXLTAOcC&q=%40Voi%C5%BFalcus#v=snippet&q=%40Voi%C5%BFalcus&f=false P. 556].</ref>; ''Woyschalcus syn Mendoga'' (1872 год)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=AUghAQAAMAAJ&q=Woyschalcus+Mendoga#v=snippet&q=Woyschalcus%20Mendoga&f=false S. 997].</ref>. == Біяграфія == [[Файл:Vojšałk. Войшалк (Łaŭryšaŭskaje Evangielle. Лаўрышаўскае Эвангельле).jpg|міні|зьлева|150пкс|Меркаваны партрэт Войшалка ў [[Лаўрышаўскае эвангельле|Лаўрышаўскім эвангельлі]]]] Нарадзіўся ў 1223 годзе. Каля 1245 году ў [[Наваградак|Наваградку]] разам з бацькам і яго баярамі ахрысьціўся ў [[праваслаўе]]. Быў, відаць, наваградзкім намесьнікам Міндоўга. Магчыма, маецца на ўвазе пад ананімным «сынам Міндаўга», які ў 1251—1252 гадох ваяваў у ваколіцах [[Турыйск (Валынь)|Турыйску]] на [[Валынь|Валыні]], але гэта мог быць і [[Даўмонт]] (калі вернае меркаваньне некаторых крыніцаў, што апошні таксама быў сынам Міндаўга). Першы пісьмовы ўспамін пра Войшалка знаходзіцца ў [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]] і датуецца 1254 годам, калі ён стаў [[Наваградзкія князі|наваградзкім князем]]. У тым жа годзе склаў мір з [[галіцка-валынскія князі|галіцка-валынскімі князямі]], выдаў замуж за [[Шварн|Шварна Данілавіча]] сваю сястру і перадаў Наваградзкае княства [[Раман Данілавіч|Раману Данілавічу]]. Сам жа пайшоў у [[Палонінскі манастыр]] на Валыні, дзе прыняў пострыг пад імем '''Лаўрыш'''. Па трох гадох жыцьця ў Палонінскім манастыры, дзесьці ў 1256 або 1257 годзе выправіўся ў паломніцтва на гару [[Атон (гара)|Атон]], але мусіў вярнуцца з [[Баўгарыя|Баўгарыі]] з прычыны вайны, якая ішла там. Каля 1260 году разам з 10—12 манахамі заснаваў манастыр ''«на рацэ на [[Нёман]]е, паміж [[Літва старажытная|Літвой]] і [[Наваградак|Наваградкам]], і там жыў»''{{Заўвага|Пераклад з [[Старажытнаруская мова|старажытнарускай мовы]] паводле артыкулу: ''Краўцэвіч А.'' [http://pawet.net/library/history/bel_history/kraucewicz/29/%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA_%281264_-_1267_%D0%B3.%29._%D0%86%D0%BD%D1%82%D1%8D%D0%BB%D1%96%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D0%BD%D0%B0_%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B5.html Войшалк (1264—1267 г.). Інтэлігент на троне] // pawet.net [Электронны рэсурс] — 2008. — 27 чэрвеня. — Дата доступу: 20.12.2015.}}. Гэты манастыр пазьней атрымаў назву [[Лаўрышаўскі кляштар|Лаўрышаўскага манастыра]] (цяпер вёска [[Лаўрышава]], [[Наваградзкі раён]], [[Гарадзенская вобласьць]]). Першым ігуменам манастыра быў [[Сьвяты|прападобны]] Елісей. Войшалк пражыў у манастыры каля году, да нападу [[Бурундай|Бурундая]] з галіцка-валынскімі князямі ў 1258 годзе на [[Старажытная Літва|Літву]]. У гэты час ён выйшаў з манастыра і, зьяднаўшыся з сваім стрыечным братам [[Таўцівіл]]ам, захапіў Рамана Данілавіча і забіў яго, зноў стаўшы наваградзкім князем. У 1263 годзе па забойстве [[Транята]]м Міндаўга і Таўцівіла на кароткі час зьбег у [[Пінск]]. Але ўжо ў 1264 годзе разам зь пінскім войскам вярнуўся ў Наваградак, дзе злучыўся з [[дружына]]мі наваградзкіх [[баяры|баяраў]] і пайшоў ўсталёўваць сваю ўладу ў [[Старажытная Літва|Літве]], зьнішчыўшы шмат сваіх ворагаў. Прызнаў уладу [[Васілька Раманавіч|Васількі Раманавіча]] і князяваў разам з Шварнам Данілавічам, з дапамогай якіх заваяваў [[Нальшаны]] і [[Дзяволтва|Дзяволтву]]. У 1267 годзе перадаў уладу [[Шварн]]у і пайшоў у манастыр на Валыні. Прыкладна ў красавіку 1268 году старэйшы брат Шварна Леў Данілавіч паклікаў Войшалка да сябе ва [[Уладзімер-Валынскі|Ўладзімер Валынскі]] на паляваньне, дзе ўласнаручна забіў яго<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 38.</ref>. Летапіс тлумачыць забойства тым, што Леў меў крыўду на Войшалка, які перадаў уладу над Літвой не яму, а Шварну<ref name="evkl"/>. {{Пачатак блёку}} {{Адзінка блёку |папярэднік = [[Транята]] |назва = [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|Вялікі князь літоўскі]] |гады = 1264—1267 |наступнік = [[Шварн]] }} {{Канец блёку}} == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}} * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * [[Мікола Ермаловіч|Ермаловіч М.]] Старажытная Беларусь: Полацкі і новагародскі перыяды. — Мн.: Маст. літ., 1990. — 366 с.: іл. {{ISBN|5-340-00614-X}}. * {{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях}} * {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Спасылка|аўтар = [[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://pawet.net/library/history/bel_history/kraucewicz/29/Войшалк_(1264_-_1267_г.)._Інтэлігент_на_троне.html | загаловак = Войшалк (1264—1267 г.). Інтэлігент на троне | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Pawet.net]] | дата = 27 сакавіка 2011 | мова = | камэнтар = }} {{Вялікія князі літоўскія}} [[Катэгорыя:Лаўрышава]] t89osx1o2hzxpgg7y5tscpfw0se3ebj Андрэй Альгердавіч 0 9374 2694639 2393529 2026-10-03T20:00:50Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694639 wikitext text/x-wiki {{Манарх |Лацінка = Andrej Algierdavič / Alhierdavič }} '''Андрэ́й Альге́рдавіч''', '''Андрэй По́лацкі''' ({{каля}} 1320 — 12 жніўня 1399) — [[Пскоўскія князі|князь пскоўскі]], апошні [[Сьпіс полацкіх князёў|полацкі князь]] (1348—1377; 1382—1387), некаторы час [[Вялікае Княства Полацкае|вялікі князь полацкі]] і [[Вялікае Княства Рускае|вялікі князь рускі]]. Старэйшы з дванаццаці сыноў [[Альгерд]]а. == Імя == {{Асноўны артыкул|Альгерд (імя)}} Алгерд, Алгерт, Олгард, Алгард, Алгарда, Алгарт, Олгарт, Галгерд, Галгард або Голгерд, пазьней Ольгерд, Алгірт, Алкард або Алегарт (Algerd<ref name="Seibicke-1996-80">Seibicke W. Historisches deutsches Vornamenbuch. Bd. 1. — Berlin, 1996. [https://books.google.by/books?id=eFBmAAAAMAAJ&q=algerd+adalgard&dq=algerd+adalgard&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjB1eC7g8aJAxWf1QIHHXl-DCAQ6AF6BAgJEAI S. 80].</ref>, Algeard<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 37.</ref><ref>[https://www.behindthename.com/name/algeard/submitted Algeard], Behind the Name</ref><ref> Keith Briggs, [https://keithbriggs.info/Anglo-Saxon_dithematic_names.html#a Anglo-Saxon dithematic names]</ref><ref name="Fleming-1998-74-101">Fleming R. Domesday Book and the Law: Society and Legal Custom in Early Medieval England. — Cambridge, 1998. [https://books.google.by/books?id=gBm2eQvZlN4C&pg=PA101&dq=%22Algeard%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiXwruY4oCGAxXS_7sIHWpBCzoQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=%22Algeard%22&f=false P. 74, 101].</ref>, Algerðr<ref>Falk H. Anmälan av «Norsk isländska dopnamn och fin gerade namn från medeltiden samlade och utgivna av EH Lind». Häftena 1—4 // Arkiv för nordisk filologi. Bd. 23 (27). — Lund, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gvWmhGW4sFwC&q=Algerdr#v=snippet&q=Algerdr&f=false S. 97].</ref><ref>Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. S. 17.</ref>, Algerde<ref>[https://slektogdata.no/nb/navn-anno-1900-pa-bokstaven-0 Navn anno 1900 på bokstaven A], Navnene er hentet fra Folketellingen 1900, som du finner på Digitalarkivet.no, Slekt og Data</ref>, Algert<ref>Stark F. Die Kosenamen der Germanen: eine Studie. — Wien, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0VAJAAAAQAAJ&q=Algert#v=snippet&q=Algert&f=false S. 180].</ref><ref name="Brons-1877-26">Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=t7QwAQAAMAAJ&q=Algert#v=snippet&q=Algert&f=false S. 26].</ref>, Algerth<ref name="Brons-1877-26"/>, Olgard<ref>Raveling I. Die ostfriesischen Vornamen: Herkunft, Bedeutung und Verbreitung. — Aurich, 1972. [https://books.google.by/books?id=S2xmAAAAMAAJ&q=Olgard+gard&dq=Olgard+gard&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiIqeuEn4KEAxVg_rsIHXSiCJMQ6AF6BAgEEAI S. 89].</ref>, Algardus<ref name="Krause-1856-39">Krause C. E. H. Beiträge zur gefchichte Stade’s 1286 1315 Die 41 ersten Folien des ältesten Stadterbebuchs // Programm des Gymnasium’s zu Stade für Ostern 1856. — Stade, 1856. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=bL1bAAAAcAAJ&q=Algardus%2C+Halgardus#v=snippet&q=Algardus%2C%20Halgardus&f=false S. 39].</ref>, Algard<ref>[https://taaldacht.nl/germaanse-namen/ Germaanse namen], Taaldacht</ref>, Algardis<ref name="Morlet-1971-16">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 16.</ref><ref>Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln — Graz, 1967. S. 131, 277.</ref>, Algart<ref>Die deutschen Familiennamen: nach breslauer quellen des 13. und 14. Jahrhunderts. — Breslau, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=CEwImm4TtCgC&q=+Algart+#v=snippet&q=Algart&f=false S. 14, 58].</ref>, Olgart<ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 1609.</ref>, Hallgerðr<ref>Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZHgKAAAAIAAJ&q=Hall+%22gerdr%22#v=snippet&q=Hall%20%22gerdr%22&f=false S. 38, 141].</ref>, Hallgerd<ref>Weitershaus F. W. Das neue Vornamenbuch 8000 Vornamen: Herkunft u. Bedeutung. — München, 1988. S. 107.</ref>, Halgerd<ref>Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. [https://books.google.by/books?id=m4JOAQAAMAAJ&q=halgerd+halgard&dq=halgerd+halgard&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjgmJekjuWFAxW4gv0HHRHVAHcQ6AF6BAgHEAI S. 164].</ref>, Halgardus<ref name="Krause-1856-39"/>, Holgerd<ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 570.</ref>, Olgerd<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/olgerd Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Olgerd], MyHeritage</ref>, Algiert<ref>Debrabandere F. Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk. — Amsterdam, 2003.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/a/ A], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>, Allcard<ref>Ferguson R. English Surnames: And Their Place in the Teutonic Family. — London and New York, 1858. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=L70EAAAAIAAJ&q=Allcard+Alcheard+#v=snippet&q=Allcard%20Alcheard&f=false P. 218].</ref>, Allegaert<ref>Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007. [https://www.google.by/books/edition/Dictionnaire_des_noms_de_famille_en_Wall/4bYErd60g3YC?hl=ru&gbpv=1&dq=allegaert+adalgardis&pg=PA127&printsec=frontcover P. 127].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Algart#v=snippet&q=Algart&f=false S. 167].</ref><ref name="Seibicke-1996-80"/><ref name="Fleming-1998-74-101"/><ref name="Morlet-1971-16"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Ала (мужчынскае імя)|ал-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Алігут]], [[Альмін]], [[Аламунт]]; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] alls 'увесь, кожны'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 52.</ref> або ад асновы -адал- (ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] adal 'шляхетны')<ref name="Supieranskaja-2005-168">Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Wisgeard, Mundgerd, Teutgerdis) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Адпаведнасьць імя Альгерд германскаму імю Olgard (Olgardus) сьцьвердзіў мовазнаўца і літаратуразнаўца-мэдыявіст [[Аляксандар Бразгуноў]]<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 211.</ref>. Гоцкае паходжаньне імя Альгерд адзначаў яшчэ прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=Olgerd%20gard#v=snippet&q=Olgerd%20gard&f=false S. 92]</ref>. Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: ''Andrey Olherdowicz'' або ''Андрей Ольгердович'' (каля 1370—1377 або 1381—1387 гадоў)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 73.</ref>, ''Андрей Полоцкий'' (да 1399 году)<ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 137.</ref>; ''Андрей Олгердовичь''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%A3%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%A3%D0%B9%20%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 75, 81, 104, 193—194].</ref><ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%22%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%A3%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22#v=snippet&q=%22%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%A3%D0%B9%20%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&f=false С. 246].</ref> або ''Ондрей Олгердовичь''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%9E%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%A3%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%9E%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%A3%D0%B9%20%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 100, 140]</ref><ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%22%D0%9E%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%A3%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22#v=snippet&q=%22%D0%9E%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%A3%D0%B9%20%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&f=false С. 238].</ref> ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]] і [[Сафійскі першы летапіс]]). == Біяграфія == Абіраўся пскавічамі пскоўскім князем, але хутка пакінуў [[Пскоў]], бо абраўся полацкім князем замест свайго дзядзькі [[Нарымонт Гедзімінавіч|Нарымонта-Глеба]]. Замест сябе ў Пскове пакінуў намесьнікам [[Юры Вітаўтавіч|Юрыя Вітаўтавіча]] (магчыма свайго стрыечнага брата), па гібелі Юрыя ў бітве зь лівонскімі [[рыцар]]амі пскавічы абралі сабе іншага князя, бо былі незадаволеныя адсутнасьцю Андрэя ў [[горад]]зе. У Полацку вёў наступальную палітыку ў дачыненьні да суседніх Пскова і [[Смаленск]]у, пасьпяхова супрацьстаяў [[крыжакі|крыжакам]]. У 1373—1375 гадох трымаў у аблозе [[Дынабург]]<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 48.</ref>. Па сьмерці Альгерда паводле яго тастаменту [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікім князем літоўскім]] стаў [[Ягайла]]. Андрэй спачатку быў у хаўрусе з [[Кейстут]]ам супраць Ягайлы, па сьмерці Кейстута абвясьціў сябе вялікім князем полацкім, а потым вялікім князем рускім з [[сталіца]]й у [[Полацак|Полацку]]. Аднак пад ціскам Ягайлы мусіў быў падацца з Полацку ў [[Масква|Маскву]]. Андрэй Полацкі браў удзел у сутычках маскоўцаў з [[татары|татарамі]], у тым ліку ў пераможнай [[Бітве на Вожы|бітве на рацэ Вожы]] ў 1378 годзе. А таксама ўдзельнічаў у [[Кулікоўская бітва|Кулікоўскай бітве]] ў 1380 годзе, дзе ўзначальваў правы флянг маскоўскага войска<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 49.</ref>. Потым склаўшы хаўрус зь [[Лівонскі ордэн|Лівонскім ордэнам]], назваўшы [[Сьпіс магістраў Лівонскага ордэна|лівонскага магістра]] бацькам і дарагім сябрам такім чынам прызнаўшы сябе яго [[васал]]ам, вярнуўся ў Полацак. Празь нейкі час быў захоплены Ягайлам і зьняволены ў адным з [[Польшча|польскіх]] [[замак|замкаў]]. Адтуль быў вызвалены на просьбу [[вялікі князь|вялікага князя]] літоўскага [[Вітаўт]]а. Загінуў у 1399 годзе ў [[Бітва на Ворскле|бітве на рацэ Ворскле]] разам з братам [[Дзьмітры Альгердавіч|Дзьмітрыем]] і шматлікімі іншымі [[Князі Русі|рускімі князямі]]. {{Пачатак блёку}} {{Адзінка блёку |папярэднік = [[Нарымонт Гедзімінавіч|Нарымонт-Глеб]] |назва = [[Сьпіс полацкіх князёў|Полацкі князь]] |гады = 1348—1387 |наступнік = [[Сьпіс намесьнікаў полацкіх|Намесьнікі полацкія]] }} {{Канец блёку}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}} [[Катэгорыя:Альгердавічы]] [[Катэгорыя:Полацкія князі]] [[Катэгорыя:Памерлі 12 жніўня]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1399 годзе]] [[Катэгорыя:Манархі, якія загінулі ў баі]] [[Катэгорыя:Загінулі ў бітве на Ворскле]] l09rbezbq7rgi1sz9r412azczc3h2ts Гісторыя Беларусі 0 9426 2694761 2687883 2026-10-04T10:01:51Z ~2026-53165-93 100487 2694761 wikitext text/x-wiki [[Файл:Coat of arms of Belarus (1991–1995).svg|311x311px|значак|[[Пагоня|Гістарычны герб Беларусі]]]] [[Файл:Flag of Belarus (1918, 1991–1995).svg|250x250px|значак|[[Бел-чырвона-белы сьцяг|Гістарычны сьцяг Беларусі]]]] '''Гісторыя Белару́сі''' — мінулае разьвіцьцё [[грамадзтва]] [[Беларусь|Беларусі]] ў ходзе разгортваньня ўзаемадзеяньня чалавечых супольнасьцяў з часоў старажытнасьці. Абыймае зьявы грамадзкага жыцьця ад засяленьня земляў Беларусі чалавекам каля 100 тысячаў гадоў таму. Пісьмовая гісторыя Беларусі пачалася з 862 году, калі [[Полацак]] упамінаецца ў якасьці першага дзяржаваўтваральнага асяродку — цэнтру [[Полацкае княства|Полацкага княства]]. У 1307 годзе яно далучылася да [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага (ВКЛ)]], якое ўтварылася ў сярэдзіне XIII ст. вакол [[Наваградак|Наваградку]] і неўзабаве аб’яднала ўсе [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічныя беларускія землі]]. У 1569 годзе ВКЛ утварыла [[Рэч Паспалітая|Рэч Паспалітую]] з [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўствам Польскім]], на карысьць якога страціла [[Падляшша]] і [[Украіна|ўкраінскія землі]]. У выніку трох [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелаў Рэчы Паспалітай]] у 1772—1795 гадах землі Беларусі апынуліся пад уладай [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], якая праводзіла [[Русіфікацыя Беларусі|палітыку гвалтоўнай русіфікацыі]]. У пэрыяд распаду Расейскай імпэрыі [[Дзень Волі|25 сакавіка]] 1918 году [[беларусы]] абвясьцілі пра сваю незалежнасьць утварэньнем [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР)]]. Аднак БНР [[Слуцкі збройны чын|ня здолела абараніць]] сваю тэрыторыю ад [[Бальшавікі|бальшавікоў]], якія 1 студзеня 1919 году ўтварылі [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускую Савецкую Сацыялістычную Рэспубліку (БССР)]]. Тым часам [[Заходняя Беларусь|заходняя частка краіны]] ў выніку складзенага бальшавікамі [[Рыская мірная дамова 1921 году|Рыскага міру 1921 году]] апынулася пад уладай міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]] і была далучаная да БССР толькі ў 1939 годзе ў выніку агрэсіі ў бок Польшчы [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] і [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкага Саюзу (СССР)]]. Беларусь страціла кожнага трэцяга свайго жыхара ў час спусташальнай [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]<ref>Axell A. Russia’s Heroes, 1941-45. — Carroll & Graf Publishers, 2002. P. 247. {{ISBN|0-7867-1011-X}}.</ref>, па сканчэньні якой у 1945 годзе стала адным зь сяброў-заснавальнікаў [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў]]. У час распаду СССР 27 ліпеня 1990 году [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня|парлямэнт БССР]] [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|абвясьціў пра дзяржаўны сувэрэнітэт рэспублікі]], а 25 жніўня 1991 году — пра незалежнасьць Беларусі. Першы прэзыдэнт [[Аляксандар Лукашэнка]] ў 1995 годзе ўсталяваў у краіне [[Русіфікацыя Беларусі#Рэжым Лукашэнкі|прарасейскі]] [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарны рэжым]]<ref>[https://web.archive.org/web/20050115051738/http://hrw.org/english/docs/2005/01/13/belaru9878.htm «Essential Background — Belarus»]. Human Rights Watch.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071212011715/http://www.amnesty.org/en/region/europe-and-central-asia/eurasia/belarus «Human rights by country — Belarus»]. Amnesty International Report 2007.</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12037486 «'Hundreds of protesters arrested' in Belarus»]. BBC News.</ref>, які выявіўся гвалтам, катаваньнямі і [[Сьпіс загінулых падчас акцыяў пратэсту ў Беларусі (2020)|забойствамі]] беларусаў у час здушэньньня [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|масавых пратэстаў]] супраць фальсыфікацыі [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2020 году|прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году]]<ref>[https://www.radabnr.org/belarus-sanctions-nov-2020/ Рада БНР заклікае да санкцый супраць рэжыму Лукашэнкі і да ціску на Расею], [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]], 16 лістапада 2020 г.</ref>. == Старажытнасьць == === Палеаліт === [[Файл:Paleolit.svg|300пкс|значак|Тэрыторыя сучаснае Беларусі ў часе палеаліту]] Першыя спробы [[чалавек]]а ([[нэандэрталец|нэандэртальца]]) пранікнуць на тэрыторыі Беларусі датуюцца часам 100—35 тыс. гадоў назад. Пра гэта сьведчаць знаходкі грубаабабітых [[крамень|крамянёвых]] вырабаў [[Муст’ерская культура|муст’ерскага тыпу]] (паводле назвы пячоры Ля-Муст’е ў [[Францыя|Францыі]]). Масіўная скрэблападобная прылада знойдзена паблізу вёскі [[Абідавічы|Абідавічаў]] на Дняпры ([[Быхаўскі раён]]). Сярод матэрыялаў [[Падлужжа (Чачэрскі раён)|Падлускай стаянкі]] (Бердыж на Сожы [[Чачэрскі раён]]) сустрэліся востраканечнік, адшчэпы, ядрышчы з крэмню. Яны падобныя на вырабы на берагавых схілах каля возера [[Нобель (возера)|Нобелю]] у вярхоўях Прыпяці. Каля [[Сьвяцілавічы (Гомельская вобласьць)|Сьвяцілавічаў]] на Бесядзі ([[Веткаўскі раён]]) выяўленае скрабло, вырабленае з крамянёвай пласьціны{{зноска|Нарысы|1994|Касцюк|10}}. Хутчэй за ўсё нэандэртальцы праніклі па далінах «прарэк» з тых месцаў, дзе сустракаецца найбольш сьлядоў іхнага жыхарства — зь дняпроўскага Надпарожжа, басэйну Дзясны або Закарпацьця. Падарожжы муст’ерцаў адбываліся ў сярэдзіне [[палеаліт]]у, які прыпадаў на ледавіковую эпоху, калі адбывалася некалькі абледзяненьняў. У часы максымальнага, дняпроўскага (рыскага), абледзяненьня ўся тэрыторыя Беларусі была пакрытая магутным ледавіком таўшчынёй 2 км. Пад узьдзеяньнем хвалепадобнага пацяпленьня ледавік пачаў раставаць 250—110 тыс. гадоў таму. Надышло цёплае (мікулінскае) міжледавікоўе, якое расьцягнулася на шмат тысячаў гадоў<ref>{{Кніга|загаловак=История Европы|том=1. Древняя Европа|месца=М.|год=1988|старонкі=54-64}}</ref>. З 27—24 тысячаў гадоў таму на Беларусі асталёўваюцца першыя людзі сучаснага тыпу, якія заклалі ў Беларусі эпоху каменнага веку, што доўжылася блізу да 1700 году да н. э. Найбольш старажытныя паселішчы чалавека, выяўленыя каля вёсак [[Юравічы|Юравічаў]] ([[Каленкавіцкі раён]]) і [[Бердыж]]у ([[Чачэрскі раён]]), адносяцца да эпохі верхняга [[палеаліт]]у, іхны ўзрост 26—23 тысячаў гадоў. Яны належалі радавым грамадам [[краманьёнец|краманьёнцаў]]. У сувязі з моцным пахаладаньнем і наступаньнем ледавіка 22—14 тысячаў гадоў таму людзі адышлі з тэрыторыі Беларусі на поўдзень. Каля Х тысячагодзьдзя да н. э. датуюцца першыя археалягічныя культуры: [[лінгбі (культура)|лінгбі]]йская, якая прыйшла з захаду і заняла захад сучаснае тэрыторыі Беларусі; [[грэнская культура|грэнская]] (з сучаснай Украіны, паўднёвы ўсход), да якіх неўзабаве далучыліся носьбіты [[сьвідэрская культура|сьвідэрскае]] культуры, абсяг якой ахапіў захад і цэнтар цяперашняе тэрыторыі Беларусі. Блізкасьць ледавікоў зрабіла тэрыторыю краіны зонай тундравага клімату і расьліннасьці, з прычыны чаго тут практычна суцэльна пражывала толькі качавое насельніцтва, чые традыцыі былі абумоўленыя гаспадаркай, зьвязанай з паўночным аленем. Насельніцтва позьняга палеаліту мела вераваньні, зьвязаныя з паляўнічай магіяй, замагільным сьветам, жаночай плоднасьцю. На вераваньні арыентавалася і мастацтва. Адпаведна гэтаму, насельніцтва падзялялася на [[род]]авыя грамады, дзе вялікую ролю, хутчэй за ўсё, адыгрывала жанчына. === Мэзаліт і нэаліт === У VIII—IV тысячагодзьдзях да н. э. ледавік адступае і клімат цяплее, у сувязі з чым частка насельніцтва аленегадоўчых традыцыяў адкачавала на поўнач. Праз пацяпленьнем сучасная тэрыторыя Беларусі засяляецца поўнасьцю, але толькі ўждоўж вадаёмаў, што ўжо прыпадае на эпоху [[мэзаліт]]у (IX—VI тысячагодзьдзі да н. э.), хоць рад дасьледнікаў не вылучае мэзаліт з прычыны тэхналягічных крытэравў у дзейнасьці чалавека і адносіць яго пераважна да палеаліту. Зь сярэдзіны мэзаліту з поўдня прыбываюць новыя хвалі насельніцтва, якія ў кантэксьце далейшае гісторыі палеаліту на Беларусі вызначацьмуць ноўшыя ўмовы ў гаспадараньні і матэрыяльнай культуры. На паўднёвым усходзе замацавалася насельніцтва носьбітаў [[дняроўска-данецкая культура|дняроўска-данецкае]] культуры, на захадзе — [[нёманская культура|нёманскай]], на ўсходзе — [[верхнедняпроўская культура|верхнедняпроўскай]], у сучасным Паазер’і — носьбіты [[нарвенская культура|нарвенскае]] культуры. У асноўных рысах гэтая сытуацыя працягваецца з пачатку новага каменнага веку ([[нэаліт]]у), што пачаўся ў канцы V—IV тысячагодзьдзяў да н. э. і доўжылася каля 2 тысячаў гадоў. Значнае павелічэньне насельніцтва ў нэаліце спрыяла ўзьнікненьню новых этнічных супольнасьцяў людзей. У другой палове ІІІ тысячагодзьдзя да н. э. з Балтыі на Беларусь пранікае [[грабеньчата-ямкавая культура]] (засяліла поўнач), а таксама [[культура лейкападобных кубкаў]] (захад) і [[дзясьнінская культура]] (паўднёвы ўсход). На Беларусі вядома каля 600 нэалітычных паселішчаў, бальшыня іх сканцэнтраваная ў далінах рэк, басэйнаў [[Прыпяць|Прыпяці]], [[Сож]]у, [[Нёман]]у; сталі ўласьцівыя павялічаныя паселішчы-стаянкі. Для гэтага часу ўласьцівае пашырэньне земляробства і жывёлагадоўлі, што спрыяла павелічэньню колькасьці насельніцтва і міграцыйным працэсам. У пачатку нэаліту ў гаспадарцы вялікую ролю мелі рыбалоўства, да ІІ тыс. да н. э. спакваля яшчэ працягваўся пераход да земляробства і жывёлагадоўлі. Рэлігійныя вераваньні абапіраліся на [[татэмізм]] і культ продкаў, пры гэтым у часе вырабу іх выяваў выкарыстоўваўся толькі вобраз мужчыны, што паказвае на яго буйную ролю. Пахаваньні ўтрымліваюць ахвяры, у тым ліку чалавечыя. З канца ІІІ тысячагодзьдзя да н. э. разьвіваецца [[паўночнабеларуская культура]], што прадоўжыла існаваньне да бронзавага веку. У канцы III — пачатку II тысячагодзьдзях да н. э. на тэрыторыю Панямоньня і Палесься праніклі плямёны шнуравой керамікі культуры, якія былі часткай [[індаэўрапейцы|індаэўрапейцаў]] — продкаў сучасных народаў Эўропы, у тым ліку [[славяне|славянаў]] і [[балты|балтаў]]. Узаемныя дачыненьні прышлых плямёнаў і абарыгенаў характарызаваліся рознымі формамі гаспадаркі і культурнага ўзаемаўплыву і этнічнай асыміляцыі. Мова індаэўрапейцаў мела шмат дыялектаў. Разьвіцьцё ўзаемных дачыненьняў прывяло да стварэньня розных індаэўрапейскі групаў і народаў. Сынтэз «шнуравікоў», а таксама носьбітаў нарвенскае культуры падтрымліваў далейшае разьвіцьцё паўночнабеларускае культуры. Тэрыторыя паўднёвага ўсходу Беларусі і суседнія раёны Ўкраіны займалі плямёны [[сярэднедняпроўская культура|сярэднедняпроўскай культуры]]. Першапачаткова насельніцтва не было індаэўрапейскім, але ў канцы нэаліту відавочны ўплыў шнуравой культуры, носьбітаў якіх звычайна атаясамліваюць зь першымі хвалямі індаэўрапейцаў у Эўропе. Пэўнае дачыненьне да іх мелі носьбіты культуры грабеньчата-ямачнай керамікі, якія ўзялі ўдзел у фармаваньні балтаў, а таксама культура лейкападобных кубкаў, носьбіты якой мае дачыненьне да продкаў [[германцы|германцаў]]. У сваю чаргу, нарвенская культура з высокай імавернасьцю атаясамліваецца з раньнім [[фіна-вугры|фіна-вугорскім]], г. зн. неіндаэўрапейскім насельніцтвам. Наяўнасьць фіна-вуграў у тагачасным [[Падзьвіньне|Падзьвіньні]] пацьвярджаецца [[тапаніміка]]й і [[антрапалёгія]]й<ref>{{Кніга|аўтар=[[Мікола Ермаловіч|Ермаловіч М.]]|частка=Першыя насельнікі Беларусі|загаловак=Старажытная Беларусь: Полацкі і новагародзкі пэрыяды|арыгінал=|спасылка=https://files.knihi.com/Knihi/other/Ermalovic.Starazytnaja_Bielarus.Polacki_i_Novaharodski_pieryjady.djvu|адказны=адказн. Г. Роліч, прадм. [[Міхась Ткачоў|М. Ткачоў]], маст. В. Масьцераў|выданьне=2-е выд|месца={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва=[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]|год=2001|старонкі=[https://files.knihi.com/preview/Knihi/other/Ermalovic.Starazytnaja_Bielarus.Polacki_i_Novaharodski_pieryjady.djvu/9_866x9999.jpeg 16]|старонак=366|сэрыя=|isbn=985-02-0503-2|наклад=4200}}</ref>. Пад уплывам прышлых плямёнаў адбыўся пераход мясцовага насельніцтва да [[бронзавы век|бронзавага веку]] (канец III — пачатак I тысячагодзьдзя да н. э.). У гэты пэрыяд паўднёва-заходнюю тэрыторыю Беларусі сьпярша займалі культуры шнуравой керамікі Палесься, заходняй Беларусі — прыбалтыйскай, Паазер’е — [[Паўночнабеларуская культура|паўночнабеларускай культуры]] . Да сярэдзіны II тысячагодзьдзя да н. э. ў Палесьсі й Прыдняпроўі сфармаваліся [[тшцінецкая культура]] й [[сосьніцкая культура]]. У [[жалезны век|жалезным веку]] (працягваўся ад VIII—VI ст. да н. э. да VIII ст. н. э.) на Беларусі было некалькі археалягічных культур штрыхаванай керамікі, дняроўска-дзьвінская, мілаградзкая, зарубінецкая, паморская. У асобную культурна-гістарычную групу ў паўднёва-ўсходняй Беларусі вылучаюць помнікі [[Кіеўская культура|кіеўскай культуры]] II—IV ст. н. э., якія бальшыня навукоўцаў лічаць славянскімі<ref name="БелЭН-21">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 21.</ref>. === Бронзавы век === [[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш маскоўскімі [[Балтыстыка|балтыстамі]] [[Алег Трубачоў|А. Трубачовым]] і [[Уладзімер Тапароў|Ў. Тапаровым]]<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref name="Kraucevic-2017">[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]] [[Бронзавы век]], а менавіта пачатак выкарыстаньня вырабаў з [[бронза]]вага сплаву, у Беларусі датуецца ад мяжы ІІІ і ІІ тысячагодзьдзяў да н. э. да VII—VI стст. да н. э. Найбольш характэрнымі тэндэнцыямі эпохі сталі ўварваньні плямёнавў шнуравой керамікі, пад уплывам якіх і паўстае бронзавы век на Беларусі. Пад уплывам гэтае культуры ранейшыя ўтваралі г.зв. колы культураў з шнуравым уплывам. Так, на аснове шнуравой культуры і на аснове ранейшай нэалітычнай позьненарвенскай культуры ўзьнікла паўночнабеларуская культура, што праіснавала да канца ІІ тысячагодзьдзя да н. э. На Панямоньні і Палесьсі назіраецца сярэднедняпроўскі ўплыў. У 1700—1600 гадох да н. э. у Беларусь з [[Одэр]]у і [[Вісла|Віслы]] пранікае [[тшцінецкая культура]], найбольшы ўплыў якой адбіўся на захадзе Беларусі. Існуе меркаваньне, якое адносіць уплыў тшцінецкае культуры на сярэдзіну ІІ тысячагодзьдзя да н. э. на поўдзень Беларусі. [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]]: глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]] Надзвычай разнастайнымі выглядаюць спробы гісторыкаў зьвязаць тую ці іншую культуры з гэтага пераліку з той ці іншай этнічнай групоўкай. Існуюць гіпотэзы, якія адкідаюць асацыяцыю археалягічных культураў з строга дакладнымі этнічнымі супольнасьцямі. У прыватнасьці, вялікая частка гісторыкаў і мовазнаўцаў перакананая, што ажно ў канцы IV тысячагодзьдзя да н. э. у Эўропе расьсяліліся індаэўрапейцы. Тыя індаэўрапейцы, урэшце, якія аселі на тэрыторыі Беларусі, як мяркуецца, утварылі балтыйскае насельніцтва. Узрастала роля земляробства і жывёлагадоўлі, якія ў тагачасным грамадзтве сталі практычна вядучымі галінамі дзейнасьці, павялічвалася колькасьць пласкадоннага посуду і расла ягоная разнастайнасьць, што гаворыць на карысьць росту культуры побыту. Гэтыя тэндэнцыі, а таксама існаваньне багатых мужчынскіх пахаваньняў сьведчыць пра зараджэньне ў гэты пэрыяд маёмаснае няроўнасьці, а нябожчыкі мелі статус ваеначальнікаў або старэйшынаў. У сукупнасьці гэта гаворыць пра разьвіты патрыярхальны лад, нараджэньне родапляменнай арыстакратыі і існаваньне грамадзкай арганізаванасьці. Існаваньне шырокага набору зброі, зробленай для забойства чалавека, паказвае на павелічэньне колькасьці канфліктаў. Зь сярэдзіны ІІ тысячагодзьдзя да н. э. у рэлігійным дачыненьні ўзрастае роля салярнага культу (шанаваньне сонца), шанаваньня агню. === Жалезны век === [[Жалезны век]] на тэрыторыі Беларусі пачынаецца каля VII—VI стагодзьдзяў да н. э. і працягваўся практычна да пісьмовае гісторыі на тэрыторыі Беларусі. Яе пачатак стаўся нераўнамерным: так, на поўдні і паўднёвым захадзе да жалезных прыладаў перайшлі перадусім [[мілаградзкая культура|мілаградзкая]] і [[культура падклошавых пахаваньняў|падклошавых пахаваньняў]] культуры, на рэшце тэрыторыі Беларусі зь сярэдзіны І тысячагодзьдзя да н. э. да жалезнага веку пераходзяць носьбіты [[дняроўска-дзьвінская культура|дняроўска-дзьвінскае]] культуры. На памежжы згаданых культураў фармавалася [[зарубінецкая культура]]. Існуе іншае меркаваньне, паводле якога ў ІІІ ст. да н. э. мілаградзкая культура выцясьняецца зарубінецкай. З V ст. да н. э. цэнтар Беларусі засяляюць носьбіты [[культура штрыхаванай керамікі|культуры штрыхаванае керамікі]], якая трывала і заўважна заставалася на яе тэрыторыі як мінімум па V ст. н. э. На захадзе Палесься жалезны век сягае свайго максымуму ў ІІ—IV стагодзьдзях н. э. і пераходзіць у больш дасканалыя формы матэрыяльнае культуры, што паказваюць узоры [[вельбарская культура|вельбарскае]] культуры. Відаць, усё насельніцтва належала да той ці іншай групоўкі індаэўрапейскіх плямёнаў. [[праславяне|Славянскае]] або [[балты|балтыйскае]] паходжаньне прыпісваюць як мілаградцам, так і зарубінцам, у дачыненьні да дняроўска-дзьвінскае культуры мяркуецца яе балтыйскі характар. Вельбарская культура, хутчэй за ўсё, належала [[готы|готам]] або готам і славянам. Іншыя атаясамліваюць прыход славянаў на Беларусь з пазьнейшымі супольнасьцямі. Прапаноўвалася суаднясеньне помнікаў ад V ст. да н. э. з [[заходнія балты|заходнімі балтамі]], астатніх — з [[усходнія балты|усходнімі]] або [[дняпроўскія балты|дняпроўскімі]]. Фіна-вугорская [[гідранімія]] даволі моцная дасюль на поўначы Беларусі. Погляды на мілаградзкую і зарубінецкую культуры кардынальна пераглядаюцца з улікам гіпотэзы аб [[праблема прарадзімы славянаў|прарадзіме славянаў]] на Палесьсі, што мае на ўвазе вылучэньне славянаў з індаэўрапейскіх плямёнаў беспасярэдне на тэрыторыі цяперашняе Беларусі, або з улікам гіпотэзы пра тое, што да V ст. да н. э. балты і славяне складалі адзіную этнічную супольнасьць і толькі потым зьведалі распад. Адзіна дакладным сьцьверджаньнем нацяпер становіцца высоўваньне сувязі гэтых культураў з індаэўрапейцамі бронзавага веку. Значна дакладнейшы лёс маюць готы, якія параўнальна ненадоўга мігравалі на паўднёвы захад Беларусі і сталі даступнымі [[антычнасьць|антычным]] крыніцам, але зь імі суіснуюць цяжка інтэрпрэтаваныя і супярэчлівыя згадкі пра [[нэўры|нэўраў]], [[андрафагі|андрафагаў]], [[будыны|будынаў]], [[гелёны|гелёнаў]] ды іншых. Асобнае пытаньне складае лёс матэрыяльных повязяў тагачасных археалягічных культураў на Беларусі. Так, культура штрыхаванае керамікі праяўляе такія зьвязкі з дняроўска-дзьвінскай, мілаградцы мелі пэўныя кантакты з дняроўска-дзьвінскай культурай і культурамі цяперашняй Украіны ды сумежных рэгіёнаў (гальштацкая, высоцкая), пра што сьведчаць прадметы ўзбраеньня. Днепра-дзьвінцы мелі рад кантактаў з [[скіфы|скіфамі]] і [[лужыцкая культура|лужыцкай]] культурай, «штрыхавікі» маюць нарвенскі субстрат. Вядучая роля ў дзейнасьці насельніцтва засталася за земляробствам і жывёлагадоўляй. Людзі жылі патрыярхальным ладам у складзе вялікай [[род]]авай грамады, якая мела пэўную апрацаваную тэрыторыю і [[гарадзішча (археалягічны аб’ект)|гарадзішчы]], пры гэтым апошнія даўжэй за ўсё захоўваліся на поўначы, прыкладна да сярэдзіны І тысячагодзьдзя н. э. Хутчэй за ўсё, разьвіцьцё грамадзкага ладу і дачыненьняў, а таксама набыткаў матэрыяльнае культуры ішло хутчэй на поўдні. Прынамсі, можна з высокай дакладнасьцю сьцьвярджаць, што жалезнавечны пэрыяд гісторыі Беларусі з усіх дапісьмовых эпох становіцца самым дакладным і празрыстым у дачыненьні ўсталяваньня сацыяльнай, культурнай і этнічнай карціны насельніцтва. Насельніцтва стала засяроджвацца ва ўмацаваных гарадзішчах, асабліва на поўначы і паўднёвым усходзе, якія складаліся з дамоў слупавай канструкцыі або паўзямлянак. Захоўвалі сваю грунтоўную ролю рэкі, пры якіх канцэнтраваліся гарадзішчы, пагатоў новая пляменная знаць мела патрэбу ў абароне. Каля сярэдзіны І тысячагодзьдзя да н. э. пагаршэньне кліматычных умоваў зьмяняе гліняную вытворчасьць ([[ганчарнае кола]] дагэтуль вынайдзена не было) і да пранікненьня балтыйскай [[паморская культура|паморскай]] культуры, якая адцясьніла мілаградзкую ў раёне сучаснага Пінску. З IV ст. н. э. умацоўваюцца гандлёвыя лучнасьці зь [[Ля-Тэн (культура)|лятэнскай]] культурай. Зь цягам часу дняроўска-дзьвінская культура распадаецца на дзьвінскую і дняпроўскую, гандлёвыя сувязі якіх у цэлым зьніжаюцца. На паўночным захадзе адбываецца некаторае выцісканеньне штрыхавікоў заходнімі балтамі. З ІІІ—ІІ стагодзьдзяў да н. э. мілаградзкая культура канчаткова выціскаецца носьбітамі зарубінецкай. Крайні паўднёвы захад становіцца зонай панаваньня насельніцтва падклошавае культуры, якая найбольш адметная [[урна]]вымі пахаваньнямі і вельмі часта зьвязваецца з славянамі. У ІІ ст. н. э. на ўсход Беларусі пранікае кіеўская культура, якая лічыцца германскай, германскі ўплыў падмацоўваецца выцісканеньнем культуры падклошавых пахаваньняў вельбарскай культурай. Найбольшай тэндэнцыяй становіцца значнае ўзрастаньне ролі гандлю з Заходняй Эўропы і культурамі пры [[Рымская імпэрыя|рымскім]] памежжы. Фармаваньне новае жалезнавечнае карціны насельніцтва гэтага часу сканчваецца пераходам штрыхаванае керамікі ў г.зв. [[усходнелетувіская культура|усходнелетувіскую культуру]]. Абнаўляецца культурнае жыцьцё насельніцтва. Агульнымі для носьбітаў усіх культураў на Беларусі становіцца шанаваньне жывёлаў (іх рытуальнае пахаваньне ў мілаградцаў і прынясеньне ў ахвяру ў зарубінцаў, фігуркі коней у днепра-дзьвінцаў). На паселішчах вылучаюцца сьвяцілішчы. Вылучаюцца пахаваньні жрацоў, салярныя сымбалі. ==== Дапісьмовае насельніцтва ==== [[Файл:Germano-Sarmatia in qua Populi maiores Venedi… (Vaugondy, 1740).jpg|значак|300пкс|Старажытныя народы у пачатку эры на тэрыторыі [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (мапа 1740 г.; упершыню выдадзеная ў 1655 г.), у тым ліку [[Вэнэды|вэнэды]] — у межах [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]]] Каля V ст. н. э. штрыхаванай керамікі, дзьвінская і дняпроўская культуры канчаткова замяняюцца [[банцараўская культура|банцараўскай]], якая займее самы поўны з усяго дапісьмовага насельніцтва беларусі корпус матэрыяльных крыніцаў, атрымае найбольшы арэал сярод сучаснае Беларусі і ўвойдзе ў судакрананьне з продкамі першага раньнефэўдальнага насельніцтва беларусі. Шэраг этнографаў на падставе спробаў увязаць пераемнасьць зь ёю выдзяляюць асыміляваным яе носьбітам вялікую дзель у этнагенэтычных працэсах усходнеславянскага насельніцтва Беларусі. Мяркуецца, што гэтая культура была балтыйскай. Ейныя гарадзішчы дасягнулі высокага ўзроўню, што выяўляецца ў іх гаспадарчай спэцыялізацыі. Тады ж на поўнач пранікае [[культура доўгіх курганоў]], якая лічыцца часьцей за ўсё [[крывічы|крывіцкай]], значны дамешак крывічоў або іх уплыў маглі мець позьнія субкультуры банцараўскіх насельнікаў. Зь сярэдзіны V ст. н. э. на поўдні Беларусі зьяўляецца яўна славянская [[калочынская культура]], якая паказвае гарадзішчы з выразна адміністрацыйнымі функцыямі, вакол якіх гуртаваліся шэраговыя паселішчы. Яна выцясьняецца [[праская культура|праскай культурай]] і практычна не пакідае сьлядоў па ёй, і згасае прынамсі каля VII—VIII стагодзьдзяў, калі цалкам зьнікае і саступае панаваньне праскай культуры. Этапным сьведчаньнем лічыцца гарадзішча ў сяле [[Хатомель|Хатомелі]], дзе назіраецца, сярод іншага, умацаванае асобнае селішча з знаходкамі, што паказваюць з высокай дакладнасьцю на існаваньне знаці і, адпаведна, на працэс распаду роду. Зь іншага боку, гісторыкі-сучасьнікі, [[Пракоп Цэзарыйскі]] і [[Маўрыцы (гісторык)|Маўрыцы]] паведамляюць пра род у славянаў, але памеры праскіх жытлаў гавораць на карысьць малой сям’і. Таксама памянёныя гісторыкі згадваюць у славянаў знаць, рабоў і вольных абшчыньнікаў<ref>{{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|1к}} С. 133.</ref>. Адначасна, у VIII ст. н. э. канчаткова згасае банцараўская культура, якая, нягледзячы на позьняе зьнікненьне, не захавала згадак у пазьнейшых рускіх летапісах. Аднак да Х ст. н. э. балты на трывалай аснове засяляюць прыкладна палову тэрыторыі Беларусі, у іх па-ранейшаму захоўвалася родавая арганізацыя. == Утварэньне дзяржаўнасьці == {{Асноўны артыкул|Полацкае княства|Тураўскае княства|Смаленскае княства}} [[Файл:Jazep Drazdovič. Usiaslaŭ.jpg|150px|значак|зьлева|[[Усяслаў Чарадзей|Усяслаў Полацкі]]]] [[Файл:Anton Losenko - Vladimir and Rogneda - Google Art Project.jpg|значак|300пкс|[[Рагнеда]] і [[Уладзімер Сьвятаславіч|Ўладзімер Сьвятаславіч]]. Карціна [[Антон Ласенка|Антона Ласенкі]], 1770 г.]] Элемэнты дзяржаўнай арганізаванасьці на тэрыторыі Беларусі існавалі задоўга да яе пісьмовай гісторыі<ref name="Carniauski">[[Міхась Чарняўскі|Чарняўскі М.]] Якія беларускія дзяржавы былі ў старажытнасці? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 3.</ref>. У V—VIII ст. у паўднёвай частцы Беларусі расьсяліліся славянскія плямёны [[Праская культура|праскай культуры]], сярэднюю і паўночную частку займалі плямёны [[Банцараўская культура|банцараўскай культуры]]. Працэс расьсяленьня славянаў у 2-й палове I тысячагодзьдзя суправаджаўся міжэтнічнымі кантактамі зь мясцовымі балтыйскімі плямёнамі ([[Літва (племя)|літвой]], [[яцьвягі|яцьвягамі]] і інш.). У IX—XI ст. сфармаваліся супольнасьці [[Крывічы|крывічоў]], [[Дрыгавічы|дрыгавічоў]], [[Радзімічы|радзімічаў]]. Крывічы ўтваралі тры вялікія групы — полацкую, смаленскую і пскоўскую (паводле назваў іх галоўных [[горад|гарадоў]])<ref name="HB-138">{{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|1к}} С. 138.</ref>. Першы ўпамін пра дзяржаўныя ўтварэньні на тэрыторыі Беларусі датуецца 862 годам, калі паводле паведамленьня летапісе, князь [[Рурык]], які знаходзіўся ў [[Ноўгарад]]зе, раздаў «''мужам сваім, таму — [[Полацак]], таму — Растоў, таму — Белавозера''»{{зноска|Нарысы|1994|Касцюк|80}}. У замежнай гістарыяграфіі існуе меркаваньне пра тое, што на Русі было дзьве скандынаўскія дынастыі — [[Рурыкавічы]] і Рагвалодавічы</small><ref name="Stender-Petersen">''Stender-Petersen А.'' Varangica. — Aarhus, 1953. Р. 130—131.</ref><ref name="Pritsak">''Pritsak О.'' The Origin of Rus'. — Cambridge (МА), 1981. Vol. 1. Old Scandinavian Sources other than the Sagas. Р. 137.</ref><ref name="Duczko">''Duczko W.'' Viking Rus: Studies on the Presence of Scandinavians in Eastem Europe. — Leiden, 2004. Р. 126-127.</ref>. Навуковец з [[Данія|Даніі]] [[Адольф Стэндэр-Пэтэрсэн]] лічыў, што на Русі ўтварылася дзьве скандынаўска-славянскія дзяржавы — Наўгародзка-Кіеўская і Полацкая. Аўтар падмацоўвае гэта сьведчаньнем з [[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых часоў]] пра княжаньне ў Полацку Рагвалода, пра скандынаўскае паходжаньне яго імя. Амэрыканскі гісторык [[Амельян Прыцак]] лічыў, што полацкая дынастыя была адзінай з старажытных скандынаўскіх дынастыяў, якая змагла захавацца ў змаганьні з Рурыкавічамі</small><ref name="Мартынюк">''Мартынюк А.В.'' Alba Ruscia: Белорусские земли на перекрестке культур и цивилизаций (Х—ХVI вв.). — Москва, 2015. С. 9.</ref>. Прыкладна ў гэты час на аснове племянного княжаньня крывічоў-палачанаў склалася буйное [[Полацкае княства]] — самастойная моцная сярэднявечная дзяржава на тэрыторыі Беларусі<ref name="HB-138"/>. Яго насельнікі называюцца крывічамі ў летапісах пад 1127, 1129, 1140 і 1162 гадох, таксама ўжывалася назва палачане. Апроч [[Полацак|Полацку]], да яго належалі гарады: [[Віцебск]], [[Менск]], [[Лукомаль]], [[Браслаў]], [[Заслаўе]], [[Лагойск]], [[Ворша]], [[Копысь]], [[Барысаў]]<ref name="HB-139">{{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|1к}} С. 139.</ref>. Полацкае княства мела ўсе атрыбуты дзяржаўнай самастойнасьці — сувэрэнную ўладу князя і [[веча]], адміністрацыю, сталіцу, войска, грашовую сыстэму і іншае<ref name="Carniauski"/><ref>{{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2к}} С. 24.</ref>. Адным з такіх атрыбутаў было правядзеньне ўласнай геапалітыкі, якая палягала на супрацьстаяньні агрэсіі [[Кіеўскае княства|Кіеўскага княства]] і ўласнай экспансіі ў бок [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]]<ref>[[Міхась Чарняўскі|Чарняўскі М.]] Якія беларускія дзяржавы былі ў старажытнасьці // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 4.</ref>. У 980 годзе кіеўскі князь [[Уладзімер Сьвятаславіч]] захапіў Полацак, забіў яго гаспадара [[Рагвалод]]а і далучыў Полацкае княства да Кіеўскага. Аднак ужо за князем [[Ізяслаў Уладзімеравіч|Ізяславам]], сынам Уладзімера і [[Рагнеда|Рагнеды]], унукам Рагвалода, Полацак аднавіў сваю незалежнасьць. Найбольшага росквіту Полацкае княства дасягнула ў XI—XII ст. у час княжаньня [[Усяслаў Брачыславіч|Ўсяслава Брачыславіча]] (1044—1101)<ref>[[Сяргей Тарасаў|Тарасаў С.]] У якім часе Полацкае княства дасягнула найбольшае велічы // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 6.</ref>. Пазьней яно падзялілася на ўдзельныя княствы — [[Менскае княства|Менскае]], [[Віцебскае княства|Віцебскае]], [[Друцкае княства|Друцкае]], [[Лагойскае княства|Лагойскае]]. [[Файл:Kryž Eŭfrasińni Połackaj. Крыж Эўфрасіньні Полацкай (XIX).jpg|150px|значак|зьлева|[[Крыж Эўфрасіньні Полацкай]]]] [[Файл:Smalensk. Смаленск (1627).jpg|значак|300px|[[Смаленск]]. Плян места, 1627 г.]] У сярэдзіне X ст. на землях дрыгавічоў вылучылася [[Тураўскае княства]], якое прыкладна з 988 году трапіла ў залежнасьць ад Кіева. Звычайна вялікія князі кіеўскія надавалі Тураў сваім трэцім сынам. 3 другой паловы XII ст. Тураўскае княства здабыла незалежнасьць і неўзабаве падзялілася на [[Пінскае княства|Пінскае]], [[Клецкае княства|Клецкае]], [[Слуцкае княства|Слуцкае]], [[Дубровіцкае княства|Дубровіцкае]], [[Капыльскае княства|Капыльскае]] і іншыя ўдзельныя княствы. З канца XI ст. тэрыторыю радзімічаў падзялілі паміж сабой [[Чарнігаўскае княства|Чарнігаўскае]] і [[Смаленскае княства|Смаленскае]] княствы. Палітычнае адасабленьне Смаленску ад Кіева пачалося ў ХІ ст., а ў 1120-я гады тут усталявалася самастойная дынастыя на чале з [[Расьціслаў Мсьціславіч|Расьціславам Мсьціславічам]] (1125—1259). У гэты час Смаленскае княства дасягнула найбольшага пашырэньня, калі ў яго склад увайшлі [[Крычаў]], [[Прапойск]], [[Амсьціслаў]] (пазьней вылучыўся ва ўдзельнае [[Амсьціслаўскае княства]]), а таксама адабраныя ў Менску [[Копысь]] і [[Ворша]]. У XII—XIII стагодзьдзях удзельныя княствы ўзьніклі на землях Верхняга Панямоньня. Найбольш значную ролю адыгрывалі [[Гарадзенскае княства|Гарадзенскае]] і [[Наваградзкае княства|Наваградзкае]] княствы. Грамадзкае разьвіцьцё зямель Беларусі праходзіла аднолькавы шлях зь іншымі [[Усходнеславянскія мовы|ўсходнімі славянамі]], якія ўваходзілі ў склад [[Кіеўская Русь|Русі]]. Тут у X—XII ст. перапляталіся 3 асноўныя сацыяльна-эканамічныя ўклады: [[Першабытнае грамадзтва|грамадзкі]], [[Рабаўладальніцкі лад|рабаўладальніцкі]] і [[Фэадалізм|фэўдальны]], які паступова станавіўся паноўным<ref name="БелЭН-21"/>. У канцы X ст. пачало пашырацца [[хрысьціянства]] паводле [[Бізантыя|бізантыйскага]] абраду. У 992 годзе зьявілася першая [[Полацкая япархія|япархія ў Полацку]], у 1005 годзе — [[Тураўская япархія]], у 1136 годзе — [[Смаленская япархія]]. Аднак элемэнты [[язычніцтва]] ў некаторых мясцовасьцях захоўваліся многія стагодзьдзі. Хрысьціянская царква спрыяла разьвіцьцю беларускае культуры, у тым ліку манумэнтальнага дойлідзтва, малярства, прыкладнога мастацтва, літаратуры<ref name="БелЭН-22">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 22.</ref>. == Вялікае Княства Літоўскае == {{Асноўны артыкул|Вялікае Княства Літоўскае}} [[Файл:Mindaugas 1831 (117707054).jpg|150px|значак|зьлева|[[Міндоўг]]]] [[Файл:Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (V. Dmachoŭski, 1856).jpg|значак|300px|[[Наваградак]], [[Фарны касьцёл (Наваградак)|Фара]] і [[Наваградзкі замак|руіны замка]]. Карціна [[Вінцэнт Дмахоўскі|Вінцэнта Дмахоўскага]], 1856 г.]] Створаная за часамі ўдзельных княстваў матэрыяльная і духоўная культура стала падмуркам дзяржаваўтваральных працэсаў ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref name="ehb387">{{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 387.</ref>. Падобныя працэсы былі праявай і арганічнай часткай мірнага [[балты|балта]]-[[славяне|славянскага]] ўзаемадзеяньня ў біэтнічным рэгіёне верхняга Панямоньня<ref>{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}} С. 2.</ref>. Пераход балта-славянскага сымбіёзу на новую ступень эвалюцыі адбыўся з прычыны разбурэньня палітычнай сыстэмы Ўсходняй Эўропы (агрэсія [[Інфлянцкі ордэн|Інфлянцкага]] і [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага]] ордэнаў, [[мангола-татарская навала]])<ref name="kraucevic175">{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}} С. 175.</ref>. Утварэньне Вялікага Княства Літоўскага дало магчымасьць насельніцтву краю абараніць сваю незалежнасьць і стварыць умовы для далейшага сацыяльнага, палітычнага, эканамічнага і культурнага разьвіцьця. Вялікае Княства Літоўскае з цэнтрам у [[Наваградак|Наваградку]] паўстала каля 1240-х гадоў, калі на запросіны мясцовых баяраў тут пачаў княжыць [[Міндоўг]]. Абарону краю ачоліў наймацнейшы, правераны ў баёх і выправах ваенны правадыр, этнічнае паходжаньне якога ня мела істотнага значэньня, асабліва ў рэгіёне, дзе два этнасы вякамі жылі ўперамешку<ref name="kraucevic175"/>. Да прыходу Міндоўга цэнтар Гарадзенскага княства перасунуўся ў Наваградак, дзе валадарыў князь Ізяслаў, які, хутчэй за ўсё, мірна перадаў уладу й некаторы час браў удзел у выправах Міндоўга на польскія землі. Працэс фармаваньня новай дзяржавы быў даволі працяглым і адбываўся шляхам дынастычных шлюбаў, пагадненьняў (у рэдкіх выпадках захопу) паміж асобнымі княствамі пры захаваньні палёгак, прывілеяў і пэўнага самакіраваньня (паводле прынцыпу «''старыны ня рушыць, навіны ня ўводзіць''»). Упершыню гэты мэханізм быў выкарыстаны ў дачыненьні Полацку ў 1307 годзе па ўваходжаньні Полацкага княства ў склад ВКЛ, хоць да ўваходжаньня княства ў ім і раней кіравалі літоўскія князі ([[Таўцівіл]]). У дачыненьні да Панямоньня прынцып падобнай аўтаноміі невядомы. [[Файл:Giedzimin. Гедзімін (1709).jpg|150px|значак|зьлева|[[Гедзімін]]]] [[Файл:Vilnius - map by Braun Hogenberg (middle size) (34065617).jpg|300px|значак|[[Вільня]], сталіца [[Вялікае Княства Літоўскае|Літвы]] ({{мова-la|Vilna Lituaniae, Metropolis|скарочана}}). Атляс Гогенбэрга і Браўна, 1576 г.]] Неўзабаве да Вялікага Княства Літоўскага добраахвотна<ref name="ehb387"/> далучылася рэшта ўдзельных княстваў на тэрыторыі сучаснай Беларусі: [[Полацкае княства|Полацак]] — у 1307 годзе; [[Віцебскае княства|Віцебск]] — у 1320 годзе; [[Берасьцейскае княства|Берасьце]], [[Менскае княства|Менск]], [[Тураўскае княства|Тураў і Пінск]] — у 1320—1330-я<ref>{{Літаратура/ЭВКЛ|к}} С. 8.</ref> гады; [[Амсьціслаўскае княства|Амсьціслаў]] — у 1358 годзе. Найбольш пасьпяхова працэсы аб’яднаньня беларускіх зямель праходзілі ў часе княжаньня [[Гедзімін]]а (1316—1341), які перанёс сталіцу дзяржавы з Наваградку ў [[Вільня|Вільню]]. Важным ягоным дасягненьнем было стварэньне незалежнай ад [[Расейская праваслаўная царква|Масквы]] [[Літоўская мітраполія|Літоўскай праваслаўнай мітраполіі]] з цэнтрам у Наваградку. Адначасна Гедзімін паклаў падмурак [[Русь|рускаму]] вэктару палітыкі Вялікага Княства Літоўскага, які разьвіваўся ў наступныя дзесяцігодзьдзі. Значныя тэрытарыяльныя набыткі Вялікае Княства Літоўскае атрымала ў часе княжаньня [[Альгерд]]а (1345—1377). За ім у склад дзяржавы ўвайшлі [[Севершчына|Чарнігаўска-Северская]], [[Падольле|Падольская]], [[Валынь|Валынская]] і [[Кіеўскае княства|Кіеўская]] землі, [[Смаленскае княства]], а таксама [[Жамойць]]<ref name="ehb389">[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Вялікае Княства Літоўскае: Гістарычны нарыс // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 389.</ref>. У выніку, землі сучаснай Беларусі занялі цэнтральнае месца, што забясьпечыла рост іхнай эканомікі, разьвіцьцё культуры, умацаваньне [[беларуская мова|беларускай]] (гістарычнай [[старабеларуская мова|рускай]] або [[літоўская мова|літоўскай]]) мовы як афіцыйнай<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Альгерд // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 223.</ref><ref>[[Мікола Ермаловіч|Ермаловіч М.]] Альгерд // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 105.</ref>. Вялікае значэньне дзеля ўмацаваньня ВКЛ мела перамога над [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскім ордэнам]] у [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] 1410 году. За вялікім князем [[Вітаўт]]ам (1392—1430) ВКЛ значна пашырыла сваю тэрыторыю<ref name="БелЭН-22"/>. [[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|150px|значак|зьлева|[[Вітаўт Вялікі]]]] [[Файл:Battle of Grunwald - Kronika tho iesth Historya swiata 1564 (109729736).jpg|значак|300px|[[Грунвальдзкая бітва]]. Гравюра [[Марцін Бельскі|Марціна Бельскага]] з «Хронікі ўсяго сьвету», 1564 г.]] На лёс беларускіх зямель у ВКЛ значна паўплываў пераход літоўскае знаці ў канцы XIV ст. у каталіцтва. Вялікі князь [[Ягайла]] (1377—1392) у 1385 годзе пагадзіўся хрысьціць насельніцтва Літвы паводле каталіцкага абраду ў якасьці адной з умоваў атрыманьня стальцу польскага караля ([[Крэўская унія|Крэўская унія 1385 году]]). Адгэтуль у ВКЛ пачало насьпяваць нутранае напружаньне паміж праваслаўным і каталіцкім насельніцтвам. З часоў прыняцьця [[Гарадзельскі прывілей|Гарадзельскага прывілею 1413 году]] палітычнае становішча ў ВКЛ пачало характарызавацца дамінаваньнем каталіцкае знаці, якая атрымала вынятковае права на заняцьце дзяржаўных пасадаў і тытул паноў. Усходне-славянскія баяры й князі захавалі свае ўдзелы ў ВКЛ, яны падтрымлівалі дзяржаву, спрыялі росту яе магутнасьці, але імкнуліся павялічыць свой уплыў на прыняцьце палітычных пастановаў. Выразьнікам іх інтарэсаў стаў вялікі князь [[Сьвідрыгайла]] (1430—1432), які пачаў раздаваць дзяржаўныя пасады, замкі і воласьці праваслаўным фэўдалам, што прывяло да працяглай фэўдальнай вайны ([[Грамадзянская вайна ў Вялікім Княстве Літоўскім 1432—1438 гадоў]]). У 1432 годзе Сьвідрыгайла ўцёк у Полацак, дзе беларускія князі й баяры пасадзілі яго на пасад [[Вялікае Княства Рускае|Вялікага Княства Рускага]], такім чынам адбыўся кароткачасовы раскол ВКЛ, і [[Полацак]] на пэўны час стаў сталіцай беларускае дзяржавы. Каталіцкія вярхі ВКЛ пайшлі на кампраміс. Ягайла [[Прывілей 1432 году|прывілеем 1432 году]] і [[Жыгімонт Кейстутавіч]] [[Прывілей 1434 году|прывілеем 1434 году]] ўраўнавалі праваслаўных фэўдалаў у некаторых эканамічных і палітычных правох з каталікамі. За вялікім князем [[Казімер Ягелончык|Казімерам]] (1440—1492) асобным землям (Наваградзкай, Полацкай, Віцебскай, Смаленскай і інш.) пацьверджаныя правы на аўтаномнае кіраваньне. Казімер зацьвердзіў [[Судзебнік Казімера|судзебнік 1468 году]] — першы ўпарадкаваны збор законаў. Па ягонай сьмерці [[Маскоўская дзяржава]] распачала некалькі войнаў з мэтай супрацьстаяць аб’яднаньню земляў Русі вакол Вялікага Княства Літоўскага. У ходзе гэтых войнаў да Маскоўскай дзяржавы ў XV—XVI ст. адышлі некаторыя ўсходнеславянскія землі ВКЛ. Па няўдачах у войнах палітычныя вярхі ВКЛ пачалі залучаць да больш актыўнага кіраваньня дзяржавай буйных праваслаўных фэўдалаў; праваслаўным ужо фактычна не забаранялася займаць найважнейшыя дзяржаўныя пасады. У 1563 годзе юрыдычна скасавалі палажэньне, паводле якога праваслаўныя фэўдалы не маглі засядаць у гаспадарскай радзе. Вялікі ўплыў на дзяржаўныя справы мелі магнаты [[Астроскія]], [[Хадкевічы]], [[Сапегі]], [[Ільлінічы]] і іншыя<ref name="БелЭН-22"/>. [[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага.jpg|міні|150пкс|зьлева|[[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 году|III Статут ВКЛ]]. Выданьне [[друкарня Мамонічаў|друкарні Мамонічаў]], 1588 г.]] [[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (1613).jpg|значак|300пкс|Вялікае Княства Літоўскае ({{мова-la|Magnus Ducatus Lithuania|скарочана}}), 1613 г.]] Да сярэдзіны XVI ст. канчаткова аформіўся дзяржаўны лад ВКЛ, асновы якога замацаваныя ў [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году|Статуце Вялікага Княства Літоўскага 1529 году]] і [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566 году|Статуце Вялікага Княства Літоўскага 1566 году]]. Дзяржаўнай мовай ВКЛ была [[старабеларуская мова]]. Кіраўніком дзяржавы лічыўся [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] (гаспадар). Сумесна з [[Рада Вялікага Княства Літоўскага|радай]] ён ажыцьцяўляў найвышэйшы суд. Рада ВКЛ ([[паны-рада]]) узьнікла ў XV ст. як дарадчы орган пры вялікім князю, а да канца XV — пачатку XVI ст. ператварылася ў найвышэйшы орган дзяржаўнае ўлады. З XV ст. на паседжаньні рады запрашаліся прадстаўнікі мясцовых фэўдалаў, г. зн. зьбіраўся [[сойм]]. У 1413 годзе тэрыторыя ВКЛ падзялілася на [[Віленскае ваяводзтва|Віленскае]] й [[Троцкае ваяводзтва|Троцкае]] ваяводзтвы. У пачатку XVI ст. утварыліся [[Полацкае ваяводзтва|Полацкае]], [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкае]], [[Смаленскае ваяводзтва|Смаленскае]] й [[Падляскае ваяводзтва|Падляскае]] ваяводзтвы; у выніку адміністрацыйна-тэрытарыяльнае рэформы 1565—1566 гадоў — [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскае]], [[Менскае ваяводзтва|Менскае]], [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскае]] ваяводзтвы, большасьць зь іх былі падзяляліся на паветы ([[адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вялікага Княства Літоўскага]]). [[Шляхта]] атрымала права браць удзел у [[Павятовы соймік|павятовых сойміках]], дзе выбіраліся паслы (дэпутаты) на [[Сойм Вялікага Княства Літоўскага|вальны сойм]]. Вялікі ўплыў на лёс ВКЛ зрабіла [[Інфлянцкая вайна|Інфлянцкая вайна 1558—1583 гадоў]]<ref name="БелЭН-22"/>. === Рэч Паспалітая === {{Асноўны артыкул|Рэч Паспалітая}} [[Файл:Leŭ Sapieha. Леў Сапега (1616).jpg|150px|значак|зьлева|[[Леў Сапега]]]] [[Файл:Unia Lubelska.JPG|300пкс|значак|«Люблінская унія». Карціна [[Ян Матэйка|Яна Матэйкі]], 1869 г.]] Няўдачы войска Вялікага Княства Літоўскага, у тым ліку заняцьце маскоўскімі войскамі ў 1563 годзе Полацку, падштурхнулі вялікага князя ВКЛ і шляхту да больш цеснага вайсковага і дзяржаўнага зьвязу з [[Польскае Каралеўства (1385—1569)|Польшчай]]. У выніку [[Люблінская унія|Люблінскае уніі 1569 году]] ВКЛ і Каралеўства Польскае аб’ядналіся ў [[Канфэдэрацыя|канфэдэрацыю]] — [[Рэч Паспалітая|Рэч Паспалітую]]. Паводле ўмоваў уніі, ВКЛ захоўвала свае адміністрацыйны апарат, заканадаўства, армію, герб [[Пагоня|Пагоню]], дзяржаўную пячатку. Найвышэйшым органам аб’яднанае дзяржавы стаў агульны сойм, які спачатку зьбіраўся на тэрыторыі Каралеўства Польскага, а зь сярэдзіны XVII ст. кожны трэці сойм склікаўся ў [[Горадня|Горадні]] як сымбаль асобнага становішча ВКЛ. Кіраўніком дзяржавы быў кароль Рэчы Паспалітае, якога абірала шляхта. Адначасна ён быў і вялікім князем ВКЛ. У часе работы Люблінскага сойму землі Ўкраіны адышлі да Польшчы, таму ў 1569 году ВКЛ складалася ў асноўным зь літоўскіх і жамойцкіх зямель. Кароль і вялікі князь [[Стэфан Баторы]] (1576—1586) на чале аб’яднанае арміі вызваліў у 1579 годзе Полацак і перанёс ваенныя дзеяньні на тэрыторыю Масковіі. Пасьпяховае завяршэньне Інфлянцкае вайны паспрыяла ўзмацненьню ролі ВКЛ у Рэчы Паспалітай. Прыняцьце [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 году|Статуту Вялікага Княства Літоўскага 1588 году]] падкрэсьліла асобае становішча ВКЛ у фэдэрацыйнай дзяржаве з сваім войскам, заканадаўствам, гербам. Скасоўваліся палажэньні уніі, паводле якіх палякі і іншыя замежныя падданыя маглі атрымліваць у ВКЛ зямельныя ўладаньні і адміністрацыйныя пасады<ref name="БелЭН-23">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 23.</ref>. [[Файл:Stefan Batory. Стэфан Баторы (XVII).jpg|150px|значак|зьлева|[[Стэфан Баторы]]]] [[Файл:Samogitia, Lituania-Russia Bianca, Moscovia (G. Albrizzi, I. Tirion, 1740).jpg|значак|300пкс|Фрагмэнт мапы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе [[Літва]] (''Lituania'') цалкам атаясамліваецца зь [[Белая Русь|Белай Русьсю]] (''Russia Bianca''), тым часам [[Жамойць]] (''Samogitia'') падаецца асобна ад Літвы, а [[Маскоўская дзяржава|Масковія]] (''Moscovia'') — асобна ад [[Русь|Русі]] ([[Вэнэцыя]], 1740 г.)]] У 1596 годзе прымаецца [[Берасьцейская унія]], да яе складаньня падштурхнула стварэньне ў Маскоўскай дзяржаве ў 1589 годзе [[Расейская праваслаўная царква|патрыярхату]], які намагаўся падначаліць сабе праваслаўных жыхароў ВКЛ. Паводле ўмоваў уніі, праваслаўная царква ВКЛ прызнавала вяршэнства [[Папа|папы рымскага]], прыняла каталіцкую дагматыку, аднак захавала сваю абраднасьць і асобную арганізацыю. Да канца XVIII ст. да грэка-каталіцкай (уніяцкай) царквы належала каля 80% насельніцтва Беларусі, у асноўным сялянаў. Праваслаўныя, што не прынялі унію, у пачатку XVII ст. стварылі ўласную царкоўную арганізацыю, узаконеную дзяржаўнай уладай<ref name="БелЭН-24">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 24.</ref>. [[Файл:Jan Karal Chadkievič. Ян Караль Хадкевіч (XVII) (4).jpg|150px|значак|зьлева|[[Ян Караль Хадкевіч]]]] [[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1770).jpg|міні|300пкс|Вялікае Княства Літоўскае ({{мова-la|Magnus Ducatus Lithuania|скарочана}}), 1770 г.]] У выніку [[Вайна Рэчы Паспалітай з Маскоўскай дзяржавай 1609—1618 гадоў|вайны Рэчы Паспалітай з Маскоўскай дзяржавай 1609—1618 гадоў]] да ВКЛ вярнулася [[Смаленскае ваяводзтва|Смаленшчына]]. Катастрафічны ўплыў на гаспадарку і культурнае жыцьцё зрабіла [[вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў]]. Перад ёй была [[Паўстаньне Хмяльніцкага|антыфэўдальная вайна 1647—1651 гадоў]], распачатая ўкраінскімі казакамі. Скарыстаўшы сьмерць караля і вялікага князя [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] (1633—1648), казакі ўварваліся на [[Палесьсе]] і ўзначалілі мясцовыя выступленьні. У 1654 годзе маскоўскія войскі занялі ўсходнюю Беларусь да Дзьвіны й Дняпра, у 1655 годзе — большую ейную частку. Паводле ўмоваў [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня 1667 году]], якое завяршыла гэтую вайну, беларускія землі засталіся ў Рэчы Паспалітай. Да Маскоўскай дзяржавы адышлі Кіеў, левабярэжная Ўкраіна, Севершчына ды Смаленскае ваяводзтва. Масавае вынішчэньне гарадзкога насельніцтва прывяло да заняпаду гарадоў, умацаваньня ў іх пазыцыяў шляхты і да запаволеньня разьвіцьця капіталістычных дачыненьняў. Па вайне ўзмацнілася [[палянізацыя]], якая ахапіла шырокія колы беларускае шляхты й мяшчанаў. [[Ян Казімер]] (1648—1668) празь няўдачы зрокся стальцу. Наступныя каралі й вялікія князі [[Міхал Вішнявецкі]] (1669—1673) і [[Ян Сабескі]] (1674—1696) ня здолелі прадухіліць рост уплыву шляхты і ўтаймаваць яе свавольствы. Абраны на пасад Рэчы Паспалітай саксонскі [[курфюрст]] [[Аўгуст Моцны]] у час [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікае Паўночнае вайны 1700—1721 гадоў]] выступіў хаўрусьнікам маскоўскага гаспадара [[Пётар I|Пятра I]]. Швэды, якія часткова акупавалі Беларусь, падтрымлівалі свайго стаўленіка на стальцы [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]]. Ваенныя дзеяньні й нутранае змаганьне шляхецкіх груповак прывялі да заняпаду гаспадаркі, якую здолелі адбудаваць толькі да сярэдзіны XVIII ст. Унутрыпалітычная анархія ў краіне працягвалася, звычайным стаў зрыў працы соймаў праз свавольства шляхты. Рэч Паспалітая пачала трапляць пад палітычны ўплыў суседніх дзяржаваў. Апошні кароль й вялікі князь [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі]] (1764—1795) быў стаўленьнікам маскоўскай гаспадыні [[Кацярына II|Кацярыны II]], але імкнуўся праводзіць незалежную палітыку. Частка дзяржаўных колаў Рэчы Паспалітае ўзяла курс на мадэрнізацыю палітычнага ладу краіны, найперш на ўмацаваньне цэнтральнае ўлады. У 1764 годзе ўтварыліся Вайсковая й Скарбовая камісіі ВКЛ, у 1773 годзе — [[Адукацыйная камісія]], у 1791 годзе — Камісія паліцыі. [[Файл:Tadevuš Kaściuška. Тадэвуш Касьцюшка (XVIII).jpg|150px|значак|зьлева|[[Тадэвуш Касьцюшка]]]] [[Файл:Allegory of the 1st partition of Poland crop.jpg|300пкс|значак|Алегорыя на [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|Першы падзел Рэчы Паспалітае]]. Жан-Мішэль Маро, 1773 г.]] Разьвіцьцю капіталістычных дачыненьняў перашкаджалі панаваньне магнатаў, нацыянальныя й рэлігійныя супярэчнасьці. Складанае ўнутрыпалітычнае становішча Рэчы Паспалітай імкнуліся выкарыстаць у сваіх інтарэсах Расея, Прусія і Аўстрыя. На іхную карысьць дзеялі розныя групоўкі шляхты. У 1786 годзе ўтварылася [[Барская канфэдэрацыя]] — зьвяз шляхты, накіраваны і супраць ўмяшаньня Расеі ў нутраныя справы дзяржавы, і супраць палітычных рэформаў. Разгром канфэдэрацыі расейскімі войскамі прывёў у 1772 годзе да [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітае]] паміж Расеяй, Прусіяй і Аўстрыяй. Пад уладу Расеі трапілі ўсходнія землі Беларусі з [[Полацак|Полацкам]], [[Віцебск]]ам, [[Магілёў|Магілёвам]], [[Гомель|Гомлем]]. Частка кіроўных колаў бачыла ўратаваньне дзяржавы ў антыфэўдальных рэформах. [[Чатырохгадовы Сойм|Чатырохгадовы сойм 1788—1792 гадоў]] прыняў [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыю 3 траўня 1791 году]], паводле якое ўсталяваў апеку дзяржавы над прыгоннымі сялянамі і пашырыў палітычныя правы мяшчанаў, рэарганізаваў і цэнтралізаваў дзяржаўнае кіраваньне. У адказ кансэрватарская шляхта пры дапамозе Расеі стварыла [[Таргавіцкая канфэдэрацыя|Таргавіцкую канфэдэрацыю]], з фармальных запросінаў якой ажыцьцявілася новае ўмяшаньне Расеі. У 1793 годзе адбыўся [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другі падзел Рэчы Паспалітае]], у выніку якога пад уладу Расеі трапілі землі цэнтральнае Беларусі з [[Барысаў|Барысавам]], [[Менск]]ам, [[Слуцак|Слуцкам]], [[Пінск]]ам. Згодніцкая пазыцыя кіроўных колаў Рэчы Паспалітае стала прычынай палітычнага ўздыму, які прывёў да [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньня 1794 году]], узначаленага [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвушам Касьцюшкам]]. Расея накіравала дадатковыя войскі, якія ў шэрагу бітваў здушылі паўстаньне. У выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітае]] пад уладу Расеі трапілі землі заходняе Беларусі зь Вільняй, Горадняй, Наваградкам, Берасьцем. [[Падляшша]] адышло да Прусіі. Рэч Паспалітая перастала існаваць<ref name="БелЭН-24"/>. == Пад уладай Расейскае імпэрыі == {{Асноўны артыкул|Паўночна-Заходні край|Русіфікацыя Беларусі}} [[Файл:Vilenski ŭniversytet, Pahonia. Віленскі ўнівэрсытэт, Пагоня (1781).jpg|300px|значак|[[Віленскі ўнівэрсытэт]] і яго герб — [[Пагоня]], 1781 г.]] [[Файл:Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (J. Grassi, 1782-92).jpg|150px|значак|зьлева|[[Міхал Клеафас Агінскі]]]] На [[анэксія|анэксаваных]]<ref>[[Кастусь Тарасаў|Тарасаў К.]] На чыім баку былі беларусы ў вайне 1812 году? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 51.</ref> [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыяй]] землях усталёўваўся тэрытарыяльна-адміністрацыйны падзел на расейскі ўзор — паветы, правінцыі, губэрні і генэрал-губэрнатарствы. У 1772 годзе ўтварылася [[Беларускае генэрал-губэрнатарства]] ў складзе 2 губэрняў — [[Пскоўская губэрня|Пскоўскай]] (з 1776 году [[Полацкая губэрня|Полацкай]], потым [[Віцебская губэрня|Віцебскай]]) і [[Магілёўская губэрня|Магілёўскай]]. У 1793 годзе ўтварыліся [[Менская губэрня|Менская]], у 1795 — [[Слонімская губэрня|Слонімская]] і [[Віленская губэрня|Віленская]] губэрні. У 1796—1801 гадох тэрыторыя Беларусі ўваходзіла ў [[Беларуская губэрня|Беларускую]], Менскую і [[Літоўская губэрня|Літоўскую губэрні]], якіх у 1801 годзе падзялілі на Віцебскую, Магілёўскую, Менскую, [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскую]] і Віленскую губэрні. У губэрнях ствараліся палаты крымінальнага (дзеялі на аснове права Расейскай імпэрыі) і цывільнага (разьвязвалі цывільныя справы паводле нормаў Статуту ВКЛ 1588 году) судоў. Па прыняцьці прысягі на вернасьць маскоўскай гаспадыні [[Кацярына II|Кацярыне II]] шляхта Беларусі атрымала правы і прывілеі расейскага дваранства. Пры гэтым шляхта страціла права абіраць манарха, разьвязваць мясцовыя справы на ваяводзкіх і павятовых сойміках, ствараць канфэдэрацыі дзеля абароны сваіх вольнасьцяў і прывілеяў. Магнатаў пазбавілі права мець уласныя фартэцыі і войска. Праводзілася чыстка шляхецкага [[Стан (сацыяльная група)|стану]] ([[Разбор шляхты]]). Кацярына II і [[Павал I]] практыкавалі раздачу дзяржаўных зямель з прыгоннымі сялянамі расейскім [[абшарнік]]ам, вайскоўцам і буйным чыноўнікам. На Беларусь пашыралася агульнарасейская сыстэма дзяржаўных падаткаў і павіннасьцяў. Галоўным падаткам стаў падушны, які быў значна цяжэйшы за ранейшы падымны. Сяляне выконвалі паншчыну, плацілі чынш, натуральныя даніны і інш. На мяшчанаў ускладаліся выдаткі на ўтрыманьні выйсковых гарнізонаў, паліцыі, турмаў, гарадзкога магістрату, паштовае службы, навучальных і мэдычных установаў. Цяжкай павіннасьцю для сялянаў і мяшчанаў Беларусі стаў абавязак пастаўляць рэкрутаў на 25-гадовую (з 1834 году — на 20-гадовую, з 1856 году — на 15-гадовую) службу ў войска. Шэраг законаў абмяжоўваў правы [[жыды|жыдоўскага]] насельніцтва: [[мяжа жыдоўскае аселасьці]], падушны падатак і рэкруцкія павіннасьці ўдвая вышэйшыя, чым для хрысьціянаў, кампаніі па прымусовым высяленьні ў гарады й мястэчкі зь сельскае мясцовасьці. [[Урадавы сынод Расейскай імпэрыі]] ([[Расейская праваслаўная царква|Маскоўская царква]]) на Беларусі атрымаў дзяржаўны статус, тым часам каталіцкая царква страціла прывілеяванае становішча і трапіла пад кантроль расейскага ўраду. Рымска-каталіцкаму духавенству давалася свабода ў выкананьні рэлігійных абрадаў, але забаранялася схіляць праваслаўных (у тым ліку [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|тых, што прынялі Берасьцейскую унію]]) да пераходу ў рыма-каталіцтва. Каб заахвоціць далучэньне вернікаў [[уніяцтва|ўніяцкае царквы]] да Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) выкарыстоўваліся агітацыя, прымус, матэрыяльныя ўзнагароды ўніяцкага духавенства<ref name="БелЭН-25">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 25.</ref>. [[Файл:Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (V. Adam, 1846).jpg|300px|значак|Адступленьне французаў празь [[Вільня|Вільню]]. [[Ян Дамель]], 1846 г. Літаграфія зь «Віленскага альбому»]] Беларуская шляхта ў часе [[Вайна 1812 году|вайны 1812 году]] падтрымала імпэратара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона]], маючы спадзеў пры ягонай дапамозе аднавіць ВКЛ і Рэч Паспалітую. 1 ліпеня 1812 году Напалеон падпісаў указ аб утварэньні ВКЛ у складзе Віленскага, Гарадзенскага, Менскага і Беластоцкага дэпартамэнтаў і прызначыў [[Камісія часовага ўраду Вялікага Княства Літоўскага|Часовы ўрад]] з прадстаўнікоў мясцовае шляхты. Галоўнымі ягонымі задачамі былі: мабілізацыя насельніцтва ў францускую армію, яе матэрыяльнае забесьпячэньне, ахова камунікацыў, падтрыманьне парадкаў у тыле і г. д. Напалеон не зрабіў захадаў дзеля ліквідацыі прыгоннага права, таму сярод сялянства ён не атрымаў падтрымкі, якое адказвала на паборы й марадэрства партызанскім рухам<ref name="БелЭН-25"/>. Уплыў [[Француская рэвалюцыя|Францускае рэвалюцыі 1789—1799 гадоў]] і падзеяў 1812 году спрыяў пашырэньню на Беларусі дэмакратычных і нацыянальна-вызвольных ідэяў. У пачатку XIX ст. у [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] й шэрагу навучальных установаў, у [[Літоўскі асобны корпус|Літоўскім асобным корпусе]] дзеялі гурткі мясцовае моладзі, якія выступалі за аднаўленьне Рэчы Паспалітае. Дзеялі таварыства [[Таварыства філяматаў|філяматаў]] і [[Таварыства філярэтаў|філярэтаў]], таварыства «[[Вайсковыя сябры]]». У 1830—1831 гадох адбываецца [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнае паўстаньне]], мэтай якога было аднаўленьне дзяржаўнасьці ВКЛ і Рэчы Паспалітай. Па ягоным здушэньні расейскі ўрад узяў курс на паступовае аслабленьне эканамічных і палітычных пазыцыяў шляхты й каталіцкага духавенства. Канфіскоўваліся маёнткі ўдзельнікаў паўстаньня, зачыняліся касьцёлы й кляштары, пробашчы і насельнікі якіх мелі дачыненьне да паўстаньня. Узмацніўся «разбор» шляхты. Больш за 10 тысячаў шляхціцаў вылучылі з дваранскага стану. Справаводзтва ў мясцовых дзяржаўных установах і навучаньне ў школах пераводзілася з польскай на расейскую мову. У 1832 годзе расейскія ўлады зачынілі Віленскі ўнівэрсытэт за ўдзел студэнтаў і выкладчыкаў у паўстаньні і «прапольскі дух» выхаваньня. У студзені 1831 году яны скасавалі дзеяньне Статуту ВКЛ 1588 году ў Віцебскай і Магілёўская, у чэрвені 1840 — у Менскай, Гарадзенскай і Віленскай губэрнях. Узмацніліся рэпрэсіі супраць уніяцкай царквы. 12 лютага 1839 году Сабор вышэйшага ўніяцкага духавенства ў Полацку прыняў акт аб «узьяднаньні» ўніятаў з Урадавым сынодам Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквой). Узмацнілася залежнасьць праваслаўнай і каталіцкай царквы ад дзяржавы. У 1841—1843 гадох іх перавялі на дзяржаўнае ўтрыманьне<ref name="БелЭН-26">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 26.</ref>. [[Файл:Kastuś Kalinoŭski. Кастусь Каліноўскі (G. Bonoldi, 1862-63).jpg|150px|значак|зьлева|[[Кастусь Каліноўскі]]]] [[Файл:Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (Lauvergne, 1840) (2).jpg|300px|значак|[[Менск]], [[Высокі Рынак]]. Літаграфія Барталамея Лявэрня, 1840 г.]] Асновай эканомікі беларускіх земляў у XIX стагодзьдзі заставалася сельская гаспадарка, у якой панавала буйнамаянтковае дваранскае землеўладаньне. Попыт на збожжа ў Заходняй Эўропе стымуляваў абшарнікаў да пашырэньня фальваркаў. Да сярэдзіны XIX ст. 97% абшарніцкіх сялянаў беларускіх земляў знаходзіліся на паншчыне, гэта значыць былі прымацаваныя да панскіх фальваркаў і пазбаўленыя магчымасьці пошукаў іншых заработкаў, перасяленьня ў месты, выяўленьня прадпрымальніцкае ініцыятывы ў сфэры прамысловасьці й гандлю, якую мелі аброчныя сяляне ў цэнтральных губэрнях Расейскай імппэрыі. У 1840—1850 гадох на Беларусі выявіўся крызіс фэўдальна-прыгоньніцкіх дачыненьняў: скарачаліся пасевы, зьніжалася ўраджайнасьць, усё большая колькасьць сялянаў ня здольная была плаціць падаткі й выконваць павіннасьці на карысьць дзяржавы; у банкаўска-крэдытных установах было закладзена каля 70% прыгонных сялянаў: нарастаў антыпрыгоньніцкі рух сялянаў. У 1856—1860 гадох масавыя выступленьні сялянаў адбыліся ў 66 маёнтках, 11 зь іх здушаныя войскамі й паліцыяй. Параза ў [[Крымская вайна|Крымскай вайне 1853—1856 гадоў]] і пагроза сялянскае рэвалюцыі вымусілі маскоўскага гаспадара [[Аляксандар II|Аляксандра II]] распачаць буржуазныя рэформы. 19 лютага 1861 году ён падпісаў Маніфэст і «Палажэньне» аб вызваленьні абшарніцкіх сялянаў ад прыгоннае залежнасьці. У выніку аграрны рэформаў на Беларусі абшарнікі захавалі больш за палову зямлі<ref name="БелЭН-26"/>. [[Файл:Lithuanian (1850).jpg|значак|300px|Моўная мапа з этнаграфічнага атлясу ([[Лёндан]], 1850 г.): [[Ліцьвіны#Літоўская_мова|літоўская мова]] (''Lithuanian'') займае ўсю [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыю беларусаў]] (ад [[Горадня|Горадні]] да [[Смаленск]]у), [[Летувіская мова|жамойцкая мова]] (''Samogitian'') — этнічную тэрыторыю [[Летувісы|летувісаў]]]] Адбываецца [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнае паўстаньне 1863—1864 гадоў]] супраць расейскага панаваньня і за аднаўленьне Рэчы Паспалітай у межах 1772 году, якое пачалося абвяшчэньнем Маніфэсту Часовага нацыянальнага ўраду 10 студзеня 1863 году. Расейскія ўлады здолелі здушыць гэтае выступленьне, яго ўдзельнікаў рэпрэсавалі. Маёнткі датычных да паўстаньня забіраліся ў расейскі дзяржаўны скарб і на льготных умовах прадаваліся выхадцам з цэнтральных расейскіх губэрняў<ref name="БелЭН-26"/>. [[Файл:Francišak Bahuševič. Францішак Багушэвіч (1880-89).jpg|150px|значак|зьлева|[[Францішак Багушэвіч]]]] [[Файл:Biełarusy. Беларусы (1885).jpg|300px|значак|[[Беларусы]] на этнаграфічнай мапе Эўропы з атлясу «Géographie Militaire» ([[Парыж]], 1885 г.)]] Па рэформе 1861 году паскорылася фармаваньне рабочае клясы. Ідэолягамі й выразьнікамі інтарэсаў сялянаў і іншых дробных вытворцаў Расейская імпэрыі выступалі арганізацыі рэвалюцыйных народнікаў («[[Зямля і воля]]», «[[Народная воля]]»). У 2-й палове 1870 — пачатку 1880-х гадоў народніцкія гурткі існавалі ў Магілёве, Менску, Віцебску, Горадні, Пінску, Горы-Горках, Слуцку, Воршы. пераважна сярод вучнёўскае моладзі, вайскоўцаў, работнікаў. Пад уплывам выданьняў польскае сацыялістычнае партыя «[[Пралетарыят (партыя)|Пралетарыят]]» і расейскае групы «Вызваленьне працы» частка народнікаў Беларусі ў сярэдзіне 1880-х гадоў перайшло на пазыцыі [[марксізм]]у. У 1895—1900 гадох у 23 населеных пунктах Беларсі адбыліся 292 эканамічныя стачкі, у якіх брало ўдзел каля 11,5 тысячаў работнікаў. У 1896 годзе ўварыўся [[Рабочы саюз Літвы]], у 1897 годзе — [[Бунд]] (Усеагульны жыдоўскі хаўрус у Літве, Польшчы і Расеі). У 1898 годзе зьезд прадстаўнікоў сацыял-дэмакратычных арганізацыяў Пецярбургу, Масквы, Кіева, [[Екацярынаслаў|Екацярынаслава]] і Бунда, што адбыўся ў Менску, абвясьціў пра ўтварэньне [[Расейская сацыял-дэмакратычная работніцкая партыя|Расейскай сацыял-дэмакратычнай работніцкай партыі]] (РСДРП). У пачатку 1900-х гадоў рабочым рухам у гарадох і мястэчках Беларусі кіравалі арганізацыі Бунду. У Горадні й Берасьці ўплыў на рабочых мелі арганізацыі [[Польская сацыялістычная партыя ў Літве|Польскай сацыялістычнай партыі ў Літве (ППС)]]. У 1902—1904 гадох на Беларусі зьявіліся арганізацыі партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў (ПСР). У 1903 годзе ўтварылася [[Беларуская сацыялістычная грамада|Беларуская сацыялістычная грамада (БСГ)]]. У 1903—1904 гадох узьніклі арганізацыі РСДРП ([[Паўночна-заходні камітэт РСДРП]], [[Палескі камітэт РСДРП]]). Сярод жыдоўскага насельніцтва Беларусі з 1890-х гадоў шырокую агітацыю вялі сіяністы. У часе [[Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расеі|рэвалюцыі 1905—1907 гадоў]] на Беларусі завяршылася партыйнае афармленьне 3 палітычных лягераў: рэвалюцыйнага (РСДРП, ПСР, ППС, БСГ, Бунд, паалей-сіяністаў, сіяністаў-сацыялістаў і інш.), лібэральнага (КДП, Хаўрус дасягненьня раўнапраўя жыдоў у Расеі, сіяністы, Канстытуцыйна-каталіцкая партыя Літвы й Беларусі), урадавага (Хаўрус расейскага народу, Саюз 17 кастрычніка). У I Дзяржаўную думу ад 5 заходніх губэрняў абралі 36 дэпутатаў, у тым ліку 29 прыхільнікаў кадэтаў. На выбарах у II Дзяржаўную думу ў 5 заходніх губэрнях перамаглі 2 контрарэвалюцыйныя нацыяналістычныя групоўкі — расейская й польская<ref name="БелЭН-27">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 27.</ref>. [[Файл:Biełarusy. Беларусы (J. Karski, 1903).jpg|300пкс|значак|[[Этнічная тэрыторыя беларусаў|Этнаграфічная мапа беларусаў]] (паводле моўнага крытэру), складзеная філёлягам-славістам [[Яўхім Карскі|Яўхімам Карскім]], 1903 г.]] Аграрны й палітычны рух сялянаў прымусіў расейскі ўрад прызнаць неабходнасьць рэформаў, вынікам чаго стала [[Сталыпінская аграрная рэформа]]. На выбарах у III Дзяржаўную думу ў 5 заходніх губэрнях чарнасоценцы й акцябрысты заваявалі 29 і 36 месцаў. Каталіцкае насельніцтва Віленскае й Гарадзенскае губэрняў абралі 6 прадстаўнікоў беларуска-польскіх аўтанамістаў («краёўцаў»). З падобнымі вынікамі прайшлі выбары і ў IV Дзяржаўную думу (1912). Чарнасоценна-акцябрысцкія групоўкі і іхныя органы друку адмаўлялі самастойнасьць беларускага этнасу, зьвінавачвалі беларускі нацыянальны рух і ягоную газэту «[[Наша Ніва]]» ў сэпаратызьме. Супраць [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага адраджэньня]] выступалі і польскія абшарніцка-клерыкальныя групоўкі. У 1907 годзе амаль усе мясцовыя арганізацыі левых партыяў былі разгромленыя ці вельмі аслабленыя. Сярод меншавікоў і бундаўцаў пашыралася ліквідатарская плынь. Згарнула свае падпольныя структуры БСГ і як партыя часова прыпыніла дзейнасьць. Ейныя кіраўнікі засяродзіліся на легальнай дзейнасьці ў газэце «Наша Ніва» і ўзначалілі беларускі нацыянальна-культурны рух. У 1905—1915 гадох ён прыкметна пашырыўся й набыў міжнародную вядомасьць. Асабліва значныя посьпехі дасягнутыя ў разьвіцьці беларускае літаратуры ([[Янка Купала]], [[Якуб Колас]], [[Цётка]], [[Максім Багдановіч]])<ref name="БелЭН-27"/>. [[Файл:Jan Łucevič (Janka Kupała). Ян Луцэвіч (Янка Купала) (1921).jpg|150px|значак|зьлева|[[Янка Купала]]]] [[Файл:Vilnia, Zavalnaja. Вільня, Завальная (1907).jpg|значак|300пкс|Рэдакцыя [[Наша Ніва|Нашай Нівы]] на [[Вуліца Завальная (Вільня)|вуліцы Завальнай]] у Вільні, 1907 г.]] 1 жніўня 1914 году Расейская імпэрыя ўступіла ў вайну зь [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыяй]] ([[Першая сусьветная вайна]]). Беларускія губэрні ў ліку першых перавялі на ваеннае становішча. У выніку наступленьня ([[Сьвянцянскі прарыў]], 1915) нямецкія войскі занялі заходнюю частка Беларусі. Да кастрычніка 1915 году фронт стабілізаваўся на лініі [[Дзьвінск]] — [[Паставы]] — [[Баранавічы]] — [[Пінск]]. Вайна прывяла эканоміку Беларусі да заняпаду. У сельскай мясцовасьці адчуваўся недахоп працоўных рук, скараціліся пасяўныя плошчы, паменшала колькасьць жывёлы. Каля 1/3 прамысловых прадпрыемстваў Беларусі былі эвакуяваныя або дэмантаваныя. Гарады Беларусі перапоўнілі вайскоўцы і ўцекачы<ref name="БелЭН-27"/>. Заняцьце амаль усёй Віленскае, Гарадзенскае і заходняе часткі Менскае губэрняў войскамі Нямецкае імпэрыі, мабілізацыя ў войска, масавае бежанства на ўсход на пэўны час дэзарганізавалі беларускі рух. Беларускі нацыянальна-культурныя арганізацыі распадаліся, спынялася выданьне беларускіх газэтаў і кніг. Частка кіраўнікоў «Нашае Нівы» (браты [[Антон Луцкевіч|Антон]] і [[Іван Луцкевіч]]ы, [[Вацлаў Ластоўскі]] і іншыя) засталіся ў Вільні і ўзначалілі камітэт дапамогі пацярпелым ад вайны. У Вільні дзеялі [[Беларуская сацыял-дэмакратычная работніцкая група]], [[Сувязь незалежнасьці і непадзельнасьці Беларусі]]. У якасьці каардынатара беларускага нацыянальнага руху выступаў Цэнтральны саюз беларускіх нацыянальных арганізацыяў на чале зь [[Беларускі народны камітэт|Беларускім народным камітэтам]], пад кіраўніцтвам якога ў 1916—1917 гадох з дазволу уладаў Нямецкае імпэрыі пачалося выданьне школьных падручнікаў, газэты «[[Гоман (1916)|Гоман]]». У 1916 годзе ў Петраградзе зьявіліся штотыднёвыя газэты «[[Дзяньніца]]» й «[[Сьветач (газэта)|Сьветач]]»<ref name="БелЭН-27"/>. == Беларуская Народная Рэспубліка і Беларуская ССР == {{Асноўны артыкул|Беларуская Народная Рэспубліка}} [[Файл:BNR (Ruthienie Blanche) Map 1918.jpg|міні|300пкс|Мапа [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], 1918 г.]] [[Файл:Raman Skirmunt. Раман Скірмунт (1906).jpg|150px|значак|зьлева|[[Раман Скірмунт]]]] [[Першая сусьветная вайна]] паскорыла перамогу [[Лютаўская рэвалюцыя 1917 году ў Расеі|Лютаўскае рэвалюцыі 1917 году ў Расеі]]. У выніку зрынаньня самадзяржаўя ўлада перайшла да [[Часовы ўрад Расеі|Часовага ўраду]]. Паводле прыкладу Петраграду на Беларусі ствараліся Саветы рабочых і салдацкіх дэпутатаў, народная міліцыя. У Менскім Савеце адзначаўся ўплыў бальшавікоў. Па [[Лютаўская рэвалюцыя 1917 году ў Расеі|Лютаўскай рэвалюцыі]] аднавіла сваю дзейнасьць і [[Беларуская сацыялістычная грамада|БСГ]]<ref name="БелЭН-28">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 28.</ref>. Адначасна ўзьнікла шмат іншых беларускі нацыянальных арганізацыяў і суполак ня толькі на тэрыторыі Беларусі, але і ў гарадох Расеі, дзе было шмат беларусаў-уцекачоў. 25—27 сакавіка 1917 году ў Менску адбыўся [[Зьезд беларускіх нацыянальных арганізацыяў]], які выставіў патрабаваньне дзяржаўнае аўтаноміі для Беларусі ў складзе Расейскае фэдэрацыйнае дэмакратычнае рэспублікі, абвясьціў сябе «найвышэйшай краёвай інстытуцыя» да скліканьня Беларускае краёвае рады (БКР), а сваім выканаўчым органам — [[Беларускі нацыянальны камітэт (Менск)|Беларускі нацыянальны камітэт (БНК)]], якому даручыў падрыхтаваць выбары БКР. Ягоным старшынём абралі [[Раман Скірмунт|Рамана Скірмунта]]. Ён жа ўзначаліў дэлегацыю перамоваў з Часовым урадам у пытаньнях аўтаноміі Беларусі. Але ўрад адмовіўся разьвязваць гэтае пытаньне да Ўстаноўчага сходу. Паводле ініцыятывы БСГ у ліпені 1917 году адбыўся [[Зьезд беларускіх арганізацыяў і партыяў]]. На ім БНК замяніла [[Цэнтральная рада беларускіх арганізацыяў]], рэарганізаваная ў кастрычніку 1917 году ў [[Вялікая беларуская рада|Вялікую беларускую раду (ВБР)]]<ref name="БелЭН-28"/>. [[Файл:Belarusian national White-red-white flag, government of Belarusian Democratic Republic (Miensk, 1918).jpeg|значак|300пкс|[[Бел-чырвона-белы сьцяг]] у [[Менск]]у на [[Дом губэрнатара (Менск)|будынку]] [[Народны сакратарыят БНР|Народнага сакратарыяту]] [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускае Народнае Рэспублікі]], паміж 19 і 22 лютага 1918 г.]] 25 кастрычніка 1917 году ў выніку ўзначаленага бальшавікамі ўзброенага паўстаньня ў Петраградзе Часовы ўрад быў скінуты і ўлада перайшла да Савету Народных Камісараў на чале з [[Уладзімер Ленін|Уладзімерам Ульянавым (Леніным)]]. 26 кастрычніка савецкую ўладу абвясьцілі ў Менску. У пачатку лістапада найвышэйшым бальшавіцкім органам улады ў краі стаў Ваенна-рэвалюцыйны камітэт Заходняга фронту. 18—25 лістапада савецкую ўладу прызналі зьезд Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў, III зьезд сялянскіх дэпутатаў Менскае й Віленскае губэрняў і II зьезд арміяў Заходняга фронту. 26 лістапада абраныя зьездамі выканаўчыя камітэты аб’ядналіся і ўтварылі [[Абласны выканаўчы камітэт Саветаў рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Заходняе вобласьці і фронту|Абласны выканаўчы камітэт Саветаў рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Заходняе вобласьці і фронту (Аблвыкамзах)]]. У сьнежні 1917 — студзені 1918 году адбыліся зьезды Саветаў рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Віцебскае й Магілёўскае губэрняў, на якіх завяршылася праца з усталяваньня бальшавіцкае ўлады ў гэтых губэрнях. Аблвыкамзах ігнараваў беларускае нацыянальнае пытаньне й не прызнаваў існаваньня самастойнага беларускага народу<ref name="БелЭН-28"/>. [[Файл:Źmicier Žyłunovič (Ciška Hartny). Зьміцер Жылуновіч (Цішка Гартны) (1910-19) (3).jpg|150px|значак|зьлева|[[Зьміцер Жылуновіч]]]] [[Файл:Biełaruś. Беларусь (1919).jpg|міні|300пкс|Мапа Беларусі ([[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]), 1919 г.]] У адказ на [[Кастрычніцкі пераварот 1917 году ў Расеі]] ВБР разам з Цэнтральнай беларускай вайсковай радай зьвярнулася з «Граматай да беларускага народу», дзе асудзіла дзейнасьць бальшавікоў. ВБР склікала ў Менску [[Першы Ўсебеларускі кангрэс]] 1917 году. I зьезд прызнаў неабходным стварэньне Беларускае дзяржаўнасьці, не прызнаў улады Аблвыкамзаху, таму на загад яго кіраўнікоў быў разагнаны з выкарыстаньнем вайсковае сілы. Частка дэлегатаў стварыла выканаўчы камітэт, а потым Раду зьезду, якая [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] 25 сакавіка 1918 году абвясьціла Беларусь незалежнай і свабоднай дзяржавай — [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікай (БНР)]]<ref name="БелЭН-28"/>. Ваенна-палітычныя разьлікі Расеі, міжнароднае становішча, дзейнасьць БНР сталі прычынамі фармальнага прызнаньня бальшавіцкімі ўладамі ў Маскве права беларускага народу на нацыянальную дзяржаўнасьць. Выконваючы пастанову ЦК РКП(б), VI Паўночна-Заходняя абласная канфэрэнцыя ў Смаленску пастанавіла аб абвяшчэньні [[БССР|Беларускае Савецкае Сацыялістычнае Рэспублікі (БССР)]] у межах Віцебскае, Гарадзенскае, Магілёўскае, Менскае, беларускіх паветаў Віленскае, Ковенскае і Смаленскае губэрняў. Утварэньне БССР з сталіцай у Менску 1 студзеня 1919 году абвешчанае маніфэстам [[Часовы рабоча-сялянскі савецкі ўрад Беларусі|Часовага рабоча-сялянскага савецкага ўраду Беларусі]]. Паводле патрабаваньня ЦК РКП(б) 27 лютага 1919 году ўтварылася [[ЛітБел|Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка (ЛітБел) ]] з сталіцай у Вільні. Другое абвяшчэньне БССР адбылося 31 ліпеня 1920 году ў Менску<ref name="БелЭН-28"/>. Утварэньне БССР фактычна стала адказам на абвяшчэньне незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі, што ад пачатку прызнавалася на афіцыйным узроўні — як зазначаў першы савецкі камісар фінансаў Беларусі [[Ісак Рэйнгольд]] на паседжаньні Цэнтральнага Бюро [[Камуністычная партыя Беларусі|КП(б)Б]] 22 студзеня 1919 году<ref>[[Дзьмітры Гурневіч|Гурневіч Д.]] [https://www.svaboda.org/a/31168020.html «Былі крыкі ў экстазе». (Не)прыдуманае інтэрвію з прэм’ерам БНР Луцкевічам пра 25 сакавіка 1918 году], [[Радыё Свабода]], 25 сакавіка 2021 г.</ref>: {{Цытата| Існаваньне Беларускай Рады змусіла вылучыць Беларускую [Савецкую] Рэспубліку {{арыгінал|ru|Существование Белорусской Рады заставило выдвинуть Белорусскую [Советскую] Республику}} }} У лістападзе — сьнежні 1920 году адбыўся [[Слуцкі збройны чын]], мэтай якога была абарона непадзельнае Беларусі ў [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічных межах]], усталяваньне рэспублікі і прызнаньне Беларускай Народнай Рэспублікі, а таксама незалежнасьць ад Польшчы й Расеі. Слуцкі фронт БНР стаў рэальным вайсковым змаганьнем за незалежнасьць, а [[Першы Слуцкі полк|Слуцкая брыгада]] — увасабленьнем волі беларусаў да свае дзяржаўнасьці<ref name="Viacorka">[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/himn-i-dziejaslovy/29837829.html Чаму дзяржаўным гімнам БНР стаў ваяцкі марш «Мы выйдзем шчыльнымі радамі»?], [[Радыё Свабода]], 23 сакавіка 2019 г.</ref>. Аднак Слуцкае выступленьне, урэшце, здушыла [[Чырвоная армія]]<ref>{{Кніга|аўтар=[[Іван Саверчанка]], [[Зьміцер Санько]].|частка=[https://knihi.com/Ivan_Saviercanka/150_pytanniau_i_adkazau_z_historyi_Bielarusi.html#chapter117 117. Што такое Слуцкі збройны чын]|загаловак=150 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|арыгінал=|спасылка=https://knihi.com/Ivan_Saviercanka/150_pytanniau_i_adkazau_z_historyi_Bielarusi.html|адказны=|выданьне=|месца=[[Вільня]]|выдавецтва=[[Наша Будучыня]]|год=2002|старонкі=|старонак=238|сэрыя=|isbn=9986-9229-6-1|наклад=}}</ref>. == Сярэдняя Літва == [[Файл:Lithuanie historique et ennographique (1920).jpg|значак|300пкс|[[Вялікае Княства Літоўскае|Літва гістарычная]] і [[Летува]] («Літва этнаграфічная»). [[Рыга]], 1920 г.]] {{Асноўны артыкул|Сярэдняя Літва}} Рэспубліка [[Сярэдняя Літва]] — дзяржаўна-палітычнае ўтварэньне на тэрыторыі Віленшчыны і Гарадзеншчыны ў 1920— 1922 гадах. Лічыцца апошняй спробай аднавіць Літву ў гістарычным і канфэдыратыўным сэнсе. Стварэньне дзяржавы стала магчымым па «[[Бунт Жалігоўскага|Бунце Жалігоўскага]]» дзякуючы Першай [[Літоўска-беларускія_дывізіі|Літоўска-Беларускай дывізіі]] польскай арміі пад кіраўніцтвам уражэнца Ашмяншчыны [[Люцыян_Жалігоўскі|Люцыяна Жалігоўскага]]. Базуючыся ў гістарычнай сталіцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Вільня|Вільні]] — дзяржава на працягу 18 месяцаў была [[буфэрная зона|буфэрнай зонай]] паміж [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчай]], ад якой залежала ды [[Летува|Летувой]], якая сьцьвяржала свае правы на гэтую тэрыторыю<ref name="von Rauch">{{Кніга| first=Georg von |last=Rauch |authorlink=Georg von Rauch | editor=Gerald Onn | title =The Baltic States: Years of Independence – Estonia, Latvia, Lithuania, 1917–40 | year =1974 | pages = 100–102 | chapter =The Early Stages of Independence | chapterurl= https://books.google.com/books?id=emBIdi4LPz8C&pg=PA101 |publisher =C. Hurst & Co| isbn=0-903983-00-1 }}</ref>. Па некаторых затрымках, зьвязаных з пратэстам [[Ліга народаў|Лігі народаў]], якая плянавала ўвод міжнародных войскаў, 8 студзеня 1922 году адбыліся выбары ў Сойм і тэрыторыя рэспублікі была анэксаваная Польшчай. [[Люцыян Жалігоўскі]] пазьней у сваіх мэмуарах, выдадзеных у Лёндане ў 1943 годзе, асудзіў палітыку анэксіі, палітыку закрыцьця беларускіх школаў ды адмаўленьня ад канфэдэратыўных плянаў маршалка [[Юзэф Пілсудзкі|Пілсудзкага]] польскім «саюзьнікам»<ref>{{Кніга|url=http://history-belarus.by/images/img-figures/zeligowski/Zeligowski_Zapomnianae-prawdy.pdf|title=Zapomniane prawdy|author=Żeligowski, Lucjan|year=1943|publisher=F. Mildner & Sons|language = pl}}</ref>. {{Цытата|9 кастрычніка 1920 г… заняў Вільню не польскі генэрал Жалігоўскі, а [[ліцьвін]] Жалігоўскі. Мараю гэтага апошняга было жыць сярод суайчыньнікаў на літоўскай зямлі. Я не вылучаў сярод іх ні палякаў, ні русінаў, ні жмудзінаў. Будучы ліцьвінам, я ніколі не пераставаў быць палякам. Два гэтыя паняцьці зьвязаныя між сабою. Яны ўзаемна дапаўняюць адно другое. | Успаміны Люцыяна Жалігоўскага}} Таксама генэрал захапляўся ідэямі пан-славізму: {{Цытата|Але не толькі геаграфічна Літва была сэрцам славянства. Была ім маральна. Яна, адна з усіх славянскіх народаў, магла лёгка пагаварыць з усімі. Як з Польшчай, так з Расеяй, так з Украінай. Уклад псыхічны літоўскіх народаў быў як бы створаны, каб прымірыць усіх. У яго ніколі не было варожасьці, ні нацыянальнай, ні рэлігійнай, ні культурнай. | Успаміны Люцыяна Жалігоўскага}} Некалькімі ж дзесягодзьдзямі раней у пратаколе допыту 19-гадовага рэвалюцыянера 10 сакавіка 1887 года пазначана, што Пілсудзкі казаў:<ref>{{Спасылка|language = be|url = https://euroradio.fm/25-gadou-tamu-bylo-abyaulena-shto-yazep-pilsudski-belarus-fota|title = 25 гадоў таму было аб'яўлена, што Язэп Пілсудзкі — беларус (фота)}}</ref> {{Цытата|Завуць мяне Осіп Осіпавіч Пілсудзкі; ад роду маю 19 гадоў; паходжаньне і народнасьць дваранін, беларус… | Пратакол допыту Юзэфа Пілсудзкага ад 10 сакавіка 1887 г. }} == Беларуская ССР і Заходняя Беларусь == {{Асноўны артыкул|Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Заходняя Беларусь}} [[Файл:Biełaruś. Беларусь (1924).jpg|міні|300пкс|Мапа Беларусі 1924 году з пазначэньнем тагачасных граніцаў БССР і беларускіх тэрыторыяў у межах іншых дзяржаваў]] Тэрыторыя адноўленае БССР складалася толькі з 6 паветаў Менскае губэрні. Паводле [[Рыская мірная дамова|Рыскае мірнае дамовы]] 1921 году да [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] адышла [[Заходняя Беларусь]]. 30 сьнежня 1922 году ўтварыўся [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік]] (СССР), у які ўвайшла і БССР. Паводле прапановы партыйна-савецкага кіраўніцтва БССР цэнтральныя ўлады згадзіліся ў 1924 і 1926 гадох на [[Узбуйненьне БССР|ўзбуйненьне БССР]] шляхам улучэньне ў яе склад часткі Віцебскае і Гомельскае губэрняў. У 1920-я — пачатку 1930-х гадоў у Беларусі праводзіліся сацыялістычная індустрыялізацыя і масавая калектывізацыя сельскае гаспадаркі, у 1924—1929 гадох праводзілася палітыка [[беларусізацыя|беларусізацыі]]<ref name="БелЭН-28"/>. [[Файл:Biełaruś. Беларусь (1930).jpg|значак|міні|300пкс|Мапа Беларусі, выдадзеная ў 1930 годзе [[Беларуская дыяспара|Беларускай эміграцыяй]] ў [[Прага|Празе]]]] Цяжкім злачынствам супраць усіх пластоў грамадзтва сталі [[Рэпрэсіі ў БССР|палітычныя рэпрэсіі]], якія набылі сыстэмны характар у пачатку 1930-х гадоў, а найбольшы размах мелі ў 1937—1938 гадох. У выніку [[Паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Ўкраіну 1939 году|паходу Чырвонае Арміі ў верасьні 1939 году ў Заходнюю Беларусь]] ейную тэрыторыю далучылі да БССР, аднак Віленшчыну перадалі Летуве. Летува атрымала каля 6880 квадратных кілямэтраў (2660 квадратных міляў) тэрыторыі Віленскага краю (у тым ліку Вільню, гістарычнаю сталіцу Вялікага Княства Літоўскага). Сярод жыхароў Вільні, прадстаўнікі сучаснае летувіскае нацыянальнасьці складалі тады ўсяго 3%. Далучэньне земляў ажыцьцяўлялася ў адпаведнасьці з сакрэтным пратаколам да [[Пакт Молатава — Рыбэнтропа|Дамовы аб ненападзе паміж Нямеччынай і СССР]]<ref name="БелЭН-28"/>. У час [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]] 1941—1945 гадоў (эпізоду [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]) на тэрыторыі Беларусі разгарнулася партызанскае і падпольнае змаганьне. Паводле афіцыйных савецкіх зьвестак, у Савецкай Арміі, савецкіх партызанскі фармаваньнях і шэрагах савецкіх падпольнікаў супраць арміі [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] змагалася больш за 1,5 млн жыхароў Беларусі. Вайна нанесла рэспубліцы велізарныя страты. Паводле сучасных ацэнак, загінуў кожны трэці жыхар Беларусі. Рэспубліка страціла больш за палову нацыянальнага багацьця. У 1945 годзе паводле савецка-польскае дамовы аб дзяржаўнай граніцы ад 18 жніўня 1945 году, 17 раёнаў [[Беластоцкая вобласьць|Беластоцкае вобласьці]] з горадам [[Беласток]]ам і 3 раёны Берасьцейскае вобласьці ўлады СССР перадалі ў склад [[Польская Народная Рэспубліка|Польшчы]]<ref name="БелЭН-28"/>. У 1945 годзе Беларусь стала сузаснавальніцай [[ААН]], аднак яе ўдзел ня быў самастойным, а падпарадкоўваўся дэлегацыі [[СССР]]. У 1951 годзе зацьвердзілі [[Сьцяг Беларускай ССР|новы сьцяг БССР]], у 1955 годзе — [[Гімн Беларускай ССР|рэспубліканскі гімн]]<ref name="БелЭН-28"/>. У 1986 годзе Беларусь сталася асноўнай ахвярай [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскае катастрофы]]. == Рэспубліка Беларусь == {{Асноўны артыкул|Беларусь}} [[Файл:RIAN archive 52076 Leonid Kravchuk, Stanislav Shushkevich and Boris Yeltsin.jpg|значак|300пкс|Прэзыдэнт Украіны [[Леанід Краўчук]] (налева), Старшыня Вярхоўнага Савету Беларусі [[Станіслаў Шушкевіч]] (у цэнтры) і Прэзыдэнт Расеі [[Барыс Ельцын]] (другі направа) па падпісаньні пагадненьня аб утварэньні [[СНД]], 8 сьнежня 1991 г.]] Сацыяльна-эканамічны крызіс другое паловы 1980 — пачатку 1990-х гадоў спрыяў нарастаньню дэзінтэграцыйных працэсаў у СССР. 27 ліпеня 1990 году Вярхоўны савет БССР прыняў [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі|Дэклярацыю аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі]]. [[Жнівеньскі путч]] у Маскве (19—21 жніўня 1991) і падтрымка яго кіраўніцтвам КПБ паглыбіла крызіс сыстэму ўлады, якая існавала ў той час у Беларусі. 25 жніўня 1991 году Вярхоўны савет БССР прыпыніў дзейнасьць КПБ на тэрыторыі Беларусі. 19 верасьня 1991 году афіцыйную назву Беларускай дзяржавы зьмянілі на Рэспубліку Беларусь. У якасьці дзяржаўных сымбаляў аднавілі [[беларусы|беларускія]] [[Нацыянальныя сымбалі|нацыянальныя]] герб [[Пагоня|Пагоню]] і [[бел-чырвона-белы сьцяг]]. У сьнежні 1991 году ў выніку дэнансацыі дамовы 1922 году СССР спыніў існаваньне. 8 сьнежня 1991 году лідэры Беларусі ([[Станіслаў Шушкевіч]]), Украіны ([[Леанід Краўчук]]) і Расеі ([[Барыс Ельцын]]) у [[Белавеская пушча|Белавескай пушчы]] падпісалі [[Белавескія пагадненьні|пагадненьне]] аб утварэньні [[Садружнасьць Незалежных Дзяржаваў|Садружнасьці Незалежных Дзяржаваў]]. У 1994 годзе прынялі [[Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь|Канстытуцыю Беларусі]], адбыліся першыя прэзыдэнцкія выбары. Паводле вынікаў другога туру, першым прэзыдэнтам краіны абралі [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнка]]. Актывізацыя прарасейскіх настрояў ва ўладных колах Беларусі адзначалася яшчэ з восені 1993 году, што выявілася ў працы Канстытуцыйнай Камісіі: большасьць яе сябраў выказаліся за тое, каб упамінаньне крыніцаў Беларускай дзяржаўнасьці — ня толькі Вялікага Княства Літоўскага і Беларускай Народнай Рэспублікі, але і Беларускай ССР — выключыць з тэксту [[Канстытуцыя Беларусі|Канстытуцыі Беларусі]]. Такую пастанову падтрымала большасьць [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня|дэпутацкага корпусу]]<ref>[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30488810.html У праекце Канстытуцыі 1994 прыгадваліся ВКЛ і БНР], [[Радыё Свабода]], 15 сакавіка 2020 г.</ref>. Увогуле, у 1991—1994 гадох Беларусь была адзінай краінай з былых рэспублік СССР, дзе нацыянальныя палітычныя сілы ня мелі прадстаўніцтва ў міністэрствах і структурах мясцовай выканаўчай улады — фактычна ня мелі доступу да рэальнага кіраваньня дзяржавы<ref name="navumcyk_15.04.2020">[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30555697.html Беларусь як унікум. Адказ Прэйгерману], [[Радыё Свабода]], 15 красавіка 2020 г.</ref>. Аднак поўнае аднаўленьне [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікацыйнай]] [[Моўная палітыка|моўнай]] і культурнай палітыкі адбылося толькі па ўсталяваньні Лукашэнкам [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарнага рэжыму]], што стала вынікам супадзеньня інтарэсаў уладаў Расеі, якія рэанімавалі [[Імпэрыялізм|імпэрскую ідэю]], і Лукашэнкі, які меў спадзяваньні праз далучэньне Беларусі да Расеі замяніць яе нямоглага прэзыдэнта [[Барыс Ельцын|Барыса Ельцына]]<ref>{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 10.</ref>. У 1995 годзе Аляксандар Лукашэнка ўчыніў [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|акт тэрору ў парлямянце Беларусі]], што засьведчыла ўсталяваньне ў краіне [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарнага рэжыму]], па чым правёў [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|імітацыю рэфэрэндуму]], які супярэчыў Канстытуцыі Беларусі і дзейным законам<ref name="МП">[[Міхаіл Пастухоў|Пастухоў М.]] [https://knihi.com/none/Aniamiennie_Z_kroniki_zniscennia_bielaruskaj_movy.html#chapter13 Ці законны рэфэрэндум 1995 году адносна наданьня дзяржаўнага статусу расейскай мове?] // Аняменне. З кронікі знішчэння беларускай мовы. — Вільня, 2000.</ref><ref name="zapr">[[Сяргей Запрудзкі|Запрудзкі С.]] [https://web.archive.org/web/20170814200257/http://jivebelarus.net/language/language-defeat-06.html Грамадзкае сьцьвярджэньне беларускай мовы і парушэньні правоў беларускамоўных людзей] // Аняменне. З кронікі знішчэння беларускай мовы. — Вільня, 2000.</ref><ref name="zapr1">[[Сяргей Запрудзкі|Запрудзкі С.]] [https://web.archive.org/web/20110722003014/http://arche.bymedia.net/2002-1/zapr102.html Моўная палітыка ў Беларусі ў 1990-я гады] // [[Архэ Пачатак]]. №1 (21), 2002.</ref>, адзначаўся парушэньнем законаў і фальсыфікацыяй вынікаў галасаваньня<ref>[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/27734568.html Рэфэрэндум-95 пра сымболіку і мову ня быў легітымным], [[Радыё Свабода]], 12 траўня 2019 г.</ref>. Па незаконным рэфэрэндуме, Лукашэнка пазбавіў беларускія [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальныя сымбалі]] бел-чырвона-белы сьцяг і герб Пагоню статусу афіцыйнай дзяржаўнай сымболікі і надаў дзяржаўны статус [[расейская мова|расейскай мове]]. {{Падвойная выява|справа|Flag of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1951–1991).svg|145|Flag of Belarus.svg|145|[[Сьцяг БССР]] (налева) і [[Сьцяг Беларусі (афіцыйны)|яго мадыфікацыя]] для [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] (направа)}} {{Падвойная выява|справа|Emblem of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1981–1991).svg|145|Coat of arms of Belarus (2020–present).svg|145|[[Герб БССР]] (налева) і [[Герб Беларусі (афіцыйны)|яго мадыфікацыя]] для рэжыму Лукашэнкі (направа)}} 29 сьнежня 1995 году Аляксандар Лукашэнка выдаў загад № 259 «Аб выкананьні нормаў і ўказаў прэзыдэнта», згодна зь якім «''у мэтах забесьпячэньня палітычнай і эканамічнай стабільнасьці чыноўнікі Савету Міністраў і іншых дзяржаўных установаў да ўнясеньня зьменаў у адпаведныя заканадаўчыя акты мусілі забясьпечваць безумоўнае выкананьне нормаў і ўказаў прэзыдэнта''»<ref>Найноўшая гісторыя беларускага парлямэнтарызму / В. Сіліцкі, П. Натчык, А. Зелімханаў [і інш.]. — Мн.: Аналітычны гурток, 2005. — С. 71.</ref>. 10 студзеня 1996 году Лукашэнка накіраваў у Вярхоўны Савет праект закону «Аб унясеньні зьмяненьняў і дапаўненьняў у Канстытуцыю»<ref>Игнатищев, Р. Учись видеть ложь. — Мн. — Могилев, 1997. — С. 41.</ref>. Аднак жаданьне зьмяніць Асноўны закон не знайшло падтрымкі ў парлямэнце і праект быў адхілены. 8 жніўня Лукашэнка накіраваў у Вярхоўны Савет ініцыятыву аб правядзеньні другога Ўсенароднага рэфэрэндуму. 4 лістапада 1996 году Канстытуцыйны суд Беларусі, усе пастановы якога знодна з законам ёсьць абавязковымі і перагляду не падлягаюць, прыняў пастанову аб неадпаведнасьці артыкула 78 Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, у якім засьведчана, што парадак правядзеньня рэспубліканскіх рэфэрэндумаў вызначаецца законам. На той момант у краіне законам не прадугледжваўся парадак зьмяненьня і дапаўненьня Канстытуцыі праз рэфэрэндум. Такім правам быў надзелены вынятна Вярхоўны Савет. Па гэтым Вярхоўны Савет прыняў чарговую пастанову аб вынясеньні на абавязковы рэфэрэндум толькі двох пытаньняў — аб пераносе Дня Незалежнасьці і аб выбарах кіраўнікоў мясцовых адміністрацыяў. Нягледзячы на пастанову Канстытуцыйнага Суду, Лукашэнка ў парушэньне Канстытуцыі Беларусі і Закона «Аб народным галасаваньні (рэфэрэндуме) у Рэспубліцы Беларусь» выдаў 5 лістапада 1996 году ўказ № 455, у якім сам вызначыў парадак уступленьня ў сілу пастановаў рэспубліканскіх рэфэрэндумаў аб зьмяненьні і дапаўненьні Канстытуцыі, а 7 лістапада быў выдадзены ўказ № 459 «Аб забесьпячэньні канстытуцыйнага права грамадзянаў на ўдзел у рэфэрэндуме», згодна зь якім характар рэфэрэндуму вызначаўся як абавязковы, а ягоныя пастановы канчатковымі. 11 лістапада 1996 году старшыня [[Цэнтральная выбарчая камісія Рэспублікі Беларусь|Цэнтральнай выбарчай камісіі Беларусі]] [[Віктар Ганчар]] заявіў, што камісія ня будзе выконваць прэзыдэнцкі ўказ ад 7 лістапада і праводзіць рэфэрэндум з пытаньняў, якія датычыліся новых рэдакцыяў канстытуцыйных праектаў. Па чым Лукашэнка адхіліў Віктара Ганчара ад пасады. 17 лістапада 1996 году Вярхоўны Савет пачаў працэдуру [[імпічмэнт]]у прэзыдэнту, а прэм’ер ураду [[Міхаіл Чыгір]] разам з трыма іншымі сябрамі кабінэту падаў у адстаўку. Прыхільнікі Лукашэнкі з фракцыі «Згода» 20 лістапада не зьявіліся ў парлямэнце. У гэты дзень мусілі былі адбыцца дыскусія й галасаваньне паводле пытаньня імпічмэнту прэзыдэнту. Непрытомнасьць на паседжаньні дэпутатаў з прапрэзыдэнцкай фракцыі прывяла да браку патрабаванага Канстытуцыяй кворуму — 2/3 ад складу парлямэнту. 21 лістапада старшыня Дзяржаўнай Думы Расеі [[Генадзь Селязьнёў]] і прэм’ер [[Віктар Чарнамырдзін]] схілілі старшыню Вярхоўнага Савету Беларусі [[Сямён Шарэцкі|Сямёна Шарэцкага]] да саступак. На наступны дзень па візыце расейскіх «пасярэднікаў» Аляксандар Лукашэнка заявіў на тэлебачаньні, што ў выніку паразуменьня зь Сямёнам Шарэцкім прызнаецца правамоцнасьць рэфэрэндуму, які ў той час ужо ішоў. Апазыцыя ня мела ніякіх магчымасьцяў, каб данесьці да грамадзтва свой погляд. Паводле вынікаў, агучаных падкантрльнай Лукашэнку [[Цэнтральная выбарчая камісія Рэспублікі Беларусь|ЦВК]], у [[Рэфэрэндум у Беларусі 1996 году|імітацыі рэфэрэндуму 24 лістапада 1996 году]] ўзялі ўдзел 84,2% выбарцаў, зь якіх больш за 70% выказаліся за прыняцьце прэзыдэнцкіх паправак у Канстытуцыю, амаль 88% падтрымалі прапанову аб пераносе нацыянальнага сьвята на 3 ліпеня, 82,1% былі супраць скасаваньня сьмяротнага пакараньня і 84,7% не пажадалі вольнага абарачэньня зямлі{{зноска|Гісторыя|2013|Латышонак, Мірановіч|315}}. Па другім незаконным рэфэрэндуме бальшыня дэпутатаў, нават некаторыя з тых, якія былі гатовыя падтрымаць імпічмэнт, перайшлі ў [[Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь|Нацыянальны сход]], незаконна створаны на падставе ўнесеных у Канстытуцыю паправак. Вярхоўны Савет, у якім засталося 85 парлямэнтароў, не прызнаў законнасьці рэфэрэндуму і працягваў паседжаньні. Але ў Вярхоўнага Савету не было кворуму, каб пастановы маглі мець законную моц. Неўзабаве, нібыта з прычыны рамонту, у будынках Вярхоўнага Савету адключылі электрычнасьць, ацяпленьне, тэлефоны і ваду. Вярхоўны Савет, на чале зь Сямёнам Шарэцкім, [[Станіслаў Шушкевіч|Станіславам Шушкевічам]] і [[Станіслаў Багданкевіч|Станіславам Багданкевічам]], прызнаны ў сьвеце адзіным законным нацыянальным прадстаўніцтвам Беларусі, ніякім чынам не ўплываў на палітычнае жыцьцё ў самой краіне{{зноска|Гісторыя|2013|Латышонак, Мірановіч|315}}. У складнай сытуацыі апынуўся Канстытуцыйны суд, які дагэтуль ставіў пад сумнеў бальшыню пастановаў Лукашэнкі. Аднак ва ўмовах тэрору судзьдзі хутка зьмянілі свае перакананьні, скасаваўшы ранейшыя пастановы і абвясьціўшы незаконны рэфэрэндум адпаведным Канстытуцыі{{зноска|Гісторыя|2013|Латышонак, Мірановіч|316}}. Імітацыя рэфэрэндуму, паводле афіцыйна агучаных вынікаў якога Лукашэнка атрымаў амаль абсалютную ўладу, выклікала ізаляцыю краіны ў сьвеце. Краіны Заходняе Эўропы не прызналі вынікаў, а таксама ўтворанага Лукашэнкам Нацыянальнага сходу. Ізаляцыя выклікала далейшае збліжэньне з Расеяй. Рэжым Лукашэнкі стаў пашыраць кантакты з Расеяй, [[Югаславія]]й, [[Кітай|Кітаем]], [[Віетнам]]ам, [[Іран]]ам, [[Ірак]]ам. Фінансавы крызіс, які ў жніўні 1998 году паралізаваў жыцьцё ў Расеі, з прычыны цесных эканамічных сувязяў ударыў і па Беларусі. Віну за тое, што адбылося ў Расеі, Лукашэнка ў тэлевыступе 25 жніўня 1998 году ўсклаў на расейскіх палітыкаў, якія спрабавалі ў сваёй краіне ажыцьцявіць заходнюю мадэль палітычнага й эканамічнага жыцьця{{зноска|Гісторыя|2013|Латышонак, Мірановіч|317}}. Вынікам крызісу стала [[дэвальвацыя беларускага рубля]] ў 1999 годзе на 37%. 20 ліпеня 1999 году, згодна з Канстытуцыяй 1994 году, скончыўся тэрмін прэзыдэнцтва Аляксандра Лукашэнкі. Апазыцыйныя партыі пастанавілі правесьці выбары новага прэзыдэнта ([[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 1999 году]]). Рэжым Лукашэнкі абвясьціў дзеяньні апазыцыі незаконнымі. Аднак апазыцыя стварыла Цэнтральную выбарчую камісію і прызначыла яе правамоцных прадстаўнікоў у абласных гарадох. [[Зянон Пазьняк]], адзін з кандыдатаў, ужо тры гады знаходзіўся ў эміграцыі, а другі, [[Міхаіл Чыгір]], быў арыштаваны. Празь недастатковую грамадзкую зацікаўленасьць ва ўмовах тэрору кампанія апазыцыі ператварылася ў палітычны фарс, які скончыўся расколам [[БНФ]]. Пераможца выбараў ня быў абвешчаны. Згодна з Канстытуцыяй 1994 году, Вярхоўны Савет меў права абвясьціць свайго старшыню, Сямёна Шарэцкага, выканаўцам абавязкаў кіраўніка дзяржавы. Баючыся арышту, Шарэцкі зьехаў у Вільню, дзе 27 жніўня 1999 году абвясьціў сябе адзіным прадстаўніком дзяржаўнай улады ў Беларусі{{зноска|Гісторыя|2013|Латышонак, Мірановіч|317}}. У 2000 годзе рэжым Лукашэнкі правёў [[Парлямэнцкія выбары ў Беларусі 2000 году|незаконныя парлямэнцкія выбары]]. Увосень 1999 году адбыліся безвыніковыя перамовы між прадстаўнікамі Лукашэнкі і часткай апазыцыяй аб доступе да ўрадавага вяшчаньня, выбарчым заканадаўстве і паўнамоцтвах парлямэнту. У студзені 2000 году прызначаны Лукашэнкам [[Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь|Нацыянальны сход]] ухваліў [[Выбарчы кодэкс Рэспублікі Беларусь|Выбарчы кодэкс]], а ў [[Чэрвень|чэрвені]] ўнёс у яго праўкі. Сем апазыцыйных партыяў пастанавілі [[Байкот|байкатаваць]] незаконныя выбары. Паводле афіцыйна агучаных вынікаў, з апазыцыйныйных структураў дэпутацкага месца дамогся толькі 1 чалавек зь [[Лібэральна-дэмакратычная партыя Беларусі|Лібэральна-дэмакратычнай партыі]]. ==== XXI стагодзьдзе ==== 1 студзеня 2001 году пачаў дзеяць новы Крымінальны кодэкс. Два артыкулы новага кодэксу — 367 і 368 — казалі пра абавязковы перасьлед асобаў, якія абражаюць ці зьневажаюць прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь{{зноска|Гісторыя|2013|Латышонак, Мірановіч|320}}. Увосень 2001 году скончыўся незаконна падоўжаны прэзыдэнцкі тэрмін і рэжым Лукашэнкі абвясьціў пра [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2001 году|новыя выбары прэзыдэнта]]. Незаконныя выбары былі прызначаныя на 9 верасьня. Яшчэ ў красавіку 2001 году пяць найбольш моцных апазыцыйных кандыдатаў: Сямён Домаш, Уладзімер Ганчарык, Міхаіл Чыгір, Сяргей Калякін і Павал Казлоўскі, падпісалі пагадненьне аб выбарчай стратэгіі дзеля адхіленьня Лукашэнкі ад улады. Гэтая стратэгія прадугледжвала зьняцьце чатырма прэтэндэнтамі сваіх кандыдатураў на карысьць аднаго, які меў найвялікшыя шанцы на выбарчую перамогу. Увесну 2001 году Аляксандар Лукашэнка, які трымаўся на першым месцы ў рэйтынгу, пачаў страчваць падтрымку. Адбывалася гэта праз публікацыі пра існаваньне «эскадронаў сьмерці», якія ліквідавалі нязручных рэжыму палітыкаў і журналістаў. Пад уплывам публікацыяў у апазыцыйнай прэсе і інфармацыі расейскіх тэлеканалаў пракуратура была вымушаная распачаць сьледзтва ў справе зьніклых палітыкаў і журналістаў, у прыватнасьці былога міністра нутраных справаў [[Юры Захаранка|Юр’я Захаранкі]], былога старшыні Цэнтральнае выбарчае камісіі [[Віктар Ганчар|Віктара Ганчара]], бізнэсмэна [[Анатоль Красоўскі|Анатоля Красоўскага]] і журналіста расейскага тэлеканалу ОРТ [[Зьміцер Завадзкі|Зьмітра Завадзкага]]{{зноска|Гісторыя|2013|Латышонак, Мірановіч|321}}. Уладзімер Ганчарык паказаў журналістам копіі дакумэнтаў, зьмест якіх сьведчыў пра тое, што Завадзкі, Ганчар і Захаранка ў 1999 годзе былі выкрадзеныя й забітыя групай службоўцаў спэцыяльнае групы «Алма», якой камандаваў маёр [[Валер Ігнатовіч]]. Злачынствы нібы былі зьдзейсьненыя зь ведама генэральнага пракурора [[Віктар Шэйман|Віктара Шэймана]]. Спробы ініцыяваць пры дапамозе дэманстрацыяў і мітынгаў незалежнае сьледзтва ў справе зьніклых скончылася арыштамі й зьбіцьцём удзельнікаў{{зноска|Гісторыя|2013|Латышонак, Мірановіч|321}}. 9 верасьня 2001 году падкантрольная Лукашэнку ЦВК абвясьціла яго пераможцам. Паводле афіцыйна агучаных зьвестак, Лукашэнка набраў 75,62% галасоў, ягоны галоўны канкурэнт [[Уладзімер Ганчарык]] здабыў 15,39%. Празь некалькі месяцаў па першых незаконных прэзыдэнцкіх выбарах Аляксандар Лукашэнка пачаў рэалізоўваць палітыку «кансалідацыі грамадзтва вакол дзяржаўнае ідэалёгіі». Пачалася шырокамаштабная падрыхтоўка да ўвядзеньня прадмету «дзяржаўная ідэалёгія» ў школах і адмысловае пасады ідэолягаў на працоўных прадпрыемствах. Правобразам сучаснае Беларусі, на думку Лукашэнкі, была БССР. Ейныя сымбалі й традыцыі сталі элемэнтамі выхаваньня грамадзянаў Беларусі. Прэзыдэнт пераконваў, што расейская мова й культура заўжды былі неадлучнай часткай духоўнага жыцьця беларусаў. Фактарам, які аб’ядноўваў беларускі й расейскі народ, на думку Лукашэнкі, была [[Расейская праваслаўная царква]], ёй была вызначаная вялікая роля ў пашырэньні дзяржаўнае ідэалёгіі. Важным элемэнтам новае ідэалёгіі прэзыдэнта было апэляваньне да агульнаславянскіх каштоўнасьцяў, такіх як [[калектывізм]], грамадзянская актыўнасьць, сацыяльны [[эгалітарызм]], якія мусілі супрацьстаяць заходнім [[індывідуалізм]]у, [[лібэралізм]]у і [[элітарызм]]у{{зноска|Гісторыя|2013|Латышонак, Мірановіч|323}}. Паводле словаў Аляксандра Лукашэнкі, стратэгічнай мэтай замежнае палітыкі Беларусі заставалася інтэграцыя з Расеяй. Найважнейшым партнэрам у замежнай палітыцы Беларусі была Расея, а таксама краіны [[СНД]]. Хоць Лукашэнка шмат разоў дэкляраваў сваё жаданьне праводзіць шматвэктарную замежную палітыку і ўсталёўваць раўнапраўныя адносіны з краінамі Эўразьвязу і ЗША, ягоныя прапанова ігнараваліся праз парушэньні міжнародных стандартаў у сфэры захаваньня правоў чалавека і асноўных прынцыпаў функцыянаваньня дэмакратыі. Затое ў 2001—2006 гадох рэжым Лукашэнкі пашырыў палітычную й эканамічную супрацу з краінамі [[Азія|Азіі]] й [[Афрыка|Афрыкі]]{{зноска|Гісторыя|2013|Латышонак, Мірановіч|323}}. Перасьлед апазыцыі, закрыцьцё незалежных газэтаў, манапалізацыя СМІ прыхільнікамі Лукашэнкі, парушэньне асноўных прынцыпаў дэмакратыі, асабліва ў часе [[Парлямэнцкія выбары ў Беларусі 2000 году|імітацыі парлямэнцкіх выбараў]] 2000 году, нявысьветленыя зьнікненьні апазыцыйных палітыкаў выклікалі байкот рэжыму Лукашэнкі на міжнароднай арэне. У кастрычніку 2002 году бальшыня краінаў Эўразьвязу і ЗША прынялі пастанову аб забароне ўезду Лукашэнкі і ягоных найбліжэйшых паплечнікаў на тэрыторыю гэтых дзяржаваў. Асноўнымі партнэрамі рэжыму Лукашэнкі сталі [[Кітай]] і [[Індыя]], а таксама ізаляваныя на міжнароднай арэне [[Іран]], [[Ірак]], [[Сырыя]], [[Лібія]]{{зноска|Гісторыя|2013|Латышонак, Мірановіч|325}}. 17 кастрычніка 2004 году прайшла імітацыя [[Парлямэнцкія выбары ў Беларусі 2004 году|другіх незаконных парлямэнцкіх выбараў]] і [[Рэфэрэндум у Беларусі 2004 году|трэцяга рэфэрэндуму]] аб магчымасьці перавыбраньня Лукашэнкі неабмежаваную колькасьць разоў. Паводле агучаных рэжымам Лукашэнкі вынікаў, у парлямэнт не ўвайшоў ніводны прадстаўнік апазыцыі. У выніку імітацыі рэфэрэндуму, у якім паводле афіцыйна агучаных вынікаў «за» прагаласавалі 79,42% грамадзян, памагатыя Лукашэнкі абвясьцілі, што той атрымаў магчымасьць браць удзел у прэзыдэнцкіх выбарах неабмежаваную колькасьць разоў (раней Канстытуцыя прадугледжвала толькі два прэзыдэнцкія тэрміны запар). [[Файл:Belarus-Minsk-Opposition Protests 2006.03.19.jpg|значак|300пкс|[[Джынсавая рэвалюцыя|Акцыя пратэсту]] ў Менску, 19 сакавіка 2006 г.]] 19 сакавіка 2006 году прайшлі [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2006 году|другія незаконныя прэзыдэнцкія выбары]], на якіх, паводле афіцыйна агучаных зьвестак падкантрольнай Лукашэнку Цэнтральнай выбарчай камісіяй, у першым туры перамог Лукашэнка, набраўшы 82,3% галасоў. Галоўны канкурэнт, Аляксандар Мілінкевіч, паводле тых жа зьвестак набраў 6% галасоў. 19—26 сакавіка праходзілі [[Джынсавая рэвалюцыя|акцыі пратэсту беларусаў]], жорстка разагнаныя сілавымі структурамі рэжыму Лукашэнкі. [[Аляксандар Казулін]], адзін з кандыдатаў на прэзыдэнты, быў вырачаны да 5,5 гадоў зьняволеньня за арганізацыю акцыяў пратэсту. [[ЭЗ]] і [[ЗША]] прызналі выбары недэмакратычнымі, і працягнулі санкцыі супраць чыноўнікаў рэжыму Лукашэнкі. 28 верасьня 2008 году адбыліся [[Парлямэнцкія выбары ў Беларусі 2008 году|трэція незаконныя парлямэнцкія выбары]], паводле афіцыйна агучаных вынікаў якіх ізноў ніводны апазыцыйны кандыдат не ўвайшоў у склад Нацыянальнага сходу. Краіны захаду прызналі выбары недэмакратычнымі, а вынікі — сфальсыфікаванымі. У 2009 годзе Беларусь стала паўнапраўнай краінай-удзельніцай ініцыятывы [[Усходняе партнэрства|Ўсходняе партнэрства]], у выніку чаго былі прыпыненыя санкцыі супраць некаторых чыноўнікаў<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://mfa.gov.by/mulateral/organization/list/bel/af95209b73d93ed5.html| копія = https://web.archive.org/web/20151025165357/http://mfa.gov.by/mulateral/organization/list/bel/af95209b73d93ed5.html| дата копіі = 25 кастрычніка 2015| загаловак = Еўрапейскі саюз| фармат = | назва праекту = | выдавец = Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь| дата доступу = 25 кастрычніка 2015 | мова = | камэнтар = }}</ref>. [[Файл:Protest actions in Minsk (Belarus) near Stella, August 16.jpg|значак|300пкс|[[Марш за свабоду (Менск, 2020)|300-тысячны мітынг супраць фальсыфікацыі выбараў, гвалту і беззаконьня]]. Менск, 16 жніўня 2020 г.]] 19 сьнежня 2010 году прайшлі [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2010 году|трэція незаконныя прэзыдэнцкія выбары]]. Аляксандра Лукашэнку зноў афіцыйна абвясьцілі абраным на чацьверты прэзыдэнцкі тэрмін (паводле афіцыйных зьвестак набраў 79,65% галасоў). Ягоны галоўны канкурэнт, [[Андрэй Саньнікаў]], набраў 2,43% галасоў. У той жа вечар апазыцыйнымі кандыдатамі была арганізаваная мірная [[Падзеі ў Беларусі пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2010 году|акцыя пратэсту беларусаў]], жорстка разагнаная сілавымі структурамі рэжыму Лукашэнкі. За арганізацыю акцыі пратэсту 4 кандыдаты былі вырачаныя да пазбаўленьня волі на розныя тэрміны. [[Уладзімер Някляеў]] быў вырачаны да 2,5 году пазбаўленьня волі з адтэрміноўкай на 2 гады; Андрэй Саньнікаў — 5 гадоў пазбаўленьня волі ў калёніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены па памілаваньні 14 красавіка 2012 году; [[Мікалай Статкевіч]] — 6 гадоў пазбаўленьня волі ў калёніі ўзмоцненага рэжыму, памілаваны і вызвалены 22 жніўня 2015 году; Дзьмітры Вус — 5,5 году пазбаўленьня волі ў калёніі ўзмоцненага рэжыму, вызвалены па памілаваньні 1 кастрычніка 2011 году. [[АБСЭ]] прызнала выбары недэмакратычнымі і непразрыстымі. Краінамі захаду былі ўзноўленыя санкцыі супраць чыноўнікаў рэжым Лукашэнкі. 11 красавіка 2011 году адбыўся [[Тэрарыстычны акт у менскім мэтро|тэракт у менскім мэтро]], у выніку якога загінулі 15 чалавек, а 204 былі параненыя. Паводле абвінавачаньня ў зьдзяйсьненьні тэракту да вышэйшае меры пакараньня былі вырачаныя Дзьмітры Канавалаў і Ўладзіслаў Кавалёў, пакараньне зьдзейсьненае 16 сакавіка 2012 году. У выніку [[Фінансавы крызіс у Беларусі 2011 году|фінансавага крызісу 2011 году]] адбылася [[дэвальвацыя беларускага рубля]]. 23 траўня 2011 году Нацыянальны банк аднамомантава зьнізіў курс беларускага рубля на 56,2% адносна даляру ЗША да ўзроўню 4930 рублёў за 1 даляр, пры гэтым з пачатку году курс нацыянальнае валюты зьнізіўся на 71,62%<ref name="hiscore">{{Навіна|аўтар=[[Агенцтва фінансавых навінаў]]|загаловак=Беларусь пабіла сусьветны рэкорд па дэвальвацыі|спасылка=http://pda.nn.by/artykul/54786.html|выдавец=[[Наша Ніва]]|дата публікацыі=24 траўня 2011|дата доступу=25 лістапада 2015}}</ref>. 11 кастрычніка 2015 году адбыліся [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2015 году|чацьвертыя незаконныя прэзыдэнцкія выбары]]. Афіцыйным пераможцам зноў абвясьцілі Аляксандра Лукашэнку, які паводле афіцыйных зьвестак набраў 83,47% галасоў. Місія [[АБСЭ]] заявіла пра несумленнасьць падліку галасоў<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 12 кастрычніка 2015| url = http://nn.by/?c=ar&i=157953| копія = https://web.archive.org/web/20151025192059/http://nn.by/?c=ar&i=157953| дата копіі = 25 кастрычніка 2015| загаловак = Назіральнікі АБСЕ: Падлік галасоў быў несумленным| фармат = | назва праекту = | выдавец = Наша Ніва| дата доступу = 25 кастрычніка 2015 | мова = | камэнтар = }}</ref>. 8 жніўня 2020 году прайшлі [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2020 году|пятыя незаконныя прэзыдэнцкія выбары]], па якіх адбыліся [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|масавыя пратэсты супраць іх фальсыфікацыі, гвалту і беззаконьня]]. Пратэсты адзначаліся найбольшай за ўсю гісторыю колькасьцю ўдзельнікаў (у Менску выходзілі сотні тысячаў чалавек, у абласных цэнтрах — дзясяткі, у многіх раённых — тысячы) і праходзілі пад [[беларусы|беларускай]] [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальнай сымболікай]]. У час здушэньня гэтых пратэстаў гвалт рэжыму Лукашэнкі над грамадзянамі Беларусі перайшоў на прынцыпова новы ўзровень, калі ён выявіўся [[Сьпіс загінулых падчас акцыяў пратэсту ў Беларусі (2020)|забойствамі]] і масавымі катаваньнямі, а маштаб рэпрэсіяў у краіне наблізіўся да часоў [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|сталінскага тэрору]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/30935222.html Партыя БНФ: «Беларусь ня ведала такога маштабу зьверстваў з часоў бальшавіцкага тэрору і нацысцкай акупацыі»], [[Радыё Свабода]], 7 лістапада 2020 г.</ref>. 23 траўня 2021 году адбыўся [[Захоп самалёта рэйсу Ryanair 4978]]. Самалёт змусілі зрабіць незаплянаваную пасадку ў [[Нацыянальны аэрапорт Менск|аэрапорце Менску]], дзе супрацоўнікі [[Галоўная ўправа па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй|Галоўнай управы па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй]] рэжыму Лукашэнкі затрымалі двух пасажыраў — [[Раман Пратасевіч|Рамана Пратасевіча]] і яго сяброўку [[Соф’я Сапега|Соф’ю Сапегу]]. [[Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну (2022)|Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну]] 24 лютага 2022 году адкрыта прадэманстравала, што Беларусь знаходзіцца пад [[Гібрыдная вайна|гібрыднай]]<ref>[[Гэнрык Літвін|Litwin H.]] [https://neweasterneurope.eu/2024/02/07/belarus-between-a-difficult-yesterday-and-an-uncertain-tomorrow/ Belarus between a difficult yesterday and an uncertain tomorrow] // New Eastern Europe. Issue 1—2, 2024. P. 7—8.</ref><ref>[[Павал Вусаў|Usov P.]] From Authoritarianism to Neo-Totalitarianism in Belarus // Politics and Security of Central and Eastern Europe. — Springer, 2023. [https://books.google.by/books?id=Wx6uEAAAQBAJ&pg=PA34&dq=%22hybrid+occupation%22+belarus&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwis-_LaiJ-HAxUW9rsIHSTcCa0Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22hybrid%20occupation%22%20belarus&f=false P. 34].</ref><ref>[https://studium.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2022/01/Raport_Grupa_7.pdf Raport VII: Białoruś w fazie rosyjskiej okupacji hybrydowej]. — Warszawa: Studium Europy Wschodniej UW, 2022. {{ISBN|978-83-67208-14-7}}.</ref><ref>[https://belarusnetwork.org/about-us/ The Belarus Research Network on Neighborhood Policy]</ref> [[Расейская акупацыя Беларусі|акупацыяй Расеі]]<ref>Ліхтаровіч Ю. [https://www.polskieradio.pl/396/7815/Artykul/2908261,%d0%91%d0%b5%d0%bb%d0%b0%d1%80%d1%83%d1%81%d1%8b-%d1%81%d1%83%d0%bf%d1%80%d0%b0%d1%86%d1%8c-%d0%b2%d0%b0%d0%b9%d0%bd%d1%8b-%d0%b0%d0%bb%d0%b5-%d0%ba%d1%80%d0%b0%d1%96%d0%bd%d0%b0-%d0%bf%d0%b0%d0%b4-%d1%80%d0%b0%d1%81%d1%96%d0%b9%d1%81%d0%ba%d0%b0%d0%b9-%d0%b0%d0%ba%d1%83%d0%bf%d0%b0%d1%86%d1%8b%d1%8f%d0%b9 Беларусы супраць вайны, але краіна пад расійскай акупацыяй], [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 24 лютага 2022 г.</ref><ref>[[Дзьмітры Гурневіч|Гурневіч Д.]] [https://www.svaboda.org/a/31724805.html 7 адказаў тым, хто абвінавачвае агулам усіх беларусаў, — меркаваньне], [[Радыё Свабода]], 26 лютага 2022 г.</ref><ref>[[Зьміцер Дашкевіч|Дашкевіч З.]] [https://novychas.online/hramadstva/belarus-paustala-i-cjaper-belarusy-sami-pad-akup «Беларусь паўстала, і цяпер беларусы самі пад акупацыяй»], [[Новы час (газэта)|Новы час]], 25 лютага 2022 г.</ref><ref>[https://www.svaboda.org/a/31734530.html «Выглядае, што Беларусь акупаваная». Дасьледчыца Atlantic Council пра магчымы ядзерны ўдар Пуціна], [[Радыё Свабода]], 3 сакавіка 2022 г.</ref><ref>[https://nashaniva.com/?c=ar&i=285495 Генадзь Коршунаў: Каб у свой час сусветная супольнасць так стала побач з беларусамі, як сёння з украінцамі, то нішто не ляцела б з акупаванай тэрыторыі], [[Наша Ніва]], 27 лютага 2022 г.</ref><ref>[[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]] [https://www.svaboda.org/a/31742497.html Як «беларуская» ўлада ператварылася ў акупацыю і ўсім нам стала сорамна, — Дубавец], 8 сакавіка 2022 г.</ref>. 25 сакавіка 2023 году [[Уладзімер Пуцін|Ўладзімер Пуцін]] заявіў, што Расея разьмяшчае у Беларусі сваю тактычную ядзерную зброю, што неўзабаве ажыцьцявілі<ref>[https://www.svaboda.org/a/32336402.html Сахашчык: Ядзерная зброя моцна актывізуе партызанскі рух у Беларусі], [[Радыё Свабода]], 27 сакавіка 2023 г.</ref><ref>[https://www.polskieradio.pl/396/7815/artykul/3142673,%D0%BF%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BB-%D1%83%D1%81%D0%B0%D1%9E-%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%8F%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%BE%D1%8F-%D1%9E-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96-%D0%BF%D0%B0%D1%86%D1%8F%D0%B3%D0%BD%D0%B5-%D1%81%D1%83%D1%80%D1%91%D0%B7%D0%BD%D1%8B%D1%8F-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%8B Павал Усаў: Тактычная ядзерная зброя ў Беларусі пацягне сур'ёзныя наступствы], [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 29 сакавіка 2023 г.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Будзьма беларусамі (мультфільм)]] * «[[На чорных лядах]]» (1995) — фільм пра [[Слуцкі збройны чын]] * «[[Купала (фільм)|Купала]]» (2020) — фільм пра [[Янка Купала|Янку Купалу]], у якім празь лёс паэта апавядаецца пра забарону беларускай мовы ўладамі Расейскай імпэрыі, [[Чорная ноч|зьнішчэньне беларускай інтэлігенцыі ў СССР]], дэпартацыю беларусаў савецкімі ўладамі ды [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікацыю краіны]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}} * {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}} * {{Літаратура/Дзесяць вякоў беларускай гісторыі (1997)}} * {{Літаратура/Археалёгія і нумізматыка Беларусі}} * {{Літаратура/БелЭн|3}} * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * {{Літаратура/ЭВКЛ|3}} * {{Літаратура/ВГАБ|1}} * {{Літаратура/ВГАБ|2}} * {{Літаратура/ВГАБ|3}} * {{Літаратура/ВГАБ|4}} * {{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2}} * {{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|1}} * {{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|2}} * {{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|3}} * {{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|4}} * {{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|5}} * {{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|6}} * {{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у кантэксьце сусьветных цывілізацыяў)}} * [[Мікола Ермаловіч|Ермаловіч М.]] [http://knihi.com/Mikola_Jermalovic/Pa_sladach_adnaho_mifa.html Па слядах аднаго міфа] / Пад. рэд. [[Анатоль Грыцкевіч|А. Грыцкевіча]]. — Менск, Навука і тэхніка, 1991. {{ISBN|5-343-00876-3}} (2-е выданьне). — Менск, Навука і тэхніка, 1989. {{ISBN|5-343-00016-9}} (1-е выданьне). * {{Літаратура/Гісторыя ВКЛ (2013)}} * {{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)}} * {{Кніга|аўтар = [[Алег Латышонак|Латышонак А.]], [[Яўген Мірановіч|Мірановіч Я.]]|ref=Гісторыя|частка = |загаловак = Гісторыя Беларусі ад сярэдзіны XVIII ст. да пачатку ХХІ ст.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = 2-е выд.|месца = [[Смаленск]]|выдавецтва = Інбелкульт|год = 2013|том = |старонкі = |старонак = 368|сэрыя = |isbn = 978-5-9904531-6-6|наклад = 600}} * {{Літаратура/Літва-Беларусь: гістарычныя выведы}} * {{Літаратура/Русіфікацыя: царская, савецкая, прэзыдэнцкая (2010)}} * {{кніга|загаловак=Нарысы гісторыі Беларусі. У 2-х ч. Ч. 1 / М. П. Касцюк, У. Ф. Ісаенка, Г. В. Штыхаў|ref=Нарысы|аўтар=|месца=Мн.|выдавецтва=Беларусь|год=1994|isbn=5-338-00929-3}} * {{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы}} * [[Ян Станкевіч|Станкевіч Я.]] Нарысы зь гісторыі Вялікалітвы-Беларусі // Станкевіч Я. Гістарычныя творы. — {{Менск (Мн.)}}: «Энцыклапедыкс», 2003. — 776 с. {{ISBN|985-6599-77-6}}. * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|2}} * [[Мікалай Шкялёнак|Шкялёнак М.]] Беларусь і суседзі: Гістарычныя нарысы. — Беласток: Беларускае Гістарычнае Таварыства, 2003. {{ISBN|83-915029-4-5}}. * {{Літаратура/ЭГБ|1}} * {{Літаратура/ЭГБ|2}} * {{Літаратура/ЭГБ|3}} * {{Літаратура/ЭГБ|4}} * {{Літаратура/ЭГБ|5}} * {{Літаратура/ЭГБ|6-1}} * {{Літаратура/ЭГБ|6-2}} * Kasmach L. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00085006.2016.1238613 Forgotten occupation: Germans and Belarusians in the lands of Ober Ost (1915–17)] // Canadian Slavonic Papers. Vol. 58, Nr. 4 (2016). P. 321—340. * {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://belsat.eu/tag/gistoryya-belarusi/ Гісторыя Беларусі], [[Белсат]] * [https://belhistory.com/ Беларускі гістарычны партал — Гісторыя Беларусі] * [https://web.archive.org/web/20220123234526/http://www.belhistory.eu/ Беларускі Гістарычны Агляд — навуковы пэрыёдык, прысьвечаны гісторыі Беларусі] * [[Зянон Пазьняк|Пазьняк З.]] [http://www.bielarus.net/archives/2016/12/30/4684 Беларусь-Літва] // [[Беларуская Салідарнасьць]], 27 сьнежня 2016 г. * [https://web.archive.org/web/20210504135301/https://poster.letapis.by/ Плякат «Гісторыя Беларусі»] * [https://web.archive.org/web/20101229123137/http://jivebelarus.net/ Жыве Беларусь: Гісторыя Беларусі, культура Беларусі, родная мова] {{Гісторыя Беларусі}} {{Беларусь у тэмах}} {{Добры артыкул}} [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі| ]] ekw1dichwvfiwoxi6psar5ltcbfzbpu Таўцівіл 0 10648 2694647 2503638 2026-10-03T20:07:04Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694647 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Таўцівіл (неадназначнасьць)}} {{Манарх | Імя = Таўцівіл | Лацінка = Taŭcivił | Тытул = | Жанчына = | Партрэт = | Памер = | Апісаньне = | Імя пры нараджэньні = | Пасада = [[Князь полацкі]] | Пачатак тэрміну = 1250-я | Канец тэрміну = 1264 | Каранацыя = | Дата нараджэньня = каля 1200 | Месца нараджэньня = | Дата сьмерці = 1264 | Месца сьмерці = | Дата пахаваньня = | Месца пахаваньня = | Папярэднік = | Наступнік = | Нашчадкі = | Каралеўскі дом = | Дынастыя = | Каралеўскі гімн = | Каралеўскі дэвіз = | Сужэнец = | Бацька = [[Даўспрунг]] | Маці = | Сайт = }} '''Таўціві́л Даўспру́нгавіч''' (каля 1200—1264) — [[Сьпіс полацкіх князёў|полацкі князь]], атрымаў ад палачанаў мянушку «Добры». Пляменьнік [[Міндоўг|Міндаўга]], князеў [[Жамойць|Жамойці]] [[Гедзівіл Жамойцкі|Гедзівіла]] і [[Вікінт]]а, стрыечны брат [[Транята|Траняты]]. Паводле [[Старабеларуская мова|літоўскага (беларускага)]] перакладу пачатку XVII стагодзьдзя [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|«Хронікі»]] [[Мацей Стрыйкоўскі|Мацея Стрыйкоўскага]], «''...бо Феафіл [Таўцівіл] Полацак узяў <...> па [[Рагвалод-Васіль Рагвалодавіч|Васілю Рагвалодзе]], каторы тэж быў [[ліцьвін]], і па [[Глеб Рагвалодавіч|Глебе]], сыне яго, і застаў князем полацкім''»<ref>{{Літаратура/ГСБМ|17к}} С. 66.</ref>. == Імя == {{Асноўны артыкул|Таўцівіл (імя)}} Тэўдавіл (Theudowills) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 152.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Таўтвід|Таўдвід]], [[Таўцівін|Таўтвін]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Teutwin, Teutgerdis) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, германскага þeudo<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, а аснова [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільбут]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Таўцівіл азначае «воля роду»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.</ref>. Адпаведнасьць імя Таўтвіла германскаму імю Theowilh сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: ''Тевтевила… Тевтивилоу… Тевтивилъ… Тевътивилъ… Тевтевилъ… Тевтивила… Товтивила… Товтивилъ… Товтовиловоу'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 2. — СПб., 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OItOAQAAMAAJ&q=%40%D0%A2%D0%B5%D0%B2%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%A2%D0%B5%D0%B2%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%8A&f=false С. 187—189, 201—202].</ref>; ''Полотьскыи князь Товтивилъ'' ([[Наўгародзкі першы летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 3. — СПб., 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nc1hAAAAcAAJ&q=%40%D0%A2%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%A2%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%8A&f=false С. 57].</ref>; ''Товтивилъ Полоцкій'' ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%A2%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A2%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8A&f=false С. 39].</ref>; ''со княземъ съ Полотьскимъ съ Товтивиломъ'' ([[Сафійскі першы летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%D0%A2%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A2%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D1%8A&f=false С. 190].</ref>. == Біяграфія == Быў старэйшым сынам [[Даўспрунг]]а, старэйшага брата Міндаўга. Каля 1245 году Міндаўг забраў уладаньні ў Таўцівіла і яго малодшага брата Гедзівіла, а саміх паслаў шукаць шчасьця ў вайне з [[Смаленская зямля|Смаленскай зямлёй]] — прапануючы ім там здабыць сабе новыя ўладаньні, прытым паслаўшы за імі забойцаў. Таўцівіл з Гедзівілам, даведаўшыся пра намеры Міндаўга, замест прапанаванай выправы на Смаленск уцяклі ў [[Галіцка-Валынскае княства]] шукаць падтрымкі, бо іх сястра была замужам за [[Даніла Раманавіч Галіцкі|Данілам Галіцкім]]. Даніла паслаў Таўцівіла ў [[Яцьвезь (мясцовасьць)|Яцьвезь]], [[Жамойць]] і [[Рыга|Рыгу]], каб стварыць [[вайсковы хаўрус]] супраць Міндаўга. У Рызе Таўцівіл быў ахрышчаны ў каталіцтва (паводле зьвестак [[Мацей Стрыйкоўскі|Мацея Стрыйкоўскага]], пад імем Готліб). Даніла Галіцкі, [[Лівонскі ордэн]], [[Сьпіс рыскіх арцыбіскупаў|рыскі арцыбіскуп]] і Вікінтава палова Жамойці падтрымалі Таўцівіла, але нанесьці паразу Міндаўгу не атрымалася, бо па хрышчэньні Міндаўга ў 1253 годзе ў каталіцтва крыжакі перайшлі на яго бок. Пэўны час Таўцівіл жыў у Галіцка-Валынскім княстве і ў 1253 годзе разам з братам Гедзівілам браў удзел у выправе Данілы Галіцкага ў [[Чэхія|Чэхію]]. Але потым пасварыўся зь ім, бо той замірыўся зь Міндаўгам. Па гэтым Таўцівіл перабраўся ў [[Полацак]], бо быў жанаты з дачкой полацкага князя [[Брачыслаў II Полацкі|Брачыслава]]. Невядома, калі адбыўся гэты шлюб — да 1245 або па 1253 годзе. Магчыма, што першае ёсьць больш імаверным, але простых сьведчаньняў гэтаму няма. Па сьмерці свайго цесьця Таўцівіл быў абраны полацкім князем, магчыма абыходзячы простых нашчадкаў Брачыслава. Таўцівіл, хоць і быў выгнаны Міндаўгам зь [[Літва|Літвы]], але захоўваў там даволі значны ўплыў. Магчыма, што ў 1258 годзе ўжо як полацкі князь браў удзел зь літоўскім аддзелам у выправе палачанаў на Смаленскую зямлю і [[Таржок]], але яго імя ў зьвязку з гэтай выправай не ўпамінаецца. Узімку 1258—1259 гадоў у час татарскай выправы на Літву Таўцівіл, аб’яднаўшыся з сваім стрыечным братам [[Войшалк]]ам, дзеіў супраць [[Раман Данілавіч Новагародзкі|Рамана Данілавіча]], нават быў датычны да яго забойства. Але толькі ў 1262 годзе Таўцівіл беспасярэдне ўпамінаецца як полацкі князь. Па забойстве Міндоўга ў 1263 годзе як адзін з законных нашчадкаў быў запрошаны ўзурпатарам [[Транята]]м для падзелу спадчыны. Задумаў забіць Траняту і цалкам завалодаць спадчынай Міндаўга, але з прычыны здрады полацкага баярына Пракопа сам быў забіты, а астатнія полацкія баяры зь яго атачэньня трапілі ў палон да Траняты. Па забойстве Таўцівіла Транята, відаць, пагражаючы забойствам палонных полацкіх баяраў, патрабаваў выдачы яму Таўцівілавага сына [[Іван Таўцівілавіч|Івана]]. Палачане ня выдалі Івана, дапамогшы яму зьбегчы ў Ноўгарад, дзе ён потым пастрыгся ў манахі. Аднак Полацку давялося ўзяць за князя вылучэнца Траняты — [[Канстанцін Бязрукі|Канстанціна]], магчыма сына Брачыслава, але ён быў на пасадзе невялікі час. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} [[Катэгорыя:Полацкія князі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1264 годзе]] [[Катэгорыя:Літоўскія князі]] 9eyvv35k3iogj3ujprlx5eop4xz2g1m Бардзёўка 0 12156 2694777 2576190 2026-10-04T11:13:35Z ~2026-53165-93 100487 /* Назва */ 2694777 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Бардзёўка |Лацінка = Bardzioŭka |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Бардзёўкі |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]] |Раён = [[Камянецкі раён|Камянецкі]] |Сельсавет = [[Расьнянскі сельсавет|Расьнянскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 55 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 225071 |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 23 |Шырата сэкундаў = 5 |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 19 |Даўгата сэкундаў = 26 |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Бардзёўка'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 174.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Пульва|Пульвы]]. Уваходзіць у склад [[Расьнянскі сельсавет|Расьнянскага сельсавету]] [[Камянецкі раён|Камянецкага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Барда}} Барда або Барта (Bardo, Barto) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bardo#v=snippet&q=Bardo&f=false S. 1, 247].</ref>. Іменная аснова [[Барда|-бард- (-барт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі [[Бардзіла]], [[Барцін|Бардзін]], [[Бартаўт]]; германскія імёны Bardilo, Bardinus, Bartolt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *bards 'волат'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 79.</ref> або ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] barta 'баявая сякера'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 51.</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 90 чалавек * 2010 год — 55 чалавек == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Расьнянскі сельсавет}} {{Камянецкі раён}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну]] [[Катэгорыя:Расьнянскі сельсавет]] 4cv988gne7akczul3i126awyggmbd0w Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы 0 14016 2694774 2692606 2026-10-04T10:24:00Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694774 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя |назва = Нацыянальны акадэмічны тэатар<br />імя Янкі Купалы |арыгінальная назва = |выява = Nacyjanalny akademičny teatar imia Janki Kupały.JPG |рамка выявы = |памер выявы = 300пкс |альтэрнатыўны тэкст выявы = Будынак тэатру |подпіс выявы = Будынак тэатру |мапа = |памер мапы = |альтэрнатыўны тэкст мапы = |подпіс мапы = |мапа 2 = |абрэвіятура = |дэвіз = |папярэднік = |наступнік = |дата ўтварэньня = {{Дата пачатку|14|9|1920|1}} |дата спыненьня існаваньня = |тып = [[Тэатар]] |юрыдычны статус = дзяржаўная ўстанова |мэта = |штабкватэра = |месцазнаходжаньне = [[Менск]], вул. Энгельса, д. 7 |каардынаты = |дзейнічае ў рэгіёнах = |сяброўства = |афіцыйныя мовы = |генэральны сакратар = |пасада кіраўніка = Генэральны дырэктар |імя кіраўніка = Павал Палякоў |пасада кіраўніка 2 = Мастацкі кіраўнік |імя кіраўніка 2 = [[Мікалай Пінігін]] |пасада кіраўніка 3 = Галоўны мастак |імя кіраўніка 3 = [[Барыс Герлаван]] |пасада кіраўніка 4 = Загадчык музычнае часткі |імя кіраўніка 4 = Уладзімер Кур’ян |пасада кіраўніка 5 = Загадчык літаратурнае часткі |імя кіраўніка 5 = Ігар Скрыпка |пасада кіраўніка 6 = Загадчык трупы |імя кіраўніка 6 = Міхаіл Маеў |асноўныя асобы = |кіроўны орган = |матчыная кампанія = |зьвязаныя кампаніі = |бюджэт = |колькасьць супрацоўнікаў = |колькасьць валянтэраў = |сайт = [http://kupalauski.by http://kupalauski.by] |заўвагі = |колішняя назва = Губэрнскі тэатар,<br />Беларускі дзяржаўны тэатар,<br />Першае беларускае таварыства драмы і камэдыі }} {{Гісторыка-культурная каштоўнасьць Рэспублікі Беларусь|713Г000275}} '''Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы''' — найстарэйшы з сучасных [[Беларусь|беларускіх]] [[тэатар|тэатраў]]. == Гісторыя == Сучасны тэатар зьяўляецца спадкаёмцам колішняга Губэрнскага тэатру, у будынку якога ён цяпер месьціцца. Губэрнскі тэатар ў Менску адкрыўся 5 чэрвеня 1890 году<ref name="teatr">{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://kupalauski.by/historymenu/history/| загаловак = Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы| фармат = | назва праекту = вэб-старонка тэатру| выдавец = | дата = 28 кастрычніка 2012 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Галоўная менская тэатральная сцэна ў той час прымала лепшыя [[Санкт-Пецярбург|пецярбурскія]] і [[Масква|маскоўскія]] трупы, цэлае сузор’е славутых артыстаў, сярод якіх М. Савіна, вучаніца М. Шчэпкіна і Г. Фядотава, знакамітыя В. Далматаў, В. Камісаржэўская, К. Варламаў, У. Давыдаў, А. Южын, М. Петыпа. Гледачам пашчасьціла стаць сьведкамі творчых пошукаў рэжысэра-наватара [[Усевалад Мэерхольд|Ус. Мэерхольда]], які ў 1908 годзе паставіў на сцэне Губэрнскага тэатру п`есу [[Аляксандар Блок|А. Блока]] «Балаганчык». Неаднойчы тэатар наведвалі [[Украіна|ўкраінскія]] трупы М. Старыцкага, [[Марка Крапіўніцкі|М. Крапіўніцкага]], [[Панас Саксаганскі|П. Саксаганскага]]; [[Габрэі|габрэйскія]] і [[Палякі|польскія]] вандроўныя трупы.<ref name="teatr"/> У часы рэвалюцыйных непакояў артысты [[Першае беларускае таварыства драмы і камэдыі|«Першага беларускага таварыства драмы і камэдыі»]], створанага акторам і рэжысэрам [[Фларыян Ждановіч|Ф. Ждановічам]], прадставілі менскаму глядачу 1 траўня 1917 году [[Паўлінка (спэктакаль, Нацыянальны тэатар імя Янкі Купалы)|«Паўлінку»]] [[Янка Купала|Я.Купалы]] і «У зімовы вечар» паводле [[Эліза Ажэшка|Э. Ажэшкі]].<ref name="teatr"/> Урачыстае адкрыцьцё Беларускага дзяржаўнага тэатру (БДТ) адбылося 14 верасьня 1920 году ў будынку [[Менск]]ага гарадзкога тэатру. Тэатар даваў спэктаклі на трох мовах: у праграме адкрыцьця першага тэатральнага сэзону былі інсцэніроўка аповесьці [[Эліза Ажэшка|Э. Ажэшкі]] «Рысь» у выкананьні [[Беларусы|беларускае]] трупы тэатру, п`еса Шолам-Алейхема «Людзі» ([[Габрэі|габрэйская]] трупа), «Вясельле» [[Антон Чэхаў|А. Чэхава]] ([[Расейцы|расейская]] трупа).<ref name="teatr"/> У гэтыя ж дні, 17 верасьня 1920 году, у тэатры была паказаная «[[Паўлінка (спэктакаль, Нацыянальны тэатар імя Янкі Купалы)|Паўлінка]]» [[Янка Купала|Я. Купалы]] ў пастаноўцы [[Фларыян Ждановіч|Ф. Ждановіча]].<ref name="enc">Янка Купала: Энцыкл. даведнік. — Мн., БелСЭ, 1986. — Артыкул «Беларускі тэатр імя Янкі Купалы». — С. 80—82.</ref> Аснову маладога тэатру склалі акторы [[Першае беларускае таварыства драмы і камэдыі|«Першага беларускага таварыства драмы і камэдыі»]] пад кіраўніцтвам [[Фларыян Ждановіч|Ф. Ждановіча]]: [[Ірына Ждановіч|І. Ждановіч]], Г. Грыгоніс, [[Яўсьцігней Міровіч|Я. Міровіч]], [[Канстанцін Саньнікаў|К. Саньнікаў]], [[Стэфанія Станюта|С. Станюта]]. Пляяду піянэраў купалаўскае сцэны ў хуткім часе папоўнілі [[Уладзімер Крыловіч|Ул. Крыловіч]], [[Лідзія Ржэцкая|Л. Ржэцкая]], [[Барыс Платонаў|Б. Платонаў]], [[Вера Пола|В. Пола]], В. Галіна, [[Уладзімер Уладамірскі|Ул. Уладамірскі]], М. Зораў, [[Глеб Глебаў|Г. Глебаў]], [[Сьцяпан Бірыла|С. Бірыла]], [[Леанід Рахленка|Л. Рахленка]]. Гэтае легендарнае пакаленьне беларускіх актораў стала першымі «зоркамі» айчыннае сцэны, заснавальнікамі нацыянальнае акторскае школы.<ref name="teatr"/> У 1921 годзе ўрад надаў тэатру званьне «Акадэмічнага»<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Свята беларускай культуры. (25 год тэатру імя Янкі Купалы) | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1946-06.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 17 лютага 1946 | том = | нумар = 6 (529)| старонкі = 1, 4 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>. Але ў 1926 годзе тэатар стаў называцца без азначэньня «акадэмічны»: БДТ-1, бо беларускія дзяржаўныя тэатры былі таксама адкрытыя ў [[Віцебск]]у ([[Беларускі другі дзяржаўны тэатар|БДТ-2]]) і пазьней — у [[Гомель|Гомелі]] ([[Беларускі трэці дзяржаўны тэатар|БДТ-3]]). У сэзоне 1926—1927 гг. у памяшканьні Чырвонае залі тэатру дзейнічала «малая сцэна», як філіял асноўнай. Яна праіснавала толькі год і выкарыстоўвалася для спэктакляў зь невялікай колькасьцю дзеючых асобаў. Тут ставіліся п`есы «Эльга» [[Герхарт Гаўптман|Г. Гаўптмана]], «Зялёны какаду» [[Артур Шніцлер|А. Шніцлера]], «Пінская шляхта» [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|В. Дунін-Марцінкевіча]]. Спэктаклем «[[Вільгельм Тэль (п’еса)|Вільгельм Тэль]]» [[Сяргей Заяіцкі|Заяіцкага]] ў апрацоўцы [[Яўсьцігней Міровіч|Я. Міровіча]] тэатар у 1926 годзе заснаваў дзіцячы рэпэртуар<ref name="teatr"/>. Напрамак і шлях разьвіцьця тэатру з 1921 па 1931 гады вызначаў мастацкі кіраўнік тэатру [[Еўсьцігней Міровіч]]. Сапраўдны творчы посьпех і славу ў шырокага гледача прынесьлі яго першыя пастаноўкі «На Купальле»<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Беларускі Дзяржаўны Тэатр. «На Купальле» М. Кудзелькі. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Trybuna_mastactva.pdf.zip/1925-003.pdf | мова = | выданьне =[[Трыбуна мастацтва (1925)|Трыбуна мастацтва]] | тып = часопіс | год = 1925 | том = | нумар = 3| старонкі = 11 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>, «Кастусь Каліноўскі»<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Беларускі Дзяржаўны Тэатр. «Кастусь Каліноўскі» Е. Міровіча. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Trybuna_mastactva.pdf.zip/1925-004.pdf | мова = | выданьне =[[Трыбуна мастацтва (1925)|Трыбуна мастацтва]] | тып = часопіс | год = 1925 | том = | нумар = 4| старонкі = 14 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref> і «Машэка». Аднадумцам Я. Міровіча быў выхаванец [[Прага|праскай]] мастацкае школы, заснавальнік беларускае сцэнаграфіі [[Оскар Марыкс|О. Марыкс]]. Ён аддаваў перавагу на сцэне бутафорскім макетам, жывапісным плоскасным заднікам, стылізаваным касьцюмам. Сьвяточную экзотыку тэатральных рашэньняў у пачатку 1930-х гадоў зьмяніў суворы стыль Д. Крэйна, аскэтызм і рацыянальнасьць якога больш падыходзілі да афармленьня індустрыяльных п`есаў і сучасных драмаў аб станаўленьні маладой дзяржавы<ref name="teatr"/>. У 1933 годзе на сцэне тэатру адбылося ўрачыстае адкрыцьцё [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатар опэры і балету|нацыянальнага тэатру опэры і балету]]. У 1940 годзе тэатар узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сьцяга. У 1944 годзе тэатру нададзена імя [[Янка Купала|Янкі Купалы]], а ў 1955 годзе — зноў атрымаў званьне «Акадэмічны».<ref name="teatr"/> На працягу больш чым трэці стагодзьдзя — з 1973 па 2009 год — мастацкая самабытнасьць тэатру вызначалася асобай тагачаснага мастацкага кіраўніка тэатру [[Валер Раеўскі|В. Раеўскага]]. Вучань Ю. Любімава і Ул. Маланкіна, В. Раеўскі прапанаваў тэатру новы стыль, заснаваны на філязофіі свабоды — свабоды перакананьняў і свабоды выяўленьня. Яркая і паэтычная тэатральная мова, разьняволеная форма, вострая праблематыка пастановак спалучыліся з высокім клясычным стылем тэатру. Менавіта ў гэты пэрыяд на стыку акадэмізму і экспэрымэнту нараджаецца непаўторнасьць Купалаўскага тэатру, яго своеасаблівасьць і адметнасьць. Мэтафарычнасьць спэктакляў В. Раеўскага вызначалася яго творчым супрацоўніцтвам з мастаком [[Барыс Герлаван|Б. Герлаванам]], які крочыць па шляху стылізацыі сцэнічнага асяродзьдзя і прапануе мастацкія рашэньні, у аснове якіх — адзіны маляўнічы вобраз спэктаклю, выяўленьне яго галоўнае ідэі.<ref name="teatr"/> У 1993 годзе за высокія дасягненьні ў галіне разьвіцьця беларускае тэатральнае культуры [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь]] прысвоіў тэатру статус «Нацыянальнага». У 2009 годзе мастацкім кіраўніком тэатру стаў [[Мікалай Пінігін]]. Глыбокі сьлед у гісторыі тэатра пакінулі таленавітыя акторы [[Ганна Абуховіч]], [[Зьміцер Арлоў]], [[Галіна Бальчэўская]], [[Зінаіда Браварская]], [[Глеб Глебаў]], [[Генрых Грыгоніс]], [[Сяргей Журавель]], [[Уладзімер Крыловіч]], [[Уладзімер Кудрэвіч (актор)|Уладзімер Кудрэвіч]], [[Кацярына Міронава]], [[Лідзія Ржэцкая]], [[Стэфанія Станюта]], [[Віктар Тарасаў]], [[Лідзія Шынко]] і рэжысэры [[Еўсьцігней Міровіч]], [[Леў Літвінаў]], [[Барыс Луцэнка]], [[Тамара Пузіноўская]], [[Марыя Зінкевіч]]. == Трупа == {| valign=top |- |valign=top| Народны артыст СССР * [[Генадзь Аўсяньнікаў]] |valign=top| [[Народны артыст Беларусі|Народныя артысты Беларусі]] * [[Галіна Арлова]] * [[Валянцін Белахвосьцік]] * [[Генадзь Гарбук]] * [[Генрых Грыгоніс]] * [[Марыя Захарэвіч]] * [[Зінаіда Зубкова]] * [[Мікалай Кірычэнка]] * [[Аўгуст Мілаванаў]] * [[Еўсьцігней Міровіч]] * [[Віктар Манаеў]] * [[Арнольд Памазан]] * [[Галіна Талкачова]] |valign=top| Заслужаныя артысты Беларусі * [[Зоя Белахвосьцік]] * [[Фама Варанецкі]] * [[Натальля Качаткова]] * [[Сяргей Усеваладавіч Краўчанка|Сяргей Краўчанка]] * [[Георгі Маляўскі]] * [[Тамара Мікалаева]] * [[Кацярына Міронава]] * [[Тамара Міронава]] * [[Аляксандар Падабед (актор)|Аляксандар Падабед]] * [[Уладзімер Рагаўцоў]] * [[Ігар Сігоў]] * [[Алена Сідарава]] * [[Лідзія Шынко]] |valign=top| Артысты * [[Сьвятлана Анікей]] * [[Алег Гарбуз]] * [[Валянціна Гарцуева]] * [[Марта Голубева]] * [[Сьвятлана Зелянкоўская]] * [[Андрэй Кавальчук]] * [[Аляксандр Малчанаў]] * [[Павал Харланчук]] * [[Ганна Хітрык]] і інш. |} == Рэпэртуар == === Галоўная сцэна === === Галоўная сцэна === {| valign=top |- |valign=top| * «Вечар» * «Выкраданьне Эўропы, альбо Тэатар Уршулі Радзівіл» * «Вясельле» * «Вячэра з прыдуркам» * «Каханьне ў стылі барока» (прэм’ера 2003)<ref>[https://web.archive.org/web/20080612152754/http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=16454 Фядута А. Грахвыня, мне прысьніліся вашыя ногі: (рэцэнзія) // Наша Ніва on-line: Культура / 15:09, 11 красавіка 2008] — Эл.рэсурс nn.by</ref> |valign=top| * «Лістапад. Андэрсэн» * «Людзі на балоце» * «Не мой» * «Ноч на Каляды» * «Пінская шляхта» |valign=top| * «Сымон-музыка» * «[[Translations]]» * «Хам» * «Чорная панна Нясьвіжа» * «[[Паўлінка (спэктакаль, Нацыянальны тэатар імя Янкі Купалы)|Паўлінка]]» |} === Малая сцэна === * «Арабская ноч» * «Беларусь у фантастычных апавяданьнях» * «Востраў Сахалін» * «Гендэльбах» * «Зіма» * «Офіс» * «Старамодная камэдыя» * «Самотны Захад» * «Я не пакіну цябе»<ref>[http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=16788 Фядута А. Лістападаўскі джаз: (рэцэнзія) // Наша Ніва on-line: Культура / 15:17, 25 красавіка 2008]{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Эл.рэсурс nn.by</ref> == Будынак тэатра == Пабудаваны будынак тэатру па праекту [[Варшава|варшаўскага]] архітэктара {{Артыкул у іншым разьдзеле|Караль Казлоўскі|Караля Казлоўскага|pl|Karol Kozłowski (architekt)}} ў 1890 годзе<ref>{{Артыкул| аўтар = Намесьніца генеральнага дырэктара Нацыянальнага мастацкага музэя Беларусі [[Надзея Усава]]. | загаловак = Сага пра Тэатр. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/Kutura.pdf.zip/2013-02.pdf | мова = | выданьне =[[Культура (газэта)|Культура]] | тып = газэта | год = 12 студзеня 2013 | том = | нумар = 2 (1074)| старонкі = 14 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref><ref>{{Артыкул| аўтар = [[Надзея Усава]]. | загаловак = Сага пра Тэатр. Пратое, як узводзілі знакаміты будынак. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/Kutura.pdf.zip/2013-03.pdf | мова = | выданьне =[[Культура (газэта)|Культура]] | тып = газэта | год = 19 студзеня 2013 | том = | нумар = 3 (1075)| старонкі = 14 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref><ref>{{Артыкул| аўтар = [[Надзея Усава]]. | загаловак = Сага пра Тэатр. Пратое, як узводзілі знакаміты будынак. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/Kutura.pdf.zip/2013-05.pdf | мова = | выданьне =[[Культура (газэта)|Культура]] | тып = газэта | год = 2 лютага 2013 | том = | нумар = 5 (1079)| старонкі = 14 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref><ref>{{Артыкул| аўтар = [[Надзея Усава]]. | загаловак = Сага пра Тэатр. Пратое, як узводзілі знакаміты будынак. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/Kutura.pdf.zip/2013-06.pdf | мова = | выданьне =[[Культура (газэта)|Культура]] | тып = газэта | год = 9 лютага 2013 | том = | нумар = 6 (1080)| старонкі = 14 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>. Будынак Менскага гарадзкога тэатра стаў месцам правядзеньня некалькіх важных палітычных сходаў у першай палове XX стагодзьдзя. 2-8 сьнежня 1917 г. у будынку тэатра адбыўся I зьезд армій расейскага Заходняга фронту, у якім прынялі ўдзел 714 дэлегатаў, зь іх 473 бальшавікі. Ганаровым старшынём быў выбраны [[Уладзімер Ленін]]. У рабоце зьезда ўдзельнічалі прадстаўнікі ад цэнтральных бальшавіцкіх стурктураў Арджанікідзэ і Валадарскі. Зьезд заявіў аб прызнаньні бальшавіцкай улады ў Расеі, выбраў новае камандаваньне Заходняга фронту, у якім пануючае становішча занялі бальшавікі. 18-31 сьнежня 1917 году ў тэатры адбыўся [[Усебеларускі зьезд|Ўсебеларускі зьезд]], прадстаўнічы агульнанацыянальны зьезд, на якім сабраліся амаль 1900 дэлегатаў з усіх рэгіёнаў Беларусі для абмеркаваньня будучага дзяржаўна-палітычнага статуса Беларусі і сыстэмы кіраваньня. Зьезд быў гвалтоўна разагнаны расейскімі бальшавікамі, пад чыім кантролем на той момант знаходзіўся Менск. Сфармаваная на Зьезьдзе Рада працягнула дзейнічаць у падпольлі, у лютым-сакавіку 1918 году абвесьціла пра стварэньне незалежнай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], існуе па сёньняшні дзень як [[Рада БНР]]. 2—3 лютага 1919 году [[Часовы рабоча-сялянскі ўрад ССРБ]] правёў у будынку тэатра «Першы [[Усебеларускі зьезд Саветаў|Ўсебеларускі зьезд Саветаў]] рабочых, салдацкіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў», на якім 230 дэлегатаў ад бальшавіцкіх структураў зацьвердзілі першую канстытуцыю ССРБ, абвесьцілі пра ўсталяваньне фэдэратыўнай сувязі ССРБ і РСФСР, вызначылі тэрыторыю ССРБ ў складзе Менскай і Гарадзенскай губэрняў, аддаўшы Віцебскую, Магілёўскую і Смаленскую губэрні Савецкай Расеі. Адначасова было прызнана неабходным аб’яднаць ССРБ зь Літоўскай Савецкай Рэспублікай. 27 чэрвеня 1944 году ва ўмовах нямецкай акупацыі ў будынку тэатра адбыўся [[Другі Ўсебеларускі кангрэс]], скліканы беларускімі грамадзка-палітычнымі сіламі, аб’яднанымі вакол [[Беларуская Цэнтральная Рада|Беларускай Цэнтральнай Рады]]. Зьезд сабраў 1039 дэлегатаў, якія прадстаўлялі розныя раёны Беларусі, уключна зь Беласточчынай і Смаленшчынай, і беларускія згуртаваньні за мяжой. Зьезд прыняў рэзалюцыі, на якіх асуджалася савецкая і польская палітыка датычна Беларусі, пацьвярджаўся статус Беларусі як незалежнай дзяржавы, а таксама абвяшчалася пра БЦР як часовы найвышэйшы беларускі дзяржаўны орган. == Глядзіце таксама == * [[Кастусь Быліч]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{Кніга|аўтар = [[Тацьцяна Арлова]]. |частка = |загаловак = Купалаўцы: эцюды пра акцёраў|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1985|том = |старонкі = |старонак = 125+2+8 |сэрыя = |isbn = |наклад = 2200}} * {{Кніга|аўтар = [[Вольга Бабкова]], [[Андрэй Масквін]] і інш. |частка = |загаловак = Гісторыя Купалаўскага тэатра. Эпоха. Горад. Людзі = The history of the Kupala theatre. The Epoch. The City. The People |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] |год = 2020 |том = |старонкі = |старонак = 254 |сэрыя = |isbn = 978-985-01-1363-4|наклад = 500}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Беларусы|арыгінал = |спасылка = https://csl.bas-net.by/oir/contents/2012/1L439606.pdf|адказны = Р. Б. Смольскі і інш.; навуковы рэдактар А. І. Лакотка |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Беларуская навука]] |год = 2012|том = 13: Тэатральнае мастацтва|старонкі = 352—453 |старонак = 758|сэрыя = |isbn =978-985-08-1360-2 |наклад =800 }} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Беларускі дзяржаўны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы: альбом |арыгінал = |спасылка = |адказны = тэкст і складаньне І. Ф. Міхалюты; фота В. П. Ганчарэнкі і інш. |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] |год = 1981 |том = |старонкі = |старонак = 112 |сэрыя = |isbn = |наклад = 10000}} * {{Артыкул| аўтар = [[Аляксандар Вазьнясенскі]].| загаловак = Сучасны беларускі тэатр (21—26 год). | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Uzvyssa.pdf.zip/1927-003.pdf | мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып = часопіс | год = 1927 | том = | нумар = 3| старонкі = 158—171 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Кніга|аўтар = [[Тамара Гаробчанка|Т. Я. Гаробчанка]]. |частка = |загаловак = Купалаўскія вобразы на беларускай сцэне |арыгінал = |спасылка = |адказны = рэдактар [[Анатоль Сабалеўскі|А. В. Сабалеўскі]] |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год = 1976|том = |старонкі = |старонак = 119+33 |сэрыя = |isbn = |наклад = 4700}} * {{Артыкул| аўтар = [[Тамара Гаробчанка|Т. Я. Гаробчанка]]. | загаловак = Беларускі тэатр імя Янкі Купалы. | арыгінал = | спасылка = | мова = | адказны = галоўны рэдактар [[Іван Шамякін|І. П. Шамякін]] і інш. | аўтар выданьня = | выданьне =Янка Купала | тып = энцыкляпэдычны даведнік | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]| год = 1986 | выпуск = | том = | нумар = | старонкі = 80—82| isbn = | issn = }} {{слупок-2}} * {{Кніга|аўтар = [[Алесь Есакоў]]. |частка = |загаловак = Янка Купала і беларускі тэатр |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1972|том = |старонкі = |старонак = 205+2+6 |сэрыя = |isbn = |наклад = 2000}} * {{Кніга|аўтар = [[Андрэй Масквін]]. |частка = |загаловак = Беларускі тэатр 1920—1930-х: адабраная памяць |арыгінал = |спасылка = https://kamunikat.org/belaruski-teatr-1920-1930-kh-maskvin-andrey |адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Логвінаў]] |год = 2016 |том = |старонкі = 32—142, 470—475 |старонак = |сэрыя = |isbn = 978-609-814-775-9 |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = [[Алесь Некрашэвіч]]. |частка = |загаловак = Беларускі першы дзяржаўны тэатр : 1920-1930: Да 10-годзьдзя яго існаваньня |арыгінал = |спасылка = https://elib.nlb.by:8070/viewer/?markID=BY-NLB-br221517&fileID=1609859|адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Белдзяржвыд]] |год = 1930|том = |старонкі = |старонак = 63 |сэрыя = |isbn = |наклад = 3000}} * {{Кніга|аўтар = [[Уладзімер Няфёд]]. |частка = |загаловак = Беларускі акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] |год = 1970|том = |старонкі = |старонак = 221+10 |сэрыя = |isbn = |наклад = 2000}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя |арыгінал = |спасылка = |адказны =Рэдактар: [[Генадзь Пашкоў|Пашкоў Г. П.]] і інш. |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]] |год =2002 |том =2: Л—Я |старонкі = 191 |старонак =571 |сэрыя = |isbn =985-11-0259-8 |наклад =4000 }} * {{артыкул|аўтар = [[Вячаслаў Міхайлавіч Чарнатаў|В. М. Чарнатаў]], [[Тамара Чарняўская|Т. І. Чарняўская]]. | частка = |загаловак = № 360. Беларускі Дзяржаўны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы.|арыгінал = |спасылка =https://orda.of.by/.lib/spik/minsk/217|адказны =Рэдкал.: [[Станіслаў Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]](гал. рэд.) і інш.|выданьне=[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1988|выпуск=|том=Мінск|нумар= | старонкі= 217—219 |isbn=}} {{слупок-канец}} == Вонкавыя спасылкі == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * [https://web.archive.org/web/20171015164853/http://kupalauski.by/ Афіцыйная старонка Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы] * {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 20 сьнежня 2013 | url = https://www.youtube.com/watch?v=0riJM7Q1uAE&t=13s | копія = | дата копіі = | загаловак = Відэаэкскурсія па Купалаўскім тэатры зь Мікалаем Пінігіным | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[TUT.BY]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} * {{Спасылка | аўтар = Тэатральны рэжысёр [[Аляксандар Гарцуеў]], вядучая Аліна Крамко. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 14 лютага 2023 | url = https://www.youtube.com/live/VJBFxG8ZiHI| копія = | дата копіі = | загаловак = Аляксандр Гарцуеў на Радыё Ўнэт. Тэатар у Беларусі. Купалаўцы | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Ўнэт]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} {{слупок-2}} * [https://web.archive.org/web/20260925140151/https://kupalauski.by/afisha/ Афіша тэатра] * [https://www.svaboda.org/a/802945.html «Купалаўскі тэатар адзначыў сваё 85-годзьдзе». [[Вячаслаў Ракіцкі]] на [[Радыё Свабода]].] {{слупок-канец}} {{Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы}} {{Янка Купала}} {{Менск}} {{Беларускія тэатры}} {{Палітычны крызіс у Беларусі}} [[Катэгорыя:Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы| ]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе]] [[Катэгорыя:Беларускія драматычныя тэатры]] [[Катэгорыя:Акадэмічныя тэатры]] jebs8fhgqo47weim9imqeqq9dcf7nx5 Бруклін Нэтс 0 14942 2694725 2068451 2026-10-04T06:38:02Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Brooklyn_Nets?oldid=1374086369 2694725 wikitext text/x-wiki {{Баскетбольны клюб |назва = Бруклін Нэтс |выява = Brooklyn Nets newlogo.svg |памер_выявы = 200пкс |заснаваны = |краіна = [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] |мясьціна = [[Нью-Ёрк]], [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]] |пляцоўка = [[Лонг-Айлэнд Нэтс]] |зьмяшчальнасьць = |уласьнік = |кіраўнік = |трэнэр = |чэмпіянат = [[Нацыянальная баскетбольная асацыяцыя]] |сэзон = |становішча = |колер1 = #000000 |колер2 = #FFFFFF |колер3 = #6F7271 |колер_тэксту = white |колер_фону = black |узор_вопраткі1 = _brooklynnets_association |узор_шортаў1 = _brooklynnets_association |узор_вопраткі2 = _brooklynnets_icon |узор_шортаў2 = _brooklynnets_icon }} «'''Бру́клін Нэтс'''» ({{мова-en|Brooklyn Nets}}) — прафэсійны [[баскетбол]]ьны клюб, які выступае ў [[Нацыянальная баскетбольная асацыяцыя|Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі]]. Каманда была заснаваная ў 1967 годзе. Клюб месьціцца ў горадзе [[Нью-Ёрк]] штату [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]]. Да 30 красавіка 2012 году меў назву «Нью-Джэрзі Нэтс». == Гісторыя == Франшыза паўстала ў 1967 годзе як адная з заснавальніцаў [[Амэрыканская баскетбольная асацыяцыя|Амэрыканскай баскетбольнай асацыяцыі]] (AБA). Першым уладальнікам клюбу быў транспартны магнат Артур Дж. Браўн. Браўн кіраваў некалькімі камандамі ў [[Нью-Ёрк]]у і вакол яго, таму яго разглядалі як ідэальнага кандыдата, каб ачоліць нью-ёрскую франшызу новай лігі<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.remembertheaba.com/TeamMaterial/NewJerseyMaterial/AmericansArticlePart1.pdf|загаловак=New York Americans|выдавецтва=remembertheaba.com|дата доступу=01.2011}}</ref>. Каманда атрымала назву «Нью-Ёрк Амэрыканз». [[Файл:Julius Erving Nets (3).jpeg|значак|зьлева|[[Джуліюс Ірвінг]] у складзе «Нэтс» у 1974 годзе.]] «Амэрыканз» даволі нядрэнна выступілі ў сваім першым сэзоне, падзяліўшы з «[[Кентакі Кэлнэлз]]» чацьвертае месца ў плэй-оф Усходняга дывізіёну. Хутка пасьля гэтага клюбу тэрмінова давялося шукаць пляцоўку, якой стала [[Лонг-Айлэнд Арэна]] ў штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]]<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.remembertheaba.com/PlayoffPages/1968Playoffs.html|загаловак=1967–68 ABA Regular Season Standings|выдавецтва=remembertheaba.com|дата доступу=10.2010}}</ref>. Пасьля таго як плянаваны пераезд у [[Ньюарк (Нью-Джэрзі)|Ньюарк]] штату [[Нью-Джэрзі]], не адбыўся, каманда пастанавіла застацца ў Лонг-Айлэнд Арэне на другі год і зьмяніла сваю назву на «Нью-Ёрк Нэтс»<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.nytimes.com/1968/07/16/archives/long-island-gets-aba-franchise-americans-renamed-nets-and-moved-to.html|загаловак=LONG ISLAND GETS A.B.A. FRANCHISE; Americans Renamed Nets and Moved to Commack|выдавецтва=The New York Times|дата публікацыі=07.1968|дата доступу=09.2025}}</ref>. Назва была абраная таму, што яна рыфмуецца з назвамі двух іншых прафэсійных клюбаў, якія тады выступалі ў нью-ёрскай мэтраполіі, як то бэйсбольнага клюбу «[[Нью-Ёрк Мэтс]]» і клюбу амэрыканскага футболу «[[Нью-Ёрк Джэтс]]». Неўзабаве дружына зьмяніла ўладальніка, якім стаў [[Рой Бо]], а таксама атрымала новы хатні стадыён, заняўшы [[Айлэнд-Гардэн]]. У час міжсэзоньня 1970 году каманда нарэшце здолела набыць зорку, здабыўшы [[Рык Бэры|Рыка Бэры]]<ref>«Rick Barry Is Traded to Nets by Squires for No. 1 Draft Choice and Cash». The New York Times. 3.09.1970.</ref>. Пасьля яшчэ аднаго сэзону з трапленьнем у плэй-оф, каманда пераехала ў новы [[Насаў-Вэтэранз-Мэморыял-Калізэўм]] напрыканцы сэзону 1971—1972 гадоў. У 1972 годзе, праз два гады пасьля набыцьця Бэры, «Нэтс» прабіліся ў свой першы фінал АБА<ref name="remembertheaba.com" >{{спасылка|спасылка=http://www.remembertheaba.com/PlayoffPages/1972Playoffs.html|загаловак=Remember the ABA: 1971-72 Regular Season Standings and Playoff Results|выдавецтва=www.remembertheaba.com}}</ref>. Аднак яны ня здолелі адолець «[[Індыяна Пэйсэрз|Індыяну Пэйсэрз]]» і саступілі сваім супернікам у сэрыі<ref name="remembertheaba.com"/>. «Нэтс» скончылі сэзон 1973—1974 гадоў з рэкордам франшызы, узяўшы 55 перамогаў. Пасьля таго як [[Джуліюс Эрвінг]] быў прызнаны самым каштоўным гульцом лігі, дружына зноў прасунулася ў плэй-оф і заваявалі свой першы тытул, перамогшы «[[Юта Старз|Юту Старз]]» у фінале АБА 1974 году. У наступным сэзоне клюб усталяваў новы рэкорд паводле колькасьць здабытых перамог, давёўшы іх да 58<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.remembertheaba.com/PlayoffPages/1975Playoffs.html|загаловак=Remember the ABA: 1974-75 Regular Season Standings and Playoff Results|выдавецтва=www.remembertheaba.com}}</ref>, але каманда выбыла ў плэй-оф ужо ў першым раўндзе. «Нэст» працягнуў сваю пераможную хаду ў сэзоне 1975—1976 гадоў, які быў апошнім у гісторыі АБА. Эрвінг прывёў каманду да яшчэ аднаго ўдалага сэзону з 55 перамогамі, у тым годзе ён зноў быў прызнаны самым каштоўным гульцом лігі. У фінальнай сэрыі нью-ёркцы выгулялі «Дэнвэр Нагетс» у шасьці гульнях<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.remembertheaba.com/PlayoffPages/1976Playoffs.html|загаловак=1975–76 Regular Season Standings|выдавецтва=remembertheaba.com|дата доступу=10.2010|копія=https://web.archive.org/web/20101129194323/http://remembertheaba.com/PlayoffPages/1976Playoffs.html|дата копіі=11.2010}}</ref>. Улетку 1976 году адбылося зьліцьцё АБА і [[Нацыянальная баскетбольная асацыяцыя|НБА]]. Паводле ўмоваў пагадненьня, чатыры каманды з АБА, як то менавіта «Нэтс», а таксама «[[Дэнвэр Нагетс]]», «Індыяна Пэйсэрз» і «[[Сан-Антоніё Спэрз]]», прыядналіся да НБА. «Нэтс» і «Нагетс» фактычна падавалі заяўку на далучэньне да НБА яшчэ ў 1975 годзе, але паводле пастановы суду яны мусілі адгуляць яшчэ адзін сэзон у былой лізе<ref>Pluto, Terry (1990). «Loose Balls: The Short, Wild Life of the American Basketball Association». Simon & Schuster. — С. 425. — ISBN 978-1-4165-4061-8.</ref>. Аднак клюб чакала непрыемная нечаканасьць, бо кіраўніцтва НБА прымусіла «Нэтс» заплаціць дадатковыя 4,8 мільёнаў даляраў, за дазвол на тое, каб яны падзялілі рынак Нью-Ёрку зь «[[Нью-Ёрк Нікс]]»<ref>{{навіна|аўтар=Moffie, Jonathan|спасылка=http://fort-greene.thelocal.nytimes.com/2012/10/31/nets-knicks-ignite-crosstown-rivalry/|загаловак=Nets, Knicks Ignite Crosstown Rivalry|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=10.2012|копія=https://web.archive.org/web/20130929043803/http://fort-greene.thelocal.nytimes.com/2012/10/31/nets-knicks-ignite-crosstown-rivalry/|дата копіі=09.2013}}</ref>. Зь фінансавымі цяжкасьцямі дружына страціла Ірвінга, што дрэнна адбілася на выніках. [[Файл:Chicago Bulls - New Jersey Nets match on March 28, 1991.jpg|значак|зьлева|Матч паміж «Чыкага Булз» і «Нью-Джэрзі Нэтс».]] Празь нізкую наведвальнасьці каманды і слабы фінансавы стан на [[Лонг-Айлэнд]]зе Бо надумаў перанесьці франшызу назад у Нью-Джэрзі перад [[НБА 1977—1978 гадоў|сэзонам 1977—1978 гадоў]]. «Нікс» зноў сталі перашкодай і пагражалі заблякаваць пераезд, бо ён парушаў іхныя эксклюзіўныя тэрытарыяльныя правы на Нью-Джэрзі. «Нэтс» пагражалі пазовам супраць «Нікс», сьцьвярджаючы, што іхныя дзеяньні парушаюць антыманапольнае заканадаўства<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.nytimes.com/1977/07/07/archives/nets-seeking-to-move-to-jersey-sue-knicks-over-effort-to-block-it.html|загаловак=Nets, Seeking to Move to Jersey, Sue Knicks Over Effort to Block It|выдавецтва=The New York Times|дата публікацыі=07.1977|дата доступу=09.2025}}</ref>. Пасьля ўмяшальніцтва кіраўніцтва лігі і ўладаў штату Нью-Джэрзі спрэчка была ўлагоджаная, і «Нэтс» пагадзіліся заплаціць яшчэ 4 мільёны даляраў «Нікс» за правы на пераезд<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.nytimes.com/1977/07/27/archives/nets-will-move-to-new-jersey-cost-4-million-nets-will-pay-4-million.html|загаловак=Nets Will Move To New Jersey; Cost: $4 Million|выдавецтва=The New York Times|дата публікацыі=07.1977|дата доступу=09.2025}}</ref>. З афіцыйным пераездам каманда пачала менавацца як «Нью-Джэрзі Нэтс». У 1981 годзе дружына пачала выступаць на [[Мідаўлэндс Арэна|Мідаўлэндс-Арэне]], дзе правялі амаль трыццаць гадоў. У [[НБА 1983—1984 гадоў|сэзоне 1983—1984 гадоў]] «Нэтс» упершыню да пасьля далучэньня да НБА прайшлі далей за першы раўнд. «Нэтс» трапілі ў плэй-оф НБА 1986 году з вынікам 39-43, але былі пераможаныя «[[Мілўокі Бакс]]» у першым раўндзе<ref name="Nets Franchise" >{{спасылка|спасылка=https://www.basketball-reference.com/teams/NJN|загаловак=Basketball-reference.com: New Jersey Nets Franchise Index|выдавецтва=Sports Reference LLC|дата доступу=10.2009}}</ref>. Наступныя гады былі кепскімі, бо каманда ўжо не змагла прабіцца ў плэй-оф ажно да [[НБА 1991—1992 гадоў|сэзону 1991—1992 гадоў]]<ref name="Nets Franchise" />. Адбудова пачалася на пачатку 1990-х гадоў «Нэтс» дзякуючы купе маладых гульцоў. Дружына зь Нью-Джэрзі абрала форварда [[Дэрык Коўлман|Дэрыка Коўлмана]] пад першым нумарам драфту 1990 году, а потым узяла гульнёвага абаронцу [[Кені Андэрсан]]а пад другім нумарам наступнага драфту. Пазьней «Нэтс» атрымалі [[Дражан Пэтравіч|Дражана Пэтравіча]] з «[[Портлэнд Трэйл Блэйзэрз]]» у выніку абмену. Хоць каманда ня скончылі сэзон 1991—1992 гадоў з станоўчым балянсам перамогаў, яна заняла шосты радок у канфэрэнцыі і кваліфікавалася ў плэй-оф. «Нэтс» прагуляла «[[Кліўлэнд Кавальерз]]» у першым раўндзе. == Статыстыка == ''В = выйгрышы, П = паразы, А% = адсотак выйграных матчаў'' {| class="wikitable wide collapsible collapsed" style="text-align: center;" |- !colspan="6"|'''«Бруклін Нэтс» у НБА''' |- bgcolor="#efefef" ! Сэзон !! В !! П !! А% !! Плэй-оф !! Вынікі |- |style="font-weight:bold;" colspan="6"|''' Нью-Джэрзі Амэрыканз ([[Амэрыканская баскетбольная асацыяцыя|АБА]])''' |- |[[НБА ў сэзоне 1967—1968 гадоў|1967—1968]] || 36 || 43 || .456|| || |- |style="font-weight:bold;" colspan="6"|'''Нью-Ёрк Нэтс''' |- |[[НБА ў сэзоне 1968—1969 гадоў|1968—1969]] || 17 || 61 || .218|| || |- |[[НБА ў сэзоне 1969—1970 гадоў|1969—1970]] || 39 || 45 || .464 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Кентакі Кэнлз|Кентакі]] 4, Нью-Ёрк 3 |- |[[НБА ў сэзоне 1970—1971 гадоў|1970—1971]] || 40 || 44 || .476 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Вірджынія Скуаерз|Вірджынія]] 4, Нью-Ёрк 2 |- |[[НБА ў сэзоне 1971—1972 гадоў|1971—1972]] || 44 || 40 || .524 || Выйгралі ў першым раўндзе<br />Выйгралі ў [[Амэрыканская баскетбольная асацыяцыя|паўфінале АБА]]<br />Прайгралі ў фінале [[Амэрыканская баскетбольная асацыяцыя|АБА]] || Нью-Ёрк 4, [[Кентакі Кэнлз|Кентакі]] 2<br />Нью-Ёрк 4, [[Вірджынія Скуаерз|Вірджынія]] 2<br />[[Індыяна Пэйсэрз|Індыяна]] 4, Нью-Ёрк 2 |- |[[НБА ў сэзоне 1972—1973 гадоў|1972—1973]] || 30 || 54 || .357 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Караліна Кугэз|Караліна]] 4, Нью-Ёрк 1 |- |[[НБА ў сэзоне 1973—1974 гадоў|1973—1974]] || 55 || 29 || .655 || Выйгралі ў першым раўндзе<br />Выйгралі ў [[Амэрыканская баскетбольная асацыяцыя|паўфінале АБА]]<br />Выйгралі ў фінале [[Амэрыканская баскетбольная асацыяцыя|АБА]] || Нью-Ёрк 4, [[Вірджынія Скуаерз|Вірджынія]] 1<br />Нью-Ёрк 4, [[Кентакі Кэнлз|Кентакі]] 0<br />Нью-Ёрк 4, [[Юта Старз|Юта]] 1 |- |[[НБА ў сэзоне 1974—1975 гадоў|1974—1975]] || 58 || 26 || .690 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Сьпірытс оф Сэнт-Луіс|Сэнт-Луіс]] 4, Нью-Ёрк 1 |- |[[НБА ў сэзоне 1975—1976 гадоў|1975—1976]] || 55 || 29 || .655 || Выйгралі ў [[Амэрыканская баскетбольная асацыяцыя|паўфінале АБА]]<br /> Выйгралі ў фінале [[Амэрыканская баскетбольная асацыяцыя|АБА]] || Нью-Ёрк 4, [[Сан-Антоніё Спэрз|Сан-Антоніё]] 3<br />Нью-Ёрк 4, [[Дэнвэр Нагетс|Дэнвэр]] 2 |- |style="font-weight:bold;" colspan="6"| Нью-Ёрк Нэтс ([[Нацыянальная баскетбольная асацыяцыя|НБА]]) |- |[[НБА ў сэзоне 1976—1977 гадоў|1976—1977]] || 22 || 60 || .268|| || |- |style="font-weight:bold;" colspan="6"|Нью-Джэрзі Нэтс |- |[[НБА ў сэзоне 1977—1978 гадоў|1977—1978]] || 24 || 58 || .293|| || |- |[[НБА ў сэзоне 1978—1979 гадоў|1978—1979]] || 37 || 45 || .451 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Філадэлфія Сэвэнці Сыксэрз|Філадэлфія]] 2, Нью-Джэрзі 0 |- |[[НБА ў сэзоне 1979—1980 гадоў|1979—1980]] || 34 || 48 || .415|| || |- |[[НБА ў сэзоне 1980—1981 гадоў|1980—1981]] || 24 || 58 || .293 || || |- |[[НБА ў сэзоне 1981—1982 гадоў|1981—1982]] || 44 || 38 || .537 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Вашынгтон Булітс|Вашынгтон]] 2, Нью-Джэрзі 0 |- |[[НБА ў сэзоне 1982—1983 гадоў|1982—1983]] || 49 || 33 || .598 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Нью-Ёрк Нікс|Нікс]] 2, Нью-Джэрзі 0 |- |[[НБА ў сэзоне 1983—1984 гадоў|1983—1984]] || 45 || 37 || .549 || Выйгралі ў першым раўндзе<br />Прайгралі ў паўфінале канфэрэнцыі || Нью-Джэрзі 3, [[Філадэлфія Сэвэнці Сыксэрз|Філадэлфія]] 2<br />[[Мілўокі Бакс|Мілўокі]] 4, Нью-Джэрзі 2 |- |[[НБА ў сэзоне 1984—1985 гадоў|1984—1985]] || 42 || 40 || .512 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Дэтройт Пістанз|Дэтройт]] 3, Нью-Джэрзі 0 |- |[[НБА ў сэзоне 1985—1986 гадоў|1985—1986]] || 39 || 43 || .476 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Мілўокі Бакс|Мілўокі]] 3, Нью-Джэрзі 0 |- |[[НБА ў сэзоне 1986—1987 гадоў|1986—1987]] || 24 || 58 || .293 || || |- |[[НБА ў сэзоне 1987—1988 гадоў|1987—1988]] || 19 || 63 || .232|| || |- |[[НБА ў сэзоне 1988—1989 гадоў|1988—1989]] || 26 || 56 || .317|| || |- |[[НБА ў сэзоне 1989—1990 гадоў|1989—1990]] || 17 || 65 || .207 || || |- |[[НБА ў сэзоне 1990—1991 гадоў|1990—1991]] || 26 || 56 || .317 || || |- |[[НБА ў сэзоне 1991—1992 гадоў|1991—1992]] || 40 || 42 || .488 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Кліўлэнд Кавальерз|Кліўлэнд]] 3, Нью-Джэрзі 1 |- |[[НБА ў сэзоне 1992—1993 гадоў|1992—1993]] || 43 || 39 || .524 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Кліўлэнд Кавальерз|Кліўлэнд]] 3, Нью-Джэрзі 2 |- |[[НБА ў сэзоне 1993—1994 гадоў|1993—1994]] || 45 || 37 || .549 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Нью-Ёрк Нікс|Нью-Ёрк]] 3, Нью-Джэрзі 1 |- |[[НБА ў сэзоне 1994—1995 гадоў|1994—1995]] || 30 || 52 || .366 || || |- |[[НБА ў сэзоне 1995—1996 гадоў|1995—1996]] || 30 || 52 || .366 || || |- |[[НБА ў сэзоне 1996—1997 гадоў|1996—1997]] || 26 || 56 || .317|| || |- |[[НБА ў сэзоне 1997—1998 гадоў|1997—1998]] || 43 || 39 || .524 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Чыкага Булз|Чыкага]] 3, Нью-Джэрзі 0 |- |[[НБА ў сэзоне 1998—1999 гадоў|1998—1999]] || 16 || 34 || .320 || || |- |[[НБА ў сэзоне 1999—2000 гадоў|1999—2000]] || 31 || 51 || .378 || || |- |[[НБА ў сэзоне 2000—2001 гадоў|2000—2001]] || 26 || 56 || .317 || || |- |[[НБА ў сэзоне 2001—2002 гадоў|2001—2002]] || 52 || 30 || .634 || Выйгралі ў першым раўндзе<br />Выйгралі ў паўфінале канфэрэнцыі<br />Выйгралі ў фінале канфэрэнцыі<br />Прайгралі ў фінале || Нью-Джэрзі 3, [[Індыяна Пэйсэрз|Індыяна]] 2<br />Нью-Джэрзі 4, [[Нью-Арлеан Пэліканз|Шарлот]] 1<br />Нью-Джэрзі 4, [[Бостан Сэлтыкс|Бостан]] 2<br />[[Лос-Анджэлес Лэйкерз|Лос-Анджэлес]] 4, Нью-Джэрзі 0 |- |[[НБА ў сэзоне 2002—2003 гадоў|2002—2003]] || 49 || 33 || .598 || Выйгралі ў першым раўндзе<br />Выйгралі ў паўфінале канфэрэнцыі<br />Выйгралі ў фінале канфэрэнцыі<br />Прайгралі ў фінале || Нью-Джэрзі 4, [[Мілўокі Бакс|Мілўокі]] 2<br />Нью-Джэрзі 4, [[Бостан Сэлтыкс|Бостан]] 0<br />Нью-Джэрзі 4, [[Дэтройт Пістанз|Дэтройт]] 0<br />[[Сан-Антоніё Спэрз|Сан-Антоніё]] 4, Нью-Джэрзі 2 |- |[[НБА ў сэзоне 2003—2004 гадоў|2003—2004]] || 47 || 35 || .573 || Выйгралі ў першым раўндзе<br />Прайгралі ў паўфінале канфэрэнцыі || Нью-Джэрзі 4, [[Нью-Ёрк Нікс|Нью-Ёрк]] 0<br />[[Дэтройт Пістанз|Дэтройт]] 4, Нью-Джэрзі 3 |- |[[НБА ў сэзоне 2004—2005 гадоў|2004—2005]] || 42 || 40 || .512 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Маямі Гіт|Маямі]] 0:4 |- |[[НБА ў сэзоне 2005—2006 гадоў|2005—2006]] || 49 || 33 || .598 || Выйгралі ў першым раўндзе<br />Прайгралі ў паўфінале канфэрэнцыі || [[Індыяна Пэйсэрз|Індыяна]] 4:2<br />[[Маямі Гіт|Маямі]] 1:4 |- |[[НБА ў сэзоне 2006—2007 гадоў|2006—2007]] || 41 || 41 || .500 || Выйгралі ў першым раўндзе<br />Прайгралі ў паўфінале канфэрэнцыі || [[Індыяна Пэйсэрз|Індыяна]] 4:2<br />[[Маямі Гіт|Маямі]] 1:4 |- |[[НБА ў сэзоне 2007—2008 гадоў|2007—2008]] || 34 || 48 || .415 || || |- |[[НБА ў сэзоне 2008—2009 гадоў|2008—2009]] || 34 || 48 || .415 || || |- |[[НБА ў сэзоне 2009—2010 гадоў|2009—2010]] || 12 || 70 || .146 || || |- |[[НБА ў сэзоне 2010—2011 гадоў|2010—2011]] || 24 || 58 || .293 || || |- |[[НБА ў сэзоне 2011—2012 гадоў|2011—2012]] || 22 || 44 || .333 || || |- |style="font-weight:bold;" colspan="6"|Бруклін Нэтс |- |[[НБА ў сэзоне 2012—2013 гадоў|2012—2013]] || 49 || 33 || .598 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Чыкага Булз|Чыкага]] 3:4 |- |[[НБА ў сэзоне 2013—2014 гадоў|2013—2014]] || 44 || 38 || .537 || Выйгралі ў першым раўндзе<br />Прайгралі ў паўфінале канфэрэнцыі || [[Таронта Рэптарз|Таронта]] 4:3<br />[[Маямі Гіт|Маямі]] 1:4 |- |[[НБА ў сэзоне 2014—2015 гадоў|2014—2015]] || 38 || 44 || .463 || Прайгралі ў першым раўндзе || [[Атланта Гокс|Атланта]] 2:4 |- |[[НБА ў сэзоне 2015—2016 гадоў|2015—2016]] || 21 || 61 || .256 || || |- |[[НБА ў сэзоне 2016—2017 гадоў|2016—2017]] || 20 || 62 || .244 || || |- !Усяго || 1812 || 2293 || .441 ||colspan="2"|1967—2015 |- !Плэй-оф || 99 || 112 || .469 ||colspan="2"|1967—2015 |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.nba.com/nets/ Афіцыйная старонка]. {{НБА}} [[Катэгорыя:Клюбы НБА]] [[Катэгорыя:Нью-Ёрк]] [[Катэгорыя:Баскетбольныя клюбы ЗША]] fq30bm5e8np05amumeikyesev8l8sp5 Любель-Поль 0 15968 2694665 2493959 2026-10-03T20:21:48Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694665 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Любель-Поль |Лацінка = Lubiel-Pol |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любель-Полю |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]] |Раён = [[Пінскі раён|Пінскі]] |Сельсавет = [[Асьнежыцкі сельсавет|Асьнежыцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 7 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 13 |Шырата сэкундаў = 26 |Даўгата градусаў = 26 |Даўгата хвілінаў = 10 |Даўгата сэкундаў = 28 |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Лю́бель-Поль'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 223.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Ясельда|Ясельды]]. Уваходзіць у склад [[Асьнежыцкі сельсавет|Асьнежыцкага сельсавету]] [[Пінскі раён|Пінскага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любель (імя)}} Любіла або Любела, пазьней Лібэль (Liubilo, Leubella, Liebel) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньне<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Liubilo%2C+Leubella%2C+Liebel#v=snippet&q=Liubilo%2C%20Leubella%2C%20Liebel&f=false S. 1022].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. == Насельніцтва == * 1909 год — 138 чалавекі<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 113.</ref> * 1999 год — 15 чалавек * 2010 год — 7 чалавек == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Асьнежыцкі сельсавет}} {{Пінскі раён}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну]] [[Катэгорыя:Асьнежыцкі сельсавет]] jvkpwjc5ib6143qolcp3wuet5kfsp7t Любель 0 15971 2694664 2493960 2026-10-03T20:21:40Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694664 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Любель |Лацінка = Lubiel |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любелю |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]] |Раён = [[Пінскі раён|Пінскі]] |Сельсавет = [[Асьнежыцкі сельсавет|Асьнежыцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 198 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 11 |Шырата сэкундаў = 31 |Даўгата градусаў = 26 |Даўгата хвілінаў = 9 |Даўгата сэкундаў = 53 |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Лю́бель'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 223.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Ясельда|Ясельды]]. Уваходзіць у склад [[Асьнежыцкі сельсавет|Асьнежыцкага сельсавету]] [[Пінскі раён|Пінскага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любель (імя)}} Любіла або Любела, пазьней Лібэль (Liubilo, Leubella, Liebel) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньне<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Liubilo%2C+Leubella%2C+Liebel#v=snippet&q=Liubilo%2C%20Leubella%2C%20Liebel&f=false S. 1022].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. == Насельніцтва == * 1909 год — 379 чалавекі<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 113.</ref> * 1999 год — 224 чалавекі * 2010 год — 198 чалавек == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Асьнежыцкі сельсавет}} {{Пінскі раён}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну]] [[Катэгорыя:Асьнежыцкі сельсавет]] k4rfcb1xfaybat302dq1x0aev0d8y76 Закарпацкая вобласьць 0 24182 2694618 2608999 2026-10-03T17:38:06Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694618 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Назва = Закарпацкая вобласьць |Назва ў родным склоне = Закарпацкай вобласьці |Арыгінальная назва = Закарпатська область |Герб = Coat of arms of Zakarpattia Oblast.svg |Сьцяг = Flag of Zakarpattia Oblast.svg |Краіна = [[Украіна]] |Гімн = |Статус = вобласьць |Уваходзіць у = |Улучае = 13 раёнаў і 5 гарадоў абласнога значэньня. |Цэнтар = [[Ужгарад]] |БуйныГорад = [[Ужгарад]] |БуйныяГарады = [[Мукачава]], [[Хуст]], [[Рахаў]], [[Берагава (горад)|Берагава]], [[Вінаградаў]], [[Чоп]] |ДатаЎтварэньня = |Кіраўнік = Генадзь Маскаль |Назва пасады кіраўніка = Губэрнатар |Кіраўнік2 = |Назва пасады кіраўніка2 = |АфіцыйныяМовы = |Насельніцтва = 1 254 614 |Год перапісу = 2001 |Адсотак ад насельніцтва = 2,65 |Месца паводле насельніцтва = 16 |Шчыльнасьць = 98,02 |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = [[украінцы]] — 71,7%<br />[[вугорцы]] — 20,1%<br />[[румыны]] — 2,6%<br />[[расейцы]] — 2,5%<br />[[цыганы]] — 1,1%<br />[[русіны (этнічная група)|русіны]] — 0,8%<br />[[славакі]] — 0,5%<br />[[немцы]] — 0,3% |Канфэсійны склад = праваслаўе, грэка-каталіцызм, рыма-каталіцызм, кальвінізм |Плошча = 12 777 |Адсотак ад плошчы = 2,11 |Месца паводле плошчы = 24 |Максымальная вышыня = [[Гавэрла]], 2061 |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Мапа = Zakarpattia in Ukraine.svg |Памер мапы = |Мапа адміністрацыйнай адзінкі = |Памер мапы аа = |Часавы пас = [[GMT]] +2 |Скарачэньне = |ISO = |FIPS = |Тэлефонны код = |Паштовыя індэксы = |Інтэрнэт-дамэн = uzhgorod.ua, uz.ua |Код аўтамабільных нумароў = АО |Парамэтар1 = |Назва парамэтру 1 = |Сайт = http://www.carpathia.gov.ua/ |Дадаткі = |Колер фону парамэтраў = {{Колер|Украіна}} |Колер фону герб-сьцяг = {{Колер|Украіна}} }} '''Закарпацкая вобласьць''' ({{мова-uk|Закарпатська область}}) — вобласьць на захадзе [[Украіна|Ўкраіны]]. На ўсходзе мяжуе з [[Івана-Франкоўская вобласьць|Івана-Франкоўскай вобласьцю]], на поўдні — з [[Румынія]]й, на захадзе — з [[Вугоршчына]]й, [[Славаччына]]й, і [[Польшча]]й. На поўначы мяжуе зь [[Львоўская вобласьць|Львоўскай вобласьцю]]. Цэнтар — горад [[Ужгарад]]. Насельніцтва вобласьці 1 254 614 чалавек. Буйныя гарады — [[Ужгарад]], [[Мукачава]], [[Хуст]], [[Рахаў]], [[Берагава (горад)|Берагава]], [[Вінаградаў]]. Поруч гораду [[Чоп]] знаходзіцца крайні заходні пункт [[Украіна|Украіны]]. == Адміністрацыйны падзел == Вобласьць дзяліцца на 13 раёнаў і 5 гарадоў абласнога значэньня, раёны, у сваю чаргу, падразьдзяляюцца на сельскія, пасялковыя й мескія рады. == Насельніцтва == [[Файл:Etnos0.gif|міні|250пкс|Мапа вобласьці, на якой паказанае расьсяленьне асноўных этнічных групаў Закарпацьця. Ружовы колер — украінцы, зялёны — вугорцы, жоўты — румыны, сіні — украінска-расейскае насельніцтва]] Дзель насельніцтва Закарпацкай вобласьці ва ўсім насельніцтве Ўкраіны — 2,65% (16-е месца). У Закарпацкай вобласьці дзель сельскага насельніцтва большая, чым гарадзкога (што не тыпова для Ўкраіны ўвогуле). Закарпацьце — адзіная вобласьць Украіны, у якой ёсьць рост колькасьці насельніцтва. Закарпацкая вобласьць мае вельмі шматнацыянальны склад насельніцтва. Найбольшую дзель у нацыянальным складзе вобласьці складаюць [[украінцы]] — 79,7 %, на другім месцы — вугорцы (12,1 %), на трэцім — румыны (2,6 %). Таксама ёсьць [[расейцы]] (2,5 %), цыганы (1,1 %), русіны (0,8 %), славакі (0,5 %), немцы (0,3 %). Вугорцы й румыны засяроджаныя ў асноўным у тэрыторыях, што мяжуюць з адпаведнымі дзяржавамі (Вугоршчына, Румынія). У шэрагу мясцовасьцяў на мяжы з Вугоршчынай [[вугорская мова]] мае рэгіянальны статус, які дазваляе мове прымяняцца ў рэгіянальнай заканадаўчай дзейнасьці поруч зь дзяржаўнай украінскай.<ref>[https://go-to.rest/blog/klasifikacija-zakarpatskih-derevja/ Закарпацце: культура, насельніцтва, славутасці рэгіёну]</ref> == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070809210432/http://www.all.zakarpattya.net/ Усё аб Закарпацьці] * [https://web.archive.org/web/20210614025618/https://www.kolyba.org.ua/ Партал аб Закарпацьці] * [https://web.archive.org/web/20210215131024/http://www.carpathia.gov.ua/ Закарпацкая абласная дзяржаўная адміністрацыя] * [https://web.archive.org/web/20080420074254/http://transatlas.com.ua/index.php?what=zakarp Атлас] == Крыніцы == <references /><br />{{Закарпацкая вобласьць}} {{Украіна}} [[Катэгорыя:Закарпацкая вобласьць| ]] qa3jh99p7521xp48qs9vfbr49rgq7w8 Шаблён:Кіраваградзкая вобласьць 10 28659 2694752 2127721 2026-10-04T09:31:16Z Vlad5250 57182 абнаўленьне зьвестак 2694752 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва = [[Кіраваградзкая вобласьць]]&nbsp;[[Файл:Flag of Kirovohrad Oblast.svg|25пкс|Сьцяг Кіраваградзкай вобласьці]] |назва_шаблёну = Кіраваградзкая вобласьць |выява = [[Файл:Coat of Arms of Kirovohrad Oblast.svg|35пкс|Герб Кіраваградзкай вобласьці]] |стыль_карткі = background-color: #ffffff; text-align: center; margin:.5em 0; |кляса_карткі = hlist |стыль_загалоўка = background-color: #DEE3FA; |стыль_групаў = background-color: #DEE3FA; width: 180px; text-align: right; |стыль_сьпісаў = background: #F7EFD9; text-align: left; |група_інфармацыі1 = Раёны |сьпіс1 = * [[Александрыйскі раён|Александрыйскі]] * [[Галаванаўскі раён|Галаванаўскі]] * [[Крапіўніцкі раён|Крапіўніцкі]] * [[Новаўкраінскі раён|Новаўкраінскі]] |група_інфармацыі2 = Гарады |сьпіс2 = * [[Александрыя (Кіраваградзкая вобласьць)|Александрыя]] * [[Благавешчанскае]] * [[Бобрынец]] * [[Гайворан]] * [[Далінская]] * [[Знаменка (горад)|Знаменка]] * [[Крапіўніцкі]] * [[Малая Віска]] * [[Наваміргарад]] * [[Новаўкраінка]] * [[Памошная]] * [[Сьветлаводзк]] |група_інфармацыі3 = Колішнія раёны |сьпіс3 = * [[Александрыйскі раён (1923—2020)|Александрыйскі]] * [[Альшанскі раён|Альшанскі]] * [[Аляксандраўскі раён (Кіраваградзкая вобласьць)|Аляксандраўскі]] * [[Ануфрыеўскі раён|Ануфрыеўскі]] * [[Бабрынецкі раён|Бабрынецкі]] * [[Благавешчанскі раён (Кіраваградзкая вобласьць)|Благавешчанскі]] * [[Гайворанскі раён|Гайворанскі]] * [[Галаванаўскі раён (1923—2020)|Галаванаўскі]] * [[Далінскі раён (Кіраваградзкая вобласьць)|Далінскі]] * [[Добравялічкаўскі раён|Добравялічкаўскі]] * [[Знаменскі раён (Кіраваградзкая вобласьць)|Знаменскі]] * [[Кампанееўскі раён|Кампанееўскі]] * [[Крапіўніцкі раён (1923—2020)|Крапіўніцкі]] * [[Малавіскаўскі раён|Малавіскаўскі]] * [[Наваміргарадзкі раён|Наваміргарадзкі]] * [[Наўгародкаўскі раён|Наўгародкаўскі]] * [[Новаархангельскі раён|Новаархангельскі]] * [[Новаўкраінскі раён (1923—2020)|Новаўкраінскі]] * [[Пятроўскі раён|Пятроўскі]] * [[Сьветлаводзкі раён|Сьветлаводзкі]] * [[Усьцінаўскі раён|Усьцінаўскі]] }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Вобласьці Ўкраіны]]</noinclude> lbghqzwk9vn31vkz1j813mc0dh9wdte Любавічы (Гомельская вобласьць) 0 36743 2694658 2482463 2026-10-03T20:19:14Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694658 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Любавічы |Лацінка = Lubavičy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любавічаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Жыткавіцкі раён|Жыткавіцкі]] |Сельсавет = [[Верасьніцкі сельсавет|Верасьніцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = 131 |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 138 |Год падліку колькасьці = 2018 |Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref name="ЖРВК-2018"/> |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 247984 |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 3 |Шырата сэкундаў = 5 |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 38 |Даўгата сэкундаў = 45 |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Любаві́чы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], у міжрэччы [[Прыпяць|Прыпяці]] і [[Сьцьвіга|Сьцьвігі]]. Уваходзяць у склад [[Верасьніцкі сельсавет|Верасьніцкага сельсавету]] [[Жыткавіцкі раён|Жыткавіцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 4 км на поўдзень ад [[Верасьніца|Верасьніцы]], на аўтамабільнай дарозе Верасьніца — [[Хільчыцы]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Люб}} Імя Люба (Leubo, Lubo, Liuba) можа мець як [[Славянскія мовы|славянскае]], так і [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Leubo%2C+Lubo%2C+Liuba%2C+Liuvo#v=snippet&q=Leubo%2C%20Lubo%2C%20Liuba%2C%20Liuvo&f=false S. 1019].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. == Гісторыя == Да 1924 году вёска ўваходзіла ў склад [[Тураўская воласьць|Тураўскай воласьці]], а затым [[Тураўскі раён|Тураўскага раёну]], у 1962 годзе ўвайшла ў склад Жыткавіцкага раёну. == Насельніцтва == * XX стагодзьдзе: 1909 год — 303 чалавекі<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 114.</ref>; 1924 год — 352 чалавекі, 59 двароў; 1994 год — 283 чалавекі, 117 двароў; 1999 год — 269 чалавек * XXI стагодзьдзе: 2004 год — 237 чалавек, 112 двароў<ref>{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 499</ref>; 2009 год — 172 чалавекі<ref name="pop">[https://web.archive.org/web/20201011232352/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/homielskaja.htm Перапіс 2009 году]</ref> (перапіс); 2018 год — 138 чалавек, 91 жылых і 18 нежылых двароў<ref name="ЖРВК-2018">[https://web.archive.org/web/20220517095137/https://www.zhitkovichi.gov.by/uploads/files/P-A-S-P-O-R-T-Veresnitskogos.s.pdf Сацыяльна-дэмаграфічная карта Верасьніцкага сельсавету па стане на 1 студзеня 2018 году]{{ref-ru}} / Афіцыйны сайт [[Жыткавічы|Жыткавіцкага раённага выканаўчага камітэту]]</ref> == Вуліцы == Вуліцы: Зялёная, Калгасная, Ленінская. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 499—500 {{Верасьніцкі сельсавет}} {{Жыткавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Верасьніцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі]] swnaulotmtnmz36kl1lwh25jiqlwcdr Вільня (рака) 0 36955 2694762 2412240 2026-10-04T10:02:22Z ~2026-53165-93 100487 2694762 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|тып=варыянты|Вільня (неадназначнасьць)|Вілейка (неадназначнасьць)}} {{Рака |назва = Вільня |лацінка = Vilnia |выява = Vilnia.jpg |подпіс = Рака Вільня каля места Вільні |даўжыня = 82 км |выток = каля в. [[Кемяны (Ашмянскі раён)|Кемянаў]] |вышыня_вытоку = |вусьце = [[Вяльля]] |вышыня_вусьця = |сьцёк = 5,63 м³/с |нахіл = |плошча_басэйну = 633 км² |краіны_басэйну = [[Беларусь]], [[Летува]] |левыя_прытокі = |правыя_прытокі = |мапа = }} '''Ві́льня''', '''Віле́йка''' ({{мова-lt|Vilnia|скарочана}}{{Заўвага|Новая летувіская форма назвы ''Vilnelė'' — калька з польскай памяншальнай формы ''Wilenka''}}) — рака ў [[Беларусь|Беларусі]] і [[Летува|Летуве]], левы прыток ракі [[Вяльля|Вяльлі]]. Цячэ ў [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]] .Даўжыня 82 км. Вадазбор 633 км². На рацэ стаяць [[места]] [[Вільня]] і гістарычнае [[мястэчка]] [[Лаварышкі]]. == Назва == [[Гідронім]] Вільня мае [[Славянскія мовы|славянскае]] паходжаньне<ref name="ehb293">[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]], Таляронак С., [[Арсень Ліс|Ліс А.]], Сакалова М., Шаўцоў Ю. Вільня // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 293.</ref>. Магчыма, ад [[Беларуская мова|беларускага]] дыялектавага слова вільня 'улукаткі, крутня, месца, дзе трэба круціцца, віляць на абмежаванай тэрыторыі' (напрыклад, ісьці па балотных купінах ды іншым); 'віляньне'<ref name="viacorka">[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/vilnia/30284660.html Вільня ці Вільнюс? Ці карэктна называць горад традыцыйным беларускім імем], [[Радыё Свабода]], 21 лістапада 2019 г.</ref>. Пад уладай [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкай Расеі]] ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] маскоўскі [[Балтыстыка|балтыст]] [[Уладзімер Тапароў]] зьвязваў назву ракі з сугучнымі летувіскімі словамі vilnis 'хваля', vieloti 'зьвівацца', vėlė 'душа памерлага', Velinas 'валадар царства памерлых' (пазьней — 'чорт')<ref>Топоров B. H. Vilnius, Wilno, Вильна: город и миф // Балто-славянские этноязыковые контакты. — Москва, 1980. С. 54—58.</ref>{{Заўвага|Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі аўтарамі, як [[Алег Трубачоў|А. Трубачоў]] і [[Уладзімер Тапароў|Ў. Тапароў]] і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>}}. Некаторыя летувіскія дасьледнікі<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių kalbos istorija. T. 3: Senųjų raštų kalba. — Vilnius, 1988. P. 108.</ref> таксама зьвязваюць гідронім зь vilnis, аднак географ [[Вадзім Жучкевіч]] зьвяртае ўвагу на тое, што гэтая водная назва ня мела б ніякага сэнсу<ref name="zuckievic">{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}} С. [http://orda.of.by/.lib/zhuchkevich/ktsb/50 51].</ref>. Пагатоў такога значэньня ня мае ніводная водная назва ні на адной зь вядомых моваў<ref name="zuckievic"/>. Разам з тым, паводле мовазнаўцы [[Вінцук Вячорка|Вінцука Вячоркі]], [[Гіпотэза|гіпатэтычны]] балтыйскі [[Субстрат (мовазнаўства)|субстратавы]] фон беларускай мовы не адкідае магчымасьці [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня гідроніму<ref name="viacorka"/>. Паводле францускага лінгвіста-[[Германістыка|германіста]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] [[Імёны ліцьвінаў|уласных імёнаў]], назва Вільні ўтварылася ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] імя Williniu або Wilennus<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 105.</ref>. == Агульныя зьвесткі == Пачынаецца на паўночны захад ад вёскі [[Кемяны (Ашмянскі раён)|Кемянаў]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]], на працягу 13 км у вярхоўі цячэ граніцай [[Астравецкі раён|Астравецкага]] і Ашмянскага раёнаў Беларусі [[Беларуска-летувіская граніца|зь Летувой]], астатнія 69 км тэрыторыяй Летувы. Упадае ў раку [[Вяльля|Вяльлю]] ў месьце [[Вільня|Вільні]]<ref>{{Літаратура/Блакітная кніга Беларусі|к}} С. 96—97.</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Блакітная кніга Беларусі}} [[Катэгорыя:Прытокі Вяльлі]] [[Катэгорыя:Рэкі Ашмянскага раёну]] [[Катэгорыя:Рэкі Астравецкага раёну]] [[Катэгорыя:Рэкі Летувы]] 3hsu5j3wzjzrdwsx96cgzexa7pmwvou Маяк (гара, Менскае ўзвышша) 0 37165 2694723 2159149 2026-10-04T05:51:53Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694723 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Маяк}} {{Гара |Назва = Маяк |Выява = |Камэнтар = |Вышыня = 335 м |Краіна = Беларусь |Месцазнаходжаньне = каля вёскі [[Шапавалы (Ракаўскі сельсавет)|Шапавалы]], [[Валожынскі раён]] |Горная сыстэма = [[Менскае ўзвышша]] |Шырата паўшар'е = паўночнае |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 02.695 |Шырата сэкундаў = |Даўгата паўшар'е = усходняе |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 08.778 |Даўгата сэкундаў = |ВікіМапія = |Першае ўзыходжаньне = |Клясычны маршрут = пешшу }} '''Маяк''' — марэнны узгорак, трэці паводле вышыні (335 м) пункт у [[Беларусь|Беларусі]]. Знаходзіцца на ўсходзе [[Валожынскі раён|Валожынскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]], каля вёскі [[Шапавалы (Ракаўскі сельсавет)|Шапавалы]]. Ля падножжа гары пачынаюцца рэкі [[Вуша (прыток Вяльлі)|Вуша]] (прыток [[Вяльля|Вяльлі]]; басэйн [[Нёман]]у) і [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслач]] (басэйн [[Дняпро|Дняпра]]). Складзеная чырвона-бурымі, часткова завалуненымі суглінкамі, часам глінамі з полагам лёсападобных (пылаватых) суглінкаў. Да 1939 года ўзгорак знаходзіўся на тэрыторыі [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], за 2 км ад [[Польска-савецкая мяжа|польска-савецкай мяжы]]<ref>https://web.archive.org/web/20140730034821/http://igrek.amzp.pl/result.php?cmd=id&god=XXIV_29&cat=WIG100REPRRUS</ref>. == Літаратура == * Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г.П. Пашков [и др.] ; под общ. ред. И.И. Пирожника. — Мн., 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9 [[Катэгорыя:Рэльеф Беларусі]] 6bu8r8bbk89zcstq5e18sedlhbk0g8u Клягенфурт-ам-Вёртэрзээ 0 37702 2694704 2518318 2026-10-03T21:19:25Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694704 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт |Назва = Клягенфурт-ам-Вёртэрзээ |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Клягенфурту |Назва на мове краіны = Klagenfurt am Wörthersee |Код мовы назвы краіны = de |Краіна = Аўстрыя |Герб = AUT Klagenfurt COA.svg |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1193 |Статус з = 1246 |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Від адміністрацыйнай адзінкі 1 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = |Від адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Від адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 120.11 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 94796 |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва= |Год падліку колькасьці = 2012 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Дадатковы парамэтар насельніцтва = |Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва = |Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва = |Часавы пас = +1 |Летні час = +2 |Тэлефонны код = +43 463 |Паштовы індэкс = 9020 |Назва лічбавага клясыфікатару = |Лічбавы клясыфікатар = |Аўтамабільны нумарны знак = |Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = |Аўтамабільныя нумарныя знакі = |Назва аўтамабільных нумарных знакаў = |Выява = Klagenfurt_Landhaus_31072008_01.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата паўшар’е = паўночнае |Шырата градусаў = 46 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = |Даўгата паўшар’е = усходняе |Даўгата градусаў = 14 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = |Назва мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Сайт = http://www.klagenfurt.at/ }} '''Клягенфурт-ам-Вёртэрзээ''' ({{мова-de|Klagenfurt am Wörthersee}}, {{мова-bar|Klångfurt am Werthasee}}, {{мова-sl|Celovec ob Vrbskem jezeru}} — Цэлавец на Вербавым возеры) — горад на поўдні [[Аўстрыя|Аўстрыі]], цэнтар фэдэральнай зямлі [[Карынтыя|Карынтыі]]. У цяперашні момант колькасьць жыхароў Клягэнфурту перавышае 92 тысячы чалавек, зь іх больш за 1700 — карынтыйскія [[славенцы]]. == Геаграфія == Горад разьмешчаны на рацэ [[Глян]] у альпійскай даліне [[Драва|Дравы]]. == Гісторыя == [[Файл:Alter Platz, Klagenfurt.JPG|міні|зьлева|250пкс|Альтэр-Пляц]] Згодна зь легендай горад заснаваў герцаг [[Карынтыя (герцагства)|Карынтыі]] Гэрман Спангайм. Першыя згадкі пра населены пункт ''Форум-Клягенвурт'' належаць да 1193—1199 гадоў. У 1246—1252 гадох Клягенфурт атрымаў гарадзкія правы і хутка зрабіўся адным з найвялікшых гарадоў Карынтыйскага герцагства, а пазьней — ягонай сталіцай. Аднак на гэтым месцы таксама знаходзіўся рымскі горад Вірунум. == Славутасьці == [[Файл:Klagenfurt Lindwurm und Herkules 19072006 01.jpg|міні|зьлева|250пкс|Фантан у цэнтры гораду]] Сярод славутасьцяў Клягенфурту найбольшае значэньне мае стары горад з сваім цэнтральным пляцам Альтэр-Пляц, фантан у выглядзе цмока Ліндвурм-Брунэн, а таксама возера [[Вёртэрзээ]], якое лічыцца самым цёплым сярод [[Альпы|альпійскіх]] азёр. Недялёка ад Клягенфурту знаходзіцца адзін з найпрыгажэйшых замкаў Аўстрыі [[Гохастэрвіц]]. == Адукацыя == У горадзе разьмяшчаецца [[Унівэрсытэт Клягенфурту|ўнівэрсытэт Клягенфурту]]. == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.klagenfurt.at/ Афіцыйная старонка]{{ref-de}} * [https://web.archive.org/web/20120110103519/http://www.info.klagenfurt.at/ Інфармацыя для турыстаў] * [https://web.archive.org/web/20080620130756/http://www.maria-loretto.at/ Марыя-Ларэта]{{ref-de}} [[Катэгорыя:Клягенфурт| ]] 6wscoh45rms69ammr2b994o4q4ugt8o Балты 0 41731 2694763 2678340 2026-10-04T10:03:16Z ~2026-53165-93 100487 2694763 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Індаэўрапейцы}} '''Ба́лты''', '''балты́йскія наро́ды''' — народы [[індаэўрапейцы|індаэўрапейскага]] паходжаньня, носьбіты [[балтыйскія мовы|балтыйскіх моваў]], якія насяляюць усходняе ўзьбярэжжа [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]] ад [[Польшча|Польшчы]] і [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьці]] да [[Эстонія|Эстоніі]]. == Назва == Назвы ''балты'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у. У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]]. Штучнасьць тэрміну «балты» прызнаецца сучаснымі летувіскімі аўтарамі. Яны ж сьцьвярджаюць брак зьвестак пра тое, як продкі сучасных балтаў называлі сябе ў старажытнасьці і як іх называлі іншыя народы{{Заўвага|{{мова-ru|«Как в древности называли себя балты и как именовали их другие народы, не известно. Употребляемый ныне термин балты является искусственным и недавним»|скарочана}}}}<ref>Зинкявичюс З., Лухтанас А., Чеснис Г. Откуда родом литовцы. — Вильнюс, 2006. С. 27.</ref>. == Гістарычнае расьсяленьне == Паводле [[Гіпотэза|гіпатэтычнага]] аналізу [[Тапаніміка|тапанімікі]], а таксама асаблівасьцяў матэрыяльнай культуры, пахавальных звычаяў і да т. п., выяўленых археалягічнымі дасьледаваньнямі, у [[1 тысячагодзьдзе да н. э.|I тысячагодзьдзі да н. э.]] на поўдні і ўсходзе расьсяленьне балтаў, магчыма, дасягала вярхоўяў [[Дняпро (рака)|Дняпра]], [[Ака (прыток Волгі)|Акі]], басэйнаў [[Бярэзіна|Бярэзіны]] і [[Сож]]у. Мяркуецца, што ў другой палове I тысячагодзьдзі да н. э. усходніх балтаў выціснулі альбо асымілявалі [[славяне]]. У [[1 тысячагодзьдзе|I тысячагодзьдзі]] балты, відаць, насялялі узбярэжжа [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]] ад [[Вісла|Віслы]] да [[Дзьвіна|Дзьвіны]]. Паводле адной з гіпотэзаў, у XIII стагодзьдзі расьсяленьне балтаў на ўсходзе абмяжоўвалася лініяй старажытнарускіх умацаваных паселішчаў [[Гародня]] — [[Ваўкавыск]] — [[Слонім]] — [[Наваградак]] — [[Браслаў]]. [[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «балтыйскіх [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]]] Меркаваньне пра вялікае пашырэньне балтаў у старажытнасьці грунтуецца на гіпатэтычных рэканструкцыях «балтыйскіх [[гідронім]]аў», праведзеных маскоўскімі [[Балтыстыка|балтыстамі]] [[Алег Трубачоў|Алегам Трубачовым]] і яго вучнем [[Уладзімер Тапароў|Уладзімерам Тапаровым]], якія сьцьвярджаюць колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>. На падставе гэтых рэканструкцыяў летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[Летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref>[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>. Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>. Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>. Апроч таго, арэал балтаў спрабуюць пашыраць на падставе гіпатэтычных балтыйскіх этымалёгіяў [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў літоўскіх князёў і баяраў]], а таксама адпаведных адыменных прозьвішчаў і [[тапонім|тапонімаў]] (напрыклад, гэта спрабаваў рабіць гісторык часоў [[Польская Народная Рэспубліка|падкантрольнай СССР Польскай Народнай Рэспублікі]] [[Ежы Ахманскі]]<ref>[[Зьдзіслаў Сіцька|Сіцька З.]] Утроп Літвы. — Смаленск: Новая школа, 2009. С. 140—142.</ref>). Тым часам францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які пэўны час выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], на падставе шматгадовых дасьледаваньняў сьцьвердзіў [[Германскія мовы|германскае]] ([[Гоцкая мова|гоцкае]]) паходжаньне імёнаў літоўскіх князёў і баяраў<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref>. Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што гіпатэтычныя балтыйскія этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]] іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Археоляг [[Васіль Супрун]] зьвяртае ўвагу на неверагоднасьць «калянізацыі» славянамі меркавана агромністых прастораў балтаў, што дапаўняецца загадкай дзіўнага выжываньня балтаў толькі на паўднёва-ўсходнім ўзьбярэжжы Балтыйскага мора, якое больш за тысячу гадоў ня мела ніякіх перашкодаў-агароджаў ад славянаў<ref>Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>. == Генэтыка == [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]]]] Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>. Грунтуючыся на зьвестках папуляцыйнай генэтыкі, гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] мяркуе, што летувіскія носьбіты [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] ёсьць напраўду «[[Балтыйскія мовы|балтызаванымі]]» фінамі<ref>[[Вячаслаў Насевіч]], [https://nasevich.net/page/etnichnasc-nashykh-prodkau-2023 Этнічнасць нашых продкаў], Пэрсанальны сайт беларускага гісторыка Вячаслава Насевіча, 2023 г.</ref>. Ён жа зьвяртае ўвагу на тое, што адметнасьці летувіскай і асабліва латыскай мовы збліжаюць іх зь [[фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскімі мовамі]]<ref>[[Вячаслаў Насевіч]], [https://web.archive.org/web/20241005224509/http://vln.by/node/325 Беларусы з перспектывы сучасных генетычных даследаванняў] // Даклад на навуковым сэмінары «Пачаткі беларускасці: калектыўныя ідэнтычнасці на землях Беларусі (да 1918 г.)», Варшава, 27 верасня 2024 г.</ref>. == Меркаваныя пісьмовыя ўпаміны == Першыя меркаваныя пісьмовыя ўпаміны пра балтаў выяўляюцца ў творы «Аб паходжаньні немцаў і месцазнаходжаньні Нямеччыны» ({{мова-la|De origine, moribus ac situ Germanorum|скарочана}}) рымскага гісторыка [[Публій Карнэлій Тацыт|Публія Карнэлія Тацыта]] (98 год), дзе яны, магчыма, упамінаюцца як ''эстыі'' ({{мова-la|aestiorum gentes|скарочана}}). Пазьней балты пад рознымі імёнамі, магчыма, апісваліся ў творах остгоцкага гісторыка [[Касіядор]]а (523 год), гоцкага гісторыка [[Ярдан (гісторык)|Ярдан]]а (552 год), англасаксонскага вандроўцы [[Вульфстан]]а (900 год), паўночнанямецкага храніста архібіскупа [[Адам Брэмэнскі|Адама Брэмэнскага]] (1075 год). Разам з тым, яшчэ швэдзкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Тунман||en|Johann Erich Thunmann}} у сваёй працы «Дасьледаваньні старажытнай гісторыі некаторых паўночных народаў» (Бэрлін, 1772 год) зазначаў наконт паходжаньня «лецкіх народаў» ([[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]]), што паўднёва-заходняя [[Русь]], [[Літва]], большая частка [[Прусія|Прусіі]] і [[Карона Каралеўства Польскага|Польшчы]] былі пачатковым месцам пражываньня славянаў або [[Вэнэды|вэнэдаў]] і што «леты», якія насяляюць частку гэтых краін — гэта «''не асобны народ, не старажытная нацыя, а славяне, зьмяшаныя зь [[Фіна-вугорскія народы|фінамі]] і [[Готы|готамі]]''»{{Заўвага|{{мова-de|«Die erste betrift den Ursprung der alten Preußen und übrigen Lettischen Völker. Das südwestliche Rußland, Litauen, und der größte Theil von Preußen und Polen, ist der ursprüngliche Wohnsitz der Slawe oder Wenden gewesen. Die Letten, welche jetzt ein Stück von diesen Ländern bewohnen, sind kein eigenes Volk, keine alte Nation, sondern Slawen, vermischt mit Finnen und Gothen»|скарочана}}}}<ref>Thunmanns M. J. Untersuchungen über die alte Geschichte einiger Nordischen Völker. — Berlin, 1772. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=E9hAAAAAcAAJ&q=keine+alte+Nation+Slawen+Finnen+Gothen#v=snippet&q=keine%20alte%20Nation%20Slawen%20Finnen%20Gothen&f=false S. V].</ref>. == Падзел == У [[4 стагодзьдзе да н. э.|IV]]—[[3 стагодзьдзе да н. э.|III]] стагодзьдзях да н. э. склаліся адрозьненьні паміж балтамі заходнімі ([[прусы]], [[галінды]], [[яцьвягі]]) і ўсходнімі ([[Куршы (народ)|куршы]], продкі [[летувісы|летувісаў]] і [[латышы|латышоў]]). Да [[6 стагодзьдзе|VI]]—[[8 стагодзьдзе|VIII]] стагодзьдзям адносяць падзел балтаў на тых, якія бралі ўдзел у этнагенэзе летувісаў ([[жамойты]], а таксама [[надрувы]], [[скалвы]]), з аднаго боку, і тых, які сталі продкамі сучасных латышоў ([[Куршы (народ)|куршы]], [[зэмгалы]], [[селы]], [[латгалы]]), з другога. Мяркуецца, што частку балтыйскіх народаў зьнікла ў выніку экспансіяў нямецкіх рыцараў, а частка асымілявалася да канца [[16 стагодзьдзе|XVI стагодзьдзя]] — сярэдзіне [[17 стагодзьдзе|XVII стагодзьдзя]] або расчынілася пры [[этнагенэз]]е сучасных народаў. У цяперашні час існуе два балтыйскія народы — [[латышы]] й [[летувісы]] (жамойты). Некаторыя аўтары лічаць, што хоць [[ліцьвіны]] ([[беларусы]]) і ёсьць славянамоўнымі, але гэты народ усё роўна застаецца балтыйскім, як і яго продкі. == Вяцічы і радзімічы == Гіпатэтычнае балтыйскае паходжаньне [[вяцічы|вяцічаў]] і [[радзімічы|радзімічаў]] спрабуюць абгрунтоўваць характэрнымі ўпрыгожваньнямі — шыйнымі грыўнямі (не тлумачачы, аднак, якім спосабам упрыгожваньні могуць вызначаць мову племені{{Заўвага|Увогуле, як зазначаў археоляг [[Барыс Рыбакоў]], «''на адной мове могуць размаўляць людзі з рознай сыстэмай гаспадаркі і розным побытам; разам з тым, адзіная этнаграфічная матэрыяльная культура можа пакрываць сабою народнасьці, якія належаць да зусім чужых адна адной моўных групаў''»<ref>Рыбаков Б. Язычество древних славян. — М., 1994. С. 215.</ref>}}), якія не належаць да ліку папулярных упрыгожваньняў ва ўсходнеславянскім сьвеце Х—ХII стагодзьдзяў. Толькі ў двух плямёнаў — радзімічаў і вяцічаў — яны маюць дастатковае пашырэньне. Аналіз шыйных грыўняў радзімічаў паказвае, што прататыпы шматлікіх зь іх знаходзяцца ў балтыйскіх старажытнасьцях, а звычай шырокага ўжываньня іх, магчыма, абумоўлены ўлучэньнем у этнагенэз гэтага племя балтыйскіх першабытнікаў. Відаць, пашырэньне шыйных грыўняў у арэале вяцічаў таксама адлюстроўвае узаемадзеяньне славянаў з балтамі-[[Голядзь|голядзю]]. Сярод упрыгожваньняў вяцічаў ёсьць шыйныя грыўні, не вядомыя ў іншых рускіх землях, але якія маюць поўныя аналёгіі ў балтыйскіх матэрыялах<ref>Седов В. В. Славяне Верхнего Поднепровья и Подвинья. — М., 1970. С. 138, 140.</ref> == Ушанаваньне вужакаў == Гісторык [[Андрэй Катлярчук]] зьвяртае ўвагу на тое, што ўшанаваньне вужакаў нельга зьвязваць выняткова з балтыйскай традыцыяй, бо «Вужыны кароль» — гэта цэнтральны пэрсанаж міталёгіі [[Лужычане|лужыцкіх сэрбаў]]<ref>[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 137.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Нэўры]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Saag L., Laneman M., Varul L. et al. The arrival of Siberian ancestry connecting the eastern Baltic to Uralic speakers further East // Current Biology. Vol. 29 (10), 2019. P. 1701—1711. * Седов В. В. Славяне Верхнего Поднепровья и Подвинья. — М., 1970. {{Балтыйскія плямёны}} {{Гісторыя Беларусі}} {{Беларусы}} [[Катэгорыя:Балты| ]] [[Катэгорыя:Індаэўрапейскія народы]] [[Катэгорыя:Этнасы Эўропы]] k8tlxyehx3rtts6eu8cwhkbox3rdaas Ювэнтус Турын 0 44728 2694597 2691164 2026-10-03T16:34:31Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2694597 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Ювэнтус (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Лягатып = Juventus FC - logo black (Italy, 2020).svg |ПоўнаяНазва = Juventus Football Club |Горад = [[Турын]], [[Італія]] |Стадыён = [[Ювэнтус (стадыён)|Ювэнтус]] |Умяшчальнасьць = 41 507 |Прэзыдэнт = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Італіі|ЮвэнтусТурЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Італіі|ЮвэнтусТурСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Італіі|ЮвэнтусТур}} |Прыналежнасьць = Італьянскія | pattern_la1 = _juventus2425h | pattern_b1 = _juventus2425h | pattern_ra1 = _juventus2425h | pattern_sh1 = _juventus2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _juventus2425a | pattern_b2 = _juventus2425a | pattern_ra2 = _juventus2425a | pattern_sh2 = _juventus2425a | pattern_so2 = | leftarm2 = fffd37 | body2 = fffd37 | rightarm2 = fffd37 | shorts2 = | socks2 = ffffff | pattern_la3 = _juventus2425t | pattern_b3 = _juventus2425t | pattern_ra3 = _juventus2425t | pattern_sh3 = _juventus2425t | pattern_so3 = _juventus2425tl | leftarm3 = 000030 | body3 = 000030 | rightarm3 = 000030 | shorts3 = 000030 | socks3 = 181818 }} «'''Ювэ́нтус'''» (таксама: «'''Ювэ'''», ад {{мова-la|iuventus|скарочана}} — «юнацтва») — [[Італія|італьянскі]] [[футбольны клюб]] з [[Турын]]у. Зьяўляецца самым тытуляваным клюбам Італіі па колькасьці чэмпіёнстваў ва ўнутраным першынстве і перамогаў у [[Кубак Італіі па футболе|Кубку Італіі]]. Клюб быў заснаваны ў 1897 годзе групоўкай маладых турынскіх студэнтаў<ref>[https://web.archive.org/web/20080729181702/http://www.juventus.com/site/eng/CLUB_storia.asp «Juventus Football Club: The History»]. Juventus Football Club S.p.A</ref>, сярод іх, быў і першы прэзыдэнт клюбу, [[Эўджэніё Канфары]], і ягоны брат Энрыка, аўтар гістарычнай памяці<ref>[https://web.archive.org/web/20120124021050/http://www.juventus.com/wps/portal/en/news/2010/5/news_newseventi_1ab43f7d10c541439c7e7381a98df073.asp/!ut/p «Andrea Agnelli: the 25th chairman of Juventus»]. Juventus F.C. S.p.A</ref>. Клюб належыць сям’і бізнэсоўцаў [[Аньельлі]] з 1923 году, што зьяўляецца найстарэйшым спартовым партнэрствам у Італіі, у выніку чаго «Ювэнтус» стаў першым прафэсійным клюбам у краіне<ref>Hazzard, Patrick; Gould, David (2001). «''Fear and loathing in world football''». Berg Publishers. pp. 209, 215. {{ISBN|1-85973-463-4}}.</ref>. З часам клюб стаў сымбалем нацыянальнай культуры<ref>[https://web.archive.org/web/20130829104412/http://www.corrieredellosport.it/serie_a/inter/2010/10/02-131598/Inter-Juve,+resto+del+Mondo+contro+il+made+in+Italy «Inter-Juve, resto del mondo contro il made in Italy»]. Corriere dello Sport.</ref><ref>Giovanni Arpino. [http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/action,viewer/Itemid,3/page,0019/articleid,0128_01_1969_0277_0019_4979044/ «Quando si dice Juventus…»]. La Stampa. p. 19.</ref>, у сувязі зь іхнымі посьпехамі, некаторыя зь якіх зрабілі значны ўплыў у італьянскім грамадзтве, асабліва ў 1930-я гады й у першыя пасьляваенныя дзесяцігодзьдзі, ідэалягічнай палітыцы й сацыяльна-эканамічнаму паходжаньню тых, хто спачувае клюбу. Колькасьць заўзятараў клюбу зьяўляецца ня толькі самай вялікай у [[Італія|Італіі]], але і адной з найбуйнейшых у сьвеце. Падтрымка «Ювэнтусу» шырока распаўсюджана па ўсёй краіне й за мяжой, у асноўным у краінах са значнай прысутнасьцю італьянскіх імігрантаў<ref>[http://www.borsaitaliana.it/borsa/notizie/mf-dow-jones/italia-dettaglio.html?newsId=778384&lang=it «Juventus F.C.: nasce l’Associazione Piccoli Azionisti»]. Borsa Italiana S.p.A. 24</ref>. «Ювэнтус» гістарычна зьяўляецца самым пасьпяховым клюбам у італьянскім футболе й адным з самых тытуляваных у сьвеце<ref>[https://web.archive.org/web/20150223013708/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=107733.html#juventus+building+bridges+serie+b «Juventus building bridges in Serie B»]. Fédération Internationale de Football Association.</ref>. «Ювэнтус», больш, чым любы іншы італьянскі клюб, мае рэкордныя 36 нацыянальных чэмпіёнскіх тытулаў, рэкордныя 15 перамогаў у розыгрышах [[Кубак Італіі па футболе|італьянскага кубку]] й 9 перамогаў у нацыянальным [[Супэркубак Італіі па футболе|Супэркубку]], а таксама адзінаццаць перамогаў у міжнародных спаборніцтвах. У адпаведнасьці з рэйтынгам апублікаваным у 2009 годзе [[Міжнародная фэдэрацыя футбольнай гісторыі і статыстыкі|Міжнароднай фэдэрацыяй футбольнай гісторыі й статыстыкі]], арганізацыі, што падначалена [[ФІФА]], клюб, паводле вынікаў выступаў у міжнародных спаборніцтвах, быў прызнаны найлепшым клюбам Італіі й другім клюбам Эўропы XX стагодзьдзя<ref>[https://web.archive.org/web/20211104144548/https://www.iffhs.de/login «Europe’s club of the Century»]. International Federation of Football History & Statistics.</ref>. == Гісторыя == === Раньнія гады === «Ювэнтус» быў заснаваны як «спартовы клюб Ювэнтус» у канцы 1897 году навучэнцамі ліцэю імя [[Масыма д’Адзэльлё]] ў Турыне, але быў перайменаваны ў «футбольны клюб Ювэнтус» праз два гады<ref name="Juventus.com" >{{спасылка|спасылка=http://www.juventus.com/site/eng/CLUB_storia.asp|загаловак=Juventus Football Club: The History|выдавецтва=Juventus Football Club S.p.A. official website|дата доступу=09.08.2008|копія=https://web.archive.org/web/20080729181702/http://www.juventus.com/site/eng/CLUB_storia.asp|дата копіі=29.07.2008}}</ref>. Клюб далучыўся да розыгрышаў італьянскага футбольнага першынства ў 1900 годзе. Свой першы матч у чэмпіянаце клюб згуляў 11 сакавіка 1900 году, у якім зазнаў паразаў зь лікам 0:1 ад «Тарынээзэ<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.juworld.net/partita.asp?idpartita=8|загаловак=11/03/1900 Juventus-Torinese F.C. 0–1, Campionato Federale 1899–1900|выдавецтва=Juworld.net|дата доступу=17.06.2021|копія=https://web.archive.org/web/20210623064005/https://juworld.net/partita.asp?idpartita=8|дата копіі=23.06.2021}}</ref>. [[Файл:Formazione Juventus 1905.jpg|значак|зьлева|Склад каманды, якая здабыла першы чэмпіёнскі тытул у 1905 годзе.]] У 1904 годзе бізнэсовец [[Марка Аймонэ-Марсан]] фінансава падтрымаў клюб, а таксама даў магчымасьць клюбу зьехаць з трэнавальнай пляцоўкі П’яцца д’Армі на больш зручны вэлядром імя Ўмбэрта I. У гэты пэрыяд каманда мела ружовы і чорны камплект формы. У 1905 годзе «Ювэнтус» атрымаў перамогу ў чэмпіянаце італьянскай лігі, гуляючы менавіта на вэлядроме імя Ўмбэрта I. Да гэтага ж часу стасуецца зьмена клюбных колераў на чорны і белы, якія былі дараваныя ангельскім клюбам «[[Нотс Каўнці Нотынггэм|Нотс Каўнці]]»<ref name="league">{{кніга|загаловак=Almanacco Illustrato del Calcio – La Storia 1898–2004|выдавецтва=Panini Edizioni Modena|год=2005}}</ref>. У 1906 годзе ўнутраныя разыходжаньні адносна будучыні клюбу прывялі да таго, што прэзыдэнт клюбу Альфрэд Дык і некалькі гульцоў пакінулі «Ювэнтус» і заснавалі ўласны клюб «[[Тарына Турын|Тарына]]»<ref name="Juventus.com" />, заклаўшы падмурак да стварэньня турынскага дэрбі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/classicfootball/stories/classicderby/news/newsid=924118.html#injuries+clouding+turin+derby|загаловак=FIFA Classic Rivalries: Torino vs Juventus|выдавецтва=Fédération Internationale de Football Association|дата доступу=29.06.2007|копія=https://web.archive.org/web/20111214072339/http://www.fifa.com/classicfootball/stories/classicderby/news/newsid%3D924118.html|дата копіі=14.12.2011}}</ref>. Наступныя гады «Ювэнтус» адбудоўваўся у адбудове і заставаўся актыўным нават у час [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]]<ref name="league" />. У 1913 годзе «Ювэнтус» быў паніжаны ў другі дывізіён пасьля таго, як заняў апошняе месца, але пасьля ціску з боку кіраўнікоў клюбу на Італьянскую фэдэрацыю было пастаноўлена павялічыць колькасьць камандаў у наступным сэзоне, што дазволіла камандзе застацца ў найвышэйшым дывізіёне<ref>{{спасылка|спасылка=http://archiviostorico.gazzetta.it/2006/luglio/26/Nel_1913_Juve_retrocede_viene_ga_10_060726050.shtml|загаловак=Nel 1913 la Juve retrocede e viene ripescata|выдавецтва=gazzetta.it|дата публікацыі=26.07.2006}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.calciomercato.com/news/1913-e-1922-juventus-e-inter-in-serie-b-ecco-come-ando-veramente-34023|загаловак=1913 e 1922, Juventus e Inter in Serie B? Ecco come andò veramente|выдавецтва=calciomercato.com|дата публікацыі=28.04.2018|дата доступу=09.09.2024}}</ref>. === Уздым === [[Файл:Juventus FC - 'Magical Trio' (Sívori, Charles, Boniperti).jpg|значак|«Магічная троіца» каманды ў складзе [[Амар Сывары|Амара Сывары]], [[Джон Чарлз|Джона Чарлза]] і [[Джамп’ера Баніпэрці]].]] Пачатак уздыму «Ювэнтусу» супаў з тым, што ў 1923 годзе кантроль над клюбам атрымаў уласьнік заводу [[Fiat]] [[Эдаарда Аньельлі]]. Ён жа пабудаваў новы клюбны стадыён, які дапамог закласьці падмурак да прафэсійнага разьвіцьця<ref name="Juventus.com" />. Гэта дапамагло клюбу ў атрыманьні другога чэмпіёнства ў [[Чэмпіянат Італіі па футболе 1925—1926 гадоў|сэзоне 1925—1926 гадоў]], калі «Ювэнтус» аказаўся мацней за клюб «[[Альба Рома Флямініё|Альба Рома]]» з агульным лікам 12:1<ref name="league" />. Гэты сзон стаў выдатным для турынскага нападніка [[Антоніё Вояк]]а<ref>Modena, Panini Edizioni (2005). Almanacco Illustrato del Calcio — La Storia 1898—2004.</ref>. Клюб зарэкамэндаваў сябе як асноўная рухальная сіла ў італьянскім футболе ў 1930-х гадах, стаўшы першым прафэсійным клюбам краіны, што прывяло да пяці пасьлядоўных перамогаў у італьянскім чэмпіянаце. Клюб утварыў ядро [[зборная Італіі па футболе|зборнай Італіі]] падчас эры [[Віторыё Поцца]], у тым ліку на [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1934 году|сусьветнае першынство 1934 году]], калі зборная Італіі стала наймацнейшай у сьвеце<ref>[http://rsssf.com/tablesi/ital-intres1930.html Italy — International matches 1930—1939]. The Record Sport Soccer Statistics Foundation.</ref>. На той час за клюб гулялі такія футбалісты, як [[Раймунда Орсі]], [[Люіджы Бэрталіні]], [[Джаваньні Фэрары]] і [[Люіс Монці]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.juventus.com/it/news/articoli/campioni-del-mondo-in-bianconero|загаловак=Campioni del mondo in bianconero|выдавецтва=Juventus.com|дата публікацыі=08.06.2018|дата доступу=23.01.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230123133044/https://www.juventus.com/it/news/articoli/campioni-del-mondo-in-bianconero|дата копіі=23.01.2023}}</ref>. Пасьля пераезду на Гарадзкі стадыён клюб трапіў у пераходны пэрыяд, але аднавіўся пасьля [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]<ref name="Juventus.com" />. Пад неперарыўным уплывам сям’і Аньельлі «Ювэнтус» вярнуўся да посьпехаў у канцы 1940-х і пачатку 1950-х гадах, заваяваўшы тытулы чэмпіёнаў краіны ў 1949—1950 і 1951—1952 гадах. Прыход ўэйлскага нападніка [[Джон Чарлз|Джона Чарлза]] і аргентынска-італьянскага форварда [[Амар Сывары|Амара Сывары]] поруч з клюбным сымбалем [[Джамп’ера Баніпэрці]] стварыў знакамітае «Магічнае трыё», якое дамінавала ў лізе. Клюб, між тым, здабыў свой першы дубль празь перамогу ў лізе і кубку ў сэнаў 1959—1960 гадоў. Баніпэрці завяршыў кар’еру ў 1961 годзе як найлепшы бамбардзір у гісторыі «Ювэнтусу», стаўшы адной з ключавых постацяў у гісторыі клюбу<ref>{{навіна|спасылка=http://www.juventus.com/site/ita/NEWS_newseventi_E63B2C18BD6A41F5BEDCFEC8BF94195C.asp|загаловак=Tanti auguri, Presidente!|выдавец=Juventus Football Club S.p.A. official website|копія=https://web.archive.org/web/20090706034620/http://www.juventus.com/site/ita/NEWS_newseventi_E63B2C18BD6A41F5BEDCFEC8BF94195C.asp|дата копіі=06.07.2009}}</ref>. У 1961 годзе «Ювэнтус» стаў першым італьянскім клюбам, які тамогся дзесяці тытулаў чэмпіёнаў краіны, атрымаўшы права дадаць залатую зорку над эмблемай. Гэтую традыцыю пазьней перанялі іншыя клюбы<ref name="Juventus" >{{навіна|спасылка=https://www.juventus.com/en/news/articles/a-century-in-10-images|загаловак=A CENTURY IN 10 IMAGES|выдавец=Juventus|дата публікацыі=24.07.2023}}</ref>. «Ювэнтус» дадаў на свой рахунак чарговае чэмпіёнства ў сэзоне 1966—1967 гадоў, стаўшы адным з найболей пасьпяховых клюбаў Італіі<ref name="league" />. === Унутранае дамінаваньне і эўрапейскі ўздым === [[Файл:1971–72 Juventus Turin (edited).webp|значак|зьлева|Каманда сэзону 1971—1972 гадоў.]] «Ювэнтус» усчаў новую эпоху дамінаваньня ў 1970‑я гады, замацаваўшыся як вядучы клюб італьянскага футболу. Пад кіраўніцтвам былога гульца клюбу чэха [[Чэстмір Выцпалек|Чэстміра Выцпалка]] клюб двойчы запар стаў пераможцам Сэрыі А ў сэзонах 1971—1972 і 1972—1973 гадоў<ref name="league" />, а такія гульцы, як то [[Рабэрта Бэтэга]], [[Франка Каўзіё]] і [[Гаэтана Шырэа]], сталі цэнтральнымі фігурамі турынскай каманды. Пад кіраўніцтвам [[Джаваньні Трапатоні]], які ачоліў каманду ў 1976 годзе, «Ювэнтус» працягнуў пасьпяховую хаду, здабыўшы новыя тытулы і атрымаўшы свой першы буйны эўрапейскі трафэй, узяўшы [[Кубак УЭФА 1976—1977 гадоў]]<ref name="Lega Serie A" >{{спасылка|спасылка=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/albo-d-oro|загаловак=Albo d’oro Serie A TIM|выдавецтва=Lega Nazionale Professionisti Serie A|дата доступу=21.05.2012|копія=https://web.archive.org/web/20101018001314/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/albo-d-oro|дата копіі=18.10.2010}}</ref>. Эпоха Трапатоні працягнулася ў 1980‑я гады, тады «Ювэнтус» выйграў яшчэ тры тытулы Сэрыі А да 1984 году<ref name="league" /> і стаў першым італьянскім клюбам, які заваяваў 20 чэмпіёнскіх тытулаў, атрымаўшы права на другую залатую зорку на кашулі<ref name="Lega Serie A" />. Каманда прыдбала шэраг вядучых гульцоў той эпохі, склаўшы кантракты з [[Паолё Росі]], [[Мішэль Плятыні|Мішэлем Плятыні]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.topendsports.com/sport/soccer/list-player-of-the-year-ballondor.htm|загаловак=List of the Ballon d'Or Winners|выдавецтва=Topend Sports|дата доступу=01.07.2015|копія=https://web.archive.org/web/20150810000311/http://www.topendsports.com/sport/soccer/list-player-of-the-year-ballondor.htm|дата копіі=10.08.2015}}</ref>, Гаэтана Шырэа і [[Зьбігнеў Бонек|Зьбігнева Бонека]]. Плятыні ўганароўваўся «[[Залаты мяч|Залатым мячом]]» тры гады запар з 1983 па 1985 гады<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/miscellaneous/europa-poy.html|загаловак=European Footballer of the Year ('Ballon d'Or')|выдавецтва=The Record Sport Soccer Statistics Foundation|дата доступу=08.06.2007|копія=https://web.archive.org/web/20090116080615/http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html|дата копіі=16.01.2009}}</ref>, а сам клюб дасягнуў вяршыні эўрапейскага футболу, выгуляўшы ў [[фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1985 году|фінале Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1985 году]] ангельскі «[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпул]]». Матч быў заценены трагедыяй на стадыёне Эйзэль<ref>{{навіна|спасылка=https://www.uefa.com/news-media/news/01a9-0f84715c0a25-40c3507092b6-1000--olsson-urges-anti-racism-action/|загаловак=Olsson urges anti-racism action|выдавец=Union des Associations Européennes de Football|дата публікацыі=13.05.2005|копія=https://web.archive.org/web/20130314215224/http://www.uefa.com/uefa/socialresponsibility/antiracism/news/newsid%3D300034.html|дата копіі=14.03.2013}}</ref>, але перамога зрабіла «Ювэнтус» першым клюбам, які сабраў калекцыю з усіх трох асноўныя турніраў УЭФА таго часу<ref>{{навіна|спасылка=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2003/09/23/pagina-7/552332/pdf.html|загаловак=Un dilema histórico|выдавец=El Mundo Deportivo|дата публікацыі=23.09.2003|копія=https://web.archive.org/web/20110920005225/http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2003/09/23/pagina-7/552332/pdf.html|дата копіі=20.09.2011}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=http://www.uefa.com/news/newsid=919647.html|загаловак=Giovanni Trapattoni|выдавец=Union des Associations Européennes de Football|дата публікацыі=31.05.2010|копія=http://archive.wikiwix.com/cache/20110703031905/http://www.uefa.com/news/newsid=919647.html|дата копіі=03.07.2011}}</ref>. Пасьля трыюмфу ў [[Міжкантынэнтальны кубак ФІФА|Міжкантынэнтальным кубку]] ў тым ж годзе турынцы таксама сталіся першымі, хто здабываў тытулы ўсіх пяці прызнаных міжнародных клюбных турніраў<ref>{{навіна|спасылка=http://en.archive.uefa.com/competitions/eusa/history/season=1985/intro.html|загаловак=1985: Juventus end European drought|выдавец=Union des Associations Européennes de Football|дата публікацыі=08.12.1985|копія=https://web.archive.org/web/20131208125358/http://en.archive.uefa.com/competitions/eusa/history/season=1985/intro.html|дата копіі=08.12.2013}}</ref>. Пасьля эўрапейскага трыюмфу «Ювэнтус» трапіў у час турбуленцыі, бо ягоны супернікі ў Італіі, як то «[[Напалі Нэапаль|Напалі]]», «[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]]» і «[[Інтэрнацыянале Мілян|Інтэрнацыянале]]», падцягнуліся да лідэра і пачалі аспрэчваць ягонае дамінаваньне. Каманда зь беларусам [[Сяргей Алейнікаў|Сяргеем Алейнікавым]] у складзе ўзяла Кубак Італіі 1989—1990 гадоў і Кубак УЭФА пад кіраўніцтвам [[Дын Дзоф|Дына Дзофа]]<ref name="league" />, а перад [[чэмпіянат сьвету па футболе 1990 году|чэмпіянатам сьвету 1990 году]] каманда пераехала на стадыён вядомы як [[Дэльле Альпі]]. Не зважаючы на прыяднаньне [[Рабэрта Баджа]] ў 1990 годзе за рэкордную трансфэрную суму, «Ювэнтус» меў абмежаваныя посьпехі ў пачатку 1990-х, а галоўным дасягненьнем таго часу стаў чарговы Кубак УЭФА ў 1993 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.storiedicalcio.altervista.org/coppa_uefa/UEFA_92_93.html|загаловак=Tris bianconero nel segno del Divin Codino|выдавецтва=Storie di Calcio|дата доступу=10.08.2015|копія=https://web.archive.org/web/20150924111108/http://www.storiedicalcio.altervista.org/coppa_uefa/UEFA_92_93.html|дата копіі=24.09.2015}}</ref>. === Сучаснасьць === Ад 2014 да 2019 году трэнэрам каманды быў [[Масіміляна Алегры]]. Абаронца «Ювэнтусу» ў 2011—2019 гадах [[Андрэа Барцальі]] пасьля сканчэньня кар’еры гульца стаў трэнэрам па разьвіцьці тэхнікі ў клюбе. == Дасягненьні == * '''[[Чэмпіянат Італіі па футболе|Чэмпіён Італіі]] (36)''': ** 1905, 1926, 1931, 1932, 1933, 1934, 1935, 1950, 1952, 1958, ** 1960, 1961, 1967, 1972, 1973, 1975, 1977, 1978, 1981, 1982, ** 1984, 1986, 1995, 1997, 1998, 2002, 2003, [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2011—2012 гадоў|2012]], [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2012—2013 гадоў|2013]], [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2013—2014 гадоў|2014]], ** [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2014—2015 гадоў|2015]], [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2015—2016 гадоў|2016]], [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2016—2017 гадоў|2017]], [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2017—2018 гадоў|2018]], [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2018—2019 гадоў|2019]], [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2019—2020 гадоў|2020]] * '''Уладальнік [[Кубак Італіі па футболе|Кубка Італіі]] (15)''': ** 1938, 1942, 1959, 1960, 1965, 1979, 1983, 1990, 1995, 2015 ** 2016, 2017, 2018, 2021, 2024 * '''Уладальнік [[Супэркубак Італіі па футболе|Супэркубка Італіі]] (9)''': ** 1995, 1997, 2002, 2003, 2012, 2013, 2015, 2018, 2020 * '''Уладальнік [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Кубка чэмпіёнаў]] (2)''': ** 1985, 1996 * '''Уладальнік [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубка ўладальнікаў кубкаў]] (1)''': ** 1984 * '''Уладальнік [[Ліга Эўропы УЭФА|Кубка УЭФА]] (3)''': ** 1977, 1990, 1993 * '''Уладальнік [[Супэркубак УЭФА|Супэркубка Эўропы]] (2)''': ** 1984, 1996 * '''Уладальнік [[Міжкантынэнтальны кубак|Міжкантынэнтальнага кубка]] (2)''': ** 1985, 1996 == Склад == : ''Актуальны на 19 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q56441182|Бр|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Вольфсбург (футбольны клюб)|Вольфсбург]]}} {{Гулец1|2|Q50628268|Аб|}} {{Гулец1|3|Q38693097|Аб|}} {{Гулец1|4|Q108491198|Аб|}} {{Гулец1|5|Q23899393|ПА|капітан}} {{Гулец1|6|Q35851317|Аб|}} {{Гулец1|7|Q99617367|Нап|}} {{Гулец1|8|Q39498277|ПА|}} {{Гулец1|9|Q59655998|Нап|}} {{Гулец1|10|Q113184832|Нап|}} {{Гулец1|11|Q42303600|Нап|}} {{Гулец1|12|Q28363823|ПА|}} {{Гулец1|13|Q20925240|Нап|}} {{Гулец1|14|Q137231|Нап|}} {{Гулец1|15|Q98815671|Аб|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|17|Q130741313|Нап|}} {{Гулец1|18|Q128895710|Нап|}} {{Гулец1|19|Q58465451|ПА|}} {{Гулец1|20|Q69656941|Аб|}} {{Гулец1|22|Q29998966|ПА|}} {{Гулец1|23|Q2742115|Бр|}} {{Гулец1|24|Q15830919|Аб|}} {{Гулец1|25|Q44083681|Бр|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Тотэнгэм Готспур|Тотэнгэм]]}} {{Гулец1|26|Q21573188|Аб|}} {{Гулец1|27|Q84158344|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Ньюкасл Юнайтэд|Ньюкасл]]}} {{Гулец1|29|Q104877690|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Тотэнгэм Готспур|Тотэнгэм]]}} {{Гулец1|31|Q43381082|Нап|}} {{Гулец1|32|Q104820962|Аб|}} {{Гулец1|32|Q62657|Бр|}} {{Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://juventus.com/ Афіцыйны сайт] {{Склад ФК Ювэнтус}} {{Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе}} {{Пераможцы Лігі чэмпіёнаў УЭФА}} [[Катэгорыя:Ювэнтус Турын| ]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1897 годзе]] tcqmajpc2xennmg0cjvmj1a7grrea70 Проня 0 45111 2694764 2652463 2026-10-04T10:03:37Z ~2026-53165-93 100487 /* Назва */ 2694764 wikitext text/x-wiki {{Рака |назва = Проня |лацінка = Pronia |выява = RiverPronya2.JPG |подпіс = |даўжыня = 172 км |выток = каля в. [[Ланенка]] {{каардынаты|54|26|17.01|N|30|45|16.87|E}} |вышыня_вытоку = |вусьце = [[Сож]] {{каардынаты|53|26|04.69|N|31|00|50.02|E}} |вышыня_вусьця = |сьцёк = 29,5 м³/с |нахіл = 0,5 ‰ |плошча_басэйну = 4910 км² |краіны_басэйну = [[Беларусь]] |левыя_прытокі = |правыя_прытокі = |мапа = Рака Проня на мапе Беларусі.PNG }} '''Про́ня''' — рака ў [[Беларусь|Беларусі]], правы прыток ракі [[Сож]]у (басэйн [[Дняпро|Дняпра]]). Цячэ ў [[Дубровенскі раён|Дубровенскім раёне]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]], [[Чавускі раён|Чавускім]], [[Горацкі раён|Горацкім]] і [[Прапойскі раён|Прапойскім]] раёнах [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]], пераважна [[Аршанска-Магілёўская раўніна|Аршанска-Магілёўскай раўнінай]]. Даліна добра распрацаваная, глыбокаўрэзаная, скрынкападобная, у вярхоўі невыразная; берагі пераважна стромкія, абрывістыя, у верхняй [[Плынь (рачная)|плыні]] нізкія і забалочаныя. Агульная даўжыня ракі — 172 км. Плошча вадазбору 4910 км². [[Выдатак вады]] ў вусьці 29,5 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5‰. [[Абалона|Абалону]] Проні чалавек абжыў як мінімум з [[Каменны век|каменнага веку]], пра што сьведчаць шматлікія гарадзішчы, разьмешчаныя на яе берагах. 28 верасьня 1708 году пад вёскай [[Лясная (Магілёўская вобласьць)|Лясной]] на дзялянцы паміж Проняй і [[Сож|Сажом]] адбылася [[Бітва пад Лясной|бітва паміж маскоўскімі і швэдзкімі войскамі]], якую маскоўскі гаспадар [[Пётар I]] называў «маці [[Палтаўская бітва|Палтаўскай бітвы]]»<ref name="ПТІ">[https://web.archive.org/web/20101212094201/http://old.belniva.by/index.php?option=com_content&task=view&id=8645&Itemid=43 Проня течет из-за Горок…] {{ref-ru}}</ref>. У 1943—1944 гадох, у час [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]], фронт на рацэ стаяў 9 месяцаў. У апошнія гады разьвіваецца турызм. Рака прыдатная для сплаву на байдарках. Падчас падарожжа можна пабачыць найбліжэйшыя славутасьці і палюбавацца маляўнічымі краявідамі навакольля. == Назва == [[Файл:Prono (Montfaucon 1722).jpg|150пкс|міні|Бог [[Прона]]]] Гістарычная назва ракі — ''Пропасьць''<ref>Яшкін І. Блакітны скарб Беларусі. Рэкі, азёры, вадасховішчы, турысцкі патэнцыял водных аб’ектаў // Веснік БДУ. Серыя 4. № 2, 2008. С. 95.</ref>. У рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] маскоўскі [[Балтыстыка|балтыст]] [[Алег Трубачоў]] з сваім вучнем [[Уладзімер Тапароў|Уладзімерам Тапаровым]] абвяшчаў [[гідронім]] Проня словам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня<ref>[https://web.archive.org/web/20111101042124/http://kryuja.org/artykuly/inszyja_autary/linhvistyczny_analiz_hidronimau_vierchniaha_padniaprouja.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў Верхняга Падняпроўя]</ref>. Назву Проня таксама спрабавалі зьвязваць з імем паганскага славянскага бога [[Прона]]<ref>[http://semion.ucoz.ru/publ/1-1-0-4 Проня] {{ref-ru}}</ref>. Існавала вэрсія, што старажытная назва ракі Проня — Прапой, той, які мае хуткую плынь, магчыма, гэта слова дало назву гораду [[Прапойск]]у<ref>[https://web.archive.org/web/20131010094303/http://shtetle.co.il/shtetls_mog/slavgorod/tovbin.html ВСТРЕЧИ ЧЕРЕЗ ГОДЫ И РАССТОЯНИЯ]{{ref-ru}}</ref>. Народная вэрсія пра ўтварэньне назвы ракі больш маляўнічая. Паводле паданьня, калісьці жылі дзяўчына Бася і юнак Проня. Яны моцна кахалі адзін аднаго, але бацькі Басі не дазвалялі ёй выйсьці замуж за беднага Проню. Тады маладыя людзі вырашылі бегчы і папрасілі багоў, каб тыя дазволілі ім быць разам. Багі выканалі іх просьбу. І калі ня помнячы сябе ад шаленства бацька кінуўся ў пагоню за ўцекачамі, то выехаўшы на адну з палян, убачыў зьліцьцё дзьвюх рэк — гэта і былі [[Бася]] і Проня<ref>[https://web.archive.org/web/20100113052039/http://mogi.by/wiki/index.php/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%8F Проня] {{ref-ru}}</ref>. Магчыма, што зь дзяўчынай Проняй здарылася іншая неспадзёўка — яна быццам была з цыганскай сям’і і выпадкова ўтапілася, а яе кавалеры назвалі ў памяць аб ёй раку<ref>[http://library.mogilev.by/kray/Culture/r18p19.html Мясцовыя легенды і паданні]{{Недаступная спасылка|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Населеныя пункты на рацэ == === Гарады === У месцы ўпадзеньня ў Проню ракі [[Парасіца|Парасіцы]] знаходзіцца горад [[Горкі]], у месцы сутокаў Проні з рэкамі [[Быстрая (басэйн Дняпра)|Быстрай]] і [[Гольша]]й стаіць [[гарадзкі пасёлак|мястэчка]] [[Дрыбін]], ля вусьця — горад [[Прапойск]]. === Іншыя населеныя пункты === У '''[[Дубровенскі раён|Дубровенскім раёне]]''': в. [[Ланенка]], в. [[Лосеўка (Віцебская вобласьць)|Лосеўка]]; у '''[[Горацкі раён|Горацкім раёне]]''': в. [[Радзівонаўка (Горацкі раён)|Радзівонаўка]], в. [[Сава (вёска)|Сава]], в. [[Сенькава (Горацкі раён)|Сенькава]], в. [[Азаравічы]], в. [[Малая Каралёўка]], в. [[Вялікая Каралёўка]], в. [[Кузавіна]], в. [[Старажоўка]]; у '''[[Дрыбінскі раён|Дрыбінскім раёне]]''': в. [[Галовічы]]; у '''[[Чавускі раён|Чавускім раёне]]''': в. [[Будзіна (вёска)|Будзіна]], в. [[Скварск]], в. [[Прылёпаўка]], в. [[Пуцькі (Чавускі раён)|Пуцькі]], в. [[Старасельле (Чавускі раён)|Старасельле]], в. [[Ключ (Магілёўская вобласьць)|Ключ]], в. [[Загоранка]], в. [[Высокае (Чавускі раён)|Высокае]], в. [[Петухоўка (Асінаўскі сельсавет)|Петухоўка]], в. [[Дужаўка]]; у '''[[Прапойскі раён|Прапойскім раёне]]''': в. [[Чырвоная Слабада (Прапойскі раён)|Чырвоная Слабада]]. == Гідраграфія == [[Файл:RiverPronya9.JPG|міні|250пкс|Лес часта падступае да самых берагоў ракі]] Даўжыня 172 км. Вадазбор 4910 км². Сярэднегадавы выдатак вады ў вусьці 29,5 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5 [[праміле|‰]]<ref name="ВСЭ">[http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%8F%20%28%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B0,%20%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BA%20%D1%80.%20%D0%A1%D0%BE%D0%B6%29/ Проня ў Вялікай Савецкай Энцыкляпэдыі]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ГМЦ">[https://web.archive.org/web/20111026034842/http://www.pogoda.by/315/gid.html?ind=324 Гідрамэтцэнтар Беларусі] {{ref-ru}}</ref>. Цячэ пераважна [[Аршанска-Магілёўская раўніна|Аршанска-Магілёўскай раўнінай]]. Даліна добра распрацаваная, глыбокаўрэзаная, скрынкападобная, у вярхоўі невыразная; шырыня яе ад 0,4—0,6 км у верхняй плыні да 1—2 км у ніжняй. Берагі пераважна стромкія, абрывістыя, у верхняй плыні нізкія і забалочаныя, адкрытыя (вышыня 1—1,5 м, на асобных участках да 7 м), ніжэй за вусьце ракі [[Бася|Басі]] трапляюцца невялікія тэрасы. [[Абалона]] роўная, двухбаковая, сухая, лугавая; шырыня яе 0,25—0,5 км, у вусьці 0,8—1,2 км (на асобных участках звужаецца да 80 м), ніжэй за вусьце ракі [[Быстрая (басэйн Дняпра)|Быстрай]] пашыраецца да 3,8 км. Жыўленьне Проні зьмяшанае, пераважна сьнегавое<ref>[https://web.archive.org/web/20120111044846/http://kray.500mb.net/?p=1209 Река Проня] {{ref-ru}}</ref>. Рэчышча каналізаванае на працягу 19 км: ад вытоку да вусьця ракі [[Пнеўка|Пнёўкі]] (15 км) і ад паўднёвай ускраіны места [[Горкі|Горак]] уніз плыньню (4 км): на астатнім працягу зьвілістае, каля Горак разгаліноўваецца на некалькі рукавоў<ref name="АРП">[https://archive.is/20121128060251/pahod-info.livejournal.com/35061.html Описание реки Проня] {{ref-ru}}</ref>. Шырыня ракі ў межань 15—20 м, у ніжняй плыні месцамі да 50 м. Рака Проня на дзялянцы ад Горак да ўтоку Быстрай цячэ ў бязьлеснай зоне, а ад вёскі [[Равячына (Магілёўская вобласьць)|Равячына]] ў вузкім каньёне парослым кустамі. Кусты і вербы схіляюцца над вадой і часта заступаюць шлях, у тым ліку і заваламі. Гэтая дзялянка складае 30 кілямэтраў<ref name="АРП"/>. === Асноўныя прытокі === * ''Правыя'': [[Галыша]], [[Бася]], [[Раста]] * ''Левыя'': [[Моўчанка]], [[Пнеўка]], [[Парасіца]], [[Крывая (прыток Проні)|Крывая]], [[Быстрая (басэйн Дняпра)|Быстрая]], [[Радзебка]], [[Быстранка]], [[Вербаўка]], [[Кашанка]], [[Каменка (прыток Проні)|Каменка]], [[Рэкта (прыток Проні)|Рэкта]], [[Крупка (басэйн Дняпра)|Крупка]] === Водны рэжым === Найбольшы ўзровень разводзьдзя звычайна ў пачатку красавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем ад 2,8 м у верхнім да 3,8 м у ніжняй плыні. Замярзае ў вярхоўі ў канцы лістапада<ref name="ВСЭ"/>, ніжэй — у 1-й дэкадзе сьнежня<ref name="ВСЭ"/>; крыгалом у канцы сакавіка — пачатку красавіка<ref name="ВСЭ"/>. Прымае сьцёк зь сеткі мэліярацыйных каналаў. Улетку магчымы дажджавыя паводкі<ref name="ВСЭ"/><ref name="ГМЦ"/> У разводзьдзе затапляецца вадой на 10—40 сутак на глыбіню 0,4 м у верхняй плыні і 1,5— 2,5 мэтраў у ніжняй. Пры вёсцы [[Ляцягі|Ляцягах]] [[Прапойскі раён|Прапойскага раёну]] на рацэ знаходзіцца гідралягічны пост рачны 1 разраду р. Проня — в. Ляцягі<ref>[https://web.archive.org/web/20120111074624/http://www.meteo.ru/publish_law/izdan/docs/215.htm ПОСТАНОВЛЕНИЕ СОВЕТА МИНИСТРОВ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ 23 января 2007 г. № 75] {{ref-ru}}</ref>. === Флёра і фаўна === 20% водазбору пакрывае лес<ref name="ГМЦ"/>. З рыб водзяцца [[Шчупак звычайны|шчупак]] (Esox lucius), [[верхаводка]] (Alburnus alburnus), [[акунь звычайны]] (Perca fluviatilis), [[галавень]] (Leuciscus cephalus), [[лешч]] (Abramis brama). === Карысныя выкапні === Ля ракі вядомы залежы крэйды. Каля вёскі [[Скварск]]у знаходзяцца радовішчы тугаплаўкіх глінаў і будаўнічых пяскоў<ref>[https://web.archive.org/web/20110722072003/http://chausy.info/ Город Чаусы и Чаусский район] {{ref-ru}}</ref>. === Экалёгія === У раёне гораду Горак у раку часам зьліваюцца неачышчаныя сьцёкавыя воды з агульнагарадзкіх ачышчальных збудаваньняў, якія забруджваюць раку, што пацьвярджаеца задаволеным пазовам Дзяржаўнай інспэкцыі аховы жывёльнага і расьліннага сьвету пры Прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь да камунальных службаў Горак з прычыны шкоды, нанесенай рыбным запасах ракі Проні ў 2005 годзе<ref>[https://web.archive.org/web/20160313233212/http://www.lawbelarus.com/repub2008/sub15/text15979.htm РЕШЕНИЕ Хозяйственного суда Могилевской области от 20.12.2005] {{ref-ru}}</ref>. Вада ў раёне Горак брудная<ref name="РП">[https://web.archive.org/web/20131209112130/http://wmbel.net/htlm/pronia.htm река Проня] {{ref-ru}}</ref>. У 2011 годзе саўгас-камбінат «Горкі» забрудзіў раку Проня на працягу амаль 15 кілямэтраў<ref>[http://www.stfond.ru/articles.htm?id=7279 Рыбалка в Беларуси: проблемы и надежды] {{ref-ru}}</ref>. == Гісторыя == === Старажытныя часы === Абалона ракі Проня была абжытая людзьмі як мінімум з каменнага веку, пра што сьведчаць шматлікія гарадзішчы, разьмешчаныя па яе берагах. Пры вёсцы [[Радамля|Радалмі]] [[Чавускі раён|Чавускага раёну]] на адгор’ях правага берагу Проні, знаходзіцца гарадзішча зь дзьвюх умацаваных пляцовак. Паўночна-ўсходняя пляцоўка авальная ў пляне, памерамі 30×45 м. З паўночнага боку захаваліся парэшткі некалі высокага вала. Паўночна-заходняя пляцоўка аддзеленая ад першай вузкай глыбокай лагчынай, з боку плято прасочваюцца парэшткі двух валоў і равоў. Памеры пляцоўкі 30×40 м. За валамі, на поўнач гарадзішча, на плято, разьмяшчаўся неўмацаваны пасад-паселішча. Горад Радамля ўпершыню згаданы летапісам ў 1535<ref name="Гард">[http://ruina.ru/goroda2/sozh2.html#g473 Городища в бассейне реки Сож. Часть 2-я]</ref>. Пры вёсцы [[Высокае (Чавускі раён)|Высокім]] [[Чавускі раён|Чавускага раёну]], на мысе правага берагу ракі Проні, авальнае гарадзішча, памерамі 42×26 м. Паселішча абаронена дугападобнымі валам вышынёй 4 мэтры і ровам. Культурны пласт зьмяшчае ляпную (I тыс. н. э.) і ганчарную старажытнарускую кераміку XI—XIII стагодзьдзяў<ref name="Гард"/>. На левым беразе Проні пры вёсцы [[Сянькова|Сянькове]] знаходзіцца гарадзішча, на паўночны ўсход ад Прапойска — курганны магільнік, у 3,5 км — стаянка каменнага стагодзьдзя і паселішча эпохі Кіеўскай Русі, у 1 км на ўсход яшчэ шэраг стаянак каменнага веку, на правым беразе ў 2 км на поўнач ад в. [[Завад-Віравая|Завадзь-Віравая]] курганны магільнік<ref name="interfax">[http://www.interfax.by/article/14364 Проня]{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>. У гарадзкім парку Прапойску, на стромкім мысе правага берагу ракі Сожу, каля вусьця ракі Проні, старажытнае гарадзішча на Замкавай гары, памерамі 40×90 м. Захаваліся сьляды ўмацаваньняў: вала і рова. Тут знаходзіўся старажытнарускі Прупой (Прапошаск), упершыню згаданы ў грамаце [[Расьціслаў Мсьціславіч|Расьціслава Мсьціславіча]] ў 1136. Па зьвестках раскопак вал на селішчы ўзьведзены ў XII стагодзьдзі. На поўнач ад гарадзішча прасочваюцца парэшткі неўмацаванага пасаду<ref name="Гар">[http://ruina.ru/goroda2/sozh.html#g467 Городища в басьсейне реки Сож]{{ref-ru}}</ref>. === Новы час === [[Файл:Battle of Lesnaya.jpg|250пкс|міні|[[Бітва пад Лясной]]. ''Жан Марк Нацьё'' (1717)]] У 1708 годзе падчас [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікай Паўночнай вайны]] ў данясеньні камандуючага корпусам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Радзівон Баўр|Баўра|ru|Баур, Родион Христианович}} маскоўскаму гаспадару [[Пётар I|Пятру I]] называецца рака Проня<ref>{{Літаратура/Памяць/Прапойскі раён|к}}</ref>: {{цытата|<poem>Сяго верасьня 27 дзень у дарозе, не дайшоўшы да вёскі Бярозаўка, атрымаць ваш царскай вялікасьці ўказ праз Масора Чырыкава, і прыйшоў у тую вёску Бярозаўку, і стаў паміж вёсак Бярозаўка і Ўлукі. І сей ночы перайшоўшы цераз раку Проню, пайду да азначанага месца…</poem> {{Арыгінал|ru|<poem>Сего сентября 27 дня в пути, не дошед вёски Берёзовки, получилъ ваш царского величества указ через Масора Чирикова, и пришёл в тое вёску Берёзовку, и стал промеж вёсак Берёзовка и Улуки. И сей ночи переберязь реку Проню, пойду до указанного места…</poem>}}}} 28 верасьня 1708 году ў раёне вёскі [[Лясная (Магілёўская вобласьць)|Лясной]] на дзялянцы паміж Проняй і [[Сож|Сажом]] адбылася [[Бітва пад Лясной]], якую [[Пётар I]] называў «маці [[Палтаўская бітва|Палтаўскай бітвы]]»<ref name="ПТІ"/>. Падчас [[Вайна 1812 году|Вайны 1812 году]] Проню францускія войскі фарсіравалі двойчы — у дарозе на Маскву і назад. Пры адступленьні фарсіраваньне ракі адбылося ў раёне вёскі [[Галовічы|Галовічаў]] [[Дрыбінскі раён|Дрыбінскага раёну]]<ref name="ПТІ"/>. === Нямецка-савецкая вайна === [[Файл:Форсирование Прони.svg|міні|150пкс|Пазыцыйныя баі ў раёне Проні ў кастрычніку 1943 году]] Проня войскі [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] занялі ўжо ў сярэдзіне ліпеня 1941 году. 18 ліпеня 1941 году стралковая рота 107-га палка 55-я стралковая дывізія 1-га фармаваньня загінула пры абароне аўтадарожнага моста праз р. Проню ў [[Прапойск]]у<ref>[https://web.archive.org/web/20110105153652/http://region.mogilev.by/ru/node/7682 Мемориализация важнейших событий и увековечение памяти героев Великой Отечественной войны (1941—1945 гг.) на Могилевщине]{{ref-ru}}</ref>. У Горацкім раёне, у вярхоўях Проні і [[Мярэя|Мярэі]], 12 кастрычніка 1943 году адбыўся [[Бітва пад Ленінам|першы бой]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|1-я Варшаўская пяхотная дывізія (Польшча)|польскай дывізіі імя Тадэвуша Касьцюшкі|ru|1-я Варшавская пехотная дивизия (Польша)}}<ref name="ПТІ"/>. На гэтым месцы пабудаваны мэмарыял, а найбліжэйшая вёска названа [[Касьцюшкава]]<ref name="ПТІ"/>. У 1943—1944 гадох фронт стаяў на рацэ 9 месяцаў. Страты аднаго савецкага боку толькі на тэрыторыі Чавускага раёну склалі больш за 16 тысячаў чалавек<ref name="КБ"/> За час сьнежаньскіх баёў 1943 году на дзялянцы [[Скварск]] — [[Прылёпаўка]] — [[Пуцькі (Чавускі раён)|Пуцькі]] 290-я і 385-я стралковыя дывізіі страцілі да 1500 салдат. Прыкладна столькі ж стратаў было з боку немцаў. У гісторыю нямецка-савецкай вайны гэты эпізод увайшоў пад назвай «[[Прылёпаўскі пляцдарм]]»<ref name="КБ">[https://web.archive.org/web/20110825212533/http://pda.sb.by/post/32247/ Прони кровавые берега] {{ref-ru}}</ref>. У фарсіраваньні Проні ўдзельнічалі 10-я армія, 49-я армія, 50-я армія, 15 стралковых злучэньняў і далучаныя да іх артылерыйскія, танкавыя, авіяцыйныя і сапёрныя часткі<ref name="КБ"/>. == Турызм == Рака прадытная для сплаву на байдарках. Падчас падарожжа можна пабачыць найбліжэйшыя славутасьці і палюбавацца маляўнічымі краявідамі навакольля. У [[Ланенка|Ланенцы]] можна ўбачыць Пакроўскую царкву, пабудаваную ў пачатку XX стагодзьдзя<ref> {{Спасылка |url=https://globustut.by/lanenka/church_gallery.htm |выдавец=[[Глёбус Беларусі]] |загаловак=Ланенка, церковь Покровская |копія=https://web.archive.org/web/20120305022711/http://globus.tut.by/lanenka/church_gallery.htm |дата копіі=2012-03-05 |мова=ru}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120111033449/http://blogi.vitebsk.biz/sypraninzya/650/ Путешествие в прошлое. Фоторассказ] {{ref-ru}}</ref>. Пры вёсках [[Сянькова]], [[Радамля|Радамлі]] і [[Высокае (Чавускі раён)|Высокім]] можна знайсьці старыя гарадзішчы<ref name="Гард"/><ref name="interfax"/>. У вёсцы [[Будзіна (вёска)|Будзіна]] стаіць помнік у гонар прарыву абароны часткамі 49 арміі<ref>[https://web.archive.org/web/20160325155048/http://chausy.info/foto-budino/ Деревня Будино, памятник в честь прорыва обороны частями 49 армии]</ref>. У вёсцы [[Кузьмінічы (Магілёўская вобласьць)|Кузьмінічах]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130128020220/http://chausy.info/foto-kuzminichi/ Захоронение в деревне Кузьминичи (Кузьминки, Кузьмичи) Чаусского района]</ref> і в. [[Петухоўка (Асінаўскі сельсавет)|Петухоўка]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160327124831/http://chausy.info/foto-petuhovka/ Захоронение в деревне Петуховка Чаусского района]</ref> ёсьць брацкія магілы савецкіх воінаў, а ў вёсцы [[Прылёпаўка|Прылёпаўцы]]<ref>[https://web.archive.org/web/20090619025826/http://www.chausy.mogilev-region.by/ru/region/new_3 История Чаусского района] {{ref-ru}}</ref> — мэмарыял часоў нямецка-савецкай вайны. У вёсцы [[Петухоўка (Асінаўскі сельсавет)|Петухоўцы]] знаходзіцца помнік прыроды мясцовага значэньня [[Байкоўскія крыніцы]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120304082552/http://sportextreme.by/content/view/1265/145/ Экологический туризм: по криницам Чаусского района] {{ref-ru}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20161017173457/http://mw2.google.com/mw-panoramio/photos/medium/47961722.jpg Фота ля крыніцы]</ref>. У Горках можна пабачыць [[Батанічны сад Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі]], закладзены ў 1848 годзе паводле праекту А. Кампіёні. На сёньняшні дзень гэты выдатны ляндшафтавы аб’ект налічвае больш за 1000 відаў і разнавіднасьцяў расьлінаў<ref name="interfax"/><ref>[https://web.archive.org/web/20160304234235/http://ecoedu.iseu.by/?r=m10&id=20 АГРОЭКОЛОГИЧЕСКОЕ ОБРАЗОВАНИЕ В РЕСПУБЛИКЕ БЕЛАРУСЬ] {{ref-ru}}</ref>, яго дэндрарый у 1963 годзе быў абвешчаны Батанічным помнікам прыроды рэспубліканскага значэньня<ref>[https://web.archive.org/web/20160305060643/http://blog.baa.by/?p=269 Путешествие по академии. Фильм 3: Ботанический сад] {{ref-ru}}</ref>. Цяпер на тэрыторыі Батанічнага саду расьце каля 400 відаў і разнавіднасьцяў дрэў, кустоў, каля паўтысячы лекавых і іншых расьлінаў. У аранжарэі растуць трапічныя і субтрапічныя віды расьлінаў, якіх налічваецца больш за 300<ref>[https://web.archive.org/web/20131017170802/http://www.blr.cc/info/bgsa/ Белорусская государственная сельскохозяйственная академия] {{ref-ru}}</ref>. == Проня ў культуры == === У літаратуры === Проні прысьвяцілі вершы [[Аляксей Пысін]]<ref>[http://knihi.com/Alaksiej_Pysin/Pronia.html А. В. Пысін. Проня]</ref> і Алесь Корнеў<ref>[https://web.archive.org/web/20120111152353/http://tvory.byhost.org/index.php?option=com_content&view=article&id=64&Itemid=65 Святліца. Літаратурны альманах г. Баранавічы]</ref>. Яна згадваецца ў рамане [[Леанід Левановіч|Леаніда Левановіча]] «Бесядзь цячэ ў акіян»<ref>[http://piatrylava.blog.tut.by/besyadz-tsyache-u-akiyan-raman/ Бесядзь цячэ ў акіян — раман]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Падзеі твору [[Уладзімер Усьпенскі|Ўладзімера Ўсьпенскага]] «Невядомыя салдаты» («{{мова-ru|Неизвестные солдаты}}»), які быў адзначаны<ref>[https://web.archive.org/web/20100628200256/http://kollektorplus.ru/article/1775/ 11 октября исполнилось бы 80 лет писателю Владимиру Успенскому]{{ref-ru}}</ref> [[Міхаіл Шолахаў|Міхаілам Шолахавым]], як «найлепшы твор аб [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайне]]», а таксама ў кнізе Дзеева і Пятрэнкі «Прастрэляныя кілямэтры»<ref>[http://www.lyudinovo.org/info/164-2011-12-05-22-02-39 Деев В., Петренко Р. Простреленные киломэтры]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref> адбываюцца таксама і падчас фарсіраваньня Проні. === У выяўленчым мастацтве === [[Мікалай Рыжоў]] назваў сваю выстаўку «Прыгажуня Проня» і прысьвяціў Проні некалькі сваіх карцін<ref>[http://city.mogilev.by/content/view/6891/123/lang,bel/ Выстава «Прыгажуня Проня» адкрыецца заўтра ў Магілёве]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, таксама яна намалявана на акварэлі [[Мікалай Арасланаў|Мікалая Арасланава]] «Апошні лёд на Проні»<ref>[https://web.archive.org/web/20110513201731/http://chausy.info/akvareli/ Акварели Арасланова]{{ref-ru}}</ref>. [[Яўген Зайцаў]] у 1954 годзе стварыў палатно «Вечар на рацэ Проні»<ref>[https://web.archive.org/web/20160305033832/http://dkmf.by/detail-author-item.html?author_item_id=334 Я. А. Зайцаў]</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Блакітная кніга Беларусі}} С. 296—297. * {{Літаратура/Энцыкляпэдыя прыроды Беларусі|4}} * Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил. * Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971. == Вонкавыя спасылкі == * [http://govorim.by/mogilevskaya-oblast/gorki/novosti-gorok/4842-pronya-vyyshla-z-berago-horkiinfo.html Фатаздымкі Проні] * [https://web.archive.org/web/20160401112628/http://chausy.info/vozera/ Легенда пра Заклятае возера і Проню] {{Каардынаты|53|54|10.21|паўночнае|31|00|50.02|усходняе|выяўленьне=загаловак}} {{Рэкі Беларусі}} {{Добры артыкул}} [[Катэгорыя:Басэйн Дняпра]] [[Катэгорыя:Рэкі Дубровенскага раёну]] [[Катэгорыя:Рэкі Горацкага раёну]] [[Катэгорыя:Рэкі Прапойскага раёну]] [[Катэгорыя:Рэкі Чавускага раёну]] krm601n5try97w78c6l94570t8he1z3 Таўцівіл Кейстутавіч 0 49557 2694646 2503634 2026-10-03T20:06:22Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694646 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Таўцівіл (неадназначнасьць)}} {{Манарх | Імя = Таўцівіл | Лацінка = Taŭcivił | Тытул = | Жанчына = | Партрэт = | Памер = | Апісаньне = | Імя пры нараджэньні = | Пасада = | Пачатак тэрміну = | Канец тэрміну = | Каранацыя = | Дата нараджэньня = каля 1355 | Месца нараджэньня = | Дата сьмерці = верасень 1390 | Месца сьмерці = | Дата пахаваньня = | Месца пахаваньня = | Папярэднік = | Наступнік = | Нашчадкі = | Каралеўскі дом = | Дынастыя = | Каралеўскі гімн = | Каралеўскі дэвіз = | Сужэнец = | Бацька = [[Кейстут]] | Маці = | Сайт = }} '''Таўціві́л Ке́йстутавіч''' (у каталіцтве '''[[Конрад]]'''; 1355? — верасень 1390) — літоўскі князь, сын [[Вялікі князь літоўскі|вялікага князя]] [[Кейстут]]а. Быў актыўным паплечнікам [[Вітаўт]]а ў ягоным змаганьні зь [[Ягайла]]м за вялікакняскую ўладу. == Імя == {{Асноўны артыкул|Таўцівіл (імя)}} Тэўдавіл (Theudowills) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 152.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Таўтвід|Таўдвід]], [[Таўцівін|Таўтвін]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Teutwin, Teutgerdis) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, германскага þeudo<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, а аснова [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільбут]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Таўцівіл азначае «воля роду»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.</ref>. Адпаведнасьць імя Таўтвіла германскаму імю Theowilh сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: ''minen bruder herczog Tewtewiln das her in gegeben hatte'' (''Tewtewil''; [[Мэмарыял Вітаўта]], 1390 год)<ref>[[Алег Ліцкевіч|Лицкевич О. В.]] «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 266.</ref>; ''Thowtiwil'' (18 студзеня 1401 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0jchAQAAMAAJ&q=%40Thowtiwil#v=snippet&q=%40Thowtiwil&f=false S. 72].</ref>; ''Theowothowil'' (каля 23 красавіка 1430 году)<ref>Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 2. — Cracoviae, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FC6aOCae2PkC&q=Theowothowil#v=snippet&q=Theowothowil&f=false P. 238].</ref>; ''Thotwil'' ([[Ян Длугаш]]). == Біяграфія == У 1382 годзе па забойстве Ягайлам Кейстута й уцёкаў Вітаўта з [[ВКЛ]] быў пазбаўлены Ягайлам [[Наваградзкае княства|Наваградзкага княства]], якім кіраваў разам з братам [[Войдат]]ам. Далучыўся да Вітаўта, 21 кастрычніка 1383 году хрысьціўся ў [[каталіцтва]]. Загінуў у гэтым змаганьні падчас аблогі [[Вільня|Вільні]] супольным войскам Вітаўта й [[крыжакі|крыжакоў]]. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} [[Катэгорыя:Кейстутавічы]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў XIV стагодзьдзі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1390 годзе]] ojcmfhm3d9dlv4q9s1sashxcpzx20ms Любавічы 0 55495 2694659 2469174 2026-10-03T20:19:30Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694659 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Населены пункт/Расея |Назва = Любавічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любавічаў |Лацінка = Lubavičy |Назва расейскай мовай = |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Суб’ект фэдэрацыі = [[Смаленская вобласьць]] |Від раёну = |Раён = [[Руднянскі раён (Смаленская вобласьць)|Руднянскі]] |Від паселішча = |Паселішча = [[Любавіцкае сельскае селішча (Руднянскі раён)|Любавіцкае]] |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 460 |Год падліку колькасьці = 2007 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Паштовы індэкс = 216774 |Тэлефонны код = 48141 |АКАТУ = |Выява = Церковь в Любавичах.JPG |Апісаньне выявы = Прачысьценская царква |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 50 |Шырата сэкундаў = 2 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 57 |Даўгата сэкундаў = 29 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Любаві́чы''' — вёска ў [[Расея|Расеі]], каля ракі [[Малая Бярэзіна|Малой Бярэзіны]]. Цэнтар [[Любавіцкае сельскае паселішча (Руднянскі раён)|сельскага паселішча]] [[Руднянскі раён (Смаленская вобласьць)|Руднянскага раёну]] [[Смаленская вобласьць|Смаленскай вобласьці]]. Насельніцтва на 2007 год — 460 чалавек. Знаходзяцца за 15 км на паўднёвы захад ад [[Рудня (горад)|Рудні]], за 8 км ад [[Беларуска-расейская граніца|граніцы]] зь [[Беларусь]]сю. Любавічы — даўняе [[мястэчка]] [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыны]] (частка [[Віцебскае ваяводзтва|Віцебшчыны]]), на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]. Да нашага часу тут захавалася царква Прачыстай Багародзіцы ў стылі [[віленскае барока|віленскага барока]], помнік архітэктуры XVIII ст. == Назва == {{Асноўны артыкул|Люб}} Імя Люба (Leubo, Lubo, Liuba) можа мець як [[Славянскія мовы|славянскае]], так і [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Leubo%2C+Lubo%2C+Liuba%2C+Liuvo#v=snippet&q=Leubo%2C%20Lubo%2C%20Liuba%2C%20Liuvo&f=false S. 1019].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Lubavičy, Rynak. Любавічы, Рынак (A. Adam, 1812).jpg|значак|зьлева|Рынак. А. Адам, 1812 г.]] Упершыню Любавічы ўпамінаюцца ў 1642 годзе як мястэчка [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]]<ref>НГАБ, ф. 1775, воп. 1, спр. 1, с. 365</ref>. Паселішча значыцца ў лісьце маскоўскага гаспадара [[Аляксей Міхайлавіч|Аляксея Міхайлавіча]] ад 30 красавіка 1655 году. Пазьней ім валодалі князі [[Любамірскія]], якія збудавалі тут мураваную царкву. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] (1772 год) Любавічы апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у [[Аршанскі павет|Аршанскім павеце]] [[Магілёўская губэрня|Магілёўскай губэрні]]. На 1784 год тут было 243 двары, зь іх 178 належалі хрысьціянам, 65 — юдэям<ref>{{Літаратура/Мястэчкі Беларусі (2010)|к}} С. 429.</ref>. У 1798 годзе адбыўся вялікі пажар, па якім мястэчка адбудавалі на тым жа месцы<ref>{{Літаратура/Мястэчкі Беларусі (2010)|к}} С. 310.</ref>. У [[Вайна 1812 году|Вайну 1812 году]] ў Любавічах 2 тыдні стаяў корпус маршала напалеонаўскага войска Груні. У XIX — пачатку XX стагодзьдзяў у мястэчку праходзіў найбольшы ў ваколіцах Хрышчанскі кірмаш<ref>{{Літаратура/Мястэчкі Беларусі (2010)|к}} С. 118.</ref> з абарачэньнем больш за 1,5 млн рублёў. На 1860 год — 1 мураваны і 312 драўляных будынкаў, працавалі скарбовая жыдоўская вучэльня (16 вучняў) і гарбарня. У XIX ст. Любавічы сталі буйным рэлігійным цэнтрам: тут паўстала новая плынь у [[юдаізм|юдаізьме]] — [[Хабад]] (Хабад-Любавіч, Любавіцкі хасідызм). У мястэчку дзеялі 3 малітоўныя школы і велізарная бібліятэка, якую за часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] пераправілі ў [[Масква|Маскву]], у Румянцаўскі музэй (цяпер [[Расейская дзяржаўная бібліятэка]]). У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] 4 лістапада 1941 году нацысты зьнішчылі ў Любавічах 483 жыды. === Найноўшы час === 25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Любавічы абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]], аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічна беларускімі тэрыторыямі]] ў склад [[РСФСР]]. У 1924 годзе Любавіцкую воласьць (разам з [[Рудня (горад)|Руднянскай]] і [[Мікулін]]скай) не вярнулі [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]. Статус паселішча панізілі да вёскі. <gallery caption="Мястэчка на старых здымках" widths="215" heights="180" class="center"> Lubavičy, Rynak, Bazylanski. Любавічы, Рынак, Базылянскі (I. Pulner, 1930).jpg|Рынак. Царква, 1930 г. Lubavičy, Rynak. Любавічы, Рынак (I. Pulner, 1930) (2).jpg|Рынак, 1930 г. Lubavičy, Centralnaja. Любавічы, Цэнтральная (1943).jpg|Цэнтральная вуліца, 1943 г. </gallery> == Насельніцтва == === Дэмаграфія === * '''XVIII стагодзьдзе''': 1784 год — 8595 чал.<ref>{{Літаратура/Мястэчкі Беларусі (2010)|к}} С. 58.</ref> * '''XIX стагодзьдзе''': 1857 год — 2,5 тыс. чал.; 1860 год — 1516 чал., зь 978 юдэяў<ref>Kuściński M. Lubawicze // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/392 392].</ref> * '''XX стагодзьдзе''': 1910 год — 1592 чал.<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 124.</ref>; 1998 год — 545 чал.<ref>Смоленская область: Энциклопедия в 2 т. / Редкол.: Г. С. Меркин (отв. ред.) и др. Т. 2: А—Я. — Смоленск: СПГУ, 2003.</ref> * '''XXI стагодзьдзе''': 2007 год — 460 чал. === Інфраструктура === У Любавічах працуюць дашкольная ўстанова, сярэдняя школа, бібліятэка, дом культуры. == Турыстычная інфармацыя == [[Файл:Graves of founders of Lubavitchy Hasidic branch.JPG|міні|Старыя юдэйскія могілкі]] [[Файл:Lyubavichi 1988 Anatoly Nalivaev.jpg|значак|160пкс|А. Наліваеў, 1988 г.]] === Славутасьці === * Могілкі юдэйскія. Капліца * Царква Прачыстай Багародзіцы (XVIII—XIX стагодзьдзі; [[Кіеўская, галіцкая і ўсяе Русі мітраполія (уніяцкая)|Сьвяты Пасад]], цяпер у валоданьні [[Маскоўскі патрыярхат|Маскоўскага патрыярхату]]). === Страчаная спадчына === * Сынагога * Царква == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Мястэчкі Беларусі (2010)}} * {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5}} * Смоленская область: Энциклопедия в 2 т. / Редкол.: Г. С. Меркин (отв. ред.) и др. Т. 2: А—Я. — Смоленск: СПГУ, 2003. — 624 с. == Вонкавыя спасылкі == * {{Радзіма майго духу|lyubavichy}} * Тумар Б., Мікулевіч С. [https://web.archive.org/web/20200807221325/https://nn.by/index.php?c=ar&i=2817 Адзін дзень у Расеі], [[Наша Ніва]], 21 ліпеня 2006 г. {{Месты і мястэчкі гістарычнай Аршаншчыны}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] e25iicmy0150lasyx0hwvldapkj2e7y Любашкі 0 58772 2694650 2545050 2026-10-03T20:17:28Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694650 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Любашкі |Лацінка = Lubaški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любашкаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = XIX стагодзьдзе |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]] |Раён = [[Камянецкі раён|Камянецкі]] |Сельсавет = [[Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)|Дзьмітравіцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 54 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 225065<ref name="belpost">{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = | url = http://zip.belpost.by/street/lyubashki-brest-kameneckiy-dmitrovichskiy| загаловак = Почтовые индексы улиц деревни Любашки| фармат = | назва праекту = Каменецкий район| выдавец = [[Белпошта]]| дата = 12 чэрвеня 2013| мова = ru| камэнтар = }}</ref> |СААТА = 1240820071<ref>{{Maps.by}}</ref> |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 28 |Шырата сэкундаў = 24 |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 39 |Даўгата сэкундаў = 12 |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Люба́шкі'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 168.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля [[Атоцкі канал|Атоцкага каналу]]. Уваходзяць у склад [[Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)|Дзьмітравіцкага сельсавету]] [[Камянецкі раён|Камянецкага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 17&nbsp;км на паўночны захад ад [[Камянец|Камянцу]], за 56&nbsp;км на поўнач ад [[Берасьце|Берасьця]], за 25&nbsp;км на паўночны ўсход ад [[чыгунка|чыгуначнай]] станцыі [[Высока-Літоўск (станцыя)|Высока-Літоўск]] (лінія [[Берасьце]]&nbsp;—&nbsp;[[Беласток]]). == Назва == {{Асноўны артыкул|Любш}} Любіш (Lubisch) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Lubisch#v=snippet&q=Lubisch&f=false S. 46].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. == Гісторыя == У сярэдзіна XIX ст. сяло ў [[Войская воласьць|Войскай воласьці]] [[Берасьцейскі павет (Гарадзенская губэрня)|Берасьцейскага павету]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. Паводле 10-й [[Рэвізія (перапіс насельніцтва)|рэвізіі]] (1857 год) 277 рэвіскіх душ, дзяржаўная ўласнасьць. На 1890 год Любашкаўскай сельскай грамадзе належала 622 [[Дзесяціна (мера плошчы)|дзесяціны]] [[Ворная зямля|ворыўнай]] зямлі, царкве належалі 42 дзесяціны. Паводле [[Перапісы насельніцтва Расеі|перапісу]] 1897 году, у вёсцы 58 двароў, 453 жыхары, хлебазапасная крама, 5 ветраных [[млын]]оў, 2 [[Кузьня|кузьні]], царква. У выніку [[польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] згодна з [[Рыская мірная дамова 1921 году|Рыскім мірам]] (1921 год) у складзе [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], у [[Войская гміна|Войскай гміне]] [[Берасьцейскі павет (1919—1939)|Берасьцейскага павету]] [[Палескае ваяводзтва|Палескага ваяводзтва]]. На 1923 год 51 гаспадарка, 271 жыхар. З 1928 году ў [[Дзьмітравіцкая гміна|Дзьмітравіцкай гміне]] [[Берасьцейскі павет (1919—1939)|таго ж павету]]. У выніку [[пакт Молатава — Рыбэнтропа|пакту Молатава — Рыбэнтропа]] (1939 год) у складзе [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]] [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]. З 1940 году вёска ў [[Агародніцкі сельсавет (1940—1962)|Агародніцкім сельсавеце]] [[Камянецкі раён|Камянецкага раёну]] Берасьцейскай вобласьці, 87 двароў, 425 жыхароў. За часамі [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў жніўні 1941 году нямецкія захопнікі расстралялі ў Клепачоўскім лесе 6 жыхароў вёскі, у тым ліку 3 дэпутатаў сельсавету. На франтах Другой сусьветнай вайны загінулі і прапалі бязь вестак яшчэ 6 жыхароў вёскі. На 1948 год у пачатковай школе 48 вучаняў. У 1949 годзе ў вёсцы арганізаваны калгас «Ленінскі камсамол», з 1951 году ў калгасе «Новы шлях», з 1962 году ў саўгасе «Белавескі» (у 1982 годзе перайменаваны ў «Першамайскі», у 1991 годзе рэарганізаваны ў калгас). З 1964 году ў [[Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)|Дзьмітравіцкім сельсавеце]] [[Камянецкі раён|Камянецкага раёну]]. == Насельніцтва == * 1905 год — 519 чалавек * 1960 год — 318 чалавек * 1970 год — 213 чалавекі * 2010 год — 54 чалавекі * 2005 год — 46 чалавек, 32 двары<ref name="CitiesVillages">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|4-2к}} С.&nbsp;60</ref> * 1999 год — 83 чалавекі == Эканоміка == У складзе СВК «Хадасы». == Славутасьці == У навакольлі вёскі ва ўрочышчы Курганы захаваўся курганны могільнік XI—XII стагодзьдзяў. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|4-2}} С.&nbsp;59—60. {{Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)}} {{Камянецкі раён}} [[Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі]] fajnh50lyc7kt0c3jaonf8n8o4p11zb Жыжмары 0 61407 2694577 2530049 2026-10-03T14:37:08Z ~2026-53249-89 100467 /* Назва */ 2694577 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Жыжмары |Лацінка = Žyžmary |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Жыжмараў |Назва летувіскай мовай = Žiežmariai |Герб = Ziezmariai COA.gif |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1495 |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Ковенскі павет|Ковенскі]] |Раён = [[Кашадарскі раён|Кашадарскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = 3.82 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 3730 |Год падліку колькасьці = 2010 |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = 346 |Паштовы індэкс = LT-4240 |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = Ziezmariu aikstė.JPG |Апісаньне выявы = Касьцёл Сьвятога Якуба Апостала |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 48 |Шырата сэкундаў = 20 |Даўгата градусаў = 24 |Даўгата хвілінаў = 26 |Даўгата сэкундаў = 20 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Жыжмары''', '''Жыжморы'''<ref>[http://brama.brestregion.com/nomer6/artic03.shtml Пуслоўскія] // Гістарычная брама. № 2 (6), 1998.</ref><ref>[[Алег Ліцкевіч|Ліцкевіч А.]] Распараджэнні Жыгімонта Аўгуста адносна ўласных гаспадарскіх (вялікакняскіх) маёнткаў пасля заключэння Люблінскай уніі 1569 году // «Metriciana». Том ІІІ. — {{Менск (Мн.)}}, 2004. {{ISBN|985-6374-03-0}}.</ref> ({{мова-lt|Žiežmariai|скарочана}}) — [[горад|места]] ў [[Летува|Летуве]], на рацэ [[Стрэва|Стрэве]]. Цэнтар [[Жыжмарскае гарадзкое староства|мескага]] і [[Жыжмарскае староства|сельскага]] старостваў [[Кашадарскі раён|Кашадарскага раёну]] [[Ковенскі павет|Ковенскага павету]]. Насельніцтва на 2010 год — 3730 чалавек. Знаходзяцца за 6 км на поўдзень ад [[Кашадары|Кашадараў]], каля аўтамабільнай дарогі [[Вільня]] — [[Клайпеда]]. Жыжмары — [[Магдэбурскае права|магдэбурскае]] [[места]] [[Троцкі павет|гістарычнай Троччыны]], на старажытным гасьцінцы паміж Вільняй і [[Коўна]]й. Цэнтар нягродавага [[староства]] і месца правядзеньня соймікаў [[старадуб]]скай шляхты ([[ліцьвіны Севершчыны]]) па захопе [[Старадубскі павет|Старадубскага павету]] [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавай]]. Пад Жыжмарамі знаходзяцца [[Агінты]] — маёнтак князёў [[Агінскія|Агінскіх]], ад якога ўтварылася прозьвішча гэтага [[Русіны (гістарычны этнонім)|рускага з паходжаньня]] [[Ліцьвіны|літоўскага]] роду. == Назва == {{Асноўны артыкул|Шырмер}} Сысымір, пазьней Сысмар, Сысмэр, Сырмар або Сырмэр (Sisimir, Sismar<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sismar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sismar], MyHeritage</ref>, Sismer<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sismer Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sismer], MyHeritage</ref>, Sirmar<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sirmar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sirmar], MyHeritage</ref>, Sirmer<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sirmer Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sirmer], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Sisimir#v=snippet&q=Sisimir&f=false S. 1346].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сыр (імя)|сір- (сіс-, сур-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сіргоўд]], [[Сіргут]], [[Сысымунд|Сірмонт]]; германскія імёны Siriaud, Sireguti, Sirmont) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sisu 'чароўны сьпеў, заклён'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, а аснова [[Міра (імя)|-мер- (-мар-, -мір-)]] (імёны ліцьвінаў [[Маргела]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Нетымер]]; германскія імёны Mergell, Waldmer, Nitimerus) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] meris 'славуты, выбітны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. У [[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах|Паведамленьняў аб літоўскіх дарогах]] упамінаюцца як ''Sysmare'' / ''Sisemare''<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Sysmare#v=snippet&q=Sysmare&f=false S. 700, 707].</ref>. [[Тапонім]] Жыжмары зьвязваюць з ракой [[Жыжмара]]й, якая, аднак, знаходзіцца далёка на ўсход ад сучаснага места (мяркуюць, што паселішча зь нейкіх невядомых прычынаў перанесьлі)<ref>Vanagas A. Lietuvos miestų vardai (antrasis leidimas). — Vilnius, Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2004. P. 280—281.</ref>. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Žiežmariai coats of arms in 1791.jpg|міні|150пкс|зьлева|Мескі герб, 1792 г.]] Першы пісьмовы ўспамін пра Жыжмары датуецца 1495 годам, калі вялікі князь [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] перадаў іх сваёй жонцы [[Алена Іванаўна|Алене Іванаўне]]<ref name="evkl">{{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 219.</ref>. У пачатку XVI стагодзьдзя тут збудавалі драўляны касьцёл Сьвятога Якуба Апостала, пры якім дзеяла школа. 3 жніўня 1511 году вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] даў наказ намесьніку жыжмарскаму: ''«Вялелі есма ў таго касьцёла жыжмарскага меці каплана, што бы ўмеў [[Ліцьвіны#Літоўская мова|па­літоўскі]] казаці, і містра»''<ref name="Urban-2001-32-33">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 32—33.</ref>. Пад 1522 годам Жыжмары ўпамінаюцца як [[места]], якое з 1534 году было ў валоданьні зьбеглага з [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] князя С. Ф. Бельскага, з 1549 году — каралевы і вялікай княгіні [[Барбара Радзівіл|Барбары Радзівіл]]. У XVI—XVIII стагодзьдзях Жыжмары былі цэнтрам нягродавага староства, якое звычайна знаходзілася ў трыманьні магнатаў. У [[Вайна 1654—1667 гадоў|вайну Расеі з Рэччу Паспалітай]] (1654—1667) маскоўскія захопнікі зруйнавалі Жыжмары разам з касьцёлам<ref name="evkl"/>. У 1669 годзе сярод вернікаў мясцовай парафіі ўпамінаецца [[старалітва]]{{Заўвага|{{мова-la|«…conversio colonorum, Stara Litva dictorum, praesertim in bonis m[agnifici] d[omini] Oginski, sit menti et cordi apud r[everendus] d[ominus] parochus»|скарочана}}<ref>Kamuntavičienė V. Jotvingiai «Senoji Lietuva» ir jų tikėjimas. XVII a. // Terra Jatwezenorum. Nr. 5, 2013. P. 68.</ref>}}, якую шэраг крыніцаў зьвязваюць з [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінамі]]. У [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікую Паўночную вайну]] (1700—1721) места спазнала чарговыя спусташэньні. У 1777—1793 гадох у Жыжмарах знаходзілася намінальная сталіца захопленага Масквой [[Старадубскі павет|Старадубскага павету]], тут праводзіліся соймікі старадубскай шляхты<ref>{{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 220.</ref>. 14 лютага 1792 году кароль і вялікі князь [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі]] надаў месту [[Магдэбурскае права]] і герб з выявай Сьвятога Станіслава Біскупа. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) Жыжмары апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у Троцкім павеце Віленскай губэрні. У 2-й палове XIX ст. у мястэчку было 8 мураваных і 271 драўляны будынак, існавалі Рынак, а таксама Ковенская, Віленская, Дворная і Жосьлеўская вуліцы. За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў 1915 годзе Жыжмары занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]] === Найноўшы час === Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікай]] і Летувой у 1919 годзе Жыжмары апынуліся ў складзе Летувы. За часамі [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] з чэрвеня 1941 да 1944 году места знаходзілася пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. == Насельніцтва == === Дэмаграфія === * '''XIX стагодзьдзе''': 1880 год — 3500 чал., зь іх 849 каталікоў, 23 праваслаўныя, 22 стараверы, 1310 юдэяў<ref>Witanowski M. Żyżmory // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/927 S. 927].</ref> * '''XX стагодзьдзе''': 1970 год — 1767 чал.; 1979 год — 2622 чал.; 1989 год — 3523 чал. * '''XXI стагодзьдзе''': 2001 год — 3884 чал.; 2010 год — 3730 чал. === Інфраструктура === У Жыжмарах працуюць школа, дашкольная ўстанова, пошта і бібліятэка. == Турыстычная інфармацыя == === Славутасьці === * Касьцёл Сьвятога Якуба Апостала (1924) * Помнік волі * Сынагога == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|3}} * {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14}} {{Гарады Летувы}} {{Месты і мястэчкі гістарычнай Троччыны}} [[Катэгорыя:Гарады Летувы]] 676l7zn3eroog803lexjtp8i3p7vihr Эйшышкі 0 61409 2694578 2538037 2026-10-03T14:38:48Z ~2026-53249-89 100467 /* Назва */ 2694578 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Эйшышкі |Лацінка = Ejšyški |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Эйшышкаў |Назва летувіскай мовай = Eišiškės |Герб = Eisiskes_COA.png |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1384 |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Віленскі павет|Віленскі]] |Раён = |Староства = |Мэр = |Плошча = 7 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 3575 |Год падліку колькасьці = 2010 |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = 380 |Паштовы індэкс = LT-17116 |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = Eišiškėsbažn4.JPG |Апісаньне выявы = Касьцёл Ушэсьця Гасподняга |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 10 |Шырата сэкундаў = 10 |Даўгата градусаў = 24 |Даўгата хвілінаў = 59 |Даўгата сэкундаў = 50 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Эйшы́шкі''' ({{мова-lt|Eišiškės|скарочана}}) — [[горад|места]] ў [[Летува|Летуве]], на рацэ [[Вярсока|Вярсоцы]]. Уваходзяць у склад [[Салечніцкі раён|Салечніцкага раёну]] [[Віленскі павет|Віленскага павету]]. Насельніцтва на 2010 год — 3575 чалавек. Знаходзяцца за 33 км ад [[Салечнікі|Салечнікаў]], за 70 км на паўднёвы захад ад [[Вільня|Вільні]], каля [[Беларуска-летувіская граніца|беларуска-летувіскай граніцы]]; на аўтамабільнай дарозе [[Вільня]] — [[Горадня]]. Эйшышкі<ref>[https://web.archive.org/web/20130324232227/http://slounik.org/nn/%D1%8D%D0%B9 Эйшышкі] // {{Літаратура/Слоўнік беларускай мовы (клясычны правапіс, 2001)}}</ref> — даўняе [[Магдэбурскае права|магдэбурскае]] [[мястэчка]] [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыны]] (частка [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыны]]), на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Унебаўзяцьця Панскага, помнік архітэктуры XIX ст. == Назва == {{Асноўны артыкул|Эйка|Эйса}} Паводле [[Хроніка Быхаўца|Хронікі Быхаўца]], назва паселішча ўтварылася ад імя яго заснавальніка легендарнага князя Эйкшы (Эйкшыса)<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 130.</ref>{{Заўвага|Прыклады імёнаў з [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]]: «''Емелюс, кроль албанский, учинил Ромуля и Румулюся… Устиагес, кроль медский… кроль напреднейши гишпанский Болгорос… зостал вторым царем гишпанским по отцу своем и деду, которому то имя дано Габис… Париса сына Приамусового, кролевича троянского''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 39—40.</ref>}}. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, які разьвівае [[Германскія мовы|германскую]] (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], зьвяртае ўвагу на тое, што імя Эйкша (Айкша) адпавядае старажытнаму германскаму імю Aiko (Aicus, Eccho, Eigio), якое паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agi 'лязо, булат'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. У [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]] адзначалася германска-славянскае імя [[Якша]]<ref>Sitzmann A. Die skandinavischen Personennamen in den Birkenrindeninschriften // Scando-Slavica. T. 53, 2007. S. 27—28.</ref>, у Чэхіі — германскае імя Eysch<ref>Wenzel W. Personennamen des Amtes Schlieben // Onomastica Slavogermanica. III. — Berlin, 1967. S. 49.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва ўсходнегерманскіх мовах быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: ''Wesisken'' і ''Eykschissken'' (1384); ''Eyksiskindorfee'' (1387); ''Eyxyszki'' (1492); ''Ejszyszki'' (1400); ''Ейшышки'' (1470); ''Еишышки'' (1553 год)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 166.</ref>. == Гісторыя == [[Файл:Ejšyški. Эйшышкі (1937).jpg|150px|значак|Праект мескага гербу, 1937 г.]] === Вялікае Княства Літоўскае === Першы пісьмовы ўспамін пра Эйшышкі датуецца 1384 годам і зьмяшчаецца ў дамове паміж [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікім князем]] [[Вітаўт]]ам і [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскім ордэнам]]. Тым часам, паводле сьведчаньня гісторыка і этнографа першай паловы XIX ст. Ёсіфа Ярашэвіча, на юдэйскіх могілках мястэчка знаходзіўся надмагільны камень з надпісам «1170». У 1398 годзе ў Эйшышках збудавалі першы касьцёл. З 1524 году дзеяла школа. За часамі [[Вайна 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай]] (1654—1667) у 1655 годзе Эйшышкі захапіла і ўшчэнт зруйнавала [[Маскоўская дзяржава|маскоўскае]] войска, другі раз мястэчка спалілі швэды ў [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікую Паўночную вайну]]. У XVII стагодзьдзі [[Сьпіс каралёў польскіх|кароль]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] [[Ян Сабескі]] надаў Эйшышкам [[Магдэбурскае права]] і герб<ref>Міхневіч У. [http://www2.polskieradio.pl/zagranica/il/news/artykul106101.html Эйшышкі — на старадаўнім тракце зь Вільні ў Кракаў праз Варшаву]{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 10 красавіка 2009 г.</ref> (адноўленае [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіславам Аўгустам]] у 1792 годзе). Празь мястэчка праходзіў важны гандлёвы шлях зь Вільні ў [[Кракаў]]. На 1738 тут было 56 будынкаў. У 2-й палове XVIII ст. існавалі школа і ратуша. У 1791 годзе Эйшышкі сталі цэнтрам [[Эйшышкаўскі павет|павету]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]] (з 1793 году ў [[Мерацкае ваяводзтва|Мерацкім ваяводзтве]])<ref>{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 767.</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) Эйшышкі апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у Лідзкім павеце [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]]. На 1814 год у мястэчку было 67 будынкаў, на 1829 год — 101 (18 хрысьціянскіх і 83 юдэйскія), на 1863 год — 103. У 1866 годзе працавалі 4 бровары, 2 гарбарні, вадзяны млын. У XIX ст. каля Эйшышак дзеяла [[тэлеграф]]ная станцыя на лініі [[Варшава]] — [[Санкт-Пецярбург]]. У 1847—1852 гадох паводле праекту [[Тэадор Нарбут|Тэадора Нарбута]] тут збудавалі мураваны касьцёл Ушэсьця Гасподняга. Паводле зьвестак за 1852—1853 гады, у Эйшышках налічвалася 40 цэхавых рамесьнікаў і найбольшая сярод мястэчак Лідчыны колькасьць рамесных спэцыяльнасьцяў. За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ў 1915 годзе Эйшышкі занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. === Найноўшы час === 25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Эйшышкі абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад [[БССР|Беларускай ССР]]<ref name="at">{{Літаратура/150 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}</ref>. Увосень 1918 году тут сфармавалася самаабарона — польская вайсковая арганізацыя, мэтай якой была абарона мястэчка ад бальшавікоў. Узначаліў яе капітан Казімер Ільцэвіч<ref>Lech Wyszczelski. Wojna polsko-rosyjska 1919—1920. Wyd. 1. — Warszawa: Bellona, 2010. S. 47-48.</ref>. 7 чэрвеня 1919 году Эйшышкі разам з усім [[Лідзкі павет (Расейская імпэрыя)|Лідзкім паветам]] увайшлі ў склад Віленскай акругі Грамадзянскай Управы Ўсходніх Земляў — часовай польскай адміністрацыйнай адзінкі<ref>Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 5, poz. 41.</ref>. У 1920 годзе Эйшышкі апынуліся ў складзе [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]], у 1922 годзе — у складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе сталі цэнтрам гміны. За польскім часам мястэчка называлі «Віленкім прадмесьцем», бо перакупнікі зь Вільні прыязджалі сюды набываць разнастайныя прадукты<ref>Нарбут М. Б. Ліда і лідзяне // Zіеmіа Lіdzka. 1997 г.</ref>. З пачаткам [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў верасьні 1939 году Эйшышкі занялі савецкія войскі, неўзабаве тут адбыўся мітынг, ня якім прынялі рэзалюцыю аб далучэньні мястэчка да [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 377.</ref>. Аднак у лістападзе таго ж году Эйшышкі перадалі [[Летува|Летуве]]. У 1941—1944 гадох мястэчка знаходзілася пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. 3 жніўня 1946 году Эйшышкі атрымалі статус места. У 1950 годзе Эйшышкі сталі цэнтрам раёну (з 1972 году ў Салечніцкім раёне). У паваенны час тут працаваў беларускі ксёндз [[Уладзіслаў Чарняўскі]]. У 2004 годзе каля Эйшышак пагранічнікі выявілі трубаправод рэкорднай даўжыні — 3 км, прызначаны для кантрабанды сьпірту зь Беларусі ў Летуву<ref>Поклад Т. [http://www.svaboda.org/content/article/794502.html Памежнікі знайшлі яшчэ адзін сьпіртавод на беларуска-літоўскай мяжы], [[Радыё Свабода]], 13 красавіка 2005 г.</ref>. <gallery caption="Мястэчка на старых здымках" widths="150px" heights="150px" class="center"> Ejšyški, Rynak. Эйшышкі, Рынак (1914).jpg|Рынак, 1914 г. Ejšyški, Rynak. Эйшышкі, Рынак (1915-18) (2).jpg|Рынак, 1915—1918 гг. Ejšyški, Rynak. Эйшышкі, Рынак (1915-18).jpg|Рынак, 1915—1918 гг. Ejšyški. Эйшышкі (1917).jpg|Вуліца, 1917 г. </gallery> <gallery widths="150px" heights="150px" class="center"> Ejšyški, Kaścielnaja. Эйшышкі, Касьцельная (1930).jpg|Касьцёл, 1930 г. Ejšyški, Kaścielnaja. Эйшышкі, Касьцельная (1919-39).jpg|Званіца касьцёла, да 1939 г. Ejšyški, Vilenskaja. Эйшышкі, Віленская (1930).jpg|Віленская вуліца, 1930 г. Ejšyškaŭskaja synagoga. Эйшышкаўская сынагога (1930-39).jpg|Сынагога, да 1939 г. </gallery> == Насельніцтва == === Дэмаграфія === <div style="float:right;margin:0 0 .5em 1em;" class="toccolours"> <timeline> ImageSize = width:auto height:170 barincrement:27 PlotArea = left:50 bottom:20 top:30 right:20 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:4000 ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor = unit:year increment:250 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:15 align:left bar:1820 from:0 till:333 bar:1829 from:0 till:797 bar:1866 from:0 till:715 bar:1885 from:0 till:706 bar:1897 from:0 till:3196 bar:1905 from:0 till:2448 bar:1921 from:0 till:2382 bar:1938 from:0 till:3188 bar:1959 from:0 till:2532 bar:1970 from:0 till:3481 bar:1979 from:0 till:3467 bar:1989 from:0 till:3789 bar:2001 from:0 till:3765 bar:2010 from:0 till:3575 TextData= fontsize:10px pos:(40,165) text:Дынаміка зьмяненьня колькасьці насельніцтва Эйшышак </timeline> </div> * '''XIX стагодзьдзе''': 1820 год — 333 чал.; 1829 год — 797 чал., зь іх 75 хрысьціянаў і 722 юдэі<ref>[[Іна Соркіна|Соркіна І.]] Мястэчкі Лідскага ўезда ў XIX — пачатку ХХ ст. // Ліда і Лідчына: да 685-годдзя з дня заснавання горада: матэрыялы рэспуб. навук.-практ. канф., (Ліда, 3 кастр. 2008 г.) / рэдкал.: Худык А. (гал. рэд.). — Ліда, 2008.</ref>; 1863 год — 706 чал.; 1866 год — 715 чал., зь іх 89 каталікоў, 16 праваслаўных, 610 юдэяў<ref>Wejssenhof J. Ejszyszki // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|11к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/319 319].</ref>; 1869 год — 741 чал.<ref>{{Літаратура/Мястэчкі Беларусі (2010)|к}} С. 380.</ref>; 1885 год — 706 чал.<ref>Географическо-статистический словарь Российской империи. T. 5: Таарджалъ — Яя. — СПб, 1885. С. 849.</ref>; 1897 год — 3196 чал., у тым ліку 2376 юдэяў * '''XIX стагодзьдзе''': 1905 год — 2448 чал.; 1921 год — 2382 чал.; 1938 год — 3188 чал.; 1959 год — 2532 чал.; 1970 год — 3481 чал.; 1974 год — 3600 чал.; 1976 год — 3700 чал.; 1979 год — 3467 чал.; 1989 год — 3789 чал. * '''XXI стагодзьдзе''': 2001 год — 3765 чал.; 2010 год — 3575 чал. === Адукацыя === У Эйшышках працуюць 3 сярэднія, музычная і спартовая школы, дашкольныя ўстановы. === Культура і спорт === Дзеюць бібліятэка, 2 спартовыя залі. == Турыстычная інфармацыя == === Славутасьці === * Гарадзішча * Забудова гістарычная (XIX — пачатак XX стагодзьдзяў; фрагмэнты) * Касьцёл Унебаўзяцьця Панскага (1847—1852) === Страчаная спадчына === * Ратуша (XVIII ст.) == Галерэя == <gallery caption="Краявіды Эйшышак" widths=150 heights=150 class="center"> Eišiškės1a.JPG|Гарадзішча Eišiškėsbažn3.JPG|Касьцёл Bažnyčia Eišiškėse, interjeras.JPG|Інтэр'ер касьцёла Eišiškės, Lithuania - panoramio (151).jpg|Рынак. Помнік [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|паўстанцам]] </gallery> == Месты-сябры == {| class="wikitable standard mw-collapsible mw-collapsed" style="border: none; width: 100%; background-color: transparent;" !Пералік местаў-сяброў Эйшышкаў |- | * [[Вышкаў]], [[Польшча]] * [[Коршэ]], [[Польшча]] |} == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Мястэчкі Беларусі (2010)}} * {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|11}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.radzima.net/be/miasto/ejszyszki.html Эйшышкі], [[Radzima.net]] * Міхневіч У. [http://www2.polskieradio.pl/eo/dokument.aspx?iid=106101 Эйшышкі — на старадаўнім тракце зь Вільні ў Кракаў праз Варшаву], [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 10 красавіка 2009 г. {{Гарады Летувы}} {{Месты і мястэчкі гістарычнай Лідчыны}} [[Катэгорыя:Гарады Летувы]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIV стагодзьдзі]] ru9q12dadqgi6uh4mm1d660456xsiyd Любавічы (Манастыршчанскі раён) 0 61437 2694661 2469018 2026-10-03T20:19:42Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694661 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Населены пункт/Расея |Назва = Любавічы |Лацінка = Lubavičy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любавічаў |Назва расейскай мовай = |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Суб’ект фэдэрацыі = [[Смаленская вобласьць]] |Від раёну = Раён |Раён = [[Манастыршчанскі раён|Манастыршчанскі]] |Від паселішча = Сельскае селішча |Паселішча = [[Любавіцкае сельскае селішча (Манастыршчанскі раён)|Любавіцкае]] |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 2.35 |Крыніца плошчы = |Вышыня = 184 |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 229 |Год падліку колькасьці = 2007 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Паштовы індэкс = 216133 |Тэлефонны код = 48148 |АКАТУ = |Выява = Любавичи.JPG |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 11 |Шырата сэкундаў = 17 |Даўгата градусаў = 31 |Даўгата хвілінаў = 42 |Даўгата сэкундаў = 42 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Любаві́чы''' — вёска ў [[Расея|Расеі]], каля ракі [[Віхра|Віхры]]. Цэнтар [[Любавіцкае сельскае селішча (Манастыршчанскі раён)|сельскага селішча]] [[Манастыршчанскі раён|Манастыршчанскага раёну]] [[Смаленская вобласьць|Смаленскай вобласьці]]. Насельніцтва на 2007 год — 229 чалавек. Знаходзяцца ў заходняй частцы вобласьці за 20 км на поўдзень ад [[Манастыршчына|Манастыршчыны]], за 6 км на поўнач ад мяжы зь [[Беларусь]]сю. == Назва == {{Асноўны артыкул|Люб}} Імя Люба (Leubo, Lubo, Liuba) можа мець як [[Славянскія мовы|славянскае]], так і [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Leubo%2C+Lubo%2C+Liuba%2C+Liuvo#v=snippet&q=Leubo%2C%20Lubo%2C%20Liuba%2C%20Liuvo&f=false S. 1019].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. == Насельніцтва == * 1910 год — 95 чалавек<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 90.</ref> == Славутасьці == * Царква Сьвятых Пятра і Паўла (1809 год) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080208175914/http://law.admin.smolensk.ru/reestr_xls/index.php?raiony=12 Зьвесткі на сайце абласной адміністрацыі] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Манастыршчанскага раёну]] fp1tgz75l94z9mdb1uyn2hnizu6t929 Будзенічы (Барысаўскі раён) 0 67339 2694782 2460869 2026-10-04T11:15:32Z ~2026-53165-93 100487 /* Назва */ 2694782 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Будзенічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Будзенічы |Лацінка = Budzieničy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Будзенічаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Барысаўскі раён|Барысаўскі]] |Сельсавет = [[Іканскі сельсавет|Іканскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = 190 |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 19 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 222135 |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 31 |Шырата сэкундаў = 30 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 17 |Даўгата сэкундаў = 57.2 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Будзе́нічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 72.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Мрай|Мраю]]. Уваходзяць у склад [[Іканскі сельсавет|Іканскага сельсавету]] [[Барысаўскі раён|Барысаўскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 6 км на паўночны ўсход ад [[Іканы|Іканаў]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Будзін}} Бодзін, Бодэн або Будэн, пазьней Будын (Bodin, Boden<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 64.</ref>, Budden<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Budden#v=snippet&q=Budden&f=false P. 454].</ref>, Budin<ref>Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=llctAAAAYAAJ&q=Budin#v=snippet&q=Budin&f=false S. 6].</ref>, Buddin<ref>Debrabandere F. Persoonsnamen in de Kortrijkse baljuwsrekeningen 1385—1400 // Handelingen van de Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie. 72 (1), 2000. P. 235.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bodin#v=snippet&q=Bodin&f=false S. 323, 1140].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 269.</ref>. Іменная аснова [[Бода|-буд- (-бод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Будзівід (імя)|Будзівід]], [[Будар]], [[Будрых]]; германскія імёны Bodwidus, Buder, Boderich) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === У 1676 годзе Будзенічы ўпамінаюцца як маёнтак у [[Аршанскі павет|Аршанскім павеце]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]{{Заўвага|LVIA. F. 11, ap. 1, b. 747.}}. У канцы ХVІ — першай палове ХVІІ стагодзьдзя Будзенічы былі вёскай, якая належала да [[Зэмбін]]скага маёнтку. У вёсцы дзеяла прыходзкая царква. Паводле іншых зьвестак, Будзенічы вядомыя ад XVIII стагодзьдзя<ref>Марцэлеў С. Будзенічы // {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|8-1к}} С. 76.</ref>. Зь сярэдзіны ХVІІ стагодзьдзя зьвесткі пра Будзенічы на пэўны час губляюцца, што відаць зьвязана зь вельмі цяжкімі наступствамі тагачаснай вайны для краю наогул і гэтай вёскі ў прыватнасьці. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Будзенічы апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. Па гвалтоўнай ліквідацыі ўніяцтва Будзеніцкі прыход быў прымусова пераведзены ў [[РПЦ Масквы|маскоўскае праваслаўе]]. У сярэдзіне ХІХ стагодзьдзя ў вёсцы ўжо не было прыходзкай царквы. Існавала толькі драўляная царква Зьвеставаньня Багародзіцы на могілках, якую збудаваў пан Сьлізень. Прыпісана яна была да прыходзкай царквы ў [[Карсакавічы|Карсакавічах]]. У сярэдзіне ХІХ стагодзьдзя Будзенічамі валодаў спачатку Ёсіф Булгак, а потым яго дачка Тэрэзія (хутчэй за ўсё, яны набылі гэту зямлю ў Сьлізеняў па 1847 годзе). На 1876 год да маёнтку належала 7936 дзесяцін зямлі. Гэта было адно з найбуйнейшых тутэйшых землеўладаньняў. У гаспадарцы было два вадзяныя млыны, якія прыносілі штогод 300 рублёў прыбытку. У маёнтку займаліся ў вялікіх памерах рыбнай лоўляй: яна штогод прыносіла гаспадарам даходаў па 200 рублёў (на Барысаўшчыне ў такім маштабе лоўляй рыб ніхто болей не займаўся). Кіравала гаспадаркай маёнтку ў 1876 годзе беспасярэдне яго гаспадыня Тэрэзія Булгак. На 1886 год у Будзенічах было 7 двароў, у якіх жыло 80 чалавек. Яны называліся [[сяло]]м, у якім раз на год праводзіўся «таржок». На 1890 год існавала [[Будзеніцкае сельскае таварыства]], у якое ўваходзілі сяляне ня толькі саміх Будзенічаў, але і [[Бараўляны (Барысаўскі раён)|Бараўлянаў]], [[Новае Селішча|Новага Селішча]], [[Будзеніцкая Рудня|Рудні]], [[Сялец (Зэмбінскі сельсавет)|Сяльцу]] і [[Усохі (Барысаўскі раён)|Ўсохаў]]. На мяжы ХІХ—ХХ стагодзьдзяў, як і паўсюль на Барысаўшчыне, у Будзенічах назіраўся значны рост колькасьці жыхароў. У 1909 годзе ў іх ужо было 18 двароў у якіх жыло 297 чалавек. Апроч таго, у маёнтку яшчэ жыло 27 чалавек. На могілках у пачатку ХХ стагодзьдзя, як і раней, існавала царква, якая была прыпісана да Карсакавіцкага прыхода. Апошнім уладаром маёнтку ў Будзенічах быў Уладзіслаў Ёсіфавіч Панкевіч. Пры ім быў драўляны сядзібны дом, гаспадарчыя будынкі. Існавала дзьве сажалкі. Ад маёнтку ў бок Іканаў уздоўж дарогі была пасаджана дубовая [[алея]]. === Найноўшы час === 25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Будзенічы абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад [[БССР|Беларускай ССР]]. Паводле некаторых зьвестак, у 1920-я гады сядзібны дом быў спалены. == Геаграфія == Будзенічы — вёска, якая разьмяшчаецца на поўначы [[Барысаў]]шчыны ў баку ад асноўных шляхоў. Ва ўсіх яе навакольлях знаходзяцца вялікія лясы. На поўначы ад вёскі па часткова забалочаных мясьцінах працякаюць некалькі невялікіх рэчак. На захадзе недалёка ад вёскі пачынаюцца балоты, якія цягнуцца на шмат кілямэтраў да [[Бярэзіна|Бярэзіны]]. Працягваюцца яны і далей у [[Бярэзінскі запаведнік|Бярэзінскім запаведніку]] і за ім. == Насельніцтва == * 1886 год — 7 двароў, 80 жыхароў * 1897 год — 19 двароў, 138 жыхароў<ref>Марцэлеў С. Будзенічы // {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|8-1к}} С. 77.</ref> * 1909 год — 18 двароў, 297 жыхароў * 1999 год — 50 жыхароў * 2008 год — 13 двароў, 26 жыхароў * 2010 год — 19 жыхароў == Турыстычная інфармацыя == === Славутасьці === Захаваліся падмуркі сядзібных будынкаў і [[склеп]], зроблены з часаных камянёў. Сажалкі практычна цалкам парасьлі. Таксама захавалася дубовая алея, якая цягнецца ўздоўж шляху ад былога маёнтку больш чым на кілямэтар. === Страчаная спадчына === * Царква Зьвеставаньня Багародзіцы (драўляная) * Царква == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|8-1}} * [[Міхась Мацельскі|Мяцельскі М.]] Будзенічы: вёска ля вялікіх лясоў і балот // [[Гоман Барысаўшчыны]] == Вонкавыя спасылкі == * {{Radzima|budzenichy|назва=Будзенічы}} {{Іканскі сельсавет}} {{Барысаўскі раён}} [[Катэгорыя:Іканскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну]] evn3sm5ixa6eyksautk05rd18ft0y0n Каралішчавічы 0 67804 2694772 2365450 2026-10-04T10:11:58Z ~2026-53165-93 100487 2694772 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Каралішчавічы |Лацінка = Karališčavičy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Каралішчавічаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Менскі раён|Менскі]] |Сельсавет = [[Навадворскі сельсавет (Менскі раён)|Навадворскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = 192 |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 546 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = Belarus - Karališčavičy village 2.jpg |Апісаньне выявы = Агульны выгляд вёскі |Шырата градусаў = 53 |Шырата хвілінаў = 47 |Шырата сэкундаў = 58 |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 41 |Даўгата сэкундаў = 5 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Каралі́шчавічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 312.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслачы]]. Уваходзяць у склад [[Навадворскі сельсавет (Менскі раён)|Навадворскага сельсавету]] [[Менскі раён|Менскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Насельніцтва на 2010 год — 546 чалавек. Знаходзяцца за 4 км на паўднёвы ўсход ад [[Новы Двор (Навадворскі сельсавет, Менскі раён)|Новага Двару]]; на аўтамабільнай дарозе {{таблічка-by|Н|9050}}. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === У другой палове XVI ст. вядомыя як прыватнае ўладаньне на тэрыторыі [[Менскі павет|Менскага павету]]<ref>Спірыдонаў, М. Ф. Беларусь у другой палове XVI ст. [Карта] / М. Ф. Спірыдонаў // Нацыянальны атлас Беларусі. — Мінск: Белкартаграфія, 2002. — С. 266—267.</ref>. Пазьней належалі да [[Заслаўе|Заслаўскага]] маёнтку, якім валодалі [[Пшазьдзецкія]]. Пазьней маёнтак перайшоў да Прушынскіх. У 1785 годзе з фундацыі [[Станіслаў Прушынскі|Станіслава Прушынскага]] ў Каралішчавічах збудавалі драўляны [[Касьцёл Апекі Маці Божай (Каралішчавічы)|касьцёл Апекі Маці Божай]]. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Каралішчавічы апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскае імпэрыі]], у Менскім павеце. Па сьмерці ўладальніка Заслаўскага маёнтку [[Міхал Прушынскі|Міхала Прушынскага]] маёнтак падзяліўся: Каралішчавічы ўзяў яго сын Мечыслаў<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/443 443].</ref>. Маёнтак Каралішчавічы быў дастаткова заможным і дзякуючы сваяцкім і грамадзкім зьвязкам уладальнікаў прыцягваў да сябе эканамічную і культурную эліту краю. У 1873 годзе тут з сваёй 18-гадовай кузінай Марыяй Прушынскай ажаніўся мастак [[Генрых Семірадскі]]. У 1861 годзе Каралішчавічы з нагоды ўсталяваньня у касьцёле новага аргана наведаў кампазытар [[Станіслаў Манюшка]]. Зьвязкі з маёнткам меў таксама стрыечны брат С. Манюшкі [[Ян Эдвард Ваньковіч]], які спачыў на тутэйшых могілках. === Найноўшы час === 25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Каралішчавічы абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад [[БССР|Беларускай ССР]], у Менскі павет («падраён») Менскага раёну<ref name="at">{{Літаратура/150 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}</ref>. У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі касьцёл Апекі Маці Божай і перабудавалі яго пад клюб. У 1956 годзе каля Каралішчавічаў пачаў дзейнічаць Дом творчасьці беларускіх пісьменнікаў імя Якуба Коласа. <gallery caption="Каралішчавічы на старых здымках" widths=150 heights=150 class="center"> Karališčavičy. Каралішчавічы (1901-17).jpg|Касьцёл, да 1917 г. Karališčavičy. Каралішчавічы (1914) (2).jpg|Касьцёл, 1914 г. Karališčavičy. Каралішчавічы (1914) (3).jpg|Касьцёл, 1914 г. Karališčavičy, Prušynski. Каралішчавічы, Прушынскі (1909).jpg|Сядзіба Прушынскіх, каля 1909 г. </gallery> == Насельніцтва == * '''XX стагодзьдзе''': 1999 год — 493 чал. * '''XXI стагодзьдзе''': 2010 год — 546 чал. == Турыстычная інфармацыя == === Славутасьці === * Сядзіба Прушынскіх (XVIII ст.) * Касьцёл Апекі Маці Божай (1785) == Асобы == * [[Ганна Цюндзявіцкая]] (1803—1850) — аўтарка папулярнай кулінарнай кнігі «[[Літоўская гаспадыня]]» * [[Язэп Пушча]] (1902—1964) — беларускі паэт == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://radzima.org/be/miesca/karalishchavichy.html Каралішчавічы] на [[Радзіма.орг]] * [https://web.archive.org/web/20160313142021/http://pda.weather-in.by/by/minskaja/1450 Прагноз надвор’я ў в. Каралішчавічы] {{Навадворскі сельсавет (Менскі раён)}} {{Менскі раён}} [[Катэгорыя:Каралішчавічы| ]] ek3ukk4q4oldmpmlkbr9i73ld83ws81 Балтыйскія мовы 0 70117 2694765 2694297 2026-10-04T10:04:49Z ~2026-53165-93 100487 /* Арэал */ 2694765 wikitext text/x-wiki {{Моўная група | назва = Балтыйская група | альтэрнатыўная назва = | народнасьць = [[латышы]], [[летувісы]], некаторыя іншыя сумежныя народы, <br/> гістарычна — некалькі плямёнаў Усходняй Эўропы | рэгіён = [[Усходняя Эўропа]] (пераважна краіны [[Балтыя|Балтыі]]) | колькасьць носьбітаў = больш за 4,5 млн чал. | колер сям’і = індаэўрапейская | сям’я = [[індаэўрапейскія мовы|індаэўрапейская сям'я]] * [[балта-славянскія мовы|балта-славянская галіна]] (''гіпатэтычна'') ** '''балтыйскія''' | мова1 = заходняя, усходняя галіны | мова2 = | мапа = | подпіс мапы = | мапа2 = | подпіс мапы2 = | памер мапы = | sil = | назва sil = | зацемка sil = | sil2-3 = | назва sil2-3 = | iso2, iso3 = | iso5 = bat }} '''Балты́йскія мовы''' — група моваў у складзе [[Індаэўрапейскія мовы|індаэўрапейскай]] сям’і моваў, гістарычна ўжываных на тэрыторыі ад вусьця ракі [[Вісла|Віслы]] на захадзе да межаў [[Эстонія|Эстоніі]] на поўначы. Як мяркуецца, адасобілася ў часе разгалінаваньня на балтыйскую і [[славянскія мовы|славянскую]] моўныя групы, зь якой часам аб’ядноўваецца ў вышэйшы таксон — [[балта-славянскія мовы|балта-славянскую]] групу моваў у складзе індаэўрапейскае моўнае сям’і. На сёньняшні час налічваецца толькі дзьве жывыя балтыйскія мовы — [[Летувіская мова|летувіская]] й [[Латыская мова|латыская]], часам з складу апошняй у якасьці асобнай мовы вылучаюць латгальскі дыялект. Усе балтыйскія мовы, у тым ліку й мёртвыя, паходзяць ад [[прабалтыйская мова|прабалтыйскае]] мовы — мовы, якая ўтварылася ў выніку распаду [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскае]] мовы і пазьней распалася на асобныя роднасныя балтыйскія мовы. Прабалтыйская мова ня мае пісьмовых сьведчаньняў, таму ёсьць рэканструяванай мовай. Вывучэньнем балтыйскіх моваў займаецца [[балтыстыка]]. == Назва == Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у. У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]]. == Арэал == Сучасныя тэрыторыі пашыранасьці балтыйскіх моваў ахопліваюць у асноўным [[Латвія|Латвію]] й большую частку [[Летува|Летувы]], уздоўж якіх у [[Польшча|Польшчы]] й [[Беларусь|Беларусі]] цягнуцца асобныя дробныя арэалы (летувіская мова). Латыская мова пашыраная амаль паўсюдна ў Латвіі (з улікам латгальскага дыялекту), латгальскі дыялект пашыраны на ўсходзе краіны, прытым ягоны арэал звужаецца з поўдня на поўнач. Летувіская мова ўжываецца ў большай частцы Летувы (з улікам жамойцкага дыялекту), абмяжоўваючыся на ўсходзе краіны ля Беларусі (Віленскі край), дзе маюць выкарыстаньне беларуская і польская мовы; разам з тым, зь беларускага боку мяжы ёсьць шэраг астраўных арэалаў мовы, падобным спосабам летувіская мова пашыраная й у Польшчы<ref>{{Кніга|аўтар = Судник Т. М.|частка = |загаловак = Диалекты славянско-литовского пограничья. Очерки фонологических систем|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{М.}}|выдавецтва = Наука|год = 1975|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. Да пачатку ІІ тыс. н. э. гэты арэал гіпатэтычна ўлучаў таксама пэўныя меркаваныя старажытныя балтыйскія мовы і, магчыма, займаў абшары да правых прытокаў верхняй [[Волга|Волгі]], верхняга й сярэдняга [[Ака|Паочча]] ўлучна з сучаснай [[Масква|Масквой]] і рэк [[Сейм]] і [[Прыпяць]] на поўдні. Такі арэал можа тлумачыць моўныя кантакты старажытных балтаў зь [[фіна-вугры|фіна-вуграмі]], германцамі, іранцамі, тракійцамі і ілірыйцамі<ref name=taparou/>. Пазьней, у пэрыяд прыкладна да XVIII стагодзьдзя балтыйскі моўны арэал, як мяркуецца, скарачаўся за кошт славянскай калянізацыі і асыміляцыі (Польшча, Беларусь), ваеннай экспансіі (Прусія) або шляхам паглынаньня адных балтыйскіх моваў іншымі (падобным спосабам зьніклі курская, сэлонская, зэмгальская мовы ў Летуве і Латвіі). Рэшткі некаторых асыміляваных балтыйскіх моваў дагэтуль гіпатэтычна адсочваюцца ў лексыцы польскай, беларускай і летувіскай моваў. Прыкладна да ХХ стагодзьдзя на тэрыторыі сучаснага [[Зьдзецельскі раён|Зьдзецельскага раёну]] Беларусі была пашыраная, як мяркуецца, рэліктавая астраўная [[зецельская гаворка|гаворка]] летувіскае мовы, вядомая ў літаратуры як ''зецельская'', і якая спалучае ўсходне- й заходнебалтыйскія рысы<ref name=kibinj/>. [[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «балтыйскіх [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]]] Меркаваньне пра вялікае пашырэньне балтыйскіх моваў у старажытнасьці грунтуецца на гіпатэтычных рэканструкцыях «балтыйскіх [[гідронім]]аў», праведзеных маскоўскімі [[Балтыстыка|балтыстамі]] [[Алег Трубачоў|Алегам Трубачовым]] і яго вучнем [[Уладзімер Тапароў|Уладзімерам Тапаровым]], якія сьцьвярджаюць колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>. На падставе гэтых рэканструкцыяў летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[Летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref>[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>. Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>. Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>. Апроч таго, арэал балтыйскіх моваў спрабуюць пашыраць на падставе гіпатэтычных балтыйскіх этымалёгіяў [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў літоўскіх князёў і баяраў]], а таксама адпаведных адыменных прозьвішчаў і [[тапонім]]аў (напрыклад, гэта спрабаваў рабіць гісторык часоў [[Польская Народная Рэспубліка|падкантрольнай СССР Польскай Народнай Рэспублікі]] [[Ежы Ахманскі]]<ref>[[Зьдзіслаў Сіцька|Сіцька З.]] Утроп Літвы. — Смаленск: Новая школа, 2009. С. 140—142.</ref>). Тым часам францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які пэўны час выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], на падставе шматгадовых дасьледаваньняў сьцьвердзіў [[Германскія мовы|германскае]] ([[Гоцкая мова|гоцкае]]) паходжаньне імёнаў літоўскіх князёў і баяраў<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref>. Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што гіпатэтычныя балтыйскія этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]] іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Археоляг [[Васіль Супрун]] зьвяртае ўвагу на неверагоднасьць «калянізацыі» славянамі меркавана агромністых прастораў балтаў, што дапаўняецца загадкай дзіўнага выжываньня балтаў толькі на паўднёва-ўсходнім ўзьбярэжжы Балтыйскага мора, якое больш за тысячу гадоў ня мела ніякіх перашкодаў-агароджаў ад славянаў<ref>Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>. Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>. [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]]]] Увогуле, сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Грунтуючыся на зьвестках папуляцыйнай генэтыкі, гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] мяркуе, што летувіскія носьбіты [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] ёсьць напраўду «балтызаванымі» фінамі<ref>[[Вячаслаў Насевіч]], [https://nasevich.net/page/etnichnasc-nashykh-prodkau-2023 Этнічнасць нашых продкаў], Пэрсанальны сайт беларускага гісторыка Вячаслава Насевіча, 2023 г.</ref>. Ён жа зьвяртае ўвагу на тое, што адметнасьці летувіскай і асабліва латыскай мовы збліжаюць іх зь [[фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскімі мовамі]]<ref>[[Вячаслаў Насевіч]], [https://web.archive.org/web/20241005224509/http://vln.by/node/325 Беларусы з перспектывы сучасных генетычных даследаванняў] // Даклад на навуковым сэмінары «Пачаткі беларускасці: калектыўныя ідэнтычнасці на землях Беларусі (да 1918 г.)», Варшава, 27 верасня 2024 г.</ref>. == Клясыфікацыя == У сучаснай балтыстыцы ў асноўным прыняты наступны варыянт клясыфікацыі балтыйскіх моваў: * '''Заходнебалтыйская падгрупа †''' :* [[Пруская мова]] † :* [[Яцьвяская мова]] † :* [[Галіндзкая мова]] † * '''Усходнебалтыйская падгрупа''' :* [[Летувіская мова]] (''~3,9 мільёнаў носьбітаў'') :* [[Латыская мова]] (''~2—2,5 мільёнаў носьбітаў, для ~1,39 зьяўляецца роднай, каля 0,5 — этнічныя [[расейцы]], 0,15 іншых'') :* [[Жамойцкая мова]] (''~0,5 мільёну носьбітаў; звычайна вызначаецца як дыялект летувіскае мовы'') :* [[Латгальская мова]] (''150 тыс. носьбітаў; звычайна вызначаецца як дыялект латыскае мовы'') :* [[Сэлонская мова]] † :* [[Куронская мова]] † :* [[Зэмгальская мова]] † Практычна ўсе заходнебалтыйскія мовы ёсьць на сёньняшні час вымерлымі, вымерлыя мовы сустракаюцца таксама сярод моваў усходнебалтыйскай падгрупы. Заходнебалтыйскія мовы, такія як яцьвяская й галіндзкая, могуць разглядацца як дыялекты прускае мовы. Расейскі савецкі мовазнаўца [[Уладзімер Тапароў]], які доўгі час займаўся дасьледаваньнямі балтыйскіх моваў, акрэсьлівае заходнебалтыйскія мовы пад тэрмінам «вонкавыя», проціпастаўленыя «ўнутраным», то бок усходнебалтыйскім. Сваім парадкам, унутры сучасных балтыйскіх моваў, летувіскай і латыскай, існуюць крос-моўныя (перакрыжаваныя) сувязі між асобнымі дыялектамі (напрыклад [[жамойцкі дыялект|жамойцкі («ніжнелетувіскі»)]] — ніжнелатыскі й [[аўкштайцкі дыялект|аўкштайцкі («верхнелетувіскі»)]] — верхнелатыскі). Адзначаецца большая блізкасьць славянскіх моваў да заходнебалтыйскіх<ref>Мартынаў В. Балтыйскія мовы // {{Літаратура/Беларуская мова: Энцыкляпэдыя (1994)|к}} С. 73.</ref>. Унутры індаэўрапейскай сям’і балтыйская група збліжаецца з усходнімі галінамі гэтай сям’і (індаіранскія, славянскія), належачы да ізаглёсы ''[[сатэм]]'', прытым з усіх індаэўрапейскіх сатэмных моваў у балтыйскіх мовах сатэмізацыя адбылася менш за ўсё. Асабліва блізкія славянскай групе ўнутры індаэўрапейскай сям’і. Асаблівая блізкасьць дзьвюх групаў тлумачыцца рознымі гіпотэзамі, сярод якіх асноўнымі ёсьць наяўнасьць у мінулым агульнай [[прабалта-славянская мова|балта-славянскай мовы]] (якая вылучылася з праіндаэўрапейскай); прыналежнасьць да адной групы індаэўрапейскіх дыялектаў, што перажыла рад агульных працэсаў і мела геаграфічную блізкасьць; позьняе збліжэньне балтаў і славянаў або паходжаньне славянскіх моваў як адгалінаваньня балтыйскіх; прытым найбольш папулярнай ёсьць гіпотэза пра агульную колішнюю балтыйска-славянскую мову. Назіраюцца таксама сувязі балтыйскіх моваў зь іншымі індаэўрапейскімі мовамі, тракійскай і [[ілірыйскія мовы|ілірыйскімі]]<ref name=taparou>{{Кніга|аўтар = Топоров В. Н.|частка = Балтийские языки|загаловак = Лингвистический энциклопедический словарь|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{М.}}|выдавецтва = |год = 1990|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. == Лінгвістычная характарыстыка == Адносна іншых індаэўрапейскіх моваў балтыйскія мовы праўляюць высокую ступень архаічнасьці<ref name=atkupshchykau>{{Кніга|аўтар = Откупщиков Ю. В.|частка = |загаловак = Балтийские языки и индоевропейские рконструкции|арыгінал = |спасылка = http://philology.ru/linguistics3/otkupshchikov-06.htm|адказны = |выданьне = Балто-славянские исследования. Вып. XVII|месца = {{М.}}|выдавецтва = |год = 2006|том = |старонкі = 110—115|старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. === Фанэтыка, фаналёгія === [[фаналёгія|Фаналягічная]] структура балтыйскіх моваў адзначаецца шэрагам агульных рысаў, рэалізаваных прыкладна на аднолькавым інвэнтары [[фанэма]]ў. Уласьцівыя супрацьпастаўленьні палятальных і непалятальных, простых [[зычны]]х і афрыкатаў, напружаных і ненапружаных [[галосны]]х. Некаторыя фанэмы ([f, x], у летувіскай таксама [c, d͡z] і [d͡ʒ] у латыскай) сустракаюцца толькі ў запазычаньнях зь іншых моваў. У пачатку словаў дапускаецца сьцячэньне ня больш як з трох зычных; склад можа быць адкрытым і закрытым, а ягоны вакалічны цэнтар можа ўтвараць манафтонг і дыфтонг. Націск у летувіскай мове — вольны, можа падаць на любы склад, у латыскай — заўсёды на першы склад (за выняткам запазычваньняў і ўласных назваў). Ёсьць [[тон (лінгвістыка)|тон]], які мае сэнсаадрозную ролю (латыск. ''plãns'' «гліняная падлога», ''plâns'' «тонкі»; лет. ''áušti'' «астываць», ''aũšti'' «сьвітаць»), такую ж ролю мае даўжыня галоснага (лет. ''butas'' «кватэра», ''būtas'' «былы»)<ref name=taparou/>. === Марфалёгія === Імя ў балтыйскіх мовах вызначаецца катэгорыямі роду (мужчынскі, жаночы, сьляды ніякага), ліку (адзіночны, множны, сьляды парнага), склону (назоўны, родны, давальны, вінавальны, творны, месны, клічны, у асобных летувіскіх дыялектах — фіна-вугорскія сьляды). Прыметнік (часам і іншыя часьціны мовы) можа быць поўным і няпоўным, мае тры ступені параўнаньня. Балтыйскі дзеяслоў адзначаецца катэгорыямі часу (мінулы, цяперашні, будучы), асобы (першая, другая, трэцяя), ладу (у латыскай — уплыў фіна-вугорскіх) і стану<ref name=taparou/>. === Сынтаксіс === Ядро [[сказ]]у ў балтыйскіх мовах утварае канструкцыя тыпу «назоўнік у назоўным склоне + дзеяслоў у асабістай форме». Кожная з частак, назоўнік або дзеяслоў, могуць ускладняцца: напрыклад, да назоўніку могуць далучацца прыметнік, іншы займеньнік, прыназоўнік і займеньнік, да дзеяслову — прыслоўе, да асабістага дзеяслову — іншы асабісты дзеяслоў і да т.п. Вялікую ролю ў падобных сынтаксічных пераўтварэньнях адыгрывае родны склон, які можа прымаць на сябе амаль усе зносіны, апрача тых, што ўласьцівыя назоўнаму склону<ref name=taparou/>. === Лексыка === [[лексыка|Лексычны]] фонд жывых балтыйскіх моваў, а таксама захаваных да цяперашняга часу асобных помнікаў мёртвых моваў пераважна мае спрадвечнае індаэўрапейскае паходжаньне. Такім чынам, балтыйскім мовам характэрнае амаль поўнае адзінства ў лексыцы, што асабліва падкрэсьліваецца адзінствам у галінах словаўтваральных элемэнтаў, службовых словаў, займенных элемэнтаў і ў галоўных сэмантычных галінах: лічэбнікі, тэрміны роднасьці, часткі цела, назвы расьлінаў і жывёлаў, элемэнтаў пэйзажу, нябесных целаў, элемэнтарных дзеяньняў і г.д. Лексычныя адрозьненьні ў асноўным датычаць асобных выключэньняў. У лексычных дачыненьнях балтыйскія мовы з усіх індаэўрапейскіх набліжаюцца да славянскіх моваў, што тлумачыцца архаічнасьцю і агульным паходжаньнем абедзьвюх групаў; гэтай блізкасьці таксама паспрыялі славянскія запазычваньні ў сацыяльна-эканамічнай, рэлігійнай, бытавой і прафэсійнай лексыцы балтыйскіх моваў. У [[анамастыка|анамастычнай]] лексыцы адзначаныя ізаглёсы (формы, па якіх бачнае асаблівае збліжэньне будзь-якіх рысаў) з вымерлай тракійскай мовай, якая належала да індаэўрапейскіх<ref name=atkupshchykau/>. Ва ўзбагачэньні лексычнага фонду таксама бралі ўдзел [[германскія мовы|германскія]] і, у асобных дыялектах латыскай мовы, [[фіна-вугорскія мовы|фіна-вугорскія]] мовы. Інтэрнацыяналізмы ў балтыйскія мовы пранікалі дзякуючы пасярэдніцтву гістарычна больш уплывовых моваў (расейская, польская, нямецкая) або з мовы-арыгіналу<ref name=taparou/>. Балтыйскія мовы аказалі лексычны ўплыў на іншыя суседнія мовы. Лексэмы балтыйскага паходжаньня назіраюцца ў [[мардоўскія мовы|мардоўскіх мовах]], якія ў мінулым межавалі з крайнімі ўсходнімі межамі балтыйскага арэалу (гл. вышэй), а таксама ў [[беларуская мова|беларускай мове]]. Сярод беларускіх словаў балтыйскага паходжаньня можна вылучыць ''[[дзякла]]'' (< лет. ''doklas'') і ''[[пуня]]'' (< латыск. ''pūne''). Заходнебалтыйскія элемэнты, між іншым, назіраюцца ў тэксьце [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскага летапісу]]<ref name=kibinj>{{Кніга|аўтар = Кибинь А. С.|частка = К происхождению зетельского говора|загаловак = Э.А. Вольтер и балтистика как комплексная дисциплина|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = СпБ|выдавецтва = |год = 2006|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. == Пісьмовасьць == Лічыцца, што балтыйскія народы ня мелі ўласнай пісьмовасьці, атрымаўшы яе ў выніку кантактаў зь іншымі этнасамі. Першымі ўзорамі пісьменнасьці на балтыйскіх мовах лічацца літургічныя тэксты, якія складаліся нямецкімі місіянэрамі на землях хрысьціянскіх ордэнаў у [[Балтыя|Балтыцы]]. Так, на латыскую й прускую мову нямецкімі місіянэрамі перакладаліся малітоўныя тэксты, складаліся слоўнікі гэтых моваў (напрыклад, вядома пра існаваньне двух слоўнікаў прускае мовы для двух асобных дыялектаў). Дзякуючы нямецкім запісам вядомыя й іншыя балтыйскія мовы (у тым ліку мёртвыя: напрыклад, сэлонская, зэмгальская, яцьвяская), але гэтыя пісьмовыя фіксацыі абмежаваныя толькі асобнымі словамі й кароткімі фразамі (вядомы пералік прымавак па-яцьвяску). Гаворкі, што ляглі ў аснову летувіскае мовы, знаходзіліся на тэрыторыях, што трапілі ў склад [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. За амаль увесь час існаваньня дзяржавы масавых публікацыяў на мове не вялося, летувіскія творы выдаваліся пераважна ў суседняй Прусіі. Найбольш вядомым прыкладам ужываньня летувіскай мовы на тэрыторыях ВКЛ ёсьць летувіскі пераклад [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] 1791 году. З другой паловы XVII стагодзьдзя большая частка латгальскіх зямель трапляе ў склад Рэчы Паспалітай, што абумоўлівае адрыў ад літаратурнага разьвіцьця ў астатняй Латвіі й уплыў каталіцкай традыцыі на літаратурнае разьвіцьцё ў Латгаліі. Гэта прывяло да адрозьненьняў у шрыфце (у Латгаліі не выкарыстоўваўся нямецкі гатычны стыль) і [[артаграфія|артаграфіі]] ([[польская мова|польскі]] ўплыў). Празь некаторы час землі, на якіх захоўвалася неасыміляванае балтыйскае насельніцтва, трапляюць у склад [[Расейская імпэрыя|Расеі]]. Найбольш значнай падзеяй у гісторыі пісьмовасьці балтыйскіх моваў гэтага пэрыяду можна лічыць [[Забарона летувіскага друку|забарону на кнігадрукаваньне]] [[лацінскі альфабэт|лацінскім альфабэтам]] па [[Студзеньскае паўстаньне|Студзеньскім паўстаньні]]. Расейскі ўрад пачаў пераводзіць латгальскую й летувіскую пісьмовасьць на [[кірылічны альфабэт]], але ў адказ разгарнуўся рух г.зв. [[кніганошы|кніганошаў]] — кнігі лацініцай сталі нелегальна пастаўляцца з замежжа. Лацінскі альфабэт латгальскай і летувіскай моваў дагэтуль мелі сьляды польскага ўплыву (як вынік [[палянізацыя|палянізацыі]] ў былой Рэчы Паспалітай, дзе пражывалі носьбіты гэтых моваў), латыскі — нямецкага (вынік, адпаведна, нямецкага ўплыву, які захоўваўся і пры расейскай Латвіі празь нямецкіх абшарнікаў). З другой паловы ХІХ стагодзьдзя латыскі, латгальскі й летувіскі альфабэты паступова пазбаўляюцца польскага й нямецкага ўплыву і пачынаюць працэсы ўнармаваньня. У прыватнасьці, у тры альфабэты пранікаюць літары з дыякрытычнымі знакамі. Працэс нармалізацыі трох альфабэтаў сканчваецца прыкладна ў сярэдзіне ХХ стагодзьдзя, калі з латыскага альфабэту зьнікаюць літары ''ō'', ''ŗ'' і дыграф ''ch''. Цяперашнія латыскі й летувіскі альфабэты адрозьніваюцца шырынёю ўжываньня дыякрытычных знакаў (якіх значна больш у латыскім), латгальскі й латыскі альфабэты амаль ідэнтычныя. Ва ўсіх трох альфабэтах няма літараў ''q'', ''w'' і ''x'', якія сустракаюцца толькі пры перадачы ўласных назваў. Пры засваеньні інтэрнацыяналізмаў з гэтымі літарамі яны звычайна замяняюцца на ''kv'', ''v''/''u'', ''ks'' адпаведна. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Saag L., Laneman M., Varul L. et al. The arrival of Siberian ancestry connecting the eastern Baltic to Uralic speakers further East // Current Biology. Vol. 29 (10), 2019. P. 1701—1711. * Амбразас В. Некоторые следы балто-финских контактов в синтаксисе балтийских языков // Проблемы этногенеза и этнической истории балтов. — Вильнюс: Мокслас, 1985. С. 188—196. {{Балцкія мовы}} [[Катэгорыя:Балтыйскія мовы| ]] guppgj8jwd1jev361epyr7cdmcg6j0x Гісторыя Летувы 0 72196 2694766 2694439 2026-10-04T10:05:12Z ~2026-53165-93 100487 2694766 wikitext text/x-wiki [[Файл:Lithuania Proper (1770-79).jpg|значак|Падзел [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] з мапы 1770-х гадоў: [[Літва|Сапраўдная Літва]] ({{мова-en|Lithuania Proper|скарочана}}) складаецца зь «Літоўскіх ваяводзтваў» і «[[Белая Русь|Літоўскай або Белай Русі]]», тым часам [[Жамойць]] падаецца асобна ад Літвы — паміж роднаснымі [[Жамойты|жамойтам]] [[Інфлянты|Інфлянтамі]] і [[Курляндыя]]й]] {{Асноўны артыкул|Летува}} '''Гісторыя Летувы''', ранейшай '''[[Жамойць|Жамойці]]''' — гісторыя цяперашняй [[Нацыянальная дзяржава|нацыянальнай дзяржавы]] [[летувісы|летувісаў]] (гістарычных [[жамойты|жамойтаў]]), [[этнічная тэрыторыя]] якіх да абвяшчэньня незалежнасьці Летувы ў 1918 годзе ўваходзіла ў склад розных дзяржаваў, у тым ліку дзяржавы [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] — [[Вялікае Княства Літоўскае]]. Па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|анэксіі Вялікага Княства Літоўскага]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыяй]] склаліся спрыяльныя варункі дзеля [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]], у выніку чаго адбылося замацаваньне назвы «Літва» за Жамойцю і жамойтамі<ref name="Kraucevic-1993">[[Алесь Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54.</ref>. Хоць пачынальнікамі [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|жамойцкага (летувіскага) нацыянальнага руху]] былі галоўным парадкам выхадцы з [[Жамойцкае староства|Жамойці ў вузкім сэнсе]]<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс: Eugrimas, 2013. С. 124.</ref>, аднак неўзабаве дзеля забесьпячэньня свайму руху гістарычнай асновы яны выкарысталі — у якасьці [[Этнас|этнічнай]] — назву старажытнай [[ліцьвіны|літоўскай (беларускай)]] дзяржавы, а ня ўласнага [[Жамойцкае староства|Жамойцкага княства]] (якое не асацыявалася з уяўленьнямі пра разьвітую старажытную дзяржаўнасьць)<ref name="Kraucevic-1993"/>. На згоду і пры падтрымцы расейскіх уладаў, [[Імпэрыялізм|імпэрскім]] [[Русіфікацыя Беларусі|інтарэсам]] якіх адпавядала прывязваньне гісторыі ВКЛ да нашчадкаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскай]] меншасьці, а не [[Беларусы|беларусаў]], летувісы выбудавалі [[Летувізм|міт пра ВКЛ як вынятна летувіскую дзяржаву]]<ref name="Arlou-2012-348">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.</ref>. Гэты міт стаў падмуркам, на якім летувіскія дзеячы пачалі будаваньне новай [[Летувіская мова|летувіскамоўнай]] «Літвы»<ref name="Katlarcuk-2003">[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.</ref> == Старажытнасьць == Зьяўленьне на тэрыторыі сучаснай Летувы першых людзей адбылося ў пачатку сучаснага пэрыяду галацэну [[кайназой|кайназойскай эры]] (10—8 тыс. гадоў да н. э.). Гэта было зьвязана з канчатковым пацяпленьнем клімату і адносным ростам папуляцыі позьняга [[палеаліт]]у. Амаль да VIII тысячагодзьдзя да н. э. тут працягвалася культура [[эпіпалеаліт]]у, якая адносіцца да тыпу Мадленскай культуры. З поўдня тэрыторыю Летувы пачалі асвойваць прадстаўнікі [[Сьвідэрская культура|Сьвідэрскай культуры]] (X—IX тыс. гадоў да н. э.). На сёньняшні дзень у Летуве дасьледавана некалькі дзясяткаў стаянак, якія належаць гэтым культурам. У VII—VI тысячагодзьдзях да н. э. на большай частцы сучаснай Летувы сфармавалася культура [[мэзаліт]]у, так званая [[Нёманская культура]]. У эпоху позьняга мэзаліту клімат пацяплеў (ён стаў нават цяплейшым за сёньняшні). Гэта, а таксама ўдасканаленьне тэхнікі апрацоўкі крэменю і косьці, палепшыла побыт. Прыкладна 9 тысячаў гадоў таму сувязь Балтыйскага мора з акіянам зьнікла, надоўга ўтварыўшы Анцільскае возера. Нягледзячы на тое, што рэгіён Прыбалтыкі тэктанічна ўстойлівы, усё ж перамены зямнога рэльефу ўплывалі на рэгіён балтыйскага басэйну. Каля 5500—5000 гадоў да н. э. Анцільскае возера зноў злучылася з акіянам і стала Літарынскім морам. У пэрыяд існаваньня гэтага мора на дне сучаснай Курскай затокі ўтварыліся [[бурштын]]авыя пласты другаснага ўтварэньня. [[Нэаліт]] на тэрыторыі Летувы пачаўся пазьней, чым ён скончыўся на тэрыторыі цывілізацыяў паўднёвай [[Мэсапатамія|Мэсапатаміі]] (IV ст. да н. э.). У гэты час пачалі вырабляць кераміку з апаленай гліны, прыручаць валоў, пачалося матыжнае земляробства (вырошчвалі проса). На тэрыторыі Паўднёвай Летувы [[Нёманская культура]] мэзаліту зьмянілася на раньнюю культуру нэаліту. У паўночна-заходняй частцы Летувы панавала Наварская культура нэаліту. [[Вугра-фіны]], якія ўтварылі невялікія групы культуры грабенчатай керамікі ў другой палове III тысячагодзьдзя да н. э. на землях, абжытых эўрапеоідамі, значнага ўплыву ня мелі. У паселішчах [[Нарвенская культура|культуры Нарвы]] знойдзеныя клады і рэшткі майстэрняў дзеля вырабу ўпрыгажэньняў з бурштыну. == Індаэўрапейцы на тэрыторыі Летувы == [[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш маскоўскімі [[Балтыстыка|балтыстамі]] [[Алег Трубачоў|А. Трубачовым]] і [[Уладзімер Тапароў|Ў. Тапаровым]]<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref name="Kraucevic-2017">[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]] [[Індаэўрапейцы]] прыйшлі на тэрыторыю Летувы з поўдня і паўднёвага захаду. Індаэўрапейцы асацыююцца з культурай нэаліту — культуры шнуравой керамікі і лодкавых баявых тапароў. Верагодна, прадстаўнікі гэтай культуры прыйшлі сюды не раптоўна. У III тысячагодзьдзі да н. э. гэта былі толькі асобныя групы, якія не заставаліся надоўга. У пачатку ж II тысячагодзьдзя да н. э. прадстаўнікі шнуравой керамікі складалі большасьць насельніцтва. Вылучаюць тры археалягічныя культурныя арэалы гіпатэтычных [[балты|балтаў]]: Прыморскі (басэйны [[Нёман]]у і ніжняй пляні [[Дзьвіна|Дзьвіны]]), Верхне-Падняпроўскі, Фацьянаўскі (вярхоўі Волгі). Храналягічна культура Дняпроўскага арэалу была крыху пазьнейшай за Прыморскую, а Фацьянаўская — пазьнейшая за Дняпроўскую. Прыморская культура захавала найбольш выразныя рысы шнуравой культуры. На ўсходзе Летувы яна не адразу стала панаваць: тут яшчэ ў II тысячагодзьдзі да н. э. панавала культура Нарвы. [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]]: глыбокія адрозьненьні ў генафондзе [[беларусы|беларусаў]] і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]] Каля XX ст. да н. э. у арэалах Прыморскай і Верхне-Падняпроўскай шнуравой культуры выявіўся этнас, які меркавана размаўляў на дыялектах [[Балтыйскія мовы|балтыйскай прамовы]]. Існуе альтэрнатыўная «чыстым» балтам гіпотэза вэнэдычнага інстрату, якая грунтуецца на шэрагу характэрных тапонімаў. Бронзавыя вырабы на тэрыторыі Летувы зьявіліся ў другой чвэрці II тысячагодзьдзя да н. э., аднак іх мясцовая вытворчасьць пачалася толькі каля 1500 году да н. э. З прычыны браку радовішчаў медзі зьяўленьне бронзавых вырабаў істотна не зьмяніла лад жыцьця, які быў характэрным для нэаліту. Але ў гэты час ужо існавала група мясцовых рамесьнікаў, якія займаліся вырабам прадметаў раскошы. З прыдунайскіх краёў у Летуву прывозілі бронзу, адтуль жа пашырыўся абрад спаленьня памерлых. [[Бронзавы век]] працягваўся на Летуве прыкладна да сярэдзіны I тысячагодзьдзя да н. э. У часе раньняга [[Жалезны век|жалезнага веку]] ў прыморскім арэале меркавана завяршылася фармаваньне заходняга і ўсходняга балтыйскіх этнасаў (адпаведна курганная археалягічная культура і культура гарадзішчаў). З апошняй яшчэ ў бронзавым веку вырасла культура штрыхавой керамікі. == Племянны этнас продкаў летувісаў == Існуе гіпотэза, што ў пачатку нашай эры меркаваныя балты пачалі гандляваць з [[Рымская імпэрыя|Рымскай імпэрыяй]]. У выніку [[Вялікае перасяленьне народаў|Вялікага перасяленьня народаў]] гэтая сувязь перарвалася. [[Жалезны век]] у Летуве працягваўся да сярэдзіны I тысячагодзьдзя н. э. Варта адзначыць, што меркаваныя балты самі навучыліся здабываць крычнае жалеза з балотнай руды. Першай вядомай крыніцай, у якой, магчыма, апісваліся балты, была «Германія» рымскага гісторыка [[Тацыт]]а. Ён адзначыў перавагу ва ўзбраеньні драўлянай дубінай і брак інтарэсу да рымскіх грошаў. Разам з тым, ён лічыў меркаваных балтаў добрымі земляробамі. Першыя меркаваныя балтыйскія племянныя ўтварэньні ўзьніклі ў II—III стагодзьдзях. Гэта галінды, судувы (судавы), селы. Яны ўваходзілі ў арэал курганнай культуры. Пра арэал культуры штрыхавой керамікі пісьмовыя крыніцы I тысячагодзьдзя не паведамляюць. У V—VI стагодзьдзях з поўдня на землі меркаваных Дняпроўскіх балтаў уварваліся славяне. Меркаваныя ўсходнія балты былі продкамі летувісаў і латгалаў. Летувіская і латыская мовы, магчыма, выдзяліліся з прабалтыйскай мовы прыкладна ў VI—VII стагодзьдзях н. э. У IX і X стагодзьдзях продкі летувісаў займаліся пераважна паляваньнем, рыбалоўствам, зрэдку земляробствам; ёсьць упаміны пра [[бортніцтва]] і жывёлагадоўлю, асабліва на гадоўлю коняў, якіх ужывалі ў ежу. Гандлёвыя зносіны ў летувісаў былі зь местамі славяна-балтыйскага памор’я і зь зямлёй [[крывічы|крывічоў]]: яны мянялі шкуры, мяхі, [[воск]] на мэталічныя вырабы і зброю. Сярод летувісаў рана сустракаюцца зародкі [[Стан (сацыяльная група)|станаў]]: існавалі роды, якія валодалі шматлікай нявольнай чэлядзьдзю; з гэтых родаў абіраліся мясцовыя князі (''кунігасы''). Рабамі (нявольная [[чэлядзь]]) былі галоўным парадкам [[палон|ваеннапалонныя]]. Жрэцкі стан не складаў асобай [[каста|касты]], ён меў велічэзнае значэньне ў народзе і быў даволі шматлікім. [[Жрэц|Жрацы]] ў летувісаў меркавана зваліся ''вайдэлотамі'' ({{мова-lt|Vaidila|скарочана}}), былі і жрыцы ''вайдэлоткі''. Багам сваім летувісы ахвяравалі жывёлаў, а ва ўрачыстых выпадках — і людзей. Пры пахаваньні знаць спальвалі разам з улюбёнымі прадметамі і рабамі. Замагільнае жыцьцё летувісы ўяўлялі працягам сапраўднага<ref name="esbe">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/61777/Литовско Литовско-русское государство] // {{Літаратура/ЭСБЕ}}</ref>. Да XIII стагодзьдзя ў продкаў летувісаў не было аб’яднаўчай палітычнай улады, як не было і аб’яднаўчых цэнтраў-местаў. У другой палове XIII ст. у крыніцах упамінаюцца асобныя водцы, але ўлада іх пашыралася толькі на малаважную тэрыторыю, на сельскія акругі<ref name="esbe"/>. Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] [[Імёны ліцьвінаў|уласных імёнаў]] і наяўнасьць [[Фіна-вугорскія мовы|фінскага]] субстрату ў летувісаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 96.</ref>. Тым часам яшчэ швэдзкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Тунман||en|Johann Erich Thunmann}} у сваёй працы «Дасьледаваньні старажытнай гісторыі некаторых паўночных народаў» (Бэрлін, 1772 год) зазначаў наконт паходжаньня «лецкіх народаў» ([[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]]), што паўднёва-заходняя [[Русь]], [[Літва]], большая частка [[Прусія|Прусіі]] і [[Карона Каралеўства Польскага|Польшчы]] былі пачатковым месцам пражываньня славянаў або [[Вэнэды|вэнэдаў]] і што «леты», якія насяляюць частку гэтых краін — гэта «''не асобны народ, не старажытная нацыя, а славяне, зьмяшаныя зь [[Фіна-вугорскія народы|фінамі]] і [[Готы|готамі]]''»{{Заўвага|{{мова-de|«Die erste betrift den Ursprung der alten Preußen und übrigen Lettischen Völker. Das südwestliche Rußland, Litauen, und der größte Theil von Preußen und Polen, ist der ursprüngliche Wohnsitz der Slawe oder Wenden gewesen. Die Letten, welche jetzt ein Stück von diesen Ländern bewohnen, sind kein eigenes Volk, keine alte Nation, sondern Slawen, vermischt mit Finnen und Gothen»|скарочана}}}}<ref>Thunmanns M. J. Untersuchungen über die alte Geschichte einiger Nordischen Völker. — Berlin, 1772. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=E9hAAAAAcAAJ&q=keine+alte+Nation+Slawen+Finnen+Gothen#v=snippet&q=keine%20alte%20Nation%20Slawen%20Finnen%20Gothen&f=false S. V].</ref>. == Нямецкі рух на ўсход == У 1180-я гады была заснаваная факторыя [[Любэк|любецкіх]] купцоў ва ўтоцы [[Дзьвіна|Дзьвіны]]. Неўзабаве ёй падпарадкаваліся [[лівы]], якія жылі навокал. А ў 1186 годзе ў Ікескюлі (Ніжняе Падзьвіньне) манахі заснавалі місіянэрскую япархію. Ад імені ліваў гэтая нямецкая калёнія атрымала назву ''[[Лівонія]]''. Ні балты, ні [[Полацкае княства|палачане]], якія зьбіралі даніну на Дзьвіне, не маглі спыніць росту Лівоніі. У 1205 годзе адзін з князёў [[Свалегед]] на чале войска старэйшага князя разрабаваў землі [[эсты|эстаў]]. На адваротным шляху ён быў забіты раскімі немцамі. У тым жа годзе рыскаму біскупу падпарадкаваўся полацкі князь з [[Кукенойс]]а [[Вячка]]. Паход аднаго з старэйшых князёў пад Рыгу ў 1207 годзе быў адбіты немцамі. У тым жа годзе жыхарам [[Упіта|Упіты]] удалося адбіць паход [[Земгалы|зэмгалаў]] і рыжан, хоць напад у адказ і не прынёс удачы. Неўзабаве васалам рыскага біскупа Альбэрта стаў князь [[Герцыке]] Усевалад, а у 1210 годзе біскуп склаў мір з полацкім князем [[Валадар ІІ Васількавіч|Уладзімерам]]. Такі імклівы рух нямецкай экспансіі тлумачыцца, у першую чаргу, тэхнічнай перавагай нямецкіх узбраеньняў. 22 верасьня 1236 году адбылася гістарычная [[Бітва пад Саўле|перамога жамойцкіх войскаў]] над мечаносцамі пад [[Шаўлі|Шаўлямі]], але праз год пастановай папы [[Грыгорыюс IX|Грыгорыюса IX]] мечаносцы аб’ядналіся з [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскім ордэнам]] і ўтварылі [[Лівонскі ордэн]] — аўтаномную галіну Тэўтонскага ордэна. Такім парадкам, нямецкія калёніі ў Балтыцы злучыліся. Разам з тым нямецкі ціск з поўначы быў спынены больш чым на дзесяцігодзьдзе. == Працэс уваходжаньня этнічных летувіскіх зямель у склад Вялікага Княства Літоўскага == [[Файл:VKL-1462-ru.png|значак|Рост Вялікага Княства Літоўскага]] Аб’яднаньне большай часткі зямель продкаў сучасных летувісаў (без [[Малая Летува|жамойцкай часткі]] [[Самбія|прускай Самляндыі]]) у складзе Вялікага Княства Літоўскага расьцягнулася на пэрыяд з другой паловы XIII і да першай чвэрці XV стагодзьдзя. Значную ролю ў гэтым працэсе адыграла неабходнасьць супрацьстаяць крыжацкай агрэсіі. Утварэньне Вялікага Княства Літоўскага зьвязана з імём [[Міндоўг]]а, які ўпамінаецца ў 1230-я гады як князь [[Літва старажытная|старажытнай Літвы]]. Цэнтрам дзяржавы стаў беларускі [[Наваградак]], у які яго запрасілі на княжаньне мясцовыя баяры. 6 ліпеня 1253 году Міндоўг быў каранаваны ў Наваградку і здабыў тытул «Кароль Літоўскі». Ужо ў 1255 годзе ён атрымаў дазвол папы [[Аляксандар IV (папа рымскі)|Аляксандра IV]] на каранацыю сына, што надавала Літве статус спадчыннага каралеўства. Хаўрус Літвы зь Лівонскім ордэнам на падставе прыняцьця каталіцтва дазволіў ордэну патрабаваць у Міндоўга «мірнай» перадачы яшчэ не ахрышчаных зямель. Так, у 1255 годзе Міндоўг напісаў грамату дарэньня Лівонскаму ордэну Селы, у 1259 — Скалвы, Нардувы, Паўночнай Судувы і Жамойці (гэта было пацьвярджэньне — Жамойць перайшла да Лівоніі яшчэ пры каранацыі Міндоўга) — большай часткі тэрыторыі сучаснай Летувы. [[Файл:Litva. Літва (J. Müller, 1692).jpg|значак|[[Літва старажытная|Літва]]. Мапа з атлясу 1692 году (перадрукоўвалася ў 1702 годзе)]] Новы намесьнік магістра Лівонскага ордэна Эбэрхардт Зэйн быў накіраваны кіраўніцтвам Тэўтонскага ордэна, каб паправіць незвычайныя дзеяньні Андрэаса Шцірлянда. Апроч гэтага, перад ім стаяла задача ўзначаліць змаганьне супраць жамойтаў. Увосень 1252 году ў вусьці ракі Даны лівонцамі быў пабудаваны Клайпедзкі замак. У гэтым месцы сутыкаліся інтарэсы жамойтаў і самбаў. Улетку 1253 году іхнія войскі асадзілі [[Клайпеда|Клайпеду]], але ўзяць не змаглі. У гэтым жа годзе на Самбію пачалі нападаць крыжакі. Але іхняе войска, якое напала на навакольлі Гірмавы ўзімку 1253—1254 гадоў, было разьбіта. Нарэшце ў студзені 1255 году Самбія была захопленая чэскім войскам на чале з каралём Чэхіі [[Пшэмысл II Отакар|Пжэмыслам II]]. Яна была перададзеная Тэўтонскаму ордэну. У гэты час Жамойцкія князі зьбіралі сілы для далейшага змаганьня зь Лівонскім ордэнам. У 1255 годзе рада абрала вайскавода — князя [[Альгмін]]а, які прапаноўваў замацаваньне агульных пазыцыяў у [[Куронія|Куроніі]]. У пачатку 1256 году жамойты разрабавалі Куронію, а праз год асадзілі Клайпеду. Праз брак перавагі на чыюсьці карысьць быў складзены мір тэрмінам на паўтара году. Тым часам Рымскі папа распачаў чарговую праграму Крыжовых паходаў. У ягоных булах сярод нескароных паганцаў былі і продкі летувісаў. Вайна паміж канфэдэрацыяй жамойцкіх зямель і Лівонскім ордэнам зноў пачалася ўвосень 1258 году. З боку Канфэдэрацыі выступіла 3000 воінаў. Адразу ж лівонскае войска было разьбіта каля [[Шкуды|Шкудаў]]. У канцы году жамойты зноў зьявіліся ў [[Курляндыя|Курляндыі]], але былі вымушаныя бегчы ад Лівонскага войска. Паўстаньне зэмгалаў у канцы 1258 году прымусіла Лівонскае войска аб’яднацца з датчанамі з Паўночнай [[Эстонія|Эстоніі]]. На некалькі год вайна прыняла пазыцыйны характар, пакуль 13 ліпеня 1260 году не адбылася страшнае пабоішча пры Дурбе, у якім загінула 130 рыцараў і магістар Лівонскага ордэна Бургхард Горнгузэн. У адказ на такую балючую паразу папа Аляксандар IV хутка арганізаваў падмогу Тэўтонскаму ордэну. На мяжы 1260—1261 гадоў лівонцы занялі два замкі ў Куроніі, але 3 лютага 1261 году жамойты разьбілі лівонцаў пад [[Ліелвардэ]]. У канцы лета гэтага ж году дэлегацыя жамойтаў прыбыла да Міндоўга з просьбай прыняць Жамойцію пад уладу Літвы і пачаць вайну супраць Тэўтонскага ордэну. Пад націскам Трайняты Міндоўг прыняў просьбу жамойтаў. На працягу стагодзьдзя большая частка Жамойці знаходзілася ў складзе Вялікага Княства Літоўскага, аднак па сьмерці вялікага князя літоўскага [[Кейстут]]а, у 1382, ягоны наступнік [[Ягайла]] аддаў Жамойць лівонцам. Жамойты неўзабаве паўсталі й зрынулі гэтую залежнасьць. У 1398 вялікі князь Вітаўт зноў перадаў гэтыя тэрыторыі лівонцам, другасна жамойцкія землі перайшлі пад уладу немцаў па паўстаньні 1400—1401 гадоў. Вядома, што Вітаўт чатырохразова (у 1384, 1390, 1398 і 1404 гады) аддаваў Жамойць Тэўтонскаму ордэну. Гэтая тэрыторыя хоць і была важнай, аднак выкарыстоўвалася вялікімі князямі літоўскімі ў якасьці разьменнай манэты ў іхняй тагачаснай замежнай палітыцы. Неаднаразовае выкарыстаньне Жамойці ў шматлікіх палітычных камбінацыях сьведчыць пра тое, што Вітаўт ня ставіўся да яе як да роднай зямлі<ref name="Arlou-2012-158"/>. Канчатковае далучэньне Жамойці да ВКЛ адбылося толькі па [[Бітва пад Грунвальдам|бітве пад Грунвальдам]] (1410 год), да якой большая частка цяперашняй Летувы знаходзілася пад акупацыяй крыжакоў і нават юрыдычна ўваходзіла ў склад крыжацкай дзяржавы<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] [http://www.svaboda.org/content/article/1776930.html Улады не заўважаюць перамогі пад Грунвальдам], [[Радыё Свабода]], 14 ліпеня 2009 г.</ref>. === Жамойцкія староства і біскупства === {{Асноўны артыкул|Жамойць}} [[Файл:POL województwo żmudzkie IRP COA.svg|міні|зьлева|160пкс|Гістарычны герб Жамойці]] [[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (N. Sanson, 1659).jpg|міні|Жамойць на мапе 1659 году]] Пад Жамойцю гістарычнай звычайна разумеюць дзьве адзінкі — адміністрацыйную ([[Жамойцкае староства]]), якая была асобнай палітычнай адзінкай Вялікага Княства Літоўскага, і касьцельную ([[Жамойцкае біскупства]]). [[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1770).jpg|міні|Вялікае Княства Літоўскае (без Жамойці), 1770 г.]] У 1413 годзе Жамойць на падставе прывілею вялікага князя [[Вітаўт]]а атрымала статус аўтаноміі, пацьверджаны ў 1441 годзе вялікім князем [[Казімер Ягелончык|Казімерам]]. Такім парадкам, Жамойць стала самакіравальнай тэрыторыяй, пазьней вядомай як Жамойцкае староства, а ейны статус сёньня б значыў сувэрэнітэт у межах Вялікага Княства Літоўскага. На просьбу жамойтаў, якія хацелі падкрэсьліць сваю адрознасьць ад [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінаў]], зьявіўся асобны дадатак да найменьня дзяржавы, якая пачала называцца Вялікім Княствам Літоўскім, Рускім і Жамойцкім. У 1492 годзе вялікі князь [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] даў Жамойці «земскі прывілей» (на [[Старабеларуская мова|беларускай мове]]), у першым пункце якога ён забараняў казаць падданым, што жыхароў Жамойці далучылі да Вялікага Княства Літоўскага сілай, а не паводле добрай волі: «''Найпярвей, хочам, іж ім [жыхарам Жамойці] жадны ня маець мовіці, альбо на вочы ісьціць, іж бы празь меч, альбо цераз оныі валкі былі звалчоныя, але з добраю волею прысталі''»<ref>Жалованная грамота литовского великого князя Александра Казимировича жителям Жмудской земли. 15 августа 1492 г. // Акты относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографическою комиссиею: в 5 т. — Т. 1. 1340—1506. — Санкт-Петербург : Тип. II Отделения Собственной Е. И. В. Канцелярии, 1846. — С. 120—122.</ref>. Адно з пазьнейшых сьведчаньняў захаваньня адасобленасьці — асобнае пералічэньне жамойцкіх харугваў у рэестры дзяржаўнага войска ў XVI стагодзьдзі. Апроч таго, жамойты неаднаразова зьвяртавліся ў [[Сойм Вялікага Княства Літоўскага|Сойм]] з просьбамі не прызначаць ім на адміністрацыйныя пасады «чужынцаў»-ліцьвінаў. Такія ж звароты накіроўваліся да [[Вялікі князь літоўскі|вялікіх князёў]]<ref name="Arlou-2012-158">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.</ref>. Жамойцкае староства заставалася асобнай адміністрацыйнай адзінкай з дакладна акрэсьленымі межамі ўсё далейшае існаваньне Вялікага Княства Літоўскага да 1795 году. [[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (1667).jpg|міні|Мапа Жамойці 1667 г. з [[Коўна]]м і [[Вількамір]]ам]] Аднак Жамойць гістарычная ў рэлігійным, а г. зн. і ў культурным, кантэксьце выходзіла па-за межы Жамойцкага староства, у прыватнасьці ўсходняя мяжа Жамойцкай дыяцэзіі ня цалкам адпавядала палітычнай мяжы Літвы і Жамойці, ахопліваючы, сярод іншага, частку суседняга з Жамойцкім староствам [[Упіцкі павет|Упіцкага павету]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]<ref name="Kascian-2009">Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref>. Увогуле, пра тое, што Жамойць была значнай большай за Жамойцкае староства, сьведчаць пэўныя дакумэнтальныя крыніцы: «''Я, Мальхер Станіслававіч Шэмет, цівун гаспадарскі зямлі Жамойцкае воласьці Берштанскае…''» (1565 год)<ref>Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 7. — Lwów, 1910. [https://polona.pl/item/archiwum-ksiazat-lubartowiczow-sanguszkow-w-slawucie-t-7-t-2-archiwum-xx-sanguszkow,OTgwNTk1NDg/129/#item S. 86].</ref> ([[Бірштаны]] — мястэчка на поўдні [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]]), «Инвентарь имения Кревна в земле Жомойтской, принадлежавшее [[Віленскія біскупы|Виленскому Бискупу]], Кардиналу [[Юры Радзівіл (біскуп)|Юрию Радзивилу]]» (1585 год)<ref>Акты издаваемые виленской археографической комиссией. Т. XIV. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?id=OF0jAQAAMAAJ&pg=PA281&dq=Inwentarz+y+regestr+naszego+Krewienskiego+%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiv267c2-b0AhXPQvEDHWOKA5YQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=Inwentarz%20y%20regestr%20naszego%20Krewienskiego%20%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8A&f=false С. 281].</ref> ({{Артыкул у іншым разьдзеле|Крэўна||lt|Kriaunos}} — маёнтак на ўсходзе [[Вількамірскі павет|Вількамірскага павету]]). Гісторык XV ст. [[Ян Длугаш]] залічваў Нявежу да рэкаў Жамойці, а мяжу зь Літвой ён вызначаў ракой [[Сьвятая (рака)|Сьвятой]]<ref>Zeuss J. K. Die Deutschen und die Nachbarstämme. — München, 1837. [https://books.google.by/books?id=vlIAAAAAcAAJ&pg=PA680&dq=swiatha+samogitia&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjA0JTWkJT2AhUdhv0HHZE7AEwQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=swiatha%20samogitia&f=false S. 680].</ref> (пра Сьвятую як раку, што цячэ ў Жамойці, пісаў у сваёй [[Радзівіліяда|Радзівіліядзе]] [[Ян Радван]] — «''зямлёй самагіцкай Сьвента цячэ і ўпадае ў цудоўнае рэчышча [[Нёман|Хрона]]''»<ref>[[Ян Радван|Радван Я.]] [https://studfile.net/preview/2491056/ Радзівіліяда…] / Пераклад з лацінскай мовы Жанны Некрашэвіч-Кароткай // Маладосць. [https://web.archive.org/web/20260115073848/https://kamunikat.org/maladosts-shtomesyachny-litaraturna-mastatski-i-gramadska-palitychny-ilyustravany-chasopis-01-686-2011 № 1 (686), 2011]. С. 99.</ref>). Тым часам [[Хроніка Быхаўца]] сьведчыць пра геаграфічную блізкасьць межаў Жамойці да [[Трокі|Трокаў]], «''А яшчэ двух сыноў сваіх пасадзіў [[Гедзімін]] на вялікіх княствах: [[Яўнут]]а — на пасадзе сваім, у Вільні і на Вялікім Княстве Літоўскім, а [[Кейстут]]а — у Троках і на ўсёй Жамойцкай зямлі''»<ref>[https://knihi.com/none/Kronika_Bychauca.html Кроніка Быхаўца]</ref>, а [[Летапісы ВКЛ]] — пра блізкасьць Жамойці да ракі [[Вяльля|Вяльлі]] (упадае ў [[Нёман]] у [[Коўна|Коўне]]): «''І ўладзеючы яму ў зямлі Жамойцкай і начаў ся множыці і расшырацісь і ўхадзіці на раку Вяльлю, у зямлю Завельскую''»<ref>[http://litopys.org.ua/psrl3235/lytov27.htm Еўраінаўскі летапіс]</ref>. Першы гістарыёграф Вялікага Княства Літоўскага [[Мацей Стрыйкоўскі]] залічваў да Жамойці Коўну: «''Заснаваў таксама [[Вітаўт|Вітульт]] у жмудзкім княстве і пабудаваў дванаццаць касьцёлаў парафіяльных паводле колькасьці паветаў, якія ў той час перадавыя былі: [[Эйрагола]], [[Крожы]], Коўна…''»<ref>Maczieia Strikowskiego O początkach, wywodach, dzielnoscziach, sprawach rycerskich i domowych slawnego narodu litewskiego, zemiodzkiego y ruskiego przed tim nigdy od zadnego ani kuszone ani opiszane z nathnienia bożego a uprzeimie pilnego doszwiadczenia xiegi pierwsze etc. [https://polona.pl/item-view/de634e95-eaad-48e9-8ea0-819e492b4b79?page=476 S. 236] ([https://www.litres.ru/book/macey-stryykovskiy/o-nachalah-istokah-dostoinstvah-delah-rycarskih-i-vnutr-11823904/chitat-onlayn/ расейскі пераклад]) // Biblioteka Narodowa. Rps 6806 III.</ref>. Таксама Марцін Цайлер у сваім «Новым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»<ref>[https://knihi.com/Marcin_Cajler/Novaje_apisannie_Karaleustva_Polskaha_i_Vialikaha_Kniastva_Litouskaha.html Новае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага…] у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, [[Беларуская Палічка]]</ref> (1647 год) зазначаў, што паводле географа Давіда Фройліха, адзіны горад (замак) у Жамойці — гэта [[Коўна|Коўня]] (''Caunia'')<ref>Zeiller M. Newe Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1647. [https://books.google.by/books?id=ymZKAAAAcAAJ&pg=PA17&dq=Korczin,+Wislitz,+Pilzno,+Opoczno&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiZo-ef-4n2AhVJRPEDHYF8A-wQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=Caunia&f=false S. 23].</ref>, а ў дапоўненым і перапрацаваным «Іншым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»<ref>[https://knihi.com/Marcin_Cajler/Insaje_apisannie_Karaleustva_Polskaha_i_Vialikaha_Kniastva_Litouskaha.html Іншае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага…] у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, [[Беларуская Палічка]]</ref> (1657 год) удакладніў, што паводле [[Шыман Старавольскі|Шымана Старавольскага]], Коўна (''Couna'') — гэта адзіны мураваны замак Жамойці<ref>Zeiller M. Anderte Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1657. [https://books.google.by/books?id=SjlZAAAAcAAJ&pg=PA127&dq=couna+Crononis+Nemeni&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiYrsGHzY72AhXJNuwKHacxB0UQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=couna%20Crononis%20Nemeni&f=false S. 127].</ref>. Паводле маскоўскага дакумэнта 1660 году, ваяводу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кірыл Хлопаў|Кірыла Хлопава|ru|Хлопов, Кирилл Осипович}} накіравалі да [[Міхал Казімер Пац|Міхала Казімера Паца]] «''в Жмойдь к Паце на [[Сьвятая (рака)|Святую Реку]] в местечко [[Вількамір|Волкомир]]''»<ref>Акты Московского государства, изданные Императорской Академией наук. Т. 3. — СПб., 1901. [https://books.google.by/books?id=HwZaAAAAcAAJ&pg=PA598&dq=%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%8C&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjzi4OpurH8AhWGSfEDHQP7BUQQ6AF6BAgBEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%8C%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%8A&f=false С. 110].</ref>. У нататках 1736—1738 гадоў уніяцкага дзеяча [[Ігнат Кульчынскі|Ігната Кульчынскага]] зазначалася, што вёска {{Артыкул у іншым разьдзеле|Штабінкі|Штабінкі (Стабінкі)|pl|Sztabinki}} каля [[Сейны|Сейнаў]] знаходзіцца «''на самай мяжы з Жамойцю''»<ref>Новонайденные рукописи Игнатия Кульчинского 1736—1738 гг. со сведениями по церковной истории Гродно и окрестностей / падрыхт. Ю. М. Мікульскі // Беларуская даўніна. Вып. 3. — Мінск, 2016. С. 220—254. </ref>. На тое, што большасьць падуладнага ліцьвінам сялянскага насельніцтва на [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковеншчыне]] складалі жамойты, зьвяртае ўвагу гісторык [[Вацлаў Пануцэвіч]]<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 269.</ref>. Тым часам гісторык [[Мікола Ермаловіч]] паказвае на наяўнасьць значнай колькасьці танонімаў тыпу «Жамойцішкі», «Жамайтэлі» і ім падобных на памежжы [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] зь летувісамі<ref name="Jermalovic-2000-37">{{Літаратура/Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае|к}} С. 37.</ref>. Зьвесткі пра тое, што паводле швэдзкіх аўтараў пачатку XVIII ст. (у тым ліку часоў [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікай Паўночнай вайны]]) Жамойць пачыналася «''за Вільняй''» і вылучалася як адзін з двух гістарычна-культурных абшараў Вялікага Княства Літоўскага, адрозных ад карэннай Літвы, прыводзіць гісторык [[Андрэй Катлярчук]]<ref>[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 146.</ref>. Да нашага часу Жамойць стала адным з этнаграфічных рэгіёнаў Летувы, які ня ёсьць ані палітычнай, ані адміністрацыйнай адзінкай. Аднак, нягледзячы на такі статус, улады Летувы зацьвердзілі межы Жамойці на афіцыйным узроўні<ref>[http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_e?p_id=220186&p_query=D%CBL%20ETNOGRAFINI%D8%20REGION%D8%20RIB%D8%20NUSTATYMO&p_tr2=2. Рэкамэндацыі Рады аховы этнічнае культуры Летувы № 1 аб усталяваньні межаў этнаграфічных рэгіёнаў ад 17 верасьня 2003 году.]</ref>. Прытым летувіскі этнаграфічны рэгіён займае нашмат меншую тэрыторыю за Жамойць гістарычную<ref name="Kascian-2009"/>. [[Файл:Magnus Ducat Lithuaniae and Rus Alba(Belarus).jpg|міні|500пкс|center|<center>Мапа Вялікага Княства Літоўскага і [[Белая Русь|Белай Русі]] (1687 г.). Тэрыторыя сучаснай [[Беларусь|Беларусі]] пазначаецца як «[[Літва старажытная|Літва]]» (Lithuaniæ), а тэрыторыя сучаснай Летувіскай Рэспублікі як «Жамойць» (Samogitia)</center>]]{{clear|left}} == Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім == {{Асноўны артыкул|Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім}} [[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''» (1580 г.)<ref name="Lebedys-1976-111">Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>]] {{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|102|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu (in Lithuanian language), Vilnius, 1766.jpg|112|Вокладкі першых летувіскіх слоўніка {{мова-la|Dictionarium trium linguarum|скарочана}} (налева) і лемантара {{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} або {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}} (направа)}} Як падкрэсьлівае гісторык і літаратуразнаўца [[Іван Саверчанка]], у XVI ст. пазьнейшыя ідэолягі жамойцкага (летувіскага) нацыянальнага руху, найперш пісьменьнікі і багасловы [[Марцін Мажвід]], [[Мэльхіёр Пяткевіч]], [[Мікалай Даўкша]] і [[Канстанцін Шырвід]], пачалі актыўна ўжываць тэрмін «літоўская мова» ў дачыненьні да гістарычна [[Жамойцкая мова|жамойцкай мовы]]. Абапіраючыся вынятна на этнічныя фантазіі ды показкі, яны назвалі свой народ «літоўцамі»<ref>[[Іван Саверчанка|Саверчанка І.]] Aurea mediocritas. Кніжна-пісьмовая культура Беларусі. Адраджэнне і ранняе барока. — {{Менск (Мінск)}}: Тэхналогія, 1998. С. 14.</ref>. Адпаведна, цяперашняя летувіская мова ёсьць працягам старой жамойцкай пісьмовай мовы, якая называлася «літоўскай» (у значэньні летувіскай) толькі паводле імя<ref name="Kascian-2009"/>. Як падкрэсьлівае амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]: «''летувіская мова стагодзьдзямі не была мовай палітыкі''»<ref name="Snyder">{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}}</ref>. Напраўду, палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая паводле летувіскага гісторыка мовы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]] была загнаная «''ў ніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''»<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref>. Напрыклад, ''«вялікія князі літоўскія ніколі не друкавалі кнігаў на летувіскай мове»''<ref name="Snyder"/>. Больш за тое, паводле Зігмаса Зінкявічуса, ''«для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка»''. Пэўна таму летувіскія навукоўцы бесьперапынна падкрэсьліваюць ''«адзінства арэалу летувіскай мовы праз палітычную мяжу паміж ВКЛ і Прусіяй»''. Сапраўды, «''летувіскія граматыкі і слоўнікі доўгі час (да канца XVIII ст.) друкаваліся толькі ў Прусіі''» (выняткам быў слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстантына Шырвіда]], які выйшаў каля 1620 году, некалькі разоў перавыдаваўся і быў адзіным слоўнікам летувіскай мовы, выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя<ref>Schmalstieg, W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref>). Сваім парадкам, ''«перасьледаваная стагодзьдзямі летувіская мова ўпершыню за сваю гісторыю атрымала статус дзяржаўнай»'' толькі ў першай Летувіскай Рэспубліцы (то бок у 1918 годзе)<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 297.</ref>. Такім парадкам, выкарыстаньне летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім абмяжоўвалася максымум рэгіянальным узроўнем, у тым ліку асобнымі натарыяльна засьведчанымі перакладамі дзяржаўных актаў<ref name="Kascian-2009"/>. == У складзе Расейскай імпэрыі і Прусіі == {{Асноўны артыкул|Летувізацыя}} [[Файл:Map of Lietuva (1867-1914) lang-be.svg|значак|Губэрні [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] на тэрыторыя сучаснай Летувіскай Рэспублікі]] [[Файл:Edict of Alexander II in 1864.jpg|значак|160пкс|зьлева|Эдыкт [[Аляксандар II|Аляксандра II]] на расейскай і летувіскай мовах, выдадзены ў 1864 г.]] У 1795 годзе ў выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу]] [[Рэч Паспалітая]] была ліквідаваная, а рэшту яе тэрыторыі ўлучылі ў склад [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], [[Аўстра-Вугоршчына|Аўстра-Вугоршчыны]] і [[Прусія|Прусіі]]. Большая частка тэрыторыі сучаснай Летувы апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе ўвайшла ў [[Ковенская губэрня|Ковенскую]] і часткова ў [[Віленская губэрня|Віленскую]], [[Сувальская губэрня|Сувальскую]] і [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскую]] губэрні. У першай палове XIX ст. ураджэнцы Жамойці (Д. Пашкевіч, Л. Юцэвіч, [[Сыманас Даўкантас|С. Даўкантас]] ды інш.) у сваіх этнаграфічных публікацыях пачалі задаваць эталёны [[летувісы|летувіскасьці]], якія пазьней пачалі выкарыстоўвацца іншымі дасьледнікамі дзеля ацэнкі адпаведнасьці «традыцыйнаму» і «этнічнаму». Значную ролю ў іх дасьледаваньнях адыграла канцэптуалізацыя «чыстых», «клясычных», «не закранутых вонкавымі ўплывамі» летувіскіх зямель. Лінгва-этнаграфічны калярыт Жамойці дазволіў выбудаваць значную адлегласьць ад «славянскага» і стварыць на аснове жамойцкага трывалы вобраз летувіскасьці з максымальным індэксам адрознасьці ад суседзяў<ref>Унуковіч Ю. Этнічная ідэнтыфікацыя і катэгарызацыя беларусаў і літоўцаў у ХІХ ст. // Białorutenistyka Białostocka. T. 12 (2020). S. 393.</ref>. Сярод іншага, у канцы XIX ст. на базе гістарычнай жамойцкай мовы — архаічных гаворак ваколіцаў [[Коўна]], [[Шаўлі|Шаўляў]] і [[Клайпеда|Клайпеды]] — утварылася [[летувіская мова]]<ref name="Sviazynski209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. У 1854 годзе на старонках часопіса {{Артыкул у іншым разьдзеле|Библиотека для чтения||ru|Библиотека для чтения}}, які рэдагаваўся ўраджэнцам [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыны]] прафэсарам-паліглётам [[Восіп Сянкоўскі|Восіпам Сянкоўскім]], зьявілася крытычная нататка датычна называньня часткі жамойтаў «літвой» (пазьнейшых «[[аўкштайты|аўкштайтаў]]», абвешчаных «уласнымі літоўцамі», якія насяляюць «[[Аўкштота|Аўкштоту]]» — «Верхнюю або ўласную Літву»), а жамойцкай мовы — «літоўскай»<ref>Библиотека для чтения. Том 123, 1854. [https://books.google.by/books?id=4vE6AQAAMAAJ&pg=RA3-PA71-IA7&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwimv-aAqMPzAhUXSfEDHe9xC68Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 28—29].</ref>: {| |- | {{пачатак цытаты}} Я хачу яшчэ аддаць гістарычнай і філялягічнай крытыцы сябраў віленскага камітэту самы тэрмін Літва. Я не зусім разумею адрозьненьне, якое робяць яны ў адным і тым жа чудзкім народзе, паміж Літвою і Жамойцю. Мне здаецца, што дарма адну частку гэтага народа называюць Літвою, тады як іншай пакідаюць агульную і сапраўдную назву ўсяго народа, Жамойць. Абедзьве яны — тая ж Жамойць. Слова Літва зусім не літоўскае{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}} і яно належыць столькі ж і яшчэ больш славянскай частцы ранейшага літоўскага гаспадарства, як і чудзкай. Калі жыхары чудзкай часткі адгукаюцца, што яны — Літува і што яны кажуць літувішкі, па-літоўску, гэта па-мне значыць толькі, што яны ўжываюць на свой асабісты рахунак агульную палітычную назву гаспадарства, а не сваю племянную назву. Гэтак жа цяперашнія Грэкі, Італьянцы і паўднёвыя Швайцарцы, таму, што некалі знаходзіліся пад рымскім валадарствам, выхваляюцца, нібыта яны — Рымляне і гавораць па-рымску (Romeі, Rumanі, Roman). Латышы, альбо Леты, чудзкія людзі аднаго кораня зь літоўскай Чудзьдзю, не называюць сябе Літвою; такім парадкам, і сястра іхняя, літоўская Чудзь, этнаграфічна, ня мае права на гэтую назву. Уся яна — Жамогусы, Жамогі альбо Жамодзі, Сямогі альбо Сямодзі, адкуль утварыліся словы Жамойць і Самагіція. Латышы таксама называюць сябе Земме, Семме, а гэта значыць толькі «свая зямля» падобна таму, як Сома альбо Суомі, «свая зямля» Фінляндыя і Суомалайне, «людзі сваёй зямлі», Фіны, альбо Фінляндцы. [[Жмогусы|Жамогус альбо жмогус]] значыць — чалавек. Яны проста — людзі, а не літоўцы. Вядома, што ў прыбалтыйскіх Чудзкіх пакаленьнях няма асобых назваў для іх моваў: кожнае запэўнівае, што яно гаворыць на мове ма-кіль, «мове зямлі». Як у літоўскай Чудзі, альбо Жамогусаў, відаць, не было асобай назвы дзеля народнай мовы, то яна тым больш ахвотна пагадзілася называць яе «літоўскай», што слова «Літва» было палітычным тытулам знакамітай дзяржавы, якой Чудзь гэтая належала. {{арыгінал|ru|Я хочу еще подвергнуть исторической и филологической критике членов виленского комитета самый термин Литва. Я не совсем понимаю различие, которое делают они в одном и том же чудском народе, между Литвою и Жмудью. Мне кажется, что понапрасну одну часть этого народа называют Литвою, тогда как другой оставляют общее и настоящее название всего народа, Жмудь. Обе они — та же Жмудь. Слово Литва вовсе не литовское и оно принадлежит столько же и еще более славянской части прежнего литовского господарства, как и чудской. Если жители чудской части отзываются, что они — Литува и что они говорят литувишки, по-литовски, это по-мне значит только, что они употребляют на свой личный счет общее политическое название господарства, а не свое племенное название. Точно так же нынешние Греки, Валахи и южные Швейцарцы, потому, что некогда находились под римским владычеством, хвастаются, будто они — Римляне и говорят по римски (Romei, Rumani, Roman). Латыши, или Леты, чудские люди одного корня с литовскою Чудью, не называют себя Литвою; следовательно, и сестра их, литовская Чудь, этнографически, не имеет права на это название. Вся она — Жемогусы, Жемоги или Жемоди, Семоги или Семоди, откуда произошли слова Жмудь и Самогиция. Латыши также называют себя Земме, Семме, а это значит только «своя земля» подобно тому, как Сома или Суома, «своя земля» Финляндия и Суомалайне, «люди своей земли», Финны, или Финляндцы. Жемогус или жмогус значит — человек. Они просто — человеки, а не литовцы. Замечательно, что у прибалтийских чудских поколений нет особенных названий для их языков: каждое уверяет, что оно изъясняется на языке ма-киль, «языке земли». Как у литовской Чуди, или Жемогусов, вероятно, не было особенного названия для народного языка, то она тем охотнее согласилась называть его «литовским», что слово «Литва» было политическим титулом знаменитого государства, которому Чудь эта принадлежала.}} {{канец цытаты}} |} У 1861 годзе ў афіцыйным прадстаўленьні папячыцеля [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў|Аляксандра Шырынскага-Шыхматава|ru|Ширинский-Шихматов, Александр Прохорович}} да генэрал-губэрнатара {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Назімаў|Ўладзімера Назімава|ru|Назимов, Владимир Иванович}} адзначалася, што большасьць сельскага насельніцтва [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] — жамойты, якія размаўляюць па-жамойцку, тым часам большасьць сельскага насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрніяў размаўляюць па-беларуску. Адпаведна, у [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]] дзеля першых прапаноўвалася выкладаць па-жамойцку, а дзеля другіх — толькі па-расейску. Тым часам летувісы ({{мова-ru|литовцы|скарочана}}) і летувіская мова ({{мова-ru|литовский язык|скарочана}}) не ўпаміналіся: {{Цытата|Так, у большай частцы Ковенскай губэрні, населенай жамойтамі, якія маюць сваю пісьменнасьць, хоць яшчэ і нязначную, але якая прадстаўляе ўжо для народу малітоўнікі, календары і некаторыя іншыя карысныя кнігі на жамойцкай мове, на якой народ слухае пропаведзі ў касьцёлах і спавядаецца ў гэтай губэрні, навучаньне ў пачатковых вучэльнях жамойцкай грамаце варта дазволіць, выкладаньне ж польскай мовы, на якой гавораць абшарнікі і чыноўнікі, у гэтыя вучэльні ня ўводзіць, пакінуўшы яе толькі ў гімназіях і прагімназіях. У губэрнях жа Віленскай, Гарадзенскай і Менскай вялікая частка сельскага насельніцтва размаўляе беларускай гаворкай, таму і народныя вучэльні ў гэтых мясцовасьцях маюць быць чыста расейскімі. {{арыгінал|ru|Так, в большей части Ковенской губернии, населенной жмудинами, имеющими свою письменность, хотя еще и незначительную, но представляющую уже для народа молитвенники, календари и некоторыя другие полезные книги на жмудском языке, на котором народ слушает проповеди в костелах и исповедуется в этой губернии, обучение в первоначальных училищах жмудской грамоте следует допустить, преподавание же польского языка, которым говорят помещики и чиновники, в эти училища не вводить, оставив его только в гимназиях и прогимназиях. В губерниях же Виленской, Гродненской и Минской большая часть сельского населения говорит наречием белорусским, поэтому и народные училища в этих местностях должны быть чисто русскими.}} |Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 4—5. }} У 1862 годзе ў прадстаўленьні Аляксандра Шырынскага-Шыхматава да кіраўніка Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Галаўнін|Аляксандра Галаўніна|ru|Головнин, Александр Васильевич}} адзначалася, што адной з мэтаў адкрыцьця школаў на Жамойці (пад якой найперш разумелася этнічна [[летувісы|летувіская]] [[Ковенская губэрня]]) мусіць быць умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці зь бесьперапынным пераконваньнем тамтэйшых сялянаў, што яны жамойты і літоўцы ([[ліцьвіны]]) і што ўлады Расейскай імпэрыі жадаюць не [[Русіфікацыя|абмаскаліць]] іх, а наблізіць іхныя інтарэсы да інтарэсаў Расеі: {{Цытата|На Жамойці — умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці, зусім не варожай Расеі і ўраду ў ніжэйшых пластах насельніцтва, і бесьперапыннае ўнушэньне сялянам, што яны не палякі, а жамойты і літоўцы, і што Расея не жадае зусім абмаскаліць іх, а хоча толькі зблізіць іх інтарэсы з інтарэсамі дзяржавы. {{арыгінал|ru|На Жмуди — укрепление жмудской национальности, вовсе не враждебной России и правительству в низших слоях населения, и постоянное внушение крестьянам, что они не поляки, а жмудины и литовцы, и что Россия не желает вовсе обрусить их, а хочет только сблизить их интересы с интересами государства.}} |Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 22. }} [[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія [[Беларуская мова|беларускія]] школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]] Па здушэньні [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] расейскія ўлады надумалі падтрымаць [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскі нацыянальны рух]] (які правільней называць «жамойцкім», бо летувісы ў той час называліся жамойтамі) у супрацьвагу моцным пазыцыям палякаў<ref name="Arlou-2012-348">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.</ref>. Царскі ўрад пачаў заахвочваць летувіскія асьвету і друк<ref name="Katlarcuk-2003"/>, летувіскую мову зрабілі мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Летувіскую мову таксама выкладалі ў [[Сейны|Сейненскай]] і [[Сувалкі|Сувалкаўскай]] гімназіях. Тым часам выкладаньне беларускай мовы ў школах усіх узроўняў апынулася пад забаронай<ref name="Arlou-2012-348"/>. Апроч гэтага, у час знаходжаньня пад расейскай уладай летувісы мелі нацыянальны касьцёл (яшчэ перад паўстаньнем біскуп [[Матэвус Валанчус]] дамогся дазволу адчыняць пры касьцёлах парафіяльныя школы з выкладаньнем па-летувіску<ref name="Arlou-2012-348"/>), тады як беларусы па зьнішчэньні ў 1839 годзе [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|Ўніяцкай царквы]] згубілі сваю канфэсійную нішу<ref name="Katlarcuk-2003"/>. Невялікая частка этнічных летувіскіх зямель (г. зв. «[[Малая Летува]]») засталася ў складзе Прусіі, дзе ў спрыяльных для разьвіцьця ўласнай культуры ўмовах пражывала каля 100 000 балтаў. Гэта давала магчымасьць кантактаў з Эўропай, пашырэньню ў сьвеце зьвестак пра свае нацыянальныя патрэбы (да 1904 году ў [[Тыльзыт|Тыльзыце]] і [[Каралявец|Караляўцы]] па-летувіску выйшла каля 3300 найменьняў кніг і каля 120 пэрыядычных выданьняў агульным накладам некалькі мільёнаў асобнікаў<ref name="Arlou-2012-349">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 349.</ref>). Менавіта нямецкі (прускі) фактар быў вызначальным у справе дасягненьня Летувой незалежнасьці ў 1918 годзе і вырваў краіну з сфэры расейскага ўплыву<ref name="Katlarcuk-2003"/>. [[Файл:Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1877-83, 1901-14).jpg|значак|Выдадзеная ў Расейскай імпэрыі летувіскамоўная паштоўка з рэпрадукцыяй малюнка [[Высокае|Высокага]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] (аўтар малюнка — [[Напалеон Орда]]) і подпісам: {{мова-lt|Augštaičai, Gardino gubernijoje|скарочана}}. Падобныя летувіскія паштоўкі выйшлі з краявідамі [[:Файл:Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1909) (2).jpg|Наваградку]], [[:Файл:Kreŭski zamak. Крэўскі замак (1907) (2).jpg|Крэва]], [[:Файл:Lida. Ліда (N. Orda, 1877, 1901-14).jpg|Ліды]], [[:Файл:Gieranionski zamak. Геранёнскі замак (N. Orda, 1877, 1906).jpg|Геранёнаў]]]] У другой палове XIX стагодзьдзя пачаў фармавацца летувіскі нацыянальны рух. Спрыяньне разьвіцьцю жамойцкай культуры і мовы расейскімі ўладамі прывяло да таго, што жамойцкае адраджэньне пачалося значна раней за [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускае]]. Дзеячы жамойцкага нацыянальнага руху пачалі выкарыстоўваць ня назву Жамойць, а найменьне старадаўняй, пераважна славянскай дзяржавы з [[Эпіцэнтар|эпіцэнтрам]] у Беларусі — Вялікага Княства Літоўскага. Выпускнікі Мар’ямпальскай вучэльні [[Вінцас Кудзірка]] і [[Ёнас Басанавічус]] стварылі міт пра Вялікае Княства Літоўскае як вынятна летувіскую дзяржаву. Гэты міт пашырыўся і стаўся падмуркам да адбудовы летувіскамоўнай Летувы<ref name="Arlou-2012-348"/>. Летувіскія адраджэнцы прысвоілі ня толькі назву Літва (у форме Летува<ref name="Arlou-2012-349"/>), але і заявілі пра свае вынятныя правы на гістарычную і культурную спадчыну Вялікага Княства Літоўскага, а таксама на сымболіку. Замест свайго гістарычнага гербу [[Мядзведзь (герб)|Мядзведзя]] жамойцкія дзеячы пачалі выкарыстоўваць [[Пагоня (герб)|Пагоню]] славянскага паходжаньня. А паколькі ў жамойцкай мове не было слова дзеля яе абазначэньня, жамойцкая эліта (а менавіта [[Сыманас Даўкантас]]) прыдумала яго, назваўшы Пагоню новым словам «[[Віціс]]»<ref name="Kraucevic-1993"/>. Як адзначае [[Тымаці Снайдэр]], апроч расейскіх уладаў, фальшаваньню гісторыі ВКЛ спрыяла сацыяльнае паходжаньне дзеячоў летувіскага нацыянальнага руху, якія былі дзецьмі заможных сялянаў, а не [[шляхта]]й, і таму ня мелі адпаведнага кодэксу гонару<ref name="Arlou-2012-349"/>. Спазьненьне беларускага адраджэньня ў параўнаньні з жамойцкім прывяло да таго, што беларускія дзеячы, пачынаючы з [[Францішак Багушэвіч|Францішка Багушэвіча]], прынялі назву, якая тады была пашыранай на Смаленшчыне, Віцебшчыне і Магілёўшчыне, а таксама выкарыстоўвалася расейскім друкам ― [[беларусы]]. За канцэпцыю ўтварэньня ВКЛ жамойцкія адраджэнцы ўзялі канцэпцыю балтыйска-славянскай канфрантацыі, якая ўзьнікла ў ходзе навуковай дыскусіі паміж польскімі і расейскімі дасьледнікамі ў канцы XIX ― пачатку XX стагодзьдзя. Паводле яе, падмуркам утварэньня Вялікага Княства Літоўскага была перамога раньнефэадальнага балтыйскага ўтварэньня над славянамі, ў выніку чаго гэтая новая краіна трансфармавалася ў Вялікае Княства Літоўскае. У канцы XX стагодзьдзя гэтую канцэпцыю зьняпраўдзіў [[Аляксандар Краўцэвіч]], які сьцьвярджае, што ВКЛ ад самага пачатку была біэтнічнай балта-славянскай дзяржавай з дамінаваньнем [[славяне|славянаў]], а балта-славянскія дачыненьні ў часы ўтварэньня Вялікага Княства Літоўскага насілі толькі мірны характар<ref>{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}}</ref>. З больш славянацэнтрычнымі канцэпцыямі зь сярэдзіны XX стагодзьдзя выступілі гісторыкі [[Павал Урбан]], [[Мікола Ермаловіч]] і [[Мікалай Шкялёнак]], тэзісы якіх у лучнасьці зьняпраўджвалі балтыйскае паходжаньне першых князёў ВКЛ. За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ўлетку 1915 году тэрыторыю сучаснай Летувы занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. Дзеячы [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага адраджэньня]] браты [[Іван Луцкевіч|Іван]] і [[Антон Луцкевіч]]ы разам з [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлавам Ластоўскім]] выступілі з прапановай аднавіць [[Вялікае Княства Літоўскае]] з сталіцай у [[Вільня|Вільні]], аднак гэтая ідэя не знайшла падтрымкі ў летувіскіх дзеячоў<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 347.</ref>. [[Файл:Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi (A. Oleszczyński, 1850).jpg|міні|500пкс|center|<center>''«[[Коўна]] — цяперашняя сталіца Жамойці»'' (аўтар — [[Антоні Аляшчынскі]], 1850 год)</center>]]{{clear|left}} == Першая Летувіская Рэспубліка == [[Файл:Lietuva 1921-1939.svg|значак|Тэрыторыя Летувіскай Рэспублікі]] 16 лютага 1918 году Летувіская Рада (Летувіская Тарыба, {{мова-lt|Letuvos Taryba|скарочана}}) [[Акт незалежнасьці Летувы з 1918 году|абвясьціла незалежнасьць Летувы]]<ref name="smdb-80">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 80.</ref>. 23 сакавіка яе незалежнасьць прызнаў нямецкі кайзэр<ref name="smdb-80"/>. 11 ліпеня 1918 году Летувіская Тарыба зьмяніла сваю назву на Раду [[Каралеўства Летува|Летувіскай дзяржавы]], чым падкрэсьліла міжнароднае прызнаньне краіны<ref name="smdb-80"/>. 13 ліпеня 1918 году Тарыба абвясьціла каралём Летувы — Міндоўгасам (Міндоўгам) II — герцага віртэмбэрскага Вільгельма фон Ураха<ref name="smdb-80"/>, згодна з чым дзяржава стала называцца [[Каралеўства Летува]], але ўжо 2 лістапада таго ж году прыняла часовую канстытуцыю, згодна зь якой Летува стала рэспублікай<ref name="smdb-80"/>. [[Файл:Żmudź (1920).jpg|значак|Жамойць у этнаграфічных межах летувісаў, фрагмэнт мапы былой [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], 1920 г.]] 23 лістапада 1918 году прэм’ер-міністар [[Аўгусьцінас Вальдэмарас]] выдаў загад утварыць 1-ы летувіскі полк, што стала пачаткам арганізацыі летувіскага войска<ref name="smdb-80"/>. Існаваньню маладой дзяржавы пагражалі бальшавікі. 22 сьнежня 1918 году савецкія ўлады прызналі ўрад [[Вінкас Міцкевічус-Капсукас|Капсукаса]] і савецкую дзяржаўнасьць Летувы<ref name="smdb-81">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 81.</ref>. 31 сьнежня 1918 году нямецкая армія пакінула Вільню. Наступнага дня места захапіла польская самаахова. 5 студзеня 1919 году места занялі бальшавікі<ref>Kronika powstań polskich 1794—1944. — Warszawa: Wydawnictwo Kronika, {{ISBN|83-86079-02-9}}. S. 345.</ref><ref name="smdb-82">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 82.</ref>. У лютым супраць бальшавікоў, якія рушылі ўглыб краіны, выступіла летувіская самаахова. 8 лютага загінуў за бацькаўшчыну першы летувіскі жаўнер — Павіляс Люкшыс<ref name="smdb-82"/>. 4 красавіка 1919 году Тарыба прыняла новую (другую) часовую канстытуцыю, якая ўтварыла пасаду прэзыдэнта. 19 красавіка Вільня зноў была занятая польскімі войскамі<ref name="smdb-82"/>. 26 ліпеня была вызначаная Найвышэйшай радай [[Антанта|Антанты]] [[лінія Фоша|дэмаркацыйная лінія]] з Польшчаю на Сувальшчыне. Летувісы не прызналі лініі й захапілі частку Сувальшчыны да ракі [[Чорная Ганча|Чорнай Ганчы]], што стала прычынай [[Сейненскае паўстаньне|паўстаньня палякаў]]<ref>Kronika powstań polskich 1794—1944. — Warszawa: Wydawnictwo Kronika, {{ISBN|83-86079-02-9}}. S. 355, 357.</ref>. 25 жніўня летувіскае войска выціснула савецкія аддзелы, якія ўтрымлівалі апошні пункт апоры на тэрыторыі Летувы — места [[Езяросы]]<ref name="smdb-82"/>. 20—21 лістапада 1919 году каля [[Радзівілішкі|Радзівілішкаў]] летувіскае войска перамагло бэрмонтчыкаў — расейскіх і нямецкіх белагвардзейцаў, якія атакавалі з тэрыторыі Латвіі<ref name="smdb-82"/>. [[Файл:Lithuanie historique et ennographique (1920).jpg|значак|[[Вялікае Княства Літоўскае|Літва гістарычная]] і Летува («Літва этнаграфічная»). [[Рыга]], 1920 г.]] 27 студзеня 1920 году адкрыліся вышэйшыя курсы ў Коўні, што было пачаткам летувіскай вышэйшай адукацыі<ref name="smdb-82"/>. 14—15 красавіка 1920 году адбыліся дэмакратычныя выбары ў Сойм (сабраўся празь месяц)<ref name="smdb-82"/>. [[Файл:Lithuania territory 1939-1940.svg|міні|Мапа «Летувіскае тэрыторыі», на якой у склад Летувы ўлучылі [[Горадня|Горадню]], [[Шчучын]], [[Ліда|Ліду]], [[Ашмяны]], [[Смаргонь]], [[Паставы]] і [[Браслаў]]]] Другой пасьля Нямеччыны істотнай сілай, што [[de jure]] прызнала незалежнасьць Летувы, быў бальшавіцкі ўрад [[Уладзімер Ленін|Леніна]], які 12 ліпеня 1920 падпісаў зь ёй [[Маскоўская дамова (1920)|Маскоўскую дамову]]. Гэтая дамова істотна падмацавала пазыцыю Летувы на міжнароднай арэне, што было асабліва важным ва ўмовах браку прызнаньня з боку дзяржаваў-хаўрусьніцаў. Згодна з дамовай, Савецкая Расея пакідала за летувісамі ня толькі Вільню, але і [[Горадня|Горадню]], [[Шчучын]], [[Ліда|Ліду]], [[Ашмяны]], [[Смаргонь]], [[Паставы]] і [[Браслаў]], адначасна дэкляравалася адмова ад далейшых прэтэнзіяў на летувіскую тэрыторыю<ref name="smdb-82"/>. Перадача Летуве [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] стала вынікам афіцыйных прэтэнзіяў яе ўраду, які прызнаваў, што большасьць мясцовага насельніцтва ня лічыць сябе летувісамі і ня ведае летувіскай мовы, але безапэляцыйна сьцьвярджаў, што гэта — зьбеларушчаная частка Летувіскай дзяржавы<ref name="Arlot-2012-363">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 363.</ref>. У сваю чаргу Летува мусіла прытрымлівацца нэўтралітэту ў ходзе савецка-польскай вайны, што гарантавала бясьпеку правага флангу войскаў Заходняга фронту ў яго наступленьні на Варшаву. Апроч таго, летувіскі бок абавязваўся спыніць на сваёй тэрыторыі дзейнасьць «антысавецкіх арганізацыяў і груп», у тым ліку органаў [[БНР]]. Па падпісаньні дамовы летувіскі ўрад ліквідаваў асобныя беларускія вайсковыя часьціны, [[Міністэрства беларускіх справаў у Летуве|Міністэрства беларускіх справаў]] урэшце мусіла спыніць сваё існаваньне, а ў 1923 годзе [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] пераехала з [[Коўна|Коўны]] ў [[Прага|Прагу]]<ref name="Arlot-2012-363"/>. Тэрыторыя Віленшчыны стала прадметам спрэчак паміж Летувой і [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікай]], якая катэгарычна адкінула летувіска-бальшавіцкую дамову. Пад націскам краінаў [[Антанта|Антанты]] 7 кастрычніка 1920 году польская дэлегацыя мусіла падпісаць зь летувісамі Сувальскую дамову<ref name="smdb-82"/>, якая рэгулявала граніцу паміж дзьвюма дзяржавамі на Сувальшчыне, Гарадзеншыне й Лідчыне да [[Бастуны|Бастунаў]]; граніца ў іншых месцах мела быць вызначанай наступнай дамовай або пастановай Найвышэйшай Рады Антанты. Аднак у выніку «бунту» дывізіі [[Люцыян Жалігоўскі|Люцыяна Жалігоўскага]], які адбыўся 8 кастрычніка 1920 году, Вільню занялі польскія войскі<ref name="smdb-82"/>. Места на пэўны час стала цэнтрам [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]]. 22 верасьня 1921 году Летува стала сябрам [[Ліга Нацыяў|Лігі Нацыяў]], не зьяўляючыся [[de jure]] прызнанай дзяржавамі-хаўрусьніцамі, такое прызнаньне краіна атрымала толькі 20 сьнежня 1922 году. 4 красавіка 1926 году [[Ватыкан]] адаптаваў межы летувіскіх біскупстваў да новых дзяржаўных граніцаў Летувы й утварыў летувіскую касьцельную правінцыю<ref name="smdb-84">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 84.</ref>. Віленшчына паводле ранейшага канкардату з Польшчаю (1925 год) падпарадкавалася польскім касьцельным уладам<ref>Konkordat pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Rzymie dnia 10 lutego 1925 r. (ratyfikowany zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1925 r.), [https://web.archive.org/web/20110812181447/http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19250720501 Dz. U. Nr 72, poz. 501]{{ref-pl}}</ref>. У 1926 годзе ў Летуве адбыўся дзяржаўны пераварот, які ператварыў краіну ў аўтарытарную дыктатуру. 28 верасьня 1926 году паміж [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] і Летувой была складзеная дамова аб ненападзе і нэўтралітэце, у якой «''СССР пацьвердзіў, што ўсе палажэньні Маскоўскай мірнай дамовы 1920 году зь Летувой застаюцца дзейнымі''»<ref>Eidintas A., Žalys V. Lithuania in European Politics: The Years of the First Republic, 1918—1940. Edited by E. Tuskenis with an introduction and afterword by A. E. Senn. — New York: St. Martin’s Press, 1998. P. 109.</ref>. [[Файл:Samogitian poster urging not to forget Vilnya.jpg|значак|зьлева|160пкс|«О, Вільня, не забывайце, летувісы!»: летувіскі прапагандысцкі плякат 1924 году]] У 1928 годзе Летува прыняла чарговую Канстытуцыю, у якой абвясьціла пра свае тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Віленшчыну. Згодна з гэтым і наступнымі дзяржаўнымі актамі, [[Вільня]] абвяшчалася сталіцай Летувы, а да атрыманьня летувісамі кантролю над местам, ролю «часовай сталіцы» выконвала [[Коўна]]. Увогуле, у пытаньні Віленскага краю палітыкі тагачаснай Летувіскай Рэспублікі наўпростава зьвярталіся да гісторыі, сьцьвярджаючы, што ''«гістарычныя правы і гістарычная прыналежнасьць мусяць вызначаць цяперашнюю прыналежнасьць»''<ref>Flaes, R. Das Problem der Territorialkonflikte. Eine Untersuchung ueber ihre Grundlagen und Eigenschaften am Beispiele der Territorialgeschichte Polens. — Utrecht: Univ., jur. Fak., Diss., 1929. S. 269.</ref>. Яшчэ ў 1929 годзе гэта паказаў галяндзкі юрыст Райнэр Флаэс, адцеміўшы, што ''«летувіскі ўрад падкрэсьліваў, што калі места Вільня было сталіцай старога Вялікага Княства Літоўскага, яно мусіць стаць ядром новай (летувіскай) дзяржавы. Адзін ужо гэты факт мае быць вызначальным»''<ref>Flaes, R. Das Problem der Territorialkonflikte. Eine Untersuchung ueber ihre Grundlagen und Eigenschaften am Beispiele der Territorialgeschichte Polens. — Utrecht: Univ., jur. Fak., Diss., 1929. S. 268—269</ref>. Такім парадкам, летувіская гістарычная школа часоў першай Летувіскай Рэспублікі цалкам абслугоўвала інтарэсы недэмакратычнай дзяржавы зь ейнымі экспансіянісцкімі памкненьнямі датычна ўсталяваньня кантролю над Віленскім краем<ref name="Kascian-2009"/>. 17 сакавіка 1938 польскі ўрад запатрабаваў ўсталяваць дыпляматычныя зносіны пад пагрозай вайны, з чым летувісы пагадзіліся<ref name="smdb-86">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 86.</ref>. 22 сакавіка 1939 году ўлады Летувіскай Рэспублікі згадзіліся аддаць [[Трэці Райх|Трэцяму Райху]] рэгіён Клайпеды<ref name="smdb-84"/>. === Дыскусіі пра дзяржаўны герб === [[Файл:Coat of arms of Lithuania (1920).png|міні|зьлева|160пкс|Герб Летувы, 1920 г.]] У 1920 годзе летувісы ўзялі за герб уласнай незалежнай дзяржавы варыянт гербу Вялікага Княства Літоўскага [[Пагоня|Пагоні]]. Такім парадкам, прысваеньне літоўскага гербу мусіла падмацаваць прэтэнзіі маладой Летувіскай Рэспублікі на гістарычную пераемнасьць зь Вялікім Княствам Літоўскім. Аднак у 1920—1930-я гады шмат якія дзяржаўныя дзеячы Летувы паказвалі на неадпаведнасьць гербу менавіта летувіскай гістарычнай традыцыі. У 1935 годзе прэм’ер-міністар Летувіскай Рэспублікі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Тубаліс||lt|Juozas Tūbelis}} афіцыйна прызнаў не-летувіскае паходжаньне Пагоні і паведаміў пра тое, што ідзе праца па стварэньні новага дзяржаўнага гербу. З усяго відаць, гэтую працу спынілі падзеі 1939—1940 гадоў<ref>{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.</ref><ref>Скобла М. [https://web.archive.org/web/20110811153426/http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=872644 Анатоль Цітоў: «Гербу „Пагоня“ — 730 гадоў»], [[Радыё Свабода]], 31 студзеня 2008 г.</ref>. === У савецкай зоне ўзьдзеяньня === Па здушэньні супраціву з боку войска [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]] і адпраўленьня ў выгнаньне польскага ўраду, 28 верасьня 1939 году [[Трэці Райх]] і СССР падпісалі дамову аб дружбе і супольнай мяжы. Частку Польшчы, якая знаходзілася паміж Віслай і Бугам і паводле пакту Молатава-Рыбэнтропа мусіла перайсьці пад савецкую ўладу, кіраўніцтва СССР саступіла немцам ўзамен на дазвол захопу Летувы<ref name="smdb-87">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 87.</ref>. [[Файл:Подписание советско-литовского договора о передаче Литве города Вильно.jpg|значак|Міністар замежных справаў Летувы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Урбшыс||be|Юозас Урбшыс}} падпісвае [[Савецкая-летувіская ўмова аб узаемнай дапамозе|ўмову]] з [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] аб узаемнай дапамозе і перадачы Летуве места [[Вільня|Вільні]], 10 кастрычніка 1939 г.]] Нягледзячы на тое, што галава савецкай адміністрацыі Заходняй Беларусі яшчэ на пачатку верасьня 1939 году атрымаў паўнамоцтвы абвясьціць Вільню сталіцай Заходнебеларускай ССР<ref name="dzej"/>, а летувіскае насельніцтва места складала толькі каля 1,5%<ref>[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]], [[Уладзімер Каткоўскі|Каткоўскі Ў.]] [http://www.svaboda.org/content/article/792180.html Вільня, Вялікае Княства і Беларусь — поўны тэкст онлайнавай канфэрэнцыі з Уладзімерам Арловым], [[Радыё Свабода]], 8 лютага 2005 г.</ref>, 10 кастрычніка была складзеная летувіска-савецкая дамова, згодна зь якой места Вільня зь Віленскаю вобласьцю, якія саветы занялі за часам агрэсіі на Польшчу, былі перададзеныя Летуве. Апошняя павінная была, аднак, пагадзіцца на ўвядзеньне савецкіх войскаў і будаўніцтва іхных базаў<ref name="smdb-87"/>, што [[de facto]] азначала пачатак канца летувіскай незалежнасьці. [[Файл:Пану Сталіну Ёсіфу Вісарыёнавічу ад міністра замежных справаў Летувы (21.12.1939).jpg|значак|Беларускі пераклад<ref>[[Звязда]]. № 295, 1939. С. 4.</ref> тэксту афіцыйнаага віншаваньня «''пану [[Сталін]]у <…> глыбокапаважанаму Ёсіфу Вісарыёнавічу''» ад міністра замежных справаў Летувы Ёзаса Ўрбшыса, 21 сьнежня 1939 г.]] 12 кастрычніка 1939 году старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі [[Васіль Захарка]] накіраваў пратэст прэзыдэнту Летувы [[Антанас Сьмятона|Антанасу Сьмятоне]] супраць падпісаньня дамовы «аб пераходзе да Летувы беларускага места Вільні і беларускіх зямель Віленскай вобласьці», у якой паказаў на адказнасьць Летувы перад беларускім народам за гэты акт. 27 кастрычніка летувіскія адборныя войскі ўрачыста ўвайшлі ў Вільню<ref name="smdb-87"/>. Польскаму ўраду ў выгнаньні летувіскія ўлады заявілі, што ўвесь міжваенны час Вільня з праўнага гледзішча належала Летуве. Паводле кіраўніка новай віленскай адміністрацыі Антанаса Мяркіса, мэтай летувіскіх уладаў было ''«прымусіць усіх думаць, як летувісы»'' і ''«вывесьці зь Віленскага краю ўсялякі чужынскі элемэнт»''. Так, нязгодных мясцовых беларусаў з тэрыторыі незалежнай Летувы дэпартаваў яшчэ савецкі [[НКВД]], а многім беларусам<ref name="Zajkouski-1993">[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] Як Вільня сталася жамойцкім горадам? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 69—70.</ref>, палякам і габрэям, нават тым, якія нарадзіліся ў Вільні, было адмоўлена ў летувіскім грамадзянстве<ref name="dzej">[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20110728191528/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/sna13?OpenDocument Частка 1 з кнігі «Рэканструяваньне нацыяў: Польшча, Украіна, Летува, Беларусь (1569—1999 гг.)»] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 13, 2004.</ref>. [[Файл:194006 soviet occupation lithuania.png|міні|Увод савецкіх войскаў, чэрвень 1940 г.]] 21 лістапада [[Антанас Сьмятона]] зацьвердзіў апошні ў міжваенныя часы летувіскі ўрад зь Мяркісам на чале. 30 траўня 1940 году саветы неапраўдана зьвінавацілі летувіскі ўрад ў падрыхтоўцы замахаў на савецкіх вайскоўцаў і шпіёнстве<ref name="smdb-87"/>. 14 чэрвеня саветы ўручылі ўльтыматум, у якім яны запатрабавалі стварэньня новага летувіскага ўраду, асуджэньня высокіх летувіскіх урадоўцаў і дазволу ўвядзеньня большай колькасьці савецкіх войскаў. Летува мусіла прыняць гэтыя ўмовы<ref>Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 87—88.</ref>. [[Файл:Members of the Authorized Commission of the People's Seimas in Moscow in 1940.jpg|значак|Летувісы-дэпутаты парлямэнту Летувы, якія прывезьлі ў Маскву дэклярацыю з просьбай далучыць Летуву да СССР, 31 ліпеня 1940 г.]] 15 чэрвеня савецкія войскі пачалі яўную акупацыю краю, прэзыдэнт Сьмятона ўцёк за граніцу. На наступны дзень у Летуву прыбыў намесьнік народнага камісара замежных справаў, пачалася саветызацыя. 17 чэрвеня быў створаны прамаскоўскі ўрад [[Юстас Палецкіс|Юстаса Палецкіса]], які 27 чэрвеня распусьціў Сойм 4-га скліканьня<ref name="smdb-88">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 88.</ref>. У ліпені прайшлі арышты найбольш вядомых летувіскіх палітычных дзеячаў<ref name="smdb-88"/>. 14—15 ліпеня адбыліся сфабрыкаваныя паводле ранейшых савецкіх схемаў «выбары» ў парлямэнт<ref name="smdb-88"/>, да ўдзелу ў якіх дапусьцілі толькі адзін партыйны сьпіс: прасавецкі «Блёк працоўнага народу». Паводле афіцыйных зьвестак, у выбарах узяло ўдзел 1 386 569 чалавек, г.зн. 95,51% ад агульнай колькасьці выбарнікаў. За кандыдатаў «Блёку працоўнага народу» Летувы галасавала 1 375 349 выбарнікаў, г.зн. 99,19% ад тых, што бралі ўдзел у галасаваньні<ref>Сообщение главной избирательной комиссии Литвы о результатах выборов в Народный Сейм, 17.07.1940. // Полпреды сообщают… — М., Международные отношения, 1990. С. 473.</ref>. == Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка == {{Асноўны артыкул|Летувіская ССР}} [[Файл:Flag of Lithuanian SSR.svg|значак|Сьцяг Летувіскай ССР]] 21 ліпеня 1940 кантраляваны камуністамі парлямэнт Летувы абвясьціў утварэньне Летувіскай ССР і папрасіў Вярхоўны Савет СССР прыняць ЛССР у склад [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. 3 жніўня 1940 году Вярхоўны Савет СССР задаволіў гэтую просьбу. 25 жніўня была зьмененая канстытуцыя<ref name="smdb-88"/>. 11 лістапада ў Бэрліне ўтварыўся Фронт Актыўных Летувісаў, які згуртаваў дзеячоў антысавецкага супраціву<ref name="smdb-88"/>. Разам з тым, пісьменьнік і журналіст [[Юзэф Мацкевіч]], які доўгі час жыў у Вільні, пакінуў наступнае сьведчаньне пра стаўленьне абсалютнай большасьці летувісаў да савецкай улады<ref>Mackiewicz J. [https://www.pogon.lt/czytelnia-dziel-juz-mackiewicza.html?id=64 Prawda W Oczy Nie Kole]. — Londyn, 2002.</ref>: {| |- | {{пачатак цытаты}} Адначасна ў самой Летуве не было нават гаворкі пра хоць-які пратэст. Тая самая летувіская моладзь, якая ў касьцёлах і на вуліцах зьбівала безабаронных палякаў, не спадобілася на найменшую хаця б патрыятычную маніфэстацыю ў момант, калі гінула іх дзяржава, айчына. <…> Уцёкі прэзыдэнта [[Антанас Сьмятона|Сьмятоны]] і яшчэ некалькіх чалавек з палітычнага сьвету і плютакратыі летувіскай былі адзіным бачным знакам нацыянальнай кантракцыі. <…> Засталася на сваіх месцах, цёплых даходах, гаспадарках, пасадах, пастах, штабах і міністэрствах — уся Летува. Дырэктары дэпартамэнтаў і генэралы, афіцэры і чыноўнікі, пошта, чыгункі, тэатры, кіно, газэты, вайсковыя аркестры, сьцягі, дзяржаўныя гербы. І ўсё гэта разам перайшло бяз слова, калі не лічыць словаў подлага падхалімства і штучнага энтузіязму на карысьць Саветаў — пад чужое панаваньне. Выраклася ўласнай дзяржаўнасьці, айчыны, свабоды. Афіцэры проста зьнялі эпалеты і начапілі сярпы з молатам. На працягу дваццаці чатырох гадзінаў замянілі герб Пагоню — чырвонай зоркай, нібыта гаворка ішла пра нейкае ўнутранае, дробнае адміністрацыйнае распараджэньне. <…> Але каб усе як адзін, з аркестрам і разгорнутымі сьцягамі айчыны, з усім дзяржаўным апаратам ня столькі здаваліся, колькі пераходзілі на бок і ў рабства чужому, старыя і маладыя! Пад сама жахлівае ярмо бальшавіцкае! Такога выпадку ў гісторыі народаў яшчэ не было. Дзеілася, значыць, нешта такое, ад чаго ці то мурашкі бегалі па скуры, ці то адчуваньне нейкага апусканьня ў чан мярзоты. Летувіскі афіцэр, які яшчэ не пасьпеў разабрацца ў савецкіх воінскіх годнасьцях, салютаваў наўздагад кожнаму зь іх. <…> Я ня мог надзівіцца. Сустракаю на вуліцы Келатыса, рэдактара найбуйнейшага ў Летуве літаратурна-мастацкага часопіса «Naujoji Romuva». — Ну, што будзеце цяпер рабіць? — пытаю. — А што? — глядзіць зь зьдзіўленьнем. — Пісаць будзем далей. Бо ў Саветах літаратура квітнее… Ну, крыху давядзецца падфарбаваць чырвоным… хе, хе, хе! Цьху! Той жа Рафал Мацконіс, той жа нацыяналіст-палянафоб, верны слуга папярэдняга рэжыму, застаецца ў той жа газэце, рэдактарам якой ён быў, і якая цяпер да прозьвішча Сьмятоны дадае толькі мянушку: «крывавы». — Як жа гэта так? — А што ў гэтым дрэннага? Я… застаўся цяпер толькі тэхнічным рэдактарам, у палітыку ня ўмешваюся… {{арыгінал|pl|Jednocześnie w samej Litwie nie było nawet mowy o jakimkolwiek proteście. Ta sama młodzież litewska, która po kościołach i na ulicach biła bezbronnych Polaków, nie zdobyła się na najmniejszą bodaj manifestację patriotyczną w chwili, gdy ginęło państwo ich, ojczyzna. <…> Ucieczka prezydenta Smetony i kilku jeszcze osób spośród świata politycznego i plutokracji litewskiej, była jedynym widomym znakiem narodowej kontrakcji. <…> Pozostała na swych miejscach, ciepłych dochodach, gospodarstwach, posadach, urzędach, sztabach i ministerstwach — cała Litwa. Dyrektorzy departamentów i generałowie, oficerowie i urzędnicy, poczta, koleje, teatry, kina, gazety, orkiestry wojskowe, sztandary, godła państwowe. I wszystko to razem przeszło bez słowa, jeżeli nie liczyć słów podłego przypochlebstwa i sztucznego entuzjazmu na rzecz Sowietów — pod obce panowanie. Wyrzekło się własnej państwowości, ojczyzny, wolności. Oficerowie zdjęli po prostu epolety i naczepili sierpy z młotem. W ciągu dwudziestu czterech godzin zastąpiono godło Pogoni — gwiazdą czerwoną, jakby chodziło tu o jakieś wewnętrzne, drobne zarządzenie administracyjne. <…> Ale żeby wszyscy jak jeden mąż, z orkiestrą i rozwiniętymi sztandarami ojczyzny, z całym aparatem państwowym nie tyle poddawali się, co przechodzili na stronę i w niewolę obcego, starzy i młodzi! Pod najpotworniejsze jarzmo bolszewickie! Takiego wypadku w historii narodów jeszcze nie było. Działo się więc coś takiego, od czego ni to mrówki chodziły po skórze, ni to wrażenie jakiegoś zanurzania w kadzi obrzydliwości. Oficer litewski, który nie zdążył jeszcze połapać się w rangach wojskowych sowieckich, salutował na chybił trafił każdemu z nich. <…> Nie mogłem się nadziwić. Spotykam na ulicy Kelotisa, redaktora największego w Litwie czasopisma literacko-artystycznego, Naujoi Romuva. — No, co będziecie teraz robić? — pytam. — A co? — patrzy ze zdziwieniem. — Pisać będziemy w dalszym ciągu. Przecież w Sowietach literatura kwitnie… No, trochę trzeba będzie na czerwono… he, he, he! Tfu! Tenże Rafał Mackonis, tenże nacjonalista polakożerczy, wierny sługa poprzedniego reżimu, pozostaje w tej samej gazecie, której był redaktorem, a która teraz do nazwiska Smetony dodaje tylko przydomek: «krwawy». — Jakże to tak? — A cóż w tym złego? Ja… zostałem tylko teraz technicznym redaktorem, do polityki się nie mieszam…}} {{канец цытаты}} |} Неўзабаве савецкія ўлады перадалі ў склад Летувіскай ССР яшчэ 2,6 тысячы квадратных кілямэтраў памежнай тэрыторыі [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] — [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторую беларусаў]] зь [[Сьвянцяны|Сьвянцянамі]], [[Салечнікі|Салечнікамі]] і [[Друскенікі|Друскенікамі]]<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 379.</ref>. 10 студзеня 1941 году Трэці Райх і СССР падпісалі дамову аб перасяленьні насельніцтва. З Райху перасялілі ў Летуву ня толькі летувісаў, але й 9,3 тыс. расейцаў і беларусаў<ref name="smdb-89">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 89.</ref>. 14 красавіка 1941 году на летувіскіх сялянаў наклалі высокія падаткі. 14 чэрвеня пачаліся масавыя дэпартацыі<ref name="smdb-89"/>. 22 чэрвеня 1941 году пачалася [[нямецка-савецкая вайна]]. Пры адступленьні саветы забівалі палітычных вязьняў (у Правенішках — каля 400 асобаў). 23 чэрвеня ковенская радыёстанцыя абвясьціла дэклярацыю адраджэньня летувіскага народу<ref name="smdb-90">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 90.</ref>. Летува стала адной зь першых краінаў, дзе ў масавым маштабе пачаўся [[генацыд]] жыдоў (да канца 1941 году нацысты з дапамогай тысячаў летувіскіх добраахвотнікаў зьнішчылі 22 тысячы жыдоўскага насельніцтва Вільні)<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 384.</ref>. За часамі нямецкай акупацыі нацысты дазволілі летувісам стварыць паліцыйныя аддзелы самааховы ''Saugumas'', якія ўзаконілі ў Вільні напады летувісаў на палякаў (апалячаных беларусаў). Пад прыкрыцьцём нямецкае ўлады летувіскія нацыянал-экстрэмісты заклікалі нацыстаў ачысьціць Вільню ад спалянізаванага насельніцтва і былі расчараваныя, калі выявілася, што немцы маюць іншыя пляны. Змаганьне паміж летувісамі й палякамі за Вільню перайшло на ўзровень грамадзянскай вайны мясцовага маштабу. З восені 1943 году падпольная польская [[Армія Краёва]] ў месьце і прылеглых раёнах нападала на падразьдзяленьні летувіскіх паліцыянтаў-калябарантаў і раззбройвала іх. У адказ летувіскія паліцыянты каралі сьмерцю цывільнае польскае насельніцтва. Каб адпомсьціць, палякі нападалі на летувіскія вёскі<ref name="dzej"/>. Па заняцьці Віленшчыны савецкімі войскамі (1944 год) [[Лаўрэнці Берыя]], які тады ачольваў [[НКВД]], пісаў [[Ёсіф Сталін|Сталіну]]: {{Цытата|Стаўленьне насельніцтва да вызваленьня Вільні з-пад нямецкай улады станоўчае. Насельніцтва выказвае задавальненьне, што імша ў касьцёлах будзе цяпер служыцца па-польску, а не па-летувіску. Насельніцтва таксама спадзяецца, што Вільня будзе далучаная да Заходняй Беларусі — абы не да Летувы.}} === Летувізацыя Віленшчыны === {{Асноўны артыкул|Летувізацыя}} [[Файл:Peoples of Eastern Europe by United States Department of State (1943).jpg|значак|Этнаграфічная мапа Ўсходняй Эўропы ([[Вільня]] — частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі, заселенай беларусамі]]), складзеная супрацоўнікамі [[Дзяржаўны Дэпартамэнт ЗША|Дзяржаўнага Дэпартамэнту ЗША]] ў 1943 г.]] Нягледзячы на меркаваньне віленчукоў і боязьнь летувісаў страціць Вільню праз факты масавай супрацы з нацыстамі, Сталін надумаў пакінуць места за Летувіскай ССР<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 385.</ref>. 30 траўня 1945 году, палітбюро ЦК Кампартыі Летувы пастанавіла скіраваць усе сілы рэспублікі на тое, каб выселіць зь Вільні большасьць тытульнага насельніцтва<ref name="dzej"/>. Летувіскі ўрад у асобе міністра асьветы Жугжды не дазволіў адчыніць у Вільні ніводнай беларускай школы, чаго дамагаліся [[Адам Станкевіч]] ды іншыя беларускія дзеячы. Летувіскія ўлады зачынілі беларускую гімназію і настаўніцкую сэмінарыю, а Беларускі музэй імя Івана Луцкевіча ліквідавалі і фактычна разрабавалі — большая частка яго збораў трапіла ў летувіскія музэйныя фонды і бібліятэку Акадэміі навук Летувы. Прытым [[Слуцкія паясы]] і [[Урэчча|ўрэцкае]] шкло абвясьцілі «вырабамі летувіскіх рамесьнікаў»<ref name="Arlou-2012-386">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 386.</ref>. Усё гэта адбывалася адначасна з новай хваляй рэпрэсіяў супраць інтэлігенцыі. Практычна ўсе беларускія нацыянальныя дзеячы і іх сем’і падпалі пад арышты і дэпартацыю<ref name="Zajkouski-1993"/>. Тым часам у 1944—1948 гадох каля 100 тысячаў віленчукоў, сярод якіх большую частку складалі беларусы<ref name="Arlou-2012-387">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.</ref>, прымусілі запісацца палякамі і дэпартавалі ў камуністычную Польшчу<ref name="dzej"/>. Замест дэпартаваных месьцічаў на працягу толькі 1944—1946 гадоў у Вільню прыбыло каля 100 тысячаў новых жыхароў з этнічна жамойцкіх тэрыторыяў. [[Файл:The 6th Congress of the Lithuanian Communist Youth (Vilnius, 1951).jpg|значак|Сустрэча летувіскага [[камсамол]]у з кіраўніцтвам Летувіскай ССР. Вільня, 1951 г.]] Летувіскія ўлады сьцьвярджалі, што [[беларусы]] — гэта «страчаныя летувісы», таму ў афіцыйных дакумэнтах (а таксама ў літаратуры, навуковых працах, на мэмарыяльных дошках) іх усяляк імкнуліся запісаць летувісамі<ref name="Arlou-2012-386"/>. Адпаведна, пачалося масавае перапісваньне прозьвішчаў з дабаўленьнем канчаткаў «-ас», «-ус», «-іс» мужчынскім прозьвішчам (напрыклад, Міцкевіч ― Міцкявічус), канчаткаў «-айце» і іншых ― жаночым (напрыклад, Астроўская ― Астраўскайце). Пэўныя прозьвішчы, увогуле, перакладаліся (напрыклад, Верабей ― Жвірбіліс). Сярод беларусаў павялічвалася беспрацоўе, яны [[дыскрымінацыя|дыскрымінаваліся]] пры ўладкаваньні на дзяржаўную службу<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 382.</ref>. Тыя, хто нарадзіўся па-за Віленшчынай, не маглі атрымаць летувіскага грамадзянства. Апроч таго, праводзілася перайменаваньне амаль усіх населеных пунктаў ([[Трокі]] — Тракай, [[Друскенікі]] — Друскенінкай, [[Сьвянцяны]] — Швянчоніс, [[Лаварышкі]] — Лаварышкес і г. д.). У выніку, не засталося амаль ніводнай беларускай назвы<ref name="Zajkouski-1993"/>. Зь іншага боку летувіскія ўлады праводзілі палітыку дэнацыяналізацыі беларускага насельніцтва Віленшчыны: на ўзгадненьне з Масквой і камуністычнай Польшчай, замест зачыненых беларускіх школаў насаджаліся польскія і расейскія, беларусаў дыскрымінавалі ў атрыманьні вышэйшай адукацыі — колькасьць студэнтаў-беларусаў у летувіскім Віленскім унівэрсытэце не перавышала 1%<ref name="Arlou-2012-386"/>. Замест ліквідаваных беларускіх выданьняў у савецкай Вільні пачала выходзіць польскамоўная газэта «Чырвоны штандар». Апроч таго, летувіскія ўлады не перашкаджалі ксяндзам-палякам пашыраць сярод беларусаў-каталікоў думку, што тыя — палякі<ref name="Arlou-2012-387"/>. Калі паводле зьвестак перапісу 1959 году, з 236 100 віленчукоў 34% назваліся летувісамі, 29% расейцамі, 20% палякамі і 6% беларусамі, то перапіс 1970 году засьведчыў, што летувісаў стала 50,5%, расейцаў 20%, палякаў 19%, а беларусаў 5%<ref name="Arlou-2012-388">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 388.</ref>. Разам з тым, савецкія ўлады ажыцьцяўлялі ў Летуве і тыповую рэпрэсіўную палітыку: у чэрвені — верасьні 1945 году дэпартавалі 6,3 тыс. чалавек<ref name="smdb-93">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 93.</ref> (у тым ліку і ўласна летувісаў), 22—23 траўня 1948 году — правялі [[Апэрацыя Вясна|Апэрацыю Вясна]], накіраваную на ліквідацыю антысавецкага падпольля, але ахвярамі дэпартацыі сталі таксама заможныя гаспадары. Масавыя дэпартацыі прайшлі таксама 25—28 сакавіка 1949 году, калі вывезьлі 29 тыс. чалавек, 2—3 кастрычніка 1951 году (16 тыс. чалавек), у 1952 годзе (1,1 тыс. чалавек) і ў 1953 годзе<ref name="smdb-95-6">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 95-96.</ref>. 8 ліпеня 1948 году савецкія ўлады нацыяналізавалі храмы ўсіх веравызнаньняў. У 1950 годзе зьнішчылі вядомыя сымбалі сучаснай Летувы — скульптуры на [[франтон]]е [[Віленская катэдра|Віленскае катэдры]], помнік свабоды ў Коўне, зьмянілі дзяржаўны гімн<ref name="smdb-95-6"/>. У 1960 годзе [[Мікіта Хрушчоў|Хрушчоў]] крытыкаваў рэканструкцыю замка ў Троках як ідэалізацыю фэадальнага ладу<ref name="smdb-97">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 97.</ref>. Аднак у адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|УССР]], савецкае кіраўніцтва дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны Віленскі ўнівэрсытэт хутка стаў ''«раем для [[Балтыстыка|балтыйскіх дасьледаваньняў]]»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>. Тым часам у адменнасьць ад сталіцаў іншых рэспублік, Масква дазволіла Летуве летувізацыю Вільні (калі [[Талін]] ці [[Рыґа|Рыґу]] хутка апанавала расейскамоўная працоўная сіла, Вільню павольна засяляла [[Жамойць|жамойцкая]] вёска<ref name="Katlarcuk-2003"/>), у выніку чаго места пачало набываць летувіскае аблічча<ref name="Kascian-2009"/>. Такім парадкам, у адказ на вонкавую ляяльнасьць летувіскіх камуністаў Масква фактычна дазволіла ў Летуве побач з камуністычнай і нацыяналістычную ідэалёгію: спадчына Вялікага Княства Літоўскага абвяшчалася вынятна летувіскай, а Вільня — спрадвечна летувіскім местам. За савецкім часам у Летуве выйшлі сотні навуковых і навукова-папулярных выданьняў, дзе гэтыя падыходы ўсяляк прапагандаваліся і абгрунтоўваліся<ref name="Arlou-2012-388"/>. Летува заняла вынятнае становішча сярод усіх эўрапейскіх саюзных рэспублікаў, маючы больш магчымасьцяў дзеля разьвіцьця нацыянальнага жыцьця, чым якая-кольвек зь іх. Амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]] тлумачыць гэта кампрамісамі паміж з аднаго боку Масквой і летувіскімі камуністамі, а з другога боку — летувіскай інтэлігенцыяй<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93, 95.</ref>. == Летувіская Рэспубліка == [[Файл:1990 01 12 GorbačiovasŠiauliuose10.jpg|значак|Жыхары [[Шаўлі|Шаўляў]] падчас візыту Міхаіла Гарбачова ў 1990 годзе]] Палітыка перабудовы і галоснасьці дала магчымасьць легальна існаваць руху за незалежнасьць Летавы — Саюдзіс. Незалежніцкія настроі пашыраліся. У 1989 годзе прайшоў [[Балтыйскі шлях]], у якім каля 2 мільёнаў чалавек сталі на шашы Вільня — Талін і ўзяліся за рукі. У пачатку 1990 году прайшлі першыя выбары ў Летувіскі сойм, у якіх бралі ўдзел сябры Саюдзісу. Яны ж атрымалі большасьць месцаў. 11 студзеня 1990 адбыліся масавыя дэманстрацыі за незалежнасьць Летувы, удзел у якіх узялі каля {{лік|200000}} чалавек. 11 сакавіка 1990 году Летувіскі сойм абвясьціў незалежнасьць Летувы ад СССР, [[Вітаўтас Ландсбергіс]] заняў пасаду старшыні Вярхоўнага Савету Летувы. 15 сакавіка 1990 году Савецкае кіраўніцтва абвясьціла дэклярацыю аб незалежнасьці Летувы нядзейнаю. 11—13 студзеня 1991 году ў Вільні адбыліся [[Віленскія падзеі (1991)|падзеі]], у выніку якіх 14 мірных дэманстрантаў загінулі і больш за 700 былі параненыя. 9 лютага 1991 адбыўся рэфэрэндум аб незалежнасьці Летувы, на якім у падтрымку незалежнасьці выказаліся больш за 90% удзельнікаў. 17 сакавіка 1991 году адбыўся Ўсесаюзны рэфэрэндум аб захаваньні Саюзу, які аднак у Летуве не праводзіўся. Уноч з 30 на 31 ліпеня 1991 году адбыўся [[напад АМАПу на мытны пункт у Медніках|напад на летувіскіх памежнікаў]] на граніцы Летувы зь Беларускай ССР, зладжаны савецкімі сіламі, у часе якога загінулі восем летувіскіх мытнікаў і паліцыянтаў. 17 верасьня 1991 году Летува стала сябрам [[ААН]]. У 1992 годзе першым прэзыдэнтам Другой рэспублікі быў абраны [[Альгірдас Бразаўскас]]. 29 сакавіка 2004 Летува ўвайшла ў [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|NATO]], а 1 траўня 2004 — у [[Эўрапейскі Зьвяз]]. === Дачыненьні з Рэспублікай Беларусь === {{Асноўны артыкул|Беларуска-летувіскія дачыненьні}} Нягледзячы на тое, што Беларусь і Летува прызналі адно адную ўжо ў 1991 годзе, да 1994 году ''«двухбаковыя дачыненьні не адрозьніваліся вялікай інтэнсіўнасьцю і нейкімі адмысловымі дасягненьнямі»''<ref>Грицюс А. Влияние «белорусского фактора» на внешнюю политику Литвы и стабильность в Балтийском регионе. С. 139—162 // Белоруссия на перепутье. — Москва: Московский центр Карнеги, 1998. С. 153.</ref>. Летува была адзінай суседняй краінай, да якой незалежная Беларусь высоўвала афіцыйныя тэрытарыяльныя прэтэнзіі. Так, 24 лютага 1992 году на сустрэчы з прадстаўнікамі Эўрапейскіх супольнасьцяў тагачасны міністар замежных справаў [[Пятро Краўчанка]] заявіў пра неабходнасьць на міжнародным узроўні ўзьняць пытаньне перагляду [[Беларуска-летувіская граніца|беларуска-летувіскай граніцы]]. Пра гэта апэратыўна напісалі вядучыя замежныя СМІ, такія як, напрыклад, [[The New York Times]]<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE4DA1E38F936A15751C0A964958260 Belarus Official Lays Claim To Lithuanian Border Lands] // [[The New York Times]]. 25.2.1992.</ref>. Прэтэнзіі афіцыйнага Менску адбіліся на эканамічных дачыненьнях паміж дзьвюма краінамі. Так, праз тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Віленшчыну і Вільню Беларусь ''«магла адмовіцца ад сьціслых эканамічных зносінаў»'' зь Летувой, што выявілася ў пастанове выкарыстоўваць польскі порт Гдыню замест найбліжэйшай летувіскай Клайпеды<ref>Burant, S. R. International Relations in a Regional Context: Poland and its Eastern Neighbours Lithuania, Belarus, Ukraine // Europe-Asia Studies 45 (993), Nr. 3. P. 407, 417.</ref>. Рэактывацыя двухбаковых дачыненьняў Беларусі і Летувы была нашмат зьвязанай з абраньнем [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]] прэзыдэнтам, што праявілася ўжо ва ўдзеле прадстаўнікоў летувіскіх уладаў у ягонай інаўгурацыі, а таксама ў візыце беларускага кіраўніка ў Летуву ў лютым 1995 году<ref>Грицюс А. Влияние «белорусского фактора» на внешнюю политику Литвы и стабильность в Балтийском регионе. С. 139—162 // Белоруссия на перепутье. — Москва: Московский центр Карнеги, 1998. С. 154.</ref>. Акурат у часе таго візыту былі падпісаныя дзьве дамовы: «Аб супрацы і добрасуседстве» і «Аб дзяржаўнай граніцы паміж Летувой і Беларусьсю», — што дазволіла ўпершыню ў гісторыі ўсталяваць паміж дзьвюма дзяржавамі граніцу, якая б юрыдычна прызнавалася абодвума бакамі, і зьняць шмат цяжкіх тэрытарыяльных пытаньняў, якія тычыліся савецкіх часоў<ref name="Kascian-2009"/>. На думку [[Зьміцер Санько|Зьмітра Санько]], адной з прычынаў значнага паляпшэньня дачыненьняў стала падрыхтоўка [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндуму 1995 году]] з адмовай [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] ад традыцыйнага беларускага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]: «''І калі ў нас зрынаньне Пагоні выклікала душэўны боль, дык там з нагоды гэтай неспадзяванкі, пэўна ж, шмат на якіх бяседах зьвінелі келіхі''»<ref>[[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г.</ref>. Беларускі палітык і грамадзкі дзяяч [[Зянон Пазьняк]] зьвяртае ўвагу на тое, што за заяву аб асуджэньні [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|ўводу войска ў беларускі парлямэнт і расправы над беларускімі дэпутатамі Беларускага Народнага Фронту]] прагаласавалі толькі тры з 140 дэпутатаў [[Летувіскі Сойм|Летувіскага Сойму]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230426095554/https://z3rk4l0.xyz/news/economics/37299.html?tg&requestedLang=bel «Беларусаў у 2020-м падставілі сумнеўныя асобы з-за мяжы праз інтэрнэт». Вялікае інтэрв’ю з Зянонам Пазняком], [[TUT.BY]], 26 красавіка 2023 г.</ref>. Летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]] зазначае, што па зьневажаньні рэжымам Лукашэнкі [[Сымболіка Беларусі|беларускіх нацыянальных сымбаляў]] у 1995 годзе іншыя летувіскія гісторыкі адкрытым тэкстам гаварылі яму: «''Вельмі добра, што ў Беларусі Лукашэнка. Таму што ў такім выпадку яны не аднімуць нашай гісторыі''»<ref>[https://nashaniva.com/345666/ «Вельмі складана зразумець, што ёсць дзве праўды». Літоўскі гісторык пра «Пагоню» і спадчыну ВКЛ], [[Наша Ніва]], 25 чэрвеня 2024 г.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Летувізм]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}} * {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}} * [[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]], [[Генадзь Сагановіч|Сагановіч Г.]] [http://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2}} * Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303. * [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]]. № 18, 7.05.1993. С. 14—15; № 19, 14.05.1993. С. 14—15. * {{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы}} * [[Норман Дэвіс|Davies N.]] Litva: The Rise and Fall of the Grand Duchy of Lithuania. — Penguin Group US, 2013. — 90 p. {{ISBN|9781101630822}}. * {{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў}} * {{Кніга |аўтар = [[Эндру Ўілсан|Wilson A.]] |частка = |загаловак = Belarus. The last European dictatorship |арыгінал = |спасылка = https://yalebooks.yale.edu/book/9780300259216/belarus |адказны = |выданьне = new edition |месца = |выдавецтва = {{артыкул у іншым разьдзеле|Yale University Press|Yale University Press|uk|Yale University Press}} |год = 2012 |том = |старонкі = |старонак = 384 |сэрыя = |isbn = 978-0-300-25921-6 |наклад = |ref = Wilson }} * Kiaupa Z. Lietuvos valstybĕs istroija. — Vilnius: Baltos lankos, 2006. — 312 s. {{ISBN|9955-584-63-7}}. * Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}} * Dowojna-Sylwestrowicz M. Żmudź // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/795 S. 795]—1807. * Żeligowski L. [https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://history-belarus.by/images/img-figures/zeligowski/Zeligowski_Zapomnianae-prawdy.pdf Zapomniane prawdy]. — Londyn: F. Mildner & Sons, 1943. — 43 p. * {{Літаратура/ЭСБЭ|Самогиты|аўтар = Вольтер Э. |том = XXVIIIa|старонкі = 205—206}} * {{Літаратура/Гісторыя Летувы (2005)|1}} * История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс: Eugrimas, 2013. — 318 с {{ISBN|978-609-437-207-0}}. * Кацель И. А. История Литвы. — Ковно, 1922. — 140 с. * {{Літаратура/Летува: кароткая энцыкляпэдыя (1989)}} * Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. С. 222—253. * Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 3, 1865. С. 1—21. * Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254. [[Катэгорыя:Гісторыя Летувы| ]] ep2m6ggeea4c2vj2apl1fqyz137vn5i Красьнікі (Гарадзенская вобласьць) 0 73428 2694718 1789745 2026-10-03T22:06:10Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694718 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Красьнікі}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Красьнікі |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Красьнікаў |Трансьлітараваная назва = Kraśniki |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]] |Раён = [[Бераставіцкі раён|Бераставіцкі]] |Сельсавет = [[Алекшыцкі сельсавет|Алекшыцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 2 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 231788 |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 53 |Шырата хвілінаў = 22 |Шырата сэкундаў = 47.8 |Даўгата градусаў = 24 |Даўгата хвілінаў = 0 |Даўгата сэкундаў = 18.7 |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Кра́сьнікі'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 113</ref> — [[вёска]] ў [[Бераставіцкі раён|Бераставіцкім раёне]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Красьнікі ўваходзяць у склад [[Алекшыцкі сельсавет|Алекшыцкага сельсавету]]. == Гісторыя == Да верасьня 1939 году фальварак у складзе [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]]. Наступствам [[Пакт Молатава — Рыбэнтропа|пакту Молатава — Рыбэнтропа]] і нападу [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] на Польшчу 17 верасьня 1939 году апынуўся ў складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. З 1991 году ў складзе незалежнай [[Беларусь|Беларусі]]. Паводле агульнага сьпісу з 1921 году, у фальварку жыла 46 чалавек, усе [[палякі]]<ref>[http://statlibr.stat.gov.pl/F/?func=full-set-set&set_number=144744&set_entry=000012 ''Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. Том 5. Województwo białostockie''] с. 41, Warszawa, 1924{{ref-pl}}</ref>. == Насельніцтва == * 2010 год — 2 чалавекі * 1999 год — 5 чалавек == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://igrek.amzp.pl/4124 Красьнікі (''Kraśnik'') на мапе Польшчы з 1926 г.] {{Недаступная спасылка|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-pl}} {{Алекшыцкі сельсавет}} {{Бераставіцкі раён}} [[Катэгорыя:Алекшыцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну]] nk4i8mcd30to0x3d2lz4f75ie05qavl Клінцы 0 78530 2694705 2283029 2026-10-03T21:25:21Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694705 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Расея |Назва = Клінцы |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Клінцоў |Назва расейскай мовай = |Герб = Coat of Arms of Klintsy (Bryansk oblast) (1985).png |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1707 |Статус з = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Суб’ект фэдэрацыі = [[Бранская вобласьць]] |Від раёну = |Раён = [[Клінцоўскі раён|Клінцоўскі]] |Від паселішча = |Паселішча = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 64 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 64236 |Год падліку колькасьці = 2009 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Паштовыя індэксы = 243140—243146 |Тэлефонны код = 483 36 |АКАТУ = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 45 |Шырата сэкундаў = 10 |Даўгата градусаў = 32 |Даўгата хвілінаў = 14 |Даўгата сэкундаў = 10 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Клінцы́''' — [[места]] ў [[Бранская вобласьць|Бранскай вобласьці]] [[Расея|Расеі]], на рацэ [[Туросна|Туросьне]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Клінцоўскі раён|Клінцоўскага раёну]]. Насельніцтва на 2009 год — 64 236 чал. Другое па велічыні места вобласьці. Знаходзіцца за 164 км на захад ад [[Бранск]]у, за 9 км на паўночны захад ад аўтадарогі {{таблічка-ru|М|13}} Бранск — [[Навазыбкаў]] — мяжа [[Беларусь|Беларусі]], чыгуначная станцыя на лініі Бранск — [[Гомель]]. == Гісторыя == * 1707: заснаваныя як [[слабада]] ўцекачамі-стараабрадцамі. * 1782: пасад Сураскага павету [[Чарнігаўская губэрня|Чарнігаўскай губэрні]]. * 1891: у Клінцах працавала 10 суконных і 3 панчошныя фабрыкі, 11 гарбарных , 2 чыгуналіцейных і палатняны заводы, маслабойня, 2 мылаварні і 3 цагельні. * 1925: атрымалі статус места. * 1926: накіраваны [[Інбелкульт]]ам у экспэдыцыю на Браншчыну [[Аляксандар Сержпутоўскі|А. Сержпутоўскі]] сьведчыў, што ''«ў Клінцах мяшанае насельніцтва: на першым месцы ідуць вялікаросы-стараабрадцы, потым габрэі і беларусы, але ў іх мове ўжо шмат расейскіх словаў і зваротаў»''.<ref>[[Андрэй Катлярчук]]. [https://web.archive.org/web/20151222163140/http://arche.bymedia.net/2001-2/katla201.html Беларусы Бранскага краю. Этнічная гісторыя і сучаснасць] // [[ARCHE]], 2-2001 (Народны нумар)</ref> * 1929: цэнтар раёну. * 20 жніўня 1941 — 25 верасьня 1943: знаходзіліся пад нямецкай акупацыяй. [[Файл:Клинцы-Городская дума.JPG|міні|240пкс|Меская дума на старой паштоўцы]] == Насельніцтва == {| class="wikitable" |- ! ! 1866 ! 1920 ! 1926 ! 1939 ! 1950 ! 1960 ! 1970 ! 1979 ! 1992 ! 2002 ! 2009 |- ! Насельніцтва, тыс. | align="center" | 7,0 | align="center" | 14,1 | align="center" | 22,3 | align="center" | 40,6 | align="center" | 34,2 | align="center" | 43,8 | align="center" | 58,0 | align="center" | 68,5 | align="center" | 71,4<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc3p/157086 Клинцы] // {{Літаратура/Вялікі энцыкляпэдычны слоўнік}}</ref> | align="center" | 67,3 | align="center" | 64,2 |} == Эканоміка == Аўтакранавы завод, аўтарамонтны завод, швацкая фабрыка, трыкатажная фабрыка, камбінат будаўнічых матэрыялаў, завод тэлефоннай апаратуры. == Славутасьці == * Гістарычная забудова места (кан. XIX — пач. XX стст.) * Царква Праабражэньня Гасподняга (пач. XIX ст.) * Царква Сьв. Мікалая (пач. ХХ ст.) * Царква Сьвв. апп. Пятра й Паўла (1794—1881, 1848) == Месты-сябры == * [[Кюстэндыл]], [[Баўгарыя]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Nowozybkow // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|7}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/291 291]—292 * [[Андрэй Катлярчук]]. [https://web.archive.org/web/20151222163140/http://arche.bymedia.net/2001-2/katla201.html Беларусы Бранскага краю. Этнічная гісторыя і сучаснасць] // [[ARCHE]], 2-2001 (Народны нумар) * [http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/52773/Клинцы Клинцы] // {{Літаратура/ЭСБЕ}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Радзіма майго духу|klincy}} * [http://www.klinci.ru/library/ Афіцыйны сайт места] {{Недаступная спасылка|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}} {{Бранская вобласьць}} [[Катэгорыя:Гарады Бранскай вобласьці]] fdwehjza4xxoksbdgvz4tojjrbypzyg Любяшоў 0 79227 2694652 2633352 2026-10-03T20:17:41Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694652 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Любяшоў |Лацінка = Lubiašoŭ |Статус = |Назва ў родным склоне = Любяшова |Назва ўкраінскай мовай = Любешів |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1484 |Статус з = |Магдэбурскае права = 1693 |Былая назва = |Вобласьць = [[Валынская вобласьць|Валынская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Любяшоўскі раён|Любяшоўскі]] |Тэрытарыяльная грамада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 5702<ref>http://db.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2022/zb_Сhuselnist.pdf</ref> |Год падліку колькасьці = 2022 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = Liubeshiv Volynska-entrance arch of the manor-view from street-1.jpg |Апісаньне выявы = Брама сядзібы Чарнецкіх |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 45 |Шырата сэкундаў = 47 |Даўгата градусаў = 25 |Даўгата хвілінаў = 29 |Даўгата сэкундаў = 57 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Любяшоў''' ({{мова-uk|Любешів|скарочана}}) — [[пасёлак гарадзкога тыпу|мястэчка]] ва [[Украіна|Ўкраіне]], на рацэ [[Стаход]]зе. Адміністрацыйны цэнтар [[Любяшоўскі раён|Любяшоўскага раёну]] [[Валынская вобласьць|Валынскай вобласьці]]. Насельніцтва — 5627 чалавек.<ref>https://lubeshivska-gromada.gov.ua/socialnoekonomichnij-analiz-14-25-28-18-10-2018/</ref> Знаходзіцца за 138 км ад [[Луцак|Луцку]], за 50—60 км ад чыгуначных станцыяў [[Маневічы]] і [[Камень-Кашырскі]]. Празь мястэчка праходзіць аўтамабільны шлях {{Таблічка-ua|Р|14}}, якім можна дабрацца да міжнароднага пункту пропуску Дольску на [[беларуска-ўкраінская граніца|беларуска-ўкраінскай граніцы]]. Любяшоў — [[Магдэбурскае права|магдэбурскае]] [[мястэчка]] [[Пінскі павет|гістарычнай Піншчыны]] (частка [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейшчыны]], на захадзе [[Палесьсе|Палесься]]), колішняя сталіца [[Любяшоўскае графства|графства]], на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]. Да нашага часу тут захаваліся збудаваныя ў стылі [[барока]] брама сядзібы Чарнецкіх, комплекс касьцёла Сьвятога Францішка з кляштарам капуцынаў і [[Касьцёл Сьвятога Яна Эвангеліста і калегіюм піяраў (Любяшоў)|калегіюм піяраў]], у якім навучаўся [[Тадэвуш Касьцюшка]], помнікі архітэктуры XVIII ст. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся [[Касьцёл Сьвятога Яна Эвангеліста і калегіюм піяраў (Любяшоў)|касьцёл піяраў]] (барока, XVIII ст.), [[Сьпіс помнікаў гісторыі і архітэктуры Беларусі, зруйнаваных уладамі СССР|зруйнаваны савецкімі ўладамі]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любш}} Любіш (Lubisch) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Lubisch#v=snippet&q=Lubisch&f=false S. 46].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. Паводле народнага паданьня, заснавальнікам першага паселішча на тэрыторыі цяперашняга мястэчка быў паляўнічы Любаш, які жыў у XV ст. Любаш служыў пры двары [[тураў]]скага шляхціча Верлі. Верля меў дачку Ядвігу, якую хацеў выдаць за сына князя [[Сапегі]]. Але Ядвіга, незважаючы на волю бацькоў, закахалася ў паляўнічага Любаша, таму ім давялося ўцякаць далёка ад дому і пасяліцца на беразе невялікай рэчкі, аточанай лясамі і балотамі<ref name="rp">Міхневіч У. [https://web.archive.org/web/20090915143208/http://www.polskieradio.pl/zagranica/by/news/print.aspx?id=115347 На паўднёвых рубяжах Княства — Любяшоўшчына], [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 5 верасьня 2009 г.</ref>. У часы валоданьня [[Дольскія|Дольскіх]] мястэчка часьцей звалі ''Новым Дольскам'' ([[Дольск|Стары Дольск]] знаходзіцца цяпер каля [[Беларуска-ўкраінская граніца|граніцы зь Беларусяй]]). == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Першы пісьмовы ўпамін пра маёнтак Любяшоў зьмяшчаецца ў [[Літоўская мэтрыка|Літоўскай мэтрыцы]] і датуецца 18 верасьня 1484 году. Пад 1516 годам паселішча значыцца ў судовым дакумэнце «Пастанова па скаргах княгіні Пятрухны Глінскай і яе сястры Варвары Станковіч на іх зяця Юрыя Рачка, судзьдзю Бельскага, які ўхіляецца ад падзелу Любяшова і іншых маёнткаў, што засталіся па іх маці». Гэта хіба што першы ўпамін пра род [[Глінскія|Глінскіх]], які ўвайшоў у беларускую літаратуру дзякуючы [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Вінцэнту Дуніну-Марцінкевічу]] й ягонаму гумарыстычнаму твору «Пінская шляхта»<ref name="rp"/>. У 1547 годзе Любяшоў перайшоў у валоданьне Льва Абразцова. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў ён увайшоў у склад [[Пінскі павет|Пінскага павету]] [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскага ваяводзтва]]<ref name="rp"/>. У 1653 годзе мястэчка спалілі татары. У 1686 годзе [[Ян Караль Дольскі]] заснаваў у Любяшове калегіюм айцоў піяраў, які стаў значным адукацыйным цэнтрам у эпоху асьветніцва (у 1788 годзе тут навучаліся 75 юнакоў<ref>[[Андрэй Самусік|Самусік А.]] Любяшоўскі піярскі калегіум // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 230.</ref>), здабываючы славу важнай эўрапейскай вучэльні. Калегіюм прымаў у свае лавы ня толькі шляхецкіх дзяцей, але й звычайных сялянаў, навучаліся тут каталікі побач з праваслаўнымі, пратэстантамі і юдэямі, у сьценах вучэльні ня мела месца дыскрымінацыя ані паводле рэлігійнай, ані паводле нацыянальнай прыналежнасьці. У 1693 годзе [[Сьпіс каралёў польскіх|кароль]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] [[Ян Сабескі]] надаў мястэчку [[Магдэбурскае права]]<ref name="rp"/><ref name="bir">Бірюліна О. [https://web.archive.org/web/20210511174920/http://istvolyn.info/index.php?option=com_content&task=view&id=1085&Itemid=25 525 років від часу першої писемної згадки про смт. Любешів (1484) Волинської області] // Календар знаменних і пам’ятних дат Волині на 2009 рік. — Луцьк, 2008. С. 140—143.</ref>. У 1753—1758 гадох у Любяшоўскім піярскім калегіюме навучаўся [[Тадэвуш Касьцюшка]]. У 1756 годзе ўладальнікам мястэчка стаў Ян Антоні Чарнецкі, які разам з сваёй жонкай Фэліцыянай заснаваў тут кляштар капуцынаў. 5 траўня таго ж году ў мястэчка прыбылі першыя манахі. <gallery caption="Старая графіка Любяшова" widths=150 heights=150 class="center"> Lubiašoŭ, Rynak-Klaštarnaja. Любяшоў, Рынак-Кляштарная (XVIII).jpg|[[Касьцёл Сьвятога Яна Эвангеліста і калегіюм піяраў (Любяшоў)|Касьцёл піяраў]], абмеры Lubiašoŭ, Pijarski. Любяшоў, Піярскі (1873).jpg|Інтэр'ер касьцёла піяраў, 1873 г. Lubiašoŭ, Kapucynski. Любяшоў, Капуцынскі (XIX).jpg|Касьцёл і кляштар капуцынаў, абмеры Lubiašoŭ, Čarniecki. Любяшоў, Чарнецкі (1873).jpg|Брама сядзібы Чарнецкіх, 1873 г. </gallery> <gallery widths=150 heights=150 class="center"> Lubiašoŭ. Любяшоў (W. Partke, 02.1916).jpg|Панарама, люты 1916 г. Lubiašoŭ, Stachod. Любяшоў, Стаход (W. Partke, 02.1916).jpg|Рака Стаход, люты 1916 г. Lubiašoŭ, Zamkavaja, Kapucynski. Любяшоў, Замкавая, Капуцынскі (W. Partke, 25.11.1915).jpg|Касьцёл і кляштар капуцынаў, 25.11.1915 г. Lubiašoŭ, Zamkavaja, Kapucynski. Любяшоў, Замкавая, Капуцынскі (1927).jpg|Касьцёл і кляштар капуцынаў, 1927 г. </gallery> === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) Любяшоў апынуўся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], дзе стаў цэнтрам воласьці Пінскага павету [[Менская губэрня|Менскай губэрні]]. У 1817 годзе кляштар капуцынаў моцна пацярпеў ад пажару. У 1826 годзе расейскія ўлады ператварылі піярскі калегіюм у павятовую вучэльню<ref>Самусік А. Любяшоўскі піярскі калегіум // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 231.</ref>. У 1832 годзе па здушэньні [[паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня]] яны гвалтоўна зачынілі кляштар капуцынаў. У XIX ст. Любяшове штогод праводзілася 3 кірмашы, пазьней — 4<ref>{{Літаратура/Мястэчкі Беларусі (2010)|к}} С. 122.</ref>. На 1859 год у мястэчку быў 531 двор<ref>{{Літаратура/Мястэчкі Беларусі (2010)|к}} С. 379.</ref>. За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў 1915 годзе Любяшоў занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. === Найноўшы час === 20 лістапада 1917 году абвяшчалася [[Украінская Народная Рэспубліка|Ўкраінская Народная Рэспубліка]] з прэтэнзіяй на [[Пінскі павет]], у тым ліку на Любяшоў. 25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] гэтая тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жыхары ваколіцаў мястэчка (Марочанская воласьць) атрымалі Пасьведчаньні [[Народны Сакратарыят БНР|Народнага Сакратарыяту БНР]]<ref>{{Літаратура/ВГАБ|4к}} С. 19.</ref>. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Любяшоў увайшоў у склад [[БССР|Беларускай ССР]]<ref name="at">{{Літаратура/150 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}</ref>. Згодна з [[Рыская мірная дамова|Рыскай мірнай дамовай 1921 году]] ён апынуўся ў складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе стаў цэнтрам гміны Пінскага павету [[Палескае ваяводзтва|Палескага ваяводзтва]]. У 1935 годзе ў мястэчку пачаў дзеяць кляштар капуцынаў усходняга (славянскага) абраду, які разьмясьціўся ў колішніх піярскіх мурах. У 1939 годзе ўлады СССР перадалі Любяшоў у склад [[УССР]], дзе з 1940 году ён стаў цэнтрам раёну. У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 29 чэрвеня 1941 да 5 сакавіка 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. <gallery caption="Мястэчка на старых здымках" widths=150 heights=150 class="center"> Lubiašoŭ, Rynak-Zamkavaja. Любяшоў, Рынак-Замкавая (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|Рынак. [[Ісак Сербаў|І. Сербаў]], 1912 г. Lubiašoŭ, Rynak-Klaštarnaja. Любяшоў, Рынак-Кляштарная (1915-18).jpg|[[Касьцёл Сьвятога Яна Эвангеліста і калегіюм піяраў (Любяшоў)|Касьцёл і калегіюм піяраў]], 1915—18 гг. Lubiašoŭ, Rynak, Pijarski. Любяшоў, Рынак, Піярскі (1917).jpg|Галоўны алтар, 1917 г. Lubiašoŭ, Zamkavaja. Любяшоў, Замкавая (1917).jpg|Замкавая вуліца, 1917 г. </gallery> <gallery widths=150 heights=150 class="center"> Lubiašoŭ, Klaštarnaja. Любяшоў, Кляштарная (1915-18).jpg|Кляштарная вуліца, 1915—18 гг. Lubiašoŭskaja synagoga. Любяшоўская сынагога (1916).jpg|Сынагога (направа), 1916 г. Lubiašoŭ, Čarniecki. Любяшоў, Чарнецкі (1917).jpg|Брама сядзібы Чарнецкіх, 1917 г. Lubiašoŭ, Rynak, Spaskaja. Любяшоў, Рынак, Спаская (1920-39).jpg|Царква, да 1939 г. </gallery> == Насельніцтва == === Дэмаграфія === * '''XIX стагодзьдзе''': 1884 год — 2 тыс. чал., зь іх 332 каталікі<ref>[[Аляксандар Ельскі|Jelski A.]] Lubieszów // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/412 412].</ref>; 1898 год — 2739 чал.<ref name="bir"/> * '''XX стагодзьдзе''': 1909 год — 978 чал. у ''мястэчку Любяшове'', 822 чал. у ''сяле Любяшове'' і 6 чал. у ''маёнтку Любяшове''<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 114.</ref>; 1990 год — 5,1 тыс. чал. * '''XXI стагодзьдзе''': 2001 год — 5,6 тыс. чал.; 1 студзеня 2011 году — 5627 чал. === Адукацыя === У Любяшове працуе Навучальна-выхаваўчы комплекс, музычная школа, тэхнічны каледж Луцкага нацыянальнага тэхнічнага ўнівэрсытэту. === Культура === Дзее Любяшоўская раённая друкарня. == Забудова == === Вуліцы і пляцы === {| cellspacing="1" cellpadding="3" style="width: 500px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;" |- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align="center" | '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва''' |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Бандарэнкі вуліца || '''Кляштарная''' вуліца |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Незалежнасьці вуліца || '''Замкавая''' вуліца |} З [[урбананіміка|урбананімічнай]] спадчыны Любяшова да нашага часу гістарычную назву захавала вуліца Берасьцейская. Гістарычны Рынак цяпер ня мае афіцыйнай назвы. == Турыстычная інфармацыя == === Славутасьці === * [[Касьцёл Сьвятога Яна Эвангеліста і калегіюм піяраў (Любяшоў)|Калегіюм піяраў]] (1753—1758) * Касьцёл Сьвятога Францішка і кляштар капуцынаў (1756—1758) * Сядзіба Чарнецкіх, брама (XVIII ст.) === Страчаная спадчына === * [[Касьцёл Сьвятога Яна Эвангеліста і калегіюм піяраў (Любяшоў)|Касьцёл Сьвятога Яна Эвангеліста]] (XVIII ст.) * Царква Сьвятога Спаса (XIX ст.) == Галерэя == <gallery caption="Краявіды Любяшова" widths=150 heights=150 class="center"> Liubeshiv Volynska-entrance arch of the manor-view from street-2.jpg|Сядзіба Чарнецкіх Костьол св. Кирила і Мефодія др. пол. XVIII ст..jpg|Касьцёл і кляштар капуцынаў Внутрішній дворик (клуатр) кляштору оо. піарів у Любешові. Тут вчився Косьцюшко..jpg|[[Касьцёл Сьвятога Яна Эвангеліста і калегіюм піяраў (Любяшоў)|Калегіюм піяраў]] Liubeshiv Volynska-cells of the monastery of Piarists-central entrance.jpg|Кляштар піяраў. Шыльда ў памяць Т. Касьцюшкі </gallery> == Асобы == === Ураджэнцы === * [[Тарас Міхалік]] (нар. 1983) — футбаліст * [[Вячаслаў Наўроцкі]] (нар. 1956) — праўнік === Жыхары === * [[Уладзіслаў Борзабагаты]] (1831—1886) — рэвалюцыянэр-дэмакрат, мэмуарыст * [[Тадэвуш Касьцюшка]] (1746—1817) — палітычны і вайсковы дзяяч [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], кіраўнік [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньня]] (1794) і ўдзельнік [[Вайна за незалежнасьць ЗША|вайны за незалежнасьць ЗША]]; нацыянальны герой Беларусі, Польшчы і ЗША * [[Нікан Наўмовіч]] (1903—1983) — беларускі сьвятар, рэпрэсаваны == Дадатковыя зьвесткі == * Мэтрычныя кнігі тутэйшай царквы Сьвятога Спаса за 1840—1859 гады захоўваюцца ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * {{Літаратура/Мястэчкі Беларусі (2010)}} * {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5}} * Бущик П. Любешівщина. Історично-краєзнавчий нарис. — Луцьк, ВОРВП «Надстир’я», 1996. ISBN 966—517-075-9. * Кравчук П. Книга рекордів Волині. — Любешів: «Ерудит», 2005. ISBN 966—361-079-4. == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.radzima.net/be/miejsce/lubieszow_1.html Любяшоў], [[Radzima.net]] {{Валынская вобласьць}} {{Месты і мястэчкі гістарычнай Піншчыны}} [[Катэгорыя:Любяшоў| ]] 43cnlpxkxjz17wxjub6dzd0jkw5b80z Корасьцень 0 80844 2694712 2675739 2026-10-03T21:44:36Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694712 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Населены пункт/Украіна |Назва = Корасьцень |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Корасьценю |Назва ўкраінскай мовай = Коростень |Герб = Korosten misto gerb.png |Сьцяг = Korosten prapor.png |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 945 |Статус з = |Магдэбурскае права = 22 траўня 1589 |Былыя назвы = Іскорасьцень, Іскорасьць |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 42.31 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 63525 |Год падліку колькасьці = 2018 |Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref>[http://www.ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2018/zb/06/zb_chnn2018pdf.pdf Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України» на 1 січня 2018 року (PDF)]{{ref-uk}}</ref> |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Нацыянальны склад насельніцтва = [[украінцы]] — 88,96%<br />[[расейцы]] — 7,55%<br />[[палякі]] — 1,48% |Год падліку нацыянальнага складу = 2001 |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 11500 |Тэлефонны код = +380 4142 |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = Korosten4.JPG |Апісаньне выявы = Вуліца места |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 58 |Шырата сэкундаў = 25 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 36 |Даўгата сэкундаў = 52 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = |Лацінка=Koraścień}} '''Корасьцень''', або '''Карасьцень'''<ref>[https://web.archive.org/web/20120318200951/http://www.jivebelarus.net/history/gistografia/ethno-and-historycal-borders-of-belarus.html?page=2 Беларускія этнаграфічныя граніцы] // [[Ян Станкевіч|Станкевіч Я.]] Этнографічныя й гісторычныя тэрыторыі й граніцы Беларусі. — Нью-Ёрк: Крывіцкае (Вялікалітоўскае) Навуковае Таварыства Пранціша Скарыны, 1953. — 24 с.</ref> ({{мова-uk|Коростень}}) — [[горад|места]] ў [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]], на рацэ [[Вуж (прытока Прыпяці)|Вуж]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]]. Насельніцтва — 56 000 чал. Знаходзіцца за 87 км на поўнач ад [[Жытомір]]у. Вузел аўтамабільных дарог (у тым ліку магістраляў [[Ізмаіл]] — [[Санкт-Пецярбург]], [[Кіеў]] — [[Ковель]]) і чыгунак (лініі на [[Кіеў]], [[Оўруч]], [[Жытомір]], [[Сарны]], [[Наваград-Валынскі]]). == Этымалёгія назвы == Існуе некалькі меркаваньняў датычна паходжаньня назвы места: * Паводле першай вэрсіі, Корасьцень вядзе сваю назву з таго, што вакол сьценаў сталіцы [[драўляне|драўлянаў]] узносіўся дубовы частакол, які быў неабчасаны, разам з карою&nbsp;— маўляў, менавіта таму места звалася ''Іс-кора-сьцень'', то бок замак «з кары на сьцяне»; * Другая тэорыя сьцьвярджае, што тапонім паходзіць ад імя [[паганства|паганскага]] бога сонца [[Хорс|Корс (Хорс)]]&nbsp;— галоўнага бога ў большасьці плямёнаў, які насялялі дадзеную тэрыторыю, у тым ліку і драўлянаў. Ад Хорсу/Корсу, паводле гэтай тэорыі, таксама паходзяць назвы населеных пунктаў [[Хэрсанэс|Корсунь]] і [[Карастышаў]]. * Ёсць і трэці варыянт пахаджэння назвы места. Горад стаіць на вялікіх [[Граніт|гранітных]] камянях, якія багата вякоў таму зваліся корасьцю, адкуль і пашла назва. == Гісторыя == * 945: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах, у складзе [[Кіеўскае княства|Кіеўскага княства]]; колішняя сталіца драўлянаў, паўстаньне якіх задушыў кіеўскі князь [[Ігар (князь)|Ігар]] * 1243: пад уладай Арды. * XIV стагодзьдзе: вялікі князь [[Альгерд]] далучыў места да [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. * 1569: паводле ўмоваў [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] перайшоў да [[Карона Польскага каралеўства|Каралеўства Польскага]]. * 22 траўня 1589: атрымаў [[Магдэбурскае права]]. * 1649: казацкі загон захапіў Іскорасьцень і зруйнаваў мескія ўмацаваньні. * 1795: у выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] апынуўся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], цэнтар воласьці Оўруцкага павету [[Валынская губэрня|Валынскай губэрні]]. * 1902: чыгуначная станцыя Корасьцень на лініі [[Кіеў]] — [[Ковель]]. * 1917: горад Іскарасьцень ([[Украінская мова|па-украінску]] Іскоростень) быў перайменаваны у Корасьцень ([[Украінская мова|па-ўкраінску]] Коростень) * 12 лютага 1918: Корасьцень стаў [[Сталіца|сталіцай]] [[Украінская Народная Рэспубліка|УНР]] на адзін дзень, каб [[малая рада]] змагла прызначыць малы дзяржаўны [[герб]] [[Украіна|Украіны]] — [[Трызуб (геральдыка)|трызуб]] * 7 жніўня 1941 — 28 сьнежня 1943: знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. == Насельніцтва == === Колькасьць === {| border="0" cellspacing="2" cellpadding="5" style="border:1px solid #AAAAAA;" |-bgcolor="#AAAAAA;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Насельніцтва <small>(чал.)</small><ref>[https://web.archive.org/web/20120626112438/http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm Cities & towns of Ukraine]{{ref-en}}{{ref-uk}}</ref> |-bgcolor="#EEEEEE" ! 1926 !! 1939 !! 1959 !! 1970 !! 1979 !! 1989 !! 2001 !! 2018 |- bgcolor="#FFFFFF" | align=center| 11 994 | align=center| 30 806 | align=center| 38 041 | align=center| 55 767 | align=center| 65 333 | align=center| 72 367 | align=center| 66 669 | align=center| 63 525 |} === Мова === {| border="0" cellspacing="2" cellpadding="5" style="border:1px solid #AAAAAA;" |-bgcolor="#AAAAFF" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Насельніцтва па роднай мове <small>(2001)</small><ref>[https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp Банк даних Державної служби статистики України]{{ref-uk}}</ref> |-bgcolor="#eeeeff" ! украінская&nbsp;мова !! расейская |- bgcolor="#f7f9ff" | align=center|86,69% | align=center|12,73% |} == Эканоміка == [[Машынабудаваньне]] (хімічнае абсталяваньне і інш.); заводы: парцалянавы, побытавай хіміі і інш.; лёгкая (у тым ліку вытворчасьць карункавых вырабаў), харчовая, [[дрэваапрацоўчая прамысловасьць]]. == Славутасьці == У цэнтры места стаіць [[Помнік драніку ў Корасьцені|помнік драніку]], дзейнічае краязнаўчы музэй. [[Парк-драўлянскі]], альбо драўлянскі парк Музей, вайскова-гістарычны комплекс «[https://www.korosten-info.com/kultura-i-sport-korosten/muzej-skelya-skala Скеля] {{Недаступная спасылка|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}» == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Iskorość // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|3}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/305 305] * [http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/46289/Искорость Искорость] // {{Літаратура/ЭСБЕ}} * [http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Iskorosten Інститут історії України: Іскоростень] {{Жытомірская вобласьць}} [[Катэгорыя:Гарады Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў X стагодзьдзі]] 13nlartru54ypej29fpwoeuln50w6jr Еўна Полацкая 0 81986 2694565 2371651 2026-10-03T13:38:26Z ~2026-53249-89 100467 2694565 wikitext text/x-wiki {{Асоба | імя = Еўна Полацкая | лацінка = Jeŭna Połackaja }} '''Еўна''' (? — 1345) — дачка князя [[Іван Усеваладавіч|Івана Полацкага]] і жонка [[Гедзімін]]а, вялікага князя літоўскага, вядомая з [[Раўданскі рукапіс|Раўданскага рукапісу]] і [[Хроніка Быхаўца|Хронікі Быхаўца]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Еўна}} Аўна, Еўні або Яўні<ref name="Mielnikova-1977-82">Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Тексты, перевод, комментарий. — М., 1977. С. 82.</ref><ref name="Mielnikova-2001-312">Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. Тексты, перевод, комментарий. — М., 2001. С. 312, 314.</ref> (Auno, Euny<ref name="Orme-200-118">Orme N. The Saints of Cornwall. — Oxford, 2000. [https://books.google.by/books?id=JxIjiMStTKIC&pg=PA118&dq=Euny,+Euni+Ewny&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjM39fBs6-DAxUq8LsIHVsMDd8Q6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=Euny%2C%20Euni%20Ewny&f=false P. 118].</ref>, Euni<ref name="Orme-200-118"/>, Ewny<ref name="Orme-200-118"/>, lafni<ref name="Mielnikova-1977-82"/><ref name="Mielnikova-2001-312"/>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Morlet-1971-48">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 48.</ref>. Іменная аснова аўн- (еўн-) ([[Імёны ліцьвінаў|імя]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Еўнут (імя)|Еўнут]]; германскае імя Eunat) ёсьць пашыранай суфіксам з элемэнтам -н- (-n-) асновай [[Ява (імя)|еў- (аў-)]]<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aun+Avi#v=snippet&q=Aun%20Avi&f=false S. 207].</ref>, якая паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aiws 'час, эпоха' або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ewi, eo 'закон'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aevo+evo#v=snippet&q=Aevo%20evo&f=false S. 49—50].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 86.</ref>. == Біяграфія == Паводле [[Раўданскі рукапіс|Раўданскага рукапісу]], Гедзімін ажаніўся зь Еўнай прыкладна ў 1298 годзе, па сьмерці сваёй жонкі Вольгі Ўсеваладаўны, смаленскай князёўны. Новаю жонкаю Гедзіміна стала Еўна (або Ева) Іванаўна, дачка полацкага князя [[Іван Усеваладавіч|Івана Ўсеваладавіча]], брата зьмерлай Вольгі. Сынамі Гедзіміна ад Еўны былі [[Любарт]] (нарадзіўся ў 1299 годзе), [[Еўнут]] (1301 год) і [[Карыят]] (1306 год)<ref>Narbutt T. Dzieje starożytne narodu litewskiego. T. I. — Wilno, 1835. S. 160.</ref>. Такім парадкам, Раўданскі рукапіс пацьвярджае аўтэнтычнасьць зьвесткі [[Хроніка Быхаўца|Хронікі Быхаўца]] пра «княгіню Еўну», маці Яўнута, і праясьняе, што гэта не «[[Летувісы|летувіска]]» зь «[[Летувіская мова|летувіскім]]» імем «Яўна» (як бездаводна заяўляюць летувіскія аўтары) — а полацкая княжна Еўна Іванаўна. Хроніка Быхаўца апавядае, што, калі «''княгіня Евна умерла''» (1345 год), браты [[Альгерд]] і [[Кейстут]] сталі незадаволеныя [[Яўнут]]ам, якога Гедзімін абраў у якасьці свайго спадкаемцы, і неўзабаве скінулі яго зь вялікакняскага стальца. Калі разглядаць гэты эпізод як сьведчаньне апекі Еўны над Яўнутам, то ён кажа аб уладзе і ўплыве вялікай княгіні ў [[ВКЛ|Вялікім Княстве Літоўскім]]<ref>Rowell C. S. Lithuania Ascending. P. 282 {{ref-en}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1280 годзе]] [[Катэгорыя:Вялікія княгіні літоўскія]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1344 годзе]] eujsnjvwa6hu78rvt8q425pun3nk84m 2694566 2694565 2026-10-03T13:39:04Z ~2026-53249-89 100467 2694566 wikitext text/x-wiki {{Асоба | імя = Еўна Полацкая | лацінка = Jeŭna Połackaja }} '''Еўна''' (? — 1345) — дачка князя [[Іван Усеваладавіч|Івана Полацкага]] і жонка вялікага князя літоўскага [[Гедзімін]]а, вядомая з [[Раўданскі рукапіс|Раўданскага рукапісу]] і [[Хроніка Быхаўца|Хронікі Быхаўца]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Еўна}} Аўна, Еўні або Яўні<ref name="Mielnikova-1977-82">Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Тексты, перевод, комментарий. — М., 1977. С. 82.</ref><ref name="Mielnikova-2001-312">Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. Тексты, перевод, комментарий. — М., 2001. С. 312, 314.</ref> (Auno, Euny<ref name="Orme-200-118">Orme N. The Saints of Cornwall. — Oxford, 2000. [https://books.google.by/books?id=JxIjiMStTKIC&pg=PA118&dq=Euny,+Euni+Ewny&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjM39fBs6-DAxUq8LsIHVsMDd8Q6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=Euny%2C%20Euni%20Ewny&f=false P. 118].</ref>, Euni<ref name="Orme-200-118"/>, Ewny<ref name="Orme-200-118"/>, lafni<ref name="Mielnikova-1977-82"/><ref name="Mielnikova-2001-312"/>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Morlet-1971-48">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 48.</ref>. Іменная аснова аўн- (еўн-) ([[Імёны ліцьвінаў|імя]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Еўнут (імя)|Еўнут]]; германскае імя Eunat) ёсьць пашыранай суфіксам з элемэнтам -н- (-n-) асновай [[Ява (імя)|еў- (аў-)]]<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aun+Avi#v=snippet&q=Aun%20Avi&f=false S. 207].</ref>, якая паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aiws 'час, эпоха' або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ewi, eo 'закон'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aevo+evo#v=snippet&q=Aevo%20evo&f=false S. 49—50].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 86.</ref>. == Біяграфія == Паводле [[Раўданскі рукапіс|Раўданскага рукапісу]], Гедзімін ажаніўся зь Еўнай прыкладна ў 1298 годзе, па сьмерці сваёй жонкі Вольгі Ўсеваладаўны, смаленскай князёўны. Новаю жонкаю Гедзіміна стала Еўна (або Ева) Іванаўна, дачка полацкага князя [[Іван Усеваладавіч|Івана Ўсеваладавіча]], брата зьмерлай Вольгі. Сынамі Гедзіміна ад Еўны былі [[Любарт]] (нарадзіўся ў 1299 годзе), [[Еўнут]] (1301 год) і [[Карыят]] (1306 год)<ref>Narbutt T. Dzieje starożytne narodu litewskiego. T. I. — Wilno, 1835. S. 160.</ref>. Такім парадкам, Раўданскі рукапіс пацьвярджае аўтэнтычнасьць зьвесткі [[Хроніка Быхаўца|Хронікі Быхаўца]] пра «княгіню Еўну», маці Яўнута, і праясьняе, што гэта не «[[Летувісы|летувіска]]» зь «[[Летувіская мова|летувіскім]]» імем «Яўна» (як бездаводна заяўляюць летувіскія аўтары) — а полацкая княжна Еўна Іванаўна. Хроніка Быхаўца апавядае, што, калі «''княгіня Евна умерла''» (1345 год), браты [[Альгерд]] і [[Кейстут]] сталі незадаволеныя [[Яўнут]]ам, якога Гедзімін абраў у якасьці свайго спадкаемцы, і неўзабаве скінулі яго зь вялікакняскага стальца. Калі разглядаць гэты эпізод як сьведчаньне апекі Еўны над Яўнутам, то ён кажа аб уладзе і ўплыве вялікай княгіні ў [[ВКЛ|Вялікім Княстве Літоўскім]]<ref>Rowell C. S. Lithuania Ascending. P. 282 {{ref-en}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1280 годзе]] [[Катэгорыя:Вялікія княгіні літоўскія]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1344 годзе]] lwlhwc9f13t2ugz6ri7knea064zhkjy 2694567 2694566 2026-10-03T13:40:47Z ~2026-53249-89 100467 /* Біяграфія */ 2694567 wikitext text/x-wiki {{Асоба | імя = Еўна Полацкая | лацінка = Jeŭna Połackaja }} '''Еўна''' (? — 1345) — дачка князя [[Іван Усеваладавіч|Івана Полацкага]] і жонка вялікага князя літоўскага [[Гедзімін]]а, вядомая з [[Раўданскі рукапіс|Раўданскага рукапісу]] і [[Хроніка Быхаўца|Хронікі Быхаўца]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Еўна}} Аўна, Еўні або Яўні<ref name="Mielnikova-1977-82">Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Тексты, перевод, комментарий. — М., 1977. С. 82.</ref><ref name="Mielnikova-2001-312">Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. Тексты, перевод, комментарий. — М., 2001. С. 312, 314.</ref> (Auno, Euny<ref name="Orme-200-118">Orme N. The Saints of Cornwall. — Oxford, 2000. [https://books.google.by/books?id=JxIjiMStTKIC&pg=PA118&dq=Euny,+Euni+Ewny&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjM39fBs6-DAxUq8LsIHVsMDd8Q6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=Euny%2C%20Euni%20Ewny&f=false P. 118].</ref>, Euni<ref name="Orme-200-118"/>, Ewny<ref name="Orme-200-118"/>, lafni<ref name="Mielnikova-1977-82"/><ref name="Mielnikova-2001-312"/>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Morlet-1971-48">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 48.</ref>. Іменная аснова аўн- (еўн-) ([[Імёны ліцьвінаў|імя]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Еўнут (імя)|Еўнут]]; германскае імя Eunat) ёсьць пашыранай суфіксам з элемэнтам -н- (-n-) асновай [[Ява (імя)|еў- (аў-)]]<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aun+Avi#v=snippet&q=Aun%20Avi&f=false S. 207].</ref>, якая паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aiws 'час, эпоха' або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ewi, eo 'закон'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aevo+evo#v=snippet&q=Aevo%20evo&f=false S. 49—50].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 86.</ref>. == Біяграфія == Паводле [[Раўданскі рукапіс|Раўданскага рукапісу]], Гедзімін ажаніўся зь Еўнай прыкладна ў 1298 годзе, па сьмерці сваёй жонкі Вольгі Ўсеваладаўны, смаленскай князёўны. Новаю жонкаю Гедзіміна стала Еўна (або Ева) Іванаўна, дачка полацкага князя [[Іван Усеваладавіч|Івана Ўсеваладавіча]], брата зьмерлай Вольгі. Сынамі Гедзіміна ад Еўны былі [[Любарт]] (нарадзіўся ў 1299 годзе), [[Еўнут]] (1301 год) і [[Карыят]] (1306 год)<ref>Narbutt T. Dzieje starożytne narodu litewskiego. T. I. — Wilno, 1835. S. 160.</ref>. Такім парадкам, Раўданскі рукапіс пацьвярджае аўтэнтычнасьць зьвесткі [[Хроніка Быхаўца|Хронікі Быхаўца]] пра «княгіню Еўну», маці Яўнута, і праясьняе, што гэта не «[[Летувісы|летувіска]]» зь «[[Летувіская мова|летувіскім]]» імем «Яўна» (як бездаводна заяўляюць летувіскія аўтары) — а полацкая княжна Еўна Іванаўна. Хроніка Быхаўца апавядае, што, калі «''княгіня Евна умерла''» (1345 год), браты [[Альгерд]] і [[Кейстут]] сталі незадаволеныя Еўнутам, якога Гедзімін абраў у якасьці свайго спадкаемцы, і неўзабаве скінулі яго зь вялікакняскага стальца. Калі разглядаць гэты эпізод як сьведчаньне апекі Еўны над Еўнутам, то ён кажа пра ўладу і ўплыў вялікай княгіні ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]<ref>Rowell S. C. Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345. — Cambridge, 1994. P. 282.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1280 годзе]] [[Катэгорыя:Вялікія княгіні літоўскія]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1344 годзе]] cds7792hgv9gyz47eaci7rqtw836o7g 2694568 2694567 2026-10-03T13:41:51Z ~2026-53249-89 100467 /* Біяграфія */ 2694568 wikitext text/x-wiki {{Асоба | імя = Еўна Полацкая | лацінка = Jeŭna Połackaja }} '''Еўна''' (? — 1345) — дачка князя [[Іван Усеваладавіч|Івана Полацкага]] і жонка вялікага князя літоўскага [[Гедзімін]]а, вядомая з [[Раўданскі рукапіс|Раўданскага рукапісу]] і [[Хроніка Быхаўца|Хронікі Быхаўца]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Еўна}} Аўна, Еўні або Яўні<ref name="Mielnikova-1977-82">Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Тексты, перевод, комментарий. — М., 1977. С. 82.</ref><ref name="Mielnikova-2001-312">Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. Тексты, перевод, комментарий. — М., 2001. С. 312, 314.</ref> (Auno, Euny<ref name="Orme-200-118">Orme N. The Saints of Cornwall. — Oxford, 2000. [https://books.google.by/books?id=JxIjiMStTKIC&pg=PA118&dq=Euny,+Euni+Ewny&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjM39fBs6-DAxUq8LsIHVsMDd8Q6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=Euny%2C%20Euni%20Ewny&f=false P. 118].</ref>, Euni<ref name="Orme-200-118"/>, Ewny<ref name="Orme-200-118"/>, lafni<ref name="Mielnikova-1977-82"/><ref name="Mielnikova-2001-312"/>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Morlet-1971-48">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 48.</ref>. Іменная аснова аўн- (еўн-) ([[Імёны ліцьвінаў|імя]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Еўнут (імя)|Еўнут]]; германскае імя Eunat) ёсьць пашыранай суфіксам з элемэнтам -н- (-n-) асновай [[Ява (імя)|еў- (аў-)]]<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aun+Avi#v=snippet&q=Aun%20Avi&f=false S. 207].</ref>, якая паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aiws 'час, эпоха' або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ewi, eo 'закон'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aevo+evo#v=snippet&q=Aevo%20evo&f=false S. 49—50].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 86.</ref>. == Біяграфія == Паводле [[Раўданскі рукапіс|Раўданскага рукапісу]], Гедзімін ажаніўся зь Еўнай прыкладна ў 1298 годзе, па сьмерці сваёй жонкі Вольгі Ўсеваладаўны, смаленскай князёўны. Новаю жонкаю Гедзіміна стала Еўна (або Ева) Іванаўна, дачка полацкага князя [[Іван Усеваладавіч|Івана Ўсеваладавіча]], брата зьмерлай Вольгі. Сынамі Гедзіміна ад Еўны былі [[Любарт]] (нарадзіўся ў 1299 годзе), [[Еўнут]] (1301 год) і [[Карыят]] (1306 год)<ref>Narbutt T. Dzieje starożytne narodu litewskiego. T. I. — Wilno, 1835. S. 160.</ref>. Такім парадкам, Раўданскі рукапіс пацьвярджае аўтэнтычнасьць зьвесткі [[Хроніка Быхаўца|Хронікі Быхаўца]] пра «княгіню Еўну», маці Еўнута, і праясьняе, што гэта не «[[Летувісы|летувіска]]» (як бездаводна заяўляюць летувіскія аўтары) — а полацкая князёўна Еўна Іванаўна. Хроніка Быхаўца апавядае, што, калі «''княгіня Евна умерла''» (1345 год), браты [[Альгерд]] і [[Кейстут]] сталі незадаволеныя Еўнутам, якога Гедзімін абраў у якасьці свайго спадкаемцы, і неўзабаве скінулі яго зь вялікакняскага стальца. Калі разглядаць гэты эпізод як сьведчаньне апекі Еўны над Еўнутам, то ён кажа пра ўладу і ўплыў вялікай княгіні ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]<ref>Rowell S. C. Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345. — Cambridge, 1994. P. 282.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1280 годзе]] [[Катэгорыя:Вялікія княгіні літоўскія]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1344 годзе]] lef49r8ai5jjdv71ifxzpv6y5vwb4ko 2694569 2694568 2026-10-03T13:42:42Z ~2026-53249-89 100467 /* Біяграфія */ 2694569 wikitext text/x-wiki {{Асоба | імя = Еўна Полацкая | лацінка = Jeŭna Połackaja }} '''Еўна''' (? — 1345) — дачка князя [[Іван Усеваладавіч|Івана Полацкага]] і жонка вялікага князя літоўскага [[Гедзімін]]а, вядомая з [[Раўданскі рукапіс|Раўданскага рукапісу]] і [[Хроніка Быхаўца|Хронікі Быхаўца]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Еўна}} Аўна, Еўні або Яўні<ref name="Mielnikova-1977-82">Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Тексты, перевод, комментарий. — М., 1977. С. 82.</ref><ref name="Mielnikova-2001-312">Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. Тексты, перевод, комментарий. — М., 2001. С. 312, 314.</ref> (Auno, Euny<ref name="Orme-200-118">Orme N. The Saints of Cornwall. — Oxford, 2000. [https://books.google.by/books?id=JxIjiMStTKIC&pg=PA118&dq=Euny,+Euni+Ewny&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjM39fBs6-DAxUq8LsIHVsMDd8Q6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=Euny%2C%20Euni%20Ewny&f=false P. 118].</ref>, Euni<ref name="Orme-200-118"/>, Ewny<ref name="Orme-200-118"/>, lafni<ref name="Mielnikova-1977-82"/><ref name="Mielnikova-2001-312"/>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Morlet-1971-48">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 48.</ref>. Іменная аснова аўн- (еўн-) ([[Імёны ліцьвінаў|імя]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Еўнут (імя)|Еўнут]]; германскае імя Eunat) ёсьць пашыранай суфіксам з элемэнтам -н- (-n-) асновай [[Ява (імя)|еў- (аў-)]]<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aun+Avi#v=snippet&q=Aun%20Avi&f=false S. 207].</ref>, якая паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aiws 'час, эпоха' або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ewi, eo 'закон'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aevo+evo#v=snippet&q=Aevo%20evo&f=false S. 49—50].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 86.</ref>. == Біяграфія == Паводле [[Раўданскі рукапіс|Раўданскага рукапісу]], Гедзімін ажаніўся зь Еўнай прыкладна ў 1298 годзе, па сьмерці сваёй жонкі Вольгі Ўсеваладаўны, смаленскай князёўны. Новаю жонкаю Гедзіміна стала Еўна (або Ева) Іванаўна, дачка полацкага князя [[Іван Усеваладавіч|Івана Ўсеваладавіча]], брата зьмерлай Вольгі. Сынамі Гедзіміна ад Еўны былі [[Любарт]] (нарадзіўся ў 1299 годзе), [[Еўнут]] (1301 год) і [[Карыят]] (1306 год)<ref>Narbutt T. Dzieje starożytne narodu litewskiego. T. I. — Wilno, 1835. S. 160.</ref>. Такім парадкам, Раўданскі рукапіс пацьвярджае аўтэнтычнасьць паведамленьня [[Хроніка Быхаўца|Хронікі Быхаўца]] пра «княгіню Еўну», маці Еўнута, і праясьняе, што гэта не «[[Летувісы|летувіска]]» (як бездаводна заяўляюць летувіскія аўтары) — а полацкая князёўна Еўна Іванаўна. Хроніка Быхаўца апавядае, што, калі «''княгіня Евна умерла''» (1345 год), браты [[Альгерд]] і [[Кейстут]] сталі незадаволеныя Еўнутам, якога Гедзімін абраў у якасьці свайго спадкаемцы, і неўзабаве скінулі яго зь вялікакняскага стальца. Калі разглядаць гэты эпізод як сьведчаньне апекі Еўны над Еўнутам, то ён кажа пра ўладу і ўплыў вялікай княгіні ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]<ref>Rowell S. C. Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345. — Cambridge, 1994. P. 282.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1280 годзе]] [[Катэгорыя:Вялікія княгіні літоўскія]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1344 годзе]] cf81s17k2t05m597t26c9j00uv4rv8f Валімонт Бушкавіч 0 86020 2694671 2600921 2026-10-03T20:38:09Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694671 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Валімонт Бушкавіч | Лацінка = Valimont Buškavič | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = каля 1350 | Месца нараджэньня = | Памёр = па 1398 | Месца сьмерці = | Род = [[Кезгайлы]] | Бацька = [[Бушка (баярын літоўскі)|Бушка]] | Маці = | Жонка = | Дзеці = [[Румбольд Валімонтавіч|Румбольд]], [[Кезгайла Валімонтавіч|Кезгайла]], [[Яўнут Валімонтавіч|Яўнут]], [[Шадзібор Валімонтавіч|Шадзібор]], [[Гудзігерд Валімонтавіч|Гудзігерд]], [[Судзівой Валімонтавіч|Судзівой]] | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Валімонт Бушкавіч''' (у каталіцтве '''Станіслаў'''; каля 1350 — па 1398) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]]. Валодаў [[Дзевялтова]]м, [[Солы (Ракішкаўскі раён)|Соламі]] і [[Сьвядасьць|Сьвядасьцю]] ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Кезгайлы // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 80.</ref>. == Імя == {{Асноўны артыкул|Валімонт|Бушка}} Валтмунт, Валмунт або Валмонт (Waltmunt, Walmunt, Walmont<ref>Dürre H. Die Regesten des Geschlechtes von Wallmoden. — Wolfenbüttel, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=MiZ6zaCXdLoC&q=Walmunt%2C+Walmont#v=snippet&q=Walmunt%2C%20Walmont&f=false S. 2—3].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Waltmunt%2C+Walmunt+Walmontheim#v=snippet&q=Waltmunt%2C%20Walmunt%20Walmontheim&f=false S. 1509].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Жыгімонт]], [[Скірмант|Скірмунт]]; германскія імёны Mundgerd, Sigimunt, Sciremunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Валімонт азначае «гарлівасьць улады»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.</ref>. Адпаведнасьць імя Вальмант германскаму імю Walmont сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Walmundt Buschken son'' (23 красавіка 1398 году)<ref>Codex epistolaris Vitoldi Magni Ducis Lithuaniae 1376—1430. — Cracoviae, 1882. [https://books.google.by/books?id=X2PksK8Sn3MC&pg=PA54&dq=Walmundt+Buschken+son&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj8nb_KkYP9AhX0hf0HHUBKCVkQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=Walmundt%20Buschken%20son&f=false P. 54].</ref>; ''Walimund Buschken son''<ref>Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&q=Walimund+Buschken+son&dq=Walimund+Buschken+son&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiAxrab8v78AhVWhv0HHYSaDyIQ6AF6BAgJEAI S. 12].</ref>, ''Walimund, filius Bosken''<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?id=S4VTAAAAcAAJ&pg=RA1-PA227&dq=Walimund+,+filius+Bosken&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiT1Ku58v78AhUknP0HHdl3CAIQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=Walimund%20%2C%20filius%20Bosken&f=false S. 227].</ref>, ''Walmund filius Bussky''<ref>Lietuvos TSR istorijos šaltiniai: Feodalinis laikotarpis. — Vilnius, 1955. [https://books.google.by/books?id=v1wjAQAAMAAJ&q=Walmund+filius+Bussky&dq=Walmund+filius+Bussky&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjSyoO19P78AhU5_rsIHU_0CiEQ6AF6BAgHEAI P. 83].</ref><ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 134.</ref> ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]); ''Stanislaus alias Volymonth'' (1445 год)<ref>Album studiosorum Universitatis Cracoviensis. T. 1. — Cracoviae, 1887. [https://books.google.by/books?id=cFkWAQAAIAAJ&pg=PA2&dq=Stanislaus+alias+Volymonth&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjK1NjJmoj9AhXehP0HHRfABqEQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=Stanislaus%20alias%20Volymonth&f=false P. 2].</ref><ref name="Piatrauskas-2014-221">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 221.</ref>. == Біяграфія == Зь літоўскага баярскага роду, сын [[Бушка (баярын літоўскі)|Бушкі]], пачынальніка роду [[Кезгайлы|Кезгайлаў]]. Выступае як сьведка ў [[Гарадзенская дамова|Гарадзенскай]] і [[Салінская дамова|Салінскай]] умовах (1398 год). Меў сыноў [[Румбольд Валімонтавіч|Румбольда]], [[Кезгайла Валімонтавіч|Кезгайлу]], [[Яўнут Валімонтавіч|Яўнута]], [[Шадзібор Валімонтавіч|Шадзібора]], [[Гудзігерд Валімонтавіч|Гудзігерда]] і [[Судзівой Валімонтавіч|Судзівоя]]. У лісьце інфлянцкага магістра ад 1416 году як «брат Румбольда» ўпамінаецца літоўскі баярын Зігебут<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref> (''Segebut''<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 5. — Riga, 1867. [https://books.google.by/books?id=fYVTAAAAcAAJ&pg=RA2-PA121&dq=Segebut+1416+Reimboldes&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwifl7Wel_r8AhUtwQIHHcyUDFwQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=Segebut%201416%20Reimboldes&f=false P. 121].</ref>)<ref>Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 1—2, 1914. S. 12, 14.</ref>. Упамінаецца ў 1445 годзе ў памянным запісе жонкі [[Кезгайла Валімонтавіч|Кезгайлы]] Алены ў кнізе [[Ягелонскі ўнівэрсытэт|Кракаўскага ўнівэрсытэту]]<ref name="Piatrauskas-2014-221"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}} * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Organ Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. R. 7. Nr 1—2. 1914. [[Катэгорыя:Баяры літоўскія]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1399 годзе]] ge6eg8w21kpnh41f9w03j29epgnudwn 2694672 2694671 2026-10-03T20:39:22Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694672 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Валімонт Бушкавіч | Лацінка = Valimont Buškavič | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = каля 1350 | Месца нараджэньня = | Памёр = па 1398 | Месца сьмерці = | Род = [[Кезгайлы]] | Бацька = [[Бушка (баярын літоўскі)|Бушка]] | Маці = | Жонка = | Дзеці = [[Румбольд Валімонтавіч|Румбольд]], [[Кезгайла Валімонтавіч|Кезгайла]], [[Яўнут Валімонтавіч|Яўнут]], [[Шадзібор Валімонтавіч|Шадзібор]], [[Гудзігерд Валімонтавіч|Гудзігерд]], [[Судзівой Валімонтавіч|Судзівой]] | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Валімонт Бушкавіч''' (у каталіцтве '''Станіслаў'''; каля 1350 — па 1398) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]]. Валодаў [[Дзевялтова]]м, [[Солы (Ракішкаўскі раён)|Соламі]] і [[Сьвядасьць|Сьвядасьцю]] ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Кезгайлы // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 80.</ref>. == Імя == {{Асноўны артыкул|Валімонт|Бушка}} Валтмунт, Валмунд, Валмунт або Валмонт (Waltmunt, Walmundus<ref name="Morlet-1971-213">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l'ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 213.</ref>, Walmunt, Walmont<ref>Dürre H. Die Regesten des Geschlechtes von Wallmoden. — Wolfenbüttel, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=MiZ6zaCXdLoC&q=Walmunt%2C+Walmont#v=snippet&q=Walmunt%2C%20Walmont&f=false S. 2—3].</ref>), Валамунт (Walamunt<ref>[http://www.keesn.nl/names/en41_list_m.htm Names in the Low Countries before 1150], Kees Nieuwenhuijsen Living History Studies (Studies about The Netherlands during Middle Ages)</ref>) і Мундаалд (Mundoald) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Waltmunt%2C+Walmunt+Walmontheim#v=snippet&q=Waltmunt%2C%20Walmunt%20Walmontheim&f=false S. 1135, 1509, 1519].</ref><ref name="Morlet-1971-213"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, аснова [[Валь|-вал-]] (імёны ліцьвінаў [[Валін (імя)|Валін]], [[Валант]], [[Гервала]]; германскія імёны Walin, Waland, Gerwala) — ад гоцкага *wala 'тыя, хто выдужаў на полі бітвы', walisa 'праўдзівы, лю́бы', waljan 'выбраць' або германскага wala < *wal(a)ha- 'чужы, валійскі'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 219.</ref>, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Жыгімонт]], [[Скірмант|Скірмунт]]; германскія імёны Mundgerd, Sigimunt, Sciremunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Валімонт азначае «гарлівасьць улады»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.</ref>. Адпаведнасьць імя Вальмант германскаму імю Walmont сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. Адпаведнасьць імя Вальмант (Вальмонт) германскім імёнам Walmund і Walamunt прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 164.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Walmundt Buschken son'' (23 красавіка 1398 году)<ref>Codex epistolaris Vitoldi Magni Ducis Lithuaniae 1376—1430. — Cracoviae, 1882. [https://books.google.by/books?id=X2PksK8Sn3MC&pg=PA54&dq=Walmundt+Buschken+son&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj8nb_KkYP9AhX0hf0HHUBKCVkQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=Walmundt%20Buschken%20son&f=false P. 54].</ref>; ''Walimund Buschken son''<ref>Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&q=Walimund+Buschken+son&dq=Walimund+Buschken+son&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiAxrab8v78AhVWhv0HHYSaDyIQ6AF6BAgJEAI S. 12].</ref>, ''Walimund, filius Bosken''<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?id=S4VTAAAAcAAJ&pg=RA1-PA227&dq=Walimund+,+filius+Bosken&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiT1Ku58v78AhUknP0HHdl3CAIQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=Walimund%20%2C%20filius%20Bosken&f=false S. 227].</ref>, ''Walmund filius Bussky''<ref>Lietuvos TSR istorijos šaltiniai: Feodalinis laikotarpis. — Vilnius, 1955. [https://books.google.by/books?id=v1wjAQAAMAAJ&q=Walmund+filius+Bussky&dq=Walmund+filius+Bussky&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjSyoO19P78AhU5_rsIHU_0CiEQ6AF6BAgHEAI P. 83].</ref><ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 134.</ref> ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]); ''Stanislaus alias Volymonth'' (1445 год)<ref>Album studiosorum Universitatis Cracoviensis. T. 1. — Cracoviae, 1887. [https://books.google.by/books?id=cFkWAQAAIAAJ&pg=PA2&dq=Stanislaus+alias+Volymonth&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjK1NjJmoj9AhXehP0HHRfABqEQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=Stanislaus%20alias%20Volymonth&f=false P. 2].</ref><ref name="Piatrauskas-2014-221">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 221.</ref>. == Біяграфія == Зь літоўскага баярскага роду, сын [[Бушка (баярын літоўскі)|Бушкі]], пачынальніка роду [[Кезгайлы|Кезгайлаў]]. Выступае як сьведка ў [[Гарадзенская дамова|Гарадзенскай]] і [[Салінская дамова|Салінскай]] умовах (1398 год). Меў сыноў [[Румбольд Валімонтавіч|Румбольда]], [[Кезгайла Валімонтавіч|Кезгайлу]], [[Яўнут Валімонтавіч|Яўнута]], [[Шадзібор Валімонтавіч|Шадзібора]], [[Гудзігерд Валімонтавіч|Гудзігерда]] і [[Судзівой Валімонтавіч|Судзівоя]]. У лісьце інфлянцкага магістра ад 1416 году як «брат Румбольда» ўпамінаецца літоўскі баярын Зігебут<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref> (''Segebut''<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 5. — Riga, 1867. [https://books.google.by/books?id=fYVTAAAAcAAJ&pg=RA2-PA121&dq=Segebut+1416+Reimboldes&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwifl7Wel_r8AhUtwQIHHcyUDFwQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=Segebut%201416%20Reimboldes&f=false P. 121].</ref>)<ref>Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 1—2, 1914. S. 12, 14.</ref>. Упамінаецца ў 1445 годзе ў памянным запісе жонкі [[Кезгайла Валімонтавіч|Кезгайлы]] Алены ў кнізе [[Ягелонскі ўнівэрсытэт|Кракаўскага ўнівэрсытэту]]<ref name="Piatrauskas-2014-221"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}} * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Organ Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. R. 7. Nr 1—2. 1914. [[Катэгорыя:Баяры літоўскія]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1399 годзе]] cucz2q3rzwxdpmvlb39tayx57x37zrk Шадзібор Валімонтавіч 0 86026 2694790 2688921 2026-10-04T11:31:44Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694790 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Шадзібор Валімонтавіч | Лацінка = Šadzibor Valimontavič | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = POL COA Zadora.svg | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = Герб «[[Задора]]» | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = па [[1431]] | Месца сьмерці = | Род = | Бацька = [[Валімонт Бушкавіч]] | Маці = | Жонка = | Дзеці = | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Шадзібор Валімонтавіч''' (? — па 1431) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[кашталян]] [[Коўна|ковенскі]] (1418). Быў [[Вількамірскае староства|старостам вількамірскім]] (1424—1425). == Імя == {{Асноўны артыкул|Шадзібор|Валімонт}} [[Файл:Dzwon szedybora 0211.jpg|значак|Звон Шадзібора]] Сэдбэр або Шэтбэр (Sedber, Schetber<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/schetber Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Schetber], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sedber Sedber Nachname — Herkunft und Bedeutung des Nachnamens], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Шат|-шад- (-шат-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Шацейка]], [[Шаціла]]; германскія імёны Scazciho, Scazelo) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] skadus 'ахінуты, абаронены'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, аснова -сад- (-сат-) (імёны ліцьвінаў [[Шадзівід]], [[Жадзьвін]], [[Вісад|Вішад]]; германскія імёны Sedvid, Saduinus, Wisad) — ад гоцкага saths 'насычаны, задаволены'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 193.</ref>, аснова [[Бар (імя)|-бар- (-бор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Барвід]], [[Барвін]], [[Вісбар]]; германскія імёны Barvid, Barwin, Wisbar) — ад гоцкага bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>, а аснова [[Бера|-бер- (-бір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бірын (імя)|Бірын]], [[Бірыбольд]], [[Бэрвольд]]; германскія імёны Birin, Beribald, Berwoldus) — ад гоцкага baira<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 52.</ref>, германскага bero 'мядзьведзь'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Шадзібор азначае «абарона нараджэньня»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Mattis S[czedibor] houptmann zcu Cawen'' (''Mattis Schedibor''<ref name="Piatrauskas-2014-315">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 315.</ref>; 27 чэрвеня 1418 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=ru&id=X2PksK8Sn3MC&dq=ritter+Schelibor&q=Schedibor#v=snippet&q=Schedibor&f=false S. 413].</ref>; ''den strengen ritter Schelibor unsern hauptman czu Wilkomirie'' (8 траўня 1424 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?id=X2PksK8Sn3MC&pg=PA643&dq=ritter+Schelibor&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi4wL2Rhfr9AhUF66QKHQjZBXgQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=ritter%20Schelibor&f=false S. 643].</ref>; ''Schedibor houptman czu Wilkomiria'' (15 кастрычніка 1425 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?id=0jchAQAAMAAJ&pg=PA709&dq=Schedibor+houptman+czu+Wilkomiria&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjT8sXdhvr9AhXHs6QKHcQrBnEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=Schedibor%20houptman%20czu%20Wilkomiria&f=false S. 709].</ref>; ''Schedibori Wolimunthowycz'' ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]])<ref>Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ieU7h4YBiV0C&q=Wolimunthowycz#v=snippet&q=Wolimunthowycz&f=false С. 135].</ref>; ''Schedibor Wolnuntowicz'' (''Schedibor Wolumontowicz''<ref name="Piatrauskas-2014-315"/>; [[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])<ref>Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=JmhcAAAAcAAJ&q=Schedibor#v=snippet&q=Schedibor&f=false С. 191].</ref>; ''Schedibor'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.</ref>; ''her Schedebar'' (кастрычнік — лістапад 1432 году)<ref>{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 304.</ref>; ''Schedebar hoptman von Kaywen'' (4 лістапада 1432 году)<ref>Rowell S. Bears and Traitors, or: Political Tensions in the Grand Duchy, ca. 1440—1481 // Lithuanian Historical Studies. Vol. 2, 1997. P. 47, 55.</ref>; ''Seddebor'' (7 лістапада 1432 году)<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 8. — Riga; Moskau, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OUYOAAAAQAAJ&q=Seddebor#v=snippet&q=Seddebor&f=false S. 373].</ref>. == Біяграфія == Зь [[Ліцьвіны|літоўскага]] баярскага роду, сын [[Валімонт Бушкавіч|Валімонта Бушкавіча]]. Меў братоў [[Румбольд Валімонтавіч|Румбольда]], [[Кезгайла Валімонтавіч|Кезгайлу]], [[Яўнут Валімонтавіч|Яўнута]], [[Гудзігерд Валімонтавіч|Гудзігерда]] і [[Судзівой Валімонтавіч|Судзівоя]]. Упамінаецца з 1418 году. Як прыхільнік [[Сьвідрыгайла|Сьвідрыгайлы]] ў 1432 годзе трапіў у вязьніцу да [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]]. == Мова і культура == {{Асноўны артыкул|Ліцьвіны|Русіны}} Да актаў [[Чартарыйскае замірэньне|Чартарыйскага замірэньня]] (1431 год) і [[Гарадзенская унія|Гарадзенскай уніі]] (1432 год) прывесіў пячаці з гербам «[[Задора]]» і рускімі надпісамі<ref>Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. С. 136.</ref><ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 78.</ref><ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 189.</ref>: {{пачатак цытаты}}ПЕЧАТЬ ШЕДИБОРОВА ВОЛИМОНТОВИЧА{{канец цытаты}} {{пачатак цытаты}}ПЕЧАТЬ ШЕДИБОРОВА{{канец цытаты}} У [[Віленскі музэй старажытнасьцяў|Віленскім музэі старажытнасьцяў]], стваральнікам якога быў граф [[Яўстах Тышкевіч]], экспанаваўся царкоўны звон з надпісам на [[Старабеларуская мова|старой беларускай мове]]: «''В лето 6000-е 9 сот 28-е [1420 год] создан бысть сей святой Тройцы повелением раба Божего пана Шедибора Валимонтовича, а мастер Устьек''»<ref name="Urban-2001-42"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r. 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Organ Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. R. 6. Nr. 11—12. 1913. [[Катэгорыя:Баяры літоўскія]] gqyjmhw7lfafdyho9k5gzqifjv4jjgf Гаштольды 0 86168 2694575 2689849 2026-10-03T14:14:44Z ~2026-53249-89 100467 /* Прозьвішча */ 2694575 wikitext text/x-wiki {{Род | Назва = Ґаштольды | Лацінка = Gaštoldy<ref>[http://slounik.org/nn/га/29 Ґаштольд = Gaštold]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // {{Літаратура/Слоўнік беларускай мовы (клясычны правапіс, 2001)}}</ref> | Герб = Herb Abdank.svg | Подпіс выявы = Герб «[[Габданк]]» | Дэвіз = | Краіна паходжаньня = [[Вялікае Княства Літоўскае]] | Тытул = | Прызнаныя ў = | Першы з роду = | Апошні з роду = | Адгалінаваньне роду = | Адгалінаваньні ад роду = }} '''Гаштольды''' (''Гаштаўты'')<ref>[[Валеры Пазднякоў|Пазднякоў В.]] Гаштольды // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 518.</ref> — [[шляхта|шляхецкі]] род гербу «[[Габданк]]», адзін з найбольш знатных і багатых у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]. Галоўная рэзыдэнцыя — [[Геранёнскі замак]]. == Прозьвішча == {{Асноўны артыкул|Гаштольд (імя)}} Гасьцівалд або Касталд, пазьней Гастальд, Гастаўд або Гастаўт (Gastivald, Castald, Gastaldius<ref name="Schmittlein-1948-103">Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>, Gastald<ref name="Hirsch-1975-254">Hirsch E. Die Personennamen germanischer Herkunft im provenzalischen Flurnamengut Piemonts // Studia Neophilologica. Vol. 47 (2), 1975. P. 254.</ref>, Gastold<ref name="SEMSNO-2002-24">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.</ref><ref>Khull F. Vornamen-verzeichnis in der neuen Rechtschreibung (mit angabe der Namenstage). — Berlin, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=EIowAQAAMAAJ&q=Gastold#v=snippet&q=Gastold&f=false S. 5].</ref>, Gastaud<ref name="Dauzat-1945-77">Dauzat A. Les noms de famille de France: traité d'anthroponymie française. — Paris, 1945. [https://www.google.by/books/edition/Les_noms_de_famille_de_France/uIUfAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22GAST+-+WALD-+%22+Gastaud&dq=%22GAST+-+WALD-+%22+Gastaud&printsec=frontcover P. 77].</ref><ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/g2.html Noms commençant par G], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>, Gastaut<ref>[https://www.filae.com/nom-de-famille/GASTAUT.html Patronyme GASTAUT], Filae.com: Genealogy</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gastivald%2C+Castald#v=snippet&q=Gastivald%2C%20Castald&f=false S. 605].</ref><ref name="Dauzat-1945-77"/><ref name="Hirsch-1975-254"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гаст|-гаст- (-каст-, -гест-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гасьціла]], [[Гестар]], [[Каштарт]]; германскія імёны Gastila, Gaster, Kastert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага gasts 'госьць, вандроўнік', а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Адпаведнасьць імя Гастаўт (Гайстаўт) германскаму імю Gastaldius сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref name="Schmittlein-1948-103"/><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 82.</ref>. Германскае паходжаньне імя Гаштольд (Gasztołt, Gastoldus, Gastawdus, Gastowdus) таксама сьцьвярджае этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-2002-24"/>. == Гісторыя == [[Файл:Alžbieta Radzivił (Gaštold). Альжбета Радзівіл (Гаштольд).jpg|значак|Альжбета Радзівіл з Гаштольдаў]] [[Хроніка Быхаўца]] прыпісвае Гаштольдам адно паходжаньне зь іх галоўнымі супернікамі — [[Радзівілы|Радзівіламі]]. Назва роду ўтварылася ад імя ягонага пачынальніка, [[Гедымін]]ава [[ваявода|ваяводы]] [[Гаштольд]]а, якога забілі на вайне зь [[мечаносцы|мечаносцамі]] ў 1364 годзе. Ягоны сын [[Андрэй Гаштольд|Андрэй]] ў 1387 годзе быў [[староста віленскі|старостам віленскім]] і [[Крэўскае староства|крэўскім]], унук [[Ян Гаштольд]] (памёр у 1458 годзе) намесьнічаў у 1436 годзе ў [[Смаленск]]у, а з 1443 году — у [[Вільня|Вільні]]. У Яна Гаштольда былі дачка [[Марыя Гаштольд|Марыя]], якая была ў шлюбе з [[князь кіеўскі|князем кіеўскім]] [[Сямён Алелькавіч|Сямёнам Алелькавічам]], і сын [[Марцін Гаштольд]] (1428—1483), [[ваявода кіеўскі]] і [[ваяводы троцкія|троцкі]], які ад шлюбу зь дзьвюма князёўнамі [[Гальшанскія|Гальшанскімі]] прыжыў двух дзяцей: ад першага — сына Альбрэхта, ад другога — дачку Лізавету, выдадзеную ў 1492 годзе замуж за [[Ян Мікалай Радзівіл|Яна Мікалая Радзівіла]] — пачынальніка старэйшай галіны [[Радзівілы|Радзівілаў]]. [[Альбэрт Гаштольд]] (Альбрэхт Гаштольд; памёр 1539) быў [[ваяводы віленскія|ваяводам віленскім]] і [[канцлер вялікі літоўскі|канцлерам вялікім літоўскім]]. Ён атрымаў ад вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] дазвол ужываць на пячатках чырвоны воск замест зялёнага, што дазвалялася толькі асобам панавальнага дому, і ажаніўся з [[Соф'я Гаштольд|Соф'яй]], дачкой князя [[Васіль Вярэйскі|Васіля Вярэйскага]], які ўцёк у Літву. Яе маці была грачанка Марыя — пляменьніца [[Соф'я Палеолаг|Соф'і Палеолаг]]. Іх сын [[Станіслаў Гаштольд]] (каля 1507—1542), у жылах якога, відаць, цякла кроў бізантыйскіх імпэратараў, ня меў дзяцей ад шлюбу з [[Барбара Радзівіл|Барбарай Радзівіл]]. Апошняя па яго сьмерці выйшла за вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]], і гэтым шлюбам прынесла ў дзяржаўны скарб прыналежныя Гаштольдам валадарствы. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * Казлоўскі С. Гаштовты — уладальнікі Ліпнішок. Нарыс гісторыі аднаго роду / Сяргей Казлоўскі // Ліпнішкі — 500 гадоў гісторыі (1510—2010 гг.): Рэгіянальная навуковая канферэнцыя, прысвечаная 500-годдзю Ліпнішкаўскай парафіі і 400-годдзю надання мястэчку Магдэбурскага права. / пад рэд. А. Гецэвіча. — {{Горадня (Гродна)}}, 2010. — С. 14-19. * {{Літаратура/ЭГБ|2}} [[Катэгорыя:Гаштольды]] gta4xojz1ukslfsjrir7etmwbfoni91 Уладзімер Альгердавіч 0 87795 2694638 2608735 2026-10-03T19:59:55Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694638 wikitext text/x-wiki {{Манарх | Імя = Уладзімер Альгердавіч | Лацінка = Uładzimier Algierdavič / Alhierdavič | Тытул = | Жанчына = | Партрэт = Uładzimier Algierdavič. Уладзімер Альгердавіч (1578).jpg | Памер = | Апісаньне = Уладзімер Альгердавіч (уяўны партрэт), 1578 г. | Імя пры нараджэньні = | Пасада = | Пачатак тэрміну = | Канец тэрміну = | Каранацыя = | Дата нараджэньня = каля 1331 | Месца нараджэньня = | Дата сьмерці = па 1398 | Месца сьмерці = | Дата пахаваньня = | Месца пахаваньня = | Папярэднік = | Наступнік = | Нашчадкі = | Каралеўскі дом = | Дынастыя = | Каралеўскі гімн = | Каралеўскі дэвіз = | Сужэнец = | Бацька = [[Альгерд]] | Маці = | Сайт = }} '''Уладзі́мер Альгердавіч ''' (каля 1331 — па 1398) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Сьпіс вялікіх князёў кіеўскіх|князь кіеўскі]] (1362—1394), князь капыльскі (1395 — па 1398). Першы кіеўскі князь з [[Гедзімінавічы|дынастыі Гедзімінавічаў]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Уладзімер}} Валдмер, Валдэмар або Волдымар (Waldmer, Valdemar, Woldimar) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Waldmer+Valdemar+Woldimar#v=snippet&q=%40Waldmer%20Valdemar%20Woldimar&f=false S. 1509].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Міра (імя)|-мер- (-мар-, -мір-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мервін]], [[Маргела]], [[Нетымер]]; германскія імёны Mervinus, Mergell, Nitimerus) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] meris 'славуты, выбітны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: ''Володимеръ Ольгердовичь''<ref name="Urban-2001-125">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 125.</ref> (1362—1392 гады)<ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 37.</ref>; ''Задвинскии ратныи грамоты со Володимером'' (7 лістапада 1367 году)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 78.</ref>; ''per Woldemarum filium [[Альгерд|Algherden]]'' (7 лістапада 1367 году)<ref>[http://starbel.by/dok/d041.htm Договор между Тевтонским орденом в Ливонии и ВКЛ о пограничном режиме на реке Двине (1367)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Володимеръ Олгордовичь'' ([[Сафійскі першы летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%8A+%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C+#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%8A%20%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 239].</ref>. == Біяграфія == [[Файл:Uładzimier Algierdavič. Уладзімер Альгердавіч (A. Tarasievič, 1675).jpg|значак|Уладзімер Альгердавіч (уяўны партрэт). [[Аляксандар Тарасевіч|А. Тарасевіч]], 1675 г.]] Адзін з старэйшых сыноў [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]] [[Альгерд]]а ад першага шлюбу зь [[Марыя Віцебская|віцебскай князёўнай Марыяй]]. Відаць, быў пастаўлены ў [[Кіеў|Кіеве]] па перамозе [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] над [[Залатая Арда|татарамі-манголамі]] ў [[Бітва на Сініх Водах|бітве на Сініх Водах]], калі [[Кіеўскае княства]] перайшло пад уладу ВКЛ<ref name="rowell">{{Кніга|аўтар = Rowell S. C.|частка = |загаловак = Уздым Літвы: Паганская імпэрыя ва Ўсходне-Цэнтральнай Эўропе, 1295—1345|арыгінал = Lithuania Ascending: A Pagan Empire Within East-Central Europe, 1295-1345|спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Cambridge University Press|год = 1994|том = |старонкі = 100|старонак = |сэрыя = Cambridge Studies in Medieval Life and Thought: Fourth Series|isbn = 9780521450119|тыраж = }}</ref>. На кіеўскім [[Сталец|стальцы]] праводзіў самастойную палітыку, тытулаваўся [[Сьпіс вялікіх князёў кіеўскіх|вялікім князем кіеўскім]], біў уласную [[Манэта|манэту]]<ref name="petra">{{Кніга|аўтар = Petrauskas R., Kiaupienė J.|частка = |загаловак = [[Гісторыя Летувы (кніга)|Lietuvos istorija]]. Nauji horizontai: dinastija, visoumenė, valstybė|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Baltos lankos|год = 2009|том = IV|старонкі = 373–374|старонак = |сэрыя = |isbn = 978-9955-23-239-1|тыраж = }}{{ref-lt}}</ref>. Гэта былі першыя манэты, адбітыя на тэрыторыі ВКЛ<ref name="saja">{{Кніга|аўтар = Sajauskas S.|частка = Pirmųjų Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės monetų ypatybės|загаловак = Часопіс «Pinigų studijos»|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = |год = 2004|том = |старонкі = 83–84|старонак = |сэрыя = |isbn = |тыраж = }}{{ref-lt}}</ref>. Па ўзыходжаньні на польскі сталец [[Ягайла|Ягайлы]] Ўладзімер падпісаў у 1386, 1388 і 1389 гадох тры дакумэнты пра сваю [[Васалітэт|васальную залежнасьць]] і адданасьць [[Сьпіс польскіх манархаў|каралю]], [[Ядзьвіга Анжуйская|каралеве Ядзьвісі]] і [[Польскае Каралеўства (1385—1569)|Кароне]]. Па [[Востраўскае пагадненьне|Востраўскім пагадненьні 1392 году]], калі [[Вітаўт]] стаў вялікім літоўскім князем, ягоны хаўрусьнік [[Скіргайла]] запатрабаваў падпарадкаваньня [[Кіеўскае княства|Кіеўскага княства]] сабе. Калі Ўладзімер не падпарадкаваўся, Вітаўт рушыў да [[Дняпро|Дняпру]], узяў [[Жытомір]] і [[Оўруч]], а Скіргайла — [[Чаркасы]] ды [[Зьвянігарад]] (1393 год). Аднак неўзабаве было заключанае замірэньне, бо пачалася вайна з крыжакамі. Але ўжо ў 1395 годзе Вітаўт і Скіргайла падышлі да самога [[Кіеў|Кіеву]]. Уладзімер не чыніў ім аніякага супраціву. Замест Кіеву ён атрымаў [[Капыль]] (на [[Слуцкае княства|Случчыне]]) з палоскай зямлі ад верхавінаў [[Нёман]]у ракой [[Случ]]чу да [[Прыпяць|Прыпяці]] і ўздоўж яе. Ажаніўся зь нейкай Ганнай{{Заўвага|Кіева-Пячэрскі памяньнік (паз. 147)}}, меў сыноў [[Алелька Ўладзімеравіч|Алельку]], [[Іван Уладзімеравіч Бельскі|Івана]] і [[Андрэй Уладзімеравіч|Андрэя]]. Ад [[Алелька Ўладзімеравіч|Алелькі]] пайшлі слуцкія князі [[Алелькавічы]]; ад [[Іван Уладзімеравіч|Івана]] пайшлі князі [[Бельскія (Гедзімінавічы)|Бельскія]]. Апошні раз упамінаецца ў 1398 годзе як сьведка [[Салінскі дагавор|ўмовы Вітаўта з Тэўтонскім ордэнам]]. Далейшы лёс невядомы. Перад сьмерцю прыняў схіму{{Заўвага|Кіева-Пячэрскі памяньнік (паз. 132)}}. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * {{Кніга|аўтар = Войтович Л.|частка = |загаловак = Князівські династії Східної Європи (кінець IX — початок XVI ст.): склад, суспільна і політична роль. Історико-генеалогічне дослідження|арыгінал = |спасылка = http://litopys.org.ua/dynasty/dyn.htm|адказны = |выданьне = |месца = Львів|выдавецтва = Інститут українознавства ім. І.Крип’якевича|год = 2000|том = |старонкі = |старонак = 649|сэрыя = |isbn = 966-02-1683-1|тыраж = }} [[Катэгорыя:Альгердавічы]] [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] [[Катэгорыя:Вялікія князі кіеўскія]] gdumhajnphuh1i5jicvmceexiiqqcru Гімн Лесота 0 88686 2694576 2302339 2026-10-03T14:17:59Z Amherst99 6310 /* */ 2694576 wikitext text/x-wiki {{Гімн}} '''Лесота, зямля бацькоў нашых''' (сэсота: ''Lesōthō, fatše la bo ntata rōn''a, англ. ''Lesotho, Land of Our Fathers'') — дзяржаўны гімн [[Лесота]], напісаны і зацьверджаны ў [[1967]] годзе. Аўтарам слоў быў францускі місіянэр Франсуа Куаяр, які жыў у XIX стагодзьдзі, які напісаў іх на апублікаваную ў [[1823]] г. музыку Фэрдынанда-Самюэля Лора. Упершыню выкананы быў у [[1869]] годзе. == Тэкст на [[сэсота]] == : Lesōthō, fatše la bo ntata rōna, : Ha ra mafatše le letle ke lona. : Ke moo re hlahileng, : ke moo re hōlileng, : rea le rata. : Mōlimō, aku bōlōke Lesōthō, : u felise lintoa le matšoenyeho! : Oho, fatše lena : la bo ntata rōna, : le be le khotso. == Глядзіце таксама == * [[Герб Лесота]] * [[Сьцяг Лесота]] [[Катэгорыя:Нацыянальныя гімны]] [[Катэгорыя:Афрыканскія гімны]] [[Катэгорыя:Песьні 1966 году]] [[Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Лесота]] c0k5t8mdwfi1c37yoedtwyqoclrj7g3 Том Івэз 0 89279 2694601 2622601 2026-10-03T16:47:40Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2694601 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Томас «Том» Джэймз Івэз''' ({{мова-en|Thomas «Tom» James Eaves}}; {{Н}} 14 студзеня 1992 году, [[Лівэрпул]], [[Ангельшчына]]) — [[Ангельшчына|ангельскі]] футбаліст, нападнік клюбу «[[Джылінггэм (футбольны клюб)|Джылінггэм]]». == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20101011063820/http://www.bwfc.co.uk/page/ProfilesDetail/0,,1004~50057,00.html Профіль на афіцыйным сайце «Болтан Ўандэрэрз»] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Івэз, Том}} [[Катэгорыя:Ангельскія футбалісты]] 3lxhh29p7bbk3wsolzk4uxscirikn2x Гуга фон Гофмансталь 0 96182 2694722 2248007 2026-10-04T01:11:20Z Raippa-Valli 100389 2694722 wikitext text/x-wiki [[Файл:Hofmannsthal 1893.jpg|thumb|Гуга фон Гофмансталь (1893)]] '''Гуга фон Гофмансталь''' ({{мова-de|Hugo von Hofmannsthal}}; 1 лютага 1874, [[Вена]] — 15 верасьня 1929) — аўстрыйскі [[пісьменьнік]] і [[драматург]], прадстаўнік г. зв. венскай школы імпрэсіянізму. == Жыцьцяпіс == Вывучаў права і раманскія мовы і літаратуры ў Вене. У 1906 пачаў супрацоўніцтва з кампазытарам Р. Штраўсам, для якога напісаў п’есы-лібрэта «Электра» (1906, паводле аднайм. драмы 1904) і «Кавалер руж» (1911). У 1917 разам з М. Райнгартам заснаваў Зальцбургскі музычны фэстываль. Аўтар аднаактовых вершаваных драм «Сьмерць Тыцыяна» (1892), «Дурань і сьмерць» (1894), п’есаў «Эдып і сфінкс» (1906), «Вяртаньне Крысьціны дамоў» (1910), «Зальцбургскі вялікі тэатар жыцьця» (1922), «Вежа» (1925), у якіх захапленьне артыстычнай атмасфэрай і культурай вытанчаных формаў старой Вены спалучаецца з трывожным роздумам аб праблемах сучаснасьці. У лірычных вершах (зб. «Вершы і маленькія драмы», 1907), апавяданьнях (зб. «Казка 672 начы і іншыя апавяданьні», 1895), кнізе эсэ «Паэт і наш час» (1907) па-імпрэсіянісцку тонка перадаў уражаньні быцьця, нюансы стану душы, непарыўнае адзінства чалавечай гісторыі і культуры. == Вонкавыя спасылкі == * [https://onb.ac.at літаратура у фон Гофмансталя, Аўстрыйская нацыянальная бібліятэка] * [https://web.archive.org/web/20101121130450/http://www.dnb.de/ літаратура у фон Гофмансталя, Нямецкая нацыянальная бібліятэка] * [https://web.archive.org/web/20161007152534/http://haus-hofmannsthal.at/ дом Гофмансталя, Вена] {{Накід:Пісьменьнік}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гофмансталь}} [[Катэгорыя:Аўстрыйскія літаратары]] 2768weowqu2a4ah4kv4d5053ivjycr4 Мікалай Гікала 0 97838 2694735 2341811 2026-10-04T07:54:54Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694735 wikitext text/x-wiki {{Палітык | імя = Мікалай Гікала | жанчына = | выява = | памер = | подпіс_пад_выявай = | пасада = Першы сакратар ЦК камуністычнай партыі БССР | пачатак_тэрміну = 18 студзеня 1932 | канец_тэрміну = 18 сакавіка 1937<ref>[http://proekt-wms.narod.ru/states/belorusia.htm Праект WMS]</ref> | прэм'ер-міністар = | папярэднік = [[Канстантын Гей]] | наступнік = [[Васіль Фаміч Шаранговіч|Васіль Шаранговіч]] | пасада2 = Першы сакратар ЦК камуністычнай партыі АзССР | пачатак_тэрміну2 = 5 жніўня 1929<ref>Постановление объединённого пленума ЦК и ЦКК КП(б) Азербайджана 3 - 5.8.1929</ref> | канец_тэрміну2 = 1930 | папярэднік2 = [[Лявон Мірзаян]] | наступнік2 = [[Уладзімер Палонскі]] | прэм'ер-міністар2 = | прэзыдэнт2 = | пасада3 = Першы сакратар ЦК камуністычнай партыі УзССР | пачатак_тэрміну3 = 1929 | канец_тэрміну3 = 5 жніўня 1929 | папярэднік3 = [[Купрыян Кіркіж]] | наступнік3 = [[Ісаак Зяленскі]] | прэм'ер-міністар3 = | прэзыдэнт3 = | месца_нараджэньня = [[Адэса]], [[Расейская імпэрыя]] | месца_сьмерці = [[Масква]], [[Расея]] | партыя = [[Камуністычная партыя Савецкага Саюзу|КПСС]] | адукацыя = 1915 г. Тыфліская ваенна-фельчарская школа<ref name="marakou">[[Леанід Маракоў|Л. Маракоў]]. [http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-i?id=20484 Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. 1794-1991.]</ref> Курсы марксызму-ленінізму пры Камуністычнай Акадэміі <ref>[http://hrono.info/dokum/1934vkpb17/3_3.php Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 — 1991]</ref> | рэлігія = атэіст | бацька = | маці = | подпіс = | узнагароды = {{Блёк узнагародаў|{{ордэн Леніна}}|{{ордэн Чырвонага Сьцягу}}}} }} '''Мікала́й Фёдаравіч Гіка́ла''' ({{Дата ў старым стылі|20 сакавіка|1896|8 сакавіка}}, [[Адэса]], [[Расейская імпэрыя]] — 25 красавіка 1938 году, [[Масква]], [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]<ref name="hrono">[http://hrono.info/biograf/bio_g/gikalo_nf.php Хронас. Сусьветная гісторыя] {{Недаступная спасылка|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзяяч, кіраўнік ЦК КПБ з 1933 да 1937 году. == Біяграфія == У [[1915]] годзе Мікалай Гікала скончыў Тыфліскую ваенна-фэльчарскую школу, пасьля якой быў прызваны на вайсковую службу ў Расейскую армію. У [[1917]] годзе ўступіў у [[РСДРП]]. Прымаў удзел ва ўсталяваньні савецкай улады на [[Паўночны Каўказ|Паўночным]] [[Каўкаскія горы|Каўказе]]. З сакавіка [[1918]] году прызначаны старшынёй Савета ў [[Грозны]]м, а з [[Травень|траўня]] стаў галоўнакамандуючым узброенымі сіламі Грознага. Са жніўня да лістапада ўзначальваў абарону Грознага ад паўстанцаў<ref name="hrono"/>. У [[1919]] годзе стаў сябрам Каўкаскага краявога камітэту [[Камуністычная партыя Савецкага Саюзу|РКП(б)]], ваенным камісарам Церскай вобласьці і [[Дагестан]]у. Прыймаў удзел у карных акцыях супраць мясцовага насельніцтва на Паўночным Каўказе<ref name="hrono"/>. У пачатку [[1920-я|1920-х]] гг. быў пераведзены ў [[Цэнтральная Азія|Сярэднюю Азію]]: у [[1921]]—[[1923]] гг. зьяўляўся сакратаром Горскага абкаму РКП(б); у 1923—[[1925]] гг. — сябра Паўднёва-Усходняга бюро ЦК і адначасова загадчык агітацыі і прапаганды Паўночна-Каўкаскага крайкаму. У 1925 г. вярнуўся на Каўказ і быў прызначаны сакратаром Паўночна-Каўкаскага крайкаму [[Камуністычная партыя Савецкага Саюзу|УКП(б)]]<ref name="sight">[http://www.knowbysight.info/GGG/02041.asp Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991 г.г.]</ref>. У [[1929]] годзе пераехаў у Маскву, дзе быў слухачом курсаў марксізму-ленінізму пры Камуністычнай Акадэміі. Пасьля гэтага Гікала прызначаўся сакратаром ЦК КП(б) [[Узбэкістан]]у і [[Азэрбайджан]]у і адначасова зьяўляўся намесьнікам кіраўніка арганізацыйна-разьмеркавальным аддзелам ЦК УКП(б), але хутка вярнуўся ў Маскву. У [[1930]]—[[1934]] г.г. ён стаў сябрам Цэнтральнай Рэвізійнай камісіі ВКП(б). З [[1931]] году сакратар [[Масква|Маскоўскага]] абкаму і гаркаму УКП(б)<ref name="sight"/>. [[Файл:1935 Пісьменьнікі з Гікалам.jpg|значак|280пкс|Мікалай Гікала за сталом зь беларускімі і грузінскімі пісьменьнікамі ў кабінэце (Менск, 1935 год)]] У [[Студзень|студзені]] [[1932]] году Мікалай Гікала быў накіраваны ў Беларусь на пасаду 1-а сакратара ЦК КП(б)Б і [[Менск]]ага гаркаму партыі. Адначасова быў сябрам Бюро ЦК КП(б)Б, Прэзыдыюму ЦВК БССР, Рэўваенсавету Беларускай вайсковай акругі. Стаў кандыдатам у сябры ЦК УКП(б) з 1934 году. Сябра Цэнтральнай выбарчай камісіі [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. Працуючы ў Беларусі, шмат увагі надаваў разьвіцьцю гаспадаркі, у 1932 абвясьціў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] рэспублікай усеагульнай пісьменнасьці. Па сьведчаньнях, многія пытаньні вырашаў адміністрацыйна-каманднымі мэтадамі. Спрыяў прымусовай калектывізацыі, удзельнічаў у разгортваньні масавых рэпрэсіяў у БССР. Уваходзіў у склад так званых «троек», якія выносілі, ў асноўным, расстэльныя прыгаворы<ref name="hrono"/>. Жонка Мікалая Гікала ''Чыжова'' (дырэктар Інстытуту журналістыкі), была старшынёй камісіі па чыстцы ва ўстановах культуры, адукацыі і навукі<ref name="marakou"/>. У лютым 1937 г. Мікалай Гікала быў пераведзены ва Ўкраіну на пасаду 1-га сакратара [[Харкаў]]скага гаркаму КП(б)У. Стаў сябрам палітбюро ЦК КП(б)У. Аднак хутка сам зрабіўся ахвяраю карнай палітыкі — арыштаваны [[11 кастрычніка]] [[1937]] году ў Маскве па адрасе: Стараканюшанны зав., д. 19/17, кв. 4. Быў асуджаны пазасудовым органам [[НКВД]] 25 красавіка 1938 году як «ангельскі шпіён» да вышэйшай меры пакараньня. Расстраляны<ref name="marakou"/>. Пасьля сьмерці [[Ёсіф Сталін|Ёсіфа Сталіна]] Гікала быў рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суду СССР [[10 жніўня]] [[1955]] г. Асабовая справа Г. № 3626 захоўваецца ў архіве УКДБ [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]]. Яго імем названая вуліца ў [[Менск]]у<ref name="marakou"/>. {{Пачатак блёку}} {{Адзінка блёку |папярэднік = [[Канстантын Гей]] |назва = [[Кіраўнікі ЦК КПБ БССР|Першы сакратар ЦК КП(б)Б]] |гады = 18 студзеня 1932—18 сакавіка 1937 |наступнік = [[Васіль Фаміч Шаранговіч|Васіль Шаранговіч]] }} {{Канец блёку}} == Крыніцы == {{Зноскі}} == Літаратура == * {{Кніга|аўтар = Сымон Кандыбовіч.|загаловак = Разгром нацыянальнага руху ў Беларусі|месца = Мн.|выдавецтва = БГА|год = 2000|старонак = 160|сэрыя = |isbn = 985-6374-15-4}} * {{Кніга|аўтар = М.Касьцык.|загаловак = Бальшавіцкая сістэма ўлады на Беларусі|месца = Мн.|выдавецтва = |год = 2000}} * {{Кніга|аўтар = Платонаў Р.П.|загаловак = Беларусь у міжваенны перыяд. Старонкі палітычнай гісторыі ў святле архіўных крыніц|месца = Мн.|год = 2001}} * {{Кніга|аўтар = Протько Т.С.|загаловак = Становление советской тоталитарной системы в Беларуси (1917—1941 гг.).||месца = Мн.|выдавецтва = ЭГБ|год = 2002|том = 2}} {{Сьпіс кіраўнікоў Беларусі з 1918 году}} {{Кіраўнікі ЦК КП БССР}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гікала, Мікалай}} [[Катэгорыя:Савецкія палітыкі]] 0tdahmszx7ncq8wzdph37hboe7xjlju Порту (футбольны клюб) 0 100873 2694599 2692351 2026-10-03T16:37:54Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2694599 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Порту |Лягатып = FC Porto.svg |ПоўнаяНазва = Futebol Clube do Porto |Заснаваны = 28 верасьня 1893 |Горад = [[Порту]], [[Партугалія]] |Стадыён = [[Эштадыю ду Драган]] |Умяшчальнасьць = 50 033 |Прэзыдэнт = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Партугаліі|ПортуЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Партугаліі|ПортуСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Партугаліі|Порту}} |Прыналежнасьць = Партугальскія <!-- Форма/Хатнія колеры --> |узор левай рукі1 = _porto1819h |узор футболкі1 = _porto1819h |узор правай рукі1 = _porto1819h |узор шортаў1 = |узор шкарпэтак1 = _fcp1819h |левая рука1 = FFFFFF |футболка1 = 0E00F7 |правая рука1 = FFFFFF |шорты1 = 0E00F7 |шкарпэткі1 = FFFFFF <!-- Форма/Выязныя колеры --> |узор левай рукі2 = _porto1819a |узор футболкі2 = _porto1819a |узор правай рукі2 = _porto1819a |узор шортаў2 = |узор шкарпэтак2 = _fcp1819a |левая рука2 = BBBBBB |футболка2 = BBBBBB |правая рука2 = BBBBBB |шорты2 = BBBBBB |шкарпэткі2 = BBBBBB }} «'''Порту'''» ({{мова-pt|Porto}}) — партугальскі футбольны клюб з гораду [[Порту]]. 31-разовы [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе|чэмпіён Партугаліі]], 20-разовы ўладальнік [[Кубак Партугаліі па футболе|Кубка Партугаліі]] й 25-разовы ўладальнік [[Супэркубак Партугаліі па футболе|Супэркубка Партугаліі]]. У 2023 годзе клюб здабыў перамогу ў [[Кубак футбольнай лігі Партугаліі|Кубку лігі Партугаліі]]. Двухразовы ўладальнік [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Кубка чэмпіёнаў]] (1987, 2004), уладальнік [[Ліга Эўропы УЭФА|Кубка УЭФА]] (2003), пераможца [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]] (2011). Клюб быў заснаваны 28 верасьня 1893 году<ref>Rab MacWilliam; Tom Macdonald (2001-10). [http://books.google.com/?id=ylcv8GkAzFEC The World Encyclopedia of Soccer: A Complete Guide to the Beautiful Game]. Lorenz Books. {{ISBN|978-0-7548-0828-2}}.</ref><ref>Keir Radnedge (2001). [http://books.google.com/?id=9tcZAQAAIAAJ The illustrated encyclopedia of soccer]. Universe Pub. {{ISBN|978-0-7893-0670-8}}.</ref><ref>Gustavo Poli; Lédio Carmona (2006). [http://books.google.com/?id=rG3WkuElytcC Almanaque do futebol]{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. {{ISBN|978-85-7734-002-6}}.</ref>, зьяўляецца прадстаўніком «вялікай тройкі» футбольных клюбаў [[Партугалія|Партугаліі]] разам з «[[Бэнфіка Лісабон|Бэнфікай]]» і «[[Спортынг Лісабон|Спортынгам]]». Прыхільнікаў «Порту» часьцяком называюць «цмокамі». «Порту» зьяўляецца другім самым пасьпяховым партугальскім футбольным клюбам, маючы на сваім рахунку 67 нацыянальных тытулаў (27 разоў, зь якіх ёсьць перамога ў [[Прымэйра-Ліга|нацыянальным чэмпіянаце]]). Больш, паводле гэтага паказчыку, толькі ў «Бэнфікі». Акрамя таго, клюб мае рэкордную сэрыю зь пяці перамогаў запар у [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе|чэмпіянаце Партугаліі]], якія клюб атрымліваў з 1995 па 1999 гады. «Порту» мае й значныя перамогі ў міжнародных спаборніцтвах. Гэтак клюб мае перамогі ў такіх турнірах, як [[Кубак эўрапейскіх чэмпіёнаў УЭФА 1986—1987 гадоў|Кубак эўрапейскіх чэмпіёнаў 1986—1987 гадоў]], [[Міжкантынэнтальны кубак 1987 году]], [[Супэркубак УЭФА 1987 году]], стаўшы такім чынам адным зь нешматлікіх клюбаў у сьвеце, якія маюць перамогі ў трох асноўных міжнародных турнірах адначасова й адзіным такім у Партугаліі, [[Кубак УЭФА 2002—2003 гадоў|Кубак УЭФА 2003 году]], [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2003—2004 гадоў]], [[Міжкантынэнтальны кубак 2004 году]], [[Ліга Эўропы УЭФА 2010—2011 гадоў]]. «Порту» быў адным з чальцоў-заснавальнікаў Прэмэйры-Лігі ў 1933 годзе, і, разам з «Бэнфікай» і «Спортынгам», ён ніколі не вылятаў зь першага дывізіёну партугальскага футболу. Таксама «Порту» быў адным з чальцоў-заснавальнікаў расфармаванай [[G-14]], а таксама зьяўляецца чальцом [[Эўрапейская асацыяцыя клюбаў|Эўрапейскай асацыяцыі клюбаў]]. == Гісторыя == === Раньнія гады === [[Файл:António Nicolau d'Almeida.jpg|міні|зьлева|Першы заснавальнік клюбу Антонію Нікалаў дзі Алмэйда.]] Клюб быў заснаваны 28 верасьня 1893 году Антонію Нікалаў дзі Алмэйда, мясцовы гандляром партвэйнам і заўзятым спартоўцам, які захапіўся футболам яшчэ падчас сваёй паездкі ў Ангельшчыну<ref name="uefa">[http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50064/profile/index.html «FC Porto»]. UEFA.</ref>. Свае першыя матчы «Порту» праводзіў зь іншымі партугальскімі клюбамі, у тым ліку матч супраць клюбу зь Лісабону 2 сакавіка 1894 году. Гэты матч праходзіў пад патранажам караля Партугаліі [[Карлуш I|Карлуша I]] і каралевы [[Амэлія Арлеанская|Амэліі Арлеанскай]], якія прыбылі на гульню ў Порту й прэзэнтавалі трафэй пераможцу гульні<ref name="uefa"/><ref>[http://www.rsssf.com/tablesp/portold.html#carlos «Taça D. Carlos I 1894»]. RSSSF.</ref>. На мяжы стагодзьдзяў энтузіязм Алмэйды крыху саслабіўся празь ціск з боку сям’і, і «Порту» ўступіў у пэрыяд бязьдзейнасьці<ref name="uefa"/>. У 1906 годзе [[Жузэ Мантэйру да Кошта]] вярнуўся ў Порту пасьля заканчэньня вучобы ў Ангельшчыне. Як і Алмэйда, трынаццаць гадоў таму, ён таксама быў зачараваны ангельскай гульнёй, і разам зь некаторымі паплечнікамі, вырашыў ізноў адрадзіць футбол у горадзе. 2 жніўня 1906 году «Порту» быў адроджаны, а Мантэйру быў прызначаны ягоным прэзыдэнтам. Хоць футбол і стаў рухаючай сілай клюбу, але ў «Порту» пачалі квітнець і іншыя віды спорту, у тым ліку [[гімнастыка]], [[барацьба]], [[плаваньне]], [[цяжкая атлетыка|цяжкая]] й [[лёгкая атлетыка]]. Неўзабаве пасьля гэтага «Порту» ўзяў у арэнду сваю першую хатнюю пляцоўку й наняў францускага трэнэр [[Адольф Касэнь|Адольфа Касэня]]<ref>Pereira da Silva, Joaquim. 1 March 1926. «O Tripeiro». — С. 113.</ref>. 15 сьнежня 1907 году «Порту» правёў свой першы матч супраць замежнай каманды, якім стаўся гішпанскі клюб «[[Рэал Фартуна Віга|Рэал Фартуна]]». Празь месяц пасьля першай гульні быў арганізаваны матча у адказ, які прайшоў у Гішпаніі, і, стаў першым замежным матчах для клюбу. Праз чатыры гады «Порту» здабыў свой першы тытул, атрымаўшы перамогу ў Кубку Жузэ Мантэйру да Кошта, які быў створаны прэзыдэнтам клюбу<ref>[http://www.rsssf.com/tablesp/portregchamp.html#jmcosta «Taça José Monteiro da Costa»]. RSSSF.</ref>. У 1912 годзе «Порту» аб’яднаў свае намаганьні з клюбам «[[Лэйшойнш Матузыньюш|Лэйшойнш]]», дзякуючы чаму паўстала футбольнай асацыяцыя Порту, якая зарганізавала рэгіянальны чэмпіянат на наступны год. Свой першы сэзон «Порту» скончыў на другім месцы, пасьля «[[Баавішта Порту|Баавішты]]», але ў наступным сэзоне клюб дамогся перамогі ў чэмпіянаце. Да сканчэньня сэзону 1920—1921 гадоў «Порту» шэсьць разоў станавіўся чэмпіёнам рэгіёну. Сэзон 1921—1922 гадоў быў адзначаны стварэньнем першым агульнанацыянальным футбольным турнірам — гэтам званым чэмпіянатам Партугаліі ({{мова-pt|Campeonato de Portugal|скарочана}}), які сутнасьці зьяўляўся кубкавым турнірам. Новае спаборніцтва было зарганізавана [[Партугальская фэдэрацыя футболу|нацыянальнай фэдэрацыяй футболу]], а фармат базаваўся на алімпійскай сыстэме накаўт раўнду, у якіх прымалі ўдзел чэмпіёны розных партугальскіх рэгіёнаў<ref>[https://web.archive.org/web/20140715035454/http://www.fpf.pt/Institucional/Sobre-FPF/Hist%C3%B3ria «História»]. Portuguese Football Federation.</ref>. Пасьля таго, як «Порту» атрымаў перамогу ў чацьвёртым запар рэгіянальным чэмпіянаце, клюб дайшоў да фіналу чэмпіянату Партугаліі, дзе каманда з поўначы краіны атрымала перамогу над сталічным «[[Спортынг Лісабон|Спортынгам]]» і стаў першым пераможцам турніру. У той час зьяўляючыся дамінуючай рэгіянальнай сілай, клюб сутыкнуўся з моцнай канкурэнцыяй у нацыянальным чэмпіянаце, атрымаўшы перамогі толькі ў трох зь іх за шаснаццаць гадоў у 1925, 1932 і 1937 гадох. У 1933—1934 гадоў «Порту» было адмоўлена ва ўдзеле ў чэмпіянаце за адмову адпусьціць сваіх гульцоў на матч паміж рэгіянальнымі камандамі гарадоў Порту й Лісабону. [[Файл:F.C. Porto Museum 04.jpg|значак|Клюбная кашуля з музэю «Порту».]] У наступным сэзоне, [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1934—1935 гадоў|1934—1935 гадоў]], фэдэрацыя стварыла яшчэ адзін турнір [[Прымэйра-Ліга|Прымэйра-ліга]], дзеля таго, каб падвысіць канкурэнтназдольнасьць партугальскага футболу й павялічыць колькасьць гульняў паміж супернікамі. Як рэгіянальны чэмпіён, «Порту» кваліфікаваўся ў першы розыгрыш турніру, які праводзіўся ў два кола паміж васьмю клюбамі. «Цмокі» занялі першы радок, перамогшы у 10 матчах з 14 і стаўшы, такім чынам, першым чэмпіёнам Партугаліі. Дзякуючы посьпеху новага фармату Прымэйра-ліга стала афіцыйным галоўным спаборніцтвам краіны з [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1938—1939 гадоў|сэзону 1938—1939 гадоў]], а былы чэмпіянат Партугаліі, які праводзіўся паводле алімпійскай сыстэмы, быў ператвораны ў [[кубак Партугаліі па футболе|кубак Партугаліі]]. Пасьля перафарматаваньня «Порту» зноўку стаў чэмпіёнам краіны, а на наступны сэзон пасьпяхова абараніў свой тытул. Трэці сэзон, аднак, клюб скончыў на другім радку, прапусьціўшы наперад «Спортынг». У наступным «Порту» нават не трапляў у лік прызэраў чэмпіянату да [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1946—1947 гадоў|сэзону 1946—1947 гадоў]], калі «цмокі» занялі трэці радок. У 1948 годзе «Порту» перамог ангельскага чэмпіёна «[[Арсэнал Лёндан|Арсэнал]]» зь лікам 3:2 у таварыскім матчы. У гонар гэтае перамогі паплечнікі клюб прзэнтавалі камадзе вялізны трафэй, які быў выраблены з срэбра й дрэва й важыў 250 кг. Трафэю далі імя «Кубак Арсэналу». Пасьля 16-гадовага пэрыяду бяз тытулаў «Порту» вярнуўся на вяршыню партугальскага футболу, стаўшы чэмпіёнам у [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1955—1956 гадоў|сэзоне 1955—1956 гадоў]], пераўзышоўшы «[[Бэнфіка Лісабон|Бэнфіку]]» толькі паводле лепшых вынікаў у асабістых сутрэчах. Пазьней у тым жа сэзоне «Порту» здабыў свой першы кубак Партугаліі, зрабіўшы, такім чынам, залаты дубль. Як пераможца партугальскае лігі «Порту» дэбютаваў у наваствораным [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Кубку эўрапейскіх чэмпіёнаў]] 1956—1957 гадоў, аднак шлюх клюба па Эўропе быў нядоўгім. «Порту» ў папярэднім раўндзе двойчы трываў паразу ад гішпанскага чэмпіёна «[[Атлетык Більбао|Атлетыка]]» зь Більбао. Праз год «Порту» зноўку здабыў кубак Партугаліі, перамогшы ў фінале «Бэнфіку» зь лікам 1:0 у фінале. Гэтыя два клюбы сустрэліся ў фінале й на наступны год, але на гэты раз «Бэнфіка» была мацней за «цмокаў», пазбавіўшы паўночнікаў магчымасьці зрабіць залаты дубль, бо за тры месяцы да гэтага «Порту» стаў чэмпіёнам краіны. Неўзабаве пасьля гэтага клюб занурыўся ў яшчэ адзін цьмяны пэрыяд сваёй гісторыі, найвышэйшым пунктам якога стала перамога ў кубку Партугаліі 1968 году. На працягу гэтага часу, «Порту» дасягнуў найгоршага 9-е месца, якое калі-небудзь займаў. Гэта здарылася ў [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1969—1970 гадоў|сэзоне 1969—1970 гадоў]]. Але, у той час «Порту» шэсьць разоў займаў 2-е месца. У эўрапейскіх спаборніцтвах, клюб дэбютаваў у [[Кубак кірмашоў|Кубку кірмашоў]] і ў [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубку ўладальнікаў кубкаў]], аднак далей чым да трэцяга раўнду клюб не даходзіў. Адзін з самых трагічных момантаў клюбу адбыўся 16 сьнежня 1973 году, калі падчас матчу чэмпіянату супраць сэтубальскай «[[Віторыя Сэтубал|Віторыі]]», 26-гадовы капітан [[Фэрнанду Паскуал Нэвіш|Паван]] паваліўся без прытомнасьці на поле й затыр памёр у шпіталі<ref>[https://web.archive.org/web/20140427012524/https://www.dn.pt/desporto/fc-porto/interior/fc-porto-setubal-a-jornada-13-e-dia-de-lembrar-pavao-1446236.html «FC Porto–Setúbal à jornada 13: é dia de lembrar Pavão»]. Diário de Notícias.</ref>. У наступным месяцы «Порту» падпісаў пэруанскага нападніка [[Тэафільлё Кубільяс]]а, які стаў адным з самых пасьпяховых гульцоў клюба, забіўшы 65 галоў у 108 гульнях. === Міжнародны ўздым === У 1976 годзе ў клюб вярнуўся [[Жузэ Марыя Пэдроту]], які да гэтага быў гульцом «Порту» й галоўным трэнэрам клюбу ў канцы 1960-х гадох. [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1976—1977 гадоў|Сэзон 1976—1977 гадоў]] клюб скончыў на трэцім радку, аднак на наступны сэзон стаў чэмпіёнам, паклаўшы канец чэмпіёнскаму сухменю за апошнія 19 гадоў, калі «цмокі» ў апошні раз станавіліся лепшымі ў краіне. На міжнародным узроўні «Порту» дасягнуў чвэрцьфіналу Кубка ўладальнікаў кубкаў 1977—1978 гадоў, на шляху перамогшы «[[Манчэстэр Юнайтэд]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20100503064813/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1977/intro.html «1977/78: Two out of three for Anderlecht»]. UEFA.</ref>. У наступным сэзоне адразу ў першым матчы першага раўнду Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў «Порту» трываў цяжкую паразу за грэцкага клюбу [[АЕК Атэны|АЕК]] зь лікам 6:1. Дрэннае сканчэньне сэзону й страты шанцаў у нацыянальнай лізе й кубку краіны выклікала канфлікт паміж галоўным трэнэрам і прэзыдэнтам клюбу [[Амэрыку дзі Са]], які скончыўся звальненьнем Пэдроту з пасады. У сьнежні 1981 году «Порту» перамог «Бэнфіку» ў першым розыгрышу [[Супэркубак Партугаліі па футболе|Супэркубка Партугаліі]]. [[Файл:Europa Cup I Ajax tegen Porto 0-0 spelmomenten, Bestanddeelnr 933-4453.jpg|значак|У матчы супраць нідэрляндзкага «[[Аякс Амстэрдам|Аякса]]».]] Пэдроту вярнуўся ў клюб у красавіку 1982 году, дзякуючы новаму прэзыдэнту клюба [[Жоржы Нуну Пінту дзі Кошта]]. За месяц да гэтага «Порту» вылецеў у чвэрцьфінале Кубка ўладальнікаў кубкаў, саступіўшы аднаму з будучых фіналістаў турніру<ref>[https://web.archive.org/web/20100503061957/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1981/intro.html «1981/82: Home sweet home for Barcelona»]. UEFA.</ref>. Але спатрэбілася толькі два гады, каб клюб, нарэшце, дасягнуў першага свайго фіналу міжнароднага спаборніцтва. 16 траўня 1984 году «Порту» сустрэўся зь «[[Ювэнтус Турын|Ювэнтусам]]», за які гуляў [[Мішэль Плятыні]], у рамках фіналу Кубка ўладальнікаў кубкаў, але трываў паразу зь лікам 2:1<ref>[https://web.archive.org/web/20100503062002/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1983/intro.html «1983/84: Star-studded Juventus make their mark»]. UEFA.</ref>. Ужо без Пэдроту, які сышоў у адстаўку з-за хваробы, «Порту» здабыў кубак і Супэркубак, але заняў толькі другі радок у чэмпіянаце за сьпінай у «Бэнфікі». Ачоленыя [[Артур Жоржы|Артурам Жоржы]], «цмокі» сталі чэмпіёнамі краіны, а дамарослы нападнік [[Фэрнанду Гоміш]], стаў лепшым бамбардзірам ня толькі лігі, але й усё Эўропы ў другі раз. Першы раз прыпаў на 1983 год<ref>[https://web.archive.org/web/20190904215705/http://www.eusm.eu/item/goldenshoe_winners.htm «Golden Shoe»]. European Sports Media.</ref>. Абараніўшы чэмпіёнскі тытул на наступны год, «Порту» забясьпечыў сабе месца ў Кубку эўрапейскіх чэмпіёнаў на сэзон 1986—1987 гадоў. У першай гульні клюб атрымаў рэкордную для сабе перамогу, зь лікам 9:0 адолеўшы мальтыйскі «[[Рабат Аякс]]». Пасьля гэтага партугальскі клюб крок за крокам прайшоў да фіналу, перамогшы чэскі «[[Віткавіцы Острава|Віткавіцы]]», дацкі «[[Брэнбю Капэнгаген|Брэнбю]]» й кіеўскае «[[Дынама Кіеў|Дынама]]». Супернікам па фінале стала нямецкая «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]». Да 77 хвіліны матчу фінальнага паядынку «Порту» трываў паразу ад «Баварыі», аднак, у канцы матчу галы [[Раба Маджэр]]а й [[Жуары]], дапамаглі партугальцам сьвяткаваць гістарычную перамогу<ref>[https://web.archive.org/web/20111206181335/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1986/overview/index.html#198687+madjer+inspires+porto+triumph «1986/87: Madjer inspires Porto triumph»]. UEFA.</ref>. У наступным сэзоне каманнду ачоліў новы галоўны трэнэр [[Томіслаў Івіч]]. Пад ягоным кіраўніцтвам клюб здабыў [[Супэркубак УЭФА]], перамогшчы нідэрляндзкі «[[Аякс Амстэрдам|Аякс]]», і [[Міжкантынэнтальны кубак]], перамогчы ўругвайскі «[[Пэньяроль Мантэвідэо|Пэньяроль]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20170331175728/http://www.uefa.com/uefasupercup/history/season=1987/index.html «1987: Sousa makes sure for Porto»]. UEFA.</ref>. У гэтым жа [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1987—1988 гадоў|сэзоне 1987—1988 гадоў]] клюб здабыў кубак Партугаліі й чарговую перамогу ў чэмпіянаце краіны з рэкорднай колькасьцю забітых галоў (88) і адлегласьцю ў пунктах ад срэбнага прызэра «Бэнфікі» (15). У адрозьненьні ад папярэдняга сэзону «Порту» не абараніў чэмпіёнскі тытул у [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1988—1889 гадоў|сэзоне 1988—1889 гадоў]], а многія лідэры, як то Маджэр і Гоміш, шмат часу адсутнічалі ў складзе з-за траўмаў. Празь пятнаццаць гадоў пасьля дэбюту Гоміш пакінуў клюб, дзе стаў лепшым бамбрадзірам клюбу ўсіх часоў, забіўшы 352 галы ў 455 матчах. Зноўку ачоленыя Артурам Жоржы, «цмокі» здабылі чэмпіёнскі тытул і дадалі яшчэ два трафэі, як то перамогі ў кубку й Супэркубку краіны ў 1991 годзе. === Бобі Робсан і Жузэ Маўрыньню === [[Файл:Bobby Robson Cropped.jpg|міні|зьлева|[[Бобі Робсан]] не аднойчы прыводзіў клюб да перамогі ў айчынным чэмпіянаце.]] У сярэдзіне [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1993—1994 гадоў|сэзону 1993—1994 гадоў]] «Порту» ачоліў ангелец [[Бобі Робсан]], які да гэтага быў звольнены зь лісабонскага «Спортынгу». Клюб здолеў толькі скараціць адставаньне ад чэмпіёна «Бэнфікі», але дасягнуў паўфіналу Лігі чэмпіёнаў, а таксама скончыў сэзон перамогай над «Спортынгам» у фінале кубка Партугаліі. У сваім першым поўным сэзоне Робсан здолеў перамагчы ў чэмпіянаце краіны [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1994—1995 гадоў|сэзону 1994—1995 гадоў]]. Праблемы з здароўем Робсана не дазволелі трэнэру ўдала кіраваць камандай на пачатку сэзону, але «Порту» ўсё ж абараніў чэмпіёнскі тытул. Нападнік [[Дамінгуш Пасыенсія]] стаў лепшым бамбардзірам клюбу ў другі раз запар і ўвогуле чэмпіянату. Пасьля сыходу Робсана ў «[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёну]]», новым галоўным трэнэрам быў прызначаны [[Антонію Алівэйра]]. Пад ягоны кіраўніцтвам «Порту» атрымаў перамогу ў чэмпіянаце, кубку й Супэркубку. Другі клюб лігі «Бэнфіка» саступіў «цмокам» у чэмпіянаце 13 пунктаў. У Супэркубку «Порту» разграміў адвечанага суперніка «Бэнфіку» на іхнай стадыёне зь лікам 5:0. Траснфэр бразыльца [[Марыю Жардэл]]а дазволіў улюб з Порту правесьці выдатны сэзон у [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 1996—1997 гадоў|Лізе чэмпіёнаў 1996—1997 гадоў]]. «Порту» перамог «[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]]» у Італіі й атрымаў перамогу ў сваёй групе нават без паразаў. Акрамя таго, Жардэл дапамог клюбу атрымаць трэцюю перамогу ў чэмпіянаце запар, стаўшы лепшым бамбардзірам турніру. Гэтае дасягненьне дазволіла паўтарыць посьпех «Спортынга» яшчэ ў 1950-х гадох. У нааступныя сэзоны [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1997—1998 гадоў|1997—1998]] і [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1998—1999 гадоў|1998—1999 гадоў]] «Порту» зноўку стаўся пераможцам чэмпіянату, усталяваўшы новы рэкорд паводле колькасьці чэмпіёнстваў запар, і ўвесь гэты час Жардэл станавіўся лепшым бамбардзірам лігі. У 1999 годзе Жардэл атрымаў «[[Залатая буца|Залатую буцу]]». «Порту» страціў шанец перамагчы ў шостым сэзоне лігі запар, пасьля таго як скончыў [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 1999—2000 гадоў|сэзон 1999—2000 гадоў]] на другім месцы, прапусьціўшы наперад «Спортынг», але атрымаў перамогу ў кубку Партугаліі ўжо ў дзясяты раз. Не зважачы на тое, што ў наступным годзе «цмокі» зноўку здабылі кубка краіны, да чэмпіёнства не хапіла ўсяго аднага кроку, што прывяло да адстаўкі [[Фэрнанду Сантуш]]а з пасады галоўнага трэнэра ў канцы сэзону. Новым трэнэрам быў прызначаны [[Актавію Машаду]], але адразу здолеў здабыць Супэркубка Партугаліі ў процістаяньні супраць «Баавішты». Аднак, гэта было адзіным дасягненьнем сэзону, які завершыўся для «Порту» толькі трэцім месцам — самым нізкім за апошнія 20 гадоў. Параза ў кубку краіны й чарговая паразу ў чэмпіянаце прывяла да звальненья Машаду, які ачольваў каманду ўсяго 36 гульняў. [[Файл:Mourinho CSKA Moscow 05042010 2.jpg|міні|Дзякуючы [[Жузэ Маўрыньню]] клюб здабыў [[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА]] й атрымаў перамогу ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лізе чэмпіёнаў]].]] Праз два дні, «Порту» склаў кантракт з трэнэрам «[[Уніян Лейрыя|Лейрыі]]», [[Жузэ Маўрыньню]], які раней працаваў у клюбе побач з Робсанам<ref>[http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=15693.html «Mourinho ready for Porto challenge»]. UEFA.</ref>. У сваёй першай прамове Маўрыньню заявіў, што клюб атрымае перамогу ў чэмпіянаце ў наступным сэзоне. Ён выканаў сваё абяцаньне й правёў адзін з самых пасьпяховых сэзонаў клюбу за апошнія гады. Дзякуючы намаганьням такім гульцам, як то [[Дэку]], [[Рыкарду Карвалью|Рыкарду Карвальлю]] й [[Манішэ]], «Порту» меў па сканчэньні [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 2002—2003 гадоў|сэзону 2002—2003 гадоў]] перавагу ў 11 пунктаў над «Бэнфікай», якая фінішавала другой. Клюб здабыў Кубак УЭФА, перамогшы у драматычным фінале «[[Сэлтык Глазга|Сэлтык]]» у дадатковы час, такім чынам здыбыўшы ской другі эўрапейскі тытул<ref>[https://web.archive.org/web/20180614193452/http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2002/overview/index.html#200203+mourinho+makes+mark «2002/03: Mourinho makes his mark»]. UEFA.</ref>. Акрамя таго, Маўрыньню забясьпечыў перамогу клюбу ў кубку краіны, адолеўшы свой былы клюб «Лейрыю». [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе 2003—2004 гадоў|Сэзон 2003—2004 гадоў]] пачаўся зь перамогі ў Супэркубку Партугаліі над «Лейрыяй». Аднак, празь некалькі тыдняў «Порту» ня здолеў атрымаць Супэркубка УЭФА, саступіўшы італьянскаму «Міляну» зь лікам 1:0<ref>[https://web.archive.org/web/20130707114438/http://www.uefa.com/uefasupercup/history/season=2003/index.html «2003: Shevchenko steals the show»]. UEFA.</ref>. Сыход нападніка [[Элдэр Паштыга|Элдэра Паштыгі]] кампенсаваўся падпісаньнем паўднёваафрыканскага гульца [[Бэні Макарці]], які забіў 20 галоў у чэмпіянаце, а «Порту» зноўку стаў чэмпіёнам краіны. У лізе чэмпіёнаў клюб, ачолены Маўрыньню, заняў другое месца ў сваёй групе, траваючы паразу толькі аднойчы мадрыдзкаму «[[Рэал Мадрыд|Рэалу]]». Клюб выйшаў у 1/8 фіналу, дзе сустрэўся з «Манчэстэр Юнайтэд». Дзякуючы голу 90-й хвіліне другога матчу на «[[Олд Трафард]]» «цмокі» прабіліся далей, дзе пасьлядоўна перамаглі «[[Алімпік Ліён|Ліён]]» і «[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэпартыва]]» й дасягнулі фіналу. Галоўны паядынак турніру скончыўся перамогай «Порту» зь лікам 3:0 у матчы супраць «[[Манака (футбольны клюб)|Манака]]». === Апошнія гады === Пасьпяховыя выступы «Порту» на міжнароднай арэне ўзмацнілі рэпутацыю Маўрыньню й шэрагу ключавых гульцоў, як то Карвальлю, [[Паўлу Фэрэйра|Фэрэйра]] й Дэку, склаўшы лепшыя кантракты зь іншымі клюбамі<ref>[http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=185219.html «Mourinho checks in at Chelsea»]. UEFA.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150925215444/http://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/chelsea-sign-carvalho-from-porto-in-pound20m-deal-6164708.html «Chelsea sign Carvalho from Porto in £20m deal»]. The Independent.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/c/chelsea/3782871.stm «Chelsea to sign Ferreira»]. BBC Sport.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/c/chelsea/7482359.stm «Chelsea sign Barca playmaker Deco»]. BBC Sport.</ref>. Наступны сэзон быў нетыповы для клюбу, які ачольвалі пасьлядоўны тры галоўныя трэнэры, як то [[Люіджы Дэльнэры]], [[Віктар Фэрнандэс]] і [[Жузэ Каўсэйру]]. Пад кіраўніцтвам Фэрнандэса, «Порту» атрымаў перамогу ў Супэркубку Партугаліі й Міжкантынэнтальным кубку, але трываў паразу ў Супэркубку УЭФА ад «[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсіі]]». Атрымаўшы толькі 17 перамог у 34 матчах «Порту» заняў другі радок у чэмпіянаце, саступіўшы «Бэнфікі» толькі тры пункты. У гэты пэрыяд «Порту быў замяшаны ў карупцыйным скандале<ref>[https://www.theguardian.com/world/2004/dec/26/deniscampbell.theobserver «Portuguese football champions shaken by corruption charges»]. The Guardian.</ref>. У [[Прымэйра-Ліга 2005—2006 гадоў|сэзоне 2005—2006 гадоў]] нідэрляндзкі трэнэр [[Ка Адрыяансэ]] ачоліў каманду. Дзякуючы ягонай пераарганізацыі каманды, клюб ня толькі атрымаў перамогу ў чэмпіянаце краіны, але й дамогся перамогі ў кубку Партугаліі. Аднак, у Лізе чэмпіёнаў справы клюбу былі непасьпяховымі. Новы [[Прымэйра-Ліга 2006—2007 гадоў|сэзон 2006—2007 гадоў]] клюб пачаў з новым трэнэрам [[Жэзуалду Фэрэйра]]м, які далучыўся да клюбу з «Баавішты». «Порту» адразу здабыў Супэркубак Партугаліі. У чэмпіянаце перамога была здабыта толькі ў апошнім туры, «цмокі» пераўзышлі «Спортынг» толькі на адзін пункт, а «Бэнфіку» — на два. У наступным сэзоне клюб у трэці раз запар стаў чэмпіёнам краіны, а нападнік [[Лісандра Лёпэс]] стаў лепшым бамардзірам турніру. Ты ня менш, у фіналах кубка й Супэркубка краіны «Порту» саступіў «Спортынгу». У выніку разгляду справы аб матчах па змове ў партугальскім футболе, «Порту» быў пакараны стратай шасьці пунктаў, але гэта не паўплывала на канчатковую табліцу<ref>[https://web.archive.org/web/20170916081517/http://noticias.sapo.pt/lusa/artigo/5f4b0a43f4bc115e718378.html «Apito Final – FC Porto perde seis pontos, Pinto da Costa suspenso por dois anos, Boavista despromovido»]. SAPO Notícias.</ref>. У [[Прымэйра-Ліга 2008—2009 гадоў|сэзоне 2008—2009 гадоў]] «Порту» зноўку стаў чэмпіёнам краіны, а ў Лізе чэмпіёнаў клюб дасягнуў чвэрцьфіналу, дзе саступіў «Манчэстэр Юнайтэд». Пяты запар чэмпіёнскі тытул ня быў дасягнуты «цмокі» празь перамогу ў чэмпіянаце «Бэнфікі». Акрамя таго, кубак краіны 2010 году таксама быў атрыманы лісабонскім клюбам, што сталася чыньнікам звальненьня Фэрэйры. [[Файл:2011 UEFA Europa League Final - Opening ceremony.jpg|міні|зьлева|[[Фінал Лігі Эўропы УЭФА 2011 году|Фінальны матч]] Лігі Эўропы 2011 году, дзе «Порту» перамог «[[Брага (футбольны клюб)|Брагу]]» зь лікам 1:0.]] Увесну 2010 году клюб ачоліў былы памочніка Маўрыньню [[Андрэ Вілаш-Боаш]], які падрыхтаваў глебу для вельмі пасьпяховага [[Прымэйра-Ліга 2010—2011 гадоў|сэзону 2010—2011 гадоў]], які пачаўся перамогай у Супэркубку краіны над «Бэнфікай» зь лікам 2:0. Дзякуючы натхнёнай гульні лідэраў клюбу, як то [[Жуан Маўтыньню|Жуана Маўтыньню]], [[Сылвэштры Варэла]], [[Радамэль Фалькао Гарсія|Радамэля Фалькао]] й [[Жыванілду Халк|Жыванілду Халка]], «Порту» моцна правёў сэзон партугальскага першынства й забясьпечыў перамогу ў турніры за пяць тураў да сканчэньня чэмпіянату пасьля перамогі над «Бэнфікай» на сваім стадыёне. Акрамя таго, клюб на атрымаў ніводнай паразы за сэзон, атрымаўшы 16 перамог запар<ref>[http://desporto.publico.pt/noticia.aspx?id=1494186 «FC Porto invicto confirmou na Madeira o seu lugar na história do campeonato»]. Público.</ref>. Праз восем гадоў пасьля перамогі ў Кубку УЭФА 2003 году «Порту» зноўку дасягнуў фіналу лігі Эўропы (новая назва турніру), дзе сустракаўся з партугальскай «[[Брага (футбольны клюб)|Брагай]]». Дзякуючы адзінаму голу Фалькао, клюб атрымаў перамогу й турніры<ref>[https://www.theguardian.com/football/2011/may/18/porto-braga-europa-league-final-match-report «Falcao strikes to bring Europa League glory to Porto»]. The Guardian.</ref>, а Вілаш-Боаш стаў самым маладым трэнэрам, які дамогся перамогі ў турнірах арганізаваных УЭФА<ref>[http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1645930.html «The rise of new Chelsea manager Villas-Boas»]. UEFA.</ref>. Праз чатыры дні «Порту» здабыў трэці запар кубак Партугаліі, перамогшы «[[Віторыя Гімарайнш|Віторыю]]» з Гімарайншу зь лікам 6:2. Пасьля таго як Вілаш-Боаш пакінуў клюбу дзеля таго, каб далучыцца да «[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]]», «Порту» ачоліў ягоны памочніка [[Вітор Пэрэйра]]. У трэці раз запар клюб распачаў новы сэзон зь перамогі ў Супэркубку Партугаліі, але затым трываў паразу ў Супэркубку УЭФА ад «Барсэлёны» зь лікам 2:0<ref>[https://web.archive.org/web/20120830184614/http://www.uefa.com/uefasupercup/history/season=2011/index.html «2011: Number four for Barcelona»]. UEFA.</ref>. Не зважаючы на тое, што клюб страціў добрага нападніка Фалькао, які перайшоў у мадрыдзкі «[[Атлетыка Мадрыд|Атлетыка]]», чэмпіёнскі тытул быў з посьпехам захаваны. Тым ня мешн, клюб выбыў з барацьбы за кубак краіны й Лігі чэмпіёнаў, а ў Лізе Эўропы «Порту» трываў паразу ад «[[Манчэстэр Сіці]]»<ref>[http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2012/matches/round=2000273/match=2007436/postmatch/report/index.html#city+portos+defence «Slick City end Porto's UEFA Europa League defence»]. UEFA.</ref>. У 2013 годзе каманду ачоліў [[Паўлу Фансэка]], які да таго прывёў «[[Пасуш ды Фэрэйра (футбольны клюб)|Пасуш Фэрэйра]]» да трэцяга месца ў чэмпіянаце. Наступныя сэзоны прайшлі пад дамінаваньнем «Бэнфікі», але «Порту» за чатыры сэзоны стала ўваходзіў у тройку прызэраў. Тым ня менш, адразу пасьля прыходу Фансэка здабыў з клюбам чарговы Супэркубак краіны. У Лізе Эўропы клюб дасягнуў чвэрцьфіналу, але саступіў гішпанскай «[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільлі]]»<ref>[http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2014/matches/round=2000472/match=2012675/postmatch/report/index.html#sevilla+surge+past+porto «Sevilla surge past Porto and into semis»]. UEFA.</ref>. Пасьля клюб ачольвалі [[Хулен Ляпэтэгі]], [[Жузэ Пэзэйру]] й [[Нуну Эшпірыту Санту]], аднак толькі [[Сэржыю Кансэйсан]] здолеў прывесьці клюб да перамогі ў чэмпіянаце ў [[Прымэйра-Ліга 2017—2018 гадоў|сэзоне 2017—2018 гадоў]], пасьля доўгага перапынку<ref>[https://www.publico.pt/2018/05/06/desporto/noticia/e-o-penta-vai-para-sergio-conceicao-1827321 «E o "penta" vai para Sérgio Conceição»]. Público.</ref>. == Стадыён == {{Асноўны артыкул|Эштадыю ду Драган}} [[Файл:Estadio dragao entrance.jpg|міні|зьлева|Галоўны ўваход на стадыён.]] Хатнія матчы клюб праводзіць на «[[Эштадыю ду Драган]]», які літаральна перакладаецца як стадыён цмокаў, у [[Порту]]. Стадыён быў пабудаваны ў 2003 годзе як замена старога клюбнага стадыёну, «[[Эштадыю даш Анташ]]», і як месца для правядзеньня матчаў [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2004 году|чэмпіянату Эўропы 2004 году]]. Стадыён мае ёмістасьць у 50 399 заўзятараў, а ўсе месцы зьяўляюцца сядзячымі. Назва стадыёну паходзіць ад прысутнасьці цмоку на гербе гораду Порту ў часы існаваньня манархіі. Сплянаваны стадыён быў архітэктарам Мануэлем Салгаду й пабудаваны забудоўшчыкам Grupo Amorim. Кошт аб’екта склаў амаль 98 млн эўра, зь якіх амаль 18,5 млн было ўтрымана з падаткаплацельшчыкаў. Каб падтрымліваць выдаткі, кожная трыбуна атрымала адну ці дзьве спонсарскія назвы. Гасьцявы сэктар на стадыёне месьціцца ў левым куце паўночнай трыбуны, у той час як прыхільнікі мясцовага клюбу месьцяцца на паўднёвай трыбуне. У недалёкім мінулым было завершана будаўніцтва мульці-спартовай арэны каля стадыёну, для іншых кантраляваных клюбам спартовых камандаў, як то каманды па [[гандбол]]е й [[баскетбол]]е, якія зьяўляюцца рэгулярнымі прэтэндэнтамі на нацыянальныя тытулы, а таксама каманда па [[хакей на роліках|хакеі на роліках]], якая зьяўляецца адной з найлепшых у гэтым відзе спорту ва ўсім сьвеце. === Музэй === Футбольны клюб «Порту» мае больш чым 20 кубкаў і трафэяў у экспазыцыі свайго музэю, які месьціцца ў межах стадыёну. Музэй яшчэ не адчынены для публічнага прагляду, аднак у недалёкай будучыні плянуецца ягонае адкрыцьцё. == Склад == : ''Актуальны на 19 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|4|Q61744153|Аб|}} {{Гулец1|5|Q16212492|Аб|}} {{Гулец1|6|Q29491|Аб|}} {{Гулец1|7|Q124055329|Нап|}} {{Гулец1|8|Q123349034|ПА|}} {{Гулец1|9|Q116923606|Нап|}} {{Гулец1|10|Q99485150|ПА|}} {{Гулец1|11|Q54858384|Нап|}} {{Гулец1|12|Q67616315|Аб|}} {{Гулец1|13|Q20972416|ПА|}} {{Гулец1|14|Q5137255|Бр|}} {{Гулец1|15|Q108033782|ПА|}} {{Гулец1|16|Q19603924|ПА|}} {{Гулец1|17|Q66741038|Нап|}} {{Гулец1|18|Q58754676|Аб|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|19|Q15113616|Нап|}} {{Гулец1|20|Q130809237|Аб|}} {{Гулец1|21|Q116762661|Аб|}} {{Гулец1|22|Q104375627|ПА|}} {{Гулец1|24|Q21621085|Бр|}} {{Гулец1|29|Q33296979|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]]}} {{Гулец1|33|Q124661440|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Тотэнгэм Готспур|Тотэнгэм]]}} {{Гулец1|37|Q130553755|Нап|}} {{Гулец1|42|Q18635274|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Рэн (футбольны клюб)|Рэн]]}} {{Гулец1|52|Q118858754|Аб|}} {{Гулец1|57|Q134621146|Нап|}} {{Гулец1|74|Q56308263|Аб|}} {{Гулец1|77|Q131520969|Нап|}} {{Гулец1|99|Q26255578|Бр|капітан}} {{Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.fcporto.pt/ Афіцыйны сайт] * [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50064/profile/index.html Профіль клюбу на сайце UEFA] * [https://web.archive.org/web/20130801034521/http://www.lpfp.pt/liga_zon_sagres/pages/clube.aspx?epoca=20112012&clube=fc_porto Профіль клюбу на сайце Партугальскай лігі] {{Супэрліга чэмпіянату Партугаліі па футболе}} {{Пераможцы Лігі чэмпіёнаў УЭФА}} [[Катэгорыя:Порту (футбольны клюб)| ]] aphbiz05hrs4appx64gzpp0skdqjhi6 Янка Сіпакоў 0 101167 2694695 2689855 2026-10-03T20:56:39Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне літаратура 2694695 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Янка Сіпакоў |Арыгінал імя = |Партрэт = |Памер = Іван Данілавіч Сіпакоў |Апісаньне = |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Гады актыўнасьці = 1953—2011 |Напрамак = паэзія, пераклады |Жанр = [[верш]]ы, [[эсэ]] |Дэбют = |Прэміі = <small>[[Дзяржаўная прэмія БССР]] (1976)</small> |Палічка = http://knihi.com/Janka_Sipakou/ |Сайт = }} '''Янка Сіпакоў''' (15 студзеня 1936, в. [[Зубрэвічы (Віцебская вобласьць)|Зубрэвічы]], [[Аршанскі раён]] — 10 сакавіка 2011, [[Менск]]) — беларускі пісьменьнік. == Жыцьцяпіс == У час [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] за сувязь з партызанамі бацькоў забілі фашысты. Вучыўся ў Зубрэвіцкай сярэдняй школе і адначасова працаваў паштальёнам. Пасьля дзесяцігодкі ў 1954—1955 працаваў літаратурным супрацоўнікам шклоўскай раённай газэты «Чырвоны барацьбіт». У 1960 скончыў аддзяленьне журналістыкі [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]]. Працаваў у часопісе «[[Вожык (часопіс)|Вожык]]» (1960—1973). З 1973 — загадчык аддзелу мастацтва, крытыкі і бібліяграфіі, з 1989 — адказны сакратар часопісу «[[Маладосць]]». 3 1993 загадваў рэдакцыяй літаратуры, мовы, фальклёру і этнаграфіі выдавецтва «[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]». 3 1997 працаваў у часопісе «[[Беларусь (часопіс)|Беларусь]]». Сябра [[Саюз пісьменьнікаў СССР|Саюзу пісьменьнікаў СССР]] з 1961. Пахаваны на Каладзішчанскіх могілках у [[Менск]]у<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 14 ліпеня 2023| url = https://bellit.info/nekropal/ramanau-stankjevich.html | копія = | дата копіі = | загаловак = Раманаў — Станкевіч | фармат = | назва праекту = Некропаль| выдавец = [[BelLitInfo]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }}</ref>. == Творчасьць == Першы верш надрукаваў у 1953 годзе ў аршанскай раённай газэце «Ленінскі прызыў». Аўтар паэтычных зборнікаў «Сонечны дождж», «З вясны ў лета», «У поўдзень, да вады», кніг прозы «Крыло цішыні», «Жанчына сярод мужчын», «Журба ў стылі рэтра». Перакладаў на беларускую паэзію [[Ўолт Ўітмэн|У. Ўітмэна]], Хо Шы Міна, [[Францэ Прэшэрэн|Ф. Прэшарна]], [[Расул Гамзатаў|Р. Гамзатава]], Д. Паўлычкі. == Кнігапіс == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * 1958 — {{Артыкул| аўтар =| загаловак =Бацькаўшчына. Кожны дзень. Весняе рэха. (Вершы) | спасылка =https://kamunikat.org/?pubid=34647 | мова = | выданьне =[[Маладосць]] | тып =часопіс | год =1958 | том = | нумар =12 (70)| старонкі =59—61 }} * {{Артыкул| аўтар = Янка Сіпакоў.| загаловак = Замаразкі на першацвет. | спасылка = | мова = | аўтар выданьня = складаньне і падрыхтоўка тэкстаў [[Янка Казека|Янкі Казекі]]. | выданьне = Вытокі песні| тып =аўтабіяграфіі беларускіх пісьменнікаў | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] | год = 1973 | том = | старонкі = 262—270 | isbn = | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * 1973 — «Веча славянскіх балад». — Мн.: Мастацкая літаратура * 1980 — {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =«Жанчына сярод мужчын». Апавяданьні і аповесьці |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год =1980 |том = |старонкі = |старонак =432 |сэрыя = |isbn = |наклад =20000 }} * 1982 — {{артыкул|аўтар = | частка = |загаловак =«Спадзяваньні на радасьць». Апавяданьні.|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Кастусь Кірэенка]]|выданьне=[[Полымя]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=[[Полымя]] |год=1982|выпуск=|том=|нумар=1 (633) | старонкі=26—113 |issn= 0130—8086}} * 1982 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Усе мы з хат». Аповесьці: «Крыло цішыні», «Усе мы з хат», «Пыл пад нагамі».|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год =1982 |том = |старонкі = |старонак =439 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * 1983 — {{артыкул|аўтар =| частка = |загаловак =Новыя апавяданьні: «Двое на вуліцы», «Нехта глядзіць у гняздо жаўранка», «Трава ў расе», «Надвечар».|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Кастусь Кірэенка]]|выданьне=[[Полымя]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=[[Полымя]] |год=1983|выпуск=|том=|нумар=1 (645) | старонкі=102—129 |issn= 0130—8086}} * 1983 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Спадзяваньне на радасьць». Апавяданьні, эсэ. |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год =1983 |том = |старонкі = |старонак =247 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Янка Сіпакоў. |частка = |загаловак = Пяць струн. Кніга настрояў. Раздзелы: Лірычная струна; Дарожная струна; Апавядальная струна; Літаратурная струна; Іранічная струна |арыгінал = |спасылка = |адказны = Мастак Вячаслаў Валынец |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Юнацтва (выдавецтва)|Юнацтва]] |год = 1984 |том = |старонкі = |старонак = 287 |сэрыя = |isbn = |наклад = 12000}} * 1984 — {{артыкул|аўтар = | частка = |загаловак =Новыя вершы: «Мятлушка-шматкалёрніца…», «Прамова ў Ляўках», «Даўно было тое, мінула…», «Я пайду ў горад…», «Адкуль я помню гэтакі малюнак…», «Каханьне», «Маці было сорак гадоў…», «Дываны выбіваюць — нібы малоцяць…», «Варта ў крылы паверыць свае…», «Конь, сівы ад гадоў…», «Дружа мой!..», «Калыханка», «Сябры», «З ранішнім ветрам».|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Кастусь Кірэенка]]|выданьне=[[Полымя]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=[[Полымя]] |год=1984|выпуск=|том=|нумар=4 (650) | старонкі=3—8 |issn= 0130—8086}} * {{Кніга|аўтар = Янка Сіпакоў. |частка = |загаловак = Усміхніся мне: кніга трывогі |арыгінал = |спасылка = |адказны = мастак Мікалай Селяшчук |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1984 |том = |старонкі = |старонак = 142 |сэрыя = |isbn = |наклад = 3600}} * 1985 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Сад людзей». Выбраныя творы ў 2 т.|арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/Janka_Sipakou/Vybranyja_tvory_u_dvuch_tamach,_t_1_1985.html#5 |адказны =Прадмова — Серафім Андраюк |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год =1985 |том =1. Лірычная проза, аповесьці: «Крыло цішыні», «Усе мы з хат» |старонкі = |старонак =510 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * 1985 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Сад людзей». Выбраныя творы ў 2 т.|арыгінал = |спасылка = |адказны =Прадмова — Серафім Андраюк |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год =1985 |том =2. Апавяданьні і аповесьці: «Пыл пад нагамі», «Жыві як хочацца» |старонкі = |старонак =542 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * 1987 — {{артыкул|аўтар =| частка = |загаловак =«Славянскія баллады»: «Пяроспар», «Вочы», «Лапці», «Званьні».|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Сяргей Законьнікаў]]|выданьне=[[Полымя]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=[[Полымя]] |год=1987|выпуск=|том=|нумар=8 (700) | старонкі=115—121 |issn= 0130—8068}} * 1988 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Веча славянскіх балад».|арыгінал = |спасылка = |адказны =Мастак [[Міхась Басалыга]] |выданьне =2 |месца =[[Менск]]|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год =1988 |том = |старонкі = |старонак =264 |сэрыя = |isbn =5-340-00359-0 |наклад =5000 }} * 1988 — «Пятніца ў суботу». Іранескі / Мастац.афармл. Д.Каладзінскага. — Мн. — (Бібліятэка"Вожыка"). * 1988 — {{артыкул|аўтар =| частка = |загаловак =«Тры апавяданьні». |арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/polymia.html?pub_start=120&pubid=13091|адказны =Гал. рэд. [[Сяргей Законьнікаў]]|выданьне=[[Полымя (часопіс)|Полымя]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=Полымя|год=1988|выпуск=|том=|нумар=09 (713)| старонкі= |issn= 0130—8068}} * 1989 — {{артыкул|аўтар =| частка = |загаловак =«Узятак з маўчаньня».|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/maladosc.html?pub_start=110&pubid=36539|адказны =Гал. рэд. [[Анатоль Грачанікаў]]|выданьне=[[Маладосць]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=Выдавецтва ЦК КП Беларусі|год=1989|выпуск=|том=|нумар=08 (438)| старонкі=119—135|issn= 0131-2308}} * 1990 — {{артыкул|аўтар =| частка = |загаловак =«Ахвярны двор». Паэма ў прозе. |арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Анатоль Грачанікаў]]|выданьне=[[Маладосць]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=Выдавецтва ЦК КП Беларусі|год=1990|выпуск=|том=|нумар=10 (452)| старонкі=92—100|issn= 0131-2308}} * 1990 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Журба ў стылі рэтра». Кніга прозы: апавяданьні, роздумы.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год =1990 |том = |старонкі = |старонак =311 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * 1991 — Ахвярны двор: Паэмы — Мн.: Маст.літ. * 1992 — {{артыкул|аўтар =| частка = |загаловак =Прытчы і мэтафары: «Аб'ява ў гозэце», «Перад гільяцінай», «Зона», «Чужаніцы», «Нешта», «Заміра», «Усё, што па пары», «Тысячагадовы дзень», «Перавернуты», «Тыя, што ідуць».|арыгінал = |спасылка =|адказны =[[Генрых Далідовіч]]|выданьне=[[Маладосць]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=[[Беларускі дом друку]]|год=1992 |выпуск=|том=|нумар=1 (467)| старонкі=59—114 |issn= 0131-2308}} * 1993 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Тыя, што ідуць». Кніга прытчаў.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год =1993 |том = |старонкі = |старонак =175 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * 1995 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Выбраныя творы ў 2 т.|арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/Janka_Sipakou/Vybranyja_tvory_u_dvuch_tamach,_t_1_1995.html#5 |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год =1995 |том =1. Паэзія: вершы з кніг «Сонечны дождж», «Лірычны вырай», «Дзень», «У поўдзень, да вады», «Усміхніся мне», «Веча славянскіх балад», «Ахвярны двор» |старонкі = |старонак =431 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * 1995 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Выбраныя творы ў 2 т.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год =1995 |том =2. Проза: прытчы і метафары, аповесць «Кулак», апавяданні і выбраныя мініяцюры|старонкі = |старонак =415 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * 1996 — {{артыкул|аўтар = | частка = |загаловак =«Сады». Эсэ.|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Генрых Далідовіч]]|выданьне=[[Маладосць]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва= |год=1996|выпуск=|том=|нумар=01 (515)| старонкі=149—170|issn= 0131-2308}} * 1997 — {{артыкул|аўтар = | частка = |загаловак =«Дні за сьпіною». Аўтабіяграфічныя ўспаміны.|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Генрых Далідовіч]]|выданьне=[[Маладосць]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва= |год=1997|выпуск=|том=|нумар=10 (536)| старонкі=136—181|issn= 0131-2308}} * 1997 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Падары нам дрэва». Аповесьць, прытчы і метафары. Для сярэд. ст. шк. узросту|арыгінал = |спасылка = |адказны =Мастак Віталь Дударэнка |выданьне =Бібліятэка прыгод і фантастыкі |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Юнацтва (выдавецтва)|Юнацтва]] |год =1997 |том = |старонкі = |старонак =240 |сэрыя = |isbn =985-05-0046-8 |наклад =3000 }} * 1998 — «Веча славянскіх балад». Балады. Паэмы ў прозе. Для сярэд. і ст. шк. узросту / Янка Сіпакоў. — Мн.: Бел. навука — 302 с (Школьная бібліятэка). * 2005 — {{артыкул|аўтар = | частка = |загаловак =«Нашы хаты». Эсэ. |арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2005-04.pdf |адказны =Гал. рэд. [[Мікола Мятліцкі]]|выданьне=[[Полымя (часопіс)|Полымя]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=Полымя|год=2005|выпуск=|том=|нумар=04| старонкі=170—175 |issn= 0130—8068}} * 2006 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Зялёны лісток на планеце Зямля»|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Харвест]] |год =2006 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Янка Сіпакоў. |частка = |загаловак = Вершы, балады, прытчы|арыгінал = |спасылка = https://knihi-online.com/viersy-balady-prytcy-janka-sipakou.html?page=3|адказны = Укладанне Зоі Падліпскай і [[Віктар Шніп|Віктара Шніпа]] |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 2010 |том = |старонкі = |старонак = 399 |сэрыя = Школьная юіюліятэка|isbn = 978-985-02-1212-2|наклад = 17119}} {{слупок-2}} * 2010 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Зубрэвіцкая сага». Раман-містыфікацыя ў апавяданьнях. |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Літаратура і Мастацтва]] |год =2010 |том = |старонкі = |старонак =328 |сэрыя = |isbn =978-985-6941-44-6 |наклад = }} * 2011 — {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Двое на вуліцы». Выбранае|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]]|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год =2011 |том = |старонкі = |старонак =542 |сэрыя = |isbn =978-985-0212-76-4 |наклад = }} * 2012 — {{Артыкул| аўтар = Янка Сіпакоў.| загаловак = Мая бібліятэка. Кніга пра кнігі. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2012-02.pdf | мова = | выданьне = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып = часопіс | год = 2012| том = | нумар = 2 (988)| старонкі = 66—90 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = Янка Сіпакоў.| загаловак = Мая бібліятэка. Кніга пра кнігі. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2012-03.pdf | мова = | выданьне = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып = часопіс | год = 2012| том = | нумар = 3 (989)| старонкі = 97—117 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = Янка Сіпакоў.| загаловак = Мая бібліятэка. Кніга пра кнігі. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2012-05.pdf | мова = | выданьне = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып = часопіс | год = 2012| том = | нумар = 5 (991)| старонкі = 96—106 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = Янка Сіпакоў.| загаловак = Мая бібліятэка. Кніга пра кнігі. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2012-06.pdf | мова = | выданьне = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып = часопіс | год = 2012| том = | нумар = 6 (992)| старонкі = 116—139 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = Янка Сіпакоў.| загаловак = Мая бібліятэка. Кніга пра кнігі. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2012-06.pdf | мова = | выданьне = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып = часопіс | год = 2012| том = | нумар = 6 (992)| старонкі = 116—139 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = Янка Сіпакоў.| загаловак = Мая бібліятэка. Кніга пра кнігі. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2012-10.pdf | мова = | выданьне = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып = часопіс | год = 2012| том = | нумар = 10 (996)| старонкі = 96—119 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = Янка Сіпакоў.| загаловак = Мая бібліятэка. Кніга пра кнігі. Слова на заканчэнне Зіновій Прыгодзіч. Падрыхтоўка тэксту і публікацыя Сяргея Сіпакова. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2012-11.pdf | мова = | выданьне = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып = часопіс | год = 2012| том = | нумар = 11 (997)| старонкі = 99—110 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} ** {{Артыкул| аўтар = Серафім Андраюк.| загаловак = Янка Сіпакоў і яго «Мая бібліятэка». | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2013-08.pdf | мова = | выданьне = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып = часопіс | год = 2013| том = | нумар = 8 (1006)| старонкі = 116—127 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} ** {{Артыкул| аўтар = Серафім Андраюк.| загаловак = Янка Сіпакоў і яго «Мая бібліятэка». | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2013-09.pdf | мова = | выданьне = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып = часопіс | год = 2013| том = | нумар = 9 (1007)| старонкі = 147—156 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * 2023 — {{Кніга|аўтар = Янка Сіпакоў. |частка = |загаловак = Зялёны лісток на планеце Зямля: эсэ|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 2023|том = |старонкі = |старонак = 278 |сэрыя = Бібліятэка выбраных твораў|isbn = 978-985-02-2169-8|наклад = 1200}} === Пераклады на нямецкую мову === * 1983 — {{Кніга|аўтар = Ferdinand Neureiter |частка = |загаловак = Weißrussische Anthologie. Ein Lesebuch zur weißrussischen Literatur |арыгінал = |спасылка =https://docplayer.org/203836157-Weissrussische-anthologie.html |адказны = |выданьне = |месца =[[Мюнхэн|München]]|выдавецтва = Verlag Otto Sagner |год = 1983 |том = |старонкі = 209, 210 |старонак = 230 |сэрыя =Slavistiche Beiträge |isbn =3-87690-252-5 |наклад = }}{{Ref-de}} === Пераклады на польскую мову === * {{Кніга|аўтар = Janka Sipakoŭ. |частка = |загаловак =Skrzydło ciszy |арыгінал = Янка Сіпакоў. Крыло цішыні.{{Менск (Мінск)}}: Мастацкая літаратура, 1976. 476 с.|спасылка = |адказны = przełożył [z białoruskiego] Andrzej Gacko |выданьне = |месца = [[Варшава|Warszawa]] |выдавецтва = Młodzieżowa Agencja Wydawnicza |год = 1987 |том = |старонкі = |старонак = 217 |сэрыя = |isbn = 83-203-2355-X|наклад = 18000}} === Пераклады на расейскую мову === * {{Кніга|аўтар = Янка Сипаков. |частка = |загаловак = Крыло тишины. Доверчивая земля |арыгінал = |спасылка = |адказны = авторизованный перевод с белорусского Янки Сипакова; иллюстрации Б. А. Школьника |выданьне = |месца = [[Масква|Москва]] |выдавецтва = Правда |год = 1984 |том = |старонкі = |старонак = 302 |сэрыя = |isbn = |наклад =500000 }} * {{Кніга|аўтар = Янка Сипаков. |частка = |загаловак = И сегодня станет вчера. Повести: Крыло тишины; Все мы из хат; Пыль под ногами; Доверчивая земля |арыгінал = |спасылка = |адказны = авторизованный перевод с белорусского Янки Сипакова; художник Алла Мухина |выданьне = |месца = [[Масква|Москва]] |выдавецтва = Советский писатель |год = 1987 |том = |старонкі = — |старонак = 538 |сэрыя = |isbn = |наклад = 100000}} * 1997 — {{артыкул|аўтар = | частка = |загаловак =«Дни за спиною». |арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Анатоль Кудравец ]]. Пераклад зь беларускай — Міколы Віча|выданьне=[[Нёман (1945)|Нёман]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва= |год=1997|выпуск=|том=|нумар=11| старонкі=36—76|isbn= }} * 1998 — {{артыкул|аўтар = | частка = |загаловак =«Купала - Левки, Зубревичи…» |арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Анатоль Кудравец ]]. Пераклад зь беларускай — Міколы Віча|выданьне=[[Нёман (1945)|Нёман]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва= |год=1998|выпуск=|том=|нумар=07| старонкі=209—228|isbn= }} === Пераклады зь іншых моў === * {{Кніга|аўтар =[[Ўолт Ўітмэн|Уолт Уітмен]].|частка = |загаловак = Лісце травы. Вершы |арыгінал = Walt Whitman. Leaves of Grass W. W. Norton & Company, Inc. 1968 by arrangement with New York University Press |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/other/Uolt.Uitmen_Liscie.travy.pdf |адказны = пераклад з [[Ангельская мова|ангельскай мовы]], укладаньне й тлумачэньне [[Янка Сіпакоў|Янкі Сіпакова]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1978 |том = |старонкі = |старонак = 168 |сэрыя = |isbn = |наклад = 2000}} * {{Кніга|аўтар = [[Эдуардас Межэлайціс]]. |частка = |загаловак = Чалавек: вершы |арыгінал = |спасылка = |адказны = перакладаў Янка Сіпакоў; мастак Мікалай Казлоў |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1984 |том = |старонкі = |старонак = 78 |сэрыя = |isbn = |наклад = 4500}} * {{Кніга|аўтар = [[Ха Шы Мін]]. |частка = |загаловак = Турэмны дзеннік |арыгінал = |спасылка = |адказны = Пераклад з в'етнамскай, прадмова й тлумачэньні Янкі Сіпакова; мастак В. А. Тарасаў |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1985|том = |старонкі = |старонак = 87 |сэрыя = |isbn = |наклад = 2500}} * {{Кніга|аўтар = [[Францэ Прэшэрэн|Францэ Прэшарн]]. |частка = |загаловак = Санеты смутку — Soneti nesreće |арыгінал = Soneti nesreće, Sonenti vijenac i druge pjesme. Sarajevo: Veselin maleša, 1973|спасылка = |адказны = пераклаў са славенскага Янка Сіпакоў; мастак Мікалай Селяшчук |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1987|том = |старонкі = |старонак = 57 |сэрыя = |isbn = |наклад = 1000 }} * {{Кніга|аўтар = 1) [[Гэнры Лангфэла|Генры Лангфела]]; 2)[[Ўолт Ўітмэн|Уолт Уітмен]].|частка = |загаловак = 1) Спеў аб Гаяваце: паэма; 2) Лісце травы: Вершы |арыгінал = |спасылка = |адказны = Пераклад з [[Ангельская мова|ангельскай]], 1) [[Аркадзь Куляшоў|Аркадзя Куляшова]]; 2) Янкі Сіпакова; Прадмова [[Міхась Тычына|Міхася Тычыны]]. |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1994|том = |старонкі =— |старонак = 303 |сэрыя = Скарбы сусветнай літаратуры|isbn =5-340-01366-9 |наклад = 2000}} * {{Кніга|аўтар =[[Іван Тургенеў|І. С. Тургенеў]].|частка = |загаловак = Вершы ў прозе |арыгінал = |спасылка = |адказны =пераклад з расейкай мовы Янкі Сіпакова; мастак Аляксандар Цароў |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1994 |том = |старонкі = |старонак = 93 |сэрыя = |isbn = 5-340-01236-0|наклад = 1400}} * {{Кніга|аўтар = [[Дантэ Аліг'еры]]. |частка = |загаловак = Боская камедыя|арыгінал = |спасылка = |адказны = Пераклад з італальянскай, тлумачэнэньне й пасляслоўе [[Уладзімер Скарынкін|Уладзімера Скарынкіна]]; Прадмова й рэдакцыя перакладу Янка Сіпакоў; Мастак Уладзімер Савіч |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1997 |том = |старонкі = |старонак = 542 |сэрыя = Скарбы сусветнай літаратуры |isbn = 985-02-0467-2|наклад = 2800}} * {{Кніга|аўтар =[[Ўолт Ўітмэн|Уолт Уітмен]].|частка = |загаловак = Лісце травы. Вершы |арыгінал = Walt Whitman. Leaves of Grass W. W. Norton & Company, Inc. 1968 by arrangement with New York University Press |спасылка = |адказны = пераклад з [[Ангельская мова|ангельскай]], укладаньне і тлумачэньне Янкі Сіпакова |выданьне = трэцяе выданьне|месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 2019 |том = |старонкі = |старонак = 160 |сэрыя = |isbn = 978-985-02-1884-1|наклад = 300}}<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 7 лютага 2019 | url = https://www.dompressy.by/2019/02/07/prezentacyya-knigi-amerykanskaga-paeta-uolta-uitmena-lisce-travy-na-belaruskaj-move/| копія = | дата копіі = | загаловак = Прэзентацыя кнігі амэрыканскага паэта Ўолта Ўітмена «Лісьце травы» на беларускай мове| фармат = | назва праекту = Навіны Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь | выдавец = Дом прэсы | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }}</ref> * паасобныя творы А. С. Пушкіна, А. Міцкевіча, Т. Шаўчэнкі, А. Блока, А. Туманяна, А. Цэрэтэлі, С. Квазімоды, Д. Максімовіч, І. Межэлайціса, І. Сарайліча, [[Расул Гамзатаў|Р. Гамзатава]], Д. Паўлычкі, А. Сійга, [[Юсьцінас Марцінкявічус|Ю. Марцінкявічуса]], Г. Эміна, А. Малдоніса, А. Салакауры, К. Чукоўскага, урыўкі з «Калевалы» і інш. {{слупок-канец}} == Узнагароды == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * 1976 — ляўрэат [[Дзяржаўная прэмія БССР|Дзяржаўнай прэміі БССР]] за кнігу паэзіі «''Веча славянскіх балад''». {{слупок-2}} * 1997 — [[Заслужаны дзяяч культуры Рэспублікі Беларусь]] {{слупок-канец}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{Артыкул| аўтар = [[Бароўка Ванда]].| загаловак = Вектар на абнаўленне: штрыхі да характарыстыкі паэзіі Янкі Сіпакова. | спасылка = | мова = | выданьне =[[Роднае слова]] | тып = часопіс | год = 2026| том = | нумар = 1 (457) | старонкі = 14—17 | issn = 0234-1360| архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = [[Уладзімер Уладзімеравіч Барысенка|Уладзімір Барысенка]].| загаловак = Бібліятэка Янкі Сіпакова. | спасылка = https://kamunikat.org/nasha-slova-pdf-25-2022| мова = | выданьне =[[Наша Слова]] | тып = газэта | год = 22 чэрвеня 2022 | том = | нумар = 25 | старонкі = 6—12 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = [[Інэса Баўтрэль]].| загаловак = Кніга вершаў «Усміхніся мне» Янкі Сіпакова: Санеты цыкл у масацкай сістэме паэтычнага зборніка. | спасылка = | мова = | выданьне =[[Роднае слова]] | тып = часопіс | год = 2026| том = | нумар = 1 (457) | старонкі = 18—21 | issn = 0234-1360| архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = Гоўзіч, І. М. | загаловак = Элегія ў творчасці Янкі Сіпакова | спасылка = https://rep.vsu.by/handle/123456789/8782 | мова = | выданьне = Веснік Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта | тып = часопіс | год = 2002 | том = | нумар = 3 (25) | старонкі = 88—94 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = Мінай Карніенка.| загаловак = Успаміналі земляка. | спасылка = https://kamunikat.org/nasha-slova-6-1261-2016 | мова = | выданьне =[[Наша слова]] | тып = газэта | год = 10 лютага 2016 | том = | нумар = 6 (1261)| старонкі = 7 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = [[Натальля Кузьміч]].| загаловак = Апісанні як мастацка-эстэтычны рэсурс у структуры апавядання Янкі Сіпакова. | спасылка = | мова = | выданьне =[[Роднае слова]] | тып = часопіс | год = 2026| том = | нумар = 1 (457) | старонкі = 22—23 | issn = 0234-1360| архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Кніга|аўтар = [[Антаніна Лысенка]]. |частка = |загаловак = Лінія гарызонта: нарыс творчасці Янкі Сіпакова |арыгінал = |спасылка = |адказны = рэдактар [[Мікола Арочка]] |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год = 1986 |том = |старонкі = |старонак = 122 |сэрыя = |isbn = |наклад = 1045}} * {{Артыкул| аўтар =[[Мікола Мішчанчук]].| загаловак = Стратэгічныя кірункі творчасці мастака слова: пра Янку Сіпакова. | спасылка = https://kamunikat.org/?pubid=55275 | мова = | выданьне =[[Тэрмапілы (часопіс)|Тэрмапілы]] | тып =літаратурна-мастацкі і беларусазнаўчы часопіс | год = 2012 | том = | нумар = 16 | старонкі = 263—277 }} * {{артыкул|аўтар =[[Міхась Тычына]]. | частка = |загаловак =Асьцярожна: гняздо жаўранка.|арыгінал = |спасылка =|адказны =[[Кастусь Кірэенка]]|выданьне=[[Полымя]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=[[Полымя]] |год=1984|выпуск=|том=|нумар=4 (650) | старонкі=212—215 |issn= 0130—8086}} {{слупок-2}} * {{Кніга|аўтар = [[Ігар Яршоў]]. [[Валянціна Сіднякова]]. |частка = |загаловак = Вёрсты пройдзеных дарог: нарысы аб прадстаўніках творчай ітэлігенцыі, жыцьцёвы або творчы шлях якіх пачаўся з Аршаншчыны |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = [[Магілёў ]] |выдавецтва = [[Магілёўская друкарня]] |год = 2003 |том = |старонкі = 126—135 |старонак = 234 |сэрыя = |isbn = 985-6568-90-0|наклад = 1000}} * {{Артыкул| аўтар = Ігар Яршоў.| загаловак = Талент шчодры і шматгранны: Пра Івана Данілавіча Сіпакова, паэта, празаіка, сатырыка і перакладчыка, ураджэнца в. Зубрэвічы Аршанскага раёна. | спасылка = | мова = | выданьне =[[Аршанская газэта]] | тып = газэта | год = 11 студзеня 2001| том = | нумар = | старонкі = 2 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} === Энцыкляпэдыі, даведнікі === * [[Антаніна Лысенка|А. Ф. Лысенка]]; [[Янка Саламевіч|І. У. Саламевіч]]. Сіпакоў Янка. // {{Літаратура/БелЭн|14}} — С. 411. * {{Кніга|аўтар = [[Вячаслаў Рагойша|В. П. Рагойша]]. |частка = |загаловак = Паэтычны слоўнік |арыгінал = |спасылка = |адказны = рэцэнзэнт [[Уладзімер Гніламёдаў]] |выданьне = выданьне 2-е |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Вышэйшая школа (выдавецтва)|Вышэйшая школа]] |год = 1987 |том = |старонкі = 62, 194, 237, 266, 302, 303, 311, 314, 321, 350, 376—378, 381, 385—387 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = 4700 }} * Сіпакоў Янка. // {{Літаратура/Беларускія пісьменьнікі (1917—1990)}} — С. 497. * {{Артыкул| аўтар = | загаловак =Сіпакоў Янка. | арыгінал = | спасылка =https://knihi.com/none/Bielaruskija_pismienniki_zip.html#Bielaruskija_pismienniki_6_5.djvu_320 | мова = | адказны =біяграфічныя зьвесткі: [[Лідзія Савік|Л. С. Савік]]; бібліяграфія: В. М. Грышкевіч | аўтар выданьня =пад рэдакцыяй [[Адам Мальдзіс|А. В. Мальдзіса]]. | выданьне =Беларускія пісьменнікі. Біябібліяграфічны слоўнік: у 6 т.| тып = | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі| год =1995 | выпуск = | том =5, Пястрак—Сяўрук | нумар = | старонкі = 319—326| isbn =5-85700-168-4 | issn = }} {{слупок-канец}} == Вонкавыя спасылкі == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://orshalib.by/by/bibliyateka-ya-sipakova.html| копія = | дата копіі = | загаловак = «Чытальная зала «Бібліятэка Янкі Сіпакова»| фармат = | назва праекту = | выдавец = «Аршанская цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма» | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} * {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://orshalib.by/by/afisha/aktsii/180-onlajn-konkurs-risunkov-moj-rodnoj-kraj.html| копія = | дата копіі = | загаловак = Краязнаўчы праект «Адкрывай свой родны край»| фармат = | назва праекту = | выдавец = «Аршанская цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма» | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = У 2026 годзе ўся Аршаншчына адзначыла 90-годзьдзе з дня нараджэньня знакамітага земляка Янкі Сіпакова }} {{слупок-2}} * [http://slounik.org/81333.html слоўнік.орг] * [https://bis.nlb.by/ru/documents/129142 Сіпакоў Янка (Іван Данілавіч).] [[Беларусь у асобах і падзеях]]. * [https://web.archive.org/web/20111011065302/http://slovo.ws/bio/bel/16/0029.html Жыцьцяпіс Янкі Сіпакова] * [https://web.archive.org/web/20111118062022/http://vershy.ru/content/kantrabanda Кантрабанда (Беларуская балада. XVI стагоддзе)] * [https://web.archive.org/web/20111124010749/http://sb.by/post/57834/ Янка Сипаков: Мой самый близкий друг — тишина] Советская Белоруссия {{слупок-канец}} {{Пісьменьнікі і паэты Беларусі}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Сіпакоў, Янка}} [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Народныя пісьменьнікі БССР]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Каладзішчанскіх могілках]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з італьянскай мовы]] 914dq2mcyyczlytet9p4jljhy9rjb02 Сьвідэршчына (Мёрскі раён) 0 104371 2694698 2633681 2026-10-03T20:57:51Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694698 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Сьвідэршчына}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Сьвідэршчына |Лацінка = Śviderščyna |Статус = хутар |Назва ў родным склоне = Сьвідэршчыны |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]] |Раён = [[Мёрскі раён|Мёрскі]] |Сельсавет = [[Перабродзкі сельсавет|Перабродзкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 3 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 41 |Шырата сэкундаў = 56 |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 24 |Даўгата сэкундаў = 34.1 |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Сьвідэ́ршчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}} С. 323.</ref> — [[хутар]] у [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Плода|Плоды]]. Уваходзіць у склад [[Перабродзкі сельсавет|Перабродзкага сельсавету]] [[Мёрскі раён|Мёрскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Швендэр}} Сьвіндэр або Сьвітэр, пазьней Сьвідэр, Швэндэр або Швідэр (Swindheri, Suither, Swyter{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Swyterestorp}}, Swidher<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 37.</ref>, Schwender<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Schwender#v=snippet&q=Schwender&f=false S. 57].</ref>, Schwieder<ref>Andresen K. G. Konkurrenzen in der Erklärung der deutschen Geschlechtsnamen. — Heilbronn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=xKNSAAAAcAAJ&q=Schwieder#v=snippet&q=Schwieder&f=false S. 40, 139].</ref>) і Герысьвінд (Heriswind) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Swindheri%2C+Suither+Swyterestorp#v=snippet&q=Swindheri%2C%20Suither%20Swyterestorp&f=false S. 779, 1384].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сьвінт|-сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сьвінцейка]], [[Сьвінтаўт|Сьвентальд]], [[Сьвентагал]]; германскія імёны Schwindtke, Switald, [[Гайльсьвінта (імя)|Galsuintha]]) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] swinþs 'моцны, магутны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. == Гісторыя == У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны [[Перабродзьдзе (гміна)|Перабродзьдзе]] [[Дзісьненскі павет|Дзісьненскaга павету]] [[Віленскае ваяводзтва (1926—1939)|Віленскага ваяводзтва]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1. — Warszawa, 1938. S. 6.</ref><ref>Eberhardt P. Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej // Dzieje Najnowsze. Rocznik L, 2018 (2). S. 95—100.</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 41 чалавек<ref>Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. VII, cz. II: Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka. — Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923. S. 72.</ref> * 1931 год — 39 чалавек<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1. — Warszawa, 1938. S. 12.</ref> * 1999 год — 3 чалавекі * 2010 год — 3 чалавекі == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{SgKP|XI|644|Świderszczyzna, wieś, powiat dzisieński, gmina Przebrodź}} {{Перабродзкі сельсавет}} {{Мёрскі раён}} [[Катэгорыя:Перабродзкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёну]] q9eqrjiibkzhv4ur6j4qo5bapp1nd0d Філон Кміта-Чарнабыльскі 0 106459 2694679 2284100 2026-10-03T20:45:02Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне літаратура 2694679 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч |Імя = Філон Кміта |Поўнае імя = Філон Сямёнавіч Кміта-Чарнабыльскі |Арыгінальнае імя = |Партрэт = |Шырыня партрэту = |Подпіс партрэту = |Герб = POL COA Chorągwie Kmitów.svg |Шырыня гербу = |Подпіс гербу = [[Кміта (герб)|Харугва Кмітаў]] |Пасады = {{Шляхціч/Пасада |Пасада = [[Староста аршанскі]] |Сьцяг = [[Файл:Coat of Arms of Viciebsk Voivodeship.svg|20пкс]] |Герб = |Пасьлядоўнасьць пасады = |Рымскі лік пасьлядоўнасьці = |Пачатак пэрыяду = 1566 |Заканчэньне пэрыяду = 29 лістапада 1587 |Папярэднік = А. С. Адзінцэвіч |Наступнік = [[Андрэй Сапега (сын Івана)|Андрэй Сапега]] }} {{Шляхціч/Пасада |Пасада = [[Ваявода смаленскі]] |Сьцяг = [[Файл:POL województwo smoleńskie IRP COA.svg|20пкс]] |Герб = |Пасьлядоўнасьць пасады = |Рымскі лік пасьлядоўнасьці = |Пачатак пэрыяду = 1580 |Заканчэньне пэрыяду = 29 лістапада 1587 |Папярэднік = [[Юры Осьцік]] |Наступнік = Я. Я. Валмінскі }} |Пачатак пэрыяду = |Заканчэньне пэрыяду = |Папярэднік = |Наступнік = |Імя пры нараджэньні = |Нарадзіўся = {{Нарадзіўся|19|3|1530}} |Месца нараджэньня = |Памёр = {{Памёр|29|11|1587|гадоў=57}} |Месца сьмерці = |Род = [[Кміты гербу Харугва]] |Бацька = [[Сямён Кміта]] |Маці = Тацяна Крашынская |Жонка = Настасься Гарнастаева<br />Соф’я з Хадкевічаў |Дзеці = Ерамія<br />Лазар<br />Соф’я<br />Багдана |Рэлігія = |Рэгаліі = |Колер = |Колер загалоўку = }} '''Філон Сямёнавіч Кміта-Чарнабыльскі''' гербу [[Кміта (герб)|Харугва Кмітаў]] (19 сакавіка<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Дзьве даты: 19 сакавіка|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=55374|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=19 сакавіка 2010|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2010-03-19 50 (26658)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/55395/19sak-8.indd.pdf 8]|issn=1990-763x}}</ref> 1530 — 29 лістапада 1587) — вялікалітоўскі дзяржаўны і вайсковы дзяяч, пісьменьнік. Староста аршанскі (з 1566), ваявода смаленскі (з 1579). == Жыцьцяпіс == Сын Сямёна са шляхецкага роду Кмітаў, аселага ў [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскім ваяводзтве]], і Тацяны Крашынскай. У 1562 прыняў удзел у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вайна Вялікага Княства Літоўскага з Маскоўскай дзяржавай 1558—1570 гадоў|вайне з Масковіяй|pl|Wojna litewsko-rosyjska 1558-1570}}. На чале атраду з 300 конных разьбіў пад [[Чарнігаў|Чарнігавам]] 2-хтысячную групоўку маскавітаў. Па ўзмацненьні свайго войску, кіруючы аддзелам з 1400 кавалерыстаў, узяў штурмам Чарнігаў. Пасьля гэтага з 1000 коньнікаў прадпрыняў вылазку пад [[Старадуб]], па дарозе назад разьбіўшы маскоўскі атрад на рацэ [[Сноў (рака)|Сноў]]. У 1564, у часе апэрацыі асноўных літоўскіх сілаў пад кіраўніцтвам [[Гетман вялікі літоўскі|вялікага гетмана]] [[Мікалай Радзівіл Руды|Мікалая Радзівіла Рудога]] ў ваколіцах [[Полацк]]у, прыкрываў ягоны правы флянг. На чале 2-хтысячнага коннага атраду перашкодзіў злучэньню маскоўскіх сілаў. Па перамозе Радзівіла ў [[Бітва на Іван-полі|бітве на Іван-полі]], перайшоўшы да наступальных дзеяньняў, змусіў маскалёў адысьці да [[Смаленск]]у. У 1565 з 1600 коньнікамі правёў рэйд па [[Севаршчына|Севершчыне]], захапіўшы [[Почап]] і з ваеннай здабычай вярнуўшыся ў край. За ягоныя заслугі ў вайсковых дзеяньнях прывілеем ад 29 сакавіка 1566 [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] замест спустошанага [[Літын]]у атрымаў ў вечнае карыстаньне замак і места [[Чарнобыль]] з ваколіцамі (адсюль другая частка прозьвішча) і [[Аршанскае староства]]. У 1568 на чале 4-хтысячнага атраду праводзіў рэйды па Смаленшчыне. Выцягнуў частку смаленскай залогі і разьбіў яе ў полі. Пасьля спустошыў тэрыторыю Масковіі ажно да [[Вязьма|Вязьмы]], пасьля чаго без сутыкненьняў вярнуўся ў Воршу. Прыняў удзел у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Лівонская кампанія Сьцяпана Батуры|вайне з Масковіяй||Livonian campaign of Stephen Báthory}} [[Сьцяпан Батура|Сьцяпана Батуры]]. У 1579, у часе [[Аблога Полацку (1579)|полацкай выправы]], абараняў паход асноўных сілаў з боку Смаленска. 18 кастрычніка 1579 атрымаў пасаду [[Ваявода смаленскі|ваяводы смаленскага]] (намінальна, але з атрыманьнем месца ў [[Сэнат Рэчы Паспалітай|сэнаце Рэчы Паспалітай]]). У 1580 ў часе [[Аблога Вялікіх Лукаў|вялікалускай выправы]], узначаліўшы 9-цітысячны атрад, уварваўся на Смаленшчыну, аднак атрымаў тут паразу. Па здабыцьці [[Вялікія Лукі (горад)|Вялікіх Лукаў]] стаў 5 верасьня камэндантам гэтай крэпасьці. У студзені 1581 захапіў [[Холм (горад)|Холм]]. Правёў рэйд на [[Вялікі Ноўгарад]] і захапіў [[Старая Руса|Старую Русу]]. Разам з [[Гетман польны літоўскі|польным гетманам]] [[Крыштаф Радзівіл Пярун|Крыштафам Радзівілам «Перуном»]] правёў 25-29 жніўня сьмелую атаку 7000-м атрадам на [[Ржэў]], непасрэдна пагражаючы самому Івану Жахліваму, які ў той час перабываў у [[Старыцы]]. Гэтую гісторыю апісаў [[Ян Каханоўскі з Чарналесься|Ян Каханоўскі]] ў паэме «[[:s:pl:Jezda do Moskwy|Jezda do Moskwy]]». == Пісьмы Кміты-Чарнабыльскага == {{Вікікрыніцы|Лісты Кміты-Чарнабыльскага}} З Воршы дасылаў у Вільню [[Паны-рада|панам-радзе]] [[ВКЛ]] данясеньні аб становішчы на мяжы і падзеях у Масковіі. Да нашага часу захаваліся 30 лістоў за 1573—1574 рокі. Напісаныя на [[Старабеларуская мова|старабеларускай мове]] з выкарыстаньнем прыказак і прымавак, народных сродкаў гумару і сатыры, яны зьяўляюцца помнікам<ref>Пд. Белазаровіч, С.56.</ref> [[Старабеларуская літаратура|старабеларускай]] [[эпісталярны жанр|эпісталярнай]] літаратуры XVI ст. Тэматыка лістоў — службовыя данясеньні пра ваенна-палітычную сытуацыю на ўсходніх межах краіны. Раскрываецца становішча ў [[Масковія|Маскоўскай дзяржаве]], пляны [[Іван IV|Івана IV]], маскоўска-татарскія зносіны і інш. У некаторых лістах аўтар характарызуе ўнутрыпалітычнае жыцьцё Рэчы Паспалітай, закранае сацыяльныя праблемы. Асобна вылучаюцца лісты да [[Кашталяны троцкія|троцкага кашталяна]] [[Астафей Валовіч|Астафея Валовіча]], у якіх выяўленая асоба аўтара, яго індывідуальны стыль, жыцьцё і побыт [[Служылая шляхта|служылай шляхты]]. Рукапіс, у якім на 96 старонках зьмяшчаліся лісты Кміты-Чарнабыльскага, захоўваўся ў Бібліятэцы Дэпартамэнта Генэральнага штаба ў [[Санкт-Пецярбург|Санкт-Пецярбурзе]] й, імаверна, перададзены ў [[Польшча|Польшчу]] пасьля заключэньня [[Рыская мірная дамова 1921 году|Рыскай дамовы]]<ref>{{Кніга|аўтар = [[Яўхім Карскі|Е. Ѳ. Карскій]]. |частка = |загаловак = Бѣлорусы |арыгінал = |спасылка = http://starieknigi.info/Knigi/K/Karskij_E_F_Belorusy_03_Ocherki_slovesnosti_belorusskogo_plemeni_02_1921.pdf |адказны = |выданьне = |месца =[[Санкт-Пецярбург|Петроградъ]] |выдавецтва = 12-я Государственная Типографія (б. Академіи Наукъ) |год = 1921 |том = ІІІ. Очерки словесности Бѣлорусскаго племени. 2. Старая западно-русская письменность |старонкі = 110—113 |старонак = VIII, 248|сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. Упершыню 28 лістоў у храналягічнай пасьлядоўнасьці за пэрыяд са сьнежня 1573 да канца 1574 году надрукавалі [[лацінка]]й у 1844 годзе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Пжэзьдзецкі|Аляксандар Пжэзьдзецкі|pl|Aleksander Narcyz Przezdziecki}} і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Маліноўскі|Мікалай Маліноўскі|pl|Mikołaj Malinowski}} у зборніку «Zrzódła do dziejów polskich» {{Мова-be|«Крыніцы па гісторыі Польшчы»}}. [[Іван Грыгаровіч]], галоўны рэдактар выданьня «Акты, якія адносяцца к гісторыі Заходняй Расеі», прапанаваў для друку на нарадзе Археаграфічнай камісіі {{Дата ў старым стылі|7 сьнежня|1841|25 лістапада}} году поўны сьпіс лістоў, але ў 3-ім томе зборніка ў 1848 годзе надрукавалі толькі 20 лістоў<ref>{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Протоколы засѣданій Археографической коммиссіи. 1841—1849 г. |арыгінал = |спасылка = http://starieknigi.info/Knigi/A/Arheograficheskaya_komissiya_Protokoly_zasedanij_1841_1849_2.pdf |адказны = |выданьне =Выпускъ второй |месца =[[Санкт-Пецярбург|С.-Петербургъ]] |выдавецтва = Типографія брат. Пантелеевыхъ |год = 1886 |том = |старонкі = 70—74 |старонак = 442 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. [[Аляксандар Коршунаў]] і [[Юльян Пшыркоў]] у 1975 годзе ў зборніку «Помнікі старажытнай беларускай пісьменнасьці» узялі за аснову выданьне ў зборніку «Zrzódła do dziejów polskich» і дапоўнілі дадаткам з выданьня «Актаў». == Сям’я == Філон Кміта быў жанаты з Настасьсяй Гарнастаевай, удавой [[Рыгор Сангушка|Рыгора Сангушкі]]. Другі раз ажаніўся з Соф’яй з Хадкевічаў, дачкой [[Кашталяны віленскія|віленскага кашталяна]] [[Рыгор Хадкевіч|Рыгора Хадкевіча]], зь якой меў сыноў Ерамію і Лазара і дачок Соф’ю і Багдану<ref>{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = «Archiwum domu Sapiehów» |арыгінал = |спасылка = https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/5073/edition/28722/content |адказны = opracował dr. Prochaska, Antoni |выданьне = |месца =[[Львоў|Lwów]] |выдавецтва = Nakładem rodziny z drukarni zakładu narodewego im. Ossolińskich |год = 1892 |том = 1. Listy z lat 1576—1606 |старонкі = 70; 86; 95 |старонак = XXXV; 578|сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. == Кнігапіс == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Журналъ Министерства народнаго просвещенія. Февраль 1842 г. |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = [[Санкт-Пецярбург|Санктпетербургъ]] |выдавецтва = въ типографіи Императорской Академіи наукъ |год = 1842 |том = Часть XXXIII|старонкі = 40—45 (301—306) |старонак = 658 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Zrzódła do dziejów polskich .|арыгінал = |спасылка = https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/4845/edition/8619/content |адказны =wydawane przez M. Malinowskiego i A. Przezdzieckiego |выданьне = |месца =[[Вільня|Wilno]] |выдавецтва = Nakład i druk Józefa Zawadzkiego |год = 1844 |том = II|старонкі = 243—305 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Акты, относящіеся к исторіи Западной Россіи, собранные и изданные Археографическою коммиссіею |арыгінал = |спасылка = https://runivers.ru/lib/book19830/595710/ |адказны = главный редакторъ [[Іван Грыгаровіч|Іоан Григоровичъ]] |выданьне = |месца = [[Санкт-Пецярбург|Санктпетербургъ]] |выдавецтва = Въ типографіи Эдуарда Праца |год = 1848 |том = ІІІ. 1544—1587 |старонкі = 164—177 |старонак = VIII, 317, 17, 14|сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = «Archiwum domu Sapiehów» |арыгінал = |спасылка = https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/5073/edition/28722/content |адказны = opracował {{Артыкул у іншым разьдзеле|Антон Прохаска|dr. Prochaska, Antoni|pl|Antoni Prochaska}} |выданьне = |месца =[[Львоў|Lwów]] |выдавецтва = Nakładem rodziny z drukarni zakładu narodewego im. Ossolińskich |год = 1892 |том = 1. Listy z lat 1576—1606 |старонкі = 2; 7; 55; |старонак = XXXV; 578|сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Помнікі старажытнай беларускай пісьменнасці |арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/none/Pomniki_starazytnaj_bielaruskaj_pismiennasci.html#1 |адказны = укладаньне, уступныя артыкулы й камэнтары [[Аляксандар Коршунаў|А. Ф. Коршунава]]; рэдактар [[Юльян Пшыркоў|Ю. С. Пшыркоў]]. [[Інстытут літаратуры|Інстытут літаратуры імя Якуба Коласа]] |выданьне = |месца = [[Менск|Мінск]] |выдавецтва = [[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год = 1975 |том = |старонкі = 11—110; 161—182;|старонак = 245 |сэрыя = |isbn = |наклад = 3000}} {{слупок-2}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Анталогiя даўняй беларускай лiтаратуры: XI - першая палова XVIII стагоддзя |арыгінал = |спасылка = |адказны = падрыхтавалі: А. І. Богдан і інш. ; навуковы рэдактар [[Вячаслаў Чамярыцкі|В. А Чамярыцкi]] |выданьне = |месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва = [[Беларуская навука (выдавецтва)|Беларуская навука]] |год = 2003 |том = |старонкі = 411—424 |старонак = 1014|сэрыя = |isbn = 985-08-0571-4 |наклад = 3000}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Анталогiя даўняй беларускай лiтаратуры: XI - першая палова XVIII стагоддзя |арыгінал = |спасылка = |адказны = падрыхтавалі: А. І. Богдан і інш. ; навуковы рэдактар [[Вячаслаў Чамярыцкі|В. А Чамярыцкi]] |выданьне = 2-е выд., выпраўленае |месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва = [[Беларуская навука (выдавецтва)|Беларуская навука]] |год = 2005 |том = |старонкі = 411—424 |старонак = 1014|сэрыя = |isbn = 985-08-0664-8 |наклад = 1000}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Старажытная беларуская літаратура (XII—XVII стст.) |арыгінал = |спасылка = https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=21538 |адказны = укладаньне, прадмова, каментар і пераклад [[Іван Саверчанка|Івана Саверчанкі]] |выданьне = |месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва = [[Беларускі кнігазбор]]; [[Харвест]] |год = 2007 |том = |старонкі = 219—225—232 |старонак = 605 |сэрыя = Беларускі кнігазбор: т. 36. Серыя 1, Мастацкая літаратура|isbn = 985-6824-43-5 |наклад = 5000}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Старажытная беларуская літаратура (XII—XVII стст.) |арыгінал = |спасылка = |адказны = укладаньне, прадмова, каментар і пераклад [[Іван Саверчанка|Івана Саверчанкі]] |выданьне = 2-е выданьне |месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва = [[Беларускі кнігазбор]]; [[Харвест]] |год = 2010 |том = |старонкі = 219—225—232 |старонак = 605 |сэрыя = Беларускі кнігазбор: т. 36. Серыя 1, Мастацкая літаратура|isbn = 978-985-6824-43-5 |наклад = 1000}} {{слупок-канец}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{Кніга|аўтар =Асіноўскі, С. |частка = |загаловак = Орша. Залатыя стрэлы на блакітным полі|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = Мінск|выдавецтва = |год = 1997|том = |старонкі = 120-124, 130, 134-135|старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = [[Віктар Белазаровіч|Белазаровіч, В. А.]]|частка = |загаловак = Гістарыяграфія гісторыі Беларусі: вучэб. дапаможнік|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = Гродна|выдавецтва = Установа адукацыі «[[Гарадзенскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Янкі Купалы|Гродзенскі дзярж. ун-т імя Я.Купалы]]»|год = 2006|том = |старонкі = |старонак = 345|сэрыя = |isbn = 985-417-858-7 |наклад = }} * Кміта-Чарнабыльскі // {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * Кміта-Чарнабыльскі // {{Літаратура/ЭГБ|4}} {{слупок-2}} * {{Артыкул|аўтар = [[Іван Саверчанка|Саверчанка, І. ]]|загаловак = Эпісталярная спадчына Філона Кміты-Чарнабыльскага. |спасылка = |мова = |выданьне = [[Беларускі гістарычны часопіс]]|тып = |год = 2006|том = |нумар = 5|старонкі = 29-33}} * {{Артыкул| аўтар = [[Ігар Яршоў]].| загаловак = Ля вытокаў мемуарнага жанру: Лісты Філона Кміты-Чарнабыльскага| спасылка = | мова = | выданьне =[[Роднае слова]] | тып = часопіс | год = 2001| том = | нумар = 10 (166)| старонкі = 16 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = M. M. (Mikołaj Malinowski). | загаловак = Wiadomość o Filonie Kmicie Czarnobylskim. | арыгінал = | спасылка = https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/4845/edition/8619/content | мова = pl| адказны = | аўтар выданьня = wydawane przez M. Malinowskiego i A. Przezdzieckiego | выданьне = «Zrzódła do dziejów polskich» | тып = | месца = [[Вільня|Wilno]] | выдавецтва = Nakład i druk Józefa Zawadzkiego | год = 1844 | выпуск = | том = | нумар = | старонкі = 306—343 | isbn = | issn = }} {{слупок-канец}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кміта-Чарнабыльскі, Філон Сямёнавіч}} [[Катэгорыя:Старосты аршанскія]] [[Катэгорыя:Ваяводы смаленскія]] [[Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай]] 6kwd116vvbvo6z194nt7ryit8nib0ul Удынэзэ Удынэ 0 106646 2694594 2691160 2026-10-03T16:30:13Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2694594 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Удынэзэ |Лягатып = Udinese Calcio logo.svg |ПоўнаяНазва = Udinese Calcio SpA |Заснаваны = 1896 |Горад = [[Удынэ]], [[Італія]] |Стадыён = [[Стадыё Фрыўлі]] |Умяшчальнасьць = 25000 |Прэзыдэнт = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Італіі|УдынэзэЎдыЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Італіі|УдынэзэЎдыСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Італіі|УдынэзэЎды}} |Прыналежнасьць = Італьянскія | pattern_b1 = _udinese2122h | body1 = | pattern_la1 = _udinese2122h | leftarm1 = | pattern_ra1 = _udinese2122h | rightarm1 = | pattern_sh1 = _udinese2122h | shorts1 = | pattern_so1 = _udinese2122h | socks1 = | pattern_b2 = _udinese2122a | body2 = | pattern_la2 = _udinese2122a | leftarm2 = | pattern_ra2 = _udinese2122a | rightarm2 = | pattern_sh2 = _udinese2122a | shorts2 = | pattern_so2 = _udinese2122a | socks2 = 01C3BC | pattern_la3 = _udinese2122t | pattern_b3 = _udinese2122t | pattern_ra3 = _udinese2122t | pattern_sh3 = _udinese2122t | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = 000000 }} «'''Удынэзэ'''» ({{мова-it|Udinese Calcio}}) — італьянскі футбольны клюб з гораду [[Удынэ]]. Клюб быў заснаваны ў 1896 годзе, такім чынам зьяўляючыся другім найстарэйшым клюбам у Італіі пасьля «[[Джэноа Генуя|Джэноа]]». Традыцыйная хатняя форма каманды ёсьць кашуля ў чорна-белую палоску, чорныя шорты й белыя шкарпэткі. Клюб гуляе на «[[Стадыё Фрыўлі]]», які здольны зьмясьціць 41 652 заўзятараў, хоць у цяперашні час гэты паказчык абмяжоўваецца да 30 900. Клюб мае сваё [[лічбавае тэлебачаньне]], якое вяшчае ў рэгіёне [[Фрыўлі-Вэнэцыя-Джулія]]. Клюб мае вялікую колькасьць прыхільнікаў ва [[Фрыўлі]] й прылеглых раёнах. == Гісторыя == === Раньнія гады === «Удынэзэ» быў заснаваны ў 1896 годзе годзе як частка [[Удынэскае грамадзтва гімнастыкі і фэхтаваньня|Удынэскага грамадзтва гімнастыкі й фэхтаваньня]]. У сваім першым годзе, клюб перамог у розыгрышы трафэю «Torneo FNGI» ў [[Трэвіза]] зьбіўшы «[[Фэрара (футбольны клюб)|Фэрару]]» зь лікам 2:0, аднак гэты тытул не прызнаецца ў якасьці афіцыйнага. 5 ліпеня 1911 году некаторыя гімнасты «Ўдынэзэ» на чале зь [[Люіджы Даль Дана]], заснавалі клюб «Удынэзэ», які далучыўся да [[Італьянская фэдэрацыя футболу|Італьянскай фэдэрацыі футболу]]. Новая каманда дэбютавала ў таварыскім матчы супраць «Ювэнтус Пальманова», і перамагла зь лікам 6:0. Толькі ў 1912—1913 гадох «Удынэзэ» ўпершыню прыняў удзел у чэмпіянаце пад эгідай італьянскай футбольнай асацыяцыі. У гэтым годзе яны былі залічаны ў турнір «Campionato Veneto di Promozione», які складаўся ўсяго з трох камандаў (астатнімі былі «Пэтрарка» й «[[Падуя (футбольны клюб)|Падуя]]»). З двума перамогамі супраць «Падуі» (3:1 і 5:0), Удынэзэ скончыў турнір на другім месцы, прапусьціўшы наперад «Пэтрарку» й прабіўшыся, такім чынам, у лігу «Prima Categoria». У «Prima Categoria», Удынэзэ ня здолеў выйсьці на нацыянальны ўзровень. === 1920-я гады === [[Чэмпіянат Італіі па футболе 1920—1921 гадоў|Сэзон 1920—1921 гадоў]], які скончыўся для клюбу няўдала ў «Eliminatoria Veneta», быў незабыўны, бо менавіта ў ім за клюб дэбютаваў [[Джына Бэльлёта]], які па-ранейшаму зьяўляецца гульцом, які адгуляў найбольшую колькасьць сэзонаў за клюб, то бок 17. У 1922 годзе, «Удынэзэ», скарыстаўшыся адсутнасьцю мацнейшых на той час клюбаў краіны ў розыгрышу першага [[Кубак Італіі па футболе|Кубка Італіі]], дасягнуў фіналу нацыянальнага кубка, дзе саступіў клюбу «Вада» зь лікам 1:0. У лізе, тым годам, «Удынэзэ» заняў другое месца ў сваёй кваліфікацыйнай групе «Girone Eliminatorio Veneto», што дазволіла яну застацца ў вышэйшым дывізіёне на наступны сэзон, нягледзячы на рэфармаваньне чэмпіянату, якое прывяло да скарачэньня колькасьці камандаў. [[Чэмпіянат Італіі па футболе 1922—1923 гадоў|Сэзон 1922—1923 гадоў]] быў катастрафічным для клюбу, бо яны занялі ў сваёй групе апошняй месца й вылецелі ў другі дывізіён. Да таго ж каманда рызыкавала ў 1923 годзе быць ліквідаванай з-за запазычанасьці. 24 жніўня 1923 году клюб «Удынэзэ» быў вылучаны з «Удынэзэ Фрыўлі», і клюб быў вымушаны стварыць бюджэт. На шчасьце, уся [[пазыка]] была выплачаная прэзыдэнтам клюбу Алясандра Дэль Торса пасьля продажу ім некаторых сваіх карцінаў. Такім чынам клюб здолеў заявіцца ў другі дывізіён, у якім у выніку заняў чацьвёртае месца на наступны год. == Склад == : ''Актуальны на 19 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|4|Q19862001|ПА|}} {{Гулец1|5|Q31981|Аб|}} {{Гулец1|6|Q99231391|ПА|}} {{Гулец1|7|Q122874530|Нап|}} {{Гулец1|8|Q16633144|ПА|капітан}} {{Гулец1|9|Q28465214|Нап|}} {{Гулец1|10|Q28974273|Нап|}} {{Гулец1|11|Q18044346|Аб|}} {{Гулец1|13|Q110984652|Аб|}} {{Гулец1|14|Q110714297|Аб|}} {{Гулец1|15|Q51339710|Нап|}} {{Гулец1|16|Q130385243|Аб|}} {{Гулец1|20|Q122037096|ПА|}} {{Гулец1|23|Q18589243|Аб|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|24|Q28059306|ПА|}} {{Гулец1|27|Q2057994|Аб|}} {{Гулец1|28|Q42907495|Аб|}} {{Гулец1|30|Q36641637|ПА|}} {{Гулец1|32|Q51796228|ПА|}} {{Гулец1|38|Q118414966|ПА|}} {{Гулец1|40|Q66700393|Бр|}} {{Гулец1|41|Q113170833|Бр|}} {{Гулец1|45|Q140855766|Нап|}} {{Гулец1|46|Q115186979|ПА|}} {{Гулец1|59|Q108616460|Аб|}} {{Гулец1|77|Q30103130|Аб|}} {{Гулец1|91|Q121086658|Нап|}} {{Гулец1|93|Q941852|Бр|}} {{Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.udinese.it/ Афіцыйны сайт] * [http://udinese-calcio.ru/ Расейскамоўны сайт заўзятараў клюбу] {{Сэрыя А}} [[Катэгорыя:Удынэ]] [[Катэгорыя:Удынэзэ Удынэ]] 4akfbs615hqgf1wcxb7r3ted2yq99zf Гештаўты 0 107410 2694715 2691508 2026-10-03T21:50:04Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694715 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Гештаўты |Лацінка = Hieštaŭty / Gieštaŭty |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Гештаўтаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]] |Раён = [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскі]] |Сельсавет = [[Больціскі сельсавет|Больціскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 53 |Шырата хвілінаў = 56 |Шырата сэкундаў = 39.2 |Даўгата градусаў = 25 |Даўгата хвілінаў = 4 |Даўгата сэкундаў = 48.6 |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Ге́штаўты'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}}</ref> — [[хутар]] у [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Дзітва|Дзітвы]]. Уваходзяць у склад [[Больціскі сельсавет|Больціскага сельсавету]] [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Гестаўт}} Гасьцівалд або Гісталд, пазьней [[Гаштольд (імя)|Гаштальд]], Гестальда, Гестальт або Гестаўт (Gastivald, Gistald, Gastold<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.</ref>, Gestaldo<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/gestaldo Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Gestaldo], MyHeritage</ref>, Gestalt<ref>[https://lastnames.myheritage.com/last-name/gestalt Origin and meaning of the Gestalt last name], MyHeritage</ref>, Gestaut<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/gestaut Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Gestaut], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gastivald%2C+Gistald%2C+Castald#v=snippet&q=Gastivald%2C%20Gistald%2C%20Castald&f=false S. 605].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гаст|-гаст- (-каст-, -гест-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гасьціла]], [[Гестар]], [[Каштарт]]; германскія імёны Gastila, Gaster, Kastert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага gasts 'госьць, вандроўнік', а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Адпаведнасьць імя Гейстаўт германскаму імю Gistald сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Больціскі сельсавет}} {{Вярэнаўскі раён}} [[Катэгорыя:Больціскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну]] 9as9tb0qzuen5hbo4qg9l3e6hxilm8t Любянцы 0 107459 2694663 2461503 2026-10-03T20:21:17Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694663 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Любянцы |Лацінка = Lubiancy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любянцаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]] |Раён = [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскі]] |Сельсавет = [[Доціскі сельсавет|Доціскі]] |Пасялковы савет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Паштовыя індэксы = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 7 |Шырата сэкундаў = 10.2 |Даўгата градусаў = 24 |Даўгата хвілінаў = 54 |Даўгата сэкундаў = 34.2 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Любя́нцы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Радунька|Радунькі]]. Уваходзяць у склад [[Доціскі сельсавет|Доціскага сельсавету]] [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любень}} Любін або Любен (Lubin, Luben) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Lubin%2C+Luben#v=snippet&q=Lubin%2C%20Luben&f=false S. 1022].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любш]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Lubisch, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Доціскі сельсавет}} {{Вярэнаўскі раён}} [[Катэгорыя:Доціскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну]] kheix4g7beeqb6v8vg4d6xxozvun5i1 Міхал Жыгімонтавіч 0 116123 2694640 2537944 2026-10-03T20:03:33Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694640 wikitext text/x-wiki {{Манарх | Імя = Міхал Жыгімонтавіч | Лацінка = Michał Žygimontavič | Варыянт імя = | Тытул = | Жанчына = | Партрэт = Michał Žygimontavič. Міхал Жыгімонтавіч (XIX).jpg | Памер = | Апісаньне = Міхал Жыгімонтавіч | Пасада = Князь | Пачатак тэрміну = | Канец тэрміну = | Каранацыя = | Папярэднік = | Наступнік = | Пасада2 = | Пачатак тэрміну2 = | Канец тэрміну2 = | Каранацыя2 = | Папярэднік2 = | Наступнік2 = | Пасада3 = | Пачатак тэрміну3 = | Канец тэрміну3 = | Каранацыя3 = | Папярэднік3 = | Наступнік3 = | Пасада4 = | Пачатак тэрміну4 = | Канец тэрміну4 = | Каранацыя4 = | Папярэднік4 = | Наступнік4 = | Імя пры нараджэньні = | Дата нараджэньня = 1380-я г. | Месца нараджэньня = | Дата сьмерці = 1451 або 1452 | Месца сьмерці = | Дата пахаваньня = | Месца пахаваньня = | Нашчадкі = | Каралеўскі дом = | Дынастыя = [[Гедзімінавічы]] | Каралеўскі гімн = | Каралеўскі дэвіз = | Муж = | Жонка = | Жонкі = | Cужэнец = | Бацька = [[Жыгімонт Кейстутавіч]] | Маці = | Сайт = }} '''Міхал Жыгімонтавіч''' (''Міхайла Жыгімонтавіч'', ''Баляслаў''; 1380-я — 1451 або 1452) — князь у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Жыгімонт}} Зігімунд, Зігімунт, Зігісмунд або Зігісмонд, пазьней Зыгмунд, Зыгмант або Жыгмант (Sigimund, Sigimunt, Sigismund, Sigismondus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 198.</ref>, Siegmund, Zygmont<ref name="SEMSNO-1997-179">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 179.</ref>, Żygmont<ref name="SEMSNO-1997-179"/>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Sigimund%2C+Sigimunt%2C+Sigismund%2C+Siegmund+#v=snippet&q=Sigimund%2C%20Sigimunt%2C%20Sigismund%2C%20Siegmund&f=false S. 1330].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Зіга (імя)|сіг- (зыг-, зег-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Зігібут]], [[Зыгел]], [[Зыгер]]; германскія імёны Sigibot, Sigel, Siger) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] sigus 'перамога'<ref name="Dajlida-2019-18">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Скірмант|Скірмунт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sciremunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref name="Dajlida-2019-18"/>. Такім парадкам, імя Жыгімонт азначае «перамога гарлівасьці»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Адпаведнасьць імя Жыгімонт германскаму імю Sigimund сьцьвердзілі францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>, і амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Michayłuszko Żygimontowicz'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 157.</ref>; ''князь Михайло Жигимонтовичь'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 86.</ref>. == Біяграфія == Сын вялікага князя [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] ад ягонай першай жонкі, дачкі князя Андрэя Адзінцэвіча. У 1390 годзе разам з бацькам і іншымі быў аддадзены [[Вітаўт]]ам у заклад да [[крыжакі|крыжакоў]] за падтрымку яго ў барацьбе за велікакняскі пасад. Калі Вітаўт не стрымаў слова і склаў зь [[Ягайла]]м [[Востраўскае пагадненьне|Востраўскае пагадненьне]] 1392 году, ён і іншыя закладнікі былі зьняволеныя крыжакамі і пасаджаны ў вязьніцу. З 1398 году ён ізноў у Вялікім Княстве Літоўскім, дзе ажаніўся з Ганнай, дачкой плоцкага князя Земавіта. У 1427—1429 гадох знаходзіўся пры двары вялікага магістра Нямецкага ордэну. З 1434 году, калі ягоны бацька заняў велікакняскі пасад, знаходзіўся пры ім, быў прызначаны камандуючым войскамі, што выступілі супраць Сьвідрыгайлы, і 1 верасьня 1435 году атрымаў над ім перамогу пад [[Вількамір]]ам, заняў [[Ворша|Воршу]], узяў у аблогу [[Віцебск]] і [[Полацак]]. Атрымаў у валоданьне [[Слуцак]], [[Хоўхла|Хоўхлу]], [[Слонім]], землі на Падляшшы. Па забойстве ягонага бацькі, у сакавіку 1440 году, некаторыя фэадалы, у асноўным на [[Жамойць|Жамойці]], падтрымалі ягоную кандыдатуру на велікакняскі пасад, але ў 1440 году вялікім князем быў абраны [[Казімер Ягелончык|Казімер Ягайлавіч]], і ў мэтах прадухіленьня паўстаньняў іншых прэтэндэнтаў на вялікакняскі пасад, а таксама магчымага паўстаньня жамойтаў на чале зь Міхалам, Казімер пайшоў на пацьвярджэньне ранейшых прывілеяў Жамойцкай зямлі. Паводле «Хронікі Быхаўца», Казімер, умацаваўшыся на велікакняскім пасадзе, падараваў Міхалу Жыгімонтавічу Бельск, Сураж, Клецак, Койданаў, Бранск і Старадуб. У 1439 годзе Міхал Жыгімонтавіч заснаваў ў Койданаве касьцёл Сьвятой Ганны, які існуе і цяпер<ref>Валахановіч А. Міхаіл Жыгімонтавіч. // {{Літаратура/Памяць/Койданаўскі раён|к}} С. 77-78.</ref>. У [[Клецак|Клецку]] ён задумаў змову супраць вялікага князя Казімера, у якой удзельнічалі таксама князі Валожынскія, але яна была раскрытая. Паводле іншых крыніц, Міхал Жыгімонтавіч па абраньні Казімера вялікім князем выехаў да сваякоў у Мазовію за падтрымкай у барацьбе супраць яго, потым у [[Малдова|Малдову]], а пазьней да хана Сэід-Агмэда. У пачатку 1449 году Міхал Жыгімонтавіч з татарскім войскам на кароткі час захапіў у Вялікага Княства Літоўскага Севершчыну і Кіеў<ref>Пазднякоў В. Міхаіл Жыгімонтавіч // {{Літаратура/ЭГБ|5к}} С. 213.</ref>. Потым шукаў падтрымкі ў [[Масква|Маскве]], але там быў зьняволены і, паводле некаторых зьвестак, каля 1452 году атручаны. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/Памяць/Койданаўскі раён}} * {{Літаратура/ЭГБ|5к}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons|Category:Michael Žygimantaitis}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Міхал Жыгімонтавіч}} [[Катэгорыя:Асобы Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] 45rqch3km15pz7xnmacnb4act3nshas 2694641 2694640 2026-10-03T20:03:53Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694641 wikitext text/x-wiki {{Манарх | Імя = Міхал Жыгімонтавіч | Лацінка = Michał Žygimontavič | Варыянт імя = | Тытул = | Жанчына = | Партрэт = Michał Žygimontavič. Міхал Жыгімонтавіч (XIX).jpg | Памер = | Апісаньне = Міхал Жыгімонтавіч | Пасада = Князь | Пачатак тэрміну = | Канец тэрміну = | Каранацыя = | Папярэднік = | Наступнік = | Пасада2 = | Пачатак тэрміну2 = | Канец тэрміну2 = | Каранацыя2 = | Папярэднік2 = | Наступнік2 = | Пасада3 = | Пачатак тэрміну3 = | Канец тэрміну3 = | Каранацыя3 = | Папярэднік3 = | Наступнік3 = | Пасада4 = | Пачатак тэрміну4 = | Канец тэрміну4 = | Каранацыя4 = | Папярэднік4 = | Наступнік4 = | Імя пры нараджэньні = | Дата нараджэньня = 1380-я г. | Месца нараджэньня = | Дата сьмерці = 1451 або 1452 | Месца сьмерці = | Дата пахаваньня = | Месца пахаваньня = | Нашчадкі = | Каралеўскі дом = | Дынастыя = [[Гедзімінавічы]] | Каралеўскі гімн = | Каралеўскі дэвіз = | Муж = | Жонка = | Жонкі = | Cужэнец = | Бацька = [[Жыгімонт Кейстутавіч]] | Маці = | Сайт = }} '''Міхал Жыгімонтавіч''' (''Міхайла Жыгімонтавіч'', ''Баляслаў''; 1380-я — 1451 або 1452) — князь у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Жыгімонт}} Зігімунд, Зігімунт, Зігісмунд або Зігісмонд, пазьней Зыгмунд, Зыгмант або Жыгмант (Sigimund, Sigimunt, Sigismund, Sigismondus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 198.</ref>, Siegmund, Zygmont<ref name="SEMSNO-1997-179">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 179.</ref>, Żygmont<ref name="SEMSNO-1997-179"/>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Sigimund%2C+Sigimunt%2C+Sigismund%2C+Siegmund+#v=snippet&q=Sigimund%2C%20Sigimunt%2C%20Sigismund%2C%20Siegmund&f=false S. 1330].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Зіга (імя)|сіг- (зыг-, зег-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Зігібут]], [[Зыгел]], [[Зыгер]]; германскія імёны Sigibot, Sigel, Siger) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] sigus 'перамога'<ref name="Dajlida-2019-18">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Скірмант|Скірмунт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sciremunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref name="Dajlida-2019-18"/>. Такім парадкам, імя Жыгімонт азначае «перамога гарлівасьці»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Адпаведнасьць імя Жыгімонт германскаму імю Sigimund сьцьвердзілі францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>, і амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Michayłuszko Żygimontowicz'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 157.</ref>; ''князь Михайло Жигимонтовичь'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 86.</ref>. == Біяграфія == Сын вялікага князя [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] ад ягонай першай жонкі, дачкі князя Андрэя Адзінцэвіча. У 1390 годзе разам з бацькам і іншымі быў аддадзены [[Вітаўт]]ам у заклад да [[крыжакі|крыжакоў]] за падтрымку яго ў барацьбе за велікакняскі пасад. Калі Вітаўт не стрымаў слова і склаў зь [[Ягайла]]м [[Востраўскае пагадненьне|Востраўскае пагадненьне]] 1392 году, ён і іншыя закладнікі былі зьняволеныя крыжакамі і пасаджаны ў вязьніцу. З 1398 году ён ізноў у Вялікім Княстве Літоўскім, дзе ажаніўся з Ганнай, дачкой плоцкага князя Земавіта. У 1427—1429 гадох знаходзіўся пры двары вялікага магістра Нямецкага ордэну. З 1434 году, калі ягоны бацька заняў велікакняскі пасад, знаходзіўся пры ім, быў прызначаны камандуючым войскамі, што выступілі супраць Сьвідрыгайлы, і 1 верасьня 1435 году атрымаў над ім перамогу пад [[Вількамір]]ам, заняў [[Ворша|Воршу]], узяў у аблогу [[Віцебск]] і [[Полацак]]. Атрымаў у валоданьне [[Слуцак]], [[Хоўхла|Хоўхлу]], [[Слонім]], землі на Падляшшы. Па забойстве ягонага бацькі, у сакавіку 1440 году, некаторыя фэадалы, у асноўным на [[Жамойць|Жамойці]], падтрымалі ягоную кандыдатуру на велікакняскі пасад, але ў 1440 году вялікім князем быў абраны [[Казімер Ягелончык|Казімер Ягайлавіч]], і ў мэтах прадухіленьня паўстаньняў іншых прэтэндэнтаў на вялікакняскі пасад, а таксама магчымага паўстаньня жамойтаў на чале зь Міхалам, Казімер пайшоў на пацьвярджэньне ранейшых прывілеяў Жамойцкай зямлі. Паводле «Хронікі Быхаўца», Казімер, умацаваўшыся на велікакняскім пасадзе, падараваў Міхалу Жыгімонтавічу Бельск, Сураж, Клецак, Койданаў, Бранск і Старадуб. У 1439 годзе Міхал Жыгімонтавіч заснаваў ў Койданаве касьцёл Сьвятой Ганны, які існуе і цяпер<ref>Валахановіч А. Міхаіл Жыгімонтавіч. // {{Літаратура/Памяць/Койданаўскі раён|к}} С. 77-78.</ref>. У [[Клецак|Клецку]] ён задумаў змову супраць вялікага князя Казімера, у якой удзельнічалі таксама князі Валожынскія, але яна была раскрытая. Паводле іншых крыніц, Міхал Жыгімонтавіч па абраньні Казімера вялікім князем выехаў да сваякоў у Мазовію за падтрымкай у барацьбе супраць яго, потым у [[Малдова|Малдову]], а пазьней да хана Сэід-Агмэда. У пачатку 1449 году Міхал Жыгімонтавіч з татарскім войскам на кароткі час захапіў у Вялікага Княства Літоўскага Севершчыну і Кіеў<ref>Пазднякоў В. Міхаіл Жыгімонтавіч // {{Літаратура/ЭГБ|5к}} С. 213.</ref>. Потым шукаў падтрымкі ў [[Масква|Маскве]], але там быў зьняволены і, паводле некаторых зьвестак, каля 1452 году атручаны. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Памяць/Койданаўскі раён}} * {{Літаратура/ЭГБ|5к}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Міхал Жыгімонтавіч}} [[Катэгорыя:Асобы Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] rohcxcb2lxmhi5dsukjcd95ukdmfl3q Крыс Смолінг 0 120100 2694598 2622581 2026-10-03T16:37:03Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2694598 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Крыстафэр Лойд Смолінг''' ({{мова-en|Christopher Lloyd Smalling}}; {{Н}} 22 лістапада 1989 году, [[Лёндан]], [[Ангельшчына]]) — ангельскі футбаліст, які выступае за партугальскі клюб «[[Порту (футбольны клюб)|Порту]]». Былы гулец нацыянальнай [[Мужчынская зборная Ангельшчыны па футболе|зборнай Ангельшчыны]] на пазыцыі абаронцы. Ягоны пераход у «Манчэстэр Юнайтэд» з «[[Фулгэм (футбольны клюб)|Фулгэму]]» адбыўся летам 2010 году. У складзе зборнай дэбютаваў у 2010 годзе. == Біяграфія == Крыс нарадзіўся ў [[Грынўіч]]ы, [[Лёндан]]. Ва ўзросьце 9 гадоў пачаў гуляць за футбольную каманду «Ўолерслэйд Бойс». == Нацыянальная зборная == 13 лістапада 2010 году Смолінг быў выкліканы ў першую [[Мужчынская зборная Ангельшчыны па футболе|зборную Ангельшчыны]] на таварыскі матч супраць [[Мужчынская зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]], які прайшоў 17 лістапада<ref>[http://www.thefa.com/England/News/match-centre/2010/EnglandvFrance/Previews/Squad-named Capello names squad]. TheFA.com</ref>. == Дасягненьні == '''«Манчэстэр Юнайтэд»''': * [[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе|Чэмпіён Ангельшчыны]]: 2011, 2013 * Уладальнік [[Кубак Ангельшчыны па футболе|Кубка Ангельшчыны]]: 2016 * Уладальнік [[Кубак футбольнай лігі Ангельшчыны|Кубка футбольнай лігі]]: 2017 * Уладальнік [[Супэркубак Ангельшчыны па футболе|Супэркубка Ангельшчыны]]: 2010, 2011, 2013 * Пераможца [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]]: 2017 '''«Рома»''': * Пераможца [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Лігі канфэрэнцыяў]]: 2022 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team/Chris-Smalling.aspx Профіль на сайце «Манчэстэр Юнайтэд»] * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} * {{Worldfootball}} {{Навігацыйная група |назоў = Смолінг у складзе [[Зборная Ангельшчыны па футболе|зборнай Ангельшчыны]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Ангельшчына}}; |Ангельшчына на ЧС-2014 |Ангельшчына на ЧЭ-2016 }} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Смолінг, Крыс}} [[Катэгорыя:Ангельскія футбалісты]] d19gljsltgf4504ep090bnzx4r06lw4 Давід Аляба 0 125120 2694593 2673208 2026-10-03T16:28:24Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2694593 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Давід Алятакунба Аляба''' ({{мова-de|David Olatokunbo Alaba}}; {{Н}} 24 чэрвеня 1992 году, [[Вена]], [[Аўстрыя]]) — аўстрыйскі футбаліст нігерыйска-філіпінскага паходжаньня, які выступае за італьянскі клюб «[[Удынэзэ Удынэ|Удынэзэ]]» і нацыянальную [[Мужчынская зборная Аўстрыі па футболе|зборную Аўстрыі]] на пазыцыі паўабаронцы. == Кар’ера == === Клюбная === Давід Аляба пачаў сваю кар’еру ў юнацкай камандзе [[вена|венскай]] «[[Аўстрыя Вена|Аўстрыі]]». Ужо ў 2008 годзе Аляба заслужыў месца на лаўцы запасных аўстрыйскага клюбу. Правёўшы 5 матчаў за рэзэрвовы склад «Аўстрыі», улетку таго ж году Давід перабраўся ў мюнхэнскую «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыю]]». У [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе 2009—2010 гадоў|сэзоне 2009—2010 гадоў]] Аляба ўпершыню трапіў у склад рэзэрвовай каманды зь [[Мюнхэн]]а, дэбютаваўшы ў ейным складзе ў жніўні 2009 году ў матчы Трэцяй лігі супраць [[дрэздэн]]скага «[[Дынама Дрэздэн|Дынама]]». 29 жніўня таго ж году Давід забіў свой ​​першы гол у складзе рэзэрвістаў «Баварыі». У студзені 2010 году Давід стаў прыцягвацца да трэніровак асновы мюнхэнскага клюбу. 10 лютага Аляба дэбютаваў у асноўным складзе «Баварыі», выйшаўшы на поле на 59-й хвіліне матчу на Кубак Нямеччыны супраць «[[Гройтэр Фюрт]]», замяніўшы на полі [[Крыстыян Лель|Крыстыяна Леля]]. === Міжнародная === Давід Аляба дэбютаваў у складзе [[Мужчынская зборная Аўстрыі па футболе|зборнай Аўстрыі]] 14 кастрычніка 2009 году ў матчы адборачнага цыклю на [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|чэмпіянат сьвету 2010 году]] супраць [[Мужчынская зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]], выйшаўшы на замену на 79-й хвіліне замест [[Крыстыян Фукс|Крыстыяна Фукса]]. == Дасягненьні == '''«Баварыя»''': * [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2010, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 * Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2010, 2013, 2014, 2016, 2019, 2020 * Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2010, 2012, 2016, 2018, 2020 * Пераможца [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]]: 2013, 2020 * Уладальнік [[Супэркубак УЭФА|Супэркубка УЭФА]]: 2013, 2020 * Пераможца [[Кллюбны чэмпіянат сьвету па футболе|клюбнага чэмпіянату сьвету]]: 2013, 2020 '''«Рэал»''': * [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе|Чэмпіён Гішпаніі]]: 2022, 2024 * Уладальнік [[Кубак Гішпаніі па футболе|Кубка Гішпаніі]]: 2023 * Уладальнік [[Супэркубак Гішпаніі па футболе|Супэркубка Гішпаніі]]: 2022 * Пераможца [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]]: 2022, 2024 * Уладальнік [[Супэркубак УЭФА|Супэркубка УЭФА]]: 2022 * Пераможца [[Кллюбны чэмпіянат сьвету па футболе|клюбнага чэмпіянату сьвету]]: 2022 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.fcbayern.telekom.de/de/mannschaften/profis/00382.php Профіль на афіцыйным сайце «Баварыі Мюнхэн»] * [http://www.national-football-teams.com/player/33959.html Статыстыка] на National Football Teams * [https://web.archive.org/web/20100619003909/http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=118444 Статыстыка] на ESPN * [http://www.soccerway.com/players/david-alaba/35795/ Профіль] на Soccerway {{Навігацыйная група |назоў = Аляба ў складзе [[Зборная Аўстрыі па футболе|зборнай Аўстрыі]] на [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Аўстрыя}}; |Аўстрыя на ЧЭ-2016 |Аўстрыя на ЧЭ-2020 |Аўстрыя на ЧС-2026 }} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Аляба, Давід}} [[Катэгорыя:Аўстрыйцы афрыканскага паходжаньня]] [[Катэгорыя:Аўстрыйскія футбалісты]] 1yvkpiw38g09w4ge6zs0qx0zh1d9k47 Паганскія гаворкі з Нараву 0 133679 2694756 2693786 2026-10-04T09:57:22Z ~2026-53165-93 100487 2694756 wikitext text/x-wiki [[Файл:Vistula river map.png|значак|Рака [[Нараў]] (на поўдзень ад [[Беласток]]у) у вадазборы [[Вісла|Віслы]]]] '''«Паганскія гаворкі з [[Нараў|Нараву]]»''' ({{Мова-pl|Pogańske gwary z Narewu|скарочана}}; гэтак званы «''[[Яцьвягі|Яцьвяскі]] слоўнік''») — гіпатэтычны рукапіс перакладу на [[Польская мова|польскую мову]] словаў «мясцовага дыялекту», нібы знойдзены грамадзянінам [[СССР]] Вячаславам Зінавым у 1978 року на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] у паўночнай частцы [[Белавеская пушча|Белавескае пушчы]]. Пазьней у асяродзьдзі афіцыйнай савецкай лінгвістыкі (дзе ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] ўсяляк [[прапаганда]]валася [[Балтыстыка|балтыстыка]], у выніку чаго [[Летувіская мова|летувіскамоўны]] [[Віленскі ўнівэрсытэт]] стаў ''«раем для [[балты]]йскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>) зьявілася сьцьверджаньне, што невядомая мова належыць да [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]]. Разам з тым, не захавалася ані самога арыгінальнага рукапісу, ані ягоных здымкаў (хоць гісторыя зь ім мела месца ўжо ў часе шырокага бытаваньня фатаграфічнай тэхнікі). [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]]): глыбокія адрозьненьні ў генафондзе [[беларусы|беларусаў]] і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]] Паводле французскага лінгвіста [[Даніэль Пэты|Даніэля Пэты]], каб разьвеяць падазрэньні ў тым, што слоўнік ёсьць сучаснай падробкай, трэба было б атрымаць доступ да арыгінальнага сшытка Зінава, знайсьці і апытаць самога капіявальніка, а таксама сабраць максымум зьвестак пра матэрыяльную перадачу (перапісваньне) тэксту арыгінальнага рукапісу. Ён жа канстатуе, што навукоўцы неахвотна браліся за вывучэньне матэрыялу з прычыны праблемнай гісторыі рукапісу<ref>Petit D. William R. Schmalstieg. Studies in Old Prussian // Acta Linguistica Lithuanica. Т. LXXII, 2015. P. 267.</ref>. == Гісторыя знаходкі == Як сьцьвярджаецца, у 1978 року малады [[берасьце]]йскі аматар-калекцыянэр Вячаслаў Зінаў у часе вандроўкі па [[Белавеская пушча|Белавескай пушчы]] трапіў на [[хутар]] ля даўняга мястэчка [[Новы Двор (Сьвіслацкі раён)|Новага Двара]] (на захад ад вёсак [[Роўбіцк]]у і [[Крыніца (Пружанскі раён)|Крыніцы]] [[Пружанскі раён|Пружанскага раёну]]). Тут ён нібы купіў у жыхара хутара [[малітоўнік]] на [[Лаціна|лаціне]], у канцы якога было ўплецена некалькі рукапісных аркушаў пад назвай «Pogańske gwary z Narewu». Зацікавіўшыся, ён перапісаў увесь зьмест рукапісу ў сшытак і спрабаваў высьветліць, зь якой мовы зьдзейсьнены пераклад на польскую, аднак беспасьпяхова. Кніга з арыгінальнымі аркушамі нібы была страчаная ў час службы Вячаслава ў войску. Паводле ягоных бацькоў, яны выкінулі яе ў сьметніцу разам зь іншымі прадметамі з сынавае калекцыі. Вячаслаў Зінаў, адслужыўшы, падаў свой сшытак зь перапісанымі словамі ў [[Віленскі ўнівэрсытэт]]. <gallery caption="Здымкі запісаў, зробленых Зінавым" widths=215 heights=180 class="center"> Польска-"яцвяжскі" слоўнік.jpg|Старонка 1 Польска-"яцвяжскі" слоўнік, ч. 2.jpg|Старонка 2 Польска-"яцвяжскі" слоўнік, ч. 3.jpg|Старонка 3 </gallery> == Вывучэньне зьместу == [[Файл:Lithuanian language in the 16th century.png|значак|Складзеная Зінкявічусам<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių tautos kilmė. — Vilnius, 2005. P. 230.</ref> тэндэнцыйная (без паданьня хоць-якога навуковага абгрунтаваньня) мапа «Летувіская мова ў XVI стагодзьдзі», арэал якой на поўдні аўтар пашырае як раз да Нараву]] Па вывучэньні тэксту летувіскі [[Балтыстыка|балтыст]] [[Зіґмас Зінкявічус]] (якога крытыкуюць за зьмешваньне навуковага дасьледаваньня зь летувіскім нацыяналізмам<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>) абвясьціў, што схіляецца да думкі, што рукапіс зьмяшчае словы нейкае [[Балтыйскія мовы|балтыйскае мовы]] зь перакладам іх на [[Польская мова|польскую]]. Зінкявічус выказаў думку, што складальнік слоўніку быў каталіком (словы запісаныя ў лацінскім малітоўніку і ахарактарызаваныя як «паганскія гаворкі»<ref name="zigmas5">{{Артыкул| аўтар = [[Зігмас Зінкявічус|Зинкявичус З.]]| загаловак = Польско-ятвяжский словарик?| спасылка = http://www.inslav.ru/images/stories/books/BSI1983(1984).pdf| мова = ru| выданьне = Балто-славянские исследования 1983| месца = Москва| выдавецтва = Наука| год = 1984| том = 4| старонкі = 5}}</ref>), верагодна мясцовым (наяўнасьць беларускіх элемэнтаў у польскай частцы: ''bieły'' замест ''biały'', ''buśieł'' замест ''bocian'', ''lisa'' замест ''lis'', ''zmija'' замест ''gadzina'' ды інш.<ref name="zigmas5" />). Рукапіс складаўся з 6 або 7 аркушаў у канцы кнігі, назву якое высьветліць няма магчымасьці. Частка літараў у слоўніку выцьвелі, і з гэтае прычыны Вячаслаў Зінаў перапісаў яго ў свой сшытак максымальна дакладна, у некаторых выпадках замяняючы літару ''ʃ'' на ''s'' у вядомых яму словах польскай мовы<ref name="zigmas45">{{Артыкул| аўтар = [[Зігмас Зінкявічус|Зинкявичус З.]]| загаловак = Польско-ятвяжский словарик?| спасылка = http://www.inslav.ru/images/stories/books/BSI1983(1984).pdf| мова = ru| выданьне = Балто-славянские исследования 1983| месца = Москва| выдавецтва = Наука| год = 1984| том = 4| старонкі = 4—5}}</ref>. У часопісе «Балтыстыка» Зінкявічус апублікаваў водгук маскоўскага балтыста [[Уладзімер Тапароў|Тапарова]] — якога (разам зь ягоным настаўнікам [[Алег Трубачоў|Трубачовым]], што пачынаў сваю кар’еру савецкім [[прапаганда|прапагандыстам]]) крытыкуюць за невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref>Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref> — з характарыстыкай рукапісу як «бясспрэчна сапраўднага і арыгінальнага»<ref>[[Наша слова]]. [https://pawet.net/ns/2018/34/%E2%84%96_34_(1393).html № 34 (1393), 22 жніўня 2018 г.]</ref>. На цяперашні час асноўны аргумэнт супраць сьвядомай фальсыфікацыі слоўніка з боку самога Зінава — гэта тое, што «гіпатэтычны фальсыфікатар мусіў быць геніяльным балта-славянскім дыялектолягам»<ref>Witczak K. T. «The Pagan dialects from Narew» in the light of Yatvingian onomastic remnants // Baltic from an Indo-European perspective. 2015. P. 43—44.</ref>. == Апісаньне == Гіпатэтычны слоўнік зьмяшчае 215 словаў і абвяшчаецца адзіным пісьмовым помнікам балтыйскае гаворкі ў басэйне [[Нараў|Нараву]]<ref name="zigmas5" />. Летувіскі балтыст Зіґмас Зінкявічус апублікаваў яго поўны зьмест у 1984 року ў шторочніку «Балто-славянские исследования». Ён ня здолеў прыйсьці да канчатковае высновы наконт таго, якая менавіта мова зафіксаваная слоўнікам, вылучыўшы тры вэрсіі: * мова найбольш аддаленага племені старажытных яцьвягаў — [[Паляксане|паляксанаў]]. На карысьць гэтае вэрсіі сьведчыць наяўнасьць адрознай ад іншых балтыйскіх моваў лексыкі, напрыклад: ''Pjarku'' (Пярун), ''tuołi'' (чорт), ''dumo'' (цёмна), ''kit'' (хто), ''wiroʃ'' (спадар), ''guti'' (крыжакі), ''drygi'' (маскалі) да інш. Наяўнасьць характэрных для заходніх балтаў фанэтычных асаблівасьцяў, напрыклад š, ž > s, z; пераход балтыйскага <sup>*</sup>e у і ды інш. Акрамя таго, сам слоўнік названы «паганскім», у той час як летувісы ўжо вызнавалі хрысьціянства<ref name="zigmas2829">{{Артыкул| аўтар = [[Зігмас Зінкявічус|Зинкявичус З.]]| загаловак = Польско-ятвяжский словарик?| спасылка = http://www.inslav.ru/images/stories/books/BSI1983(1984).pdf| мова = ru| выданьне = Балто-славянские исследования 1983| месца = Москва| выдавецтва = Наука| год = 1984| том = 4| старонкі = 28—29}}</ref>; * [[летувіская мова]] зь вялікім мясцовым яцьвяскім уплывам. Шмат прыкладаў супаданьня зь летувіскімі словамі (bałtaʃ — báltas, daug — daũg, eʃ — jìs, ii — ǰ, ʃenʃ — sȅnas) і як зь летувіскімі, так і латыскімі (daiņa — dainà/daiɳa, deuʃ — diȅvas/dìevs, letʃ — lietùs/liêtus, man — mán/man, patʃ — páts/pats, tik — tìk/tik)<ref name="zigmas29">{{Артыкул| аўтар = [[Зігмас Зінкявічус|Зинкявичус З.]]| загаловак = Польско-ятвяжский словарик?| спасылка = http://www.inslav.ru/images/stories/books/BSI1983(1984).pdf| мова = ru| выданьне = Балто-славянские исследования 1983| месца = Москва| выдавецтва = Наука| год = 1984| том = 4| старонкі = 29}}</ref>; * Абедзьве мовы, як [[Яцьвяская мова|яцьвяская]], так і летувіская, якія тады маглі суіснаваць у басэйне Нараву. Ускосна на гэта можа паказваць множны лік у назове слоўніку: gwary, a ня gwara<ref name="zigmas29" />. == Зьмест == [[Файл:Летувіскія "рэканструкцыі" арыгінальных "летувіскіх" імёнаў готаў з дынастыі Балтаў (1929).jpg|значак|Прапаганда з боку [[Расейская імпэрыя|расейска]]-летувіскіх і [[Прусія|пруска]]-нямецкіх аўтараў [[Гіпотэза|гіпотэзы]] пра «''перакручваньне старажытных летувіскіх імёнаў''» ([[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]]) з боку [[Славянскія мовы|славянскіх]], [[Лацінская мова|лацінскіх]] і [[Нямецкая мова|нямецкіх]] пісараў разам з адвольнымі тлумачэньнямі [[Гоцкая мова|гоцкіх]] імёнаў і [[Двухасноўнае імя|асноваў]] зь летувіскай мовы прычынілася да выданьня ў 1929 годзе кнігі на ангельскай і летувіскай мовах з псэўданавукова «''адноўленымі''» арыгінальнымі («''летувіскімі''») формамі імёнаў [[Готы|готаў]] з дынастыі [[Балты (дынастыя)|Балтаў]] (то бок «''не перакручанымі''» лацінскімі, [[Грэцкая мова|грэцкімі]] і нямецкімі аўтарамі<ref>Rackus A. Guthones (the Goths). — Chicago, 1929. P. 36, 38, 42—215.</ref>), у тым ліку «Tautarikis» (Tauta-rikis) для [[Тэўдырых]]а ([[Тэўда (імя)|Тэўды]]-[[Рык|рых]])]] Слоўнік зьмяшчае слова «''taud''» з польскім адпаведнікам «''lud''» ('людзі, народ'), тым часам адзіны выдадзены ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскага слова ''tauta'', упершыню гэтае слова ў значэньні 'народ' фіксуецца толькі ў слоўніку 1848 году, ранейшае яго значэньне сярод [[Прускія летувісы|прускіх летувісаў]] было 'зямля, краіна' або часьцей 'нямецкая зямля, нямецкая краіна'<ref>[http://www.lkz.lt/?zodis=tauta&id=26031030000 tautà], Lietuvių kalbos žodynas</ref> (ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, [[Германскія мовы|германскага]] [[Тэўда (імя)|þeudo]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>); увогуле, пра няведаньне [[летувісы|летувісамі]] слова ''tauta'' з значэньнем 'народ' яшчэ ў сярэдзіне XIX стагодзьдзя сьведчаць пададзеныя ў 1850 годзе летувіскія тлумачэньні імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] як «паганяты, бягун»<ref>Данилло Н. Значение некоторых имен литовских князей и названий местностей Литвы // Журнал Министерства народного просвещения. Т. 66. — СПб., 1850. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ohYFAAAAYAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A+%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%89%D0%B8%D0%BA%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A%20%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%89%D0%B8%D0%BA%D1%8A&f=false С. 150].</ref>. Зьдзіўленьне дасьледнікаў выклікаў той факт, што ў слоўніку ёсьць толькі тры відавочныя [[палянізм]]ы, але прытым налічваецца каля васямнаццаці [[Германізм|германізмаў]]. На падставе гэтага нямецкі лінгвіст [[Вольфганг Шмід]] выказаў гіпотэзу, што гэтыя «германізмы» напраўду ёсьць элемэнтамі паўночна-ўсходняга [[ідыш]]у, а інфарматарам мог быць [[Габрэі|жыд]]. Зінкявічус, аднак, палічыў гэтую ідэю цікавай, але малаверагоднай, бо ў слоўніку няма [[гебраізм]]аў, ды і цяжка ўявіць такога інфарматара ў кампаніі каталіцкага сьвятара<ref>Schmalstieg W. R. A few comments on the phonology of the Jatvingian glossary // Res Balticae: часопіс. Nr. 9, 2003. P. 41—56.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы |2}} == Літаратура == * {{Артыкул | аўтар = [[Зіґмас Зінкявічус|Зинкявичус З.]] | загаловак = Польско-ятвяжский словарик? | арыгінал = | спасылка = http://www.inslav.ru/images/stories/books/BSI1983(1984).pdf | мова = ru | адказны = | аўтар выданьня = Редакционная коллегия: Вяч.Вс. Иванов, К.П. Корсакас, В.П. Мажюлис, Л.Г. Невская, В.П. Нерознак, М.К. Рудзите, Т.М. Судник (отв. секретарь), А.Е. Супрун, В.Н. Топоров, О.Н. Трубачёв. | выданьне = Балто-славянские исследования 1983 | тып = ежегодник | месца = Москва | выдавецтва = Наука | год = 1984 | выпуск = | том = 4 | нумар = | старонкі = 3—29 | isbn = | issn = }} * {{Артыкул | аўтар = Орёл В.Э., Хелимский Е.А. | загаловак = Наблюдения над балтийским языком польско-«ятвяжского» словарика | арыгінал = | спасылка = http://www.inslav.ru/images/stories/books/BSI1985(1987).pdf | мова = ru | адказны = | аўтар выданьня = Редакционная коллегия: Вяч.Вс. Иванов (отв. редактор), К.П. Корсакас, В.П. Мажюлис, Л.Г. Невская, В.П. Нерознак, М.К. Рудзите, Т.М. Судник (отв. секретарь), А.Е. Супрун, В.Н. Топоров, О.Н. Трубачёв. | выданьне = Балто-славянские исследования 1985 | тып = ежегодник | месца = Москва | выдавецтва = Наука | год = 1987 | выпуск = | том = 6 | нумар = | старонкі = 121—134 | isbn = | issn = }} == Вонкавыя спасылкі == * [https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Pagan_dialects_from_Narew Пералік словаў з сшытка Зінава]{{ref-en}} [[Катэгорыя:Яцьвягі|Слоўнік]] [[Катэгорыя:Балтыйскія мовы]] [[Катэгорыя:Гісторыя Берасьцейскай вобласьці]] 1ta46lk1v22og93vgrny93r4bf52fg7 Буквар 0 134518 2694649 2677560 2026-10-03T20:11:47Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне Крыніца 2694649 wikitext text/x-wiki {{Ня блытаць|Альфабэт|азбукай у першасным значэньні}} [[Файл:Křesťanský slabikář z roku 1784.gif|міні|Хрысьціянская складовая азбука на [[Чэская мова|чэскай мове]]]] '''Буква́р''' (а́збука, леманта́р) — [[Навучальны дапаможнік|дапаможнік]] для [[Навучаньне|навучаньня]] [[Пісьменнасьць|пісьменнасьці]]. Буквар дапамагае засвоіць друкаваныя і рукапісныя [[літары]] і іхнія [[гук]]авыя значэньні, навучыцца чытаць разам найпрасьцейшыя [[склад]]ы і [[Слова|словы]] і правільна разумець чытанае, умець чытаць і разумець [[тэкст]]ы, пісаць простыя словы і [[сказ]]ы. == Назва == Назва «буквар» упершыню зьявілася ў выданьні Сьвятадухавага брацтва 1618 року ([[Еўе]]); у 1631 гэты зачын падтрымаў [[Сьпірыдон Собаль]]<ref>{{Артыкул| аўтар = [[Ігар Яршоў]].| загаловак = Куцеінскі «Буквар» Спірыдона Собаля. | спасылка = https://rep.vsu.by/items/4664f889-5837-43f0-90ca-afea6a9be7cf | мова = | аўтар выданьня = рэдкалегія: В. У. Акуневіч адк. рэд. і інш. | выданьне = Адукацыя на Віцебшчыне — гісторыя і сучаснасць| тып =матэрыялы рэспубліканскай навукова-практычнай канферэнцыі, Віцебск, 30-31 сакавіка 2010 году | месца =[[Віцебск]]| выдавецтва = [[ВДУ]] | год = 2010 | том = | старонкі = 23—26 | isbn = | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>. Ад гэтае пары букваром сталі называць кнігі для навучаньня пісьменнасьці ня толькі ў [[Беларуская мова|беларускай]], але і ў іншых славянскіх мовах: [[расейская мова|расейскай]], [[Украінская мова|украінскай]], [[Баўгарская мова|баўгарскай]], [[Сэрбскахарвацкая мова|сэрба-харвацкай]]<ref name="časopis">{{Артыкул|аўтар = Сяргей Чыгрын.|загаловак = Анатоль Клышка: «Я ўзяўся за напісаньне беларускага буквара і… перамог»|арыгінал = |спасылка = http://czasopis.pl/czasopis/2012-11/art-7|аўтар выданьня = |выданьне = [[Czasopis]]|тып = |месца = |выдавецтва = |год = лістапад 2012|выпуск = |том = |нумар = 11/12|старонкі = |isbn = }}</ref>. Пазьней на Беларусі стаў таксама выкарыстоўвацца тэрмін «лемантар» (ад {{Мова-la|elementarius|скарочана}} — пачатковы)<ref name="časopis" />. == Мінуўшчына == [[Файл:Prinsarnas Blomsteralfabet.jpg|значак|Швэдзкі [[альфабэт]] {{Не перакладзена|Атылія Адэльборг|Атыліі Адэльборг|sv|Ottilia Adelborg}}]] Першы друкаваны буквар на беларускіх землях пад назваю «Наука ку читаню и розуменю писма словенскаго» быў выдадзены ў 1596 [[Ляўрэнці Зізані|Ляўрэнціем Зізаніем]] у [[Вільня|віленскай]] [[Друкарня Мамонічаў|друкарні Мамонічаў]]. Аднак фактычна кнігі, па якіх навучаліся грамаце, выдаваліся і раней. Да зьяўленьня першага падручніка людзі вучыліся чытаць і пісаць па кнігах [[Сьвятое Пісаньне|Сьвятога Пісаньня]] — «[[Псалтыр]]ы» ды «[[Часаслоў|Часаслове]]». Так, Францішак Скарына ў сваім перакладзе «Псалтыры» побач з тытульнымі літарамі на пачатку разьдзелаў зьмяшчаў малюнкі прадметаў, якія пачыналіся з гэтай літары — спосаб, які выкарыстоўваецца і ў сучасных букварох. У 1618 року ў друкарні Сьвятадухавага брацтва ў [[Еўе|Еўі]] была выдадзеная кніга пад назваю «Букварь языка славенска», у працы над якой удзельнічаў [[Мялеці Сматрыцкі]]. У 1631 року [[Сьпірыдон Собаль]] выдаў уласны «Букваръ сиречъ, начало ученіа детем начинающим чтенію извыкати». Увогуле ў пэрыяд паміж 1590 і 1653 рокамі на тэрыторыі сучаснай Беларусі выйшлі 16 элемэнтарных падручнікаў, што складала болей за палову ўсіх выданьняў на ўсходнеславянскіх землях<ref name="časopis" />. У 1679 року [[Сімяон Полацкі]] выдаў ва ўласнай друкарні ў [[Масква|Маскве]] «[[Буквар Сімяона Полацкага|Букварь языка славенска]]», па якім вучыў царскіх дзяцей [[Пётар I|Пятра]] і [[Соф’я Аляксееўна|Соф’ю]] Аляксеевічаў. XX стагодзьдзе было адзначана выхадам у сьвет лемантароў і буквароў [[Цётка|Цёткі]] («[[Беларускі лемантар або першая навука чытаньня]]», 1906, [[Пецярбург]]), [[Карусь Каганец|Каруся Каганца]], [[Сьцяпан Некрашэвіч|Сьцяпана Некрашэвіча]]<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 20 сьнежня 2008|url = http://portal.nlb.by/portal/page/portal/index/detailed_news/print_detailed_news?param0=10416&rubricId=895&lang=be|загаловак = Шматгранны талент вучонага|фармат = |назва праекту = Навіны|выдавец = [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі]]|дата = 29 лістапада 2012|мова = |камэнтар = }}</ref> («Лемантар», 1922, [[Бэрлін]]<ref>{{Артыкул|аўтар = Алена Маркава.|загаловак = Школьная аснова выхаваньня нацыянальнай самасьвядомасьці ў БССР|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/alena-markava-shkolnaya-asnova-vyhavannya-nacyyanalnaj-samasvyadomasci-%D1%9E-bssr/|аўтар выданьня = |выданьне = [[Беларускі гістарычны агляд]]|тып = |месца = |выдавецтва = |год = |выпуск = |том = 17. Сш. 1—2|нумар = |старонкі = 155—190|isbn = }}</ref>), [[Надзея Сіўко|Надзеі Сіўко]]<ref>{{Спасылка|аўтар = Vlad2012.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 30 сакавіка 2012|url = http://belpismennost12.ucoz.ru/publ/borisov_2008/1-1-0-25|загаловак = дзень беларускага пісьменства 2008 г. — г. Барысаў|фармат = |назва праекту = Дзень беларускага пісьменства|выдавец = |дата = 29 лістапада 2012|мова = |камэнтар = }}</ref>, [[Анатоль Клышка|Анатоля Клышкі]]. Буквар апошняга аўтара атрымаў некалькі ўзнагародаў на міжнародных, ўсесаюзных і беларускіх кніжных выставах, зазнаў 23 перавыданьні<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://lit-bel.org/by/friends/354/405.html|загаловак = Клышка Анатолькі Канстанцінавіч|фармат = |назва праекту = Біяграфія|выдавец = [[Саюз беларускіх пісьменьнікаў]]|дата = 29 лістапада 2012|мова = |камэнтар = }}</ref> і зьяўляецца адзіным, па якім дагэтуль вывучаюць беларускую мову ў школах<ref name="časopis" />. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спсылкі == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{Спасылка | аўтар = [[Алесь Суша|Аляксандар Суша]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 28 кастрычніка 2025 | url = https://www.youtube.com/watch?v=xYQxADdDDoA | копія = | дата копіі = | загаловак = № 4. Буквар прыдумалі беларусы? | фармат = | назва праекту = Сакрэты кніжных рарытэтаў | выдавец = [[Радыё Марыя]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} * {{Спасылка | аўтар = [[Алесь Суша|Аляксандар Суша]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 11 лістапада 2025 | url = https://www.youtube.com/watch?v=imOovKGf5Cg | копія = | дата копіі = | загаловак = № 5. Першы ў свеце «Буквар» | фармат = | назва праекту = Сакрэты кніжных рарытэтаў | выдавец = [[Радыё Марыя]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} {{слупок-2}} * {{Спасылка | аўтар = [[Алесь Суша|Аляксандар Суша]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 25 лістапада 2025 | url = https://www.youtube.com/watch?v=fO61DYmf6sk | копія = | дата копіі = | загаловак = № 6. Тампліеры і беларускія рарытэты | фармат = | назва праекту = Сакрэты кніжных рарытэтаў | выдавец = [[Радыё Марыя]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} * {{Спасылка | аўтар = [[Алесь Суша|Аляксандар Суша]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 9 сьнежня 2025 | url = https://www.youtube.com/watch?v=cVC77U1PnmE&list=PLmYS4cZ8qzc9j8ANE5Ih2qIYkjICpHXx8&index=12 | копія = | дата копіі = | загаловак = № 7 Як ствараюцца культурныя брэнды? | фармат = | назва праекту = Сакрэты кніжных рарытэтаў | выдавец = [[Радыё Марыя]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} {{слупок-канец}} [[Катэгорыя:Падручнікі]] [[Катэгорыя:Гісторыя адукацыі]] [[Катэгорыя:Дзіцячыя кнігі]] 2gx7oi6v922r27jr8dza6oqw5hbwcb8 Каса (анатомія) 0 136031 2694666 2576498 2026-10-03T20:28:07Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694666 wikitext text/x-wiki [[Файл:Illu spleen.jpg|міні|200пкс|Каса чалавека]] '''Каса́''' ({{мова-el|Σπλήν}} — «''сплена''») — няпарны парэнхіматозны орган пасакаўнай сыстэмы [[хрыбетныя|хрыбетных]] жывёлаў і [[чалавек]]а. Каса зьяўляецца самым буйным [[пасака|пасакаўным]] [[орган (біялёгія)|органам]], які мае авальную сплошчанную форму, падобны на залозу й разьмешчаны ў левай падрэбернай вобласьці брушной поласьці ззаду [[страўнік]]а, на ўзроўні 9—11 рэбраў. Судатыкаецца з [[залона]]й, [[падстраўнікавая залоза|падстраўнікавай залозай]], [[тоўстая кішка|тоўстай кішкай]] і левай [[нырка]]й. Даўжыня касы ў дарослага чалавека роўная 12 см, шырыня складае 7—8 см, маса вагаецца ад 150 да 200 грамаў. Каса выконвае ролю «дэпо» [[кроў|крыві]], імуналягічную й ахоўную функцыі. Каса як біялягічны фільтар забясьпечвае выдаленьне з крыві [[антыген|антыгенаў]]. У [[філягенэз]]е каса зьвязана са стрававальным трактам. У кругларотых і дваякадыхальных [[рыба|рыбаў]] прадстаўлена вялікай колькасьцю пасакаўнай тканкі [[кішачнік]]а або [[страўнік]]а. У іншых хрыбетных каса адасабляецца ад страўніка ў самастойны орган. == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.britannica.com/eb/article-9069185/spleen Каса]. Энцыкляпэдыя Брытаніка * [https://web.archive.org/web/20100916072156/http://www.eurolab.ua/anatomy/79/ Анатонія касы чалавека] [[Катэгорыя:Каса (анатомія)| ]] [[Катэгорыя:Лімфатычная сыстэма тулава]] [[Катэгорыя:Залозы]] er39grx0ptp6zd99zc1n9nk31qd3gax Крапіўніцкі раён (1923—2020) 0 136221 2694744 2206320 2026-10-04T09:22:47Z Vlad5250 57182 Vlad5250 перанёс старонку [[Крапіўніцкі раён]] у [[Крапіўніцкі раён (1923—2020)]]: колішні раён 2206320 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Назва = Крапіўніцкі раён |Арыгінальная назва = Кропивницький район |Герб = Kirovohradskii rayon gerb.png |Сьцяг = Flag of Kirovohrad raion.svg |Краіна = [[Украіна]] |Гімн = |Статус = раён |Уваходзіць у = [[Кіраваградзкая вобласьць]] |Улучае = |Цэнтар = [[Крапіўніцкі]] |БуйныГорад = |БуйныяГарады = |ДатаЎтварэньня = |Кіраўнік = |Назва пасады кіраўніка = |АфіцыйныяМовы = украінская |Насельніцтва = 37 445 |Год перапісу = 2012 |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = |Шчыльнасьць = |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = |Канфэсійны склад = |Плошча = 1600 |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = |Максымальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Мапа = Kirovogradskyi-Raion.png |Памер мапы = |Часавы пас = [[GMT]] +2 |Скарачэньне = |ISO = |FIPS = |Тэлефонны код = +380-522 |Паштовыя індэксы = 27601—27657 |Інтэрнэт-дамэн = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Парамэтр1 = |Назва парамэтру 1 = |Дадаткі = |Мапа адміністрацыйнай адзінкі = |Колер фону парамэтраў = {{Колер|Украіна}} }} '''Крапіўніцкі раён''' ({{мова-uk|Кропивницький район}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтры [[Кіраваградзкая вобласьць|Кіраваградзкай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Адміністрацыйны цэнтар — [[места]] [[Крапіўніцкі]]. == Глядзіце таксама == * [[Вялікая Севярынка]] {{Кіраваградзкая вобласьць}} {{Парады артыкулу|кароткі артыкул|няма крыніцаў}} [[Катэгорыя:Раёны Кіраваградзкай вобласьці]] bitnk8gp50ahs3tugp6unp2m2tdudw7 2694746 2694744 2026-10-04T09:23:37Z Vlad5250 57182 2694746 wikitext text/x-wiki {{Пра|сучасны раён|Крапіўніцкі раён|колішні раён}} {{Адміністрацыйная адзінка |Назва = Крапіўніцкі раён |Арыгінальная назва = Кропивницький район |Герб = Kirovohradskii rayon gerb.png |Сьцяг = Flag of Kirovohrad raion.svg |Краіна = [[Украіна]] |Гімн = |Статус = раён |Уваходзіць у = [[Кіраваградзкая вобласьць]] |Улучае = |Цэнтар = [[Крапіўніцкі]] |БуйныГорад = |БуйныяГарады = |ДатаЎтварэньня = |Кіраўнік = |Назва пасады кіраўніка = |АфіцыйныяМовы = украінская |Насельніцтва = 37 445 |Год перапісу = 2012 |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = |Шчыльнасьць = |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = |Канфэсійны склад = |Плошча = 1600 |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = |Максымальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Мапа = Kirovogradskyi-Raion.png |Памер мапы = |Часавы пас = [[GMT]] +2 |Скарачэньне = |ISO = |FIPS = |Тэлефонны код = +380-522 |Паштовыя індэксы = 27601—27657 |Інтэрнэт-дамэн = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Парамэтр1 = |Назва парамэтру 1 = |Дадаткі = |Мапа адміністрацыйнай адзінкі = |Колер фону парамэтраў = {{Колер|Украіна}} }} '''Крапіўніцкі раён''' ({{мова-uk|Кропивницький район}}) — колішняя адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтры [[Кіраваградзкая вобласьць|Кіраваградзкай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Адміністрацыйны цэнтар — [[места]] [[Крапіўніцкі]]. == Глядзіце таксама == * [[Вялікая Севярынка]] {{Кіраваградзкая вобласьць}} {{Парады артыкулу|кароткі артыкул|няма крыніцаў}} [[Катэгорыя:Колішнія раёны Кіраваградзкай вобласьці]] 9vilzmh5huk9fa9eoy0oa1mfgxz2vox Новаўкраінскі раён (1923—2020) 0 136253 2694748 1921830 2026-10-04T09:27:07Z Vlad5250 57182 Vlad5250 перанёс старонку [[Новаўкраінскі раён]] у [[Новаўкраінскі раён (1923—2020)]]: колішні раён 1921830 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка | Назва = Новаўкраінскі раён | Арыгінальная назва = Новоукраїнський район | Герб = Novoukrainskiy rayon gerb.png | Сьцяг = Flag of Novoukrainka raion.svg | Краіна = [[Украіна]] | Гімн = | Статус = Раён | Уваходзіць у = [[Кіраваградзкая вобласьць]] | Улучае = | Цэнтар = [[Новаўкраінка]] | БуйныГорад = | БуйныяГарады = | ДатаЎтварэньня = | Кіраўнік = |Назва пасады кіраўніка = | АфіцыйныяМовы = украінская | Насельніцтва = 43 405 |Год перапісу = 01.11.2012 |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = |Шчыльнасьць = |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = |Канфэсійны склад = | Плошча = 1668 |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = | Максымальная вышыня = | Сярэдняя вышыня = | Мінімальная вышыня = | Шырата = | Даўгата = | Мапа = Novoukrainskyi-Krv-Raion.png | Памер мапы = 150 | Часавы пас = [[GMT]] +2 | Скарачэньне = | ISO = | FIPS = | Тэлефонны код = +380-5251 | Паштовыя індэксы = 27100—27167 | Інтэрнэт-дамэн = | Код аўтамабільных нумароў = | Сайт = | Катэгорыя ў Commons = | Парамэтр1 = | Назва парамэтру 1 = | Дадаткі = | Мапа адміністрацыйнай адзінкі = | Колер фону парамэтраў = {{Колер|Украіна}} }} '''Новаўкраінскі раён''' ({{мова-uk|Новоукраїнський район}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтры [[Кіраваградзкая вобласьць|Кіраваградзкай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Адміністрацыйны цэнтар — [[места]] [[Новаўкраінка]]. {{Накід:Украіна}} {{Кіраваградзкая вобласьць}} [[Катэгорыя:Раёны Кіраваградзкай вобласьці]] 27xck86w0wom2zsk5mh1vqz0600o3g8 2694750 2694748 2026-10-04T09:27:34Z Vlad5250 57182 2694750 wikitext text/x-wiki {{Пра|сучасны раён|Новаўкраінскі раён|колішні раён}} {{Адміністрацыйная адзінка | Назва = Новаўкраінскі раён | Арыгінальная назва = Новоукраїнський район | Герб = Novoukrainskiy rayon gerb.png | Сьцяг = Flag of Novoukrainka raion.svg | Краіна = [[Украіна]] | Гімн = | Статус = Раён | Уваходзіць у = [[Кіраваградзкая вобласьць]] | Улучае = | Цэнтар = [[Новаўкраінка]] | БуйныГорад = | БуйныяГарады = | ДатаЎтварэньня = | Кіраўнік = |Назва пасады кіраўніка = | АфіцыйныяМовы = украінская | Насельніцтва = 43 405 |Год перапісу = 01.11.2012 |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = |Шчыльнасьць = |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = |Канфэсійны склад = | Плошча = 1668 |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = | Максымальная вышыня = | Сярэдняя вышыня = | Мінімальная вышыня = | Шырата = | Даўгата = | Мапа = Novoukrainskyi-Krv-Raion.png | Памер мапы = 150 | Часавы пас = [[GMT]] +2 | Скарачэньне = | ISO = | FIPS = | Тэлефонны код = +380-5251 | Паштовыя індэксы = 27100—27167 | Інтэрнэт-дамэн = | Код аўтамабільных нумароў = | Сайт = | Катэгорыя ў Commons = | Парамэтр1 = | Назва парамэтру 1 = | Дадаткі = | Мапа адміністрацыйнай адзінкі = | Колер фону парамэтраў = {{Колер|Украіна}} }} '''Новаўкраінскі раён''' ({{мова-uk|Новоукраїнський район}}) — колішняя адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтры [[Кіраваградзкая вобласьць|Кіраваградзкай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Адміністрацыйны цэнтар — [[места]] [[Новаўкраінка]]. {{Накід:Украіна}} {{Кіраваградзкая вобласьць}} [[Катэгорыя:Колішнія раёны Кіраваградзкай вобласьці]] 092hyzaqk6stn7lovafhmbgg9wevhpq Мужчынская зборная Японіі па футболе 0 142269 2694726 2673127 2026-10-04T06:57:46Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Зборная Японіі па футболе]] у [[Мужчынская зборная Японіі па футболе]]: Уніфікацыя 2673127 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Японія |Лягатып = |Фэдэрацыя = [[Футбольная асацыяцыя Японіі]] |Канфэдэрацыя = [[Азіяцкая футбольная канфэдэрацыя]] |Трэнэр = |Найбольш гульняў = [[Ясухіта Энда]] (152) |Найбольш пасьпяховы гулец = [[Кунішыге Камамота]] (80) |Першая гульня = Японія 3:1 {{Футбол Кітай|няма}}<br />([[Токіё]], [[Японія]]; 9 траўня 1917) |Перамога = Японія 15:0 {{Футбол Філіпіны|няма}}<br />([[Токіё]], [[Японія]]; 27 верасьня 1967) |Параза = Японія 2:15 {{Футбол Філіпіны|няма}}<br />([[Токіё]], [[Японія]]; 10 верасьня 1917) |Удзелаў у ЧС = 6 |Першы ЧС = 1998 |Дасягненьні ў ЧС = 1/8 фіналу ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|2002]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|2018]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Кубак Азіі па футболе|Кубак Азіі]] |Удзелаў у ЧР = 8 |Першы ЧР = [[Кубак Азіі па футболе 1988 году|1988]] |Дасягненьні ў ЧР = Чэмпіён ([[Кубак Азіі па футболе 1992 году|1992]], [[Кубак Азіі па футболе 2000 году|2000]], [[Кубак Азіі па футболе 2004 году|2004]], [[Кубак Азіі па футболе 2011 году|2011]]) | pattern_la1 = _jap26h | pattern_b1 = _jap26hA | pattern_ra1 = _jap26h | pattern_sh1 = _jap26h | pattern_so1 = _jap26hl | leftarm1 = 001040 | body1 = 001040 | rightarm1 = 001040 | shorts1 = 001040 | socks1 = 001040 | pattern_la2 = _jap26a | pattern_b2 = _jap26aA | pattern_ra2 = _jap26a | pattern_sh2 = _jap26a | pattern_so2 = _jap26al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Зборная Японіі па футболе''' — прадстаўляе [[Японія|Японію]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца [[Футбольная асацыяцыя Японіі]]. Не зважаючы на тое, што ў каманды няма афіцыйнай мянушкі, яе таксама часта называюць імем галоўнага трэнэра, але ў апошні час за зборнай таксама замацавалася мянушка «сінія самураі». Японія ёсьць самай тытулаванай нацыянальнай зборнай у [[Азія|Азіі]], якая мае ў сваім актыве 4 перамогі ў розыгрышах [[Кубак Азіі па футболе|Кубка Азіі]] й выхад у 1/8 фіналу на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянатах сьвету 2002]], [[чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]] і [[чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|2018]] гадоў. == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [http://www.jfa.or.jp/ Афіцыйны сайт Футбольнай асацыяцыі Японіі] {{Навігацыйная група |назоў = Склады зборнай Японіі на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Японія}}; |Японія на ЧС-2010 |Японія на ЧС-2014 |Японія на ЧС-2018 }} {{Навігацыйная група |назоў = Склады зборнай Японіі на [[Кубак Азіі па футболе|Кубках Азіі]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Японія}}; |Японія на АФК КА-2011 |Японія на АФК КА-2015 }} {{Азіяцкія футбольныя зборныя}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Японіі па футболе| ]] emmyqkv2oee48a7ys3l5jvlby4odssu 2694729 2694726 2026-10-04T07:02:07Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Japan_national_football_team?oldid=1378207468 2694729 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Японія |Лягатып = Japan national football team crest.svg |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[Азіяцкая футбольная канфэдэрацыя]] |Трэнэр = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = Японія 0:5 {{Футбол Кітай|няма}}<br />([[Токіё]], [[Японія]]; 9 траўня 1917) |Перамога = Японія 15:0 {{Футбол Філіпіны|няма}}<br />([[Токіё]], [[Японія]]; 27 верасьня 1967) |Параза = Японія 2:15 {{Футбол Філіпіны|няма}}<br />([[Токіё]], [[Японія]]; 10 верасьня 1917) |Удзелаў у ЧС = 8 |Першы ЧС = 1998 |Дасягненьні ў ЧС = 1/8 фіналу ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|2002]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|2018]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|2022]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Кубак Азіі па футболе|Кубак Азіі]] |Удзелаў у ЧР = 11 |Першы ЧР = [[Кубак Азіі па футболе 1988 году|1988]] |Дасягненьні ў ЧР = Чэмпіён ([[Кубак Азіі па футболе 1992 году|1992]], [[Кубак Азіі па футболе 2000 году|2000]], [[Кубак Азіі па футболе 2004 году|2004]], [[Кубак Азіі па футболе 2011 году|2011]]) | pattern_la1 = _jap26h | pattern_b1 = _jap26hA | pattern_ra1 = _jap26h | pattern_sh1 = _jap26h | pattern_so1 = _jap26hl | leftarm1 = 001040 | body1 = 001040 | rightarm1 = 001040 | shorts1 = 001040 | socks1 = 001040 | pattern_la2 = _jap26a | pattern_b2 = _jap26aA | pattern_ra2 = _jap26a | pattern_sh2 = _jap26a | pattern_so2 = _jap26al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Мужчы́нская збо́рная Япо́ніі па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Японія|Японію]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Футбольная асацыяцыя Японіі]]. Не зважаючы на тое, што ў каманды няма афіцыйнай мянушкі, яе таксама часта называюць імем галоўнага трэнэра, але ў апошні час за зборнай таксама замацавалася мянушка «сінія самураі». Японія ёсьць самай тытулаванай нацыянальнай зборнай у [[Азія|Азіі]], якая мае ў сваім актыве 4 перамогі ў розыгрышах [[Кубак Азіі па футболе|Кубка Азіі]] і выхад у 1/8 фіналу на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянатах сьвету 2002]], [[чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]], [[чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|2018]] і [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|2022]] гадоў. == Гісторыя == Самыя раньнія міжнародныя матчы каманды зь Японіі адбыліся на [[Далёкаўсходнія гульні 1917 году|Далёкаўсходніх гульнях 1917 году]] ў [[Токіё]], дзе краіну прадстаўляла каманда з [[Цукубскі ўнівэрсытэт|Такійскай вышэйшай нармальнай школы]]. У той час Японія мела добрыя вынікі ў [[плаваньне|плаваньні]], [[бэйсбол]]е і [[лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыцы]], але футбольная каманда трывала гучныя паразы ад зборных Рэспублікі Кітаю і [[Мужчынская зборная Філіпінаў па футболе|Філіпінаў]]<ref>{{навіна|спасылка=http://archive.footballjapan.jp/user/scripts/user/history.php?year=1917|загаловак=1917年の日本サッカー ｜ 日本サッカーアーカイブ|выдавец=日本サッカーアーカイブ|копія=https://web.archive.org/web/20180703031712/http://archive.footballjapan.jp/user/scripts/user/history.php?year=1917|дата копіі=03.07.2018}}</ref>. Тым ня менш, у 1920-я гады футбол пачалі актыўна прасоўваць у японскіх школах<ref name=":0" >{{кніга|загаловак=Japan, Korea and the 2002 World Cup|выдавецтва=Psychology Press|год=2002|старонкі=121–122|isbn=0415275636}}</ref>. Першая «сапраўдная» нацыянальная зборная Японіі, якая не была ўнівэрсытэцкай камандай, выйшла на поле на [[Далёкаўсходнія гульні 1930 году|Далёкаўсходніх гульнях 1930 году]] і згуляла ўнічыю з зборнай Кітаю ў матчы за чэмпіёнскі тытул<ref name=":0" />. Японская дружына брала ўдзел у [[летнія Алімпійскія гульні 1936 году|летніх Алімпійскіх гульнях 1936 году]]. [[Файл:1936 Summer Olympics Japan Sweden 04 Aug.jpg|значак|зьлева|Японская зборная на летніх Алімпійскіх гульнях 1936 году.]] Паваенны дэбют зборнай Японіі адбыўся на [[Азіяцкія гульні 1951 году|Азіяцкіх гульнях 1951 году]] ў [[Індыя|Індыі]]<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.eloratings.net/Japan|загаловак=World Football Elo Ratings|выдавецтва=www.eloratings.net|дата доступу=19.06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180612143812/http://www.eloratings.net/Japan|дата копіі=12.06.2018}}</ref>. Японія паўторна далучылася да [[ФІФА]] ў 1950 годзе, атрымаўшы права браць удзел у адборачных турнірах да чэмпіянатаў сьвету. Першае значнае дасягненьне зборнай адбылося на [[летнія Алімпійскія гульні 1968 году|летніх Алімпійскіх гульнях 1968 году]] ў [[Мэхіка]], дзе японцы заваявалі бронзавыя мэдалі. Хоць гэты вынік прынёс футболу большую значнасьць у Японіі, адсутнасьць прафэсійнай унутранай лігі стрымлівала ягонае разьвіцьцё. У выніку зборная Японіі не давала рады, каб кваліфікавацца на чэмпіянат сьвету яшчэ 30 гадоў<ref>{{спасылка|аўтар=Matsushima, Ken|спасылка=http://www.wldcup.com/Asia/jleague/history.html|загаловак=History of the J. League|выдавецтва=Rising Sun News|дата доступу=02.11.2016|копія=https://web.archive.org/web/20060512150136/http://www.wldcup.com/Asia/jleague/history.html|дата копіі=12.05.2006}}</ref>. Дружына ўпершыню выступіла на [[Кубак Азіі па футболе 1988 году|Кубку Азіі]] ў 1988 годзе, дзе была выбітая на групавым этапе пасьля нічыі з [[Мужчынская зборная Ірану па футболе|зборнай Ірану]] і паразаў ад [[Мужчынская зборная Рэспублікі Карэі па футболе|зборных Рэспублікі Карэі]], [[Мужчынская зборная Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў па футболе|Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў]] і [[Мужчынская зборная Катару па футболе|Катару]]. Канец 1980-х гадоў адзначыўся канкрэтнымі крокамі да прафэсіяналізацыі футболу ў краіне. У 1990-х гадах [[Японская футбольная асацыяцыя]] пачала прафэсіяналізацыю нацыянальнай зборнай. У 1991 годзе ўладальнікі паўпрафэсійнай Японскай футбольнай лігі пагадзіліся распусьціць яе і стварыць новую прафэсійную лігу, якая атрымала назву [[Джэй-ліга]], часткова дзеля павышэньня прэстыжу футболу і ўмацаваньня праграмы разьвіцьця нацыянальнай зборнай. У наступным годзе Японія прымала Кубак Азіі 1992 году, дзе мясцовая каманда здабыла свой першы тытул, перамогшы ў фінале [[Мужчынская зборная Саудаўскай Арабіі па футболе|зборную Саудаўскай Арабіі]] зь лікам 1:0<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.the-afc.com/ar/more/photo/japan-1992_asian_cup_champs-afc.html|загаловак=Japan-1992 Asian Cup Champs-AFC|выдавецтва=the-AFC|дата доступу=12.05.2023}}</ref>. Першы сэзон Джэй-лігі, між тым, адбыўся ў 1993 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.goal.com/en/news/25-years-of-j-league----rise-and-fall-of-asias-no1-football-league/ri3u63otspsd19upuq6pvub75|загаловак=25 years of J League - Rise and Fall of Asia's No.1 football league|выдавецтва=Goal|дата доступу=12.05.2023}}</ref>. Першы ў гісторыі ўдзел зборнай Японіі на чэмпіянатах сьвету адбыўся на [[чэмпіянат сьвету па футболе 1998 году|турніры 1998 году]], дзе японцы саступілі ўва ўсіх сваіх матчах. Два першыя матчы завяршыліся паразамі 1:0 на карысьць [[Мужчынская зборная Аргентыны па футболе|зборных Аргентыны]] і [[Мужчынская зборная Харватыі па футболе|Харватыі]], а выступ скончыўся паразай 2:1 ад зборнай Ямайкі. Тым ня менш, японская каманда ўразіла заўзятараў, бо ўсе тры паразы мелі розьніцу толькі ў адзін гол<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1998france/teams/origin1904-p.cxm.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1998france/teams/43819|загаловак=1998 FIFA World Cup France™: Japan|выдавецтва=www.fifa.com|дата доступу=13.05.2023}}</ref>. На [[Кубак Азіі па футболе 2000 году|Кубку Азіі 2000 году]] зборная Японіі здолела зноў перамагчы на турніры, выгуляўшы ў фінале зборную Саудаўскай Арабіі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.the-afc.com/en/national/afc_asian_cup/news/troussier_2000_triumph_an_amazing_memory.html|загаловак=Troussier: 2000 triumph an amazing memory|выдавецтва=the-AFC|дата доступу=12.05.2023}}</ref>. Ужо праз два гады Японія поруч з Рэспублікай Карэі ладзіла на сваёй зямлі [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянат сьвету 2002 году]]. Пасьля нічыі 2:2 з [[Мужчынская зборная Бэльгіі па футболе|зборнай Бэльгіі]] ў першым матчы японская зборная прабілася з групы дзякуючы перамогам 1:0 над [[Мужчынская зборная Расеі па футболе|зборнай Расеі]] і 2:0 над [[Мужчынская зборная Тунісу па футболе|зборнай Тунісу]]. Аднак у 1/8 фіналу японцы выбылы, мінімальна саступіўшы [[Мужчынская зборная Турэччыны па футболе|зборнай Турэччыны]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/matches_wallchart/japan_v_turkey/default.stm|загаловак=Turkey end Japan’s dream|выдавецтва=news.bbc.co.uk|дата доступу=12.05.2023}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.jfa.or.jp/ Афіцыйны сайт] Японскай футбольнай асацыяцыі. {{Навігацыйная група |назоў = Склады зборнай Японіі на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Японія}}; |Японія на ЧС-2010 |Японія на ЧС-2014 |Японія на ЧС-2018 |Японія на ЧС-2022 |Японія на ЧС-2026 }} {{Навігацыйная група |назоў = Склады зборнай Японіі на [[Кубак Азіі па футболе|Кубках Азіі]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Японія}}; |Японія на АФК КА-2011 |Японія на АФК КА-2015 |Японія на АФК КА-2019 |Японія на АФК КА-2023 }} {{Азіяцкія футбольныя зборныя}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Японіі па футболе| ]] eymtjy9lrxr9t53fn0l7du4714ffanh 2694734 2694729 2026-10-04T07:06:33Z Dymitr 10914 выпраўленьне спасылак 2694734 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Японія |Лягатып = Japan national football team crest.svg |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[Азіяцкая футбольная канфэдэрацыя]] |Трэнэр = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = Японія 0:5 {{Футбол Кітай|няма}}<br />([[Токіё]], [[Японія]]; 9 траўня 1917) |Перамога = Японія 15:0 {{Футбол Філіпіны|няма}}<br />([[Токіё]], [[Японія]]; 27 верасьня 1967) |Параза = Японія 2:15 {{Футбол Філіпіны|няма}}<br />([[Токіё]], [[Японія]]; 10 верасьня 1917) |Удзелаў у ЧС = 8 |Першы ЧС = 1998 |Дасягненьні ў ЧС = 1/8 фіналу ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|2002]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|2018]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|2022]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Кубак Азіі па футболе|Кубак Азіі]] |Удзелаў у ЧР = 11 |Першы ЧР = [[Кубак Азіі па футболе 1988 году|1988]] |Дасягненьні ў ЧР = Чэмпіён ([[Кубак Азіі па футболе 1992 году|1992]], [[Кубак Азіі па футболе 2000 году|2000]], [[Кубак Азіі па футболе 2004 году|2004]], [[Кубак Азіі па футболе 2011 году|2011]]) | pattern_la1 = _jap26h | pattern_b1 = _jap26hA | pattern_ra1 = _jap26h | pattern_sh1 = _jap26h | pattern_so1 = _jap26hl | leftarm1 = 001040 | body1 = 001040 | rightarm1 = 001040 | shorts1 = 001040 | socks1 = 001040 | pattern_la2 = _jap26a | pattern_b2 = _jap26aA | pattern_ra2 = _jap26a | pattern_sh2 = _jap26a | pattern_so2 = _jap26al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Мужчы́нская збо́рная Япо́ніі па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Японія|Японію]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Японская футбольная асацыяцыя]]. Не зважаючы на тое, што ў каманды няма афіцыйнай мянушкі, яе таксама часта называюць імем галоўнага трэнэра, але ў апошні час за зборнай таксама замацавалася мянушка «сінія самураі». Японія ёсьць самай тытулаванай нацыянальнай зборнай у [[Азія|Азіі]], якая мае ў сваім актыве 4 перамогі ў розыгрышах [[Кубак Азіі па футболе|Кубка Азіі]] і выхад у 1/8 фіналу на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянатах сьвету 2002]], [[чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]], [[чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|2018]] і [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|2022]] гадоў. == Гісторыя == Самыя раньнія міжнародныя матчы каманды зь Японіі адбыліся на [[Далёкаўсходнія гульні 1917 году|Далёкаўсходніх гульнях 1917 году]] ў [[Токіё]], дзе краіну прадстаўляла каманда з [[Цукубскі ўнівэрсытэт|Такійскай вышэйшай нармальнай школы]]. У той час Японія мела добрыя вынікі ў [[плаваньне|плаваньні]], [[бэйсбол]]е і [[лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыцы]], але футбольная каманда трывала гучныя паразы ад зборных Рэспублікі Кітаю і [[Мужчынская зборная Філіпінаў па футболе|Філіпінаў]]<ref>{{навіна|спасылка=http://archive.footballjapan.jp/user/scripts/user/history.php?year=1917|загаловак=1917年の日本サッカー ｜ 日本サッカーアーカイブ|выдавец=日本サッカーアーカイブ|копія=https://web.archive.org/web/20180703031712/http://archive.footballjapan.jp/user/scripts/user/history.php?year=1917|дата копіі=03.07.2018}}</ref>. Тым ня менш, у 1920-я гады футбол пачалі актыўна прасоўваць у японскіх школах<ref name=":0" >{{кніга|загаловак=Japan, Korea and the 2002 World Cup|выдавецтва=Psychology Press|год=2002|старонкі=121–122|isbn=0415275636}}</ref>. Першая «сапраўдная» нацыянальная зборная Японіі, якая не была ўнівэрсытэцкай камандай, выйшла на поле на [[Далёкаўсходнія гульні 1930 году|Далёкаўсходніх гульнях 1930 году]] і згуляла ўнічыю з зборнай Кітаю ў матчы за чэмпіёнскі тытул<ref name=":0" />. Японская дружына брала ўдзел у [[летнія Алімпійскія гульні 1936 году|летніх Алімпійскіх гульнях 1936 году]]. [[Файл:1936 Summer Olympics Japan Sweden 04 Aug.jpg|значак|зьлева|Японская зборная на летніх Алімпійскіх гульнях 1936 году.]] Паваенны дэбют зборнай Японіі адбыўся на [[Азіяцкія гульні 1951 году|Азіяцкіх гульнях 1951 году]] ў [[Індыя|Індыі]]<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.eloratings.net/Japan|загаловак=World Football Elo Ratings|выдавецтва=www.eloratings.net|дата доступу=19.06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180612143812/http://www.eloratings.net/Japan|дата копіі=12.06.2018}}</ref>. Японія паўторна далучылася да [[ФІФА]] ў 1950 годзе, атрымаўшы права браць удзел у адборачных турнірах да чэмпіянатаў сьвету. Першае значнае дасягненьне зборнай адбылося на [[летнія Алімпійскія гульні 1968 году|летніх Алімпійскіх гульнях 1968 году]] ў [[Мэхіка]], дзе японцы заваявалі бронзавыя мэдалі. Хоць гэты вынік прынёс футболу большую значнасьць у Японіі, адсутнасьць прафэсійнай унутранай лігі стрымлівала ягонае разьвіцьцё. У выніку зборная Японіі не давала рады, каб кваліфікавацца на чэмпіянат сьвету яшчэ 30 гадоў<ref>{{спасылка|аўтар=Matsushima, Ken|спасылка=http://www.wldcup.com/Asia/jleague/history.html|загаловак=History of the J. League|выдавецтва=Rising Sun News|дата доступу=02.11.2016|копія=https://web.archive.org/web/20060512150136/http://www.wldcup.com/Asia/jleague/history.html|дата копіі=12.05.2006}}</ref>. Дружына ўпершыню выступіла на [[Кубак Азіі па футболе 1988 году|Кубку Азіі]] ў 1988 годзе, дзе была выбітая на групавым этапе пасьля нічыі з [[Мужчынская зборная Ірану па футболе|зборнай Ірану]] і паразаў ад [[Мужчынская зборная Рэспублікі Карэі па футболе|зборных Рэспублікі Карэі]], [[Мужчынская зборная Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў па футболе|Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў]] і [[Мужчынская зборная Катару па футболе|Катару]]. Канец 1980-х гадоў адзначыўся канкрэтнымі крокамі да прафэсіяналізацыі футболу ў краіне. У 1990-х гадах [[Японская футбольная асацыяцыя]] пачала прафэсіяналізацыю нацыянальнай зборнай. У 1991 годзе ўладальнікі паўпрафэсійнай Японскай футбольнай лігі пагадзіліся распусьціць яе і стварыць новую прафэсійную лігу, якая атрымала назву [[Джэй-ліга]], часткова дзеля павышэньня прэстыжу футболу і ўмацаваньня праграмы разьвіцьця нацыянальнай зборнай. У наступным годзе Японія прымала Кубак Азіі 1992 году, дзе мясцовая каманда здабыла свой першы тытул, перамогшы ў фінале [[Мужчынская зборная Саудаўскай Арабіі па футболе|зборную Саудаўскай Арабіі]] зь лікам 1:0<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.the-afc.com/ar/more/photo/japan-1992_asian_cup_champs-afc.html|загаловак=Japan-1992 Asian Cup Champs-AFC|выдавецтва=the-AFC|дата доступу=12.05.2023}}</ref>. Першы сэзон Джэй-лігі, між тым, адбыўся ў 1993 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.goal.com/en/news/25-years-of-j-league----rise-and-fall-of-asias-no1-football-league/ri3u63otspsd19upuq6pvub75|загаловак=25 years of J League - Rise and Fall of Asia's No.1 football league|выдавецтва=Goal|дата доступу=12.05.2023}}</ref>. Першы ў гісторыі ўдзел зборнай Японіі на чэмпіянатах сьвету адбыўся на [[чэмпіянат сьвету па футболе 1998 году|турніры 1998 году]], дзе японцы саступілі ўва ўсіх сваіх матчах. Два першыя матчы завяршыліся паразамі 1:0 на карысьць [[Мужчынская зборная Аргентыны па футболе|зборных Аргентыны]] і [[Мужчынская зборная Харватыі па футболе|Харватыі]], а выступ скончыўся паразай 2:1 ад зборнай Ямайкі. Тым ня менш, японская каманда ўразіла заўзятараў, бо ўсе тры паразы мелі розьніцу толькі ў адзін гол<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1998france/teams/origin1904-p.cxm.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1998france/teams/43819|загаловак=1998 FIFA World Cup France™: Japan|выдавецтва=www.fifa.com|дата доступу=13.05.2023}}</ref>. На [[Кубак Азіі па футболе 2000 году|Кубку Азіі 2000 году]] зборная Японіі здолела зноў перамагчы на турніры, выгуляўшы ў фінале зборную Саудаўскай Арабіі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.the-afc.com/en/national/afc_asian_cup/news/troussier_2000_triumph_an_amazing_memory.html|загаловак=Troussier: 2000 triumph an amazing memory|выдавецтва=the-AFC|дата доступу=12.05.2023}}</ref>. Ужо праз два гады Японія поруч з Рэспублікай Карэі ладзіла на сваёй зямлі [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянат сьвету 2002 году]]. Пасьля нічыі 2:2 з [[Мужчынская зборная Бэльгіі па футболе|зборнай Бэльгіі]] ў першым матчы японская зборная прабілася з групы дзякуючы перамогам 1:0 над [[Мужчынская зборная Расеі па футболе|зборнай Расеі]] і 2:0 над [[Мужчынская зборная Тунісу па футболе|зборнай Тунісу]]. Аднак у 1/8 фіналу японцы выбылы, мінімальна саступіўшы [[Мужчынская зборная Турэччыны па футболе|зборнай Турэччыны]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/matches_wallchart/japan_v_turkey/default.stm|загаловак=Turkey end Japan’s dream|выдавецтва=news.bbc.co.uk|дата доступу=12.05.2023}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.jfa.or.jp/ Афіцыйны сайт] Японскай футбольнай асацыяцыі. {{Навігацыйная група |назоў = Склады зборнай Японіі на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Японія}}; |Японія на ЧС-2010 |Японія на ЧС-2014 |Японія на ЧС-2018 |Японія на ЧС-2022 |Японія на ЧС-2026 }} {{Навігацыйная група |назоў = Склады зборнай Японіі на [[Кубак Азіі па футболе|Кубках Азіі]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Японія}}; |Японія на АФК КА-2011 |Японія на АФК КА-2015 |Японія на АФК КА-2019 |Японія на АФК КА-2023 }} {{Азіяцкія футбольныя зборныя}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Японіі па футболе| ]] l33a9by202642x9dtqcjl5gh2zxl7ge Патрык Вайграўх 0 142743 2694600 2623117 2026-10-03T16:41:45Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2694600 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Патрык Вайграўх''' ({{мова-de|Patrick Weihrauch}}; {{Н}} 3 сакавіка 1994 году, [[Грэфэльфінг]], [[Нямеччына]]) — нямецкі футбаліст, які выступае за клюб «[[Піпінсрыд (футбольны клюб)|Піпінсрыд]]» на пазыцыі нападніка. == Кар’ера == === Клюбная === 1 чэрвеня 2010 году заключыў кантракт зь [[мюнхэн]]скай «Баварыяй» да 30 чэрвеня 2014 году. Закончыў моладзёвую акадэмію «Баварыі», да 2012 году ён гуляў за склады клюбу розных узростаў, пакуль ня быў пераведзены ў асноўную каманду. Зьяўляецца асноўным нападнікам «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыі-2]]», за якую ў сэзоне 2012—2013 гадоў правёў 34 матчы й забіў 8 галоў. 4 траўня 2013 году Вайграўх был заяўлены на матч у [[Бундэсьліга|Бундэсьлізе]] супраць [[Барусія Дортмунд|«Барусіі» Дортмунд]] (нічыя 1:1), але на поле гэтак і не зьявіўся. === Міжнарожная === Вайграўх з 14 гадоў выклікаўся ў зборныя сваёй краіны. 24 сакавіка 2011 году матчам супраць зборнай Турэччыны (да 17 гадоў) на [[Чэмпіянаце Эўропы па футболе 2011 году да 17 гадоў|чэмпіянаце Эўропы да 17 гадоў]] дэбютаваў у афіційных турнірах [[УЭФА]], матч скончыўся перамогай Нямеччыны 2:0. У 2012 годзе [[Юнацкая зборная Нямеччыны па футболе|юнацкая зборная Нямеччыны]] дайшла да фіналу, а сам Вайграўх згуляў на турніры два матчы: з Македоніяй і Люксэмбургам, якія завяршыліся з агульным лікам 5:0 на карысьць немцаў. == Дасягненьні == '''Нямеччына''': * Срэбны прызэр [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіяната Эўропы (да 17 гадоў) 2011 году]] * Срэбны прызэр [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіяната Эўропы (да 19 гадоў) 2012 году]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.fcbayern.telekom.de/de/mannschaften/profis/04540.php Профіль на афіцыйнам сайце «Баварыі»] * [http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/1-bundesliga/2012-13/bayern-muenchen-14/57250/spieler_weihrauch-patrick.html Профіль] на сайце Kicker.de {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Вайграўх, Патрык}} [[Катэгорыя:Нямецкія футбалісты]] 57evdkezook9rprgk6clsx79xhw7sey Зара Луганск 0 142761 2694622 2691304 2026-10-03T17:50:04Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694622 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Зара |Лягатып = Зара Луганскае.jpg |ПоўнаяНазва = ФК «Зоря» Луганськ |Заснаваны = 1923 |Горад = [[Луганск]], [[Украіна]] |Стадыён = [[Славутыч-Арэна]], [[Запарожжа]] |Умяшчальнасьць = 11 883 |Прэзыдэнт = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Украіны|ЗараЛугансЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Украіны|ЗараЛугансСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Украіны|ЗараЛуганс}} |Прыналежнасьць = Украінскія }} «'''Зара'''» ({{мова-uk|Зоря}}) — украінскі футбольны клюб з гораду [[Луганск]]у. Заснаваны ў 1923 годзе. [[Чэмпіянат СССР па футболе|Чэмпіён СССР]] (1972). На працягу сваёй гісторыі клюб выступаў пад назвамі «Мэталіст», «Дзяржынец», «Працоўныя рэзэрвы» і «Зара-МАЛС». Акрамя перамогі ў чэмпіянаце СССР, клюб двойчы ў 1974 і 1975 гадох выступаў у фіналах [[Кубак СССР па футболе|Кубка СССР]] і тройчы атрымліваў тытул [[Чэмпіянат Украінскай ССР па футболе|чэмпіёна Ўкраінскай ССР]]. Пасьля распаду [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкага Саюзу]] «Зара» апынулася ў эліце ўкраінскага футболу, аднак празь фінансавыя цяжкасьці выбыла спачатку ў [[Першая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|першую]], а потым і ў [[Другая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|другую лігу чэмпіянату Ўкраіны]]. У [[Чэмпіянат Украіны па футболе 2006—2007 гадоў|сэзоне 2006—2007 гадоў]] каманда вярнулася ў найвышэйшую лігу. == Гісторыя == [[Файл:Zarya 1972 badge.JPG|міні|зьлева|Значок, прысьвечаны перамозе «Зары» ў чэмпіянаце СССР [[чэмпіянат СССР па футболе 1972 году|сэзону 1972 году]].]] Футбол у Луганску існаваў яшчэ у 1920-х гадоў. Часам аб’яднаная дружына выступалі на першынствах як [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|УССР]], гэтак і [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. У 1948 годзе футбол у месцы быў адроджаны паводле рашэньня савецкага чынавенцтва. Наваствораны клюб атрымаў назву «Працоўныя рэзэрвы», але ў чэмпіянаце УССР прадстаўніцтва гораду не абмяжлўвалася толькі гэтым клюбам. Пасьля рэарганізацыі чэмпіянату СССР і стварэньня «клясы Б» «Працоўныя рэзэрвы» ўзялі ўдзел у новым першынстве. Напрыканцы 1957 году ў места, якое на той час мела назву [[Луганск|Варашылаўград]], завітала фінская «[[Хака Валкеакоскі|Хака]]», якую «Працоўныя рэзэрвы» выгулялі зь лікам 7:2. У 1963 годзе горад таксама прадстаўляла новыя дружына «Зара», а ў тым жа годзе каманда «Працоўных рэзэрваў» прымалі на хатнім стадыёне ў таварыскім матчы бразыльскі «[[Флумінэнсі Рыю-дэ-Жанэйру|Флумінэнсі]]». Паўднёваамэрыканцы атрымалі перамогу зь лікам 2:0. У наступным годзе «Працоўныя рэзэрвы» былі пераведзеныя ў склад структуры «Зары», якая здабыла тытул чэмпіёну Луганскай вобласьці. У 1967 годзе луганская «Зара» дэбютавала сярод наймацнейшых камандаў Савецкага Саюза. У першым матчы найвышэйшай лігі луганскія спартоўцы перамаглі тытулаваны маскоўскі «[[Спартак Масква (футбольны клюб)|Спартак]]», бо ўжо на першай хвіліне украінскі нападнік [[Багдан Кесла]] забіў адзіны гол у матчы. Паводле вынікаў [[чэмпіянат СССР па футболе 1967 году|сэзону 1967 году]] луганская дружына заняла 16 месца зь ліку 19 удзельнікаў, што дазволіла ёй працягнуць выступы ў найвышэйшым дывізіёне ў наступным годзе. Чарговы сэзон прынес выніковае 13 месца. У пачатку 1970-х гадоў «Зару» ўзмацьніў вядомы футбаліст кіеўскага «[[Дынама Кіеў|Дынама]]» [[Ёжэф Саба]]. Сэзон 1970 году стаў самым пасьпяховым з усіх выступаў каманды ў [[Найвышэйшая ліга СССР па футболе|Найвышэйшай лізе СССР]]. Атрымаўшы шэраг перамог над вядомымі супернікамі, па заканчэньні сэзону клюб мог прэтэндаваць на прызавое месца, але з 34 пунктамі заняў толькі 5 месца ў выніковай турнірнай табліцы. Наступны сэзон атрымаўся яшчэ больш пасьпяховым, бо «Зара» фінішавала ў адным кроку ад мэдалёў на 4 месцы. У пачатку 1972 году праз розныя чыньнікі варашылаўградзкую дружыну пакінуў шэраг вядучых гульцоў, як то [[Анатоль Лісакоўскі]], [[Сяргей Шкляр]] ды іншыя. Аднак, не зважаючы на страты, «Зара» зь першых гульняў захапіла першы радок у чэмпіянаце. У першым жа матчы сэзона футбалісты разграмілі кіеўскае «Дынама» зь лікам 3:0. У наступных гульнях супраць грандаў «Зара» таксама сьвяткавала перамогі — з маскоўскім «Спартаком» зь лікам 3:1, маскоўскімі «[[Дынама Масква (футбольны клюб)|Дынама]]» і [[ЦСКА Масква (футбольны клюб)|ЦСКА]] зь лікам 1:0, ленінградзім «[[Зэніт Санкт-Пецярбург|Зэнітам]]» і ераванскім «[[Арарат Ерэван|Араратам]]» зь лікам 2:1. За тры туры да сканчэньня розыгрышу 29 кастрычніка на хатнім стадыёне «Авангард» варашылаўградзкая дружына згуляла ўнічыю з маскоўскім «[[Тарпэда Масква|Тарпэда]]» і датэрмінова здабыла тытул чэмпіёну СССР. Цырымонія ўзнагароджаньня каманды залатымі мэдалямі адбылася ў гарадзкім цырку. У цырымоніі прыняў удзел першы сакратар абласнога камітэту партыі [[Уладзімер Шаўчэнка (камуніст)|Уладзімер Шаўчэнка]], які быў апантаным заўзятарам каманды. Пасьля пераможнага сэзону «Зара» зьдзейсьніла падарожжа па [[Пакістан]]у, дзе выгуляла пяць сустрэчаў у пяці таварыскіх матчах зь мясцовымі футбольнымі камандамі. == Склад == : ''Актуальны на 20 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q116852818|Бр|}} {{Гулец1|3|Q19902584|Аб|}} {{Гулец1|4|Q113137317|Аб|}} {{Гулец1|5|Q136439289|Аб|}} {{Гулец1|6|Q131785173|ПА|}} {{Гулец1|7|Q29043184|Нап|}} {{Гулец1|8|Q29570575|ПА|}} {{Гулец1|9|Q131319716|Нап|}} {{Гулец1|10|Q97836070|Аб|}} {{Гулец1|11|Q122306763|Нап|}} {{Гулец1|14|Q119085207|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Шахтар Данецк|Шахтар]]}} {{Гулец1|17|Q131587715|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Кіеў|Дынама К.]]}} {{Гулец1|18|Q110310380|ПА|}} {{Гулец1|21|Q121028152|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|23|Q123597466|Бр|}} {{Гулец1|25|Q110654075|Бр|}} {{Гулец|27|{{Сьцяг|Харватыя}}|Нап|Домагай Елавіч||2001}} {{Гулец1|28|Q2598340|Нап|капітан}} {{Гулец1|30|Q106614283|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Ворскла Палтава|Ворскла]]}} {{Гулец1|39|Q136850056|Аб|}} {{Гулец|40|{{Сьцяг|Бразылія}}|Аб|Італу||2002}} {{Гулец1|44|Q15080306|Аб|}} {{Гулец1|55|Q107387274|Аб|}} {{Гулец1|77|Q28445501|ПА|}} {{Гулец1|80|Q4535186|ПА|}} {{Гулец1|88|Q123016117|ПА|}} {{Гулец|99|{{Сьцяг|Украіна}}|Нап|Арцём Сярдзюк||2005}} {{Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20170808035639/http://www.zarya-lugansk.com/ Афіцыйны сайт] {{Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе}} [[Катэгорыя:Луганск]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1923 годзе]] 9npvly0p0jkxfotoglluhq9n0u8w4n8 Любашава 0 144934 2694653 2583636 2026-10-03T20:17:47Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694653 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Любашава |Лацінка = Lubašava |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любашава |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]] |Раён = [[Ганцавіцкі раён|Ганцавіцкі]] |Сельсавет = [[Любашаўскі сельсавет|Любашаўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 1042 |Год падліку колькасьці = 2009 |Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref name="hanc" /> |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 225458 |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 46 |Шырата сэкундаў = 47 |Даўгата градусаў = 26 |Даўгата хвілінаў = 25 |Даўгата сэкундаў = 26 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Люба́шава'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 107.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Цна (прыток Прыпяці)|Цны]] і былога Любашаўскага вадасховішча. Цэнтар [[Любашаўскі сельсавет|сельсавету]] [[Ганцавіцкі раён|Ганцавіцкага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. Знаходзіцца за 3 км на поўнач ад места і чыгуначнай станцыі [[Ганцавічы|Ганцавічаў]] (лінія [[Лунінец]] — [[Баранавічы]]). == Назва == {{Асноўны артыкул|Любш}} Любіш (Lubisch) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Lubisch#v=snippet&q=Lubisch&f=false S. 46].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. == Гісторыя == Упершыню ўпамінаецца ў XVI стагодзьдзі як прыватнае сяло ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]. У 1816 годзе — 23 двары, уласнасьць Сьвяжынскіх. У 1879 годзе дзейнічала праваслаўная Варварынская драўляная царква. У 1884 годзе — 22 двары, працавала конная паштовая станцыя пры тракце [[Клецак]] — [[Пінск]]. Каля вёскі тады знаходзіўся аднайменны фальварак, які належаў Туманавым. Паводле перапісу 1897 году — 61 двор, 407 жыхароў, хлебазапасны магазын і капліца. У 1909 годзе — 75 двароў, 402 жыхары, у фальварку Любашава 1 гаспадарка, 8 жыхароў. У лютым 1918 году акупаваная германскімі войскамі, у сакавіку 1919 году — войскамі [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]]. У пачатку 1919 г. і ў ліпені — жніўні 1920 году аднаўлялася савецкая ўлада. З сакавіка 1921 году ў складзе Польшчы; вёска [[Круговіцкая гміна|Круговіцкай гміны]] [[Лунінецкі павет|Лунінецкага павету]] [[Палескае ваяводзтва|Палескага ваяводства]]. У верасьні 1921 г. 108 дамоў, 668 жыхароў. Фальварак Любашава налічваў 5 пабудоваў 41 жыхара. З 1939 году ў складзе [[БССР]]. З 15 студзеня 1940 году ў Ганцавіцкім раёне [[Пінская вобласьць|Пінскай вобласьці]], з 12 кастрычніка 1940 году ў Ганцавіцім сельсавеце. З 30 чэрвеня 1941 году да 7 ліпеня 1944 году пад нямецкай акупацыяй. З 8 студзеня 1954 году ў складзе [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. З 16 ліпеня 1954 г. — цэнтар [[Любашаўскі сельсавет|Любашаўскага сельсавету]]. Паводле перапісу 1959 году ў вёсцы 1077 жыхароў. З 25 сьнежня 1962 г. да 30 ліпеня 1966 году ў [[Ляхавіцкі раён|Ляхавіцкім раёне]]. Паводле перапісу 1970 году — 1181 жыхар. У 1972 годзе 298 гаспадарак, 1155 жыхароў. На тэрыторыі вёскі працуюць выканкам сельсавету, базавая школа, млын, чыгуначны прыпынак, Дом культуры, фэльчарска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, аўтаматычная тэлефонная станцыя, 2 крамы. == Насельніцтва == * 1909 год — 402 чалавекі ў вёсцы Любашаве і 8 чалавек у маёнтку Любашаве<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 113.</ref> * 1999 год — 1110 жыхароў * 2009 год — 1042 жыхары<ref name="hanc">[https://web.archive.org/web/20130703061701/http://www.gants-region.info/index/0-92 Ганцавіцкі краязнаўчы партал]</ref> == Турыстычная інфармацыя == Каля Дома культуры помнік — скульптура савекага воіна (пастаўлены ў 1973 годзе). == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Радзіма майго духу|lyubashava}} * [http://foto-planeta.com/by/np/171052/lyubashava.html Любашава на «Глобусе Беларусі»] {{Любашаўскі сельсавет}} {{Ганцавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Любашаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёну]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў XVI стагодзьдзі]] 77uvxl4fwpip4w612venilgga2w0y48 Мілаш Касанавіч 0 160361 2694602 2644405 2026-10-03T16:55:22Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2694602 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Мі́лаш Каса́навіч''' ({{Мова-sr|Mилoш Kocaнoвић / Miloš Kosanović}}; {{Н}} 28 траўня 1990 году, [[Чонапля]], [[Югаславія]]) — [[Сэрбія|сэрбскі]] [[футбол]]ьны [[абаронца (футбол)|абаронца]], гулец клюбу «[[Спартак Субаціца|Спартак]]» з [[Субаціца|Субаціцы]]. == Кар’ера == У 2007—2010 роках Мілаш выступаў за сэрбскі клюб другога дывізіёну «[[Младаст Апатын]]». Пасьля далучыўся да польскае «[[Краковія Кракаў|Краковіі]]». У 2014—2016 гадах выступаў за «[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэхэлен]]». == Дасягненьні == '''«Аль-Джазыра»''': * [[Чэмпіянат ААЭ па футболе|Чэмпіён ААЭ]]: 2021 * Уладальнік [[Супэркубак ААЭ па футболе|Супэркубка ААЭ]]: 2021 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.90minut.pl/kariera.php?id=17452 Профіль] на 90minut.pl. {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Касанавіч, Мілаш}} [[Катэгорыя:Сэрбскія футбалісты]] dyggetpfxualy0ofws4o9irvp0vuf9y Джын Шарп 0 165965 2694563 2675378 2026-10-03T13:26:26Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694563 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Джын Шарп |арыгінал імя = {{мова-en|Gene Sharp|скарочана}} |партрэт = |памер = |апісаньне = |імя пры нараджэньні = |род дзейнасьці = грамадзкі дзяяч |дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|21|1|1928|1}} |месца нараджэньня = {{не перакладзена|Балтымар (Агаё)|Балтымар|en|North Baltimore, Ohio}}, [[Агаё]], [[ЗША]] |грамадзянства = [[ЗША]] |падданства = |дата сьмерці = |месца сьмерці = |бацька = |маці = |муж = |жонка = |дзеці = |узнагароды = |сайт = |дадаткова = |commons = Gene Sharp }} '''Джын Шарп''' ({{мова-en|Gene Sharp}}; {{Н}} [[21 студзеня]] [[1928]], {{не перакладзена|Балтымар (Агаё)|Балтымар|en|North Baltimore, Ohio}}, [[Агаё]], [[ЗША]]) — амэрыканскі грамадзкі дзяяч, вядомы ўва ўсім сьвеце сваімі кнігамі пра мэтады [[Негвалтоўная барацьба|негвалтоўнае барацьбы]] з аўтарытарнымі рэжымамі. Заснавальнік {{не перакладзена|Інстытут імя Альбэрта Айнштайна|Інстытуту імя Альбэрта Айнштайна|en|Albert Einstein Institution}}, які фінансуецца [[Нацыянальны фонд дэмакратыі|Нацыянальным фондам дэмакратыі]], [[Фонд Форда|Фондам Форда]] й [[Міжнародны рэспубліканскі інстытут|Міжнародным рэспубліканскім інстытутам]] (дырэктар — [[Джон Макейн]]) і мае цесныя стасункі з аналітычным цэнтрам [[RAND (карпарацыя)|RAND Corporation]]<ref>Stuart Bramhall [https://web.archive.org/web/20130503221026/http://www.dailycensored.com/the-cia-and-nonviolent-resistance-3/ The CIA and Nonviolent Resistance] // The Daily Censored, 12.03.2012</ref>. == Біяграфія == Ва [[Унівэрсытэт штату Агаё|Ўнівэрсытэце штату Агаё]] ў [[1949]] годзе атрымаў ступень бакаляўра гуманітарных навук па грамадзкіх навуках і ў [[1951]] годзе магістра гуманітарных навук па сацыялёгіі<ref name=peace.ca>{{спасылка|url=http://www.peace.ca/genesharp.htm |загаловак=GENE SHARP A Biographical Profile | выдавец=Canadian Centres for Teaching Peace |дата доступу=22 лютага 2011}}</ref>. Правёў 9 месяцаў у турме за грамадзянскае непадпарадкаваньне вайсковаму прызыву ў час [[Карэйская вайна|Карэйскае вайны]]<ref name="bbc">{{артыкул|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12522848 |загаловак=Gene Sharp: Author of the nonviolent revolution rulebook |выдавец=[[BBC]] |first=Arrow |last=Ruaridh |date=February 21, 2011 |дата доступу=22 лютага 2011}}</ref>. Пасьля вызваленьня дзевяць гадоў жыў у [[Нарвэгія|Нарвэгіі]] й [[Ангельшчына|Ангельшчыне]]. У [[1965]] годзе вядзе дасьледчую працу ў галіне міжнародных стасункаў у {{не перакладзена|Ўізэргэдзкі цэнтар міжнародных стасункаў|Ўізэргэдзкім цэнтры міжнародных стасункаў|en|Weatherhead Center for International Affairs}} [[Гарвардзкі ўнівэрсытэт|Гарвардзкага ўнівэрсытэту]]. З [[1972]] году — прафэсар паліталёгіі ў {{не перакладзена|Масачусэцкі ўнівэрсытэт у Дортмундзе|Масачусэцкім унівэрсытэце ў Дортмундзе|en|University of Massachusetts Dartmouth}}. У 1983 годзе заснаваў {{не перакладзена|Інстытут імя Альбэрта Айнштайна|Інстытут імя Альбэрта Айнштайна|en|Albert Einstein Institution}} — некамэрцыйную арганізацыю, якая займаецца мэтадамі выкарыстаньня негвалтоўных дзеяньняў ува ўсім сьвеце. == Унёсак у навуку == Зрабіў значны ўнёсак у тэорыю [[Негвалтоўная барацьба|негвалтоўнае барацьбы]] супроць улады. Сабраў і падрабязна апісаў мэтады негвалтоўнае барацьбы, а таксама некаторыя варыянты іхнага ўзаемадзеяньня. Мэтады могуць быць выкарыстаныя ў любой камбінацыі ў любой краіне<ref name="bbc" />. Найбольш вядомыя працы: * «[[Ад дыктатуры да дэмакратыі]]» («From Dictatorship to Democracy») * «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Палітыка негвалтоўнага дзеяньня|Палітыка негвалтоўнага дзеяньня||The Politics of Nonviolent Action}}» («The Politics of Nonviolent Action») * «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гандзі як палітычны стратэг|Гандзі як палітычны стратэг||Gandhi as a Political Strategist}}» («Gandhi as a Political Strategist») (1979) * «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Зрабіць Эўропу непакорнай|Зрабіць Эўропу непакорнай||Making Europe Unconquerable}}» («Making Europe Unconquerable») (1986) * «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Супраціў, палітыка і амэрыканская барацьба за незалежнасьць, 1765—1775|Супраціў, палітыка і амэрыканская барацьба за незалежнасьць, 1765—1775||Resistance, Politics, and the American Struggle for Independence, 1765–1775}}» («Resistance, Politics, and the American Struggle for Independence, 1765–1775») (1986) * «[[198 мэтадаў негвалтоўных дзеяньняў]]» («198 Methods of Nonviolent Action») Кнігі Шарпа перакладзеныя на дзясяткі моваў (у 2012 г. паведамлялася пра 44 пераклады) і выкарыстоўваюцца, як практычны падручнік змагарамі супроць дзяржаўнае ўлады ўва ўсім сьвеце<ref name="bbc"/>. == Практычная дзейнасьць == Джын Шарп асабіста не ўдзельнічае ў практычных дзеяньнях сваіх пасьлядоўнікаў, за рэдкімі выключэньнямі<ref name="bbc" />. У прыватнасьць, у 1990—1991 гадох Шарп наведваў краіны Прыбалтыкі, дзе кансультаваў палітыкаў, што перамаглі на выбарах, якія імкнуліся да незалежнасьці краінаў Прыбылтыкі ад [[СССР]]. У [[Латвія|Летуве]] ён працаваў з [[Аўдрюс Буткявічус|Аўдрюсам Буткявічусам]], у Латвіі — з [[Талаўс Юндзіс|Талаўсам Юндзісам]]<ref name="bbc" />. == Уплывы ідэяў == Журналісты газэты [[The New York Times]] выказалі меркаваньне, што Шарп мог стаць ідэйным бацькам [[арабская вясна|арабскае вясны]]. Так, вядома, што ягоныя працы былі перакладзеныя на [[арабская мова|арабскую мову]]<ref name="Stolberg" />. Гэтыя працы выкарыстоўваліся на трэнінгах у [[Каір]]ы Міжнародным цэнтрам негвалтоўных канфліктаў. Так з ідэямі амэрыканскага навукоўцы пазнаёміліся туніскія апазыцыянэры. Браты-мусульмане выклалі брашуру Шарпа «Ад дыктатуры да дэмакратыі» на сваім сайце, каб зь ёй мог азнаёміцца любы ахвотнік<ref name="Stolberg">{{артыкул |url=http://www.nytimes.com/2011/02/17/world/middleeast/17sharp.html?_r=1&pagewanted=all|загаловак= Shy U.S. Intellectual Created Playbook Used in a Revolution|date=December 16, 2011 |work= New York Times |дата доступу=18 December 2011 |first=Sheryl Gay|last=Stolberg}}</ref><ref>Николай Сурков [http://www.ng.ru/world/2011-02-18/1_revolutions.html Американский «отец» арабских революций] // «[[Независимая газета]]», 18.02.2011.</ref>. == Крытыка == Т’еры Мэйсан у сваім артыкуле [http://www.voltairenet.org/article128880.html «Інстытут Альбэрта Айнштайна: адмова ад прымяненьня гвалтоўных мэтадаў у вэрсіі ЦРУ»]) абвінавачвае Шарпа ў супрацоўніцтве з спэцыяльнымі службамі ЗША. У 2025 годзе «Ад дыктатуры да дэмакратыі» ўключылі ў сьпіс экстрэмісцкіх матэрыялаў у Беларусі<ref>{{cite web|url=https://reform.news/satiricheskij-proekt-i-metodichka-sharpa-priznany-jekstremistskimi|title=Сатирический проект и «методичка Шарпа» признаны «экстремистскими»|work={{Артыкул у іншым разьдзеле|Reform.news||be}}|language=ru}}</ref>. == Публікацыі == *''[http://books.google.com/books?id=3hoIAQAAIAAJ Gandhi Wields the Weapon of Moral Power: Three Case Histories]'', Foreword by [[Albert Einstein]]. Introduction by Bharatan Kumarappa. Ahmedabad: Navajivan Publishing House, 1960. *''Civilian Defense: An Introduction'', ({{Артыкул у іншым разьдзеле|Робертс, Адам (учёный)|Adam Roberts||Adam Roberts (scholar)}}, T.K. Mahadevan & Gene Sharp, eds.). Introductory statement by President [[Sarvepalli Radhakrishnan]]. Bombay: Bharatiya Vidya Bhavan, and New Delhi: Gandhi Peace Foundation, 1967. *''Exploring Nonviolent Alternatives'', Introduction by [[Рисмен, Дэвид|David Riesman]]. Boston: Porter Sargent, 1970. *''The Politics of Nonviolent Action'', Introduction by {{Артыкул у іншым разьдзеле|Шеллинг, Томас Кромби|Thomas C. Schelling||Thomas Schelling}}. Prepared under the auspices of Harvard University's Center for International Affairs. Boston: {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сарджент, Портер|Porter Sargent||Porter Sargent}}, 1973. ISBN 978-0-87558-068-5 ::*I, Power and Struggle. 114 pp., June 1973. ISBN 978-0-87558-070-8 ::*II, The Methods of Nonviolent Action. 348 pp., June 1973. ISBN 978-0-87558-071-5 ::*III, Dynamics of Nonviolent Action. 466 pp. Boston: Porter Sargent, November 1985. ISBN 978-0-87558-072-2 *''Gandhi as a Political Strategist, with Essays on Ethics and Politics'', Introduction by [[Кинг, Коретта Скотт|Coretta Scott King]]. Boston: {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сарджент, Портер|Porter Sargent||Porter Sargent}}, 1979. ISBN 978-0-87558-092-0 ::*Indian edition. Introduction by Dr. Federico Mayor. Original Introduction by Coretta Scott King, New Delhi: Gandhi Media Centre, 1999. *''Social Power and Political Freedom'', Introduction by Senator Mark O. Hatfield. Boston: {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сарджент, Портер|Porter Sargent||Porter Sargent}}, 1980. ISBN 978-0-87558-091-3 *''National Security Through Civilian-based Defense'', Omaha: Association for Transarmament Studies, 1985. ISBN 978-0-9614256-0-9 *''Making Europe Unconquerable: The Potential of Civilian-based Deterrence and Defense'' , London: Taylor & Francis, 1985. ISBN 978-0-85066-336-5 Second Edition with a Foreword by [[George F. Kennan]]. Cambridge, MA: Ballinger, 1986. *''Resistance, Politics, and the American Struggle for Independence, 1765-1775'' , (Walter Conser, Jr., Ronald M. McCarthy, and {{Артыкул у іншым разьдзеле|Тоскано, Дэвид|David Toscano||David J. Toscano}}, & Gene Sharp, eds.). Boulder, CO: Lynne Rienner Publishers, 1986. ISBN 0931477751 *''Civilian-Based Defense: A Post-Military Weapons System'', with the assistance of Bruce Jenkins, Princeton, NJ: [[Princeton University Press]], 1990. ISBN 978-0-691-07809-0 *''From Dictatorship to Democracy: A conceptual framework for liberation''. The Albert Einstein Institution, 2003. ISBN 978-1-880813-09-6 (first published in 1994) *''Nonviolent Action: A Research Guide'', with Ronald McCarthy, New York: Garland Publishers, 1997. *''There are realistic alternatives'', 2003. ISBN 1-880813-12-2. Accessible as an [https://web.archive.org/web/20131105214034/http://www.aeinstein.org/organizations/org/TARA.pdf e-book] and [[LibriVox]] [https://web.archive.org/web/20160426010001/https://librivox.org/there-are-realistic-alternatives-by-gene-sharp/ audiobook]. *''Waging Nonviolent Struggle: 20th Century Practice and 21st Century Potential'' with Joshua Paulson, Extending Horizons Books, 2005. ISBN 978-0-87558-162-0 *''Self-Liberation: A Guide to Strategic Planning for Action to End a Dictatorship or Other Oppression'' with the assistance of Jamila Raqib, First Edition, Boston, MA: The Albert Einstein Institution, November 2009. ISBN 978-1-88-081323-2. Accessible as an [https://web.archive.org/web/20130602210510/http://www.aeinstein.org/selflib/SelfLiberation.pdf e-book]. *''Sharp's Dictionary of Power and Struggle''. [[Oxford University Press]], 2011. ISBN 978-0-19-982988-0 *{{кніга|last=Sharp |first=Gene |загаловак=How Nonviolent Struggle Works |year=2013 |выдавец=Albert Einstein Institution |location=East Boston, MA|isbn=978-1-880813-15-7|url=http://books.google.com/books?id=YBaslgEACAAJ |author2=Bernal, Jaime Gonzalez }} (condensation of Sharp's ''Politics of Nonviolent Action'')<ref name=hnsw>According to Gene Sharp's Preface to ''How Nonviolent Struggle Works'' (2013): "The present text is an extreme abridgement of the published ''The Politics of Nonviolent Action''. The original condensation was prepared by Jaime Gonzalez Bernal in Spanish in Mexico and published as La Lucha Politica Nonviolenta.... in March 1988... The English language text here is primarily Mr. Glozalez Bernal's condensation returned to English. It has been evaluated and edited with the important assistance of Caridad Inda. She has made major contributions to this text from 1987 to this edition in 2013. I have made limited recent changes and additions to both the English and the Spanish texts and have changed the title to ''How Nonviolent Struggle Works''" (pp. xi–xii).</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.aeinstein.org Albert Einstein Institution] * [http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/book/lookupname?key=Sharp%2C%20Gene Seven Downloadable Online Books by Gene Sharp] at the {{Артыкул у іншым разьдзеле|Online Books Page||en||Online Books Page}} * [https://web.archive.org/web/20110217052305/http://www.peace.ca/genesharp.htm Gene Sharp: A Biographical Profile] at [[Canadian Centres for Teaching Peace]] * [http://www.newint.org/features/1997/11/05/interview/ Interview: Gene Sharp], Noreen Shanahan, ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|New Internationalist||en||New Internationalist}}'', November 5, 1997 * [https://web.archive.org/web/20111210183655/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A18395-2000Dec3?language=printer U.S. Advice Guided Milosevic Opposition], Michael Dobbs, ''[[Washington Post]]'', December 11, 2000 * [http://www.peacemagazine.org/archive/v19n3p16.htm Gene Sharp 101], Metta Spencer, ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Peace Magazine||en||Peace Magazine}}'', July-Sept 2003 * [https://web.archive.org/web/20080920093255/http://www.radionetherlands.nl/currentaffairs/region/easterneurope/ukr041125 Ukraine: The Resistance Will Not Stop], Margreet Strijbosch, ''[[Radio Netherlands]]'', November 25, 2004 * [http://online.wsj.com/article/SB122127204268531319.html?mod=todays_us_nonsub_page_one American Revolutionary: Quiet Boston Scholar Inspires Rebels Around the World], Philip Shishkin, ''[[Wall Street Journal]]'', September 13, 2008; Page A1. * [http://www.nytimes.com/2011/02/17/world/middleeast/17sharp.html Shy U.S. Intellectual Created Playbook Used in a Revolution], Sheryl Gay Stolberg, ''[[The New York Times]]'', February 16, 2011 * {{Кніга|аўтар=[[Джын Шарп]]|частка=|загаловак=Ад дыктатуры да дэмакратыі|арыгінал=|спасылка=http://www.aeinstein.org/wp-content/uploads/2013/09/FDTD_Belarusian1.pdf|адказны=|выданьне=|месца=[[Бостан]]|выдавецтва=[[Інстытут імя Альбэрта Айнштайна]]|год=2005|том=|старонкі=|старонак=64|сэрыя=|isbn=|наклад=}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Шарп, Джын}} [[Катэгорыя:Палітолягі ЗША]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардзкага ўнівэрсытэту]] ogyt1cnrn91a6saue3jj3c33pif95be Крымская фэдэральная акруга 0 172393 2694719 2601983 2026-10-03T22:16:31Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694719 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Назва = Крымская фэдэральная акруга |Назва ў родным склоне = Крымскай фэдэральнай акругі |Арыгінальная назва = Крымский федеральный округ |Герб = |Сьцяг = |Краіна = [[Расея]] |Гімн = |Статус = |Уваходзіць у = [[Расея]] |Улучае = 2 суб’екты фэдэрацыі |Цэнтар = [[Сімфэропаль]] |БуйныГорад = [[Севастопаль]] |БуйныяГарады = [[Севастопаль]], [[Сімфэропаль]], [[Керч]] |ДатаЎтварэньня = 21 сакавіка 2014 |ДатаСкасаваньня = 28 ліпеня 2016 |Кіраўнік = Алег Белавенцаў |Назва пасады кіраўніка = Прадстаўнік прэзыдэнта РФ |АфіцыйныяМовы = |Насельніцтва = 2 327 309 |Год перапісу = 2016 |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = |Шчыльнасьць = 85,63 |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = |Канфэсійны склад = |Плошча = 27 161 |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = |Максымальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Мапа = Map of Russia. Crimean Federal District.svg |Часавы пас = |Скарачэньне = |ISO = |FIPS = |Тэлефонны код = |Паштовыя індэксы = |Інтэрнэт-дамэн = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = http://kfo.gov.ru/ |Парамэтр1 = |Назва парамэтру 1 = |Дадаткі = |Мапа адміністрацыйнай адзінкі = |Памер мапы аа = |Колер фону парамэтраў = {{Колер|Расея}} |Колер фону герб-сьцяг = #EEEEEE }} '''Крымская фэдэральная акруга''' ({{мова-ru|Крымский федеральный округ}}) — тэрыторыя [[Украіна|Ўкраіны]], анэксаваная [[РФ|Расеяй]] у выніку вайсковай інтэрвэнцыі. Існавала ў 2014—2016 роках. Створаная ўказам прэзыдэнта Расеі Ўладзімера Пуціна ад 21 сакавіка 2014 году. 28 ліпеня 2016 году Крымская фэдэральная акруга перастала існаваць і была далучана да [[Паўднёвая фэдэральная акруга|Паўднёвай фэдэральнай акругі]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170807200147/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201607280046?index=0&rangeSize=2 Указ Прэзідэнта Расеі]</ref><ref>[http://www.svaboda.org/a/27886242.html Радыё «Свабода». Крымская акруга скасавана]</ref><ref>[https://charter97.org/be/news/2016/7/28/215685/ Хартыя]</ref>. У склад акругі ўваходзілі два суб’екты фэдэрацыі: Рэспубліка Крым і места фэдэральнага значэньня Севастопаль. Разьмешчаная на Крымскім паўвостраве. Паводле колькасьці суб’ектаў, колькасьці насельніцтва, памерах тэрыторыі акруга лічылася Расеяй найменшай сярод фэдэральных акругаў, саступаючы ўсім астатнім у некалькі разоў. Управа акругі знаходзілася ў сталіцы Рэспублікі Крым месьце Сімфэропалі, хоць найбуйнейшым горадам Крыму і Крымскай фэдэральнай акругі зьяўляецца места Севастопаль, што сярод фэдэральных акругаў таксама характэрна толькі для Паўночна-Каўкаскай фэдэральнай акругі. Паўнамоцны прадстаўнік прэзыдэнта Расейскай Фэдэрацыі ў Крымскай фэдэральнай акрузе — Алег Белавенцеў. Тэрыторыя, якую займала Крымская фэдэральная акруга, зьяўляецца спрэчнай. Украіна не прызнае далучэньне Крыму да Расеі і разглядае яго як акупацыю ўкраінскай тэрыторыі. Большая частка краінаў сьвету таксама лічыць Крым украінскай тэрыторыяй, што адлюстравана ва ўхвалах ААН, АБСЭ і ПАСЭ. == Склад акругі == Склад акругі і апісаньне частак Расеі, што ўваходзілі ў Крымскую фэдэральную акругу. {| class="standard" |- ! colspan="7" | [[Файл:Crimean Federal District (numbered).svg|цэнтар|400пкс|Крымская фэдэральная акруга]] |- style="text-align: left" ! Нумар ! Суб’ект фэдэрацыі ! Плошча<br />(км²) ! Насельніцтва ! Разьмяшчэньне<br />ўправы |- ! 1 | [[Рэспубліка Крым]] | align="right" | 26 081<ref>[https://web.archive.org/web/20140713123542/http://rescomzem.gov.ua/zemelnoe-zakonodatelstvo/normativnyie-dokumentyi-reskomzema-kryima.html Республиканский комитет по земельным ресурсам Республики Крым] // [https://web.archive.org/web/20140715033743/http://rescomzem.gov.ua/zemelnoe-zakonodatelstvo/normativnyie-dokumentyi-reskomzema-kryima/novyij-resurs12.html Республиканская программа использования и охраны земель в Автономной Республике Крым на 2010—2015 годы]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140405064135/http://proukraine.net.ua/ Інформаційно-довідковий сайт Україна: Територія України]; также: [https://web.archive.org/web/20140613124014/http://gosstat.crimea.ru/geohar.php Служба статистики Республики Крым]</ref><ref>[http://council.gov.ru/structure/regions/CR Республика Крым на сайте Совета Федерации РФ]</ref> | align=right | 1 908 322 | [[Сімфэропаль]] |- ! 2 | [[Севастопаль|Места фэдэральнага значэньня<br /> Севастопаль]] | align="right" | 1080<ref>у тым ліку суша —  864 км², марская акваторыя —  216 км² ([http://council.gov.ru/structure/regions/SEV Севастополь на сайте Совета Федерации РФ])</ref><ref name="Севаст">Плошча тэрыторыі рэгіёну (места фэдэральнага значэньня Севастопаль) складае 1079,6 км², у тым ліку 216,0 км² марскіх бухтаў, якія ёсьць тэрытарыяльнымі водамі, а таксама 863,6 км² сушы ([https://web.archive.org/web/20150210034804/http://www.sevstat.sevinfo.com.ua/ Управління статистики у м. Севастополі])</ref> | align=right | 418 987 | [[Севастопаль]] |} == Насельніцтва == Колькасьць насельніцтва акругі паводле зьвестак Расстату на 2016 год складала 2 327 309 чал. Шчыльнасьць насельніцтва — 85,63 чал. / км² (2016). == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Крымская фэдэральная акруга}} {{Фэдэральныя акругі Расеі}} {{Суб’екты Расеі}} [[Катэгорыя:Фэдэральныя акругі Расейскай Фэдэрацыі]] 9oxk396sh8wq9ykkmtf1v37ms5hxb4w Жан-Люк Мэляншон 0 180335 2694737 2678619 2026-10-04T08:18:54Z CommonsDelinker 521 Выява [[c:file:Mélenchon_2027_-_55261894422_(cropped).jpg]] замененая на [[c:file:Jean_Luc_Mélenchon_en_mai_2026-_55261894422_(cropped).jpg]] карыстальнікам [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]. Прычына: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|C 2694737 wikitext text/x-wiki {{Палітык |імя = Жан-Люк Мэляншон |выява = Jean Luc Mélenchon en mai 2026- 55261894422 (cropped).jpg |памер = |подпіс_пад_выявай = Жан-Люк Мэляншон у 2015 годзе |пасада = Міністар прафэсійнай асьветы [[Францыя|Францыі]] |пачатак_тэрміну = 27 сакавіка 2000 году |канец_тэрміну = 6 траўня 2002 году |прэзыдэнт = [[Жак Шырак]] |прэм’ер-міністар = [[Ліянэль Жаспэн]] |папярэднік = |наступнік = |дата_нараджэньня = {{Нарадзіўся|19|8|1951|1}} |месца_нараджэньня = [[Танжэр]], [[Марока]] |дата_сьмерці = |месца_сьмерці = |нацыянальнасьць = [[Французы|француз]] |партыя = Левая партыя |сужэнец = |дзеці = |адукацыя = вышэйшая |рэлігія = |бацька = |маці = |подпіс = |узнагароды = |камэнтар = }} '''Жан-Люк Мэляншон''' ({{мова-fr|Jean-Luc Mélenchon}}; нарадзіўся 19 жніўня 1951 году, [[Танжэр]], [[Марока]]) — [[Францыя|францускі]] дзяржаўны й палітычны дзяяч левага толку, журналіст. Міністар прафэсійнай адукацыі Францыі ва ўрадзе Ліянэля Жаспэна з 2000 па 2002 год. Сябар Сэнату Францыі ад дэпартамэнту [[Эсон]] (1986—2000; 2004—2010). Дэпутат Эўрапейскага парлямэнту з 2009 году (фракцыя Эўрапейскія аб’яднаныя левыя / Лева-зялёныя Поўначы). Адзін са стваральнікаў і старшыняў «Левай партыі». Удзельнічаў у прэзыдэнцкіх выбарах 2012 году, на якіх ён атрымаў 11,1% галасоў выбаршчыкаў і тым самым заняў чацьвертае месца. Удзельнічае ў [[Прэзыдэнцкія выбары ў Францыі 2017 году|выбарах прэзыдэнта Францыі ў 2017 годзе]]. == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Мэляншон, Жан-Люк}} [[Катэгорыя:Францускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Эўрапарлямэнту з Францыі‎]] jb08jwqnqktcr8wt6ihhprzp94glalh Нэту 0 183396 2694596 2630872 2026-10-03T16:33:27Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2694596 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Нарбэ́рту Мура́ра Нэ́ту''' ({{мова-pt|Norberto Murara Neto}}; {{Н}} 19 ліпеня 1989 году) — бразыльскі футбаліст, брамнік італьянскага клюбу «[[Ювэнтус Турын|Ювэнтус]]». == Дасягненьні == '''«Ювэнтус»''': * [[Чэмпіянат Італіі па футболе|Чэмпіён Італіі]]: 2016, 2017 * [[Кубак Італіі па футболе|Кубак Італіі]]: 2016, 2017 * Уладальнік [[Супэркубак Італіі па футболе|Супэркубка Італіі]]: 2015 '''«Валенсія»''': * Уладальнік [[Кубак Гішпаніі па футболе|Кубка Гішпаніі]]: 2019 '''«Барсэлёна»''': * Уладальнік [[Кубак Гішпаніі па футболе|Кубка Гішпаніі]]: 2021 '''Бразылія''': * Срэбны прызэр Алімпійскіх гульняў: [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|2012]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.juventus.com/en/teams/first-team/goalkeepers/neto/ Профіль на сайце «Ювэнтусу»]{{Ref-en}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} * {{Worldfootball}} {{Склад ФК Ювэнтус}} {{Бразылія на КА-2015}} [[Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты]] [[Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях]] [[Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]] [[Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году]] 8d86eguuxolkyuc70idr9ehgud57gnl Гісторыя Слоніму 0 185033 2694538 2532044 2026-10-03T12:33:51Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694538 wikitext text/x-wiki '''[[Слонім]]''' — [[Магдэбурскае права|магдэбурскае]] [[места]], цэнтар [[Слонімскі павет|гістарычнага рэгіёну]] (частка [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградчыны]]), старажытны [[Слонімскія замкі|замак]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Росквіт паселішча адбыўся ў XVIII ст. за часамі [[Міхал Казімер Агінскі|Міхала Казімера Агінскага]], які заснаваў тут некалькі ўстановаў (капэлю, балетную і музычную школы, опэрны тэатар) і прамысловых прадпрыемстваў, а таксама збудаваў [[Агінскі канал]]. Высокі культурны статус Слоніму прычыніўся да таго, што сучасьнікі звалі яго «Палескімі [[Атэны|Атэнамі]]». Да нашага часу тут захаваліся [[Слонімская ратуша|меская ратуша]], [[Аўстэрыя (Слонім)|аўстэрыя Агінскіх]], [[Палацава-паркавы комплекс Пуслоўскіх (Слонім)|палац Пуслоўскіх]] у Альбэртыне, комплексы кляштараў [[Касьцёл Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар бэрнардынак (Слонім)|бэрнардынак з касьцёлам Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі]] і [[касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар бэрнардынаў (Слонім)|бэрнардынаў з касьцёлам Найсьвяцейшай Тройцы]], [[касьцёл Сьвятога Андрэя (Слонім)|касьцёл Сьвятога Андрэя]], [[капліца Сьвятога Дамініка (Слонім)|капліца Сьвятога Дамініка]], [[Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа і кляштар бэнэдыктынак (Слонім)|кляштар бэнэдыктынак]] і [[Слонімская сынагога|сынагога]], помнікі архітэктуры XVII—XIX стагодзьдзяў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаліся [[палац Агінскіх (Слонім)|палац]] і тэатар [[Агінскія|Агінскіх]], [[касьцёл Сьвятога Міхала і кляштар дамініканаў (Слонім)|комплекс кляштару дамініканаў з касьцёлам Сьвятога Міхала]], помнікі архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў, [[Сьпіс помнікаў архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага, зруйнаваных уладамі Расейскай імпэрыі|зруйнаваныя расейскімі ўладамі]], а таксама [[касьцёл Божага Цела і кляштар канонікаў лятэранскіх (Слонім)|касьцёл Божага Цела пры кляштары канонікаў лятэранскіх]], помнік архітэктуры XVII ст., [[Сьпіс помнікаў гісторыі і архітэктуры Беларусі, зруйнаваных уладамі СССР|зруйнаваны савецкімі ўладамі]]. == Раньнія часы == У ХІІ—ХІІІ стагодзьдзяў старажытны Слонім ({{Мова-sla|Вслонимъ|скарочана}}) быў [[замак|горадам]] з высокай матэрыяльнай культурай, разьвітымі рамёствамі і гандлем. Ужо ў ХІІ ст. на Замчышчы (правы бераг Шчары), імаверна, існаваў [[Ніжні замак (Слонім)|драўляны замак]]. Паводле некаторых дасьледнікаў, першы магчымы пісьмовы ўпамін пра Слонім мае зьвязкі зь бітвай паміж [[Русь|паўднёварускімі]] дружынамі і мясцовымі абаронцамі і датуецца 1102 годам<ref>Грипич А. Слоним: история, факты // «Слонімскі веснік» № 152—153, 2002.</ref>. Аднак згодна з сучаснымі энцыкляпэдычнымі даведнікамі, паселішча ўпершыню ўпамінаецца ў [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]] пад 1252 годам<ref name="evkl">{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 584.</ref>. Менавіта ад гэтай даты места афіцыйна вядзе сваю гісторыю<ref name="srik">[https://web.archive.org/web/20090821093144/http://slonim.grodno-region.by/ru/region/new_3 История], [https://web.archive.org/web/20170402064608/http://slonim.grodno-region.by/ Слонимский районный исполнительный комитет]</ref>. У пэрыяд гэтага стагодзьдзя ўяўляў сабою цэнтар аднаго з удзельных княстваў былога Гарадзенскага княства. == Вялікае Княства Літоўскае == У другой палове<ref name="evkl"/> ХІІІ ст. Слонім далучыўся да [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Пад 1281 годам упамінаецца «князь васлонімскі» Васілька{{Заўвага|[[ПСРЛ]]. Т. 2. — СПб, 1843. С. 209.}}. За [[Гедымін]]ам аднесены да ўладаньняў ягонага сына Манівіда, але праз чатыры гады па сьмерці Гедыміна Слонім трапляе ў склад заходняй часткі ВКЛ, кіраванай [[Кейстут]]ам. [[Файл:Słonim. Слонім (1792).jpg|значак|160пкс|зьлева|[[Герб Слоніму|Мескі герб]], 1792 г.]] [[Файл:Słonim, Pahonia. Слонім, Пагоня (1747).jpg|значак|Харугва [[Слонімскі павет|Слонімскага павету]]]] 15 ліпеня 1410 году Слонімская харугва брала ўдзел у [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]]. У 1413 годзе места ўвайшло ў склад [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]. У 1490 годзе [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] [[Казімер Ягелончык|Казімер]] заснаваў у Слоніме першы касьцёл (у 1775 годзе на яго месцы збудавалі мураваны касьцёл Сьвятога Андрэя). У 1506 годзе места зруйнавалі татары, стары замак больш не аднаўляўся. З 1507 году Слонім перайшоў пад адміністрацыю навастворанага [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]]. У 1520 годзе за намесьнікам [[Ян Радзівіл «Барадаты»|Янам Радзівілам]], у асноўным завяршылася ўзьвядзеньне [[Верхні замак (Слонім)|новага замку]]. 20 студзеня 1532<ref name="evkl"/> году вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] надаў Слоніму [[Магдэбурскае права]] (пацьвярджалася ў 1591 і 1679 гадох, скасаванае ў 1776 годзе). У 1558 годзе згодна з прывілеем вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ў месьце штогод праводзіліся 2 кірмашы. У 1560 годзе маёнтак перайшоў у валоданьне [[Маршалак гаспадарскі|маршалка надворнага]] [[Рыгор Валовіч (кашталян наваградзкі)|Р. Валовіча]], у 1586 годзе — [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлера]] [[Леў Сапега|Льва Сапегі]], пазьней — [[Падканцлер вялікі літоўскі|падканцлера]] [[Казімер Леў Сапега|Казімера Льва Сапегі]]. З XVI ст. стала вядомым прадмесьце Замосьце, з 1560-х гадоў згодна з утварэньнем межаў паветаў мястэчка пераходзіць у склад [[Слонімскі павет|Слонімскага]] павету Наваградзкага ваяводзтва. Па складаньні [[Люблінская унія|Люблінскай]] (1569 год) і [[Берасьцейская унія|Берасьцейскай]] (1596 год) уніяў у Слоніме зьявіліся рымска-каталіцкія манаскія ордэны — бэрнардыны, бэрнардынкі, бэнэдыктынкі, францішканы, дамініканы, езуіты і іншыя, вялося актыўнае кляштарнае будаваньне. 4 студзеня 1591 году [[Сьпіс каралёў польскіх|кароль]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] [[Жыгімонт Ваза]] зацьвердзіў мескі герб: «залаты леў з падвойным срэбным крыжом са стрэлкай на блакітным полі»<ref>{{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў|к}}</ref>. [[Файл:Słonim, Pahonia. Слонім, Пагоня (XVIII).jpg|значак|Знак паштовай станцыі]] [[Файл:Michał Kazimier Aginski. Міхал Казімер Агінскі (S. Čachovič, XVIII).jpg|зьлева|160пкс|значак|[[Міхал Казімер Агінскі]]]] У 1597—1685 гадох у Слоніме праводзіліся [[Сойм Рэчы Паспалітай|перадсоймавыя]] генэральныя соймікі [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. У 1605 годзе [[Леў Сапега]] заснаваў у месьце першы ткацкі цэх. Захаваліся сьведчаньні азначэньня жыхароў Слоніму і ваколіцаў [[Ліцьвіны|ліцьвінамі]]: у сьпісе студэнтаў [[Замасьць|Замойскай]] акадэміі пад 1624/1625 годам значыцца ''Theophilus Nicolai Tryzna, Lithuanus, distr Slonimensis''<ref>Šedvydis L. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės valdančiojo elito rengimas viešajam valstybės gyvenimui XVI a. — XVII a. viduryje: disertacija. — Kaunas, 2016. P. 157.</ref>. Паводле каталёгу студэнтаў Грэцкай калегіі ў Рыме, Захар Ількоўскі (''Zacharius Ilkouski'') азначаецца як ''Lithuanus, ex distrisctu Slonimiensi'' (1640 год), а Амброзі Растоцкі — як ''Lithuanus ex civitate Slonim'' (1792 год)<ref>[[Аляксандар Надсан|Надсан А.]] Беларусы ў Грэцкай калегіі // [[Запісы БІНіМ]]. Т. 30. — New York — Miensk, 2006. С. 170, 176.</ref>. У запісах мэтрыкі папскай сэмінарыі ў [[Оламаўц]]у значацца ''Georgius Bulhac Lituanus Slonimensis'' (1720—1721 гады), ''Marcellus Warzatzky Lythvanus Slonimensis'' (1736—1740 гады)<ref>Blažejovskyj D. Ukrainian and Armenian pontifical seminaries of Lviv (1665—1784) (Analecta OSBM. Vol. 29). — Rom, 1975. P. 59.</ref>. У [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай]] ў верасьні 1655 году маскоўскія захопнікі пад камандай А. Трубяцкога зруйнавалі Слонім, забілі або ўзялі ў палон каля паловы месьцічаў. На пэўны час места заняпала. Па аднаўленьні ўчыненых у часе войнаў разбурэньняў, у XVIII ст. распачаўся эканамічны і культурны ўздым Слоніму, зьвязаны зь дзейнасьцю [[Гетман вялікі літоўскі|гетмана вялікага]] [[Міхал Казімер Агінскі|Міхала Казімера Агінскага]] (1728—1800), які заснаваў тут рэзыдэнцыю і адкрыў друкарню. У гэты час у месьце пачалі працаваць прадпрыемствы-вытворцы ядвабовых тканін, дываноў і шэраг іншых, прыстань для рачных судоў. У 1784 годзе адкрылася [[Слонімская габэленавая мануфактура]]. З 1765 году ў Слоніме дзеялі капэля і тэатральная трупа, пры якой працавалі балетная і музычная школы. У 1775 годзе кароль і вялікі князь [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі]] запрасіў ансамбль мясцовай опэры на выступы ў [[Варшава|Варшаву]]. У 1777—1788 гадох з ініцыятывы М. К. Агінскага ў месьце збудавалі «Дом Опэры» («Опэрнгаўз») (зруйнаваны расейскімі ўладамі па 1804 годзе). У 1767—1783 гадох з ініцыятывы і на сродкі М. К. Агінскага вялося будаваньне [[Агінскі канал|Агінскага каналу]], працягласьць якога складала 47 км (разам з [[Выганашчанскае возера|Выганашчанскім возерам]] — 54 км). Канал злучыў Шчару з [[Ясольда]]й (вялікі канал), а ў межах Слоніму выпраставаў рукаў Шчары (малы канал). На 1771 год на канале Агінскага функцыянаваў «плывучы» тэатар на баржах. На канец XVIII ст. кампаноўку Слоніму вызначаў Замкавы пляц (цяпер плошча Льва Сапегі) з радыяльнымі трактамі на Менск, Вільню (Моўчадзкі тракт) і Горадню (з XV ст. Замкавы, потым Дзярэчынскі тракт, злучаў зь мескім цэнтрам праз масты на Шчары левабярэжную частку Слоніму і прымескую вёску Панасоўку). == Пад уладай Расейскай імпэрыі == [[Файл:Vojciech Pusłoŭski. Войцех Пуслоўскі (V. Vańkovič, 1820-40).jpg|160px|значак|зьлева|[[Войцех Пуслоўскі]]]] [[Файл:Słonim, Ščara. Слонім, Шчара (1876).jpg|значак|Панарама места з боку Шчары]] У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) Слонім апынуўся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], дзе стаў цэнтрам губэрні (з 1801 году — цэнтар павету [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]]). У 1796 годзе ў Слоніме ўжо існавалі і значыліся на мескім пляне будынкі палацавага комплексу М. К. Агінскага. У 1804 годзе на Агінскім канале распачалося суднаходзтва. У 1806 годзе [[Войцех Пуслоўскі]] заснаваў папяровую фабрыку «Альбэртын». На 1810 год у Слоніме было 658 жылых дамоў (у тым ліку 4 мураваныя), на 1825 год — 700 дамоў (14 мураваных), на 1857 год — 811 дамоў (66 мураваных). У 1886 годзе праз Слонім прайшла чыгунка [[Баранавічы]] — [[Беласток]], пры будаваньні якой цалкам зрэзалі замкавае ўзвышша на правым беразе Шчары і суседні юдэйскі могільнік (найстарэйшы ў месьце). Фальклярыст і этнограф [[Міхал Федароўскі]], які зьбіраў этнаграфічную беларушчыну ў 1877—1904 гадох, засьведчыў пра [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскі павет]]: «''называе [[беларусы|люд [беларускі]]]: сябе — [[Ліцьвіны|ліцьвінамі]], [[Жамойты|жмудзінаў]] — гіргатунамі''»<ref>Federowski M. Lud białoruski na Rusi Litewskiej. T. 4. — Warszawa, 1935. S. 453.</ref>. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у Слоніме было 1312 жылых дамоў, у тым ліку 333 мураваныя; працавалі 5 піваварных, 4 ганчарныя 2 гарбарныя заводы, 2 канатныя фабрыкі, некалькі млыноў; дзеялі 2 клясная павятовая, прыходзкая і пачатковая габрэйская вучэльні, а таксама прыватны жаночы пансіён; 2 касьцёлы, 2 царквы, 7 сынагогаў, мячэт. У пачатку XX ст. адкрыліся [[слонімскія гімназіі]] і [[Слонімская рэальная вучэльня]]. Вялікую ролю ў разьвіцьці прамысловасьці места адыгралі буйныя зямяне графы [[Пуслоўскія]], якія ў прадмесьці Слоніму — Альбэртыне адкрылі медную, дывановую лесапільную мануфактуры, [[Альбэртынская суконная фабрыка|Альбэртынскую суконную фабрыку]] ды іншыя. За часамі [[Першая Сусьветная вайна|Першай Сусьветнай вайны]] ў верасьні 1915 году Слонім занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. == Найноўшы час == 25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Слонім абвяшчаўся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. У месьце прызначылі павятовага старшыню БНР, а жыхары Дварэцкай, Жыровіцкай і Міжэвіцкай воласьцяў Слонімскага павету атрымалі Пасьведчаньні [[Народны Сакратарыят БНР|Народнага Сакратарыяту БНР]]<ref>{{Літаратура/ВГАБ|4к}} С. 19.</ref>. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Слонім увайшоў у склад [[БССР|Беларускай ССР]]<ref name="at">{{Літаратура/150 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}</ref>. 14 студзеня 1919 году места ўзялі бальшавікі, 2 сакавіка 1919 году — польскае войска, 20 ліпеня 1920 году — зноў бальшавікі, 27 верасьня 1920 году — палякі. Згодна з [[Рыская мірная дамова 1921 году|Рыскай мірнай дамовай 1921 году]] Слонім апынуўся ў складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]. Вядучую ролю ў гаспадарцы пачала выконваць [[дрэваапрацоўчая прамысловасьць]], разьвівалася меская інфраструктура — шырылася сетка вадаводаў, запрацавала энэргетычная сетка, адкрыліся два шпіталі, і некалькі паліклінікаў. У 1932—1937 гадох у [[Альбэртын]]е на беларускай мове выдаваўся вуніяцкі рэлігійны часопіс «[[Да злучэньня]]!». 25 сьнежня 1938 году выйшаў першы нумар «[[Газэта Слонімская|Газэты Слонімскай]]». 18 верасьня 1939 году войскі [[СССР]] увайшлі ў Слонім, неўзабаве места далучылі да [[БССР]]. У 1940 годзе Слонім стаў цэнтрам раёну [[Баранавіцкая вобласьць|Баранавіцкай вобласьці]] (з 1954 году Гарадзенскай вобласьці). У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 26 чэрвеня 1941 да 10 ліпеня 1944 году места знаходзілася пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. == Галерэя == === Гістарычная графіка === <center><gallery caption="Старая графіка Слоніму" widths=150 heights=150 perrow="4"> Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (H. Lajbovič, 1760).jpg|Кляштар бэрнардынаў, з мапы XVIII ст. Słonim, Opernaja. Слонім, Опэрная (1800).jpg|Тэатар Агінскіх, каля 1800 г. Słonim, Rynak, Daminikanski. Слонім, Рынак, Дамініканскі (1846) (3).jpg|Касьцёл дамініканаў, 1851 г. Słonim, Albertyn, Pusłoŭski. Слонім, Альбэртын, Пуслоўскі (N. Orda, 24.05.1877).jpg|Сядзіба Пуслоўскіх у Альбэртыне. <br> [[Напалеон Орда|Н. Орда]], 1860 г. Słonim, Albertyn, Pusłoŭski. Слонім, Альбэртын, Пуслоўскі (N. Orda, 11.03.1865).jpg|Сядзіба Пуслоўскіх у Альбэртыне. <br> Н. Орда, 1860 г. Słonim, Albertyn, Fabryka. Слонім, Альбэртын, Фабрыка (N. Orda, 9.03.1865).jpg|Суконная фабрыка ў Альбэртыне. <br> Н. Орда, 1860 г. Słonim, Ščara. Слонім, Шчара (1916).jpg|Панарама места з боку Шчары, 1916 г. Słonim, Ščara. Слонім, Шчара (W. Fest, 1917).jpg|Панарама места з боку Шчары, 1917 г. </gallery></center> === Гістарычныя здымкі === <gallery caption="Места на старых здымках" widths=150 heights=150 class="center"> Słonim, Bernardynski. Слонім, Бэрнардынскі (1922).jpg|[[Касьцёл Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар бэрнардынак (Слонім)|Касьцёл і кляштар бэрнардынак]] Słonim, Rynkavaja, Bernardynski, Brama. Слонім, Рынкавая, Бэрнардынскі, Брама (1941).jpg|Брама кляштару бэрнардынак Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (V. Pikiel, 1931).jpg|[[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар бэрнардынаў (Слонім)|Касьцёл і кляштар бэрнардынаў]] Słonim, Bernardynskaja, Brama. Слонім, Бэрнардынская, Брама (1930-39).jpg|Брама кляштару бэрнардынаў </gallery><gallery widths=150 heights=150 class="center"> Słonim, Zamoście, Plabanija. Слонім, Замосьце, Плябанія (K. Branieŭski, 1912).jpg|Плябанія і [[Касьцёл Сьвятога Андрэя (Слонім)|касьцёл Сьвятога Андрэя]] на Замосьці Słonim, Zamčyšča. Слонім, Замчышча (V. Pikiel, 03.1931).jpg|Камяніца часоў М. К. Агінскага Słonim, Panasoŭskaja, Kaplica. Слонім, Панасоўская, Капліца (1915).jpg|[[Капліца Сьвятога Дамініка (Слонім)|Капліца Сьвятога Дамініка]] Słonim, Albertyn. Слонім, Альбэртын (1936).jpg|Царква ў Альбэртыне </gallery> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * Супрун В. Загадкі слонімскіх замкаў // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі № 2. — Мн.: Полымя, 1986. — ISSN 0131-2669. — С. 18—20. * [[Сяргей Харэўскі|Харэўскі С.]] [https://web.archive.org/web/20090915210442/http://nn.by/index.php?c=ar&i=27001 Маршруты па Беларусі: Слонім і Жыровічы] // «[[Наша Ніва]]», 14 чэрвеня 2009 г. * {{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў}} * {{Літаратура/ЭГБ|6-1}} * [https://web.archive.org/web/20071211214350/http://kamunikat.fontel.net/www/knizki/historia/slonim/01.htm#3 Słonim — odsłony. Абліччы Слоніма. Slonim In Acts] / Pod red. naukową K. Waszczyńskiej. — Warszawa, 2002. * {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|10}} * Грипич А. Слоним: история, факты // «Слонімскі веснік» № 152—153, 2002. [[Катэгорыя:Гісторыя Слоніму| ]] qpdxawv0ljgs5rr0z6z8fe7e6ywls5c Сьвінтарог 0 186511 2694767 2503997 2026-10-04T10:05:55Z ~2026-53165-93 100487 /* Біяграфія */ 2694767 wikitext text/x-wiki '''Сьвінтарог'''<ref name="Dajlida-2019-20>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.</ref><ref name="kienka">Крашэўскі Ю. Маці каралёў. Т. I / Уклад. М. Кенька. — Менск, 2007.</ref><ref name="sudnik">Суднік С. Літва: Гістарычныя паэмы, балады, пераклады. — Ліда, 2011. С. 112.</ref>, '''Сьвятарог'''<ref name="urban">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 75.</ref><ref name="kienka"/><ref name="butevic">Бутэвіч А. Раскіданае гняздо крывіцкай славы. — Менск, 2008.</ref><ref name="sudnik"/><ref>[[Вольга Іпатава|Іпатава В.]] Уцёкі не адбыліся // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]], 24 сьнежня 2013 г.</ref> (таксама ''Швінтарог''<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] Беларусы ў старажытнай Вільні // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 1, 1993. С. 17—24.</ref><ref name="butevic"/>) — легендарны літоўскі князь, пэрсанаж міталягічнага цыклю пра перадгісторыю [[Вільня|Вільні]]. У наш час [[Вуліца Сьвінтарога (Вільня)|адна з вуліцаў места]] носіць ягонае імя. == Імя == {{Асноўны артыкул|Сьвінтарог (імя)}} Рагінсьвінда (Raginswinda) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Raginswinda#v=snippet&q=Raginswinda&f=false S. 1381].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сьвінт|-сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Швендэр]], [[Сьвінтаўт|Сьвентальд]], [[Сьвентагал]]; германскія імёны Schwender, Switald, [[Гайльсьвінта (імя)|Galsuintha]]) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] swinþs 'моцны, магутны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Рага|-раг- (-рэг-)]] / [[Раган|раган-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Рагіла|Рагла]], [[Рагін]], [[Рагвалод (імя)|Рагвалод]]; [[Германскія мовы|германскія]] імёны Ragilo, Ragenus, Ragvald) — ад гоцкага raginon 'гаспадарыць, судзіць, выракоўваць', ragin 'вырак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Сьвінтарог азначае «магутны вырак»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.</ref>. == Біяграфія == Упамінаецца ў [[Беларуска-літоўскія летапісы|летапісах Вялікага Княства Літоўскага]], паводле якіх уладарыў у канцы XIII стагодзьдзя. Быў сынам [[Уценус]]а, унукам [[Кукавойт]]а, прапрадзедам [[Даўмонт]]а. Прыкладна ў 1272 годзе збудаваў непадалёк ад утокі ракі [[Вільня (рака)|Вільні]] ў [[Вяльля|Вяльлю]] капішча паганскага бога [[Пярун|Перуна]]. У 1387 годзе [[Ягайла]] зруйнаваў яго і на тым месцы загадаў збудаваць [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Віленскую катэдру]]<ref name="kienka"/>. Паводле [[Тэадор Нарбут|Тэадора Нарбута]], пражыў 98 гадоў. Папрасіў свайго сына [[Скірмунты|Скірмана]] (Германта<ref name="sudnik"/>) па сьмерці спаліць яго цела паводле спрадвечнага звычаю. Некаторыя дасьледнікі мяркуюць, што на месцы Вільні, сапраўды, спальвалі целы тагачаснай пляменнай арыстакратыі, што лічыцца сьведчаньнем працэсаў цэнтралізацыі. На думку маскоўскага [[Балтыстыка|балтыста]] [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімера Тапарова]], Сьвятарогам ад пачатку называлі месца, дзе спальвалі целы, а потым у працэсе міталягізацыі назва месца ўвасобілася ў імя князя<ref>Топоров B. H. Vilnius, Wilno, Вильна: город и миф // Балто-славянские этноязыковые контакты. — Москва, 1980. С. 16—18, 28—30.</ref>. Адпаведнае паведамленьне ў хроніках: {{Цытата|И обереть собѣ великии князь Швинторог мѣстцо на пущы велми хорошо подле реки Вельи, гдѣ река Вилня упадываеть у Велю, и просил сына своего Скирымонта, абы на том местцу было жъглище вчынено, гдѣ бы его мертвого сожгли. И прыказал сыны своему, жебы по смерти его на том мѣстцу, гдѣ бы его зъжог, всих князен литовскнх и знаменитых бояр сожъжено было, и штобы вжи нигдѣ инъде тѣла мертвых не были зъжены толко там…}} Паводле паданьня, менавіта ў даліне Сьвятога Рога вялікі князь [[Гедымін]] заснаваў [[замак|горад]] Вільню{{Заўвага|Летопись Рачинского // ПСРЛ. Т. 35. Летописи белорусско-литовские. М., 1980. С. 149, 153.}}: {{Цытата|…и наидеть гору красную над рекою Внлнею, на которои знаидеть звера великого тура, и вбъеть его на тои горе, гдѣ тепер зовуть Туря гора. И велми было позно до Троков ехати, и станеть на луцэ на Швинторозе, гдѣ першых великих князеи жыгали, и обночовал тут. И спечи ему там, сон видел, што ж на горе, которую зывали Крывая, а тепер Лысая, стоить волък желѣзный великии, а в нем ревуть, як бы сто вильков. И очутился от сна своего и мовить ворожбину своему, именем Лиздеику, который был наиден у-в орлове гнезде, и был тот Лиздѣико у князя Кгидимина ворожбитом наивышъшим, а потом попом поганским: «Видел деи есмь сон дивный» и споведал ему въсе, што ся ему у-во сне видело. И тот Лиздѣнко мовить госпадару: «Княже, волк великнй, жэлѣзный знаменуеть - город столечный тут будеть, а што в нем внутри ревуть, то слава его будеть слынути на весь свѣт». И князь великии Кгидымин назавтрее, не отеждаючы, и послал по люди и заложыл город один на Швинѣторозе Нижнии, а другни на Крывои горе, которую тепер зовуть Лысою, и наречеть имя тым городом Вилня. И збудовавшы городы перенесеть столец свои с Троков на Вилню…}} == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Гісторыя Вільні]] [[Катэгорыя:Легендарныя князі Літвы]] an1ct0lldjofyzj2c08wh1x5rohhuk6 Медзь Лягніца 0 205855 2694724 2617482 2026-10-04T05:56:50Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694724 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Медзь |Лягатып = Miedź Legnica.png |ПоўнаяНазва = |Заснаваны = |Горад = [[Лягніца]], [[Польшча]] |Стадыён = [[Гарадзкі стадыён (Лягніца)|Гарадзкі]] |Умяшчальнасьць = 6244 |Прэзыдэнт = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Польшчы|МедзьЛягніЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Польшчы|ПапярэдніСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Польшчы|МедзьЛягні}} |Прыналежнасьць = Польскія | pattern_la1=_adidastiro19bl|pattern_b1=_adidastiro19bl|pattern_ra1=_adidastiro19bl|pattern_sh1=|pattern_so1= | leftarm1=000000|body1=000000|rightarm1=000000|shorts1=0000FF|socks1=0000FF| pattern_la2=_udechile1920a|pattern_b2=_udechile1920a|pattern_ra2=_udechile1920a|pattern_sh2=|pattern_so2= | leftarm2=000000|body2=000000|rightarm2=000000|shorts2=000000FF0000|socks2=FF0000| }} «'''Медзь'''» ({{мова-pl|Miedź}}) — [[Польшча|польскі]] футбольны клюб з гораду [[Лягніца|Лягніцы]]. Заснаваны ў 1971 годзе. Уладальнік [[Кубак Польшчы па футболе|Кубка Польшчы]], які каманда здабыла ў 1992 годзе аніколі на той час не выступаючы ў [[Польская футбольная экстракляса|Экстраклясе]]. Упершыню дэбютавала ў найвышэйшым польскім дывізіёне ў 2018 годзе. == Гісторыя == Клюб быў заснаваны ў 1971 годзе на базе шматспартовага клюбу МЗКС. Першым прэзыдэнтам быў прызначаны Вітальд Грабоўскі, які займаў гэтую пасаду да 1972 году. Фінансавую падтрымку забясьпечылі лягніцкія прадпрыемствы, як то медзеплавільны завод, мэханічны завод Легмэт і фабрыка абмотнага дроту Эльпэна. Першы вялікі посьпех прыйшоў да каманды ў 1992 годзе, калі ў [[Варшава|Варшаве]] «Медзь» у фінале [[Кубак Польшчы па футболе|Кубка Польшчы]] ў сэрыі пэнальці перамагла забжаўскі «[[Гурнік Забжэ|Гурнік]]», здабыўшы першы трафэй, пры гэтым каманда нават ніколі не гуляла ў Экстраклясе на той момант. Кубкавы посьпех забясьпечыў клюбу дэбют у эўрапейскіх кубках, то бок футбалісты Лягніцы трапілі ў 1/16 фіналу [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубка ўладальнікаў кубкаў]] на «[[Манака (футбольны клюб)|Манака]]», трэнэрам якога на той час быў [[Арсэн Вэнгер]], а ў стартавым складзе выступалі немец [[Юрген Клінсман]] і чэмпіён сьвету з францускай зборнай [[Юры Джаркаеф]]. У першым хатнім матчы «Медзь» зазнала паразу зь лікам 0:1, а матч у адказ быў згуляны ўнічыю зь лікам 0:0. У наступныя гады мэтай клюбу было прасоўваньне ў найвышэйшую лігу, але дасягнуць гэтага не ўдалося. Клюб пачаў заняпадаць, і ў 2010 годзе апынуўся на мяжы банкруцтва. Пасьля 40 гадоў дзейнасьці, цягам футбольная каманда гуляла на розных узроўнях спаборніцтваў, як то ад чацьвертага да другога дывізіёну, у 2011 годзе пачаўся новы пэрыяд у гісторыі «Медзі». Дзякуючы ўдзелу бізнэсоўца Анджэя Дадэлы і міжнароднай групы DSA Capital Group «Медзь» была рэарганізаваная. У чэрвені 2012 году «Медзь» перамагла ў розыгрышы Другой лігі і прабілася ў [[Першая ліга чэмпіянату Польшчы па футболе|Першую лігу]]. 27 траўня 2018 году пасьля перамогі лягнічанаў супраць «[[Хайнічанка Хайніцы|Хайнічанкі]]» зь лікам 5:1 быў забясьпечаны гістарычны выхад у [[Польская футбольная экстракляса|Экстраклясу]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210109150909/http://miedzlegnica.eu/aktualnosci/miedz-legnica-awansowala-do-ekstraklasy-4862 «Miedź Legnica awansowała do Ekstraklasy!»]. Miedź.</ref>. Аднак затрымацца камандзе ў найвышэйшым дывізіёне не атрымалася. Не зважаючы на тое, што пасьля першага этапу лягніцкая каманды трымалася на 11-м радку, на другім этапе «Медзь» апусьцілася на 15-е месца, якое не ўратавала каманду ад вылету з Экстаклясы. У той сэзон фінскі нападнік каманды [[Пэтэры Форсэл]] з 13-ю галамі на сваім рахунку ўвайшоў у лік дзявятку найлепшых бамбардзіраў турніру. У Кубку Польшчы каманда зь [[Ніжнесылескае ваяводзтва|Ніжнесылескага ваяводзтва]] дакрочыла да паўфіналу, дзе была спыненая беластоцкай «[[Ягелёнія Беласток|Ягелёніяй]]». У 2022 годзе па трохгадовым перапынку каманда зноў выйшла ў Экстраклясу<ref>[https://polskatimes.pl/miedz-legnica-awansowala-do-pko-ekstraklasy-po-raz-drugi-w-historii/ar/c2-16318611 «Miedź Legnica awansowała do PKO Ekstraklasy. Po raz drugi w historii»] {{Недаступная спасылка|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Polska Times.</ref>, але зноў у першы жа сэзоне вылецела ў Першую лігу<ref>[https://sport.tvp.pl/69568790/pko-ekstraklasa-miedz-legnica-spadla-z-ligi-remis-z-cracovia «Znamy pierwszego spadkowicza! Powrót do 1. Ligi po zaledwie roku»]. TVP.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.miedzlegnica.eu/ Афіцыйны сайт] {{Першая ліга чэмпіянату Польшчы па футболе}} [[Катэгорыя:Лягніца]] kaqd8hskncpmn3ya7lk7aj5qnyz5j40 Еленева 0 220251 2694743 2508873 2026-10-04T09:10:16Z XHCKidx 11053 2694743 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Польшча |Назва = Еленева |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Еленева |Назва польскай мовай = Jeleniewo |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Ваяводзтва = [[Падляскае ваяводзтва|Падляскае]] |Павет = [[Сувальскі павет|Сувальскі]] |Гміна = [[Гміна Еленева|Еленева]] |Прэзыдэнт места = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 641 |Год падліку колькасьці = 2011 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 16-404 |Тэлефонны код = |Аўтамабільны нумарны знак = BSU |TERYT = |Выява = Polska, Jeleniewo, kościół. Польшча, Еленева, касьцёл.jpg |Апісаньне выявы = Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса, Еленева, Польшча |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 12 |Шырата сэкундаў = 04 |Даўгата градусаў = 22 |Даўгата хвілінаў = 54 |Даўгата сэкундаў = 46 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Еленева'''<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 86.</ref> ({{мова-pl|Jeleniewo|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], каля возера Вялікага Шэльманта. Цэнтар [[гміна Еленева|сельскай гміны]] [[Сувальскі павет|Сувальскага павету]] [[Падляскае ваяводзтва|Падляскага ваяводзтва]]. Знаходзіцца за 14 км на поўнач ад [[Сувалкі|Сувалак]], за 122 км на поўнач ад [[Беласток]]у. Еленева — даўняе [[мястэчка]] [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыны]] (частка [[Троцкае ваяводзтва|Троччыны]]). == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Мястэчка ўтварылася ў 1773—1782 гадох дзякуючы рэформам, праведзеным [[Антоні Тызэнгаўз|Антоніем Тызэнгаўзам]] у [[Гарадзенская эканомія|Гарадзенскай эканоміі]]. Яно ўваходзіла ў склад [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) Еленева апынулася ў складзе [[Прусія|Прусіі]], у 1807 годзе згодна з [[Тыльзіцкая мірная дамова|Тыльзіцкай мірнай дамовай]] — у складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губэрні. На 1800 год у Еленеве было 64 будынкі, на 1827 год — 63. За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў 1915 годзе Еленева занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. === Найноўшы час === Згодна з [[Рыская мірная дамова 1921 году|Рыскай мірнай дамовай 1921 году]] Еленева апынулася ў складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]. За часамі [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] зь верасьня 1939 да 1945 году Еленева знаходзілася пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. У 1975—1998 гадох Еленева ўваходзіла ў склад [[Сувальскае ваяводзтва|Сувальскага ваяводзтва]]. == Насельніцтва == === Дэмаграфія === * '''XIX стагодзьдзе''': 1827 год — 433 чал.<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|3к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/556 556].</ref> * '''XXI стагодзьдзе''': 2011 год — 641 чал. == Турыстычная інфармацыя == === Славутасьці === * Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса (1878) * Могілкі: старыя каталіцкія, юдэйскія == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Месты і мястэчкі гістарычнай Гарадзеншчыны}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва]] 8azi8nzm5cbd3o5rfxow8viltwm3dul 2694753 2694743 2026-10-04T09:48:29Z ~2026-53165-93 100487 2694753 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Польшча |Назва = Еленева |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Еленева |Назва польскай мовай = Jeleniewo |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Ваяводзтва = [[Падляскае ваяводзтва|Падляскае]] |Павет = [[Сувальскі павет|Сувальскі]] |Гміна = [[Гміна Еленева|Еленева]] |Прэзыдэнт места = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 641 |Год падліку колькасьці = 2011 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 16-404 |Тэлефонны код = |Аўтамабільны нумарны знак = BSU |TERYT = |Выява = Polska, Jeleniewo, kościół. Польшча, Еленева, касьцёл.jpg |Апісаньне выявы = Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса ў Еленеве |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 12 |Шырата сэкундаў = 04 |Даўгата градусаў = 22 |Даўгата хвілінаў = 54 |Даўгата сэкундаў = 46 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Еленева'''<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 86.</ref> ({{мова-pl|Jeleniewo|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], каля возера Вялікага Шэльманта. Цэнтар [[гміна Еленева|сельскай гміны]] [[Сувальскі павет|Сувальскага павету]] [[Падляскае ваяводзтва|Падляскага ваяводзтва]]. Знаходзіцца за 14 км на поўнач ад [[Сувалкі|Сувалак]], за 122 км на поўнач ад [[Беласток]]у. Еленева — даўняе [[мястэчка]] [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыны]] (частка [[Троцкае ваяводзтва|Троччыны]]). == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Мястэчка ўтварылася ў 1773—1782 гадох дзякуючы рэформам, праведзеным [[Антоні Тызэнгаўз|Антоніем Тызэнгаўзам]] у [[Гарадзенская эканомія|Гарадзенскай эканоміі]]. Яно ўваходзіла ў склад [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) Еленева апынулася ў складзе [[Прусія|Прусіі]], у 1807 годзе згодна з [[Тыльзіцкая мірная дамова|Тыльзіцкай мірнай дамовай]] — у складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губэрні. На 1800 год у Еленеве было 64 будынкі, на 1827 год — 63. За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў 1915 годзе Еленева занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. === Найноўшы час === Згодна з [[Рыская мірная дамова 1921 году|Рыскай мірнай дамовай 1921 году]] Еленева апынулася ў складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]. За часамі [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] зь верасьня 1939 да 1945 году Еленева знаходзілася пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. У 1975—1998 гадох Еленева ўваходзіла ў склад [[Сувальскае ваяводзтва|Сувальскага ваяводзтва]]. == Насельніцтва == === Дэмаграфія === * '''XIX стагодзьдзе''': 1827 год — 433 чал.<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|3к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/556 556].</ref> * '''XXI стагодзьдзе''': 2011 год — 641 чал. == Турыстычная інфармацыя == === Славутасьці === * Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса (1878) * Могілкі: старыя каталіцкія, юдэйскія == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Месты і мястэчкі гістарычнай Гарадзеншчыны}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва]] crrledneyv4m5nk8678gw8ar9xmror0 Далер Кузяеў 0 230707 2694589 2645029 2026-10-03T16:20:16Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2694589 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Дале́р Кузя́еў''' ({{мова-ru|Далер Кузяев}}, {{мова-tt|Дәлир Хуҗаев}}; {{Н}} 15 студзеня 1993 году) — [[Расея|расейскі]] футбаліст, нападнік клюбу «[[Дынама Махачкала|Дынама]]» з [[Махачкала|Махачкалы]] і нацыянальнай [[Мужчынская зборная Расеі па футболе|зборнай Расеі]]. Далер ёсьць [[татары|татарынам]]. Заслужаны майстар спорту Расеі (2018). == Кар’ера == === Клюбная === Кузяеў нарадзіўся ў [[Набярэжныя Чаўны|Набярэжных Чаўнах]], але ва ўзросьце двух або трох гадоў, разам зь сем’ёй пераехаў у [[Арэнбург]]<ref>[https://fc-zenit.ru/news/2017-06-20-daler-kuzyaev-peterburg-dal-mnogoe-nashey-seme.htm Далер Кузяев: «Петербург дал многое нашей семье»]. ФК Зенит.</ref>, там пачаў займацца футболам. Ягоны бацька [[Ад’ям Кузяеў]] працаваў трэнэрам у мясцовым клюбе. Пазьней Далер пераехаў у [[Санкт-Пецярбург]], дзе працягваў займацца футболам. Пасьля сканчэньня акадэміі «[[Зэніт Санкт-Пецярбург|Зэніту]]» некаторы час правёў у клюбе чэмпіянату гораду, а потым далучыўся да клюбу «[[Карэлія Петразаводзк|Карэлія]]», які трэніраваў ягоны бацька. Дэбютаваў у дарослым футболе 23 ліпеня 2012 году ў матчы першынства ПФЛ за клюб, які ў гасьцёх сустракаўся з кастрамскім «[[Спартак Кастрама|Спартаком]]», выйшаўшы на пляцоўку ў самым канцы гульні<ref>[https://web.archive.org/web/20130903151525/http://rfspro.ru/cgi-bin/player/script2.cgi?par1=119031 Кузяев Далер Адьямович(1993)]. Департамент профессионального футбола.</ref>. Пасьля некалькіх гадоў, праведзеных у клюбах ніжэйшых дывізіёнаў, далучыўся да «[[Ахмат Грозны|Церака]]», які выступаў у [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Расеі па футболе|Прэм’ер-лізе]]. На новы клюб дэбютаваў 15 траўня 2014 году ў матчы супраць казанскага «[[Рубін Казань|Рубіну]]». 14 чэрвеня 2017 году падпісаў трохгадовае пагадненьні з «Зэнітам». Прыкметна, што ў сваім першым матчы за пецярбускі клюб адзначыўся першым голам у прафэсійнай кар’еры. Гол быў забіты праз 7 хвілінаў пасьля таго як Кузяеў выйшаў на замену ў матчы супраць хабараўскага [[СКА Хабараўск|СКА]]. === Міжнародная === Дэбютаваў за нацыянальную [[Мужчынская зборная Расеі па футболе|зборную Расеі]] 7 кастрычніка 2017 году ў таварыскай гульні супраць [[Зборная Рэспублікі Карэя па футболе|зборнай Рэспублікі Карэя]]<ref>[https://www.rfs.ru/news/204779 «Уверенно победили Корею»]. Расейскі футбольны зьвяз.</ref>. == Дасягненьні == '''«Зэніт»''': * [[Чэмпіянат Расеі па футболе|Чэмпіён Расеі]]: 2019, [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Расеі па футболе 2019—2020 гадоў|2020]], [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Расеі па футболе 2020—2021 гадоў|2021]], [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Расеі па футболе 2021—2022 гадоў|2022]], [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Расеі па футболе 2022—2023 гадоў|2023]] * Уладальнік [[Кубак Расеі па футболе|Кубка Расеі]]: 2020 * Уладальнік [[Супэркубак Расеі па футболе|Супэркубка Расеі]]: 2021, 2022 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} * {{Worldfootball}} {{Навігацыйная група |назоў = Кузяеў у складзе [[Зборная Расеі па футболе|зборнай Расеі]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Расея}}; |Расея на ЧС-2018 |Расея на ЧЭ-2020 }} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кузяеў, Далер}} [[Катэгорыя:Расейскія футбалісты]] [[Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Расеі]] 4jn1k7fp86z4ncq7zawpqlgvxbskukr Маргарыта Яфімава 0 241499 2694635 2679511 2026-10-03T19:50:25Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне літаратура 2694635 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьніца |Імя = Маргарыта Барысаўна Яфімава |Арыгінал імя = Маргарыта Яўхімава |Жанчына = так |Партрэт = |Памер = |Апісаньне = |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Дата нараджэньня = {{Нарадзілася|25|12|1927|}} |Месца нараджэньня = Ворша |Дата сьмерці = {{Памерла|21|1|2015}} |Месца сьмерці = Менск |Род дзейнасьці = |Гады актыўнасьці = 1956—2015 |Кірунак = [[літаратуразнаўства]], [[пэдагогіка]] |Жанр = |Мова = беларуская |Мова2 = |Дэбют = |Значныя творы = |Прэміі = |Узнагароды = |Подпіс = |Апісаньне подпісу = |ВікіКрыніца = |ВікіКрыніца пераклады на беларускую = |Палічка = |Камунікат = |Сайт = }} '''Маргары́та Яфі́мава''' (25 сьнежня 1927, [[Ворша]] — 21 студзеня 2015, [[Менск]])<ref>{{Артыкул| аўтар =Міхась Шавыркін. | загаловак =Прамяністай душы чалавек. | спасылка = https://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/01/27stu-11.indd_.pdf | мова = | выданьне = [[Звязда]] | тып = газэта| год = 2015, 27 студзеня | том = | нумар = 15 (27873) | старонкі = 11 }}</ref> — [[Літаратуразнаўства|літаратуразнаўца]], [[Пэдагогіка|пэдагог]], адна з пачынальнікаў стварэньня гісторыі [[Беларуская дзіцячая літаратура|беларускай дзіцячай літаратуры]], [[Кандыдат навук|кандыдат]] [[Філялёгія|філялягічных]] навук (1956)<ref>{{Кніга|аўтар =М. Б. Ефимова.|частка = |загаловак =Творчество Янки Мавра : автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва =[[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|БГУ]] |год =1955 |том = |старонкі =|старонак = 16|сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>, [[дацэнт]]ка [[БДУ]] (1968), сябра [[Саюз беларускіх пісьменьнікаў|СБП]] (1993). == Жыцьцяпіс == Нарадзілася ў сям’і настаўнікаў. Да вайны вучылася ў беларускай сярэдняй школе № 2 г. на вул. Астроўскага ў [[Ворша|Воршы]] ({{Каардынаты|54|30|48.62|паўночнае|30|25|34.38|усходняе|тып=пункт}}), потым эвакуацыя ў [[Расея|Расею]]. У 1946 стала студэнткай [[Філялягічны факультэт БДУ|філялягічнага факультэту БДУ]]. У 1951 скончыла ўніверсітэт, у 1955 — асьпірантуру БДУ. Працавала выкладчыцай на катэдры беларускай літаратуры й катэдрах факультэту пэдагогікі й мэтодыкі пачатковага навучаньня ў [[Магілёўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Аркадзя Куляшова|Магілёўскім пэдінстытуце]] (1955—1966).<ref>{{Кніга|аўтар =[[Аляксандар Агееў|Агееў А. Р.]] і інш.|частка = |загаловак =Магілёўскі дзяржаўны універсітэт імя А.А.Куляшова: мінулае і сучаснасць |арыгінал = |спасылка =https://libr.msu.by/handle/123456789/6365 |адказны =Пад рэд. М. І. Вішнеўскага |выданьне =|месца =[[Магілёў]] |выдавецтва =МДУ імя А.А.Куляшова|год = 2003|том = |старонкі =128, 129 |старонак =260 |сэрыя = |isbn =985-480-015-6|наклад = }}</ref> 3 1966 дацэнтка катэдры беларускай літаратуры [[Філялягічны факультэт БДУ|філялягічнага факультэту БДУ]], выкладчыца гісторыі беларускай дзіцячай літаратуры, практыкума па мастацкаму чытаньню, курсаў па мэтодыцы выкладаньня літаратуры. == Творчасьць == Першы артыкул Маргарыты Яфімавай, прысьвечаны творчасьці [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]], надрукаваны ў 1957 годзе. Аўтар кніг «Цэлы сьвет – дзецям», «Янка Маўр», «Беларуская дзіцячая літаратура», «Літаратурныя вечары ў школе», «Гучыць жывое слова», «3ь верай у дзіцячае сэрца». Складальніца кніг пра [[Францішак Скарына|Францішку Скарыну]] «Народу свайму ўслугуючы» і «Адкрыць нашчадкам Скарыну». Адна з аўтараў вучэбных дапаможнікаў для студэнтаў «Беларуская дзіцячая літаратура», «Гісторыя беларускай савецкай літаратуры» і інш. Ёй належаць прадмовы да кніг [[Алена Васілевіч|Алены Васілевіч]], [[Васіль Вітка|Васіля Віткі]], [[Павел Кавалёў|Паўла Кавалёва]], [[Уладзімер Ліпскі|Уладзімера Ліпскага]], [[Янка Маўр|Янкі Маўра]], [[Іван Муравейка|Івана Муравейкі]], [[Тарас Хадкевіч|Тараса Хадкевіча]], [[Алесь Якімовіч|Алеся Якімовіча]]; артыкулы пра творчасьць [[Эдзі Агняцвет]], [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]], [[Васіль Вітка|Васіля Віткі]], [[Ніна Галіноўская|Ніны Галіноўскай]], [[Зоська Верас|Зоські Верас]], [[Клаўдзія Каліна|Клаўдзію Каліну]], [[Якуб Колас|Якуба Коласа]], [[Янка Купала|Янкі Купала]], [[Мікола Чарняўскі|Міколы Чарняўскага]], [[Алесь Якімовіч|Алеся Якімовіча]], [[Яўгенія Янішчыц|Яўгенію Янішчыц]]. Дасьледчыца гісторыі беларускай літаратуры, пытаньняў дзіцячай літаратуры й пісьменьніцкага майстэрства, праблемы эстэтычнага выхаваньня, мэтодыкі выкладаньня літаратуры, майстэрства мастацкага чытаньня й пэдагагічнага лектарскага майстэрства, а таксама пытаньні мэтодыкі правядзеньня літаратурных вечароў. Аўтарка шматлікіх сцэнарыяў літаратурных вечароў па творчасьці пісьменьнікаў, літаратурных кампазыцый, зьмешчаных ў пэдагагічных часопісах [[Роднае слова (часопіс)|«Роднае слова»]], [[Пачатковая школа (часопіс)|«Пачатковая школа»]], [[Пралеска (часопіс)|«Пралеска»]] і ў рэпэртуарных зборніках «Літаратурныя вечары ў школе» (1977), «Гучыць жывое слова» (1983), «Зь верай у дзіцячае сэрца» (1983), «Зямля бацькоў – зямля сьвятая» (1987), «Слова – краска, слова – зьзяньне» (2000) і іншыя.. Заснавальніца, кіраўніца, рэжысэрка філфакаўскага тэатра-студыі «Летуценьнік».<ref>{{Навіна|аўтар= |імя = |прозьвішча=|спасылка на аўтара = |аўтар 2 =|аўтар 3= |загаловак=Премьерой «Паўлінкі» Янки Купалы 14 декабря вновь заявит о себе после 20-летнего перерыва студенческий театр-студия «Летуценнік»...|спасылка=https://bsu.by/news/20963-d/|выдавец=Навiны [[БДУ]]|мова =ru |дата публікацыі=14.12.2007 |копія = |дата копіі = |дата доступу=}}</ref> == Сям’я == * Бацька — Барыс Дзьмітрыевіч Яфімаў. Нарадзіўся ў 1895 годзе ў [[Падольская губэрня|Падольскай губэрні]]. Скончыў [[Віцебская гімназія|Віцебскую гімназію]]. З 1919 да 1940 гады працаваў настаўнікам на Віцебшчыне, першы дырэктар школы № 2 у [[Ворша|Воршы]].<ref>{{Навіна|аўтар=Пакин, Евгений|імя =|прозьвішча=|спасылка на аўтара =|аўтар 2 =|аўтар 3= |загаловак=Не бывает в жизни случайных встреч|спасылка=https://02orsha.schools.by/news/352916 |выдавец=Дзяржаўная ўстанова адукацыі "Сярэдняя школа № 2 г. Оршы"|мова =ru |дата публікацыі=20.03.2017 |копія = |дата копіі = |дата доступу=}}</ref> У 1940 годзе скончыў Смаленскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут і працаваў старэйшым выкладчыкам пэдагагічнага вучылішча ў [[Ворша|Воршы]]. У гады Вялікай Айчыннай вайны ў войску, адзначаны ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені. Пасьля вайны, у 1946—1947 гадах, працаваў намесьнікам дырэктара ў Берасьцейкім настаўніцкім інстытуце. З 1947 году й да адыходу на пэнсію ў 1954 годзе ён працаваў дэканам літаратурнага факультэта, загадчыкам катэдрай расейкай мовы ў [[Гомельскі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Гомельскім пэдагагічным інстытуце]].<ref>[http://old.gsu.by/70years/veteran/Efimov.asp Яфімаў Барыс Дзьмітрыевіч.] ГДУ ім. Ф. Скарыны.</ref><ref>{{Кніга|аўтар =Зеленкова, А. И., Мезга, Н. Н., Савинская, М. П. |частка = |загаловак =Гомельский государственный университет имени Франциска Скорины (1930–2015 годы) |арыгінал = |спасылка =https://core.ac.uk/download/pdf/76000911.pdf |адказны = |выданьне = |месца =[[Гомель]] |выдавецтва =ГГУ им. Ф. Скорины|год =2015 |том = |старонкі =16, 17|старонак =266 |сэрыя = |isbn =978-985-439-997-3 |наклад =100 }}</ref> * Маці — Вікторыя Сьцяпанаўна, працавала настаўніцай у школе № 2 ў [[Ворша|Воршы]], выкладала мэтодыку літаратуры ў [[Гомельскі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Гомельскім пэдінстытуце]] з 1947 году. * Муж — Марлен Рыгоравіч Каўхута (07.11.1929, [[Глуск]] —24.03.2007, [[Менск]]) — беларускі фізыка-географ. Кандыдат геаграфічных навук (1968).<ref>[https://web.archive.org/web/20211128204037/http://catalog.library.mogilev.by/kray/Znak_new/mogilev/r15p11_5.htm Каўхута Марлен Рыгоравіч (1929 — 2007).] Знакамітыя людзі Магілёўшчыны.</ref>Аўтар і суаўтар некалькіх дзесяткаў навуковых прац і падручнікаў. Яго імем названы 15 відаў бруханогіх. * Сын — Андрэй Каўхута, (нарадзіўся ў лістападзе 1960 году ў Магілёве) геоляг, міністар прыродных рэсурсаў з 2015 да 2017 г. Скончыў БДУ (1983). Ад 1983 да 2004 года працаваў Інстытуце геалёгіі Акадэміі навук Беларусі. Пасьля перайшоў на працу ў Міністэрства прыроды і аховы навакольнага асяродзьдзя.<ref>{{Навіна|аўтар= |імя =Зьміцер |прозьвішча=Панкавец|спасылка на аўтара =https://www.facebook.com/zmicier.pankaviec |аўтар 2 =|аўтар 3= |загаловак=Новы міністр прыродных рэсурсаў Андрэй Каўхута — беларускамоўны геолаг.|спасылка=https://nn.by/?c=ar&i=151901|выдавец=[[Наша ніва]]|мова =be |дата публікацыі=25.06.2015 |копія = |дата копіі = |дата доступу=}}</ref> * Дачка — Вікторыя Ляшук (нарадзілася ў 1963 годзе ў Магілёве) — мовазнаўка, перакладчыца, кандыдатка філялягічных навук (28.12.1993—10.02.2002), дацэнтка катэдры славянскіх моў філязофскага факультэту універсітэта [[Мацей Бел|Мацея Бела]] ў [[Банска Быстрыца|Банскай Быстрыцы]] ў [[Славаччына|Славакіі]]). Працавала дацэнткай катэдры сучаснай беларускай мовы філялягічнага факультэта БДУ.<ref>{{Кніга|аўтар =Дзятко Д. В., Шахоўская С. У.|частка = |загаловак =Беларускае мовазнаўства: дысертацыі па беларускай мове, абароненыя ў Рэспубліцы Беларусь (1990 – 2011 гг.): навуковы даведнік |арыгінал = |спасылка =https://core.ac.uk/download/pdf/74327015.pdf |адказны =|выданьне = |месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва =[[БДПУ]] |год =2011 |том = |старонкі =65, 191 (№ 163), 265|старонак =400 |сэрыя = |isbn =978-985-541-033-2 |наклад = }}</ref> == Кнігапіс == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Янка Маўр: (жыццё і творчасць) |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае выдавецтва БССР]] |год =1960 |том = |старонкі =|старонак =127 |сэрыя = |isbn = |наклад =7000 }} * Рэцэнзія: {{Артыкул| аўтар =Зубкоўскі Б.| загаловак =Кніга пра старэйшага пісьменьніка. | спасылка = | мова = | выданьне =[[Літаратура і мастацтва|ЛіМ]]| тып =газэта | год =1960, 14 траўня | том = | нумар = | старонкі = }} * Рэцэнзія: {{Артыкул| аўтар =Шкраба Р. | загаловак =Пачатак размовы. | спасылка = | мова = | выданьне =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год =1960 | том = | нумар = 5| старонкі =}} * {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Цэлы свет ― дзецям: творчы партрэт Янкі Маўра |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва =[[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|БГУ]] |год =1983 |том = |старонкі =|старонак =135 |сэрыя = |isbn = |наклад =2550 }} . * {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =З верай у дзіцячае сэрца: (да 100-годдзя з дня нараджэння Я. Маўра) |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва =|год =1983 |том = |старонкі =|старонак =20 |сэрыя = |isbn = |наклад = 1000}} * {{Артыкул| аўтар = Маргарыта Яфімава. | загаловак = У сьвятле параўнаньня. (Рэцэнзія) | спасылка = | мова = | выданьне = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып = часопіс | год = 1985 | том = | нумар = 8 (676) | старонкі = 218—221 }} {{слупок-2}} * {{Артыкул| аўтар = Маргарыта Яфімава.| загаловак = «І чытачоў знайшоў мільёны…» | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/Holas_Radzimy.pdf.zip/2003-029.pdf | мова = | выданьне = [[Голас Радзімы]] | тып = газэта | год = 17 ліпеня 2003 | том = | нумар = 28 (2847)| старонкі = 6 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = Маргарыта Яфімава.| загаловак = Будзе вечна блізкім рэхам звінець твой голас малады! (Яўгенія Янішчыц). | спасылка = | мова = | выданьне =[[Бібліятэка прапануе (часопіс)|Бібліятэка прапануе]] | тып =часопіс | год = 2003| том = | нумар =6 | старонкі =14—17 }} * {{Кніга|аўтар =Маргарыта Яфімава|частка = |загаловак =Уладзімір Ліпскі: «Не выжываю, а жыву!.» : дапамож. для педагогаў, выхавальнікаў, вучняў шк., навучэнцаў вучылішчаў, каледжаў, ліцэяў, студэнтаў ВНУ |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва =[[Адукацыя і выхаванне (выдавецтва)|Адукацыя і выхаванне]] |год =2005 |том = |старонкі =|старонак =223 |сэрыя = |isbn = |наклад =985-471-166-8 }} * {{Артыкул| аўтар = Маргарыта Яфімава.| загаловак = Сонцам сеяў свой палетак. Да 100-годдзя з дня нараджэння Васіля Віткі (Цімоха Васільевіча Крысько).| спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2011-05.pdf | мова = | выданьне = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып = часопіс | год = 2011| том = | нумар = 5 (979)| старонкі = 163—167 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} {{слупок-канец}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{Артыкул| аўтар = | загаловак =Яфімава Маргарыта. | арыгінал = | спасылка =https://knihi.com/none/Bielaruskija_pismienniki_zip.html#Bielaruskija_pismienniki_6_6.djvu_531 | мова = | адказны =біяграфічныя зьвесткі [[Любоў Гарэлік|Гарэлік Л. М.]]; бібліяграфія [[Валянціна Грышкевіч|Грышкевіч В. М.]] | аўтар выданьня =пад рэдакцыяй [[Адам Мальдзіс|А. В. Мальдзіса]]. | выданьне =Беларускія пісьменнікі. Біябібліяграфічны слоўнік: у 6 т.| тып = | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =Беларуская энцыклапедыя імя ПетрусяБроўкі| год =1995 | выпуск = | том =5, Талалай—Яфімаў | нумар = | старонкі = 530—531| isbn =5-85700-061-0 | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = Эдвард Карбановіч. | загаловак =Віншуем юбіляра! Маргарыта Яфімава. | спасылка = | мова = | выданьне =[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]| тып =чштомесячны навуковы і метадычны часопіс | год =2007 | том = | нумар = 12 (240)| старонкі =42 }} * {{Артыкул| аўтар =[[Андрэй Каўхута|Каўхута А. М.]] [[Ігар Шаруха|Шаруха І. М.]] | загаловак =Кароткі навуковы жыццяпіс М. Р. Каўхуты: да 55-годдзя Магілёўскага аддзела геаграфічнага таварыства.| арыгінал = | спасылка =https://dropdoc.ru/doc/148666/mag%D1%96lyo%D1%9Esk%D1%96-merydyyan---belorusskoe-geograficheskoe-obshhestvo | мова = | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне =[[Магілёўскі мерыдыян]]. нататкі Магілёўскага аддзялення Беларускага геаграфічнага таварыства | тып =навукова-метадычны часопіс | месца =[[Магілёў]] | выдавецтва = | год =2014 | выпуск = | том =14 | нумар = 1—2(24—25)| старонкі =159, 160| isbn = | issn =2311-3014 }} * {{Артыкул| аўтар = Уладзімір Лайкоў, Любоў Лайкова.| загаловак = Жыццё на ўздыме. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/2008-03.pdf | мова = | выданьне =[[Літаратура і мастацтва]] | тып = часопіс | год = 18 студзеня 2008 | том = | нумар = № 3 (4446) | старонкі = 12 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} {{слупок-2}} * {{Кніга|аўтар =Лугоўскі, А. І.|частка = |загаловак =Слоўнік студэнта-філолага па методыцы выкладання беларускай літаратуры |арыгінал = |спасылка =http://elib.bspu.by/bitstream/doc/999/1/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D1%96%D0%BA%20%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82%D0%B0-%D1%84%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B0.pdf |адказны = |выданьне =|месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва =[[БДПУ]] |год =2008 |том = |старонкі =104|старонак =107 |сэрыя = |isbn =978-985-501-667-1|наклад = }} * {{Артыкул| аўтар =Алесь Макарэвіч. | загаловак =Слова пра Маргарыту Яфімаву. | спасылка =https://libr.msu.by/bitstream/123456789/3821/1/2599m.pdf | мова = | выданьне =[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]| тып =штомесячны навуковы і метадычны часопіс| год =2015 | том = | нумар =2 | старонкі =29}} * {{Артыкул| аўтар =Русецкі, А. У.; Русецкі, Ю. А.| загаловак =Шчасце ў навуцы і жыцці, калі мэта дасягаецца. | спасылка = | мова = | аўтар выданьня = | выданьне =Беларуская мова і літаратура ў славянскім этнакультурным кантэксце| тып =матэрыялы рэспубліканскай навукова-практычнай канферэнцыі, 21―22 кастрычніка 2010 года | месца =[[Віцебск]] | выдавецтва =| год = 2010| том = | старонкі = 205―208| isbn = | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = [[Ігар Яршоў]].| загаловак = Гарадок далёкі сніцца пісьменніцы Маргарыце Барысаўне Яфімавай, ураджэнкі Оршы. | спасылка = | мова = | выданьне =[[Аршанская газэта]] | тып = газэта | год = 14 сакавіка 2002| том = | нумар = 30 | старонкі = 2 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Кніга|аўтар =Русецкий, А. У.; Русецкий, Ю. А.|частка = |загаловак =От земли поозерской... Творчество витебских литераторов в послевоенной период (1946—1965 гг.) Монография |арыгінал = |спасылка =https://lib.vsu.by/jspui/bitstream/123456789/2217/5/%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%90.%D0%92..pdf |адказны = |выданьне =|месца =[[Вицебск]] |выдавецтва =[[Віцебскі дзяржаўны ўнівэрсытэт|ВДУ]] |год =2010 |том = |старонкі =159—161 |старонак =303 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} {{слупок-канец}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://naviny.online/rubrics/culture/2009/09/26/ic_media_photo_117_3444 У Мінску адбыўся вечар памяці, прымеркаваны да 85-годдзя паэта Артура Вольскага.]{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 26.09.2009 БелаПАН. [[Фатаграфія|Фатограф]] Тацьцяна Зяньковіч. {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Яфімава, Маргарыта Барысаўна}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Менску]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратаркі]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы]] [[Катэгорыя:Маўразнаўцы]] [[Катэгорыя:Беларускія настаўнікі]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя А. А. Куляшова]] [[Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў]] er9nrbglre6mdgweffxx508r8cird55 Мікалай Дзядок 0 249568 2694736 2667235 2026-10-04T07:57:14Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694736 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Міко́ла Алякса́ндравіч Дзядо́к''' ({{Н}} 23 жніўня 1988, [[Брагін]]) — беларускі грамадзка-палітычны дзеяч, блёгер, журналіст. == Жыцьцяпіс == === Маладыя гады === Скончыў юрыдычны каледж [[БДУ]]. Пасьля заканчэньня каледжу быў залічаны на 3 курс [[Юрыдычны факультэт БДУ|юрыдычнага факультэту]] БДУ, але вучыцца там ня стаў. Паступіў у [[Эўрапейскі гуманітарны ўнівэрсытэт]] на аддзяленьне паліталёгіі. Працаваў у калектарскай фірме, дзе выконваў абавязкі журналіста, юрыста і камп’ютарнага адміністратара адначасова<ref>[http://www.svaboda.org/a/26870400.html 10 фактаў пра палітвязня Мікалая Дзядка]</ref>. У мінулым - удзельнік руху беларускіх анархістаў. === Першы арышт і турэмнае зьняволеньне === Быў затрыманы 3 верасьня 2010 году ў якасьці падазраванага па справе аб «нападзе на амбасаду Расейскай Фэдэрацыі» у ноч на 31 жніўня ў Менску. Супрацоўнікі [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Беларусі]] арыштавалі Дзядка на трое сутак і зьмясцілі ў ізалятар часовага ўтрыманьня. Не сабраўшы дастатковай колькасьці доказаў, якія б пацьвярджалі дачыненьне Дзядка да справы, яму працягнулі тэрмін утрыманьня ў ізалятары часовага ўтрыманьня, але ўжо па іншай справе, «Аб нападзе на Дом прафсаюзаў». Ізноў не было знойдзена доказаў яго ўдзелу, але Дзядка затрымалі трэці раз як падазронага па справе "аб нападзе на аддзяленьне «Беларусбанку». Пазьней Мікалаю сталі прыпісваць іншыя супрацьпраўныя дзеяньні, у прыватнасьці, [[Крадзеж|крадзяжы]] і [[хуліганства]]. 24 верасьня 2010 году адбыўшы больш за 20 сутак пад арыштам, Мікалай Дзядок быў абвінавачаны ва ўдзеле ў несанкцыянаванай акцыі каля [[Генэральны штаб Узброеных сілаў Беларусі|Генштабу Беларусі]], і 1 кастрычніка яму было прад’яўленае абвінавачаньне паводле арт. 339 ч. 2 — «хуліганства»<ref>[https://web.archive.org/web/20200325172026/https://palitviazni.info/viazen/mikalaj-dziadok Мікалай Дзядок]</ref>. 27 траўня 2011 году Завадзкі суд Менску асудзіў Дзядка на 4 з паловай гады пазбаўленьня волі ў калёніі ўзмоцненага рэжыму (судзьдзя [[Жанна Хвайніцкая]]). Праходзіў па гэтак званай «''Справе анархістаў''» разам з [[Ігар Аліневіч|Ігарам Аліневічам]] (быў асуджаны на 8 гадоў) і [[Аляксандар Францкевіч|Аляксандрам Францкевічам]] (на 3 гады)<ref>[http://www.svaboda.org/a/24470146.htmlМікалай Дзядок: «Усіх не перасаджаеце!»]{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Пачаў адбываць пакараньне ў [[Магілёўская калёнія № 15|Магілёўскай калёніі № 15]]<ref>[http://www.nv-online.info/by/629/politics/109244/ Мікалай Дзядок: У турме чалавек з моцнай воляй толькі ўмацуецца ў сваіх перакананнях]{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. На судзе актывіст сваёй віны не прызнаў, таму пазьней у калёніі адмовіўся падпісваць прашэньне аб памілаваньні на імя [[Аляксандр Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]<ref>[https://web.archive.org/web/20211103185214/https://www.racyja.com/palityka/mikalaj-dzyadok-atrymau-dadatkovyya-go/ Палітзняволены Мікалай Дзядок этапаваны ў калонію № 9 у Горках.]</ref>. 14 верасьня 2011 году Мікалай Дзядок у Магілёўскай калёніі пабраўся шлюбам з Валерыяй Хоцінай<ref>[http://www.svaboda.org/a/24708735.html Мікалай Дзядок першую гадавіну шлюбу сустракае ў адзіночцы]</ref>. У кастрычніку 2011 году [[Праваабарончы цэнтар «Вясна»]] і [[Беларускі Хэльсынкскі камітэт|Беларускі Хэльсынскі камітэт]] прызналі Ігара Аліневіча, Мікалая Дзядка і Аляксандра Францкевіча палітычнымі зьняволенымі. У лістападзе 2011 году дэпутатка [[Эўрапейскі парлямэнт|Эўрапарлямэнту]] ад [[Фінляндыя|Фінляндыі]] [[Сары Эсая]] ўзяла шэфства над Дзядком<ref>[http://www.svaboda.org/a/24470146.html Мікалай Дзядок: «Усіх не перасаджаеце!»]</ref><ref>{{Cite web|language=en|url=http://spring96.org/en/news/47611|title=Prisoner’s Godparenthood: Sari Essayah adopts Mikolai Dziadok|website=|date=2011-11-23|publisher=[[Праваабарончы цэнтар «Вясна»]]|accessdate=2021-09-07}}</ref>. За час знаходжаньня ў магілёўскай калёніі № 15 і 17-й калёніі ў Шклове Мікалай атрымаў больш за 10 спагнаньняў за розныя парушэнні<ref>[https://spring96.org/be/news/75825 Суд над Мікалаем Дзядком: яшчэ год зняволення (абноўлена)]</ref>. Пастановай суду ад 5 сьнежня 2012 году ўмовы адбыцьця пакараньня яму былі зьмененыя на больш жорсткія, ён быў пераведзены з калёніі № 17 Шклова ў турму № 4 Магілёва<ref>[http://spring96.org/be/news/80198Мікалай Дзядок: Правілы распарадку за кратамі скіраваныя на знішчэнне чалавека (відэа) ]{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. У лістападзе 2014 году на Мікалая Дзядка завялі новую крымінальную справу паводле 411-га артыкулу за «злоснае непадпарадкаваньне патрабаваньням адміністрацыі папраўчай установы»<ref>[http://spring96.org/be/news/80198 Мікалай Дзядок: Правілы распарадку за кратамі скіраваныя на знішчэнне чалавека (відэа) ]</ref>. 26 лютага 2015 году, за пяць дзён да сканчэньня тэрміну, суд Ленінскага раёну Магілёва асудзіў Дзядка паводле 411 арт. Крымінальнага кодэкса «злоснае непадпарадкаваньне патрабаваньням адміністрацыі» да 1 года зьняволеньня ў калёніі строгага рэжыму<ref>[https://web.archive.org/web/20200325172028/http://harodniaspring.org/be/news/6365 Мікалай Дзядок сядзіць у камеры, дзе на двух зняволеных — пяць квадратных метраў]</ref>. Дзядку інкрымінавалі 16 парушэньняў рэжыму ў месцах зьняволеньня<ref>[https://web.archive.org/web/20211103100922/http://belprauda.org/za-try-dni-da-vyzvalennya-mikalaj-dzyadok-asudzhany-yashche-na-god-turmy/ За тры дні да вызваленьня Мікалай Дзядок асуджаны яшчэ на год турмы]</ref>. За кожнае з гэтых 16-ці парушэньняў Мікалай у свой час ужо быў пакараны ў дысцыплінарным парадку, атрымаўшы вымову або ад 5 да 10 сутак [[Штрафны ізалятар|штрафнога ізалятара]] (ШІЗА)<ref>[https://web.archive.org/web/20170520170237/http://humanrightshouse.org/Articles/20849.html Артыкул 411 — новы спосаб затрымаць палітвязняў за кратамі ]</ref>. Пасьля прысуду ён напісаў адкрыты ліст у прэсу, у якім раскрытыкаваў артыкул 411 Крымінальнага кодэксу, як антыгуманны і рэпрэсіўны<ref>https://spring96.org/be/news/76357</ref>. 12 траўня 2015 году Мікалая перавялі ў калёнію ПК-9 у Горках, дзе з 50 дзён 42 сутак ён знаходзіўся ў ШІЗА «за парушэньні рэжыму адбыцьця пакараньня» і «адмовы ад працы»<ref>[https://spring96.org/be/news/78745 Маці Мікалая Дзядка: Два квадратных метра — норма плошчы на аднаго чалавека ў ПКТ. Гэта жудасна!]</ref>. Каб зьвярнуць увагу на невыносныя ўмовы ўтрыманьня, 20 траўня 2015 году Дзядок вымушаны быў нанесьці сабе рэзаныя раны жывата і рук<ref>[https://web.archive.org/web/20210517085146/https://eurobelarus.info/news/society/2015/05/27/pal-tvyazen-m-kalay-dzyadok-pareza-sabe-zhyvot-ruk.html Палітвязень Мікалай Дзядок парэзаў сабе жывот і рукі]</ref>. Дэпутат [[Бундэстаг]]у Нямеччыны і прадстаўнік парляменцкай групы [[Саюз 90/Зялёныя]] ў [[Эўрапейскі парлямэнт|Эўрапарляменце]] [[Мануэль Сарацын]] узяў шэфства над палітычным зьняволеным Мікалаем Дзядком 24 чэрвеня 2015 году<ref name="spring96.org">{{Cite web|url=http://spring96.org/be/news/78004|title=Дэпутат Бундэстага Мануэль Сарацын узяў “шэфства” над Мікалаем Дзядком|date=2015-06-24|website=|publisher=[[Праваабарончы цэнтар «Вясна»]]|language=be|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150705134805/https://spring96.org/be/news/78004|archivedate=2015-07-05|accessdate=2021-09-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://charter97.org/en/news/2015/6/25/157010/|title=Bundestag member Manuel Sarrazin: I call for immediate release of Mikalai Dziadok|date=2015-06-25|website=|publisher=[[Хартыя'97]]|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161118114511/http://www.charter97.org/en/news/2015/6/25/157010/|archivedate=2016-11-08|accessdate=2021-09-09}}</ref>. 22 жніўня 2015 году [[Аляксандар Лукашэнка]] памілаваў шасьцярых палітвязьняў — Мікалая Дзядка, Ігара Аліневіча, [[Мікалай Статкевіч|Міколу Статкевіча]], [[Яўген Васьковіч|Яўгена Васьковіча]], [[Арцём Пракапенка|Арцёма Пракапенку]] і [[Юрый Рубцоў|Юрыя Рубцова]]. У паведамленьні адзначалася, што рашэньне пра іх памілаваньне прынятае паводле «''прынцыпу гуманізму''»<ref>[http://www.belta.by/society/view/prezident-belarusi-prinjal-reshenie-o-pomilovanii-v-otnoshenii-rjada-lits-159933-2015 Президент Беларуси принял решение о помиловании в отношении ряда лиц]</ref>. === Пасьля вызваленьня === Пасьля вызваленьня Мікалай Дзядок аднавіўся ў [[Эўрапейскі гуманітарны ўнівэрсытэт|ЭГУ]] па праграме «Міжнародная палітыка і эканоміка»<ref>[http://belsat.eu/news/vuchoba-padarozhzhy-abryvanne-suvyazyau-yak-zhyvuts-bylyya-palitvyazni/ Вучоба, падарожжы, абрыванне сувязяў: як жывуць былыя палітвязні?]</ref>, які скончыў у 2019 годзе. Заставаўся ўдзельнікам анархісцкага руху <ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=177946 «Улада — зло, раскоша — злачынства, я мару пра Беларусь камун» — інтэрв’ю з анархістам Міколам Дзядком. Утопія? Дыскутуйце!]</ref>. Працаваў у якасьці журналіста ў газэце «[[Новы Час (газэта)|Новы час]]», пісаў для іншых выданьняў <ref>[http://www.svaboda.org/a/mikola-dziadok-napisau-knihu-pra-bielaruskuju-turmu/28327503.html «Ускрываў сабе вены, рэзаў жывот» — Мікола Дзядок напісаў кнігу пра беларускую турму]</ref>, вёў шэраг блёгаў у сацсетках і канал у Telegram<ref>https://euroradio.fm/yak-pazbegnuc-sachennya-u-sacsetkah-i-zaymec-milyon-padpischykau-efir-u-1505</ref>, а таксама відэаблёг Radix, прысьвечаны «''рэвалюцыйнаму палітычнаму аналізу, сацыяльнай барацьбе і анархізму ў Беларусі»''<ref>https://www.youtube.com/user/Ancom1933/about?view_as=subscriber</ref>. Напісаў некалькі кніг. З кастрычніка 2019 году стыпэндыят праграмы Каліноўскага ступені магістра і слухач курсаў польскай мовы Ўнівэрсытэту Марыі Складоўскай-Кюры<ref>https://web.archive.org/web/20210517101309/https://mikola.noblogs.org/?p=4093</ref>. ===== Новыя затрыманьні і суды ===== 25 сакавіка 2017 году Мікалай Дзядок быў затрыманы ў Менску і дастаўлены ў Партызанскі РУУС, а пасьля ў ЦІП на [[Акрэсьціна]]. У гэты ж дзень адвезены з чэрапна-мазгавой траўмай у шпіталь хуткай мэдыцычнай дапамогі ў суправаджэньні міліцыі<ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=187907 Затрыманы 25 сакавіка Мікалай Дзядок у шпіталі з чэрапна-мазгавой траўмай]</ref>. 30 чэрвеня 2018 году Дзядок, разам з 17 іншымі анархістамі, быў затрыманы групай спэцназу САХР і супрацоўнікамі [[Галоўнае ўпраўленьне па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй|ГУБАЗіК]] падчас разгону нефармальнай сустрэчы анархістаў у лясным масіве пад Крупкамі. Як сьцвярджў сам Мікалай, ён правеў пяць гадзін у кайданках тварам у зямлю<ref>https://novychas.by/hramadstva/ne-karmice-paczvaru</ref>. Дзядок зьвярнуўся ў праваахоўныя органы з просьбай узбудзіць крымінальную справу супраць супрацоўнікаў ГУБАЗіК за перавышэньня службовых паўнамоцтваў<ref>https://belsat.eu/news/mikalaj-dzyadok-patrabue-raspachats-spravu-suprats-silavikou-yakiya-razagnali-sustrechu-anarhistau-pad-krupkami/</ref>. 12 ліпеня 2018 году Мікалая Дзядка затрымалі ля ўласнага дому байцы [[АМАП (Беларусь)|АМАП]], калі ён ішоў на суд да журналіста Зьмітра Галко, даставілі ў Фрунзенскі РУУС, а потым у суд Фрунзенскага раёну, дзе ён атрымаў штраф у 10 базавых велічынь паводле артыкула 17.10 КаАП «Дэманстраваньне нацысцкай сымболікі». Падставай для ўзбуджэньня адміністрацыйнай справы стаў пост Мікалая Дзядка ў Facebook<ref>http://spring96.org/be/news/90299</ref>. 27 сьнежня 2018 году Мікалай Дзядок быў аштрафаваны судом Фрунзенскага раёну Менску на 40 [[Базавая велічыня|базавых велічынь]]. Яго абвінавацілі ў распаўсюдзе экстрэмісцкай прадукцыі: разьмяшчэньні на сваёй старонцы ў Facebook ілюстрацыі з выявай сымболікі Misantropic Division (міжнародная асацыяцыя неанацысцкіх суполак), якая судом Цэнтральнага раёну Менску была ўнесена ў рэспубліканскі сьпіс экстрэмісцкіх матэрыялаў. Пры гэтым допіс Міколы Дзядка быў супраць нацызму. Справу разглядала судзьдзя Марыя Ярохіна. 4 сакавіка 2019 году Мікалая Дзядка затрымалі каля суду Фрунзенскага раёну Менску адразу пасьля таго як яму быў прысуджаны штраф паводле артыкулу 17.11 КаАП «Распаўсюд экстрэмісцкіх матэрыялаў» за пост у сацсетках. Мікалай правёў больш за 2 дні ў ізалятары часовага ўтрыманьня, пасьля чаго суд Цэнтральнага раёну прысудзіў яму 25 базавых велічынь штрафу за ўдзел у акцыі «Свабоду палітвязням»<ref>https://www.svaboda.org/a/29806793.html</ref>. 8 красавіка 2019 году Мікола Дзядок быў аштрафаваны судом Фрунзенскага раёну на 1020 рублёў (40 базавых велічынь) паводле артыкулу 17.11. У адну адміністрацыйную справу аб’ядналі адразу тры пратаколы за выкарыстаньне хэштэгу і флэшмоб #яэкстрэміст, які ён правёў супраць закону аб процідзеяньні экстрэмізму. 10 чэрвеня 2019 году ў судзе Фрунзенскага раёну судзьдзя М. Ярохіна прызнала Міколу Дзядка вінаватым у «публічным дэманстраваньні і распаўсюдзе экстрэмісцкіх матэрыялаў» і пакарала штрафам у памеры 50 базавых велічынь (1275 рублёў). Згодна з пастановай суду, Мікола разьмясьціў у сацсетцы «Укантакце» запіс з чатырма экстрэмісцкімі літарамі «[[A.C.A.B.|ACAB]]». 16 верасьня 2019 году суд Фрунзенскага раёну ізноў пакараў Міколу Дзядка за абрэвіятуру «АСАВ» у сацыяльнай сетцы Укантакце, прызначыўшы яму штраф у памеры 40 базавых велічынь<ref>https://novychas.by/hramadstva/sztraf-u-1020-rubljou-za-4-litary-u-sacsetkah</ref>. 9 студзеня 2020 году суд Фрунзенскага раёну пакараў<ref>https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1115095495508141&set=a.150036868680680&type=3</ref> Міколу Дзядка паводле артыкула 23.34 за ўдзел у несанкцыянаванай [[Пратэсты супраць інтэграцыі з Расеяй|акцыі ў абарону незалежнасьці Беларусі]] ў Менску 21 сьнежня 2019 году. Штраф склаў 50 базавых велічынь. Вяла працэс судзьдзя А. Бушава. 19 сакавіка 2020 году позна ўвечары Мікола Дзядок быў затрыманы супрацоўнікамі міліцыі і абвінавачаны ў дробным хуліганстве (17.1 КаАП РБ). Актывіста даставілі ў ізалятар на [[Акрэсьціна]] і абвінавацілі ў нанясеньні надпісу супраць МУС фарбай на сьцяну інтэрнату. На наступны дзень актывіста даставілі ў суд Маскоўскага раёну, дзе высьветлілася што ў дзень нанясеньня надпісу Мікалай Дзядок знаходзіўся за межамі Беларусі, аб чым быў штамп у ягоным пашпарце. Справа была адпраўленая ў Маскоўскі РУУС г. Менску на дапрацоўку<ref>https://spring96.org/be/news/96283</ref>. === Крымінальная справа 2020 году === 9 жніўня 2020 году ў Беларусі распачаліся [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэсты супраць фальсыфікацыі прэзыдэнцкіх выбараў, гвалту і беззаконьня]], якія падтрымаў Мікола Дзядок. 12 лістапада 2020 году Дзядок быў затрыманы супрацоўнікамі [[Галоўнае ўпраўленьне па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй|ГУБАЗіКа]] на кватэры ў пасёлку [[Сасновы (Асіповіцкі раён)|Сасновы]] [[Асіповіцкі раён|Асіповіцкага раёну]]<ref name=":1" />. Пры затрыманьні быў выкарыстаны пярцовы газ, а Дзядок быў моцна зьбіты<ref name=":2" /><ref name="NZZ">{{Cite web|last=Ackermann|first=Felix|date=2021-03-08|title=Folter, erzwungene Geständnisse und Lagerhaft – wie ein Blogger die weissrussische Diktatur demaskiert|url=https://www.nzz.ch/feuilleton/folter-erzwungene-gestaendnisse-und-lagerhaft-ein-blogger-demaskiert-die-weissrussische-diktatur-ld.1601471|url-status=live|archiveurl=https://archive.md/xBpjy|archivedate=2021-09-14|accessdate=2021-09-14|publisher=Neue Zürcher Zeitung |language=de}}</ref>. Арыштаванага па крымінальнай справе аб «парушэньні грамадзкага парадку» (арт. 342 КК) гвалтам прымусілі зьняцца ў на камэру для роліку [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]]<ref name=":1">[https://nashaniva.by/?c=ar&i=262304 nashaniva.by]</ref><ref name="NZZ" />. Пасьля затрыманьня яго адвезьлі ў Менск у ГУБАЗіК, дзе Дзядка катавалі: трымалі тварам у падлогу, зьбівалі дубінкай, білі электрашокерам, душылі і пагражалі згвалтаваньнем<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=275318|language=be|title=Страшныя паказанні палітвязня Дзядка ў судзе: Выдаў паролі пасля таго, як душылі падушкай|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2021-08-07}}</ref><ref name="NZZ" />. Затым яго адвезьлі ў ізалятар на [[Акрэсьціна]], пазьней перавялі ў [[СІЗА-1]] Менску<ref name="настаивает">{{Cite web|language=ru|url=https://news.tut.by/economics/707784.html|title=Блогер Николай Дедок находится на Окрестина. Адвокат настаивает на судебно-медицинской экспертизе|publisher=[[TUT.BY]]|date=2020-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201113131657/https://news.tut.by/economics/707784.html|archive-date=2020-11-13|accessdate=2020-11-13|deadlink=yes}}</ref><ref name=":2" />. У зьняволеньні актывіста пазбаўлялі сну, цяпла, ежы і кантактаў са зьнешнім сьветам<ref name="NZZ" />. 24 лістапада 2020 году сумеснай заявай 11 арганізацый, сярод якіх [[Праваабарончы цэнтар «Вясна»]], [[Беларускі Хэльсынскі камітэт]], [[Беларускі ПЭН-цэнтар|Беларускі ПЕН-цэнтар]], Дзядок быў прызнаны [[Палітычныя зьняволеныя|палітычным зьняволеным]]<ref>{{Cite web|date=2020-11-24|title=Заява праваабарончых арганізацый Беларусі аб прызнанні 8 новых палітвязняў|url=http://spring96.org/be/news/100574|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210722131854/http://spring96.org/be/news/100574|archivedate=2021-07-22|accessdate=2021-09-14|website=|publisher=[[Праваабарончы цэнтар «Вясна»]]}}</ref>. 15 студзеня 2021 году шэфства над палітвязьнем узяла [[Тамара Фунічэла]], дэпутатка Нацыянальнай Рады [[Фэдэральны Сход Швайцарыі|Фэдэральнага Сходу Швайцарыі]]<ref>{{Cite web|date=2021-01-15|title=Members of the Swiss National Council and the British House of Lords take over godparenthood for Mikalai Dziadok and Stsiapan Latypau|url=https://www.lphr.org/tamara-funiciello-sp-and-lord-foulkes-labour-party-have-taken-over-a-godparenthood-for-political-prisoners-in-belarus/|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210914172228/https://www.lphr.org/en/tamara-funiciello-sp-and-lord-foulkes-labour-party-have-taken-over-a-godparenthood-for-political-prisoners-in-belarus/|archivedate=2021-09-14|accessdate=2021-09-14|website=|publisher=Libereco – Partnership for Human Rights|language=en}}</ref>. У сакавіку 2021 году [[Сьледчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Сьледчы камітэт]] распачаў у дачыненьні палітвязьня новыя крымінальныя справы аб закліку да захопу ўлады (ч. 3 арт. 361 КК) і незаконных дзеяньнях у дачыненьні да гаручых рэчываў (ч. 1 арт. 295-3 КК)<ref name=":2">{{Cite web|url=https://prisoners.spring96.org/ru/person/mikalai-dzjadok|title=Николай Дедок — Политзаключённые в Беларуси|publisher=prisoners.spring96.org|accessdate=2021-09-14|language=ru}}</ref>. 3 лістапада 2021 году ў Менскім гарадзкім судзе аднавіўся працэс Дзядком. Суд не пачаўся ў прызначаны час праз паведамленьне пра бомбу. Адбыліся судовыя спрэчкі, на якіх пракурор запрасіў для палітвязьня пакараньне ў выглядзе пазбаўленьня волі тэрмінам на 5 гадоў у калёніі агульнага рэжыму. Зь іх: паводле ч. 1 арт. 342 КК — 2 гады калёніі; паводле арт. 295-3 КК — 2 гады калёніі; паводле арт. 361 КК — 4,5 года калёніі<ref>[https://www.svaboda.org/a/31542735.html Перад судом над Дзядком выклікалі сапэраў. Пасьля аднаўленьня працэсу пракурор запрасіў для палітвязьня 5 гадоў калёніі] // [[Беларуская служба Радыё Свабода|Беларуская служба Радыё «Свабода»]], 3-10-2021 </ref>. 10 лістапада 2021 году судзьдзя Настасься Папко выракла Міколу Дзядка да 5 гадоў зьняволеньня ў калёніі агульнага рэжыму на патрабаваньне пракурора Антона Цюменцава. Мікола Дзядок адмовіў [[Віна|віну]] па ўсіх 3-х артыкулах [[Крымінальны кодэкс Беларусі|Крымінальнага кодэксу Беларусі]]. У сувязі з выяўленьнем падчас суду неадпаведнасьці паказаньняў сьведкаў на [[Сьледзтва|сьледзтве]] і ў судовай залі заявіў у апошнім слове: «усім, хто мае дачыненьне да арганізацыі гэтага судовага працэсу, а роўна і іншых палітычных рэпрэсій у маёй краіне, я хачу сказаць: ня майце ілюзій! Ніякія напісаныя вамі паперкі, ніякі [[тэрор]] ня здольныя спыніць вызваленьне чалавека»<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Анархіста Міколу Дзядка пакаралі 5 гадамі зьняволеньня|спасылка=https://www.svaboda.org/a/31331897.html|выдавец=[[Беларуская служба Радыё Свабода|Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|дата публікацыі=10 лістапада 2021|дата доступу=12 лістапада 2021}}</ref>. 11 верасьня 2025 году быў вызвалены сярод 52-х палітвязьняў пасьля сустрэчы прадстаўніка прэзыдэнта ЗША [[Джон Коўл|Джона Коўла]] з Аляксандрам Лукашэнкам. Сярод адначасна вызваленых было 38 грамадзянаў Беларусі, у тым ліку старшыня Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Народная Грамада) [[Мікалай Статкевіч]], старшыня кансорцыюму «ЭўраБеларусь» [[Уладзімер Уладзімеравіч Мацкевіч|Уладзімер Мацкевіч]], былы старшыня Беларускага прафсаюзу работнікаў радыёэлектроннай прамысловасьці [[Генадзь Фядыніч]], старшыня Беларускага кангрэсу дэмакратычных прафсаюзаў [[Аляксандар Ярашук]] і галоўны рэдактар тыднёвіка «[[Рэгіянальная газэта]]» [[Аляксандар Манцэвіч]]. Памілаваныя іншаземцы паходзілі з 6 краінаў Эўропы, зь іх 10 з 3-х суседніх краінаў Эўразьвязу<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Пасьля сустрэчы Лукашэнкі з прадстаўнікамі ЗША ў Беларусі вызвалілі 52 палітычных зьняволеных|спасылка=https://www.svaboda.org/a/33527462.html|выдавец=[[Беларуская служба Радыё Свабода|Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|дата публікацыі=11 верасьня 2025|дата доступу=11 верасьня 2025}}</ref>. Вызваленыя былі гвалтоўна перамешчаныя праз беларуска-літоўскую мяжу. У часткі з іх канфіскаваныя пашпарты.<ref>https://prisoners.spring96.org/be/person/mikalai-dzjadok</ref> == Узнагароды == * Прэмія імя Алеся Караля ў намінацыі «Лепшы сацыяльна-палітычны матэрыял» за артыкул «Дармаедзкія пратэсты і пэрспектыва Майдану»<ref>https://web.archive.org/web/20210516165630/https://baj.by/be/content/u-minsku-nazvanyya-laureaty-zhurnalisckay-premii-imya-alyakseya-karalya-shmat-fota</ref> (2017) * [[Прэмія імя Францішка Аляхновіча]] за лепшы твор, напісаны ў няволі (кніга «''Фарбы паралельнага свету''»)<ref>https://web.archive.org/web/20211105173418/https://www.racyja.com/kultura/premiyaj-imya-frantsishka-alyakhnovicha-uga/</ref> (2017) * Прэмія імя Алеся Караля ў намінацыі «Лепшы сацыяльна-палітычны матэрыял» за артыкул «Турма і воля: культурны абмен»<ref>https://web.archive.org/web/20211103100933/https://baj.by/be/content/adbylasya-cyrymoniya-uganaravannya-peramozhcau-zhurnalisckay-premii-imya-alyakseya-karalya</ref> (2018) == Бібліяграфія == * «Фарбы паралельнага сьвету» (2017)<ref>[http://novychas.by/palityka/mikalaj-dzjadok-prezentavau-svoj-paralelny-svet Мікалай Дзядок прэзентаваў свой паралельны свет]</ref>. * «Народные моджахеды: Муджахедин Хальк» (2019)<ref>https://web.archive.org/web/20211103102425/https://www.samoopredelenie.info/post/%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%B5%D0%B4%D1%8B-%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BD-%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BA?fbclid=IwAR2n3Fh6lLswoLBN70eT4gOCPhurQjvfJr16raQsUL8uiO2Re2JVY_IegXI</ref> * «Теория интерсекциональности: анархистская критика» (2020)<ref>http://radicalbook.tilda.ws/intersect</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://novychas.by/author/%D0%9C%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%20%D0%94%D0%B7%D1%8F%D0%B4%D0%BE%D0%BA Артыкулы Міколы Дзядка ў газэце «Новы Час»] * [https://prisoners.spring96.org/be/person/mikalai-dzjadok Старонка Мікалая Дзядка на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дзядок, Мікола}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брагіне]] [[Катэгорыя:Беларускія палітвязьні]] [[Катэгорыя:Вязьні сумленьня паводле ПЦ „Вясна“]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Беларускія публіцысты]] [[Катэгорыя:Беларускія анархісты]] [[Катэгорыя:Анархізм у Беларусі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Эўрапейскага гуманітарнага ўнівэрсытэту]] p0ht3pauk6fyaf38m76q6rygt90bpul Юры Копцік 0 252230 2694667 2448401 2026-10-03T20:28:06Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне творы 2694667 wikitext text/x-wiki {{Асоба|занятак=незалежны даследчык-гісторык, журналіст, музычны крытык}} '''Юрка (Юры) Копцік''' ({{Н}} 27 студзеня 1957, [[Ворша]]) — краязнаўца Аршаншчыны, незалежны дасьледчык-гісторык, журналіст, музычны крытык, адзін з арганізатараў і каардынатар фэстывалю беларускай аўтарскай песьні і паэзіі «Аршанская бітва». == Жыццяпіс == З канца 1980-х гадоў друкуе артыкулы на краязнаўчую тэматыку ў рэспубліканскім і мясцовым пэрыядычным друку (часопісы «[[Беларуская мінуўшчына (часопіс)|Беларуская мінуўшчына]]», «[[Родная прырода]]», газэты «[[Чырвоная зьмена]]», «[[ЛіМ]]», «[[Культура (газэта)|Культура]]», «[[Новы час (газэта)|Новы час]]», «Народная воля», «[[Аршанская газэта]]» і інш.). У кастрычніку 1990 году ў газэце «[[Літаратура і мастацтва]]» быў апублікаваны вялікі артыкул карэспандэнта газэты «[[Аршанская газэта|Ленінскі прызыў]]» Юрыя Копціка, пад псэўданімам Г. А. Молодцов, «Крумкачы на Кабыляцкай гары»<ref>[https://kobylaki.by/1990-god-yurka-kopczik-krumkachy-na-kabylya/ 1990 год. Юрка Копцік: «Крумкачы» на Кабыляцкай гары]</ref>. Гэты артыкул — вынік вялікай працы журналіста па расьсьледаваньні злачынстваў камуністычнай улады. На падставе сьведчаньняў, ён знайшоў мясьціны ў ваколіцах [[Ворша|Воршы]], дзе ў 30-я гады зьнішчалі рэпрэсаваных грамадзянаў. Копцік пасьпеў запісаць успаміны сьведкаў жудасных падзей сталінскага пэрыяду. Дзякуючы ягонай ініцыятыве, рэдагаваньні і ўкладаньню ў 1998 годзе пабачылі сьвет зборнікі «Аршанская мінуўшчына. (Гісторыя Воршы ў пэрыядычным друку.) Выпуск 1 » — Орша: Аршанская друкарня, 1998, 112 с; У Аршанскім падпольлі. (Гісторыя Воршы ў пэрыядычным друку.) Выпуск 2» — Ворша: Аршанская друкарня, 1998, 44 с, а таксама «Легенды і паданьні Аршаншчыны» — Ворша: Цэнтар імя Філёна Кміты, 2004, 61 с. Аўтар артыкулаў у кнігах «Памяць» Воршы і Аршанскага раёна, зборніку матэрыялаў краязнаўчай канфэрэнцыі «Аршанскі краязнаўчы зборнік» — Ворша: Аршанская друкарня, 1995, 48 с, зборніку «Оршанская хроника: 1986—2001 годы» — Мн: 2017, 252 с. Удзельнічаў у шэрагу міжнародных і рэгіянальных навуковых канфэрэнцыяў: «Праблемы беларускага краязнаўства» (1989), «Полацкая акадэмія і актуальныя праблемы нацыянальнай культуры» (1992), «Разам на працягу стагодзьдзяў» (2006), «Археалягічная навука: стан, мэтадалёгія і пэрспэктывы» (2008) і інш. У верасьні 2021 году арганізатара й каардынатара фэстывалю «Аршанская бітва» Юрку Копціка асудзілі на 22 содняў<ref>[https://www.svaboda.org/a/31448308.html «Арганізатара фэстывалю „Аршанская бітва“ Юрку Копціка асудзілі на 10 сутак»]. Радыё Свабода. 7-9-2021.</ref>. Пастанова суду Аршанскага раёну набыла сілу ад 10 верасьня 2022 году. == Творы == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{артыкул|аўтар = Г. А. Молодцов (Юры Копцік). | частка = |загаловак = «Крумкачы» на Кабыляцкай гары.|арыгінал = |спасылка =https://kamunikat.org/?pubid=61541|адказны =[[Анатоль Вярцінскі]].|выданьне= [[Літаратура і мастацтва]] |тып=газэта|месца=[[Менск]] |выдавецтва= |год= 12.10.1990 |выпуск=|том=|нумар= | старонкі=13—15|isbn=}} * {{артыкул|аўтар = Копцік, Юрка.| частка = |загаловак = Аб гербе Оршы. |арыгінал =«Аршанская газэта» № 13, 1991 г. |спасылка =|адказны =Копцік Ю.|выданьне= Аршанская мінуўшчына (Гісторыя Оршы ў пэрыядычным друку) |тып=газэта|месца= [[Ворша]] |выдавецтва= Аршанскі гарадскі фонд аховы помнікаў гісторыі і культуры|год=1998|выпуск=1|том=|нумар= | старонкі= 44—49 |isbn=985-6133-43-2}} * {{артыкул|аўтар = Копцік, Юрка.| частка = |загаловак = Да пытаньня аб гербе Оршы. |арыгінал =«Аршанская газэта» № 26, 1992 г. |спасылка =|адказны =Юры Копцік|Копцік Ю.|выданьне= Аршанская мінуўшчына (Гісторыя Оршы ў перыядычным друку) |тып=газэта|месца= [[Ворша]] |выдавецтва= Аршанскі гарадскі фонд аховы помнікаў гісторыі і культуры|год=1998|выпуск=1|том=|нумар= | старонкі= 49—53 |isbn=985-6133-43-2}} * {{артыкул|аўтар = Копцік, Юрка.| частка = |загаловак = «Пройду по абрикосовай, сверну на виноградную». |арыгінал =«Аршанская газэта» № 43—46, 1992 г. |спасылка =|адказны = Копцік Ю. |выданьне= Аршанская мінуўшчына (Гісторыя Оршы ў перыядычным друку) |тып=газэта|месца= [[Ворша]] |выдавецтва= Аршанскі гарадскі фонд аховы помнікаў гісторыі і культуры|год=1998|выпуск=1|том=|нумар= | старонкі= 57—71 |isbn=985-6133-43-2}} * {{Артыкул| аўтар = Копцік, Ю. А. | загаловак = Орша ў перыяд маскоўска-літоўскіх войнаў ХVІ стагоддзя. | арыгінал = | спасылка = | мова = | адказны = | аўтар выдання = | выданьне = Аршанскі краязнаўчы зборнік | тып = Матэрыялы 1-ай Аршанскай гісторыка-краязнаўчай канферэцыі, прысьвечанай 925-годдзя горада | месца = [[Ворша]] | выдавецтва = Аршанская друкарня | год = 1995 | выпуск = | том = | нумар = | старонкі = 22—26 | isbn = 985-6133-07-06| issn = }} * {{Артыкул| аўтар = Копцік, Ю. А. | загаловак = «Учредить в белорусском городе Орше высшее учебное заведение». | спасылка = | мова = | выданьне =[[Беларуская мінуўшчына (часопіс)|Беларуская мінуўшчына]] | тып =часопіс | год = 1996 | том = | нумар = 5 | старонкі = 34—36 }} * {{Артыкул| аўтар = Юры Копцік.| загаловак = Ігар Яршоў. «Вежы над Дняпром». | спасылка = | мова = | выданьне =[[Аршанская газэта]] | тып = газэта | год = 1997| том = | нумар = 124 | старонкі = 2 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Аршанская мінуўшчына. (Гісторыя Оршы ў перыядычным друку). Выпуск 1|арыгінал = |спасылка = |адказны = уклад. Ю. Копцік; уступнае слова [[Віктар Лютынскі]] |выданьне = |месца = [[Ворша|Орша]] |выдавецтва = Аршанскі гарадскі фонд аховы помнікаў гісторыі і культуры |год = 1998 |том = |старонкі = |старонак = 110|сэрыя = |isbn = 985-633-43-2 |наклад = 1000 }} {{слупок-2}} * {{Артыкул| аўтар =Копцік, Ю. А| загаловак =На скрыжаванні ваенных шляхоў. | спасылка = | мова = | аўтар выданьня = | выданьне =Мой родны край — Аршаншчына | тып =Краязнаўчы зборнік | месца =[[Віцебск]]| выдавецтва =Віцебская друкарня| год =2000 | том = | старонкі = 81—84| isbn = | issn = }} * Копцік, Ю. А. У складзе Вялікага княства Літоўскага // {{Літаратура/Памяць/Ворша і Аршанскі раён|1}} С. 54—62. * {{Кніга|аўтар = Копцік, Юрка.|частка = |загаловак = Легенды і паданні Аршаншчыны |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = [[Ворша|Орша]]|выдавецтва = Цэнтр імя Філона Кміты |год = 2004|том = |старонкі = |старонак = 62 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Артыкул| аўтар = Копцік, Юрка. | загаловак = Латышскія і літоўскія хутары на Аршаншчыне ў апошняй траціне ХІХ ст. – першай траціне ХХ ст. | арыгінал = | спасылка = | мова = | адказны = пад рэдакцыяй [[Людміла Хмяльніцкая|Л. Хмяльніцкай]]| аўтар выдання = | выданьне = Беларусь i Латвія: адміністрацыйнае, сацыяльна-эканамічнае i культурнае ўзаемадзеянне у Дзвінскім рэгіёне.| тып = Матэрыялы Міжнар. навук. канф. "Разам на працягу стагоддзяў (беларуска-латышскія ўзаемадачыненні у Дзвінскім рэгіёне), Віцебск, 14-15 ліст., 2006 г. | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =Тонпік | год = 2006| выпуск = | том = | нумар = | старонкі = 102—111 | isbn = 985-6806-36-4 | issn = }} * {{Кніга|аўтар = Копцік, Юрка.|частка = |загаловак = Аршанская бітва і Аршанскі фэст: гісторыя |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = [[Ворша|Орша]]|выдавецтва = |год = 2007|том = |старонкі = |старонак = 35 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Артыкул| аўтар = Юрка Копцік. | загаловак = Да пытання паходжання князёў Астрожскіх. | арыгінал = | спасылка = https://ostrohcastle.com.ua/wp-content/uploads/2021/01/2019-Ostrozkyj_krayeznavchyj_zbirnyk-11_z_dodatkamy.pdf| мова = | адказны = | аўтар выдання = | выданьне = Острозький краєзнавчий збірник | тып = матеріали Шістнадцятої наукової конференції «Острозькі краєзнавчі читання», яка відбулася 24 жовтня і 14 листопада 2019 року в місті Острозі Рівненської області.| месца = [[Астрог (горад)|Острог]] | выдавецтва = ФОП видавець Свинарчук Р. В. | год = 2019| выпуск = 11 | том = | нумар = | старонкі = 6—38 | isbn = | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = Юрка Копцік. | загаловак = Метрычны аспект і лакалізацыя знаходак артэфактаў Аршанскай бітвы 1514 г. на мясцовасці. | арыгінал = | спасылка = | выданьне = Острозький краєзнавчий збірник | тып = матеріали Сімнадцятої наукової конференції "Острозькі краєзнавчі читання", яка заочно відбулася 2020 року в місті Острозі Рівненської області. | месца = [[Астрог (горад)|Острог]] | выдавецтва = Державний історико-культурний заповідник м. Острога; Острозьке науково-краєзнавче товариство "Спадщина" імені князив Острозських. | год = 2020| выпуск = 12 | том = | нумар = | старонкі = 8-26 | ББК 63.3 (4 Укр - 4 Рівн) | УДК 908 (477.81) | О-77 = }} {{слупок-канец}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{артыкул|аўтар = Півавар, М. В. | частка = |загаловак = Копцік, Юры Аляксандравіч. |арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=16112&lang=EN|адказны = |выданьне=Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX — пачатку XXI ст.|тып= бібліяграфічны даведнік|месца=[[Менск]]|выдавецтва=Кнігазбор|год=2010|выпуск=|том=|нумар= | старонкі=160—161|isbn=978-985-6976-46-2}} {{слупок-2}} * {{Кніга|аўтар =Иванова, С.Г.|частка = |загаловак =Оршанские краеведы (биографический справочник)|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Ворша]]|выдавецтва = |год =2002|том = |старонкі = 14|старонак =32|сэрыя = |isbn = |наклад = }} {{слупок-канец}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Копцік, Юры}} [[Катэгорыя:Беларускія краязнаўцы]] [[Катэгорыя:Беларускія журналісты]] [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]] et2n0054cp7zbp8doel3w3x6a84z7nr Кацярына Маціеўская 0 257937 2694700 2657903 2026-10-03T21:00:04Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694700 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя=Кацярына Маціеўская |род дзейнасьці=перакладніца |грамадзянства=Беларусь |вядомы=як перакладніца з польскай, ангельскай і іншых моваў }} '''Кацярына Маціеўская''' (17 лістапада 1984, [[Менск]], [[Беларусь]]) — беларуская [[перакладніца]], [[Філёляг|філялягіня]]. == Жыцьцяпіс == Нарадзілася 17 лістапада 1984 у Менску. Скончыла [[філялягічны факультэт БДУ]] і [[Магістратура|магістратуру]] пры ім. Магістарскую дысэртацыю абараніла па творчасьці [[Жан Както|Жана Както]]. Перакладае з [[Француская мова|францускай]], [[Ангельская мова|ангельскай]], [[Польская мова|польскай]], [[Партугальская мова|партугальскай]] і іншых моваў<ref><small>Старонка на сайце ПрайдзіСвет, http://prajdzisvet.org/translators/19-matsijeuskaja-katsiaryna.html</small></ref>. Адна з заснавальніцаў, рэдактарак і сталых аўтарак часопісу перакладной літаратуры «[[ПрайдзіСвет]]»<ref><small>«ПрайдзіСвет» ідзе ў Байнэт, 28.05.2009 | Навіны «Будзьма!» Культура, https://web.archive.org/web/20220725125332/https://budzma.org/news/praydzisvyet-idzye-w-baynet.html?sphrase_id=47308</small></ref>. Пераклады друкаваліся ў зборніку выбраных апавяданьняў, вершаў і эсэ [[Эдгар Алан По|Э. А. По]] «Маска Чырвонае Сьмерці», зборніках «Злачынства, сэр!», «Вусьцішны пакой», «Прыгоды Шэрлака Холмса», «Нататкі пра Шэрлака Холмса», «Знак чатырох». Перакладала на беларускую мову вершы [[Гіём Апалінэр|Гіёма Апалінэра]], [[Джон Кітс|Джона Кітса]], [[Фэрнанду Пэсоа]], Алфрэда Эдварда Гаўсмэна, [[Баляслаў Лесьмян|Баляслава Лесьмяна]] і інш. Сумесна з [[Ганна Янкута|Ганнай Янкутай]], [[Марына Шода|Марынай Шодай]] і [[Алена Пятровіч|Аленай Пятровіч]] пераклала раман Фларыяна Чарнышэвіча «Надбярэзінцы»<ref><small>Старонка на сайце «Саюу беларускіх пісьменнікаў», https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:c8gS0ljP3BEJ:https://lit-bel.org/friends/m/matsie-skaya-katsyaryna-syargee-na/+&cd=4&hl=ru&ct=clnk&gl=by</small></ref>. == Узнагароды == • Ляўрэатка прэміі «Дэбют» імя [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] (2013) за пераклад п’есы [[Оскар Ўайлд|Оскара Ўайлда]] «Саламея». • Ляўрэатка прэміі імя [[Карлас Шэрман|Карласа Шэрмана]] (2020) за [[пераклад]] зборніка апавяданьняў [[Анджэй Сапкоўскі|Анджэя Сапкоўскага]] «Апошняе жаданьне»<ref><small>Старонка на сайце «Саюу беларускіх пісьменнікаў», https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:c8gS0ljP3BEJ:https://lit-bel.org/friends/m/matsie-skaya-katsyaryna-syargee-na/+&cd=4&hl=ru&ct=clnk&gl=by</small></ref>. == Бібліяграфія перакладаў == === З [[Польская мова|польскай мовы]] === • Фларыян Чарнышэвіч. Надбярэзінцы: раман (разам з Ганнай Янкутай, Марынай Шодай і Аленай Пятровіч). Мінск, A. M. Янушкевіч, 2017. • [[Баляслаў Лесьмян]]. Вершы // Выбраная паэзія. Мінск, Зміцер Колас, 2017 (Серыя «Паэты планеты»). • [[Кшыштаф Каміль Бачыньскі]]. Вершы // ПрайдзіСвет № 4. Дзеяслоў. № 47 (4’10). • [[Чэслаў Мілаш]]. Любоў / Свет: наіўная паэма // Выратаванне: выбраныя вершы і паэмы. — Мінск: Логвінаў, 2011. 376 с. • [[Віслава Шымборска]]. Вершы // Канец і пачатак: выбраныя вершы. — Мінск: Логвінаў, 2013. — 460 с. • [[Анджэй Тшэбіньскі]]. Лабараторыя драмы // ПрайдзіСвет № 4. • Сапкоўскі, А. Вядзьмар. Апошняе жаданне / Анджэй Сапкоўскі; пер. з пол. К. С. Маціеўскай. — Мінск : А. М. Янушкевіч, 2019. — 344 с : іл. ISBN 978-985-7210-26-8. • Сапкоўскі, А. Вядзьмар. Меч наканавання / Анджэй Сапкоўскі; пер. з пол. К. С. Маціеўскай. — Мінск : А. М. Янушкевіч, 2020. — 416 с : іл. ISBN 978-985-7210-62-6. • Сапкоўскі, А. Вядзьмар. Кроў эльфаў / Анджэй Сапкоўскі; пер. з пол. Кацярыны Маціеўскай. — Мінск : А. М. Янушкевіч, 2021. — 368 с : іл. ISBN 978-985-7210-97-8. • Сапкоўскі, А. Вядзьмар. Час ганьбы / Анджэй Сапкоўскі; пер. з пол. Кацярыны Маціеўскай. — 2024. — 392 с ISBN 978-839-7029-23-1. === З [[Ангельская мова|ангельскай мовы]] === • [[Эдгар Алан По]]. Праўда пра тое, што здарылася з містэрам Вальдэмарам (разам з Ганнай Янкутай). Падзенне Дому Ашэраў. Сістэма доктара Смола і прафесара Пер’е. Улялюм. Закляты замак // Эдгар Алан По. Маска Чырвонае Смерці. Выбраныя вершы, навелы, эсэ. Мінск, 2011. • [[Эдгар Алан По]]. Ты — той чалавек // Злачынства, сэр! Зборнік дэтэктыўнага апавядання. Мінск, 2013. • Вершы // Выбраная паэзія. Мінск, Зміцер Колас, 2017 (Серыя «Паэты планеты»). • [[Джон Кітс]]. Ода Псіхеі // Выбраная паэзія. Мінск, Зміцер Колас, 2017 (Серыя «Паэты планеты»). • [[Элеры Куін]]. Вар’яцкае чаяванне // Злачынства, сэр! Зборнік дэтэктыўнага апавядання. Мінск, 2013. • [[Артур Конан Дойл]]. Высвятленне асобы // Прыгоды Шэрлака Холмса. Зборнік апавяданняў. Мінск, 2014. • [[Артур Конан Дойл]]. Кардонная скрынка. Райгецкія сквайры // Нататкі пра Шэрлака Холмса. Зборнік апавяданняў. Мінск, 2015. • [[Артур Конан Дойл]]. Эцюд у пунсовым // Эцюд у пунсовым. Знак чатырох. Мінск, A. M. Янушкевіч, 2017. • Алфрэд Эдвард Хаўсмэн. Вершы // ПрайдзіСвет № 2. ПрайдзіСвет № 18. ПрайдзіСвет № 21. • Фернанду Песоа. Санеты // ПрайдзіСвет № 2; Дзеяслоў. № 47 (4’10). • [[Айн Рэнд]]. Атлант расправіў плечы. Урывак (разам з Ганнай Янкутай) // Класікі і сучаснікі. Актуальныя праблемы даследавання англамоўных літаратураў. — Вып. 7. — Мінск, 2008. • [[Оскар Ўайлд]]. Вершы // ПрайдзіСвет № 18. Вершы прозай // Саламея. Мінск, 2013. • Роберт Рос. «Саламея» Оскара Ўайлда // Оскар Ўайлд. Саламея. Мінск, 2013. • Сакі. Жанчына, што гаварыла праўду // ПрайдзіСвет № 5 Архівавана 24 лютага 2013. === З [[Француская мова|францускай мовы]] === • Оскар Ўайлд. Саламея (п’еса) // Саламея. Мінск, 2013. • [[Гіём Апалінэр]]. Самагубца // ПрайдзіСвет № 2. Прадмова да п’есы «Грудзі Тырэсія» // ПрайдзіСвет № 2. • Вершы // Выбраная паэзія. Мінск, Зміцер Колас, 2016 (Серыя «Паэты планеты»). • [[Жэрар дэ Нэрваль]]. Зялёная пачвара // Вусцішны пакой. Зборнік містычнага апавядання. Мінск, 2013. • Марыя Французская. Лэ пра салаўя (разам з Ганнай Янкутай) // ПрайдзіСвет № 5. • Жанна-Мары Лепрэнс дэ Бамон. Прыгажуня і Пачвара // ПрайдзіСвет № 10. • [[Жан Жыраду]]. На валаску // ПрайдзіСвет № 9; Літаратурная Беларусь. 25 мая 2012. Злачынства, сэр! Зборнік дэтэктыўнага апавядання. Мінск, 2013. === З мовы [[скотс]] === • [[Робэрт Бэрнз]]. Вошы, убачанай у царкве на капялюшыку адной лэдзі // ПрайдзіСвет. • [[Роберт Фэргюсан|Робэрт Фэргюсан]]. Элегія на смерць містэра Дэвіда Грэгары, прафесара матэматыкі Сэнт-Эндрускага ўніверсітэта // ПрайдзіСвет № 4. === З [[Нідэрляндзкая мова|нідэрляндзкай мовы]] === • Албрэхт Радэнбах. Мір. Песняру радасці (вершы) // ПрайдзіСвет № 4. • Тон Тэлеген. Казкі // ПрайдзіСвет № 10. Штосьці ад сонца (разам з Ганнай Янкутай) // Літаратурна-забаўляльны дзіцячы альманах «Гарбузік: цуды свету». — Мінск, 2016. • Мы цябе вітаем: калядка (разам з Ганнай Янкутай) // ПрайдзіСвет. === З мовы [[афрыкаанс]] === • Крысціян Фрэдэрык Луі Лейпалт. У канцлагеры // ПрайдзіСвет № 7; Літаратурная Беларусь. 24 чэрвеня 2011. === З [[Партугальская мова|партугальскай мовы]] === • Албэрту Каэйру. Вершы // ПрайдзіСвет № 4; Дзеяслоў. № 47 (4’10). • Фернанду Песоа. Малітва // ПрайдзіСвет № 2; Дзеяслоў. № 47 (4’10). === Зь [[Нямецкая мова|нямецкай мовы]] === • Готфрыд Бэн. «Вершы» // ПрайдзіСвет № 4. • Тэадор Крамер. Вершы // ARCHE. № 108 (9’2011). • [[Райнэр Марыя Рыльке]]. Вершы // ARCHE. № 108 (9’2011). • Імануэль Вайсглас. Ён // ARCHE. № 103 (4’2011). === З [[Украінская мова|украінскай мовы]] === • Багдан-Ігар Антоныч. Рамантызм // ПрайдзіСвет № 2. Вершы // Дзеяслоў. № 47 (4’10). === З [[Лацінская мова|лаціны]] === • De brevitate vitae (Gaudeamus igitur; разам з Ганнай Янкутай). === З [[Расейская мова|расейскай мовы]] === • Даніэль Клугер. Баскервільская містэрыя (урыўкі) // ПрайдзіСвет № 10. === Зь [[Беларуская мова|беларускай мовы]] на [[Расейская мова|расейскую]] === • [[Уладзімер Караткевіч|Уладзімір Караткевіч]]. Ода ереси. Демон (вершы) // ПрайдзіСвет № 8. == Крыніцы == {{зноскі}} {{Парады артыкулу|кароткі артыкул}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Маціеўская, Кацярына}} [[Катэгорыя:Беларускія перакладчыцы]] [[Катэгорыя:ПрайдзіСвет]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Дэбют»]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты Літаратурнай прэміі імя Карласа Шэрмана]] [[Катэгорыя:Выпускнікі філялягічнага факультэту БДУ]] [[Катэгорыя:Асобы Менску]] [[Катэгорыя:Асобы Варшавы]] 52ssp1cpa89ulzwtfeyxuk8ctcuovvv Летувізацыя 0 258145 2694571 2694289 2026-10-03T14:03:39Z ~2026-53249-89 100467 2694571 wikitext text/x-wiki [[Файл:Lithuania Proper (1770-79).jpg|значак|Падзел Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага з мапы 1770-х гадоў: [[Літва|Сапраўдная Літва]] ({{мова-en|Lithuania Proper|скарочана}}) складаецца зь «Літоўскіх ваяводзтваў» і «[[Белая Русь|Літоўскай або Белай Русі]]», тым часам [[Жамойць]] падаецца асобна ад Літвы — паміж роднаснымі [[Жамойты|жамойтам]] [[Інфлянты|Інфлянтамі]] і [[Курляндыя]]й]] '''Летувізацыя'''<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.</ref><ref name="Zajkouski-1993-70">[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] Як Вільня сталася жамойцкім горадам? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 70.</ref><ref>Крывія. Выданьне беларускае дыяспары ў Чэхіі. [https://kamunikat.org/?pubid=25495 № 28]{{Недаступная спасылка|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 2013.</ref> — палітыка насаджэньня [[Летувіская мова|летувіскай (гістарычнай жамойцкай) мовы]] і культуры сярод не[[Жамойты|жамойцкага]] насельніцтва колішняга [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] з пашырэньнем на яго сканструяванай новай ідэнтычнасьці [[Летувісы|летувісаў]], а таксама [[Прапаганда|прапаганды]] летувіскай [[Шавінізм|шавіністычнай]] інтэрпрэтацыі гісторыі ВКЛ. Складаецца зь некалькіх кампанэнтаў, у тым ліку атаясамліваньня гістарычных [[Літва|Літвы]] і [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] з сучаснымі [[Летува|Летувой]] і [[летувісы|летувісамі]], перакручваньня традыцыйных гістарычных назваў мясцовасьцяў і імёнаў людзей у іншых мовах паводле іх формаў зь летувіскай мовы, [[Дэнацыяналізацыя|дэнацыяналізацыі]] жыхароў [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] (празь іх частковую [[палянізацыя|палянізацыю]]{{Заўвага|Гісторык [[Вітаўт Чаропка]] зьвяртае ўвагу на ранейшы (яшчэ часоў Расейскай імпэрыі) прапагандысцкі прыём палянізацыі ліцьвінаў-каталікоў, празь які многія віленскія ліцьвіны сталі «палякамі»: «''будзеш беларус — значыць, гвалтам зробяць праваслаўным. Калі хочаш застацца каталіком, то мусіш казаць, што (ты) паляк, бо наша вера польская, а не беларуская ці іншая якая''»<ref>Калубовіч А. Крокі гісторыі. — Беласток — Вільня — Менск, 1993. С. 72.</ref><ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 80.</ref>}} або [[русіфікацыя|русіфікацыю]]) з паступовым пераводам адукацыі і [[Сродак масавай інфармацыі|мас-мэдыя]] на летувіскую мову дзеля [[Культурная асыміляцыя|асыміляцыі]] мясцовага насельніцтва летувісамі<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 381—383, 386—389.</ref>. [[Файл:Samogitia, Lituania-Russia Bianca, Moscovia (G. Albrizzi, I. Tirion, 1740).jpg|значак|Фрагмэнт мапы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе Літва (''Lituania'') цалкам атаясамліваецца зь Белай Русьсю (''Russia Bianca''), тым часам Жамойць (''Samogitia'') падаецца асобна ад Літвы, а [[Маскоўская дзяржава|Масковія]] (''Moscovia'') — асобна ад [[Русь|Русі]] ([[Вэнэцыя]], 1740 г.)]] Спрыяльныя дзеля летувізацыі варункі склаліся па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|анэксіі Вялікага Княства Літоўскага]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыяй]], калі адбылося замацаваньне назвы «Літва» за [[Жамойць|Жамойцю]] і [[Жамойты|жамойтамі]]<ref name="Kraucevic-1993">[[Алесь Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54.</ref>. Дзеячы [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|жамойцкага нацыянальнага абуджэньня]] дзеля забесьпячэньня свайму руху гістарычнай асновы выкарысталі — у якасьці [[Этнас|этнічнай]] — назву старажытнай [[ліцьвіны|літоўскай (беларускай)]] дзяржавы, а ня ўласнага [[Жамойцкае староства|Жамойцкага княства]] (якое не асацыявалася з уяўленьнямі пра разьвітую старажытную дзяржаўнасьць)<ref name="Kraucevic-1993"/>. На згоду і пры падтрымцы расейскіх уладаў, [[Імпэрыялізм|імпэрскім]] інтарэсам якіх адпавядала прывязваньне гісторыі ВКЛ да нашчадкаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскай]] меншасьці, а не [[Беларусы|беларусаў]], летувісы выбудавалі міт пра ВКЛ як вынятна летувіскую дзяржаву<ref name="Arlou-2012-348">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.</ref>. Гэты міт стаў падмуркам, на якім летувіскія дзеячы пачалі будаваньне новай летувіскамоўнай «Літвы»<ref name="Katlarcuk-2003">[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.</ref>. Прэтэнзіі Летувы на пераемнасьць з ВКЛ падмацавала атрыманьне ёй старажытнай літоўскай сталіцы [[Вільня|Вільні]] і сталічнага [[Віленскі край|Віленскага краю]] — насуперак волі мясцовага насельніцтва — у выніку [[Дамова аб ненападзе між Нямеччынай і Савецкім Саюзам|злачыннай змовы]] паміж [[сталін]]скім [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] і [[гітлер]]аўскім [[Трэці Райх|Трэцім Райхам]] у пачатку [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]<ref name="Arlou-2012-381">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 381.</ref>. Улады СССР дазволілі летувісам нацыяналістычную ідэалёгію, заснаваную на міце пра ВКЛ як «старажытную летувіскую дзяржаву» (адначасна ўчыняючы [[Русіфікацыя Беларусі|этнацыд беларусаў]] — па [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі#Гістарыяграфія|фізычным вынішчэньні беларускай гістарыяграфіі]]), што засьведчыла ўнікальнасьць і вынятнасьць становішча [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувы]] ў параўнаньні зь іншымі савецкімі рэспублікамі<ref name="Katlarcuk-2003"/><ref name="Kascian-2009">Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref><ref name="Snyder-2003-93-95">{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93, 95.</ref>. Па [[Распад СССР|распадзе СССР]] заснаваная на мітах і стэрэатыпах гістарычная навука працягвае выступаць часткай дзяржаўнай ідэалёгіі Летувы<ref name="Kascian-2009"/><ref name="Antonau-2001">Антонаў А. [https://web.archive.org/web/20100413114803/http://www.lingvo.minsk.by/~bha/08/padr.htm Беларусь і беларусы ў літоўскіх школьных падручніках па гісторыі (1993—2000)] // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Том 8, сшытак 1—2 (14—15), 2001.</ref>, што знаходзіць падтрымку ў [[Расея|Расеі]]<ref name="Kraucevic-2006">[[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] [http://www.svaboda.org/content/transcript/774575.html Кніга Гудавічуса — праява летувіскай гістарычнай экспансіі ў Беларусь], [[Радыё Свабода]], 8 кастрычніка 2006 г.</ref>{{Заўвага|Аналітык [[Арцём Шрайбман]] зьвяртае ўвагу на тое, што калі ў рэчышчы імітацыі «мяккай [[Беларусізацыя|беларусізацыі]]» ў Беларусі паставілі помнікі асобным вялікім літоўскім князям (Альгерду ў Віцебску і Гедзіміну ў Лідзе), то яму за тыдзень патэлефанавалі журналісты з Расеі і зь Летувы з адным і тым жа пытаньнем і адной і той жа заклапочанасьцю, у фармаце: «''А што гэта там у вас нацыяналізм галаву падымае?''»<ref>[https://nashaniva.com/342686 Шрайбман мяркуе, што пытанне «Пагоні» можа стаць праблемным у адносінах Беларусі і Літвы ў будучыні], [[Наша Ніва]], 13 траўня 2024 г.</ref>}}. == Перадумовы == [[Файл:Provincia S. Joachimi Ord. Excalc. SSS Trinitatis Red. Capt. post introductionen Religiosor sui Ordinis A.D. 1684 in Regnum Poloniae et M.D. Lith.jpg|значак|Мапа [[Ордэн трынітарыяў|трынітарскіх]] [[кляштар]]аў у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе пад назвай «Жамойць» ({{мова-la|Samogitia|скарочана}}) аб’ядноўваюцца землі [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]] і [[Самбія|Самляндыі]], каля 1748 г.]] === Прусія === {{Асноўны артыкул|Малая Летува|Жмогусы|Жамойты}} [[Файл:Samland-Samogitie-Semigallo (1768).jpg|значак|Жамойць: пруская (Samland) і літоўская (Samogitie), і прылеглая [[Зэмгалія]] (Semigallo), 1768 г.]] У сярэдзіне XVI ст. у [[Самбія|прускай частцы]] [[Жамойць|Жамойці]], названай пазьней [[Малая Летува|«Малой Летувой»]], пры падтрымцы нямецкіх уладаў [[Прусія|Прусіі]] пачалося летувіскае кнігадрукаваньне (прытым на летувіскай мове дагэтуль не існавала рукапіснай кніжнасьці і, увогуле, пісьменства<ref name="Nikalajeu-2009-81">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 81.</ref>). Як зазначае беларускі гісторык [[Іван Саракавік]] (у чым пагаджаецца з дасьледнікам [[Іван Ласкоў|Іванам Ласковым]]<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // Літаратура і мастацтва, № 19, 1993. С. 15.</ref>), «''Жамойць сталі называць Літвой немцы ва Ўсходняй Прусіі, якія выдавалі на жамойцкай мове значную колькасьць пратэстанцкай літаратуры. Нямецкая ж навуковая літаратура карысталася вялікім аўтарытэтам у Расеі. Так і ў расейскай навуцы пачалі сьцьвярджаць, што жамойты — гэта тое ж, што і літва''»<ref>Саракавік І. Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай гісторыі. — {{Менск (Мінск)}}: Современная школа, 2006. [https://books.google.by/books?id=5hghAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiB2OLzpNH5AhW4wAIHHeVACXYQ6AF6BAgDEAI С. 116].</ref><ref>Саракавік І. Беларусазнаўства. — {{Менск (Мінск)}}: Веды, 1998. [https://books.google.by/books?id=JOYvAAAAMAAJ&q=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&dq=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiwyfTno9H5AhXG1qQKHV6HAF4Q6AF6BAgKEAI С. 41].</ref>. Яшчэ ў 1855 годзе мовазнаўца [[Станіслаў Мікуцкі]] зьвярнуў увагу на тое, што народжаны ў [[Магілёў|Магілёве]] лінгвіст і лексыколяг [[Фёдар Шымкевіч]] у сваёй фундамэнтальнай працы «Корнеслов русского языка, в сравнении со всеми главными славянскими наречиями и 24 иностранными языками» (1842 год) азначыў летувіскія словы, выпісаныя з адзінага выдадзенага ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] слоўніка летувіскай мовы [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]], як прыналежныя да «самагіцкай мовы», а з выдадзенага ў Прусіі слоўніка Філіпа Руіга (у назове якога летувіская мова па-нямецку азначалася як «літоўская», {{мова-de|«Littauisch-Deutschen und Deutsch-Littauischen Lexicon»|скарочана}}) — як прыналежныя да «літоўскай мовы», хоць ужо за часамі Мікуцкага афіцыйная лінгвістычная навука, наадварот, вызначала мову першага слоўніка як [[Аўкштайты|«уласна літоўскую»]], а другога — як «жамойцкую»<ref>Известия Императорской Академии наук по Отделению русского языка и словесности. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=qn1FAAAAcAAJ&pg=PA109&dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F+%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjD4_-uiIv6AhX2RvEDHbT6Dro4jAEQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&f=false С. 110].</ref> (сучасная летувіская лінгвістыка вызначае мову прускіх выданьняў як «заснаваную на заходнежамойцкім дыялекце»<ref name="Dziarnovic-2012">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://web.archive.org/web/20220921214302/http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/52c/%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96_%D0%90%D0%B9%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B%3A_%27%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0%27_%D1%96_%27%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%27_%D1%83_%D1%81%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96.html Пошукі Айчыны: «Літва» і «Русь» у сучаснай беларускай гістарыяграфіі] // Палітычная сфера. № 18—19 (1—2), 2012. С. 30—53.</ref>). Тым часам беларускую мову Фёдар Шымкевіч азначыў «[[Ліцьвіны|літоўска]]-[[Русіны|рускай]]»<ref>Шимкевич Ф. Корнеслов русского языка, сравненного со всеми главнейшими славянскими наречиями и с двадцатью четырьмя иностранными языками: удостоен Демидовской премии / сост. Федором Шимкевичем. — СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1842. [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/63236-ch-1-1842#mode/inspect/page/17/zoom/4 С. XVII].</ref>. [[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''» (1580 г.)<ref name="Lebedys-1976-111">Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>]] Да выдадзенага ў Прусіі катэхізму [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 год), які ў Летуве афіцыйна лічыцца першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, прымяркоўваюць<ref>Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 49.</ref> першае [[Ліцьвіны#Балтыйская (неславянская) літоўская мова|дакладнае]] азначэньне летувіскай мовы [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] (6 чэрвеня 1580 году): «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»{{Заўвага|«''катехизм по жомоитъску друкованыи''»}}<ref name="Lebedys-1976-111"/>. [[Файл:Mikaloiaus Daukszos, Kanoniko Bažniczios Zemaiyciu, iog esus anas perguldis ii Zemaytiszkay (1605).jpg|значак|Прадмова да надрукаванага ў 1605 годзе ў Вільні летувіскага катэхізму, дзе ананімны аўтар сьцьвярджае, што першы надрукаваны ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі катэхізм [[Мікалай Даўкша|Мікалая Даўкшы]] быў на жамойцкай мове]] Упершыню назву «летувіская мова» ({{мова-lt|«Lietuwiſchka [ließuwi]»|скарочана}} — «''літоўская мова''») у назове кнігі, выдадзенай на мове [[Жамойты|жамойтаў]] (дакладней — яе ''літоўскім дыялекце''), выкарысталі ў 1579 годзе народжаныя на [[Жамойцкае староства|літоўскай Жамойці]] выхаванцы [[Кёнігзбэрг|Кёнігзбэрскай]] акадэміі — былыя [[Палітонім|палітычныя]] «літоўцы» (жыхары Вялікага Княства Літоўскага), якія [[Эміграцыя|эмігравалі]] ў Прусію. Гэта адбылося па сьмерці заснавальніка акадэміі і ініцыятара летувіскага кнігадрукаваньня герцага прускага [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхта Гогенцолерна]]<ref name="Panucevic-2014-273">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 273.</ref>, пляменьніка [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]] [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]], хоць і яго супраціўніка<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. Выкарыстаньне летувіскай мовы ў Прусіі дзеля пашырэньня [[лютэранства]] сярод летувісаў прымусіла зьвярнуцца да гэтай мовы [[Езуіты|езуітаў]] — галоўных дзеячоў [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] ў Вялікім Княстве Літоўскім, што прычыніліся да друкаваньня летувіскамоўных кніг у [[Вільня|Вільні]]<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] адзначае, што менавіта дзякуючы выдавецкай дзейнасьці сьпярша ў Прусіі, а потым і ў Вільні (з 1595 году) мова жамойтаў атрымала статус «літоўскай мовы»<ref name="Urban-2001-33">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 6, 33.</ref>. === Рэч Паспалітая === {{Асноўны артыкул|Жамойць}} {{Падвойная выява|справа|Zmudzki Ięzyk (1783).jpg|98|Samogitico (1851).jpg|116|Старонкі каталёгаў бібліятэк у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] і [[Крэтынга|Крэтынзе]], на якіх мова выдадзеных у Літве і Прусіі летувіскіх кніг азначаецца як жамойцкая}} Апроч дзейнасьці жамойцкіх і нямецкіх кніжнікаў у Прусіі, гісторык [[Вацлаў Пануцэвіч]] адзначае наступныя чыньнікі, якія спрыялі частковаму (супярэчліваму і праз гэта даволі заблытанаму) пашырэньню ў Вялікім Княстве Літоўскім [[Ліцьвіны#Літоўская мова|тэрміна «літоўская мова»]] на ''літоўскі дыялект'' мовы жамойтаў, нягледзячы на адначаснае захаваньне адасобленасьці [[Жамойць|Жамойці]] ад [[Літва|Літвы]]<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 274—277.</ref>: * заняпад [[Старабеларуская мова|літоўскай (беларускай)]] каталіцкай традыцыі пры пераходзе магнатаў у [[кальвінізм]] і [[арыянства]]; * узвышэньне [[Польская мова|польскай мовы]] ў выніку [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і яе пранікненьне ў Вялікае Княства Літоўскае празь [[Люблінская унія|Люблінскую унію]]; * сьмерць апошняга зь [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]]; * узмацненьне [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] з узвышэньнем [[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]] па заняцьці туркамі [[Канстантынопаль|Канстантынопалю]]; * празьмернае захапленьне [[Літоўская мітраполія|праваслаўнымі ліцьвінамі]] [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовай]] як «сапраўднай» і «годнай [[праваслаўе|праваслаўя]]». [[Файл:Lingua Samogitica (1690).jpg|значак|Надрукаваны ў [[Вільня|Вільні]] (1690 год) пераклад [[Папа|папскай]] булы на летувіскую мову, якая ў дакумэнце называецца «жамойцкай мовай» ({{мова-la|Lingua Samogitica|скарочана}}). Прызначаўся да чытаньня ў парафіях [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], якое ахоплівала ня толькі [[Жамойцкае староства]], але і [[Упіцкі павет|Ўпіцкі павет]], жыхароў якога за Расейскай імпэрыяй назвалі «[[Аўкштайты|аўкштайтамі]]» — «уласнымі літоўцамі»]] Гісторык [[Анатоль Грыцкевіч]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў XVI ст. дзеля абгрунтаваньня правоў маскоўскіх князёў на землі сучасных [[Беларусь|Беларусі]] і [[Украіна|Ўкраіны]] ў Маскоўскай дзяржаве стварылі міт пра «літоўскую» (г. зн. жамойцкую, летувіскую) заваёву [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх земляў]], які ўпершыню зьявіўся ў літаратурна-публіцыстычным творы «Сказание о князьях владимирских»<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Прадмова // Ермаловіч Мікола. Выбранае / Уклад., камент. К. Цвіркі. — {{Менск (Мінск)}}: Кнігазбор, 2010. С. 7.</ref>. Як паказвае гісторык [[Мікола Хаўстовіч]], адной з спробаў абараніцца ад ідэалягічных нападаў Маскоўскай дзяржавы (яшчэ за панаваньнем там нашчадкаў [[Рурык]]а) стала зьяўленьне ў самім Вялікім Княстве Літоўскім [[Палямонавічы|легенды пра Палямона]], якая сьцьвярджала паходжаньне [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] ад рымскіх нобіляў, а ня кіеўскіх ([[Русь|рускіх]]) князёў, а Літоўскай дзяржаўнасьці — ад [[Рымская імпэрыя|Рымскай]], што ўрэшце прывяло да павелічэньня значнасьці неславянскай часткі Вялікага Княства Літоўскага — Жамойці, а ў XVIII—XX стагодзьдзях гісторыкі і палітыкі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] і [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] выкарысталі гэтую ідэю разам зь мітам пра «літоўскую» заваёву беларускіх земляў дзеля расейскай імпэрскай канцэпцыі: нібы праз тое, што неславяне ([[балты]]) калісьці захапілі славянскія землі, заваёва («вяртаньне») гэтых земляў Расеяй ёсьць аднаўленьнем гістарычнай справядлівасьці<ref>[[Мікола Хаўстовіч|Хаўстовіч М.]] Наш Міцкевіч // XIX стагоддзе: Навукова-літаратурны альманах. Кніга другая. — {{Менск (Мінск)}}: Кафедра гісторыі беларускай літаратуры БДУ, 2000. С. 6.</ref>. Зьяўленьне тэорыі пра «рымлянскае паходжаньне» ліцьвінаў і жамойтаў (хоць гістарычная адасобленасьць жамойтаў тут выявілася ў асобнай вэрсіі свайго «рымлянскага паходжаньня», адрознай ад легенды пра Палямона для ліцьвінаў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 17—18.</ref>) як адну з прычынаў пашырэньня назвы «літоўская мова» на мову жамойтаў адзначае гісторык [[Павал Урбан]]<ref name="Urban-1972">[[Павал Урбан|Урбан П.]] [https://knihi.com/Paula_Urban/U_sviatle_histarycnych_faktau.html У сьвятле гістарычных фактаў (У сувязі з брашурай Л. С. Абэцэдарскага)]. — Мюнхэн — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1972.</ref>. Яшчэ ў 1869 годзе [[Ігнат Казлоўскі]] зьвяртаў увагу на тое, што папулярызацыя летувіскай мовы і культуры ў Вялікім Княства Літоўскім пачалася па Люблінскай уніі (1569 год), а асноўную ролю ў ёй адыграў [[Езуіты|ордэн езуітаў]] — а менавіта «польская партыя» ў ім. Галоўны матыў апошніх гэты дасьледнік бачыў у жаданьні [[Палякі|палякаў]] зьнішчыць моўна-культурныя повязі паміж ліцьвінамі і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінамі]]{{Заўвага|Шматлікія сьведчаньні на карысьць таго, што ў XV—XVI стагодзьдзях у ВКЛ адбылося сьціраньне этнічнай мяжы паміж русінамі і ліцьвінамі зь іх поўнай этнічнай інтэграцыяй, прыводзіць гісторык Павал Урбан<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 85.</ref>, а гісторык Вацлаў Пануцэвіч зьвяртае ўвагу на сьведчаньне з XVII ст., што «''літоўская мова ёсьць настолькі пашыранай у Русі, што літоўскую мову называюць рускай і рускую — літоўскай''»<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 278.</ref>}} дзеля іх [[Палянізацыя|палянізацыі]] і [[Культурная асыміляцыя|асыміляцыі]]<ref>Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. С. [https://books.google.by/books?id=1pIZAAAAYAAJ&pg=RA8-PA243-IA28&dq=%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%82%D1%8C+%D0%B6%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B9+%D1%8D%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%8F+%D1%81%D1%8A+%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%B5%D1%8E&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwixnpuM_tD5AhUGgv0HHQ7PAJ8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%82%D1%8C%20%D0%B6%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B9%20%D1%8D%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%8F%20%D1%81%D1%8A%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%B5%D1%8E&f=false 87]—89, 92—93.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|101|Dictionarium Polono-Latino-Lothavicum opus posthumum (Dictionary of the Polish-Latin-Latvian languages) by Georgs Elgers, Vilnius, 1683.jpg|113|Адзіны выдадзены ў ВКЛ летувіскі слоўнік «Слоўнік трох моваў», у якім не падаецца назва трэцяй (летувіскай) мовы, і выдадзены таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы латыскі слоўнік з дакладным азначэньнем моваў — «Слоўнік польска-лацінска-латыскі»}} Першай кнігай, выдадзенай па-летувіску ў Вялікім Княстве Літоўскім (і адначасна першым яўным азначэньнем летувіскай мовы ў ВКЛ менавіта як «літоўскай»), стаў выкананы ў 1595 годзе дзеячом [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] [[Мікалай Даўкша|Мікалаем Даўкшам]] пераклад з польскай мовы на летувіскую «Катэхізму» езуіта Якуба Лядэсмы. Прытым, хоць у прадмове Даўкша сьцьвярджаў, што зрабіў пераклад «''на ўласную мову нашу летувіскую''», аднак у прадмове да перавыданьня 1605 году ўжо ананімны перакладнік сьцьвярджаў, што папярэднік пераклаў катэхізм на жамойцкую мову і таму летувісы скардзіліся: «''ня маем катэхізму летувіскага''»<ref name="Sviazynski-2005-209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. Адзіным выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя слоўнікам летувіскай мовы стаў «Слоўнік трох моваў» езуіта [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>Schmalstieg W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref> (выйшаў з друку каля 1620 году ў [[Вільня|Вільні]] і перавыдаваўся ў 1629, 1631, 1642, 1677, 1713 гадох), у якім, аднак, не падавалася назвы трэцяй (летувіскай) мовы<ref>Szyrwid K. [https://books.google.by/books?id=-PZPAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Dictionarium trium linguarum]. — Vilna, 1713.</ref> (хоць выдадзены ў 1683 годзе таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы друкаваны слоўнік [[Латыская мова|латыскай мовы]] дакладна падаваў назву гэтай мовы ўжо ў самім сваім назове — «Dictionarium Polono-Latino-Lottavikum…»), вынікам чаго стала наступнае дадатковае азначэньне ў шэрагу навуковых працаў XIX ст.: «''польскі, лацінскі і жамойцкі''» ({{мова-la|Poln. Lat. et Samogiticae|скарочана}}<ref name="Kiopen-1827-103">Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб, 1827. С. 103.</ref><ref>Adelung J. H. Mithridates, oder allgemeine Sprachenkunde. Band 2. — Berlin, 1809. [https://books.google.by/books?id=o6kKAQAAIAAJ&pg=PA709&dq=Dictionarium+trium+linguarum+Samogiticae&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwisnYrN2uj0AhVeiv0HHY3MDIgQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=Dictionarium%20trium%20linguarum%20Samogiticae&f=false S. 709].</ref><ref>Magazin, herausgegeben von der Lettisch-Literarischen Gesellschaft. — Mitau, 1828. S. 65.</ref>, {{мова-de|Das lateinisch-polnisch-samogitische Wörterbuch|скарочана}}<ref>Winkelmann E. Bibliotheca Livoniæ historica. — St. Petersburg, 1870. [https://books.google.by/books?id=IdXEOzDAQz4C&pg=PA45&dq=in+samogitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiw1-eptun1AhUxSPEDHQJbB544ggEQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=in%20samogitischen%20sprache&f=false S. 45].</ref>) — як і ў некалькіх каталёгах бібліятэк на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага ({{мова-pl|«Synonima Polsko Łacinsko Żmuycka»|скарочана}} ў [[Вільня|Вільні]]<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 120.</ref>, {{мова-la|«Synonyma Latino-Polono-Samogitica»|скарочана}} ў [[Слонім]]е<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WxIHAQAAIAAJ&dq=%C5%BCmudzki+vie%C5%A1ajame&focus=searchwithinvolume&q=synonyma+latino P. 115].</ref>, {{мова-pl|«Dykcyonarz Łacinsko-polski i Zmudzki»|скарочана}} ў [[Крэтынга|Крэтынзе]]<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 186.</ref>), тым часам у каталёзе бібліятэкі Віленскага езуіцкага навіцыяту (1748 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 117.</ref> і ў кнізе езуіцкага гісторыка [[Станіслаў Растоўскі|Станіслава Растоўскага]] (1768 год) гэты слоўнік азначаўся як «літоўскі»{{Заўвага|{{мова-la|«Dictionarium Polono Latino Lituanicum»|скарочана}}}}. Першая на тэрыторыі ВКЛ летувіская [[граматыка]] выйшла ў 1737 годзе пры Віленскай езуіцкай акадэміі і мела назву «''Лучнасць моваў Літвы, апісаная паводле граматычных законаў галоўнага дыялекту гэтага княства. І да карыстаньня старанным нэа-[[Палямонавічы|палямонам]] прызначаная з дазволу старэйшых''»<ref>[https://web.archive.org/web/20230106184619/http://www.litviny.net/104310881072108410721090108010821080-1089108310861074107210881080-10861087108010891072108510801077-11031079109910821072.html Граматыкі і слоўнікі летувіскай мовы паводле крытыка канцэпцыі літвінізму летувіскага гісторыка Томаса Баранаўскага]{{ref-ru}}</ref> ({{мова-la|Universitas Linguarum Litvaniae in Principali Ducatus Ejusdem Dialecto Grammaticis Legibus Circumscripta. & in obsequium Zelorum Neo-Palaemonum Ordinata Permissu Superiorum|скарочана}}). Як і ў выпадку выдадзенага езуітамі слоўніка, праз фактычны брак у назове граматыкі назвы летувіскай мовы (хоць выдадзеная таго ж году граматыка латыскай мовы дакладна пазначала назву мовы ў назове — «Lotavica Grammatica…») у [[Рыга|рыскім]] навуковым выданьні 1844 году яе азначылі як «граматыку жамойцкай мовы» ({{мова-de|«eine Grammatik der schamaitischen (schmudischen) Sprache»|скарочана}})<ref>Magazin, hrsg. von der Lettisch-Literärischen Gesellschaft. Band 7, 1844. [https://books.google.by/books?id=xOtOAAAAcAAJ&pg=RA2-PA31&dq=schamaitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjBp7b-8Ob1AhUOP-wKHTPfB244FBDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=schamaitischen%20sprache&f=false S. 31].</ref>. Прытым азначэньне выдаўцамі-езуітамі жамойцкай (летувіскай) мовы як «''галоўнага дыялекту Літвы''» абсалютна не адпавядала рэчаіснасьці, што прызнае летувіскі мовазнаўца [[Зігмас Зінкявічус]]: напраўду, палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая была загнаная «''ў найніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''» — «''для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка''»<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref><ref name="Kascian-2009"/>. Першы летувіскі [[Буквар|лемантар]] у ВКЛ выйшаў з друку паміж 1759—1761 гадамі (захаваліся выданьні 1763 і 1766 гадоў) і меў назву «''Навука чытаньня пісьма польскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} = {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}}){{Заўвага|У выданьні 1783 году ён застаўся бяз польскай моўнай часткі і польскага назову, але ўжо з пазначэньнем у назове «''летувіскага пісьма''»: «''Навука чытаньня пісьма летувіскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszta lietuwiszka dieł mazu wayku|скарочана}})<ref name="Dziarnovic-2011"/>, тым часам у каталёзе бібліятэкі кляштару бэнэдыктынак у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] ([[Пінскі павет|Піншчына]]), складзеным паміж 1783—1790 гадамі, асобнік летувіскага лемантара азначылі як «''Мокслас або лемантар жамойцкай мовы''» ({{мова-pl|«Moksłas czyli Elementarz Zmudzkiego Ięzyka»|скарочана}})<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 183.</ref>, таксама ў складзеным [[Адукацыйная камісія|Адукацыйнай камісіяй]] у 1773—1774 гадох інвэнтары Віленскай езуіцкай акадэміі адзначалася 100 асобнікаў «''жамойцкага лемантара''» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 266.</ref>. Апроч таго, «жамойцкімі» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}}) азначаліся перавыданьні гэтага лемантара ў першай палове XIX стагодзьдзя<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 269.</ref>}}. Тым часам існуюць зьвесткі, што яшчэ ў 1752 годзе ў Віленскай друкарні францішканаў выдалі «Лемантар жамойцкі», аднак яго асобнікі не захаваліся да сёньня<ref name="Dziarnovic-2011">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/47/%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D1%9E_%D0%92%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BD%D1%8F%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC.html Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім] // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 115—143.</ref>. {{Падвойная выява|справа|PEDELIS MIROS Saldźiausi medi Kriźiaus JESUSA Pona Sawimp turis inriszta (in Lithuanian language) by Vincentas Karafa, Vilnius, 1746.jpg|89|Ziwatas Pona yr Diewa musu Jezusa Christusa... o dabar wieł… Ziamaytyszka ysztumocitas yr drukowatas (1787).jpg|125|Летувіскія кнігі (Вільня, 1750 г. і [[Супрасьля]], 1787 г.), мова якіх на вокладках азначаецца як жамойцкая}} Сярод летувіскіх кніг XVIII ст., друкаваных у Вільні, [[Варшава|Варшаве]] і [[Супрасьля|Супрасьлі]], большасьць азначаліся як выдадзеныя на «жамойцкай мове» («мове жамойтаў»), а адзіную кнігу, дзе ў назове сьцьвярджалася «літоўская мова», выдалі ў 1772 годзе ў друкарні Віленскай езуіцкай акадэміі. Увогуле, факт масавага і традыцыйнага называньня ў Вялікім Княстве Літоўскім мовы летувісаў (у тым ліку мовы [[Прускія летувісы|прускіх жамойтаў]] у г. зв. «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»{{Заўвага|Хоць у Прусіі мову жамойтаў з 1579 году пачалі называць вынятна «літоўскай», аднак пры перадруку ў Расейскай імпэрыі пруска-летувіскай кнігі «Prastas Pamokslas per Klausimus ir per Atsakymus» (упершыню выйшла з друку ў 1780 годзе, без пазначэньня ў назове і тэксьце назвы мовы) яе новы выдавец, выхадзец з колішняй Рэчы Паспалітай Ян Юры Ляховіч азначыў гэтую кнігу як «''на чыстую жамойцкую мову... перакладзеную''» ({{мова-lt|«ant czista zemajtiszka Liežuwy... iszgulde»|скарочана}})<ref>Biržiška V. Aleksandrynas: senųjų lietuvių rašytojų, rašiusių prieš 1865 m., biografijos, bibliografijos ir biobibliografijos. T. 2. — Čikaga, 1963. [https://archive.org/details/birziska-aleksandrynas-t.-2-1963_202012/page/153/mode/2up?q=zemajtiszka P. 154].</ref>}}) ''жамойцкай'' засьведчылі: нямецкі філёляг і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абрагам Пэнцэль||de|Abraham Jakob Penzel}} у «Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur» (1781 год) — "''…шмат ["літоўскіх" кніг, якія аўтар прывёз у мясцовую бібліятэку з [[Кёнігзбэрг]]у] дадалося зь Вільні <…> дзе яна ["літоўская мова" — паводле прускіх кніг] называецца жамойцкай, бо гэтай мовай гавораць не ўва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім, а толькі ў яго правінцыі, якая завецца Жамойцю''"{{Заўвага|{{мова-de|«Ich habe viel Litauisches, Lettisches, und Estonisches aus Königsberg mitgebracht; die zwey letztern Fächer nicht, aber das erstere sehr stark aus Wilna vermehrt, welches um desto merkwurdiger ist, weil das Litauische, welches man hier spricht, (man nennt es Samogitisch, weil diese Sprache nicht im ganzen Großherzogthum Litauen, sondern nur in der Provinz, die den Nahmen Schamaiten, Samogitia, führt, gesprochen wird,) merklich vom preußischen Dialekt abweicht, und theils mit rußischen, theils lettischen Worten durchspickt ist»|скарочана}}}}<ref>Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur. 10. Theil, 1781. [https://books.google.by/books?id=mslbAAAAcAAJ&pg=PA236&dq=man+nennt+es+Samogitisch&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi3ytrc5uj0AhUBh_0HHQKID4MQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=man%20nennt%20es%20Samogitisch&f=false S. 236].</ref> — і нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Фатэр||en|Johann Severin Vater}} у сваёй працы «Die Sprache der alten Preussen» (1821 год) — "''У мясцовасьцях, дзе жылі надровы і скалвы ["Малая Летува"]… да гэтага часу захавалася літоўская мова; там ёсьць друкаваныя біблія, граматыкі, слоўнікі, і менавіта яна вядомая ў пэўнай ступені вынятна пад імем літоўскай, у той час як у колішнім Вялікім Княстве Літоўскім мае назву жамойцкай''"{{Заўвага|{{мова-de|«In den Gegenden, wo ehemals die Nadrauer und Schalauer wohnten, d. i. von Memel, Tilse, Ragnit, Insterburg bis Gumbinnen, hat sich noch bis auf den heutigen Tag der Gebrauch der Litthauischen Sprache erhalten; die Bibel, Sprachlehren, Wörterbücher sind in derselben gedruckt, und sie ist es, welche gewissermassen ausschliesslich unter dem Namen der Litthauischen bekannt ist, während die des ehemals Grossherzogl. Litthauens den Namen der Schamaitischen führt»|скарочана}}}}<ref>Vater J. S. Die Sprache der alten Preussen. — Braunschweig, 1821. [https://books.google.by/books?id=bpJJAAAAcAAJ&pg=PR12&dq=den+Namen+der+Schamaitischen&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiSldqi1ej0AhVvgf0HHchpCSEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=den%20Namen%20der%20Schamaitischen&f=false S. XII].</ref>). Пра папулярнасьць разуменьня нелетувіскім жыхарствам ВКЛ мовы летувісаў як жамойцкай, сярод іншага, сьведчаць каталёгі літоўскіх бібліятэк: пры [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Вільня)|Віленскім францішканскім кляштары]] (1797 год), дзе захоўваўся вялікі збор летувіскіх кнігаў<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 180.</ref> — «Каталёг кніг у мовах жамойцкай, рускай, габрэйскай, арабскай, грэцкай і нямецкай» ({{мова-pl|Katalog ksiąg w Języku Zmudzkim, Ruskim, Hebrayskim, Arabskim, Greckim i Niemieckim|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR aukstuju mokyklu mokslo darbai. Nr. 33—34, 1998. [https://books.google.by/books?id=szAPAQAAMAAJ&q=jezyku+zmudzkim&dq=jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjwzd_A7OH0AhUSSvEDHQBMA0cQ6AF6BAgMEAI P. 33.]</ref>, пры [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] (1772 год), дзе адзіная цалкам летувіская кніга азначалася як выданьне на «жамойцкай мове» ({{мова-la|«Samogitico idiomate»|скарочана}})<ref>Catalogus Auctorum Ordine Alphabetico dispositus in Bibliotheca Collegii Academiae Vilnensi S. I. reperibilium. — Vilnae, 1772. [https://virtus.mb.vu.lt/en/p/69/ P. 69].</ref>, пры [[Касьцёл Сьвятой Барбары і кляштар трынітарыяў (Берасьце)|Берасьцейскім трынітарскім кляштары]], дзе адзіная кніга на летувіскай мове азначалася як «жамойцкая кніга»<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 184.</ref>, ды іншыя. У адказ на падобныя сьведчаньні Зігмас Зінкявічус высоўвае гіпотэзу, нібы ўсходні варыянт летувіскай мовы — «пісьмовая літоўская мова» (у адрозьненьне ад заходняга варыянту летувіскай мовы — «пісьмовай жамойцкай мовы», беспасярэднім працягам якой стала сучасная летувіская мова) — цалкам зьнік яшчэ ў пачатку XVIII стагодзьдзя<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 245.</ref><ref name="Kascian-2009"/>. {{Падвойная выява|справа|Ziemaytiszki (1793).jpg|106|Ziemaytiszki (1793) (2).jpg|108|Лацінска-польска-жамойцкія слоўнікі месяцаў з кніг, надрукаваных у Вільні ў 1793 годзе}} Сучасны менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, які мяркуе, што назва «ліцьвіны» ў першым пэрыядзе Вялікага Княства Літоўскага (да [[Крэўская унія|Крэўскай уніі]]) была назвай мясцовай эвангелісцкай канфэсійнай супольнасьці і ўласна «Літоўскім» Вялікае Княства ад самага яго стварэньня назвалі менавіта з такім канфэсійным сэнсам, зазначае: «''[[Балтыйскія мовы|Балтыйская]] тэорыя не адлюстроўвае ніякія гістарычныя рэаліі, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня езуітаў проці літоўскай Рэфармацыі і палітычнай моцы літоўскага гаспадарства. Разам з разбуральнай праграмай Контрарэфармацыі, распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] [[Германскія мовы|германскае]] шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы вынятна [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>. [[Файл:Widaw in German, Vilna in Italian, Wilenski in Lithuanian (Belarusian), Wilna in Polish, Vilne in French, Vilna in Latin (V. Coronelli, 1690) (2).jpg|значак|Фрагмэнт мапы [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] ([[Вэнэцыянская рэспубліка|Вэнэцыя]], 1690 г.) з назвамі [[Вільня|Вільні]] на розных мовах: ''Widaw'' на нямецкай, ''Vilna'' на італьянскай, ''Wilenski'' [горад, замак] на літоўскай ([[Старабеларуская мова|беларускай]] — мове [[ліцьвіны|ліцьвінаў]]<ref>[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 147.</ref>), ''Wilna'' на польскай, ''Vilne'' на францускай, ''Vilna'' на лаціне<ref name="Briedis-2009">Briedis L. Vilnius: City of Strangers. — Central European University Press, 2009. P. 15.</ref>]] У гістарычных крыніцах XVII—XVIII стагодзьдзяў пашырылася азначэньне жыхароў пераважна [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] (яе заходняй часткі) як [[Старалітва|«старалітвы» («старой літвы», «стараліцьвінаў»)]], прытым неаднаразова адзначалася беспасярэдняя повязь старалітвы з [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінамі]]: «''старажытныя ліцьвіны, г. зн. русіны''» ({{мова-la|«Antiqui lithuani, id est ruteni»|скарочана}}) ([[Сьвір (мястэчка)|Сьвір]], 1689 год)<ref>Ališauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (XIV—XVIII a.). — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 261—262.</ref>, «''старыя русіны або старалітва''» ({{мова-la|«Rutheni Veteres, seu Stara Litwa»|скарочана}}) ([[Ваверка]], 1692 год)<ref>Ališauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (XIV—XVIII a.). — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 264.</ref>, «''русіны…, званыя старажытнымі [[Яцьвягі|яцьвягамі]] або іншым імем — па-народнаму „Старая Літва“''» ({{мова-la|«Ruthenorum…, dicti antigui Jadźwingowie vel alio nomine populariter Stara Litwa»|скарочана}}) ([[Чарнаўчыцы]], 1721 год)<ref name="Ališauskas-2016-301">Ališauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (XIV—XVIII a.). — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 301.</ref>. Народжаны на [[Падляшша|Падляшшы]] этнограф-[[Ордэн дамініканаў|дамініканін]] Канты Багінскі, які паводле вынікаў сваіх падарожжаў Жамойцю каля 1780 году склаў «Хараграфію або апісаньне сьвятой Жамойці» ({{мова-pl|«Chorografia czyli opisanie Żmudzi świętej»|скарочана}}), зьвяртаў увагу на тое, што жамойты ў тыя часы працягвалі надзвычай зацята трымацца ўласнай мовы і зусім не паддаваліся моўнай асыміляцыі: «''Жамойцкая мова ні сёе, ні тое. Гавораць на ёй у кожным павеце, у кожнай парафіі іначай… Аднак яе гэтак кахаюць жамойты, што зусім ня любяць тых, хто яе ня ведае… Гэта ёсьць найбольшай прычынай простасьці і ня добрай адукацыі жамойцкай моладзі, што ня хоча пакінуць сваёй баламутнай мовы і паказацца на сьвет''»<ref>Athenaeum : pismo poświęcone historyi, literaturze, sztukom, krytyce i.t.d. T. 4, 1845. [https://polona.pl/item/athenaeum-pismo-poswiecone-historyi-literaturze-sztukom-krytyce-i-t-d-oddzial-5-t,MTEwMDEyODg3/138/#info:metadata S. 139].</ref>. А ў 1851 годзе адзначалася, што сярод жамойтаў здаўна бытуе старажытны пахавальны абрад — сьпяваць нябожчыку, што яго больш ня будуць прыгнятаць іншыя народы, у тым ліку ліцьвіны<ref>Przyjaciel Domowy. Nr. 1, 1851. S. 3.</ref><ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 45.</ref>. Швэдзкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Тунман||en|Johann Erich Thunmann}} у сваёй працы «Дасьледаваньні старажытнай гісторыі некаторых паўночных народаў» (Бэрлін, 1772 год) зазначаў наконт паходжаньня «лецкіх народаў» (летувісаў і латышоў), што паўднёва-заходняя Русь, Літва, большая частка Прусіі і Польшчы былі пачатковым месцам пражываньня славянаў або [[Вэнэды|вэнэдаў]] і што «леты», якія насяляюць частку гэтых краін — гэта «''не асобны народ, не старажытная нацыя, а славяне, зьмяшаныя зь [[Фіна-вугорскія народы|фінамі]] і [[Готы|готамі]]''»{{Заўвага|{{мова-de|«Die erste betrift den Ursprung der alten Preußen und übrigen Lettischen Völker. Das südwestliche Rußland, Litauen, und der größte Theil von Preußen und Polen, ist der ursprüngliche Wohnsitz der Slawe oder Wenden gewesen. Die Letten, welche jetzt ein Stück von diesen Ländern bewohnen, sind kein eigenes Volk, keine alte Nation, sondern Slawen, vermischt mit Finnen und Gothen»|скарочана}}}}<ref>Thunmanns M. J. Untersuchungen über die alte Geschichte einiger Nordischen Völker. — Berlin, 1772. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=E9hAAAAAcAAJ&q=keine+alte+Nation+Slawen+Finnen+Gothen#v=snippet&q=keine%20alte%20Nation%20Slawen%20Finnen%20Gothen&f=false S. V].</ref>{{Заўвага|Сучасная [[генэтыка]] сьцьвярджае блізкасьць летувісаў і латышоў да [[Фіна-вугорскія народы|фінска-вугорскіх народаў]]: «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, фіна-вуграў, гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''» ({{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. == Расейская імпэрыя == === Атаясамліваньне літоўскага з жамойцкім === {{Асноўны артыкул|Ліцьвякі}} [[Файл:Jistoriję Justinaus parguldę Isz Łotynû kałbôs i Żæmaitiû K. Daugkientys metusî (1798, 1834-36).jpg|значак|Летувіскі пераклад [[Сыманас Даўкантас|Сыманаса Даўкантаса]] «''з лацінскай мовы на жамойцкую''» (1834—1836 гг., з мэтай фальсыфікацыі больш раньняга часу стварэньня падпісаны «1798 г.»)]] Выдадзены ў 1787 годзе афіцыйны агляд [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] (перавыдаваўся ў 1793 годзе), хоць і называў ўтвораныя на [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|анэксаваных]] землях [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] [[Магілёўскае намесьніцтва|Магілёўскае]] і [[Полацкае намесьніцтва|Полацкае]] намесьніцтвы «[[Белая Русь|Беларусьсю]]», але азначаў жыхароў гэтых намесьніцтваў «''палякамі і [[Ліцьвіны|літвой]]''»<ref>Плещеев С. И. Обозрение Российской империи в нынешнем ее новоустроенном состоянии. — СПб., 1787. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Wa5iAAAAcAAJ&dq=%22%22%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8+%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%22+%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%B5%D0%B2&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0#v=snippet&q=%22%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%22&f=false С. 73, 76].</ref> (паводле гісторыка [[Леанід Лыч|Леаніда Лыча]], тэрмін «палякі» тут ужылі хутчэй за ўсё дзеля таго, каб паказаць прыналежнасьць часткі насельніцтва да каталіцтва<ref>[[Леанід Лыч|Лыч Л.]] Руская культура ў Беларусі: праблемы гарманічнага суіснавання з нацыянальнай // [[Наша слова]]. [http://pawet.net/ns/2012/34/%E2%84%96_34_(1081).html № 34 (1081), 22 жніўня 2021 г.]</ref>). Выдадзенае ў 1787 годзе на загад маскоўскай гаспадыні [[Кацярына II|Кацярыны II]] «Кароткае землеапісаньне Расейскай дзяржавы» паведамляла, што «''літва [насяляе] Полацкае і Магілеўскае [намесьніцтвы]''»<ref>Гакман И. Краткое землеописание Российского государства. — СПб, 1787. [https://books.google.by/books?id=RmtYAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&f=false С. 46].</ref>, таксама выдадзены ў 1788 годзе «Новы і поўны геаграфічны слоўнік Расейскай дзяржавы або Лексыкон» падаваў наступнае азначэньне: «''літва — гэта народ, які насяляе Полацкае і Магілёўскае намесьніцтвы''»<ref>Максимович Л. Новый и полный географический словарь Российскаго государства, или, Лексикон. Ч. 3. — М., 1788. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=L3BpAAAAcAAJ&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0#v=onepage&q=%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&f=false С. 22].</ref>. А выдадзенае ў 1799 годзе пры [[Расейская акадэмія навук|Расейскай акадэміі навук]] «Апісаньне ўсіх народаў, якія насяляюць Расейскую дзяржаву» засьведчыла папулярнасьць у тыя часы меркаваньня пра этнічную блізкасьць [[Ліцьвіны|ліцьвінаў (літоўцаў)]] і [[Русіны|русінаў (русаў)]]: «''літоўцы — старажытнае племя русаў… гэты народ у пляне сваіх звычаяў, павер’яў, ладу жыцьця, адзеньня і нораваў мае падабенства часткова з палякамі і маларосамі, а часткова зь вядомымі плямёнамі старажытных русаў, што жывуць у Расеі''»<ref>Георги И. Г. [https://elib.rgo.ru/safe-view/123456789/212380/1/MDAwMDAwMDdfR2VvcmdpIEkuSS4gT3Bpc9CwbmllIHZzZWtoIG9iaXTQsHl1c2hjaGlraCB2IFJvc3NpeS5wZGY= Описание всех обитающих в Российском государстве народов их житейских обрядов, обыкновений, одежд, жилищ, упражнений, забав, вероисповеданий и других достопамятностей]. Ч. 4. — СПб, 1799. С. 385.</ref>. Прытым працягвала захоўвацца разьмежаваньне паміж ліцьвінамі і [[Жамойты|жамойтамі]]: у сьпісах ураднікаў-[[Базыляны|базылянаў]] Віленскай уніяцкай мітрапаліцкай япархіі за 1815 год поруч зь «літоўскімі ўраджэнцамі» і «літоўскай нацыяй» (пад якімі выступаюць жыхары [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]<ref>[[Сьвятлана Марозава|Марозава С.]] Етос Унійної Церкви та національна ідентичність білорусів у XIX столітті // Ковчег. Науковий збірник статей з церковної історії. Ч. 4, 2003. [https://books.google.by/books?id=pS8QAQAAIAAJ&q=1815+%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8%22+%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BB%D1%8F%D1%80%D1%87%D1%83%D0%BA&dq=1815+%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8%22+%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BB%D1%8F%D1%80%D1%87%D1%83%D0%BA&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjuwrjhwLP8AhUowQIHHXLRCz8Q6AF6BAgHEAI С. 119].</ref>) адзначаліся «самагіцкі ўраджэнец» і «самагіцкая нацыя»<ref>Описание документов архива западнорусских униатских митрополитов. Т. 2. — СПб., 1907. С. [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&pg=PA701&dq=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiBo4zZ0aj8AhWSiP0HHYROCiQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9&f=false 696], [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&pg=PA701&dq=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiBo4zZ0aj8AhWSiP0HHYROCiQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&f=false 701].</ref>. Яшчэ ў 1804 годзе [[Віленскі ўнівэрсытэт]] прызначыў спэцыяльных візытарараў у школы [[Віленская губэрня|Віленскай]] і [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] губэрняў, сярод абавязкаў якіх значылася (пункт 10): «''Візытатар у абедзьвюх гэтых губэрнях мае даведацца падрабязна пра Самагіцкую (Жмудзкую) мову, дзе і як далёка сягае яе ўжываньне, заўважаючы асаблівыя пра яе зьвесткі; таксама мае даручыць і школьным станам старанна зьбіраць усе падрабязнасьці, якія маглі б растлумачыць паходжаньне гэтай мовы і яе ўласьцівасьці, праз што можна было б выразьней даведацца пра гісторыю таго народа, якому гэта мова была прыродная; сабраныя ж заўвагі пра яе, пісаньні, песьні ды іншае на гэтай мове маюць быць дасыланыя ва Ўнівэрсытэт''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Визитатор в обоих сих губернях не оставит в продолжение своего обозрения осведомляться подробно о Самогитском (Жмудском) языке, где и как далеко простирается его употребление, замечая сам особенные об нем известия; равным образом имеет препоручить и училищным сословиям прилежно собирать все подробности, кои могли бы объяснить происхождение сего языка и его собственность или свойство, чрез что можно бы явственнее узнать историю того народа, коему оный язык был природный; собранные жа замечания об нем, писания, песни и проч. на сем языке имеют быть присылаемы в Университет»|скарочана}}}}<ref>Сборник распоряжений по Министерству народного просвещения. Т. 1. — СПб., 1866. [https://books.google.by/books?id=WNdHAQAAMAAJ&pg=PP7&dq=%22%D0%A1%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%8A+%D0%A0%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%8F%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D1%96%D0%B9+%D0%BF%D0%BE+%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj0gNnuvLr8AhWJi_0HHczoDYcQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%A3&f=false С. 36].</ref><ref>Алфавитный указатель к Сборнику распоряжений по Министерству народного просвещения. — СПб., 1867. [https://books.google.by/books?id=ZfclAAAAYAAJ&pg=PA77&dq=%22%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9+(%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9)+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiz85S8u7r8AhVJtaQKHXj1CMUQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9%20(%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9)%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&f=false С. 78].</ref>. Тым часам яшчэ ў 1796 годзе, па [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцім падзеле Рэчы Паспалітай]] улады Расейскай імпэрыі ўлучылі гістарычна адасобленае ад [[Літва|уласна Літвы]] колішняе [[Жамойцкае староства]] ў склад [[Літоўская губэрня|Літоўскай]], а з 1801 году — [[Віленская губэрня|Літоўска-Віленскай губэрні]], прытым [[Менская губэрня|Менская]], [[Віцебская губэрня|Віцебская]] і [[Магілёўская губэрня|Магілёўская]] губэрні ў сваіх назвах не атрымалі азначэньня «Літоўскія». Зь іншага боку, маскоўскія гаспадары [[Павал I]] (1796—1801) і [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандар I]] (1801—1825) не перашкаджалі [[палянізацыя|палянізацыі]] колішняга Вялікага Княства Літоўскага (як зазначае польскі дасьледнік [[Рышард Радзік]], татальная палянізацыя літоўскай шляхты адбылася па падзелах Рэчы Паспалітай, як культурная рэакцыя на палітычнае змаганьне з Расейскай імпэрыяй<ref name="Katlarcuk-2003"/>), што значна ўзмацніла тагачасныя культурна-ідэйныя ўплывы палякаў на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|літоўскіх (беларускіх) землях]]. У 1808 годзе былы езуіт [[Францішак Ксавэры Богуш]] выдаў у [[Варшава|Варшаве]] кнігу «Аб пачатку народу і мовы літоўскай» ({{мова-pl|«O początkach narodu i języka litewskiego»|скарочана}}), дзе атаясаміў ліцьвінаў з [[Прускія летувісы|прускімі летувісамі]] (з спасылкамі на кнігі, выдадзеныя ў г. зв. «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»)<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 4, 12, 64, 94, 146.</ref> і, адпаведна, літоўскую мову — з жамойцкай, якую заклікаў зрабіць мовай высокай культуры{{Заўвага|У гэтай сваёй публікацыі Богуш, увогуле, заявіў, што «''літоўская мова адрозьніваецца ад славянскай''»<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 96.</ref> і двойчы паўтарыў, што «''жамойцкая мова дакладна такая ж самая, як літоўская, часам адрозьніваецца вымаўленьнем, але гэтая розьніца меншая, чым паміж вялікапалякам і мазурам''»<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 58—59, 106.</ref>, а далей фактычна засьведчыў уласнае даволі кепскае веданьне летувіскай мовы (на што зьвярнулі ўвагу яшчэ ў 1875 годзе<ref>Karłowicz J. O języku litewskim // Rozprawy i sprawozdania z posiedzeń wydziału filologicznego Akademii Umiejętności. T. II. — Kraków, 1875. S. 144—145.</ref>), заявіўшы, што «''Жамойць называе сябе źiemaiten… <…> ліцьвіны… назвалі гэты край źiemaitis''»<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 59—60.</ref>}}. Тое, што летувізацыі спрыялі польскамоўныя аўтары (апроч Богуша, яшчэ [[Тадэвуш Чацкі]], [[Іяхім Лялевель]] ды іншыя), якія пачалі прыўзносіць балтыйскасьць з паганствам (летувіскасьць){{Заўвага|У першай палове XIX ст. пад уплывам пашыранага тады [[рамантызм]]у адзначалася тэндэнцыя [[міт]]алягізацыі гістарычнай спадчыны: некалькі аўтараў (найперш вядомы сваімі фальсыфікатамі [[Тэадор Нарбут]], які прыдумаў падрабязны пантэон «літоўскіх» паганскіх багоў ў рамках «[[Ацтэкі|ацтэцка]]-індыйскай» рэлігіі «ліцьвінаў», а таксама выхадзец з [[Валынь|валынскай]] шляхты [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі]], які выводзіў паходжаньне «ліцьвінаў» з [[Індыя|Індыі]] і паяднаў імёны «літоўскіх» паганскіх багоў з індускімі), пачалі ўзвышаць дахрысьціянскую, паганскую спадчыну Вялікага Княства Літоўскага, а разам зь ёй — балтыйскую меншасьць, якая найдаўжэй спавядала [[паганства]]. Гэтыя аўтары сьцьвярджалі: ўсё, што «літоўскае» — паганскае. Самі яны не валодалі летувіскай мовай, але імкнуліся выкарыстоўваць у сваіх творах асобныя летувіскія словы. На гэтым грунце ўжо пазьней дзеячы летувіскага нацыянальнага руху пачалі атаясамліваць Вялікае Княства Літоўскае вынятна зь летувісамі<ref name="Astraucou-2014">[[Сяргей Астравец|Астравец С.]] [https://www.svaboda.org/a/26711502.html З «Іліядай» пад падушкай], [[Радыё Свабода]], 26 лістапада 2014 г.</ref>}} і зьмяншаць уплывы [[Русь|Русі]] ў гісторыі Літвы, а таксама прапагандаваць сярод беларускамоўных сялянаў, нібы іхныя продкі былі летувісамі паводле паходжаньня<ref>Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. С. 107—108.</ref>, адзначаў ужо ў 1869 годзе [[Ігнат Казлоўскі]]. Гэты ж аўтар паказваў, што летувізацыя ў той час адбылася праз парафіяльныя школы, дзе расейскія ўлады дазволілі выкладаньне па-летувіску, і касьцёл (найперш на тэрыторыі [[Жамойцкая дыяцэзія|Жамойцкай дыяцэзіі]], дзе перавага аддавалася ксяндзам з этнічнай Жамойці{{Заўвага|Сярод іншага, у 1907 годзе ў друку паведамлялася, што ксяндзоў, якія былі жмудзякамі-«літваманамі», таксама дасылалі ў [[Сьвянцяны]], [[Вярэнаў]] ды іншыя парафіі Віленскай дыяцэзіі — супраць пажаданьняў мясцовага насельніцтва<ref>Słowo. Nr. 1, 1907. [https://polona.pl/item/slowo-r-26-nr-1-1-stycznia-1907,MTU3NzE1MDc/1/#info:search:zmudziaki S. 2].</ref>}})<ref>Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. С. 104—106.</ref>. Ён жа зьвяртаў увагу на сьведчаньне [[Уладзіслаў Сыракомля|Людвіка Кандратовіча (Уладзіслава Сыракомлі)]]<ref>Syrokomla W. Wycieczki po Litwie w promieniach od Wilna. T. 2, (Do Oszmiany — do Kiernowa — do Kowna). — Wilno, 1860. S. 96.</ref>, што пры мяшаным шлюбе (жонка — летувіска, муж — беларус{{Заўвага|Прытым адваротнага варыянту мяшаных шлюбаў (жонка — беларуска, муж — летувіс) летувісы ўнікалі}}) дзеці выхоўваліся па-летувіску{{Заўвага|Тым часам у выпадку заселенай [[Латышы|латышамі]] [[Курляндыя|Курляндыі]] (т.б. па-за арэалам расьсяленьня летувісаў) этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] засьведчыў, што «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва ўсходнегерманскіх мовах быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітавана з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>}} альбо ўся радзіна магла палянізавацца, бо польская мова выконвала ролю пасярэдніка<ref>Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. С. 107.</ref> (іншы аўтар пры апісаньні летувісаў, якіх ён называў [[Жмогусы|жмогусамі]], адзначаў іхную прагу вывучыць сваіх сыноў на ксяндзоў, а таксама надзвычайную прывязанасьць да ўласнай мовы пры браку веданьня іншых моваў<ref>Kurjer Warszawski. Nr. 250, 1872. [https://polona.pl/item/kurjer-warszawski-r-52-nr-250-9-listopada-1872,MTEzMDA2NjE2/2/#info:search:zmogus S. 3].</ref>). Як сьведчыў Ігнат Казлоўскі, за яго часам жыхароў гістарычных [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковеншчыны]] і [[Вількамірскі павет|Вількаміршчыны]], якія ўжывалі ў гутарцы дзьве мовы — беларускую і летувіскую, альбо іх сумесь, у якой дамінавала беларуская мова — палякі называлі «новымі літоўцамі», уласна жамойты называлі гэтых летувісаў «[[Гуды|гудамі]]» і не лічылі іх часткай летувіскага народу, а беларусы і каталіцкія сьвятары гэтых «новых літоўцаў» называлі [[Ліцьвякі|«ліцьвякамі»]]<ref name="Kazlouski-1869-105">Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. [https://books.google.by/books?id=1pIZAAAAYAAJ&pg=RA8-PA243-IA46&dq=%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B5+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B+%D0%B3%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B8&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiP4-CUktD5AhWSIMUKHeTcCTQQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B5%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%20%D0%B3%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B8&f=false С. 105].</ref> (сугучна зь «[[Літвакі|літвакамі]]» — [[Жыды ў Беларусі|літоўскімі жыдамі]]<ref>Іофе Э. Літвакі // {{Літаратура/ЭГБ|4к}} С. 381.</ref>). {{Падвойная выява|справа|Grammatyka języka żmudzkiego. Kałbrieda leźuwio źiamaytiszko (1832).jpg|107|Naujes moksłas skajtima raszta żemajtyszka diel mażun wajkun (1848).jpg|107|Выдадзеныя ў Вільні жамойцкія (летувіскія) «Граматыка жамойцкай мовы» (1832 г.) і лемантар «Новая навука чытаньня пісьма жамойцкага для малых дзетак» (1848 г.)}} Гісторык мовы [[Сяргей Запрудзкі]] адзначае, што яшчэ ў пачатку XIX ст. тэрмін «літоўскі» ў розных мовах (як і «беларускі», «рускі» ды многія іншыя) меў «дыфузнае», няўстойлівае ў тэрміналягічным пляне значэньне і ня быў замацаваны за назвай мовы сучасных летувісаў<ref name="Zaprudzki-2013-85">[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 85.</ref>. Аднак па публікацыі Богуша (1808 год) адзначалася паступовая папулярызацыя меркаваньня пра тоеснасьць жамойцкага зь «літоўскім», што на раньнім этапе выявілася азначэньнем некаторых жамойцкіх кніг як выдадзеных на «летувіскай мове» або «летувіска-жамойцкай мове»{{Заўвага|1) «''Naujas Istatimas Jezaus Christaus Wieszpaties musu / lietuwiszku leżuwiu iszgulditas par Jozapa Arnulpa kunigaykszti Giedrayti wiskupa Żiemayciu, żenklinika s. Stanislowo''» (Вільня, 1816 г.), 2) «''Karawakas, arba Krzizius anioliszkas. Runku s. Tamosziaus isz Akwina iszpažintoia, zokana kaznadzieju, latiniszkay iszraszitas, ira baznicioy kunigu Daminikonu mieste Anagnios … Tas pats krizius czieši missyu szwętu, lietuviszkay iszgulditas''» (Вільня, 1817 г.), 3) «''Kielas kruwinas karalaus sopulu Jezusa Chrystusa brangu krauiu iszkłotas o eynantiems ant scieśliwos wiecznastes zmoniems kieleywems troksztantiems zinoty taiemnicios niewinnos mukos Wieszpaties Pona musu paroditas / ir su pazwaliimu wiresniu isz łankiszko ant lietuwiszko lieźuwie iszgulditas''» (Вільня, 1821 г.), 4) «''Jonas isz Swisłoczes krominikas wędrawois / lietuwiszku lieźuwiu iszgulditas kasztu yr storony par Jozapa Rupeyka kanaunika Płocka, klebona Szaduwos, źenklinika s. Onos''» (Вільня, 1823 г.), 5) «''Surinkimas dasekimu par mokintus źmonias, senowias amźiose tikray daritu apey bytes / o par kunigo Kluko kanauniko Kruszwickojo metuose 1780 Warszuwoje lenkiszkay yszdrukawotas, yr diel lenku yszdotas; o dabar pirmo siki ant leźuwio letuwiszkay-zemaytiszko, par kunigo Cypriono Juzapo Niezabitawski kanauninko Minskojo, prabaszcziu Welonos pargulditas yr metuose 1823 ing drukarnia diel yszspaudimo, ant kningu raszto, podatas''» (Вільня, 1823 г.)}}. Агучаны Богушам заклік зрабіць летувіскую мову мовай высокай культуры ўрэшце знайшоў падтрымку ў студэнта [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]], народжанага на Жамойці селяніна [[Сыманас Даўкантас|Сыманаса Даўкантаса]], які ў 1822 годзе выдаў кнігу «Дзеяньні старажытных летувісаў і жамойтаў» («''Darbai senųjų lietuvių ir žemaičių''»), а па публікацыі ў 1830 годзе ліста вялікага князя [[Вітаўт]]а ад 1420 году, што вярнула зь нябыту назву [[Аўкштота]] і дазволіла вынайсьці «[[Аўкштайты|аўкштайтаў]]» (г.зв. «вышэйшых літоўцаў», абвешчаных «ўласна літоўцамі» — гістарычнымі ліцьвінамі) і такім спосабам атаясаміць зь ліцьвінамі жамойтаў (як «ніжэйшых літоўцаў»)<ref name="Panucevic-2014-169-279">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 169, 279.</ref>{{Заўвага|Ужо ў 1855 годзе «Справочный энциклопедический словарь» зазначаў з удакладненьнем «''паводле найноўшых дасьледаваньняў''», што «''Жамойць ёсьць адным з двух плямёнаў, на якія падзяляецца Літва, і рэзка адрозьніваецца ад Літвы ўласнай''», з аналягічным удакладненьнем («''паводле найноўшых зьвестак''») паведамлялася колькасьць жамойтаў у Ковенскай губэрні, адзначаючы магчымасьць павялічэньня агульнай колькасьці жамойтаў за кошт летувісаў ({{мова-ru|«литвинов»|скарочана}}) [[Аўгустоўская губэрня|Аўгустоўскай губэрні]], якія «''ўжываюць жамойцкую мову''»<ref>Справочный энциклопедический словарь. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=jStCAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Spravo%C4%8Dnyj+%C4%97nciklopedi%C4%8Deskij+Slovar%27:+Izd.+K.+Kraja&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiu0N7P37D8AhUhg_0HHbmDCMQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C&f=false С. 310—311].</ref>}}, новая праца Даўкантаса (1845 год) атрымала назву «Звычаі старажытных летувісаў — горнікаў і жамойтаў» («''Budą senowęs lёtuwiū, kalnienū ir žȧmajtiū''», сучаснае летувіскае «''Būdas senovės lietuvių, kalnėnų ir žemaičių''»), дзе наватворам «kalnienū» пазначаліся пазьнейшыя «аўкштайты»<ref>Martišiūtė-Linartienė A. [https://nullroute.lt/mirrors/texts/Liet_k_chrestomatija_11_klasei.pdf Elektroninė literatūros chrestomatija 11 klasei]. — Vilnius, 2011. P. 608.</ref>. [[Файл:Lithuanian (1850).jpg|значак|Моўная мапа з этнаграфічнага атлясу ([[Лёндан]], 1850 г.): [[Ліцьвіны#Літоўская_мова|літоўская мова]] (''Lithuanian'') займае ўсю [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыю беларусаў]] (ад [[Горадня|Горадні]] да [[Смаленск]]у), [[Летувіская мова|жамойцкая мова]] (''Samogitian'') — этнічную тэрыторыю [[Летувісы|летувісаў]]]] Гісторык [[Андрэй Катлярчук]] зьвяртае ўвагу на тое, што першы летувіскі бібліяграфічны слоўнік (1841 год) атрымаў назву «Бібліяграфічныя і літаратурныя ведамасьці аб вучоных жмудзінах»{{Заўвага|{{мова-pl|«Wiadomości biograficzne i literackie o uczonych Żmudzinach»|скарочана}}}}, што ёсьць адным зь сьведчаньняў тагачаснай няпэўнасьці саміх летувісаў ва ўласнай саманазьве<ref>Котлярчук А. С. Самосознание белорусов в литературных памятниках ХVІ—ХVІІІ вв. // Русь — Литва — Беларусь: Проблемы национального самосознания в историографии и культурологии. — Москва, 1997. С. 89.</ref>{{Заўвага|Як зазначае [[Андрэй Катлярчук]], «''парадокс гісторыі крыецца ў тым, што на этапе „нацыянальнага будаваньня“ новаэўрапейскіх народаў заўсёды існуе некалькі варыянтаў выбару этноніму і часта эліта ў якасьці вызначальнага абірае і замацоўвае менш абгрунтаваны з навуковага пункту гледжаньня''»}}. Тым часам патомны віленскі выдавец [[Адам Завадзкі]], у друкарні якога выходзілі кнігі на розных мовах, у тым ліку летувіскай, выдаў у 1858 годзе каталёг летувіскіх кніг, надрукаваных за 25 гадоў, пад назвай «Жамойцкія кнігі, выдадзеныя коштам і друкам Юзэфа Завадзкага»{{Заўвага|{{мова-lt|«Knigas žemajtiszkas iszduotas kasztu ir spaustuwi Jozapa Zawadskia»|скарочана}}}}. Польскі і беларускі пісьменьнік [[Адам Плуг]] (1823—1903) у 1875 годзе наступным спосабам ахарактарызаваў выдаваньне Адамам Завадзкім кніг па-летувіску: «''…таксама адзначу яшчэ пра адзін бок дзейнасьці Адама Завадзкага, пра які, апроч Вільні і Жамойці, мала хто ведае. Маю на ўвазе розныя выданьні на жамойцкай мове''»{{Заўвага|{{мова-pl|«…też będzie wspomnieć jeszcze o jednej stronie działalności Adama Zawadzkiego, o której poza Wilnem i Zmujdzią mało komu wiadomo. Mamy na myśli różne publikacje w języku żmujdzkim»<ref>Kłosy: czasopismo illustrowane, tygodniowe. Nr. 499, 1875. [https://polona.pl/item/klosy-czasopismo-illustrowane-tygodniowe-1875-t-20-nr-499-21-stycznia-dod,Nzk0MjIwOA/8/#info:search:%22publikacje%20w%20j%C4%99zyku%20%C5%BCmujdzkim%22 S. 42].</ref>|скарочана}}}}<ref>Romanowski A. Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904. — Kraków: Universitas, 2003. [https://www.google.com/search?tbm=bks&q=kt%C3%B3rej+poza+Wilnem+i+Zmujdzi%C4%85+ma%C5%82o+komu+wiadomo+.+Mamy+na+my%C5%9Bli+r%C3%B3%C5%BCne+publikacje+w+ S. 33].</ref>. Славуты навуковец-дасьледнік, геоляг і мінэроляг [[Ігнат Дамейка]] (1802—1889) у сваёй кнізе «Мае падарожжы», апісваючы інтэрнацыянальны склад [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|паўстанцкіх аддзелаў]], практычна ў кожным выпадку называў нацыянальную прыналежнасьць таго ці іншага афіцэра або жаўнера: ён дакладна выдзяляў «каронных» (г. зн. палякаў), жмудзінаў (сучасных летувісаў) і «''нашых ліцьвінаў''» (сучасных беларусаў)<ref>[[Станіслаў Лясковіч|Лясковіч С.]] [https://web.archive.org/web/20090924033606/http://dyatlovo.com/modules/content/index.php/ignat-dameika-naciy Да пытаньня нацыянальнага самавызначэньня Ігната Дамейкі] // Лідскі летапісец. № 19.</ref>. Беларускі пісьменьнік і перакладнік [[Вінцэсь Каратынскі]] (1831—1891) у сваім нарысе пра [[Яўстах Тышкевіч|Яўстаха Тышкевіча]] (1873 год) зазначаў, што той «''пераехаў на сталае месца жыхарства ў мястэчка [[Біржы]], у маяратны маёнтак свайго сваяка Міхала Тышкевіча, графа на Жмудзі''», дзе «''пачаў вучыцца па-жмудзінску зьбіраць народныя паданьні, песьні і прымаўкі''»<ref>Вінцэнт Каратынскі. Творы. — {{Менск (Мінск)}}, 1981. С. 138.</ref>. Ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры]] [[Генрык Сянкевіч]] (1846—1916), які меў літоўскае паходжаньне і часта бываў на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]], у сваім найбольш вядомым гістарычным рамане «[[Агнём і мячом (раман)|Агнём і мячом]]», напісаным у 1884—1888 гадох, апавядае пра літоўскага шляхціча Лонгіна Падбіпенту, які адзначаецца сваёй «''сьпеўнай літоўскай гаворкай''» — то бок гаворыць па-беларуску з тыповым беларускім фрыкатыўным «г» (напрыклад, «''Słuchać hadko''»), тым часам летувіскую мову (напрыклад, «''Padłas!''», «''Panas Kmitas''») ужывае пэрсанаж з характэрным імём «Жмудзін»<ref>Гацак М. Беларускамоўныя літвіны Генрыка Сянкевіча // Вольнае Глыбокае. № 9 (725), 27 лютага 2014. С. 5.</ref>. Народжаны ў [[Смаленск]]у географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Меч||ru|Меч, Сергей Павлович}} адзначаў (у тым ліку на падставе ўласнай вандроўкі ў 1894 годзе), што ў басэйне [[Нёман]]у беларусы называюць сябе ліцьвінамі, тым часам [[Летувісы|летувісаў]] «''больш за ўсё ў Ковенскай і Віленскай губэрнях, дзе яны вядомыя пад імём жмудзінаў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…белорусы (которые зовут себя… литвинами) <…> всего больше литовцев в Ковенской и Виленской губерниях, где они известны под именем жмудин»|скарочана}}}}<ref>Меч С. Россия. Географический сборник для чтения в семье и школе. Изд. 11. — Москва, 1910. [https://books.google.by/books?id=k4I6AQAAMAAJ&pg=PA97&dq=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfg6jN3bf6AhXI4KQKHZadBoA4ChDoAXoECAoQAg#v=onepage&q=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&f=false С. 97].</ref>. Беларускі этнограф і фальклярыст [[Павал Шэйн]] (1826—1900) пісаў: «''у гэты час селянін [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]], ня толькі беларус, але і жмудзін не пачне ні араць, ні вазіць гной, ні сеяць''»{{Заўвага|{{мова-ru|«В это время крестьянин Гродненской губернии, не только белорус, но и жмудин не начнет ни пахать, ни возить навоз, ни сеять»|скарочана}}}}<ref>Шейн П. Материалы для изучения быта и языка русского населения Северозападного края. Т. 3. — СПб., 1902. [https://books.google.by/books?id=3J6-olFE1gwC&pg=PA243&dq=%D0%BD%D0%BE+%D0%B8+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%BD%D0%B5+%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%BD%D0%B5%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiRi_2Up-L5AhUL7rsIHZUcC3wQ6AF6BAgHEAI#v=snippet&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8A&f=false С. 243].</ref>. А фальклярыст і этнограф [[Міхал Федароўскі]] (1853—1923) засьведчыў пра [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскі павет]] Гарадзенскай губэрні: «''называе люд [беларускі]: сябе — [[Ліцьвіны|ліцьвінамі]], жмудзінаў — гіргатунамі''»<ref>Federowski M. Lud białoruski na Rusi Litewskiej. T. 4. — Warszawa, 1935. S. 453.</ref>. [[Файл:Congress Poland and Lithuanian governorates - by Alexander Voschinin - 1851 AD.jpg|значак|Мапа («Географический атлас Российской империи», 1851 г.)<ref>Географический атлас Российской империи [Карты] / Сост. на основании Высочайше утвержденного наставления 24 декабря 1848 года Александром Вощининым. — Санкт-Петербург: 1851. — 17 с.</ref>, дзе этнічная тэрыторыя беларусаў мае подпісы [[Ліцьвіны|«літоўцы»]] (на поўдзень ад [[Горадня|Горадні]] і [[Менск]]у) і «беларусы»]] У 1827 годзе расейска-нямецкі навуковец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн||ru|Кёппен, Пётр Иванович}} у сваёй кнізе «Аб паходжаньні, мове і літаратуры літоўскіх народаў» спрабаваў аспрэчыць апублікаваны ў 1822 годзе артыкул латыскага сьвятара-дасьледніка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Карл Ватсан|Карла Ватсана|de|Karl Friedrich Watson}}, які да «латыскіх народаў» ({{мова-de|«Lettischer Volksstamm»|скарочана}}) прылічваў латышоў, летувісаў і ўсіх беларусаў («крывічоў»)<ref name="Kiopen-1827-9-11">Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. [https://books.google.by/books?id=6FdcAAAAcAAJ&pg=PA5&dq=%D0%B2%D1%8A+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8A+%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%A3+%D0%BF%D0%BE+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8+Zmogus&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjC9Kzphuz1AhUkQ_EDHYkhApoQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B9%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D0%B0%D0%BC%D0%B8%20&f=false 9]—11.</ref>. Таксама ён палемізаваў датычна назвы адпаведнай моўнай групы, сьцьвярджаючы «літоўскія мовы» і «літоўскія народы» замест прынятых у той час «латыскія мовы» і «латыскія народы»<ref>Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. 32—36.</ref>, ужываючы, разам з тым, наступныя азначэньні: «''ўласна гэтак званая літоўская гаворка''», «''уласна гэтак званая літоўская мова''», «''уласна гэтак званыя літоўцы (жамойць?)''», «''уласна гэтак званая літоўская [гаворка] (або жамойцка-літоўская)''» ({{мова-ru|«собственно так называемое литовское наречие», «собственно так называемый литовский язык», «собственно так называемые литовцы (жмудь?)», «собственно так называемое литовское [наречие] (или жмудско-литовское)»|скарочана}}<ref>Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. 29, 31, 33, 49, 77.</ref>){{Заўвага|Увогуле, тагачаснае даволі заблытанае разуменьне тэрміну «Літва» (з адасабленьнем «уласна Літвы» як ад Літоўскай Русі, так і ад Жамойці) засьведчыў у 1837 годзе расейскі гісторык і этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Сьнегіроў||ru|Снегирёв, Иван Михайлович}}: «''пад словам Літва разумеюцца два розныя плямёны, а менавіта: 1) Літва азначае Вялікае Княства Літоўскае ў найбольшым яго пашырэньні. А як уласная Літва, якая гаворыць сваёй мовай, складала найменшую частку насельніцтва; то пад Літвой разумелі Расіянаў, або Русінаў Вялікага Княства Літоўскага; 2) Літва — народ адрознага ад Славянаў племені, які гаворыць мовай нявысьветленага паходжаньня і вядомы ў [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] пад імём Жамойці. У польскіх пісьменьнікаў Літва часта ўжываецца замест Літоўскай Русі і замест Жамойці або Самагіціі''»<ref>Снегирев И. М. Руские простонародные праздники и суеверные обряды: Выпуск I. — Москва, 1837. [https://books.google.by/books?id=qQJnAAAAcAAJ&pg=PA244&dq=%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B5+%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8+1837&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjnteDJ0pf0AhWWi_0HHXfhBkEQ6AF6BAgEEAI#v=snippet&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 94].</ref>}}. Аднак у 1829 годзе (гэтая праца перавыдавалася ў 1830 годзе) расейскі пісьменьнік і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Палявы||ru|Полевой, Николай Алексеевич}} зазначаў: «''няма сумневу прылічваць сюды [да латыскіх народаў] крывічоў (цяперашніх ліцьвіна-русаў і беларусаў)''»<ref>Полевой Н. История русского народа. — Москва, 1829. [https://books.google.by/books?id=NANYAAAAcAAJ&pg=PA47&dq=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE-%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjwq6Hr1Jb6AhUlgP0HHTaGCJcQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q&f=false С. 47].</ref>. У 1831 годзе прафэсар гісторыі [[Парыская акадэмія|Парыскай акадэміі]] Андрыен Жары Мансі (у 1832 годзе выйшаў з друку расейскі пераклад гэтай працы) вылучаў у «літоўскай мове» чатыры падмовы: «літоўскую» (уласна) каля [[Вільня|Вільні]] ды іншых; «крывіцкую» каля [[Віцебск]]у, [[Смаленск]]у ды іншых; «жамойцкую»; «пруска-літоўскую» каля [[Тыльзыт]]у ды іншых<ref>Жарри Манси А. История древних и новых литератур, наук и изящных искусств. — Москва, 1832. [https://books.google.by/books?id=4apTIugpoVcC&dq=%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F+%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%85%D1%8A+%D0%B8+%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D1%85%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8A+1832&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5%20%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0&f=false С. 46].</ref>. Падобныя зьвесткі географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Х’ю Мюрэй||en|Hugh Murray (geographer)}} зьмясьціў у сваёй «An Encyclopaedia of Geography», выдадзенай у 1834 годзе (перавыдавалася ў 1839 годзе, а таксама ў 1861 годзе пад назвай «The Encyclopedia of All Nations»<ref>Murray H. The Encyclopedia of All Nations. Vol. 1. — New York, 1861. [https://books.google.by/books?id=yJERZqUGwpMC&pg=PA307&dq=murray+Kriwitsh&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiqj5vBivb1AhVthP0HHQavDBgQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=murray%20Kriwitsh&f=false P. 307].</ref>), вылучаючы ў «літоўскай мове» дыялекты «сапраўдны літоўскі», «жамойцкі», «крывіцкі» і «пруска-літоўскі»<ref>Murray H. An Encyclopaedia of Geography. — London, 1834. [https://books.google.by/books?id=-vlCAAAAcAAJ&pg=PA306&dq=murray+Kriwitsh&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiqj5vBivb1AhVthP0HHQavDBgQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=murray%20Kriwitsh&f=false P. 306].</ref>. А ў 1837 годзе (гэтая праца перавыдавалася ў 1839, 1845, 1849 і 1855 гадох) расейскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Устралаў||ru|Устрялов, Николай Герасимович}} ужываў да мовы летувісаў назву «латыская гаворка» ({{мова-ru|«…в воеводствах Виленском и Трокском удержалось Латышское наречие»|скарочана}})<ref>Устрялов Н. Русская история. Ч. 2. — СПб., 1837. [https://books.google.by/books?id=0JpOAQAAMAAJ&pg=PA106&dq=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A+%D0%B8+%D0%A2%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A+%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwisx7idvcf6AhXSO-wKHR8JDlgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A%20%D0%B8%20%D0%A2%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A%20%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C&f=false С. 106].</ref>. У 1842 годзе афіцыйны часопіс Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі зазначаў, што «''паводле меркаваньня Ватсана, які прылічвае крывічоў (ліцьвіна-русаў і беларусаў) да народаў літоўскіх, колькасьць літоўцаў можа дасягаць 11 мільёнаў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«По мнению Ватсона, причисляющего Кривичей (Литвино-Руссов и Белоруссов) к народам Литовским, число Литовцев может простираться до 11 мил.»|скарочана}}}}<ref>Журнал Министерства народного просвещения. Том 36 (1842). [https://books.google.by/books?id=8rV6ttFy6-4C&pg=RA5-PA173&dq=%22%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B9+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE+%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B8+%D0%91%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BA%D1%8A+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8A+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiNlLeb3Jb6AhVqi_0HHReLA_MQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=%22%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B9%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%20%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B8%20%D0%91%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BA%D1%8A%20%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8A%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A%22&f=false С. 173].</ref>. Разам з тым, як паказвае беларускі гісторык [[Уладзімер Аляксеевіч Арлоў|Уладзімер Арлоў]], у першай палове XIX ст. сярод расейскіх адукаваных колаў захоўвалася разуменьне таго, што Літва — гэта спрадвечна [[Славянскія мовы|славянскі]] край. «''Литва ли, Русь ли, что гудок, что гусли, всё нам равно, было бы вино''», — засьведчыў [[Аляксандар Пушкін]] у трагедыі «Барыс Гадуноў». У вершы «Клеветникам России» ён жа называў [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнае антырасейскае паўстаньне 1830—1831 гадоў]] «''волнением Литвы''», «''спором славян между собою''»<ref name="Arlou-2012-161">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 161.</ref>. Зь іншага боку, менавіта на «''самагіцкую мову''» загадваў у 1832 годзе перакласьці малітву за [[Раманавы|дом Раманавых]] маскоўскі гаспадар [[Мікалай I]]<ref>Сталюнас Д. Польша или Русь?: Литва в составе Российской империи. — М., 2022. [https://books.google.by/books?id=ZbyHEAAAQBAJ&pg=PP225&dq=%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%BD%D0%B0+%C2%AB%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%C2%BB+%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%83+%D0%B7%D0%B0+%D0%A6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D1%8E%D1%89%D0%B8%D0%B9+%D0%94%D0%BE%D0%BC&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwir4_HXuqn8AhU2g_0HHeYYAcgQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%20%C2%AB%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%C2%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%83%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%A6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D1%8E%D1%89%D0%B8%D0%B9%20%D0%94%D0%BE%D0%BC&f=false С. 226].</ref>{{Заўвага|Паводле гісторыка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Паўло Хімка|Івана Хімкі|uk|Іван-Павло Химка}}, пад «літвой» расейцы традыцыйна разумелі славянаў, тым часам летувісаў азначалі як «самагітаў». Такое разьмежаваньне «літвы» і «самагітаў» засьведчыў адзін з старых расейскіх абразоў, дзе гэтыя народы выяўляюцца асобна<ref>Himka J.-P. On the Left Hand of God: «Peoples» in Ukrainian Icons of the Last Judgment // State, Societies, Cultures East and West: Essays in Honor of Jaroslaw Pelenski. — New York, 2004. P. 325.</ref><ref>Доронин А. В. Народы Cтрашного суда в иконописи руси (реплика-размышление) // Религия и русь, XV—XVIII вв. — Litres, 2022. [https://books.google.by/books?id=mREsEAAAQBAJ&pg=PA434&dq=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%96&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjivuCih6n8AhXP_7sIHUMVCJw4ChDoAXoECAgQAg#v=onepage&q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%96&f=false С. 434].</ref>, а таксама мініятура з рукапісу XVII ст., які захоўваўся ў Сафійскай бібліятэцы ([[Вялікі Ноўгарад]]), дзе «літва» пералічваецца пасьля «[[Палякі|ляхаў]]», а «жмудзяне» пасьля «[[Ляпляндыя|лаплянаў]]» ([[Саамы|саамаў]])<ref>Покровский Н. В. Страшный суд в памятниках византийского и русского искусства. — Одесса, 1887. [https://books.google.by/books?id=L4xPAQAAMAAJ&pg=PA39&dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8F%D0%BD%D0%B5&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjThNHz0an8AhWfhf0HHcbAAOgQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8F%D0%BD%D0%B5&f=false С. 39].</ref>}}. А ў 1833 годзе Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі выдала распараджэньне аб выкладаньні «''жмудзкай граматы''» ў «''самагіцкіх прыходзкіх вучэльнях''» [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрняў<ref>Сборник распоряжений по Министерству народного просвещения. Т. 1. — СПб., 1866. [https://books.google.by/books?id=WNdHAQAAMAAJ&pg=PP7&dq=%22%D0%A1%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%8A+%D0%A0%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%8F%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D1%96%D0%B9+%D0%BF%D0%BE+%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj0gNnuvLr8AhWJi_0HHczoDYcQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%82%D1%A3&f=false С. 877].</ref><ref>Алфавитный указатель к Сборнику распоряжений по Министерству народного просвещения. — СПб., 1867. [https://books.google.by/books?id=ZfclAAAAYAAJ&pg=PA77&dq=%22%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9+(%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9)+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiz85S8u7r8AhVJtaQKHXj1CMUQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9%20(%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9)%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&f=false С. 78].</ref>. У 1846 годзе нямецкі гісторык прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрыдрых Крузэ||ru|Крузе, Фридрих Карл Герман}}, хоць ужо і пісаў, што «''літоўцы жывуць часткова ў заходніх губэрнях Расеі, дзе яны ўлучаюць жамойтаў, а часткова ў Прусіі''», і апісваў летувіскую мову як «літоўскую» (адзначаючы, аднак, што «''літоўцы называюць сваю краіну Litwa, Lätawa''»), але прытым зазначаў<ref>Kruse F. Ur-Geschichte des Esthnischen Volksstammes und der Kaiserlich-Russischen Ostseeprovinzen Liv-, Esth- und Curland überhaupt, bis zur Einführung der christlichen Religion. — Moskau, 1846. [https://books.google.by/books?id=SK1KAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=snippet&q=eingentlichen%20lithauer%20wilna&f=false S. 128].</ref>: «''сапраўдныя літоўцы жывуць у былых Віленскім і Троцкім, Наваградзкім, Берасьцейскім Літоўскім, Менскім, Полацкім, Віцебскім, Амсьціслаўскім і Смаленскім ваяводзтвах''»{{Заўвага|{{мова-de|«Die eigentlichen Lithauer wohnen im ehemaligen Palatinate Wilna und Troki, Nowogrodek, Brzest Litowsk, Minsk, Polozk, Witepsk, Mscislaw und Smolensk»|скарочана}}}}. У 1851 годзе Пётар Кёпэн азначаў жыхароў усходняй часткі [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрніі]] як «''гэтак званых літоўцаў''» ({{мова-de|sogenannte Litauer|скарочана}})<ref>Köppen P. Der litauische Volksstamm. Ausbreitung und Stärke desselben in der Mitte des XIX. Jahrbunderts // Bulletin de la Classe historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. Nr. 186, 187, 1851. [https://books.google.by/books?id=_OQAAAAAYAAJ&pg=RA2-PA279&dq=%22sogenannte+Litauer%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjqtuTi3IX6AhUUxgIHHYCzALcQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%22sogenannte%20Litauer%22&f=false S. 279—280].</ref><ref>Köppen P. Der litauische Volksstamm. Ausbreitung und Stärke desselben in der Mitte des XIX. Jahrbunderts // Mélanges russes tirés du Bulletin historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. T. II, 1855. [https://books.google.by/books?id=bacKAAAAYAAJ&pg=PA4&dq=%22sogenannten+Litauern%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjhjcrMyIX6AhVJ_aQKHaAzDDEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22sogenannten%20Litauern%22&f=false S. 4].</ref>, прытым выдзяленьне насельніцтва ўсходняй часткі гістарычнай Жамойці ў «літоўцаў» Кёпэн абгрунтоўваў сьведчаньнем «''шматгадовага жыхара Літвы, чыноўніка статыстычнага камітэту пры віленскім генэрал-губэрнатары''» {{Артыкул у іншым разьдзеле|Павал Кукальнік|Паўла Кукальніка|ru|Кукольник, Павел Васильевич}} — народжанага ў [[Замасьць|Замасьці]] расейскага гісторыка і пісьменьніка, які ў 1824 годзе атрымаў ад міністра асьветы Расейскай імпэрыі прызначэньне на пасаду прафэсара ўсеагульнай гісторыі і статыстыкі [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]]. Аднак, падаўшы адпаведнае тлумачэньне Кукальніка («''[уласна жамойць] адрозьніваецца ад уласна літоўцаў гаворкай, норавамі, звычаямі і вераваньнямі, як маларосы ад вялікарасіянаў''»{{Заўвага|Тым часам у 1865 годзе Кукальнік пісаў у адным з сваіх твораў: «''…і замест раўнапраўнага племені славянскага застанецца чэрнь з каўтуном, як жмудзіны ў Літве''» ({{мова-ru|«…и, вместо равноправного племени славянского, останется чернь с колтуном, как — жмудзины в Литве»|скарочана}})<ref>Военный сборник издаваемый по высочайшему повелению. Т. 61. — СПб, 1865. [https://books.google.by/books?id=dnhUAAAAYAAJ&pg=RA1-PA145&dq=zmudziny&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjTyqu11-L5AhUSqaQKHd8BCKAQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=zmudziny&f=false С. 145].</ref>}}), Кёпэн зазначыў, што атрыманыя на яго запыт прыклады «жамойцкай» і «літоўскай» моваў, як здаецца, не пацьвярджаюць наяўнасьці моўных адрозьненьняў: Кукальнік даслаў прыклад «''літоўскага дыялекта''» з выданьня, мова якога азначалася цэнзарам як «''жамойцкая''» (''po Zmudzku'')<ref>Köppen P. Der litauische Volksstamm. Ausbreitung und Stärke desselben in der Mitte des XIX. Jahrbunderts // Mélanges russes tirés du Bulletin historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. T. II, 1855. S. 5—[https://books.google.by/books?id=bacKAAAAYAAJ&pg=PA4&dq=%22sogenannten+Litauern%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjhjcrMyIX6AhVJ_aQKHaAzDDEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=zmudzku&f=false 6].</ref>. Апроч таго, Кёпэн прывёў атрыманыя ад [[Расейская акадэмія навук|Расейскай акадэміі навук]] два сьпісы жыхароў Ковенскай губэрніі за 1847 год, у першым зь якіх «жамойты» і «літоўцы» выдзяляліся ў асобныя графы табліцаў, а ў другім — складзеным расейскім губэрнскім кіраўніцтвам — аб’ядноўваліся з наступным азначэньнем: «''Ведамасьць паселішчам N павету, населеным сапраўднымі літоўцамі, або гэтак званай жамойцю''» ({{мова-ru|«Ведомость селениям N уезда, обитаемым настоящими литовцами, или так называемой жмудью»|скарочана}})<ref>Köppen P. Der litauische Volksstamm. Ausbreitung und Stärke desselben in der Mitte des XIX. Jahrbunderts // Mélanges russes tirés du Bulletin historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. T. II, 1855. S. 7.</ref>. Ужо ў 1854 годзе штучнае пашырэньне назвы «літва» на частку жамойцкага насельніцтва, пазьней вядомую як «аўкштайты» («уласныя літоўцы») крытыкавалася<ref>Библиотека для чтения. Том 123, 1854. [https://books.google.by/books?id=4vE6AQAAMAAJ&pg=RA3-PA71-IA7&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwimv-aAqMPzAhUXSfEDHe9xC68Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 28—29].</ref> на старонках прыватнага расейскага часопісу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Библиотека для чтения||ru|Библиотека для чтения}}, які на той час рэдагаваўся выхадцам зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|віленскай]] шляхты, навучэнцам [[Менскі езуіцкі калегіюм|Менскага езуіцкага калегіюму]] і [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]], прафэсарам-паліглётам [[Восіп Сянкоўскі|Восіпам Сянкоўскім]] (1800—1858) супольна з выхадцам з [[Кіеўскае ваяводзтва|кіеўскай]] шляхты, энцыкляпэдыстам і знаўцам эўрапейскіх і ўсходніх моваў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Альбэрт Старчэўскі|Альбэртам Старчэўскім|ru|Старчевский, Альберт Викентьевич}}: {{Пачатак цытаты}} Я хачу яшчэ аддаць гістарычнай і філялягічнай крытыцы сябраў віленскага камітэту самы тэрмін «літва». Я не зусім разумею адрозьненьне, якое робяць яны ў адным і тым жа [[чудзь|чудзкім]] народзе, паміж літвой і жамойцю. Мне здаецца, што дарма адну частку гэтага народа называюць літвой, тады як іншай пакідаюць агульную і сапраўдную назву ўсяго народа, жамойць. Абедзьве яны — тая ж жамойць. Слова літва зусім не ''літоўскае''{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}} і яно належыць столькі ж і яшчэ больш славянскай частцы ранейшага літоўскага гаспадарства, як і чудзкай. Калі жыхары чудзкай часткі адгукаюцца, што яны — літува і што яны кажуць літувішкі, па-літоўску, гэта па-мне значыць толькі, што яны ўжываюць на свой асабісты рахунак агульную палітычную назву гаспадарства, а не сваю племянную назву. Гэтак жа цяперашнія грэкі, італьянцы і паўднёвыя швайцарцы, таму, што некалі знаходзіліся пад рымскім валадарствам, выхваляюцца, нібыта яны — рымляне і гавораць па-рымску (Romeі, Rumanі, Roman). Латышы, альбо леты, чудзкія людзі аднаго кораня зь літоўскай чудзьдзю, не называюць сябе літвой; такім парадкам, і сястра іхняя, літоўская чудзь, этнаграфічна, ня мае права на гэтую назву. Уся яна — жамогусы, жамогі альбо жамодзі, сямогі альбо сямодзі, адкуль ўтварыліся словы жамойць і самагіція. Латышы таксама называюць сябе земме, семме, а гэта значыць толькі «свая зямля» падобна таму, як сома альбо суомі, «свая зямля» Фінляндыя і Суомалайне, «людзі сваёй зямлі», фіны, альбо фінляндцы. [[Жмогусы|Жамогус альбо жмогус]] значыць — чалавек. Яны проста — людзі, а ня літоўцы. Вядома, што ў прыбалтыйскіх чудзкіх пакаленьнях няма асобых назваў для іх моваў: кожнае запэўнівае, што яно гаворыць на мове ма-кіль, «мове зямлі». Як у літоўскай чудзі, альбо жамогусаў, відаць, не было асобай назвы дзеля народнай мовы, то яна тым больш ахвотна пагадзілася называць яе «літоўскай», што слова «Літва» было палітычным тытулам знакамітай дзяржавы, якой чудзь гэтая належала. {{Канец цытаты}} {{Падвойная выява|справа|Русская азбука с переводом слов и фраз на жмудский язык (1861).jpg|117|Жемойтско-литовский букварь. Изданный по распоряжению господина главного начальника Cеверо-западного края (1864).jpg|97|«Расейскі лемантар зь перакладам словаў і фразаў на жамойцкую мову» (1861 г.) і «Жамойцка-літоўскі буквар», выдадзены ў 1864 годзе на загад [[Міхаіл Мураўёў|Мураўёва-вешальніка]]}} Зь іншага боку, у час здушэньня [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] (1863—1864) расейскі начальнік «[[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]]» [[Міхаіл Мураўёў|Мураўёў-вешальнік]] ужыў захады да падтрымкі і прапаганды жамойцкай (летувіскай) мовы: 1 лютага 1864 году ў сваім цыркуляры ён дазволіў «''незалежна ад расейскай мовы навучаньне мове жамойцкай як мясцовай гаворцы, а таксама і катэхізму на гэтай мове''»{{Заўвага|{{мова-ru|«независимо от русского языка обучение языку жмудскому как местному наречию, а также и катехизису на этом языке»|скарочана}}}}, а 5 лютага 1865 году выдаў загад «''прапанаваць біскупу Валанчэўскаму, пад асабістым яго назіраньнем неадкладна распарадзіцца складаньнем зборніка або перакладу на жамойцкую мову пропаведзяў Бялабрэскага і Філіпецкага''»{{Заўвага|{{мова-ru|«предложить епископу Волончевскому, под личным его наблюдением немедленно распорядиться составлением сборника или перевода на жмудский язык проповедей Бялобрежского и Филипецкого»|скарочана}}}}<ref name="Stalunas-2005">Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.</ref>. Напярэдадні паўстаньня ў 1862 годзе ў прадстаўленьні папячыцеля [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў|Аляксандра Шырынскага-Шыхматава|ru|Ширинский-Шихматов, Александр Прохорович}} да кіраўніка Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Галаўнін|Аляксандра Галаўніна|ru|Головнин, Александр Васильевич}} адзначалася, што адной з мэтаў адкрыцьця школаў на Жамойці (пад якой найперш разумелася этнічна летувіская Ковенская губэрня) мусіць быць умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці{{Заўвага|Сярод іншага, захавалася сьведчаньне заахвочваньня з боку расейскіх ураднікаў да зьмены славянскіх формаў прозьвішчаў летувісаў («[[Жмогусы|жмогусаў]]») на летувіскія<ref>Русский вестник. Т. 43, 1879. [https://books.google.by/books?id=m_aF0kJ8GCoC&pg=PA38&dq=%22%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B1%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiOioXphpaBAxU_xwIHHYstA9UQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B1%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%22&f=false С. 38].</ref>}} зь бесьперапынным пераконваньнем тамтэйшых сялянаў, што яны жамойты і літоўцы (ліцьвіны) і што ўлады Расейскай імпэрыі жадаюць не [[Русіфікацыя|русіфікаваць]] іх, а наблізіць іхныя інтарэсы да інтарэсаў [[Расея|Расеі]]<ref>Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. [https://books.google.by/books?id=1oMrAAAAYAAJ&pg=PA22&dq=%22%D0%BD%D0%B5+%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8,+%D0%B0+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B+%D0%B8+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%22+1901&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjs9eOpyJb6AhXJif0HHSMmCnIQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=%22%D0%BD%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8%2C%20%D0%B0%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B%20%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%22%201901&f=false С. 22].</ref>: {{Цытата|На Жамойці — умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці, зусім не варожай Расеі і ўраду ў ніжэйшых пластах насельніцтва, і бесьперапыннае ўнушэньне сялянам, што яны не палякі, а жамойты і літоўцы, і што Расея не жадае зусім русіфікаваць іх, а хоча толькі зблізіць іх інтарэсы з інтарэсамі дзяржавы. }} Раней, у 1861 годзе Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў афіцыйна паведамляў генэрал-губэрнатару {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Назімаў|Ўладзімеру Назімаву|ru|Назимов, Владимир Иванович}}, што большасьць сельскага насельніцтва Ковенскай губэрні размаўляюць па-жамойцку, а большасьць сельскага насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрніяў — па-беларуску. Адпаведна, у [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]] дзеля першых прапаноўвалася выкладаць па-жамойцку, а дзеля другіх — толькі па-расейску. Тым часам літоўская і летувіская мовы ({{мова-ru|литовский язык|скарочана}}) у гэтым дакумэнце не ўпаміналіся<ref>Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. [https://books.google.by/books?id=1oMrAAAAYAAJ&pg=PA4&dq=%22%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B9+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8%22&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjvgd354Zz6AhW7SPEDHbhrBXkQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q&f=false С. 4—5].</ref>: {{Пачатак цытаты}} Так, у большай частцы Ковенскай губэрні, населенай жамойтамі, якія маюць сваю пісьменнасьць, хоць яшчэ і нязначную, але якая прадстаўляе ўжо для народу малітоўнікі, календары і некаторыя іншыя карысныя кнігі на жамойцкай мове, на якой народ слухае пропаведзі ў касьцёлах і спавядаецца ў гэтай губэрні, навучаньне ў пачатковых вучэльнях жамойцкай грамаце варта дазволіць, выкладаньне ж польскай мовы, на якой гавораць абшарнікі і чыноўнікі, у гэтыя вучэльні ня ўводзіць, пакінуўшы яе толькі ў гімназіях і прагімназіях. У губэрнях жа Віленскай, Гарадзенскай і Менскай вялікая частка сельскага насельніцтва размаўляе беларускай гаворкай, таму і народныя вучэльні ў гэтых мясцовасьцях маюць быць чыста расейскімі. {{Канец цытаты}} {{Падвойная выява|справа|Программа преподавания жмудского языка в Поневежской учительской семинарии (1893).jpg|107|Программа жмудско-литовского языка (1893).jpg|107|Праграмы выкладаньня летувіскай мовы ў [[Панявеж|Панявескай]] настаўніцкай сэмінарыі: {{мова-ru|«Программа преподавания жмудского языка»|скарочана}} (налева), {{мова-ru|«Программа жмудско-литовского языка»|скарочана}} (направа)}} Як прызнае сучасны летувіскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дарыюс Сталюнас||lt|Darius Staliūnas}}, яшчэ ў 1860-я гады «''…больш звыклымі для расейскай бюракратыі заставаліся іншыя [замест „літоўцаў“] паняцьці — „самагіцкае племя“, „жамойць“ або „жмудзіны“, „жамойцкі народ“, а мова — „жамоцкая“ або „самагіцкая“''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Хотя собственно термин „литовцы“ употреблялся довольно часто, более привычными для российской бюрократии оставались другие понятия — „самогитское племя“, „жмудь“ или „жмудины“, „жмудский народ“, а язык — „жмудский“ или „самогитский“»|скарочана}}}}<ref name="Stalunas-2005"/>. {{Падвойная выява|справа|Žiamaytiszki (1879).jpg|107|Lietuwiszki (1879).jpg|107|Слоўнікі месяцаў з кніг, выдадзеных у 1879 годзе: апошняе ўласнае азначэньне жамойцкай мовы (налева) і новае яе азначэньне ўжо як летувіскай (направа)}} Па здушэньні паўстаньня расейскія ўлады пачалі актыўна падтрымліваць [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскі нацыянальны рух]] (усе дзеячы якога паходзілі з Жамойці, прытым у яе цяперашніх афіцыйных летувіскіх межах<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 124.</ref>) у супрацьвагу моцным пазыцыям польскага руху за адраджэньне Рэчы Паспалітай<ref name="Arlou-2012-348"/>. Імпэрскі ўрад пачаў заахвочваць жамойцкія (летувіскія) асьвету і друк<ref name="Katlarcuk-2003"/>, жамойцкую (летувіскую) мову зрабілі мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Гэтую мову таксама выкладалі ў [[Сейны|Сейненскай]] і [[Сувалкі|Сувалкаўскай]] гімназіях. Акруговы інспэктар Мікалай Новікаў, які займаўся ўладкаваньнем школаў у Ковенскай губэрні, 25 жніўня 1864 году пісаў папячыцелю Віленскай навучальнай акругі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Карнілаў|Івану Карнілаву|ru|Корнилов, Иван Петрович}}: «''Гэтая сумесь гаворкі дае надзею на магчымасьць стварыць на развалінах розных гаворак расейскую і жамойцкую мовы''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Эта смесь говора дает надежду на возможность создать на развалинах разных говоров русский и жмудский языки»|скарочана}}}}, а 11 верасьня таго ж году — «''Дазволю сабе ня першы раз паўтарыць, што сапраўдны стан літоўскай мовы ў Ковенскай губэрні дапускае магчымасьць і ўзнавіць яе з развалінаў, і на гэтых развалінах стварыць хоць-якую іншую мову''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Позволю себе не в первый раз повторить, что настоящее состояние литовского языка в Ковенской губернии допускает возможность и воссоздать его из развалин, и на этих развалинах создать какой угодно другой язык»|скарочана}}}}. 7 лютага 1869 году віленскі архіяпіскап {{Артыкул у іншым разьдзеле|Макары (Булгакаў)||ru|Макарий (Булгаков)}} пісаў да обэр-пракурора [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі]] ([[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]]) «''Адны мы, расейцы, мусім клапаціцца не пра тое, каб русіфікаваць літоўцаў, а пра тое, каб захаваць і распрацоўваць іх мову, даць ім граматыку і слоўнік іх мовы і праз тое спрыяць падтрыманьню іх нацыянальнасьці…''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Одни мы, русские, должны заботиться не о том, чтобы обрусить литовцев, а о том, чтобы сохранить и разрабатывать их язык, дать им грамматику и словарь их языка и чрез то содействовать поддержанию их национальности…»|скарочана}}}}<ref name="Stalunas-2005"/>. У 1881 годзе на старонках афіцыйнага часопіса Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі зазначалася: «''Зрэшты, варта заўважыць, што назвы „жмудзіны“ і „ліцьвіны“ (літоўцы) у лінгвістычна-этнаграфічным сэнсе далёка не супадаюць зь іх гістарычным значэньнем і зь іх папулярным ужываньнем у цяперашні час. Шмат хто называе „жмудзінамі“ ўсіх сапраўдных літоўцаў, у супрацьлегласьць „ліцьвінаў“, гэта значыць людзям не літоўскага{{Заўвага|Тут — у сэнсе „летувіскага“}}, але славянскага этнаграфічнага паходжаньня, якія жывуць у Літве, альбо ў супрацьлегласьць „ліцьвінаў“ як наогул жыхарам гістарычнай Літвы без адрозьненьня іх паходжаньня. Пры такім поглядзе замест назвы „літоўская мова“ ўжываюць „жамойцкая мова“''»<ref>Журнал Министерства народного просвещения. Том 218 (1881). [https://books.google.by/books?id=-BkFAAAAYAAJ&pg=RA3-PA299&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj0r-DJicLzAhWdQvEDHUzGBMI4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 299].</ref>{{Заўвага|Захаваліся іншыя сьведчаньні традыцыйнага ўспрыманьня шырокімі масамі насельніцтва колішняй Рэчы Паспалітай усяго беларускага як «літоўскага», а ўсяго летувіскага — як «жамойцкага»: народжаны ў Полацку {{Артыкул у іншым разьдзеле|Каятан Касовіч||be|Каэтан Андрэевіч Касовіч}} у часе свайго навучаньня ў Пецярбургу заявіў у маскоўскай газэце «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Молва (газэта, 1831—1836)|Молва|ru|Молва (газета, 1831—1836)}}» (1835 год), што «''беларуская гаворка зусім не літоўская, як многія памылкова сьцьвярджаюць''»<ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 69.</ref> (а таксама заяўляў, што пісьмовая беларуская мова XVI стагодзьдзя напраўду ёсьць «''польскай мовай з расейскімі формамі''», а беларускую мову яго часу «''толькі польскае вымаўленьне і польскія абароты перашкаджаюць зрабіць той жа мовай, якой гавораць маскоўскія сяляне''»<ref>Букчин С. В. Народ, издревле нам родной. Русские писатели и Белоруссия. — Минск, 2003. С. 167.</ref>); у 4-м томе часопісу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Biblioteka Warszawska||pl|Biblioteka Warszawska}} за 1848 год зазначалася, што «''…палякі звычайна называюць беларускую (крывіцкую) мову літоўскай, а літоўскую — жамойцкай''» ({{мова-pl|«…Polacy język biało-ruski (krzywicki) powszechnie nazywają litewskim, a litewski żmudzkim»|скарочана}})<ref>Biblioteka Warszawska. T. 4, 1848. [https://books.google.by/books?id=dm5lAAAAcAAJ&pg=PA435&dq=powszechnie+nazywaj%C4%85+litewskim,+a+litewski+%C5%BCmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiVhrLjkN70AhXB8rsIHZLnCOgQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=powszechnie%20nazywaj%C4%85%20litewskim%2C%20a%20litewski%20%C5%BCmudzkim&f=false S. 435].</ref>; францускі географ і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элізэ Рэклю||en|Élisée Reclus}} ў 5-м томе сваёй працы «Зямля і людзі» (1881 год, перавыдаваўся па-расейску ў 1883 і 1898 гадох) зазначаў, што «''…нават цяпер яшчэ ў Польшчы, як і ў Расеі, „ліцьвінамі“ звычайна называюць беларускіх славянаў былой палітычнай Літвы, тады як літоўцам ва ўласным сэнсе даюць назву „жамойтаў“ альбо „жмудзінаў“''» ({{мова-ru|«…даже теперь еще в Польше, как и в России, „литвинами“ обыкновенно называют белорусских славян бывшей политической Литвы, тогда как литовцам в собственном смысле дают название „жмудов“ или „жмудинов“»|скарочана}})<ref>Реклю Э. Земля и люди. Т. 5, вып. 2. — СПб., 1883. [https://books.google.by/books?id=RCs5AQAAMAAJ&pg=PA124&dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiH4dHc9OT8AhXEyKQKHb_HAZAQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 124].</ref>; {{Артыкул у іншым разьдзеле|Энцыкляпэдыя Брытаніка||en|Encyclopædia Britannica}} ў 1882<ref>The Encyclopædia Britannica. Vol. XIV. — Philadelphia, 1882. [https://books.google.by/books?id=xT5IPDMtSJYC&pg=PA708&dq=%22the+name+of+Jmud+being%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjA-qDRi9_0AhVog_0HHQX-Cp8Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=%22the%20name%20of%20Jmud%20being%22&f=false P. 708].</ref>, 1891, 1907 і 1911 гадох сьведчыла, што «''у Расеі ўсё беларускае насельніцтва былога Вялікага Княства Літоўскага звычайна называюць літоўцамі, тады як літоўцаў ва ўласным сэнсе — жамойтамі''» ({{мова-en|In Russia, all the White Russian population of the former Polish Lithuania are usually considered Lithuanians, the name of Zhmud being restricted to Lithuanians proper|скарочана}})<ref>The Encyclopædia Britannica. Vol. XVI. — New York, 1911. [https://books.google.by/books?id=N2gNAQAAMAAJ&pg=PA790&dq=%22zhmud%22+britannica&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwinpbfD_d70AhUMh_0HHc82AwwQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=%22zhmud%22%20britannica&f=false P. 790].</ref>; заснавальнік сучаснай францускай школы геаграфіі і геапалітыкі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Поль Відаль дэ ля Бляш||en|Paul Vidal de La Blache}} зазначаў у сваёй кнізе (1894 год), што «''…і сёння расейцы і палякі называюць беларусаў гэтай краіны [Белай Русі] літоўцамі, а літоўцаў жамойтамі''» ({{мова-fr|«Après l'union, le nom de Lithuanie ne fut donné qu'à la partie peuplée de Lithuaniens et à la Russie Blanche; aujourd'hui encore, les Russes et les Polonais qualifient de Lithuaniens les Blancs-Russiens de ce pays, et de Jmoudes les Lithuaniens»|скарочана}})<ref>Paul Vidal de La Blache. Cours de géographie à l’usage de l’enseignement secondaire. — Paris, 1894. [https://books.google.by/books?id=09GzvLRnegEC&pg=PA469&dq=jmoudes&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj15czI7cn5AhUthP0HHeWVATIQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=jmoudes&f=false P. 469].</ref>}}. У 1885 годзе ў расейскай прэсе асьвятлялася наведваньне летувіскіх вучэльняў Ковенскай губэрні генэрал-губэрнатарам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Каханаў|Іванам Каханавам|ru|Каханов, Иван Семёнович}}, калі той заахвочваў мясцовае насельніцта да летувіскай (жамойцкай) мовы, у тым ліку загадаў хлопчыку чытаць малітву «Ойча наш» па-летувіску: «''ты ліцьвін, дык навошта молісься па-польску, а не на сваёй мове?''» ({{мова-ru|«ты литвин, так зачем же молишься по-польски, а не на своем языке?»|скарочана}})<ref>Каблиц И. И. Интеллигенция и народ в общественной жизни России. — СПб., 1886. [https://books.google.by/books?id=VqkKAAAAIAAJ&pg=PP3&dq=%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8A+%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96%D1%8F+%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi9vc7jjo70AhXARPEDHdjOC58Q6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&f=false С. 224].</ref>. Урэшце, у 1888 годзе начальнік [[Віленскі цэнтральны архіў старажытных актаў|Віленскага цэнтральнага архіву старажытных актаў]] [[латыш]] з паходжаньня [[Іван Спрогіс]], які разам зь сям’ёй дзеля паляпшэньня сацыяльнага становішча зьмяніў [[Лютэранства|лютэранскую веру]] на [[Расейская праваслаўная царква|маскоўскую]] Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (сярод іншага, гэты дзяяч спрабаваў сьцьвярджаць «расейскі» характар Вялікага Княства Літоўскага, азначаў беларускую газэту [[Наша Ніва]] як «''вядомае сэпаратысцкае выданьне, якое выдаецца за польскія грошы з мэтай убіць клін паміж беларусамі і [[расейцы|вялікарусамі]] паводле прыкладу ўкраінцаў''», беларускую мову лічыў «сапсаванай вэрсіяй» [[Расейская мова|расейскай]] і, увогуле, актыўна займаўся антыбеларускай прапагандай на карысьць «вялікай расейскай нацыі»<ref>Ціхаміраў А. Іван (Яніс) Спрогіс і беларускасць // Латыши и белорусы вместе сквозь века: сб. науч. ст. Вып. 5, 2016. С. 9—18.</ref>), зрабіў наступную заяву ў выдадзеным пры падтрымцы расейскіх ўладаў «Геаграфічным слоўніку даўняй Жамойцкай зямлі XVI стагодзьдзя»: «''У гэтым пункце лічу неабходным зрабіць заўвагу, што ўжываныя ў цяперашні час некаторымі пісьменьнікамі і навукоўцамі выразы пра мову літоўцаў „літоўская мова“, „жамойцкая мова“ як штосьці адзін ад аднаго аддаленае і ці ледзь не супрацьлеглае, ня маюць для сябе апраўданьня ў апісаных мною юрыдычных актах XVI стагодзьдзя. Існавала Жамойцкая зямля (таксама — Жамойцкае княства, Жамойць), але не існавала жамойцкай або жмудзкай мовы. Для ўсіх літоўцаў, як бы не называлася займаная імі мясцовасьць (у тым ліку на першым пляне Жамойцкая зямля), была адна мова — літоўская''»<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. С. VII.</ref>{{Заўвага|Адно зь сьведчаньняў (1876 год), як прапаганда летувізацыі пакрысе зьмяняла традыцыйныя ўяўленьні пра Жамойць і жамойтаў: «''Насельніцтва [Ковенскай] губэрні… нельга назваць шчыльным… рэдка дзе трапляецца такая колькасьць аднасельцаў, як тут… і няма такога пустыннага месца, на якім бы ня трапілася на вочы гэтак званая „кутніцкая хата“… Жыве ў гэтых хатках — голь перакатная, бяднота нясходная… пралетарыят мясцовага, найніжэйшай клясы насельніцтва — з жмудзінаў. Бруд, у якім жывуць гэтыя няшчасныя сем’і, цяжкасьці, якія яны пераносяць — цяжка ўявіць… Гэтая горкая галеча часта нараджае крадзёж і асабліва тут пашыраны крадзёж коней. Большую частку насельніцтва губэрні, галоўным парадкам, у вёсках — складае кляса земляробаў-жмудзінаў <…>. Скажу яшчэ некалькі словаў пра ўскраіну, якую прывыклі называць Жмудзю… [адзін знаёмы чалавек], які шмат займаўся мінулым сваёй радзімы… даў мне зразумець, што „Жмудзі“ ніколі не існавала і не існуе. Што вядомую частку Ковенскай губэрні, паветы: Расенскі, Шавельскі, Цельшаўскі, Ковенскі і частку Вількамірскага і Панявескага — абсалютна памылкова называюць Жмудзю, а яе насельнікаў жмудзінамі, што гэта толькі перакручаная мянушка; ён горача бараніў сваё права называцца „Літоўцам“, права сваёй радзімы — быць часткай старажытнай Літвы… ён даводзіў горача, лягічна і трывала, што рашуча завабіў мяне, так сказаць у свой лягер і я гатовы верыць, што Жамойць — гэта старажытная Літва; што жамойцкая мова — літоўская… Падобна таму, як Расея падзяляецца на Вялікую і Малую, казаў мой знаёмы, — Літва ракой Нявежай падзялялася на ўзвышаную і нізінную; першая называецца па-літоўску „Аўкшта Летува“, другая „Жэма Летува“. Пазьней замест „Жэма“ сталі пісаць „Жамойць“ потым „Жмуйдзь“ і ўрэшце „Жмудзь“, якая ў існасьці ёсьць нічым іншым, як былой „Жэма Летува“''»<ref>Журнал охоты. № 5, 1876. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_60000300957?page=31&rotate=0&theme=white С. 27—28].</ref>}}. Разам з тым, перапіс 1897 году засьведчыў дамінаваньне менавіта жамойцкай (а не летувіскай) самаідэнтыфікацыі сярод найменш уразьлівай да расейскай прапаганды (за іншыя малаадукаваныя [[Стан (сацыяльная група)|станы]]) [[Балтыйскія мовы|балтамоўнай]] «патомнай шляхты»{{Заўвага|У гэты стан трапілі толькі прызнаныя ўладамі Расейскай імпэрыі {{мова-ru|«потомственные дворяне»|скарочана}} — звычайна найбольш заможная частка шляхты колішняга ВКЛ}} колішняга Вялікага Княства Літоўскага: калі жамойцкую мову як [[Родная мова|родную]] вызначыла 28&nbsp;895 чалавек (9,38% ад усёй «патомнай шляхты» колішняга ВКЛ), то летувіскую («літоўскую») — толькі 10&nbsp;302 чалавекі (3,34%){{Заўвага|Тым часам сярод сялянаў, наадварот, расейскі перапіс сьцьвярджаў дамінаваньне летувіскай самаідэнтыфікацыі: 1&nbsp;121&nbsp;735 чалавек (13,99% ад усяго насельніцтва колішняга ВКЛ) з роднай летувіскай мовай супраць 385&nbsp;269 чалавек (4,81%) з роднай жамойцкай мовай}}<ref>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/1Jb-GJzQh0f34gr3srHC35HUNWCyHvk7nNYn24Ki6U_w/edit?fbclid=IwAR2CZ4MnUVUJfnNOTzXW-MTb4IhCI2nC6Jru2-nftVh4q9pTAcwvPtHLf14&pli=1#gid=937724962 Табліца з вынікамі перапісу 1897 году для колішняга Вялікага Княства Літоўскага]</ref><ref>Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года / Изд. Центр. Стат. комитетом М-ва вн. дел; Под ред. Н. А. Тройницкого. — [СПб.], 1897—1905.</ref>. Як прызнае летувіскі этноляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пятрас Кальнюс||lt|Petras Kalnius}}, у афіцыйных дакумэнтах Расейскай імпэрыі азначэньне жамойцкай мовы ў якасьці «літоўскай» ({{мова-ru|«литовский язык»|скарочана}}) — як і само паняцьце «літоўскі народ» ({{мова-ru|«литовский народ»|скарочана}}) датычна летувісаў Віленскай і Ковенскай губэрняў — пачало дамінаваць толькі ў 1890—1900-я гады<ref>Kalnius P. Žemaičių etniškumo sampratos XIX a. šaltiniuose. 2. Nuo žemaičių kultūrinio sąjūdžio iki XIX a. pab // Liaudies kultūra. 2 (131), 2010. P. 22.</ref>. === Атаясамліваньне ўсяго літоўскага вынятна з жамойцкім === {{Асноўны артыкул|Аўкштайты|Русіфікацыя Беларусі}} [[Файл:Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1877-83, 1901-14).jpg|значак|Выдадзеная ў Расейскай імпэрыі летувіскамоўная паштоўка з рэпрадукцыяй малюнка [[Высокае|Высокага]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] (аўтар малюнка — [[Напалеон Орда]]) і подпісам: {{мова-lt|Augštaičai, Gardino gubernijoje|скарочана}}. Падобныя летувіскія паштоўкі выйшлі з краявідамі [[:Файл:Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1909) (2).jpg|Наваградку]], [[:Файл:Kreŭski zamak. Крэўскі замак (1907) (2).jpg|Крэва]], [[:Файл:Lida. Ліда (N. Orda, 1877, 1901-14).jpg|Ліды]], [[:Файл:Gieranionski zamak. Геранёнскі замак (N. Orda, 1877, 1906).jpg|Геранёнаў]]]] Як адзначае гісторык [[Павал Церашковіч]], тэрмін [[Ліцьвіны|«ліцьвіны» («літоўцы»)]] у дачыненьні да беларусаў зьнікае з афіцыйных дакумэнтаў і статыстыкі Расейскай імпэрыі па 1860-х гадох, чаму папераджала адпаведная інструкцыя, надрукаваная ў 1863 годзе ў часопісе «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Вестник Юго-Западной и Западной России||ru|Вестник Юго-Западной и Западной России}}»{{Заўвага|{{мова-ru|«К ней [Беларуси] обыкновенно относят только Могилевскую и Витебскую губернии, а всему остальному дают название Литвы, <…> в Минской же губернии, Виленской и Гродненской — простой народ — белорусы. Поэтому и слово Литва должно даваться не всему Западному краю, а только той его местности, где действительно сплошная масса литовского населения»|скарочана}}}}<ref>Терешкович П. В. Этническая история Беларуси XIX — начала XX в. — Минск, 2004. С. 79.</ref>. У 1864 годзе нямецкі этнограф і палкоўнік арміі Расейскай імпэрыі [[Радэрык фон Эркерт]], які не прызнаваў беларусаў асобнай народнасьцю і па здушэньні [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] на заказ расейскіх уладаў дасьледаваў [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыя беларусаў]]<ref>[[Сяргей Токць|Токць С.]] Беларуская вёска на мяжы эпох. Змены этнічнай самасвядомасці сялянства ва ўмовах распаду традыцыйнага аграрнага грамадства (па матэрыялах Гарадзеншчыны 19 — першай трэці 20 ст.). — {{Горадня (Гродна)}}: ГрДУ, 2003. С. 27.</ref>, пакінуў наступнае афіцыйнае патрабаваньне да вызначэньня праваслаўных ліцьвінаў<ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 71.</ref>: «''Усе славянскія жыхары праваслаўнай веры мусяць лічыцца рускімі [расейцамі]''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Все славянские обитатели православного исповедания должны считаться русскими»|скарочана}}}}<ref>Эркерт Р. Взгляд на историю и этнографию западных губерний России. — СПб., 1864. С. 6.</ref>. Выдадзеная ў 1869 годзе кніга «Апошняе слова пра польскае пытаньне ў Расеі», якая апісвала захады дзеля [[Русіфікацыя|абмаскаленьня]] колішняга Вялікага Княства Літоўскага, вызначала ў «[[Паўночна-Заходні край|Заходнім краі]]» наступныя тры «народнасьці»: жмудзінаў, якіх прапаноўвалася ніяк не русіфікаваць і ўсяляк падтрымліваць («''калі яны пачнуць паважаць расейцаў, яны стануць цалкам адданымі нам і мы ўсё наступнае стагодзьдзе можам быць пэўнымі ў іх адданасьці''»); беларусаў, якія «''людзі чыста расейскія, але… стаяць на найніжэйшай ступені разьвіцьця, таму ў палітычных дачыненьнях абсалютна нікчэмныя; яны будуць рабіць тое, што прымусяць абставіны''»; трэцяя жа «народнасьць» у кнізе не называлася паводле імя, адзначалася толькі, што яна насяляе Гарадзенскую, большую частку Віленскай і Менскай губэрняў{{Заўвага|Тым часам у запісцы пачатку XIX ст. (з архіву канцылярыі вайсковага міністэрства Расейскай імпэрыі) адзначалася, што «''[[Віленская губэрня|Віленская]] і [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенская]] губэрні паводле аднапляменства жыхароў, паводле адзінства мовы і веры больш за іншыя ўхіляюцца ад збліжэньня з Расеяй, у губэрнях Беларускіх, асабліва ў [[Віцебская губэрня|Віцебскай]], норавы пачынаюць зьмяняцца, чаму і можна спадзявацца, што тыя і зусім [[Русіфікацыя Беларусі|абмаскаляцца]]''»<ref>Філатава А. [http://www.belhistory.eu/category/2000-t-7-ssh-1/ Нацыянальнае пытанне і палітыка царскага ўраду ў Беларусі (канец XVIII — першая палова ХIХ ст.)] // Беларускі Гістарычны Агляд. Т. 7, Сш. 1, 2000.</ref>}} і што, калі жмудзінаў і беларусаў можна прывязаць да Расеі, то гэтая трэцяя «народнасьць» ёсьць напраўду вельмі небясьпечнай праз сваю гістарычную варожасьць да «[[Маскаль|маскалёў]]»<ref>Отечественныя записки. Т. 192. — СПб., 1870. С. [https://books.google.by/books?id=xFcFAAAAQAAJ&pg=RA1-PA53&dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B+%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwju35v3ueL5AhVInf0HHYRfAW4Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B%20%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D1%8B&f=false 53]—54</ref>. Яшчэ ў 1863 годзе Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў на сродкі Віленскай навучальнай акругі вялікім накладам надрукаваў [[Рассказы на белорусском наречии (1863)|«Рассказы на белорусском наречии»]]<ref>[[Алег Латышонак|Латышонак А.]] [https://web.archive.org/web/20220326050408/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/lat902ec.html?OpenDocument Гутарка «царкоўнага старасты Янкі» з «Яськам гаспадаром з-пад Вільні»] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 9 (2), 2004. С. 196—212.</ref> (выдавалася за зборнік ананімных «народных» твораў) — кнігу да чытаньня ў [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]], дзе гістарычным ліцьвінам навязваўся ідэалягічны штамп расейскага [[імпэрыялізм]]у дзеля абгрунтаваньня прынцыпаў [[Русіфікацыя Беларусі|іх русіфікацыі]] і асыміляцыі<ref name="Chaustovic-2001-11">Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 11.</ref>: у першым творы «Кто булы наши найдавнійшіи диды и якая их була доля до уніи?» аўтар (відаць, [[Міхаіл Каяловіч]]<ref name="Chaustovic-2001-9">Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 9.</ref>) апавядае пра «літоўскую заваёву Беларусі», называючы «ліцьвінамі» [[Летувісы|летувісаў]]<ref name="Tokc-2006">[[Сяргей Токць|Токць С.]] Абуджэнне заходнерусізму ў інтэграцыйным канструктывізме А. Бендзіна // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Т. 13, сш. 2 (снежань 2006). С. 388—419.</ref>, у другім творы праводзіцца думка, што «''нашы дзяды былі рускімі, але сталі над імі панаваць літоўцы (то бок [[Аўкштайты|літоўцы]] і жмудзіны{{Заўвага|„''Наши отцы и дзяды были Русскиe; тольки не завсегды над ими пановали свои родные Русские князя. Упярод над ими пановали Русские князи, потом стали пановаць над ими князя Литовцев т. е. князя, тых самых Литовцев и Жмудзинов, што живуць з нами''“}}) і палякі ды прымусілі прыняць унію, каб ператварыць нас у палякаў і католікаў''»<ref name="Chaustovic-2001-9"/>, трэці твор «Великая помылка наших белорусов» заканчваецца заклікам, што «''Русскими, а не Поляками мы повинны называтца''»<ref name="Chaustovic-2001-10">Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 10.</ref>, у чацьвертым творы прапагандуецца навучаньне дзяцей у расейскіх школах<ref name="Chaustovic-2001-11"/>. Выдадзены ў 1870 годзе ў [[Санкт-Пецярбург]]у [[Слоўнік Насовіча|«Словарь белорусского наречия»]], на рэдагаваньне якога з боку Расейскай акадэміі навук супраць волі аўтара зьвяртаў увагу гісторык і мовазнаўца [[Ян Станкевіч]] на падставе апублікаваных у 1928 годзе асабістых сшыткаў [[Іван Насовіч|Івана Насовіча]]<ref>[[Веда (часопіс)|Веда]]. № 2, 1952. С. 53—54.</ref>, падае да беларускага слова «литвин» расейскі адпаведнік «литовец», сьледам падаецца слова «[[Ліцьвякі (неадназначнасьць)|литвяк]]», якому даецца расейскае тлумачэньне «тоже, что литвин» і прыклад ужываньня «''литвяки по нашему не говоруць''»<ref>Носович И. Словарь белорусского наречия. — СПб., 1870. С. 269.</ref>. У 1886 годзе латыска-летувіскі этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эдуард Вольтэр||be|Эдуард Аляксандравіч Вольтэр}}, які карыстаўся падтрымкай [[Расейскае геаграфічнае таварыства|Расейскага геаграфічнага таварыства]], дадаткова — для [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] — паўтарыў афіцыйную вымогу пры зьбіраньні статыстычных зьвестак азначаць «ліцьвінамі» летувісаў, а не беларусаў{{Заўвага|{{мова-ru|«При собирании статистических сведений часто смешиваются понятия Литвин, Литва в историко-географическом значении с литвою этнографической. Литвином считаться должен тот, кто в домашнем быту говорит по литовски <…> В настоящее время сведения, относительно принятых в войска по рубрике «по происхождению», должны считаться сомнительными оттого, что очень много литвинов значится в уездах — где их теперь, как по литовски говорящих, вовсе нет; а наоборот, в тех уездах, где ныне еще говорят по литовски, по статистическим таблицам принятых литовцев в войска показано сравнительно мало. В Вилейском и Дисненском уездах о литовцах не может быть и речи…»|скарочана}}}}<ref>Вольтер Э. Об изучении литовского языка и племени // Памятная книжка Виленской губернии на 1887 год. — Вильна, 1886. С. 133.</ref>. На мэтанакіраванае зьнішчэньне расейскімі ўладамі ў народнай сьвядомасьці гістарычнага сэнсу «літоўскасьці» (г. зн. азначэньня сябе ліцьвінамі беларускамоўным сялянствам «[[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]]»), што беспасярэдне спрыяла атаясамліваньню гістарычнай Літвы з навачаснай Летувой, зьвяртае ўвагу амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]<ref>[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20220503112024/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1202ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну. Працяг] // [[Дзеяслоў]]. № 12, 2004.</ref>. [[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія [[Беларуская мова|беларускія]] школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]] Замацаваньне ў другой палове XIX ст. у афіцыйнай расейскай навуцы, ідэалёгіі і прэсе тэрміна «літоўцы» («ліцьвіны») вынятна за жамойцкім насельніцтвам прывяло да таго, што шляхта колішняга Вялікага Княства Літоўскага дзеля вонкавых дачыненьняў з расейскімі ўладамі пачала часьцей карыстацца тэрмінам «палякі», які ад пачатку быў палітонімам і зьвязваўся з ідэяй адраджэньня «Польшчы» — былой [[Канфэдэрацыя|канфэдэрацыйнай]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>[[Аляксандар Смалянчук|Смалянчук А.]] Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 — люты 1917 г. — СПб., 2004. С. 115—124.</ref>, хоць у прыватных зносінах паміж сабой і з уласна [[палякі|этнічнымі палякамі]] («караняжамі») выкарыстоўвала паралельна і тэрмін «ліцьвіны» («літоўцы»), а балтамоўнае насельніцтва працягвала традыцыйна называць «жамойтамі»{{Заўвага|Напрыклад, гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Яўстах Іваноўскі||pl|Eustachy Iwanowski}} ў 1861 годзе пісаў, што [[ліцьвіны]] ўжываюць наступныя назвы да жамойтаў: ''[[Жмогусы|Zmogosy]], Zmujdziaki, Żmudź, Żmudzin''<ref>Iwanowski E. (Eu…… Heleniusz) Wspomnienia narodowe. — Paryż, 1861. [https://books.google.by/books?id=KNYRAAAAYAAJ&pg=PA491&dq=Zmogosy,+Zmujdziaki,+%C5%BBmud%C5%BA,+%C5%BBmudzin&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv8obs1Y70AhW_Q_EDHUkUAAcQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=Zmogosy%2C%20Zmujdziaki%2C%20%C5%BBmud%C5%BA%2C%20%C5%BBmudzin&f=false S. 491].</ref>. Таксама францускі географ і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элізэ Рэклю||en|Élisée Reclus}} ў 5-м томе сваёй працы «Зямля і людзі» (1881 год) засьведчыў, што ў той час у Польшчы і Расеі ліцьвінамі ўсё яшчэ традыцыйна называлі [[беларусы|беларусаў]], тады як летувісаў — жамойтамі<ref>Reclus E. The universal geography: earth and its inhabitants. Vol. 5. — London, 1881. P. 256.</ref>: «''…нават цяпер яшчэ ў Польшчы, як і ў Расеі, „ліцьвінамі“ звычайна называюць беларускіх славянаў былой палітычнай Літвы, тады як літоўцам ва ўласным сэнсе даюць назву „жамойтаў“ альбо „жмудзінаў“''» («''…даже теперь еще в Польше, как и в России, „литвинами“ обыкновенно называют белорусских славян бывшей политической Литвы, тогда как литовцам в собственном смысле дают название „жмудов“ или „жмудинов“''»)<ref>Реклю Э. Земля и люди. Т. 5, вып. 2. — СПб., 1883. [https://books.google.by/books?id=bVQNAQAAMAAJ&pg=PA124&dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjJ8eDcjNz0AhX0QvEDHZlqDAsQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 124].</ref>}}. Непрыняцьце новага значэньня тэрміна «літоўцы» прывяло да ўзьнікненьня ў канцы XIX — пачатку XX ст. і пэўнага пашырэньня сярод літоўскай шляхты (асабліва ў этнакантактавай зоне — у Віленскай губэрні, памежнай з асноўным масівам балтамоўнага насельніцтва — Ковенскай губэрняй) тэрміна «младалітоўцы» дзеля пазначэньня балтамоўнага насельніцтва, а дзеля ўласнага самавызначэньня — тэрмінаў «старалітоўцы» («стараліцьвіны»), «гістарычныя літоўцы» («гістарычныя ліцьвіны»), «міцкевічоўцы» (у знак салідарнасьці з тым значэньнем паняцьця «ліцьвіны», якое выкарыстоўваў [[Адам Міцкевіч]] у сваім творы «[[Пан Тадэвуш]]»){{Заўвага|У 1906 годзе ў газэце «[[Kurier Litewski]]» ([[:Файл:Starolitwin - Kuryer Litewski 1906 nr 146 s 1.jpg|№ 146, С. 1]]) зьявіўся артыкул «Мы і літоўцы» ({{мова-pl|My i litwini|скарочана}}), падпісаны крыптонімам «Старалітовец» ({{мова-pl|Starolitwin|скарочана}}), у якім аўтар спрабаваў папулярызаваць тэрмін «старалітоўцы» і прапаноўваў стварыць «Cтаралітоўскую партыю», якая б выяўляла інтарэсы карэннай літоўскай шляхты; тым часам летувіскую інтэлігенцыю (паводле аўтара — у большасьці псэўдаінтэлегінцыю), якая з падачы і пры падтрымцы расейскіх уладаў спрабавала манапалізаваць права на назву «літоўцы» ({{мова-pl|«Szowinizm ten jest owocem szkoły rosyjskiej, której wychowańcami są młodolitwini, mówiący nieraz lepiej po rosyjsku, niż po litewsku»|скарочана}}) прапаноўваў называць «младалітоўцамі» ({{мова-pl|młodolitwini|скарочана}}). Сярод іншага, тэрміналёгію «стараліцоўцаў» і «младалітоўцаў» у 1934 годзе выкарыстоўваў былы прэм’ер-міністар [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] [[Раман Скірмунт]] у сваім артыкуле-нэкралёгу «Панны з Муру» пра [[Канстанцыя Скірмунт|Канстанцыю Скірмунт]] і Юзэфу Куржанеўскую, дзе адзначаў, што захапленьне Канстанцыяй Скірмунт «літваманіяй» не ўлічвала тое, што младалітоўцы звузілі паняцьце [[Літва старажытная|Літвы]] да свайго этнаграфічнага Ковенскага арэалу<ref>Skirmuntt R. [[:Файл:Slowo - 1934, nr 127 Roman Skirmunt - Panie z muru - p 3.jpg|Panie z Muru (III)]] // Słowo. Nr. 127, 1934. S. 3.</ref>}}<ref name="Buchowski-2006-26">Buchowski K. [http://pbc.biaman.pl/Content/2045/litwomani_i_polonizatorzy.pdf Litwomani i polonizatorzy : mity, wzajemne postrzeganie i stereotypy w stosunkach polsko-litewskich w pierwszej połowie XX wieku]. — Białystok, 2006. S. 26.</ref><ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 15.</ref>. [[Файл:Litwa i Białoruś (J. Bazewicz, 1916).jpg|значак|Краіна «[[Літва]] і [[Белая Русь|Беларусь]]» ({{мова-pl|«Litwa i Białoruś»|скарочана}}), асобная ад [[Жамойць|Жамойці]] (''Żmujdź''), 1916 г.]] У 1906 годзе віленскі доктар Людвік Чаркоўскі (1855—1928) засьведчыў, што «[[Старалітва|старалітоўцамі]]» (у адрозьненьні ад [[Летувісы|летувісаў]]-«младалітоўцаў») зноў пачалі называць «[[Тутэйшыя (выраз)|тутэйшых]]» [[Літва|Літвы і Беларусі]] — г. зн. беларускамоўных сялянаў, тым часам некаторыя «літваманы» (якіх яшчэ ў 1859—1860 гадох называлі больш дакладна — «жмудзінафіламі»{{Заўвага|{{мова-pl|«Są u nas pojedyncze, małoznaczące zachcenia raczej, aniżeli usiłowania, aby wyrobić jakąś narodowość żmudzką, oddzielną od polskiej. Sądzę jednak, że z téj strony żadna obawa nie grozi; więcej niżeli tych dziecinnych pretensyi żmujdzinofilów obawiaćby się można wpływu pisarzy, co pisząc po polsku, i dla polskiej publiczności na miano russofilów zarobili sobie»|скарочана}} з подпісам «''Z Litwy''»}}<ref>Roczniki polskie z lat 1857—1861. Т. 4: Rok 1860—1861. — Paryz, 1865. [https://books.google.by/books?id=v7cDAAAAYAAJ&pg=PA273&dq=%C5%BCmujdzinofil%C3%B3w&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjgg73Z8OL5AhWqxgIHHXZeD6QQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q&f=false S. 273].</ref><ref>Czas. Nr. 222, 1859. [https://polona.pl/item/czas-r-12-no-222-28-wrzesnia-1859,Nzk3NTYxMTA/1/#info:search:%C5%BCmudzinofil%C3%B3w S. 1].</ref>) зноў пачалі прапаганду, што тыя беларускамоўныя — гэта «''летувісы бяз мовы''»<ref>Czarkowski L. Ostrzeżenie: w kwestji litewskiej słów kilka. — Wilno, 1906. [https://polona.pl/item/ostrzezenie-w-kwestji-litewskiej-slow-kilka,Njc4NTg3NDE/29/#info:metadata S. 20].</ref>. У студзені 1918 году [[Бэнэдыкт Дыбоўскі]] азначыў тагачасных «літваманаў» жамойцкімі [[Шавінізм|шавіністамі]], адцеміўшы, што «''Вільню і яе ваколіцы сёньня засяляюць палякі-ліцьвіны і беларусы-ліцьвіны''»<ref>Dybowski B. Żmudzini piszący o sobie dla społeczności niemieckiej // Tygodnik Narodowy. Nr. 2, 1918. S. 6.</ref>. У 1915—1917 гадох [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускія арганізацыі]] выступалі за ўтварэньне [[Канфэдэрацыя Вялікага Княства Літоўскага|канфэдэрацыі Вялікага Княства Літоўскага]], прытым рабілі гэта, нягледзячы на пазыцыю [[Летувіская Тарыба|Летувіскай Тарыбы]], якая заявіла прэтэнзіі на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічныя тэрыторыі беларусаў]]. Аднак па абвяшчэньні незалежнасьці Летувы ў хаўрусе зь [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыяй]] (у ліпені 1918 году прапанову ад Тарыбы стаць [[Летува (каралеўства, 1918)|каралём Летувы]] пад імём «Міндаўгаса II» прыняў нямецкі прынц і вайсковец [[Вільгельм Карл фон Урах]], які паходзіў зь [[Вюртэмбэрскі дом|Вюртэмбэрскага дому]] — найбліжэйшых сваякоў [[Раманавы]]х) ідэя беларуска-летувіскай [[Канфэдэрацыя|канфэдэрацыі]] не ўздымалася<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 351—352.</ref>. == Першая Летувіская рэспубліка == === Спроба захопу Вільні === [[Файл:Żmudź (1920).jpg|значак|Жамойць у этнаграфічных межах летувісаў, фрагмэнт мапы былой [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], 1920 г.]] Як зазначае гісторык [[Аляксандар Краўцэвіч]], канчаткова назву «Літва» ў форме «Летува» афіцыйна замацавалі за Жамойцю толькі 16 лютага 1918 году актам аб незалежнасьці [[Летувіская Рэспубліка (1918—1940)|міжваеннай Летувы]], паставіўшы такім спосабам знак роўнасьці паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Летувой<ref name="Kraucevic-1993"/>. Разам з тым, Летувіская дзяржава ня здолела ўлучыць у свой склад сталіцу гістарычнай Літвы [[Вільня|Вільню]] і сталічны [[Віленскі край]] — хоць дзеля гэтага склала з [[Расейская Савецкая Фэдэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|Савецкай Расеяй]] [[Маскоўская дамова (1920)|Маскоўскую дамову]] (узамен на прызнаньне за сабой Вільні летувіскі бок абавязваўся, сярод іншага, спыніць на сваёй тэрыторыі дзейнасьць «антысавецкіх арганізацыяў і груп», у тым ліку органаў [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]) — праз супраціў мясцовых жыхароў, якія ўтварылі [[Сярэдняя Літва|Сярэднюю Літву]] (1920—1922): напярэдадні паўстаньня народжаны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]] выдаў [[Польская мова|па-польску]] адозву да насельніцтва Вільні і Віленшчыны з заклікам «''выгнаць жамойтаў''»<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 35.</ref>{{Заўвага|Люцыян Жалігоўскі і яго паплечнікі лічылі сябе ліцьвінамі і славянамі, а летувісаў адмаўляліся прызнаваць за «літоўцаў» і называлі тое насельніцтва вынятна «жамойтамі» ({{мова-pl|Żmudzini|скарочана}}). У 1943 годзе Люцыян Жалігоўскі пісаў у сваіх успамінах пра выгнаньне зь Вільні адміністрацыі Летувы (1918—1920) і непрыняцьце новага сэнсу «літоўцаў», якія раней лічыліся літоўскай шляхтай «жамойтамі»: «''Напярэдадні маршу на Вільню, у [[Вярэнаў|Вярэнаве]], былі мы ня толькі палякамі — былі і літоўцамі. <…> Мы ўсе апэравалі даўнімі катэгорыямі. Пад словам „літовец“ мы разумелі паняцьце гістарычнай Літвы, Літву вялікіх мэтаў, вялікіх людзей, вялікай ідэі. Мы шанавалі нашыя традыцыі, нават попел Зьніча пад [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Катэдрай]]. Нічога зь мінуўшчыны не пакінула сьледу, новаяўлены „літовец“ выявіўся ворагам… і чакаў прыезду на сталец літоўскі — Гогенцолерна, пад імем — о іронія — [[Міндаўгас II|Міндоўга ІІ]]. <…> Толькі мясцовыя людзі адкідалі ўсё, што звалася „літоўскім“. Ніхто не хацеў чуць пра навуку жамойцкай мовы, ніхто не прызнаваў „літоўскага“ ўрадніка, і ўсякая жанчына не хацела ісьці ў касьцёл, дзе служыў „літоўскі“ ксёндз. Чаму мы, адвечныя насельнікі Літвы, мусілі пазьбягаць той дарагой для нас назвы, а іншыя людзі, што ня маюць зь Літвой нічога супольнага, — называць сябе літоўцамі?»<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 37, 41—42.</ref>.}}. Як падкрэсьліваў Люцыян Жалігоўскі ў сваіх успамінах, «''узьнікла парадаксальная сытуацыя <…> калі Варшава была абароненая і вайна выйграная, то мы, грамадзяне нашай радзімы — Літвы, нават не маглі вярнуцца да дому, у якім асел народ жмудзінскі, пратэжэ немцаў''»<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 33—34.</ref>. Гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Валяр’ян Мэйштовіч||pl|Walerian Meysztowicz}}, сын старшыні Часовай урадавай камісіі Сярэдняй Літвы [[Аляксандар Мэйштовіч|Аляксандра Мэйштовіча]], зазначаў у сваіх успамінах: «''Летувіскі нацыянальны рух зьвярнуўся да спадчыны Вялікага Княства Літоўскага. <…> Нават ня мелі для іх назвы. „Ліцьвіны — казаў пан Міхал Юхневіч — гэта [[Ягайла]], [[Ян Караль Хадкевіч|Хадкевіч]], [[Адам Міцкевіч|Міцкевіч]], [[Юзэф Пілсудзкі|Пілсудзкі]] і я, а вы ёсьць летувісамі“''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Ruch narodowy litewski zgłosił się do dziedzictwa po Wielkim Księstwie Litewskim. <...> Nawet nie mieliśmy dla nich nazwy. „Litwini — mówił pan Michał Juchniewicz — to Jagiełło, Chodkiewicz, Mickiewicz, Piłsudski i ja, a wy to Lietuvisy“»|скарочана}}}}<ref>Meysztowicz W. Gawędy o czasach i ludziach. — Londyn — Łomianki, 2008. S. 26—27.</ref>. === Летувізацыя Ковеншчыны ды іншых мясцовасьцяў === {{Асноўны артыкул|Ляўда}} [[Файл:Lithuanie historique et ennographique (1920).jpg|значак|[[Вялікае Княства Літоўскае|Літва гістарычная]] і Летува («Літва [[Этнаграфія|этнаграфічная]]»). [[Рыга]], 1920 г.]] У 1923 годзе ў [[Ковенскі павет|Ковенскім павеце]] летувісы складалі 56,7%, а ў самой Коўне — толькі 29,9%, палякаў у гэтым месьце было 31,5%, а жыдоў — 31,8%<ref>Starzyński S. Litwa: zarys stosunków gospodarczych. — Warszawa, 1928. S. 12—13.</ref>. Значную частку буйных зямельных уласьнікаў складала шляхта-«старалітоўцы», якія валодалі 26% зямлі ў новай дзяржаве і палітычна арыентаваліся на міжваенную [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскую Рэспубліку]]<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 168.</ref>. 15 лютага 1922 году ўлады Летувы прынялі закон аб зямельнай рэформе: нацыяналізавалася зямля ў супраціўнікаў незалежнасьці Летувы і шляхецкія маёнткі, нададзеныя ўладамі Расейскай імпэрыі з абшару скарбовых зямель, таксама вызначаўся максымум неад’емнай зямлі ў 80 га (з 1929 году — 150 га), што ліквідоўвала (шляхам прымусовай [[Парцэляцыя (эканоміка)|парцэляцыі]]) [[Лятыфундыя|лятыфундыі]], характэрныя раней для жамойцкіх земляў<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 168—169.</ref>. Па [[Вайсковы пераварот у Летуве (1926)|вайсковым перавароце ў Летуве]] (сьнежань 1926 году) у краіне ўсталяваўся [[Аўтарытарызм|аўтарытарны рэжым]] на чале з прэзыдэнтам [[Антанас Сьмятона|Антанасам Сьмятонам]], які працягваў летувізацыю насельніцтва краіны, абмяжоўваў магчымасьці культурнага разьвіцьця на іншых мовах і ставіў перашкоды да заняцьця дзяржаўных пасадаў тым, хто не лічыў сябе летувісамі паводле нацыянальнасьці<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 192—193.</ref>. === Спроба рэтраспэктыўна атаясаміць гістарычных ліцьвінаў зь летувісамі === [[Файл:Летувіскія "рэканструкцыі" арыгінальных "летувіскіх" імёнаў готаў з дынастыі Балтаў (1929).jpg|значак|Прапаганда з боку [[Расейская імпэрыя|расейска]]-летувіскіх і [[Прусія|пруска]]-нямецкіх аўтараў [[Гіпотэза|гіпотэзы]] пра «''перакручваньне старажытных летувіскіх імёнаў''» ([[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]]) з боку [[Славянскія мовы|славянскіх]], [[Лацінская мова|лацінскіх]] і [[Нямецкая мова|нямецкіх]] пісараў разам з адвольнымі тлумачэньнямі [[Гоцкая мова|гоцкіх]] імёнаў і [[Двухасноўнае імя|асноваў]] зь летувіскай мовы прычынілася да выданьня ў 1929 годзе кнігі на ангельскай і летувіскай мовах з псэўданавукова «''адноўленымі''» арыгінальнымі («''летувіскімі''») формамі імёнаў [[Готы|готаў]] з дынастыі [[Балты (дынастыя)|Балтаў]] (т.б. «''не перакручанымі''» лацінскімі, [[Грэцкая мова|грэцкімі]] і нямецкімі аўтарамі<ref>Rackus A. Guthones (the Goths). — Chicago, 1929. P. 36, 38, 42—215.</ref>)]] У сакавіку 1923 году ў час выставы беларускага друку ў Коўне начальнік Дэпартамэнту рэлігіі Летувы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Казімерас Прапаляніс||lt|Kazimieras Prapuolenis}} падараваў [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]] (які знайшоў палітычны прытулак у Летувіскай рэспубліцы па [[Расейская акупацыя Беларусі|акупацыі расейскімі войскамі]] [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]) уніяцкі служэбнік, друкаваны ў [[Супрасьля|Супрасьлі]] ў 1726 годзе. У скуры аправы (пазьнейшай за саму кнігу і нібыта датаванай 1790 годам паводле налепленага на яе подпісу) Ластоўскі знайшоў укладзены туды тэкст каляднай песьні на беларускай мове. Асаблівасьцю гэтай песьні, невядомай зь іншых крыніцаў, ёсьць называньне «ліцьвінамі» асобаў зь летувіскімі імёнамі: «''Енас з Юргасам з пушчаў літвіны нясьлі Хрыстові з салам [[Бацьвіньне|бацьвіны]]''»{{Заўвага|[[Лацінка]]вы арыгінал паводле Ластоўскага: «''Jenas z Jurgasom z puszczow Litwiny nieśli Chrystowi z sałom botwiny''»<ref>Ластоўскі В. Гісторыя Беларускай (Крыўскай) кнігі. — Коўна, 1926. С. 632.</ref>}} (тым часам паводле беларускай народнай песьні, добра вядомай з парыскай лекцыі пра [[Белая Русь|Беларусь]] [[Аляксандар Рыпінскі|Аляксандра Рыпінскага]]<ref>Rypiński A. Białoruś. Kilka słów o poezji prostego ludu tej naszej polskiej prowincji i o jego śpiewie, tańcach, etc. — Paryż, 1840. [https://books.google.by/books?id=xy9PAAAAcAAJ&pg=PA42&dq=%22dwa+litwiny%22&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiNkMLn1fH5AhWpxQIHHYIJAp8Q6AF6BAgGEAI#v=onepage&q&f=false S. 42].</ref>, апісаньня [[Барысаўскі павет|Барысаўскага павету]] [[Яўстах Тышкевіч|Яўстаха Тышкевіча]]<ref>Tyszkiewicz E. Opisanie powiatu borysowskiego pod względem statystycznym, geognostycznym, historycznym, gospodarczym, przemysłowo-handlowym i lekarskim, z dodaniem wiadomości: o obyczajach, spiewach, przysłowiach i ubiorach ludu, gusłach, zabobonach itd. — Wilno, 1847. S. 384.</ref>, [[Слоўнік Насовіча|слоўніка Насовіча]] і зборніка беларускіх песень [[Пётар Бяссонаў|Пятра Бяссонава]] — «''Кузьма и Дземьянъ два Лицвины, принешли горшочекъ боцвиння''»<ref name="Nasovic-1870-31">Носович И. Словарь белорусского наречия. — СПб., 1870. [https://books.google.by/books?id=tRsOdAcJl5MC&pg=PA31&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi1tLettczzAhUkSfEDHd_MCTQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B&f=false С. 31].</ref>, а паводле варыяцыі гэтай жа песьні на [[Пінскі павет|Піншчыне]] — «''два літвіны із [[Дзівін|Дывін]] прынесьлі гаршчык батвін''»<ref>Zienkiewicz R. Piosenki gminne ludu pińskiego. — Kowno, 1851. [https://books.google.by/books?id=4NZbAAAAcAAJ&pg=PA8&dq=%22dwa+Litwiny%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjrr-iq2vH5AhVuhv0HHXouAHUQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=litwiny&f=false S. 8].</ref>). Таго ж году Ластоўскі пад псэўданімам «Юры Верэшчака» надрукаваў знойдзеную песьню з гісторыяй яе зьяўленьня ў часопісе «[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]»<ref>Верэшчака Ю. Старабеларская калядка // Крывіч. № 4, 1923. С. 34—35.</ref>, а пазьней зьмясьціў яе ў сваёй «[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі|Гісторыі беларускай (крыўскай) кнігі]]» (Коўна, 1926 год). Урэшце, у 1926 годзе ў савецкай амбасадзе ў Коўне Ластоўскі прэзэнтаваў канцэпцыю, паводле якой летувісы — гэта нашчадкі гістарычных жамойтаў<ref>«Давялося шмат і шмат працаваць…». З успамінаў беларускага акадэміка Стасіса Матулайціса (1866—1956) / Падрыхтоўка да друку В. Селяніса (Вільня) // Homo Historicus 2019. Гадавiк антрапалагiчнай гiсторыi / пад. рэд. [[Аляксандар Смалянчук|А. Смаленчука]]. — Вiльня: Палітычная сфера, 2019. С. 140—141.</ref>, па чым перабраўся ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Савецкую Беларусь]]. Знойдзеная Ластоўскім песьня трапіла ў некалькі агульных зборнікаў{{Заўвага|Напрыклад, ''Анталогія беларускай паэзіі. Т. 1. — {{Менск (Мн.)}}, 1993. С. 127—129''.}}, аднак, яе крытычны разгляд не рабіўся (хоць аўтэнтычнасьць некаторых іншых песьняў, апублікаваных Ластоўскім, неаднаразова ставілася пад сумнеў<ref>[[Алег Ліцкевіч|Ліцкевіч А.]] [https://web.archive.org/web/20160305070331/http://beldumka.belta.by/isfiles/000167_167773.pdf «Слава Воршы ўжо не горша…»] // [[Беларуская думка]]. № 3, 2009. С. 92—99.</ref>). Тым часам адпаведны фрагмэнт песьні, дзе ліцьвінамі называюць асобаў зь летувіскімі імёнамі, актыўна цытуецца (з азначэньнем самой песьні як «традыцыйнай» і «народнай»): летувіскім гісторыкам, супрацоўнікам [[Інстытут гісторыі Летувы|Інстытуту гісторыі Летувы]] [[Томас Баранаўскас|Томасам Баранаўскасам]] на галоўнай старонцы яго сайту з тэндэнцыйнай крытыкай «[[Ліцьвінства|ліцьвінізму]]»<ref name="Baranauskas">[https://www.litviny.net/ «Ёнас з Юргасам, з пушчы літвіны»] ([https://web.archive.org/web/20221126101643/https://litviny.net/ Архіўная копія])</ref>, беларускім гісторыкам кулінарыі [[Алесь Белы|Алесем Белым]]<ref name="Biely-2021">[https://www.patreon.com/posts/batsvinne-simval-59661281?l=it Бацвінне — гастранамічны сімвал Літвы XVII—XVIII ст.], [[Patreon]], 8 сьнежня 2021 г.</ref><ref>Кухмістр Верашчака. [https://books.google.by/books?id=RQp2DwAAQBAJ&pg=PT41&lpg=PT41&dq=%22%D0%81%D0%BD%D0%B0%D1%81+%D0%B7+%D0%AE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC%22&source=bl&ots=_m-G1MRqF7&sig=ACfU3U2h1T0sznVq3sy-1Yx99c5cuBTv2A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjCxvX11tL5AhVaNewKHbSxBZc4ChDoAXoECAQQAw#v=onepage&q&f=false Літвінская кухня]. — Litres, 2022.</ref>, які ня маючы профільнай адукацыі атрымаў доктарскую ступень (PhD) з гісторыі у [[Клайпеда|Клайпедзкім]] унівэрсытэце і крытыкуецца за сваё агрэсіўнае стаўленьне да [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|Беларускага нацыянальнага адраджэньня]], аўтарам [[Прапаганда ў Беларусі|прапагандысцкага]] рупару [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] «[[СБ. Беларусь сегодня]]» і шэрагу расейскіх шавіністычных сайтаў [[Усевалад Шымаў|Усеваладам Шымавым]]<ref>[https://shimoff.livejournal.com/221913.html Литвинам на заметку], [[LiveJournal]] Усевалада Шымава, 5 верасьня 2013 г.</ref>, а таксама на розных [[Расейскі фашызм|расейскіх шавіністычных]] пляцоўках<ref>[https://ohaben.blogspot.com/2022/09/daylida.html?fbclid=IwAR21ju9CvYu7oA5pApgxnu1ua5emF2szy10kMZIzDlYt9FnlNg3abNgtG_A Тэндэнцыйная спроба расейскай шавіністычнай крытыкі беларускага погляду на гісторыю ВКЛ]{{ref-ru}}, 19 верасьня 2022 г.</ref><ref>[https://vk.com/wall-46503890_144549 К вопросу о том, кто такие «литвины». Белорусская народная колядка начала XVIII века, фрагмент], «Мы патриоты Белой Руси!», 2 сьнежня 2018 г.</ref>. У спробах абгрунтаваць традыцыйны характар гэтай каляднай песьні Томас Баранаўскас і Алесь Белы пашыраюць непраўдзівую інфармацыю, нібы яе «''арыгінал быў надрукаваны ў выд.: Служебник. Супрасль, 1726. (В. Ластоўскі. Гісторыя Беларускай (Крыўскай) кнігі. Коўна. 1926. С. 631—632)''»<ref name="Baranauskas"/><ref name="Biely-2021"/>, хоць у выданьні «Гісторыя Беларускай (Крыўскай) кнігі», на якое даецца спасылка, Вацлаў Ластоўскі сьведчыць пра пазьнейшае ўклейваньне калядкі ў аправу кнігу<ref>Ластоўскі В. Гісторыя Беларускай (Крыўскай) кнігі. — Коўна, 1926. С. 631.</ref>. На красавік 2024 году Алесь Белы выправіў сваё ранейшае сьцьверджаньне пра публікацыю песьні, адзначыўшы, што яна «''цалкам можа быць фальсыфікатам''»<ref name="Biely-2021"/>. === Зварот да жамойцкай ідэнтычнасьці === [[Файл:Polska i Litwa za Władysława Jagiełły (1927).jpg|значак|«Польшча і Літва за [[Ягайла]]м». Мапа з гістарычнага атлясу 1927 г.]] Гісторык [[Уладзімер Аляксеевіч Арлоў|Уладзімер Арлоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў 1930-я гады, калі [[Ліга Нацыяў]] фактычна прызнала адыход Віленшчыны зь Вільняй да [[Заходняя Беларусь|заходнебеларускага абшару]], у летувіскім друку загучалі прапановы зьмяніць назву дзяржавы на [[Жамойць]] — разам зь зьменай [[Герб Летувы|дзяржаўнага гербу]] (варыянту [[Пагоня|Пагоні]]) на жамойцкага «Мядзьведзя»<ref name="Arlou-2012-373">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 373.</ref>. У 1935 годзе прэм’ер-міністар Летувіскай Рэспублікі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Тубаліс||lt|Juozas Tūbelis}} афіцыйна прызнаў не летувіскае (славянскае<ref name="Arlou-2012-373"/>) паходжаньне Пагоні і паведаміў пра тое, што ідзе праца ў стварэньні новага дзяржаўнага гербу. З усяго відаць, гэтую працу спынілі падзеі 1939—1940 гадоў<ref>{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.</ref><ref>Скобла М. [https://web.archive.org/web/20110811153426/http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=872644 Анатоль Цітоў: «Гербу „Пагоня“ — 730 гадоў»], [[Радыё Свабода]], 31 студзеня 2008 г.</ref>. === Супраца з СССР дзеля захопу Вільні === [[Файл:Подписание советско-литовского договора о передаче Литве города Вильно.jpg|значак|Міністар замежных справаў Летувы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Урбшыс||be|Юозас Урбшыс}} падпісвае [[Савецкая-летувіская ўмова аб узаемнай дапамозе|ўмову]] з [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] аб узаемнай дапамозе і перадачы Летуве места [[Вільня|Вільні]], 10 кастрычніка 1939 г.]] З пачаткам [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], як толькі ў выніку супольнай агрэсіі [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] і [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] супраць [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]] савецкія войскі захапілі Вільню, летувіскія дыпляматы ў Маскве зьвярнуліся да савецкіх уладаў з просьбай перадаць места Летуве. 10 кастрычніка 1939 году ўлады Летувы і СССР склалі летувіска-савецкую дамову, згодна зь якой места Вільня зь Віленскай вобласьцю, занятыя савецкімі войскамі, перадаваліся Летуве. Наркам замежных справаў СССР [[Вячаслаў Молатаў]] даў наступнае тлумачэньне: «''Мы ведаем, што большасьць насельніцтва гэтага рэгіёну не летувісы. Але гістарычная мінуўшчына і памкненьні летувіскага народу цесна зьвязаныя зь местам Вільняй, і ўрад СССР палічыў за неабходнае пайсьці насустрач гэтым маральным фактарам''»<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 378—379.</ref>. [[Файл:Пану Сталіну Ёсіфу Вісарыёнавічу ад міністра замежных справаў Летувы (21.12.1939).jpg|значак|Беларускі пераклад<ref>[[Звязда]]. № 295, 1939. С. 4.</ref> тэксту афіцыйнага віншаваньня «''пану [[Сталін]]у <…> глыбокапаважанаму Ёсіфу Вісарыёнавічу''» ад міністра замежных справаў Летувы Ёзаса Ўрбшыса, 21 сьнежня 1939 г.]] 27 кастрычніка летувіскія адборныя войскі ўрачыста ўвайшлі ў Вільню, польскаму ўраду ў выгнаньні летувіскія ўлады заявілі, што ўвесь міжваенны час Вільня з праўнага гледзішча належала Летуве. Паводле кіраўніка новай віленскай адміністрацыі Антанаса Мяркіса, мэтай летувіскіх уладаў стала «''прымусіць усіх думаць, як летувісы''» і «''вывесьці зь Віленскага краю ўсялякі чужынскі элемэнт''»<ref name="Dziejaslou-2004-13">[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20220920170423/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/sna1302ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну. Заканчэньне] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 13, 2004.</ref>. Так, нязгодных мясцовых беларусаў з тэрыторыі незалежнай Летувы дэпартаваў яшчэ савецкі [[НКВД]]<ref name="Arlou-2012-380">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 380.</ref>, а многім беларусам<ref name="Zajkouski-1993-70"/>, палякам і жыдам, нават тым, якія нарадзіліся ў Вільні, летувіскія ўлады адмовілі ў грамадзянстве<ref name="Dziejaslou-2004-13"/>. Далучэньне Вільні да Летувы прывяло да хуткага росту тут летувіскага насельніцтва, якое раней складала толькі 1,5%. 3 этнічна летувіскага абшару ў места ехалі ўраднікі, вайскоўцы, паліцыя, перасялялі сюды работнікаў і сялянаў. Іншамоўных жыхароў, якіх па-ранейшаму была значная большасьць, летувіскія ўлады абвясьцілі колішнімі летувісамі, якіх трэба вярнуць да сваіх «сапраўдных каранёў». Афіцыйная прапаганда сьцьвярджала, што беларускае насельніцтва мусіць дадаць да прозьвішчаў канчаткі «ас», «іс», «ус»{{Заўвага|Напрыклад, гісторыка [[Юры Туронак|Юрыя Туронка]] запісвалі як ''Туронкас'', ''Туронекас'', ''Туронка'', а яго школьны таварыш-летувіс Чайкоўскі атрымаў прозвішча ''Pempe'' ({{мова-lt|чайка|скарочана}})<ref name="ажэмойчваньне">{{Кніга|аўтар = |імя = Юры|прозьвішча = Туронак|частка = |загаловак = За кардонам Бацькаўшчыны: успаміны|арыгінал = |спасылка = |адказны = [[Генадзь Сагановіч|Г. Сагановіч]]|выданьне = |месца = [[Менск]]|выдавецтва = Медысонт|год = 2010|том = |старонкі = 40|старонак = 276|сэрыя = [[Бібліятэка часопіса «Беларускі Гістарычны Агляд»|Бібліятэка ч-су Беларускі гістарычны агляд]]|isbn = 978-985-6887|наклад = }}</ref>}} і вярнуцца да сваёй сапраўднай нацыянальнасьці. Беларусы [[дыскрымінацыя|дыскрымінаваліся]] пры ўладкаваньні на дзяржаўную службу, сярод іх значна павялічылася беспрацоўе. Гэтая палітыка ў існасьці не зьмянілася і па абвяшчэньні ў ліпені 1940 году [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувіскай ССР]]<ref name="Arlou-2012-382">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 382.</ref>. === Супраца з Трэцім Райхам === [[Файл:Biełarusy. Беларусы (1943).jpg|значак|[[Вільня]] — частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі, заселенай беларусамі]]. Зь нямецкага навуковага выданьня «Беларусь: краіна і яе народ» ([[Вена]], 1943 г.)]] З пачаткам [[нямецка-савецкая вайна|нямецкай-савецкай вайны]] ўлады [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] далучылі большую частку Віленшчыны разам зь Вільняй да генэральнай акругі «Летува». У захопленай [[Нацыянал-сацыялізм|нацыстамі]] Эўропе Летува стала адной зь першых краінаў, дзе ў масавым маштабе пачаўся [[Галакост|генацыд жыдоў]]. З дапамогай тысячаў летувіскіх добраахвотнікаў нацысты да канца 1941 году зьнішчылі ў Вільні каля 22 тысячаў жыдоўскага насельніцтва. Урэшце, з 70 тысячаў віленскіх жыдоў жывымі засталіся толькі каля 7 тысячаў<ref name="Arlou-2012-384">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 384.</ref>. Улады Трэцяга Райху дазволілі летувісам стварыць паліцыйныя аддзелы самааховы ''Saugumas'', якія ўзаконілі ў Вільні напады летувісаў на беларускае і польскае насельніцтва. Пад прыкрыцьцём нямецкай улады летувіскія нацыянал-экстрэмісты заклікалі нацыстаў ачысьціць Вільню ад славянамоўнага насельніцтва і былі расчараваныя, калі выявілася, што немцы маюць іншыя пляны. Змаганьне паміж летувіскімі і польскімі вайсковымі фармаваньнямі за Вільню перайшло на ўзровень грамадзянскай вайны мясцовага маштабу. З восені 1943 году падпольная польская [[Армія Краёва]] ў месьце і прылеглых раёнах нападала на падразьдзелы летувіскіх паліцыянтаў і раззбройвала іх. У адказ летувіскія паліцыянты ўчынялі карныя акцыі датычна цывільнага беларускага<ref name="Arlou-2012-383">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 383.</ref> і польскага насельніцтва<ref name="Dziejaslou-2004-13"/>. == СССР == === Савецкая дэнацыяналізацыя і летувізацыя Віленшчыны === [[Файл:Peoples of Eastern Europe by United States Department of State (1943).jpg|значак|Этнаграфічная мапа Ўсходняй Эўропы (Вільня — частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі, заселенай беларусамі]]), складзеная супрацоўнікамі [[Дзяржаўны Дэпартамэнт ЗША|Дзяржаўнага Дэпартамэнту ЗША]] ў 1943 г.]] Па сканчэньні Другой сусьветнай вайны, нягледзячы на меркаваньне віленчукоў і боязьнь летувісаў страціць Вільню праз факты масавай супрацы з нацыстамі, [[Ёсіф Сталін|Сталін]] надумаў пакінуць места за [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувіскай ССР]]<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 385.</ref>. 30 траўня 1945 году, палітбюро ЦК Кампартыі Летувы пастанавіла скіраваць усе сілы рэспублікі на тое, каб выселіць зь Вільні большасьць тытульнага насельніцтва<ref name="Dziejaslou-2004-13"/>. Летувіскі ўрад у асобе міністра асьветы Жугжды не дазволіў адчыніць у Вільні ніводнай беларускай школы, чаго дамагаліся [[Адам Станкевіч]] ды іншыя беларускія дзеячы. Летувіскія ўлады зачынілі [[Віленская беларуская гімназія|беларускую гімназію]] і настаўніцкую сэмінарыю, а [[Беларускі музэй у Вільні|Беларускі музэй імя Івана Луцкевіча]] ліквідавалі і фактычна разрабавалі — большая частка яго збораў трапіла ў летувіскія музэйныя фонды і бібліятэку Акадэміі навук Летувы<ref name="Arlou-2012-386">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 386.</ref>. Усё гэта адбывалася адначасна з новай хваляй рэпрэсіяў супраць беларускай інтэлектуальнай эліты<ref name="Zajkouski-1993-70"/>. Практычна ўсе беларускія нацыянальныя дзеячы і іх сем’і падпалі пад арышты і дэпартацыю. У 1944—1948 гадох каля 100 тысячаў віленчукоў, сярод якіх большую частку складалі этнічныя беларусы<ref name="Arlou-2012-387">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.</ref>, прымусілі запісацца палякамі і дэпартавалі ў камуністычную Польшчу<ref name="Dziejaslou-2004-13"/>. Датычна беларускага насельніцтва, якое засталося на Віленшчыне, летувіскія ўлады праводзілі палітыку дэнацыяналізацыі: на ўзгадненьне з Масквой і камуністычнай Польшчай, замест зачыненых беларускіх школаў насаджаліся польскія і расейскія, беларусаў дыскрымінавалі ў атрыманьні вышэйшай адукацыі — колькасьць студэнтаў-беларусаў у летувіскім Віленскім унівэрсытэце не перавышала 1%<ref name="Arlou-2012-386"/>. Замест ліквідаваных беларускіх выданьняў у савецкай Вільні пачала выходзіць польскамоўная газэта «Чырвоны штандар». Апроч таго, летувіскія ўлады не перашкаджалі ксяндзам-палякам пашыраць сярод беларусаў-каталікоў думку, што тыя — палякі<ref name="Arlou-2012-387"/>. Зь іншага боку, летувіскія ўлады сьцьвярджалі, што беларусы — гэта «страчаныя летувісы», таму ў афіцыйных дакумэнтах (а таксама ў літаратуры, навуковых працах, на мэмарыяльных дошках) іх усяляк імкнуліся запісаць летувісамі<ref name="Arlou-2012-386"/>. Адпаведна, пачалося масавае перапісваньне прозьвішчаў з дабаўленьнем канчаткаў «-ас», «-ус», «-іс» мужчынскім прозьвішчам (напрыклад, Міцкевіч ― Міцкявічус), канчаткаў «-айце» ды іншых ― жаночым (напрыклад, Астроўская ― Астраўскайце). Пэўныя прозьвішчы, увогуле, перакладаліся (напрыклад, Верабей ― Жвірбіліс). Апроч таго, празь летувіскія перайменаваньні не засталося амаль ніводнай беларускай назвы<ref name="Zajkouski-1993-70"/>. Увогуле, становішча летувісаў у СССР было ўнікальным: калі [[Эстонцы|эстонскі]] [[Талін]] або [[Латышы|латыскую]] [[Рыґа|Рыґу]] хутка апанавала расейскамоўная працоўная сіла, то Вільню павольна засяляла жамойцкая вёска<ref name="Katlarcuk-2003"/>, у выніку чаго места пачало набываць летувіскае аблічча<ref name="Kascian-2009"/>. Калі ў 1939 годзе летувісаў у Вільні было менш за 2%, то паводле афіцыйных зьвестак перапісу 1959 году, з 236 100 віленчукоў 34% назваліся летувісамі, 29% расейцамі, 20% палякамі і 6% беларусамі, а перапіс 1970 году сьцьвярджаў, што летувісаў стала 50,5%, расейцаў 20%, палякаў 19%, а беларусаў 5%<ref name="Arlou-2012-388">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 388.</ref>. Тым часам пры правядзеньні перапісаў савецкія ўлады вымагалі залічваць насельніцтва з самаазначэньнем «ліцьвіны» да летувісаў (а не беларусаў), прытым ня толькі ў Летувіскай ССР, але і ў [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]]<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/knigi/alfavit/nacionaln_1959.html?fbclid=IwAR1FXC3SIkKE1vh12uAWUE_7fucFnI5wIXIoTOhUQ0uN0tfJe0JKvdH0te8 Словарь национальностей всесоюзной переписи населения 1959 года]. — Москва: Государственное статистическое издательство, 1959.</ref>. === Перакручваньне традыцыйных гістарычных назваў і імёнаў у іншых мовах паводле іх формаў зь летувіскай мовы === Адным з захадаў савецкай летувізацыі стала замена традыцыйных гістарычных назваў мясцовасьцяў і імёнаў людзей на летувіскія формы ў іншых мовах, што актыўна падтрымлівалася ўладамі СССР. Дазволеная да ўжытку ў межах СССР [[беларуская мова]] — [[Русіфікацыя|русіфікаваная]] [[Беларускі афіцыйны правапіс|наркамаўка]] — таксама зазнала замену старажытных назваў на новыя, узятыя зь летувіскай мовы<ref name="Arlou-2012-387"/>. Прыклады такіх перакручваньняў прыводзяцца ў табліцы: {| class="wikitable sortable" |{{Сьцяг БНР}} Традыцыйная гістарычная назва |{{Сьцяг БССР}} Летувізаваная назва |{{Сьцяг Летувы}} Летувіская назва |- |[[Вільня]] |Вільнюс |Vilnius |- |[[Трокі]] |Тракай |Trakai |- |[[Меднікі]] |Мядзінінкай |Medininkai |- |[[Салечнікі]] |Шальчынінкай |Šalčininkai |- |[[Сьвянцяны]] |Швянчоніс |Švenčionys |- |[[Міндоўг]] |Міндаўгас |Mindaugas |- |[[Войшалк]] |Войшвілкас |Vaišvilkas |- |[[Гедзімін]] |Гедзімінас<ref>{{Літаратура/Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае|к}} С. 53.</ref> |Gediminas |} === Падтрымка летувіскага шавіністычнага погляду на гісторыю Вялікага Княства Літоўскага === У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|УССР]], савецкае кіраўніцтва дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны Віленскі ўнівэрсытэт хутка стаў ''«раем для [[Балтыстыка|балтыйскіх дасьледаваньняў]]»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>. У адказ на вонкавую ляяльнасьць летувіскіх камуністаў Масква фактычна дазволіла ў Летуве побач з камуністычнай і нацыяналістычную ідэалёгію, заснаваную на гістарычных мітах<ref name="Katlarcuk-2003"/>: спадчына Вялікага Княства Літоўскага абвяшчалася вынятна летувіскай, а Вільня — спрадвечна летувіскім местам. За савецкім часам у Летуве выйшлі сотні навуковых і навукова-папулярных выданьняў, дзе гэтыя падыходы ўсяляк прапагандаваліся і абгрунтоўваліся. Да прыкладу, у кнігу «Lietuvos piles» ({{мова-be|Летувіскія замкі|скарочана}}) улучылі [[Наваградзкі замак|Наваградзкі]], [[Мірскі замак|Мірскі]], [[Лідзкі замак|Лідзкі]], [[Полацкія замкі|Полацкі]] і дзясяткі іншых беларускіх замкаў. Таксама рабіліся спробы залічыць у лік выдатных дзеячоў летувіскай культуры [[Францішак Скарына|Францішка Скарыну]]<ref name="Arlou-2012-388"/>, тым часам [[Слуцкія паясы]] і [[Урэчча|ўрэцкае]] шкло абвясьцілі «вырабамі летувіскіх рамесьнікаў»<ref name="Arlou-2012-386"/>. Зь іншага боку, БССР была адзінай рэспублікай эўрапейскай часткі СССР, якая ня мела гістарычнага часопісу. Згодна з партыйнымі дырэктывамі, адлік сапраўнай [[Гісторыя Беларусі|гісторыі Беларусі]] вёўся ад 1917 году, а беларускі этнас разглядаўся як негістарычны, які ня меў уласнай эліты, высокай культуры і мастацтва<ref name="Katlarcuk-2003"/>. Такім парадкам, Летува заняла вынятнае становішча сярод усіх эўрапейскіх саюзных рэспублікаў, маючы больш магчымасьцяў дзеля разьвіцьця нацыянальнага жыцьця, чым якая-кольвек зь іх. Амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]] тлумачыць гэта кампрамісамі паміж з аднаго боку Масквой і летувіскімі камуністамі, а з другога боку — летувіскай інтэлігенцыяй<ref name="Snyder-2003-93-95"/>. == Летувіская рэспубліка == === У дзяржаўнай палітыцы === У Прэамбуле Канстытуцыі Летувы падкрэсьліваецца, што менавіта [[летувісы|летувіскі народ]] ''«шмат вякоў таму стварыў Летувіскую дзяржаву»'' і што ''«яго (народу) праўны фундамэнт грунтуецца на (сярэднявечных) Літоўскіх Статутах»'', а ў артыкуле 17 сьцьвярджаецца, што ''«сталіцай Летувіскай дзяржавы ёсьць места [[Вільня]] — шматвекавая гістарычная сталіца Летувы»''<ref>[http://www3.lrs.lt/home/Konstitucija/Constitution.htm Ангельскі пераклад Канстытуцыі Летувіскай Рэспублікі, даступны на афіцыйным сайце Сойму ЛР]</ref>. Усе гэтыя палажэньні грунтуюцца на ''«гістарычных правах»'', а ў цэнтры ўсёй канцэпцыі знаходзіцца паняцьце народ ({{мова-lt|tauta|скарочана}}). Такім парадкам, на падставе ''«гістарычных правоў летувіскага народу»'' сучасная Летувіская дзяржава прэзэнтуе сябе ў якасьці адзінай праваспадкаемцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], а сучасных летувісаў народам, цалкам тоесным [[ліцьвіны|ліцьвінам]] Вялікага Княства Літоўскага<ref>Kaścian K. Die Litauische Verfassung und die Auslegung des Begriffs «Volk» in historischer Perspektive // Osteuropa-Recht. Nr. 5, 2008, S. 290—297 (291—292).</ref>. Больш таго, аналіз гэтых палажэньняў Канстытуцыі дазваляе сказаць, што афіцыйнымі ўладамі Летувы Вялікае Княства Літоўскае разглядаецца як летувіская [[нацыянальная дзяржава]]<ref name="Kascian-2009"/>. Зьвяртаючыся, аднак, да значэньня слова народ (tauta) у летувіскай мове і вылучыўшы такім спосабам тры ключавыя словы дзеля аналізу адпаведнасьці паміж літоўскай нацыяй Вялікага Княства Літоўскага і летувіскай нацыяй Летувіскай Рэспублікі — тэрыторыя, мова і культура — можна прыйсьці да высновы, што тлумачэньне гістарычнай ролі летувіскага народу, якое прапануе Канстытуцыя Летувіскай Рэспублікі, ёсьць больш чым спрэчным, а летувіская нацыя не эквівалентная літоўскай нацыі ў аніводным з гэтых трох кампанэнтаў. З гэтай прычыны нельга казаць пра дзяржавастваральную ролю і дамінантнае становішча балтыйскай летувіскай меншасьці ў Вялікім Княстве Літоўскім<ref name="Kascian-2009"/>. Дзяяч [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага руху]], адзін з укладальнікаў сучаснага ўнармаваньня [[Беларускі клясычны правапіс|Беларускага клясычнага правапісу]] [[Зьміцер Санько]] зьвяртае ўвагу на значнае паляпшэньне дачыненьняў паміж Летувой і афіцыйнымі ўладамі Беларусі ў 1995 годзе. На яго думку, да гэтага прычынілася падрыхтоўка [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндуму 1995 году]] з адмовай [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] ад традыцыйнага беларускага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]: «''І калі ў нас зрынаньне Пагоні выклікала душэўны боль, дык там з нагоды гэтай неспадзяванкі, пэўна ж, шмат на якіх бяседах зьвінелі келіхі''»<ref name="Sanko-2020">[[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г.</ref>. Беларускі палітык і грамадзкі дзяяч [[Зянон Пазьняк]] зьвяртае ўвагу на тое, што за заяву аб асуджэньні [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|ўводу войска ў беларускі парлямэнт і расправы над беларускімі дэпутатамі Беларускага Народнага Фронту]] прагаласавалі толькі тры з 140 дэпутатаў [[Летувіскі Сойм|Летувіскага Сойму]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230426095554/https://z3rk4l0.xyz/news/economics/37299.html?tg&requestedLang=bel «Беларусаў у 2020-м падставілі сумнеўныя асобы з-за мяжы праз інтэрнэт». Вялікае інтэрв'ю з Зянонам Пазняком], [[TUT.BY]], 26 красавіка 2023 г.</ref>. Летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]] зазначае, што па зьневажаньні рэжымам Лукашэнкі [[Сымболіка Беларусі|беларускіх нацыянальных сымбаляў]] у 1995 годзе іншыя летувіскія гісторыкі адкрытым тэкстам гаварылі яму: «''Вельмі добра, што ў Беларусі Лукашэнка. Таму што ў такім выпадку яны не аднімуць нашай гісторыі''»<ref>[https://nashaniva.com/345666/ «Вельмі складана зразумець, што ёсць дзве праўды». Літоўскі гісторык пра «Пагоню» і спадчыну ВКЛ], [[Наша Ніва]], 25 чэрвеня 2024 г.</ref>. У траўні 2024 году на выбарах прэзыдэнта Летувы 74,43% галасоў атрымаў дзейны прэзыдэнт [[Гітанас Наўседа]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/32964986.html У Літве ў другім туры прэзыдэнцкіх выбараў перамог дзейны прэзыдэнт Гітанас Наўседа], [[Радыё Свабода]], 24 траўня 2024 г.</ref>, які раней сыстэматычна выносіў «за дужкі» беларусаў, беларускае і Беларусь, прыраўноўваў іх да рэжыму Лукашэнкі, што правакавала дыскусіі і канфлікты наконт «ліцьвінізму»<ref>[https://novychas.online/palityka/vilnja-vkl-i-belarusy-adkul-bjarecca-litvinizm Вільня, ВКЛ і беларусы. Адкуль бярэцца «літвінізм» і чаму ён пужае літоўцаў?], [[Новы час (газэта)|Новы час]], 4 верасьня 2023 г.</ref> (тым часам яшчэ ў 2023 годзе выкрылася, што на папярэдніх выбарах Наўседа схаваў той факт, што быў сябрам [[Камуністычная партыя Савецкага Саюзу|Камуністычнай партыі Савецкага Саюзу]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/32351017.html Прэзыдэнт Літвы Наўседа хаваў, што ў 1980-х быў чальцом КПСС], [[Радыё Свабода]], 5 красавіка 2023 г.</ref>). === У летувіскай гістарыяграфіі === [[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш расейскімі філёлягамі [[Алег Трубачоў|А. Трубачовым]] і [[Уладзімер Тапароў|Ў. Тапаровым]]<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць летувізацыю (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref name="Kraucevic-2017">[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]] На падставе шматлікіх публікацыяў летувіскіх гісторыкаў у замежных акадэмічных крыніцах яшчэ за савецкім часам у сусьветнай гістарыяграфіі замацавалася «летувісацэнтрычная» канцэпцыя разгляду гісторыі Вялікага Княства Літоўскага. Апроч таго, паступоваму ўспрыманьню сусьветнай навуковай супольнасьцю нічым не падмацаваных гіпотэзаў летувіскіх аўтараў як «бясспрэчных фактаў» паспрыяў брак крытычнага гледзішча (беларускую гістарыяграфію [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі#Наступствы|савецкія ўлады цалкам вынішчылі яшчэ ў 1930-я гады]], а яе аднаўленьне адбылося толькі да пачатку 1990-х гадоў)<ref name="Kraucevic-2006"/> — тым часам летувіскія гісторыкі ня грэбавалі наўмысным перакручваньнем гістарычных фактаў і падтасоўкамі<ref name="Kascian-2009"/><ref>[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]], [[Захар Шыбека|Шыбека З.]], [[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20230619165217/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну. Пачатак] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 11, 2004.</ref>. [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]]: глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]] Па [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|аднаўленьні незалежнасьці Беларусі]], калі [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальны герб]] беларусаў і дзяржаўны герб Вялікага Княства Літоўскага [[Пагоня]] зноў стаў афіцыйным сымбалем Беларускай дзяржавы, а на афіцыйным узроўні ўздымалася пытаньне дзяржаўнай заступнасьці зь Вялікім Княстве Літоўскім (сярод іншага, ВКЛ мелася згадвацца як крыніца Беларускай дзяржаўнасьці ў тэксьце [[Канстытуцыя Беларусі|Канстытуцыі Беларусі]]<ref>[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30488810.html У праекце Канстытуцыі 1994 прыгадваліся ВКЛ і БНР], [[Радыё Свабода]], 15 сакавіка 2020 г.</ref>), пачаліся супольныя кантакты беларускіх і летувіскіх гісторыкаў, а ў 1993 годзе ў вёсцы [[Гервяты|Гервятах]] адбыўся першы круглы стол беларускіх і летувіскіх навукоўцаў, прысьвечаны спадчыне Вялікага Княства Літоўскага. Аднак па абраньні на пасаду прэзыдэнта Беларусі [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]], які неўзабаве ўсталяваў [[Русіфікацыя Беларусі#Рэжым Лукашэнкі|прарасейскі]] [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарны рэжым]] і гісторыкі-[[Прапаганда ў Беларусі|прапагандысты]] якога ([[Якаў Трашчанок]], [[Вадзім Гігін]], [[Ігар Марзалюк]] ды іншыя) адзначыліся фактычным зваротам да расейска-савецкага погляду на гістарычных ліцьвінаў, падобныя абмеркаваньні спыніліся, па чым адбылася рэактывацыя двухбаковых (найперш эканамічных) міждзяржаўных дачыненьняў<ref name="Kascian-2009"/>. Тым часам на старонках летувіскіх школьных падручнікаў працягваюць прапагандавацца сьцьверджаньні, што Вялікае Княства Літоўскае было летувіскай дзяржавай, кіроўная дынастыя [[Гедзімінавічы|Гедзімінавічаў]] — летувісамі, што ядро земляў ВКЛ знаходзілася на летувіскіх землях, а сталіца ВКЛ Вільня стаіць у цэнтры тых земляў. Паводле аўтараў летувіскіх падручнікаў, «заваяваныя славянскія землі» былі толькі анэксамі (дадаткам), якімі кіравалі прадстаўнікі летувіскай княскай дынастыі. Сваім парадкам [[беларусы]] разглядаюцца ў гэтых выданьнях як бясспрэчная [[нацыянальная меншасьць]], чые здабыткі (у хоць-якой галіне чалавечай дзейнасьці) мала паўплывалі на разьвіцьцё летувіскай нацыі і дзяржавы. Беларускія населеныя пункты згадваюцца аўтарамі звычайна ў выпадку асьвятленьня падзеяў той або іншай вайны<ref name="Antonau-2001"/>. На думку шэрагу беларускіх гісторыкаў, у сучаснай Летуве заснаваная на мітах і стэрэатыпах гістарычная навука ёсьць часткай дзяржаўнай ідэалёгіі, таму пры падтрымцы Летувіскай дзяржавы тамтэйшыя гісторыкі маюць шырокія магчымасьці ў прасоўваньні сваіх канцэпцыяў навонкі<ref name="Kascian-2009"/><ref name="Kraucevic-2006"/>. Як зазначае летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]], на 2023 год «''летувісы лічаць, што ў беларусаў не было дзяржаўнасьці''». Паводле актуальных летувіскіх школьных падручнікаў, «''беларусы — шэрая маса, якую летувісы заваявалі ў сярэднія вякі''». Апроч таго, Камунтавічус адзначае, што да сёньняшняга часу няма ніводнай кнігі беларускага гісторыка, якая б была перакладзеная на летувіскую мову. Паводле Камунтавічуса, «''у адрознасьць ад летувісаў, чыя ідэнтычнасьць будуецца ў апазыцыі да іншых (для іх амаль усе суседнія народы — ворагі), беларусы імкнуцца з усімі жыць у згодзе''»<ref>Антось Жупран, [https://nashaniva.com/323307 «Як зразумець беларуса, калі ён такі складаны». Гутарка з аўтарам першай гісторыі Беларусі на літоўскай мове], [[Наша Ніва]], 6 жніўня 2023 г.</ref>. Таксама ён падкрэсьлівае: «''гэта прыніжэньне беларусаў — скарачаць іх гісторыю і сьцьвярджаць, што вось яны толькі нядаўна зьявіліся, а мы тут жылі спрадвеку''» і што такое скарачэньне гісторыі Беларусі ёсьць [[Русіфікацыя Беларусі|актуальным для расейцаў]], каб сьцьвярджаць, што да таго, як зьявіліся Беларусь і беларусы, усе былі адзінымі — русінамі, рускімі, былі часткай Расеі<ref>[[Сяргей Паўлавіч Абламейка|Сяргей Абламейка]], [https://www.svaboda.org/a/32392665.html Літоўскі гісторык Русьціс Камунтавічус: Нельга напісаць сумесную гісторыю, якая задаволіць і літоўцаў, і беларусаў], [[Радыё Свабода]], 3 траўня 2023 г.</ref>. === Змаганьне зь беларускім поглядам на гісторыю Вялікага Княства Літоўскага === {{Асноўны артыкул|Ліцьвінства}} У 2020 годзе часопіс [[Міністэрства абароны Летувы|Міністэрства абароны]] [[Летува|Летувы]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Karys||en|Karys}} прысьвяціў два артыкулы «ліцьвінізму», якія разьмясьцілі ў самым пачатку першага і другога нумароў (аўтар — {{мова-lt|Darius Sutkus|скарочана}}, невядомы, аднак, як прафэсійны гісторык). У першым артыкуле ў разьдзеле «''Вытокі ліцьвінізму: шанаваньне цара''» аўтар называе заснавальнікам «ліцьвінізму» які «''супрацаваў з расейскімі ўладамі''» і быў «''адным зь першых псэўдагісторыкаў, хто сьцьвярджаў, што ВКЛ было славянскай дзяржавай''»<ref>Sutkus D. Litvinizmas: istorija, prielaidos, perspektyvos // Karys. Nr. 1, 2020. P. 4.</ref>, прафэсара-паліглёта [[Восіп Сянкоўскі|Восіпа Сянкоўскага]] (1800—1858), які ў 1835 годзе пісаў пра этнічную інтэграцыю ў Вялікім Княстве Літоўскім ліцьвінаў і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінаў]], што тлумачыў агульным германскім паходжаньнем кіроўных дынастыяў Літвы і Русі<ref>Собрание сочинений Сенковского (Барона Брамбеуса). Т. 6. — СПб., 1859. С. 47—48/</ref>. Тым часам, падобныя думкі (пра германскае паходжаньне літоўскае шляхты і яе славянізацыю ў ВКЛ яшчэ да Крэўскай уніі) выказвалі такія гісторыкі, як {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Ярашэвіч||be|Юзаф Ярашэвіч}} (1793—1860), [[Іван Барычэўскі]] (1810—1887), [[Мацьвей Любаўскі]] (1860—1936), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фёдар Леантовіч||ru|Леонтович, Фёдор Иванович}} (1793—1860), [[Юзэф Эдвард Пузына]] (1878—1949) ды іншыя<ref>Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 4.</ref>. Яшчэ адным заснавальнікам «ліцьвінізму» летувіскі аўтар называе [[Ігнат Кулакоўскі|Ігната Кулакоўскага]] (раней, у 2017 годзе аналягічнае азначэньне Восіпу Сянкоўскаму і Ігнату Кулакоўскаму даў у сваёй публікацыі гісторык-[[Прапаганда ў Беларусі|прапагандыст]] [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] [[Ігар Марзалюк]]<ref>Марзалюк І. Ля вытокаў нацыянальнай тоеснасці. Гістарычны наратыў і яго ўплыў на нацыянальную свядомасць у Беларусі канца XVIII—XIX стст. // 1917 год у гістарычных лёсах Беларусі : зб. матэрыялаў Міжнар. навук. канф., Мінск, 30 лістап. — 1 снеж. 2017 г. / рэдкал. : А. Д. Кароль (старш.) [і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Выд. цэнтр БДУ, 2017. С. 26—28.</ref>). Па аглядзе «гісторыі ліцьвінізму», летувіскі аўтар засьцерагае чытачоў ад «радыкальных ліцьвіністаў», якіх ён зьвязвае з уладамі Расеі і характарызуе сьцьверджаньнем [[Фіна-вугорскія народы|фінска-вугорскага]] паходжаньня летувісаў, [[готы|гоцкага]] ўплыву на землі Вялікага Княства Літоўскага і штучнага канструяваньня сучаснай летувіскай мовы. Таксама аўтар сьцьвярджае, што балянс поглядаў на Вялікае Княства Літоўскае ў Беларусі падтрымліваецца ўладай [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]], адзначаючы немагчымасьць зрабіць дакладны прагноз разьвіцьця падзеяў у выпадку зьмены ўлады ў краіне<ref>Sutkus D. Litvinizmas: istorija, prielaidos, perspektyvos // Karys. Nr. 1, 2020. P. 7—9.</ref>. 8 жніўня 2021 году{{Заўвага|Глядзіце гісторыю зьменаў старонкі [[:en:Pahonia]]}} адміністрацыя [[Ангельская Вікіпэдыя|Ангельскай Вікіпэдыі]] пад ціскам [[Летувісы|летувіскіх]] [[Шавінізм|шавіністаў]], якія зьвінавачвалі сваіх беларускіх апанэнтаў у «ліцьвінізьме» з спасылкамі на памянёныя артыкулы ў часопісе Міністэрства абароны Летувы, выдаліла артыкул пра герб [[Пагоня|Пагоню]] (створаны ў жніўні 2004 году), зь якога зрабілі перанакіраваньне на [[герб Летувы]]<ref>{{Артыкул|загаловак=Хобі для эрудытаў: абараняць «Пагоню» ў галоўнай сусветнай энцыклапедыі|мова=be|год=13 жніўня 2021|аўтар=[[Алесь Чайчыц|Чайчыц А.]]|выданьне=[[Будзьма беларусамі!]]|спасылка=https://budzma.by/news/khobi-dlya-erudyta-.html}}</ref>. 2 кастрычніка 2023 году ў [[Летувіскі Сойм|Летувіскім Сойме]] адбыўся круглы стол «Літвінізм: паходжаньне, уплыў і выклікі для беларуска-летувіскіх стасункаў», у афіцыйным анонсе якога зьмясьцілі меркаваньне старшыні Камітэту будучыні і сябра Камітэту нацыянальнай бясьпекі і абароны {{Артыкул у іншым разьдзеле|Раймундас Лапата|Раймундаса Лапаты|pl|Raimundas Lopata}}, што «''літвінізм у асноўным выяўляецца ў прэтэнзіях некаторай часткі беларускай апазыцыі на гісторыю Вільні і Літвы''», а таксама наступную заяву Лапаты: «''Летувіскія гісторыкі мусяць стаць салдатамі „нябачнага фронту“. Гэта трэба рабіць ня толькі на мясцовым, але і на міжнародным узроўні, з дапамогай гісторыкаў зь іншых краінаў, асабліва Польшчы, правядзеньнем міжнародных канфэрэнцыяў, выданьнем публікацыяў і г. д. Інакш кажучы, цалкам ізаляваць літвінісцкі ідэалягічны наратыў Беларусі з дапамогай гістарычнай навукі''»{{Заўвага|{{мова-lt|«Seimo Ateities komiteto pirmininko, Nacionalinio saugumo ir gynybos komiteto nario Raimundo Lopatos teigimu, litvinizmas iš esmės reiškiasi tam tikrų baltarusių opozicijos sluoksnių pretenzijomis į Vilnių ir Lietuvos istoriją. „Lietuvos istorikai turėtų tapti „nematomo fronto“ kariais. Tai turėtų būti daroma ne tik vietiniu, bet ir tarptautiniu mastu, pasitelkiant kitų šalių istorikus, ypač Lenkijos, rengiant tarptautines konferencijas, skelbiant publikacijas ir t.t. Kitaip tariant, visiškai izoliuojant litvinizmo ideologinį Baltarusijos pasakojimą istorijos mokslo pagalba“, — sakė R. Lopata.»|скарочана}}}}<ref>[https://www.lrs.lt/sip/portal.show?p_r=35403&p_k=1&p_t=286231&fbclid=IwAR1eXOjN2sA2GLz58ZE3-fQPrw8joKS6v3ZAsWepqv_ay-bPWq_VYqpYCFc Seime vyks diskusija „Litvinizmas: kilmė, įtaka ir iššūkiai baltarusių ir lietuvių santykiams“], Lietuvos Respublikos Seimas</ref>. На 2023 год адзначалася шырокае бытаваньне ў Летуве тэорыі летувізму (у супрацьвагу «ліцьвінізму»), якая выконвае функцыю нацыянальнага наратыву<ref>[https://nashaniva.com/330478 Трэба раз і назаўсёды спыніць разважанні пра «вяртанне Вільні» — Рудкоўскі], [[Наша Ніва]], 18 лістапада 2023 г.</ref>. === Атаясамліваньне Беларусі з Расеяй === У 2010 годзе [[Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь]] зьвярнулася ў Дзяржаўную камісію зь летувіскай мовы з просьбай перагледзіць афіцыйную назву Беларусі ({{мова-lt|Baltarusija|скарочана}}, ''balta'' — белы колер, ''Rusija'' — [[Расея]]). Сярод прапанаваных да разгляду варыянтаў было традыцыйнае летувіскае найменьне — ''Baltoji Rusia'' ({{мова-be|Белая Русь|скарочана}})<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=37411 Літва адмовілася Беларусь называць Belarus], [[Наша Ніва]], 16 красавіка 2010 г.</ref>. Аднак сябры Дзяржаўнай камісіі з спасылкай на меркаваньне летувіскіх гісторыкаў адзінагалосна пастанавілі пакінуць прыняты ў часы кіраваньня [[Сталін]]а савецкі варыянт назвы Беларусі<ref>[https://web.archive.org/web/20100419122535/http://news.tut.by/167244.html В Литве Беларусь останется Baltarusija], [[TUT.BY]], 16 красавіка 2010 г.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, адна з асноўных сучасных летувіскіх аўтарак, якая ў рэчышчы палітыкі летувізацыі прапагандуе [[Летувіская мова|летувіскае]] паходжаньні [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]], доктарка філялягічных навук (2004 год) і загадніца катэдры балтыстыкі Філялягічнага факультэту [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] (з 2015 году) Дайва Сінкевічуце ({{мова-lt|Daiva Sinkevičiūtė|скарочана}}) у сваёй ангельскамоўнай публікацыі 2020 году пасьлядоўна ўжывае датычна Беларусі ({{мова-en|Belarus|скарочана}}) састарэлы расейскі [[Каляніялізм|каляніяльны]] тэрмін {{мова-en|Byelorussia|скарочана}}, сугучны з {{мова-en|Russia|скарочана}} — [[Расея]], у тым ліку ў канструкцыі «''цяперашняя Беларусь''» — {{мова-en|«(present-day) Byelorussia»|скарочана}}<ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 150, 152—153, 161, 163.</ref>; такі ж самы расейскі каляніяльны тэрмін {{мова-en|Byelorussian|скарочана}}, сугучны з {{мова-en|Russian|скарочана}} — [[расейская мова]], гэтая аўтарка ўжывае датычна беларускай мовы<ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158, 160—162.</ref>, у іншай сваёй публікацыі 2017 году гэтая ж аўтарка называе [[Старабеларуская мова|старабеларускую (рускую)]] мову «старой расейскай мовай» — {{мова-en|Old Russian|скарочана}}<ref>Sinkevičiūtė D. Dėl lietuvių dvikamienių asmenvardžių kamieno gerd- autentiškumo // Baltistica. T. 52, Nr. 1 (2017). P. 137, 145.</ref>}}. У красавіку 2021 году часовая палітычная падкамісія пры Дзяржаўнай камісіі па летувіскай мове зноў адмовілася зьмяняць афіцыйную [[Русіфікацыя Беларусі|расейскую]] [[Каляніялізм|каляніяльную]] назву Беларусі — на гэты раз на просьбу [[Сьвятлана Ціханоўская|Сьвятланы Ціханоўскай]], тым часам у сьнежні 2020 году гэтая ж камісія зьмяніла афіцыйную летувіскую назву [[Грузія|Грузіі]] на просьбу грузінскіх дыпляматаў<ref>[https://www.svaboda.org/a/31188034.html Літоўскія мовазнаўцы вырашылі не мяняць назву Беларусі], [[Радыё Свабода]], 5 красавіка 2021 г.</ref>. == Акадэмічныя фальсыфікацыі на карысьць летувізацыі == * Нямецка-расейскі філёляг [[Макс Фасмэр]], сябра некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]], замежны сябра-карэспандэнт [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]] і аўтар найбольшага этымалягічнага слоўніка расейскай мовы (па-расейску выйшаў з друку у 1964—1973 гадох у перакладзе і з дапаўненьнямі [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]]), дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] прыводзіў сфальсыфікаваную [[Старажытнаруская мова|старажытнарускую]] форму ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе вынятна форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>. * Расейскі гісторык [[Уладзімер Пашута]], сябра-карэспандэнт АН СССР, у сваёй манаграфіі «Образование Литовского государства» (Масква, 1959 год) сфальсыфікаваў зьмест ліста вялікага князя [[Гедзімін]]а да манахаў-[[Францішкане|францішканаў]] Саксоніі. Калі напраўду літоўскі гаспадар ставіў умову і пажаданьне, каб прызначаныя для касьцёлаў у Вільні і Наваградку місіянэры абавязкова ведалі польскую, зэмгальскую і рускую мовы<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 2. — Reval, 1855. [https://books.google.by/books?id=4zoPAAAAYAAJ&pg=PA143&dq=%22Polonicum+,+Semigallicum+ac+Ruthenicum%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjUiLHvp-j8AhW1xQIHHYMbCk8Q6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=%22Polonicum%20%2C%20Semigallicum%20ac%20Ruthenicum%22&f=false S. 143].</ref><ref name="Urban-2001-102">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 102.</ref>, то Пашута — які сьцьвярджаў летувіскі характар ВКЛ — заявіў, што Гедзімін у гэтым сваім лісьце нібы казаў пра валоданьне «''летувіскай, польскай і зэмгальскай мовамі''»<ref>Пашуто В. Т. Образование Литовского государства. — М., 1959. С. 412.</ref>. * Летувіскі гісторык [[Стывэн Крыстафэр Роўэл]] у сваім творы «Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345» («Уздым Літвы: паганская імпэрыя ў Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропе, 1295—1345») сьцьвярджае, нібы вялікі князь [[Гедзімін]] перадаў [[Жамойць]] сваім сынам [[Яўнут|Яўнуту]] і [[Кейстут|Кейстуту]]<ref>Rowell S. C. Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345. — Cambridge, 1994. P. 280—281.</ref>. Тым часам гісторык [[Аляксандар Краўцэвіч]] зьвяртае ўвагу на тое, што Жамойць, увогуле, не ўпамінаецца ў тастамэнце Гедзіміна, бо яна яшчэ не належала да ВКЛ<ref>Краўцэвіч А. Папяровы імперыялізм, або ці была Літва ў XIV ст. «паганскай імперыяй»? Рэцэнзія: С. К. Роўэл, Уздым Літвы: Паганская імперыя ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, 1295—1345 г.; пераклаў з англ. А. Мікус. Мінск: Медысонт, 2015. — {{nowrap|424 с.}} // Гадавік Цэнтра Беларускіх Студыяў. № 6, 2020. С. 241.</ref>. Апроч таго, Роўэл сьцьвярджае, нібы «''паводле дакумэнтаў Тэўтонскага ордэну, [[Міндоўг]] збудаваў [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|катэдру]] ў [[Вільня|Вільні]]''»<ref>Rowell S. C. Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345. — Cambridge, 1994. P. 71.</ref>, але не падае спасылак на адпаведныя дакумэнты<ref>Краўцэвіч А. Папяровы імперыялізм, або ці была Літва ў XIV ст. «паганскай імперыяй»? Рэцэнзія: С. К. Роўэл, Уздым Літвы: Паганская імперыя ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, 1295—1345 г.; пераклаў з англ. А. Мікус. Мінск: Медысонт, 2015. — {{nowrap|424 с.}} // Гадавік Цэнтра Беларускіх Студыяў. № 6, 2020. С. 240.</ref>. Увогуле, вынесеная ў назву твору канцэпцыя «Паганскай імпэрыі Летувы» напраўду ёсьць [[Фэйк|фэйкам]] у навуковай абгортцы<ref>Канстанцін Семяновіч, [https://budzma.org/news/paganskaya-imperyya.html «Паганская імперыя» Вялікае Княства Літоўскае. Рэальнасць ці міф?], [[Будзьма беларусамі!]], 29 сьнежня 2023 г.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Русіфікацыя Беларусі]] * [[Летувізм]] * [[Ліцьвінства]] * [[Ліцьвякі]] * [[Старалітва]] * [[Імёны ліцьвінаў]] * [[Антынарманізм]] == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}} * Антонаў А. [https://web.archive.org/web/20100413114803/http://www.lingvo.minsk.by/~bha/08/padr.htm Беларусь і беларусы ў літоўскіх школьных падручніках па гісторыі (1993—2000)] // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Том 8, сшытак 1—2 (14—15), 2001. * {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}} * [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]], [[Захар Шыбека|Шыбека З.]], [[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20230619165217/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 11, 2004. * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * [[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303. * [[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003. * [[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://pawet.net/ns/2020/12/%E2%84%96_12_(1475).html Замак на пяску або У лабірынце суфіксаў і канчаткаў] // [[Наша слова]]. № 12 (1475), 18 сакавіка 2020. С. 3. * [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}: Полымя, 1995. — 96 с. — (Б-ка часопіса «[[Маладосць]]»). * [[Норман Дэвіс|Davies N.]] Litva: The Rise and Fall of the Grand Duchy of Lithuania. — Penguin Group US, 2013. — 90 p. {{ISBN|9781101630822}}. * {{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў}} * История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс: Eugrimas, 2013. — 318 с. {{ISBN|978-609-437-207-0}}. * [[Андрэй Катлярчук|Котлярчук А. С.]] Самосознание белорусов в литературных памятниках ХVІ—ХVІІІ вв. // Русь — Литва — Беларусь: Проблемы национального самосознания в историографии и культурологии. — Москва, 1997. С. 82—91. * Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254. * [[Павал Церашковіч|Терешкович П. В.]] Этническая история Беларуси XIX — начала XX в.: В контексте Центрально-Восточной Европы. — Мн.: БГУ, 2004. — 223 с. {{ISBN|985-485-004-8}}. == Вонкавыя спасылкі == * [[Аляксандар Краўцэвіч]], [http://www.svaboda.org/content/transcript/774575.html Кніга Гудавічуса — праява летувіскай гістарычнай экспансіі ў Беларусь], [[Радыё Свабода]], 8 кастрычніка 2006 г. * [[Кірыл Касьцян]], [https://news.arche.by/by/page/ideas/hramadstva-idei/10360 Прозвішчы прадстаўнікоў нацыянальных меншасцяў у Летуве]{{Недаступная спасылка|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[ARCHE Пачатак]], 4 студзеня 2013 г. * Кірыл Касьцян, [https://web.archive.org/web/20220819110629/https://news.arche.by/by/page/reviews/navuka-ahliady/11635 Гісторыя ВКЛ вачыма БелТА альбо колькі словаў пра адсутнасьць нацыянальнай самапавагі], [[ARCHE Пачатак]], 8 траўня 2013 г. * [[Севярын Квяткоўскі]], [https://racyja.com/by/palityka/camu-letuva-a-ne-litva-i-camu-u-aficyjnaj-vilni-naspjavae-vjalikaja-njavykrutka/ Чаму Летува, а не Літва, і чаму ў афіцыйнай Вільні наспявае вялікая нявыкрутка], [[Беларускае Радыё Рацыя]], 22 сакавіка 2024 г. * [[Русьціс Камунтавічус|Rūstis Kamuntavičius]], [https://www.gudija.lt/single-post/lietuvizmas?fbclid=IwAR3RmVWh49y2ZLiGvvQKVERsl1xnMoLPhjgLH-YnKZWwRykS7COG9C_sMnc Lietuvizmas — kas tai yra ir kodėl mums jo reikia bijoti]{{ref-lt}} ({{мова-be|Летувізм — што гэта такое і чаму яго трэба баяцца|скарочана}}), GUDIJA.LT, 25 кастрычніка 2023 г. * Севярын Квяткоўскі, [https://nmn.media/articles/7647?fbclid=IwY2xjawFD1ylleHRuA2FlbQIxMQABHbs38tCh_7g7oNqyhJ8ttRPxZG_AVY60VaRXx-BAd-O1HyF5vM0ABi9P7A_aem_cTaqSHNJHg43mQ3uTaUl_A Шоў «Лiцвiнiзм». Цяпер і ў Летуве], «Наше Мнение», 28 сакавіка 2024 г. {{Культурная асыміляцыя}} {{Абраны артыкул}} [[Катэгорыя:Культурная асыміляцыя]] [[Катэгорыя:Летувіская мова]] [[Катэгорыя:Летувіская культура]] [[Катэгорыя:Гісторыя Летувы]] [[Катэгорыя:Летувіская палітыка]] [[Катэгорыя:Сацыяльная гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Сацыяльная гісторыя Польшчы]] [[Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны]] [[Катэгорыя:Дыскрымінацыя ў Эўропе]] [[Катэгорыя:Летувіска-польскія стасункі]] [[Катэгорыя:Сфэры культурнага ўплыву]] [[Катэгорыя:Беларуская мова ў Летуве]] [[Катэгорыя:Унутраная палітыка СССР]] d9urglnn2ua7ga4xaenwxhh755442pa 2694768 2694571 2026-10-04T10:06:25Z ~2026-53165-93 100487 2694768 wikitext text/x-wiki [[Файл:Lithuania Proper (1770-79).jpg|значак|Падзел Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага з мапы 1770-х гадоў: [[Літва|Сапраўдная Літва]] ({{мова-en|Lithuania Proper|скарочана}}) складаецца зь «Літоўскіх ваяводзтваў» і «[[Белая Русь|Літоўскай або Белай Русі]]», тым часам [[Жамойць]] падаецца асобна ад Літвы — паміж роднаснымі [[Жамойты|жамойтам]] [[Інфлянты|Інфлянтамі]] і [[Курляндыя]]й]] '''Летувізацыя'''<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.</ref><ref name="Zajkouski-1993-70">[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] Як Вільня сталася жамойцкім горадам? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 70.</ref><ref>Крывія. Выданьне беларускае дыяспары ў Чэхіі. [https://kamunikat.org/?pubid=25495 № 28]{{Недаступная спасылка|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 2013.</ref> — палітыка насаджэньня [[Летувіская мова|летувіскай (гістарычнай жамойцкай) мовы]] і культуры сярод не[[Жамойты|жамойцкага]] насельніцтва колішняга [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] з пашырэньнем на яго сканструяванай новай ідэнтычнасьці [[Летувісы|летувісаў]], а таксама [[Прапаганда|прапаганды]] летувіскай [[Шавінізм|шавіністычнай]] інтэрпрэтацыі гісторыі ВКЛ. Складаецца зь некалькіх кампанэнтаў, у тым ліку атаясамліваньня гістарычных [[Літва|Літвы]] і [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] з сучаснымі [[Летува|Летувой]] і [[летувісы|летувісамі]], перакручваньня традыцыйных гістарычных назваў мясцовасьцяў і імёнаў людзей у іншых мовах паводле іх формаў зь летувіскай мовы, [[Дэнацыяналізацыя|дэнацыяналізацыі]] жыхароў [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] (празь іх частковую [[палянізацыя|палянізацыю]]{{Заўвага|Гісторык [[Вітаўт Чаропка]] зьвяртае ўвагу на ранейшы (яшчэ часоў Расейскай імпэрыі) прапагандысцкі прыём палянізацыі ліцьвінаў-каталікоў, празь які многія віленскія ліцьвіны сталі «палякамі»: «''будзеш беларус — значыць, гвалтам зробяць праваслаўным. Калі хочаш застацца каталіком, то мусіш казаць, што (ты) паляк, бо наша вера польская, а не беларуская ці іншая якая''»<ref>Калубовіч А. Крокі гісторыі. — Беласток — Вільня — Менск, 1993. С. 72.</ref><ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 80.</ref>}} або [[русіфікацыя|русіфікацыю]]) з паступовым пераводам адукацыі і [[Сродак масавай інфармацыі|мас-мэдыя]] на летувіскую мову дзеля [[Культурная асыміляцыя|асыміляцыі]] мясцовага насельніцтва летувісамі<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 381—383, 386—389.</ref>. [[Файл:Samogitia, Lituania-Russia Bianca, Moscovia (G. Albrizzi, I. Tirion, 1740).jpg|значак|Фрагмэнт мапы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе Літва (''Lituania'') цалкам атаясамліваецца зь Белай Русьсю (''Russia Bianca''), тым часам Жамойць (''Samogitia'') падаецца асобна ад Літвы, а [[Маскоўская дзяржава|Масковія]] (''Moscovia'') — асобна ад [[Русь|Русі]] ([[Вэнэцыя]], 1740 г.)]] Спрыяльныя дзеля летувізацыі варункі склаліся па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|анэксіі Вялікага Княства Літоўскага]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыяй]], калі адбылося замацаваньне назвы «Літва» за [[Жамойць|Жамойцю]] і [[Жамойты|жамойтамі]]<ref name="Kraucevic-1993">[[Алесь Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54.</ref>. Дзеячы [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|жамойцкага нацыянальнага абуджэньня]] дзеля забесьпячэньня свайму руху гістарычнай асновы выкарысталі — у якасьці [[Этнас|этнічнай]] — назву старажытнай [[ліцьвіны|літоўскай (беларускай)]] дзяржавы, а ня ўласнага [[Жамойцкае староства|Жамойцкага княства]] (якое не асацыявалася з уяўленьнямі пра разьвітую старажытную дзяржаўнасьць)<ref name="Kraucevic-1993"/>. На згоду і пры падтрымцы расейскіх уладаў, [[Імпэрыялізм|імпэрскім]] інтарэсам якіх адпавядала прывязваньне гісторыі ВКЛ да нашчадкаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскай]] меншасьці, а не [[Беларусы|беларусаў]], летувісы выбудавалі міт пра ВКЛ як вынятна летувіскую дзяржаву<ref name="Arlou-2012-348">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.</ref>. Гэты міт стаў падмуркам, на якім летувіскія дзеячы пачалі будаваньне новай летувіскамоўнай «Літвы»<ref name="Katlarcuk-2003">[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.</ref>. Прэтэнзіі Летувы на пераемнасьць з ВКЛ падмацавала атрыманьне ёй старажытнай літоўскай сталіцы [[Вільня|Вільні]] і сталічнага [[Віленскі край|Віленскага краю]] — насуперак волі мясцовага насельніцтва — у выніку [[Дамова аб ненападзе між Нямеччынай і Савецкім Саюзам|злачыннай змовы]] паміж [[сталін]]скім [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] і [[гітлер]]аўскім [[Трэці Райх|Трэцім Райхам]] у пачатку [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]<ref name="Arlou-2012-381">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 381.</ref>. Улады СССР дазволілі летувісам нацыяналістычную ідэалёгію, заснаваную на міце пра ВКЛ як «старажытную летувіскую дзяржаву» (адначасна ўчыняючы [[Русіфікацыя Беларусі|этнацыд беларусаў]] — па [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі#Гістарыяграфія|фізычным вынішчэньні беларускай гістарыяграфіі]]), што засьведчыла ўнікальнасьць і вынятнасьць становішча [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувы]] ў параўнаньні зь іншымі савецкімі рэспублікамі<ref name="Katlarcuk-2003"/><ref name="Kascian-2009">Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref><ref name="Snyder-2003-93-95">{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93, 95.</ref>. Па [[Распад СССР|распадзе СССР]] заснаваная на мітах і стэрэатыпах гістарычная навука працягвае выступаць часткай дзяржаўнай ідэалёгіі Летувы<ref name="Kascian-2009"/><ref name="Antonau-2001">Антонаў А. [https://web.archive.org/web/20100413114803/http://www.lingvo.minsk.by/~bha/08/padr.htm Беларусь і беларусы ў літоўскіх школьных падручніках па гісторыі (1993—2000)] // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Том 8, сшытак 1—2 (14—15), 2001.</ref>, што знаходзіць падтрымку ў [[Расея|Расеі]]<ref name="Kraucevic-2006">[[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] [http://www.svaboda.org/content/transcript/774575.html Кніга Гудавічуса — праява летувіскай гістарычнай экспансіі ў Беларусь], [[Радыё Свабода]], 8 кастрычніка 2006 г.</ref>{{Заўвага|Аналітык [[Арцём Шрайбман]] зьвяртае ўвагу на тое, што калі ў рэчышчы імітацыі «мяккай [[Беларусізацыя|беларусізацыі]]» ў Беларусі паставілі помнікі асобным вялікім літоўскім князям (Альгерду ў Віцебску і Гедзіміну ў Лідзе), то яму за тыдзень патэлефанавалі журналісты з Расеі і зь Летувы з адным і тым жа пытаньнем і адной і той жа заклапочанасьцю, у фармаце: «''А што гэта там у вас нацыяналізм галаву падымае?''»<ref>[https://nashaniva.com/342686 Шрайбман мяркуе, што пытанне «Пагоні» можа стаць праблемным у адносінах Беларусі і Літвы ў будучыні], [[Наша Ніва]], 13 траўня 2024 г.</ref>}}. == Перадумовы == [[Файл:Provincia S. Joachimi Ord. Excalc. SSS Trinitatis Red. Capt. post introductionen Religiosor sui Ordinis A.D. 1684 in Regnum Poloniae et M.D. Lith.jpg|значак|Мапа [[Ордэн трынітарыяў|трынітарскіх]] [[кляштар]]аў у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе пад назвай «Жамойць» ({{мова-la|Samogitia|скарочана}}) аб’ядноўваюцца землі [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]] і [[Самбія|Самляндыі]], каля 1748 г.]] === Прусія === {{Асноўны артыкул|Малая Летува|Жмогусы|Жамойты}} [[Файл:Samland-Samogitie-Semigallo (1768).jpg|значак|Жамойць: пруская (Samland) і літоўская (Samogitie), і прылеглая [[Зэмгалія]] (Semigallo), 1768 г.]] У сярэдзіне XVI ст. у [[Самбія|прускай частцы]] [[Жамойць|Жамойці]], названай пазьней [[Малая Летува|«Малой Летувой»]], пры падтрымцы нямецкіх уладаў [[Прусія|Прусіі]] пачалося летувіскае кнігадрукаваньне (прытым на летувіскай мове дагэтуль не існавала рукапіснай кніжнасьці і, увогуле, пісьменства<ref name="Nikalajeu-2009-81">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 81.</ref>). Як зазначае беларускі гісторык [[Іван Саракавік]] (у чым пагаджаецца з дасьледнікам [[Іван Ласкоў|Іванам Ласковым]]<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // Літаратура і мастацтва, № 19, 1993. С. 15.</ref>), «''Жамойць сталі называць Літвой немцы ва Ўсходняй Прусіі, якія выдавалі на жамойцкай мове значную колькасьць пратэстанцкай літаратуры. Нямецкая ж навуковая літаратура карысталася вялікім аўтарытэтам у Расеі. Так і ў расейскай навуцы пачалі сьцьвярджаць, што жамойты — гэта тое ж, што і літва''»<ref>Саракавік І. Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай гісторыі. — {{Менск (Мінск)}}: Современная школа, 2006. [https://books.google.by/books?id=5hghAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiB2OLzpNH5AhW4wAIHHeVACXYQ6AF6BAgDEAI С. 116].</ref><ref>Саракавік І. Беларусазнаўства. — {{Менск (Мінск)}}: Веды, 1998. [https://books.google.by/books?id=JOYvAAAAMAAJ&q=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&dq=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiwyfTno9H5AhXG1qQKHV6HAF4Q6AF6BAgKEAI С. 41].</ref>. Яшчэ ў 1855 годзе мовазнаўца [[Станіслаў Мікуцкі]] зьвярнуў увагу на тое, што народжаны ў [[Магілёў|Магілёве]] лінгвіст і лексыколяг [[Фёдар Шымкевіч]] у сваёй фундамэнтальнай працы «Корнеслов русского языка, в сравнении со всеми главными славянскими наречиями и 24 иностранными языками» (1842 год) азначыў летувіскія словы, выпісаныя з адзінага выдадзенага ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] слоўніка летувіскай мовы [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]], як прыналежныя да «самагіцкай мовы», а з выдадзенага ў Прусіі слоўніка Філіпа Руіга (у назове якога летувіская мова па-нямецку азначалася як «літоўская», {{мова-de|«Littauisch-Deutschen und Deutsch-Littauischen Lexicon»|скарочана}}) — як прыналежныя да «літоўскай мовы», хоць ужо за часамі Мікуцкага афіцыйная лінгвістычная навука, наадварот, вызначала мову першага слоўніка як [[Аўкштайты|«уласна літоўскую»]], а другога — як «жамойцкую»<ref>Известия Императорской Академии наук по Отделению русского языка и словесности. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=qn1FAAAAcAAJ&pg=PA109&dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F+%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjD4_-uiIv6AhX2RvEDHbT6Dro4jAEQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&f=false С. 110].</ref> (сучасная летувіская лінгвістыка вызначае мову прускіх выданьняў як «заснаваную на заходнежамойцкім дыялекце»<ref name="Dziarnovic-2012">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://web.archive.org/web/20220921214302/http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/52c/%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96_%D0%90%D0%B9%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B%3A_%27%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0%27_%D1%96_%27%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%27_%D1%83_%D1%81%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96.html Пошукі Айчыны: «Літва» і «Русь» у сучаснай беларускай гістарыяграфіі] // Палітычная сфера. № 18—19 (1—2), 2012. С. 30—53.</ref>). Тым часам беларускую мову Фёдар Шымкевіч азначыў «[[Ліцьвіны|літоўска]]-[[Русіны|рускай]]»<ref>Шимкевич Ф. Корнеслов русского языка, сравненного со всеми главнейшими славянскими наречиями и с двадцатью четырьмя иностранными языками: удостоен Демидовской премии / сост. Федором Шимкевичем. — СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1842. [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/63236-ch-1-1842#mode/inspect/page/17/zoom/4 С. XVII].</ref>. [[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''» (1580 г.)<ref name="Lebedys-1976-111">Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>]] Да выдадзенага ў Прусіі катэхізму [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 год), які ў Летуве афіцыйна лічыцца першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, прымяркоўваюць<ref>Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 49.</ref> першае [[Ліцьвіны#Балтыйская (неславянская) літоўская мова|дакладнае]] азначэньне летувіскай мовы [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] (6 чэрвеня 1580 году): «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»{{Заўвага|«''катехизм по жомоитъску друкованыи''»}}<ref name="Lebedys-1976-111"/>. [[Файл:Mikaloiaus Daukszos, Kanoniko Bažniczios Zemaiyciu, iog esus anas perguldis ii Zemaytiszkay (1605).jpg|значак|Прадмова да надрукаванага ў 1605 годзе ў Вільні летувіскага катэхізму, дзе ананімны аўтар сьцьвярджае, што першы надрукаваны ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі катэхізм [[Мікалай Даўкша|Мікалая Даўкшы]] быў на жамойцкай мове]] Упершыню назву «летувіская мова» ({{мова-lt|«Lietuwiſchka [ließuwi]»|скарочана}} — «''літоўская мова''») у назове кнігі, выдадзенай на мове [[Жамойты|жамойтаў]] (дакладней — яе ''літоўскім дыялекце''), выкарысталі ў 1579 годзе народжаныя на [[Жамойцкае староства|літоўскай Жамойці]] выхаванцы [[Кёнігзбэрг|Кёнігзбэрскай]] акадэміі — былыя [[Палітонім|палітычныя]] «літоўцы» (жыхары Вялікага Княства Літоўскага), якія [[Эміграцыя|эмігравалі]] ў Прусію. Гэта адбылося па сьмерці заснавальніка акадэміі і ініцыятара летувіскага кнігадрукаваньня герцага прускага [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхта Гогенцолерна]]<ref name="Panucevic-2014-273">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 273.</ref>, пляменьніка [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]] [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]], хоць і яго супраціўніка<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. Выкарыстаньне летувіскай мовы ў Прусіі дзеля пашырэньня [[лютэранства]] сярод летувісаў прымусіла зьвярнуцца да гэтай мовы [[Езуіты|езуітаў]] — галоўных дзеячоў [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] ў Вялікім Княстве Літоўскім, што прычыніліся да друкаваньня летувіскамоўных кніг у [[Вільня|Вільні]]<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] адзначае, што менавіта дзякуючы выдавецкай дзейнасьці сьпярша ў Прусіі, а потым і ў Вільні (з 1595 году) мова жамойтаў атрымала статус «літоўскай мовы»<ref name="Urban-2001-33">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 6, 33.</ref>. === Рэч Паспалітая === {{Асноўны артыкул|Жамойць}} {{Падвойная выява|справа|Zmudzki Ięzyk (1783).jpg|98|Samogitico (1851).jpg|116|Старонкі каталёгаў бібліятэк у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] і [[Крэтынга|Крэтынзе]], на якіх мова выдадзеных у Літве і Прусіі летувіскіх кніг азначаецца як жамойцкая}} Апроч дзейнасьці жамойцкіх і нямецкіх кніжнікаў у Прусіі, гісторык [[Вацлаў Пануцэвіч]] адзначае наступныя чыньнікі, якія спрыялі частковаму (супярэчліваму і праз гэта даволі заблытанаму) пашырэньню ў Вялікім Княстве Літоўскім [[Ліцьвіны#Літоўская мова|тэрміна «літоўская мова»]] на ''літоўскі дыялект'' мовы жамойтаў, нягледзячы на адначаснае захаваньне адасобленасьці [[Жамойць|Жамойці]] ад [[Літва|Літвы]]<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 274—277.</ref>: * заняпад [[Старабеларуская мова|літоўскай (беларускай)]] каталіцкай традыцыі пры пераходзе магнатаў у [[кальвінізм]] і [[арыянства]]; * узвышэньне [[Польская мова|польскай мовы]] ў выніку [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і яе пранікненьне ў Вялікае Княства Літоўскае празь [[Люблінская унія|Люблінскую унію]]; * сьмерць апошняга зь [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]]; * узмацненьне [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] з узвышэньнем [[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]] па заняцьці туркамі [[Канстантынопаль|Канстантынопалю]]; * празьмернае захапленьне [[Літоўская мітраполія|праваслаўнымі ліцьвінамі]] [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовай]] як «сапраўднай» і «годнай [[праваслаўе|праваслаўя]]». [[Файл:Lingua Samogitica (1690).jpg|значак|Надрукаваны ў [[Вільня|Вільні]] (1690 год) пераклад [[Папа|папскай]] булы на летувіскую мову, якая ў дакумэнце называецца «жамойцкай мовай» ({{мова-la|Lingua Samogitica|скарочана}}). Прызначаўся да чытаньня ў парафіях [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], якое ахоплівала ня толькі [[Жамойцкае староства]], але і [[Упіцкі павет|Ўпіцкі павет]], жыхароў якога за Расейскай імпэрыяй назвалі «[[Аўкштайты|аўкштайтамі]]» — «уласнымі літоўцамі»]] Гісторык [[Анатоль Грыцкевіч]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў XVI ст. дзеля абгрунтаваньня правоў маскоўскіх князёў на землі сучасных [[Беларусь|Беларусі]] і [[Украіна|Ўкраіны]] ў Маскоўскай дзяржаве стварылі міт пра «літоўскую» (г. зн. жамойцкую, летувіскую) заваёву [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх земляў]], які ўпершыню зьявіўся ў літаратурна-публіцыстычным творы «Сказание о князьях владимирских»<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Прадмова // Ермаловіч Мікола. Выбранае / Уклад., камент. К. Цвіркі. — {{Менск (Мінск)}}: Кнігазбор, 2010. С. 7.</ref>. Як паказвае гісторык [[Мікола Хаўстовіч]], адной з спробаў абараніцца ад ідэалягічных нападаў Маскоўскай дзяржавы (яшчэ за панаваньнем там нашчадкаў [[Рурык]]а) стала зьяўленьне ў самім Вялікім Княстве Літоўскім [[Палямонавічы|легенды пра Палямона]], якая сьцьвярджала паходжаньне [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] ад рымскіх нобіляў, а ня кіеўскіх ([[Русь|рускіх]]) князёў, а Літоўскай дзяржаўнасьці — ад [[Рымская імпэрыя|Рымскай]], што ўрэшце прывяло да павелічэньня значнасьці неславянскай часткі Вялікага Княства Літоўскага — Жамойці, а ў XVIII—XX стагодзьдзях гісторыкі і палітыкі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] і [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] выкарысталі гэтую ідэю разам зь мітам пра «літоўскую» заваёву беларускіх земляў дзеля расейскай імпэрскай канцэпцыі: нібы праз тое, што неславяне ([[балты]]) калісьці захапілі славянскія землі, заваёва («вяртаньне») гэтых земляў Расеяй ёсьць аднаўленьнем гістарычнай справядлівасьці<ref>[[Мікола Хаўстовіч|Хаўстовіч М.]] Наш Міцкевіч // XIX стагоддзе: Навукова-літаратурны альманах. Кніга другая. — {{Менск (Мінск)}}: Кафедра гісторыі беларускай літаратуры БДУ, 2000. С. 6.</ref>. Зьяўленьне тэорыі пра «рымлянскае паходжаньне» ліцьвінаў і жамойтаў (хоць гістарычная адасобленасьць жамойтаў тут выявілася ў асобнай вэрсіі свайго «рымлянскага паходжаньня», адрознай ад легенды пра Палямона для ліцьвінаў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 17—18.</ref>) як адну з прычынаў пашырэньня назвы «літоўская мова» на мову жамойтаў адзначае гісторык [[Павал Урбан]]<ref name="Urban-1972">[[Павал Урбан|Урбан П.]] [https://knihi.com/Paula_Urban/U_sviatle_histarycnych_faktau.html У сьвятле гістарычных фактаў (У сувязі з брашурай Л. С. Абэцэдарскага)]. — Мюнхэн — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1972.</ref>. Яшчэ ў 1869 годзе [[Ігнат Казлоўскі]] зьвяртаў увагу на тое, што папулярызацыя летувіскай мовы і культуры ў Вялікім Княства Літоўскім пачалася па Люблінскай уніі (1569 год), а асноўную ролю ў ёй адыграў [[Езуіты|ордэн езуітаў]] — а менавіта «польская партыя» ў ім. Галоўны матыў апошніх гэты дасьледнік бачыў у жаданьні [[Палякі|палякаў]] зьнішчыць моўна-культурныя повязі паміж ліцьвінамі і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінамі]]{{Заўвага|Шматлікія сьведчаньні на карысьць таго, што ў XV—XVI стагодзьдзях у ВКЛ адбылося сьціраньне этнічнай мяжы паміж русінамі і ліцьвінамі зь іх поўнай этнічнай інтэграцыяй, прыводзіць гісторык Павал Урбан<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 85.</ref>, а гісторык Вацлаў Пануцэвіч зьвяртае ўвагу на сьведчаньне з XVII ст., што «''літоўская мова ёсьць настолькі пашыранай у Русі, што літоўскую мову называюць рускай і рускую — літоўскай''»<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 278.</ref>}} дзеля іх [[Палянізацыя|палянізацыі]] і [[Культурная асыміляцыя|асыміляцыі]]<ref>Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. С. [https://books.google.by/books?id=1pIZAAAAYAAJ&pg=RA8-PA243-IA28&dq=%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%82%D1%8C+%D0%B6%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B9+%D1%8D%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%8F+%D1%81%D1%8A+%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%B5%D1%8E&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwixnpuM_tD5AhUGgv0HHQ7PAJ8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%82%D1%8C%20%D0%B6%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B9%20%D1%8D%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%8F%20%D1%81%D1%8A%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%B5%D1%8E&f=false 87]—89, 92—93.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|101|Dictionarium Polono-Latino-Lothavicum opus posthumum (Dictionary of the Polish-Latin-Latvian languages) by Georgs Elgers, Vilnius, 1683.jpg|113|Адзіны выдадзены ў ВКЛ летувіскі слоўнік «Слоўнік трох моваў», у якім не падаецца назва трэцяй (летувіскай) мовы, і выдадзены таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы латыскі слоўнік з дакладным азначэньнем моваў — «Слоўнік польска-лацінска-латыскі»}} Першай кнігай, выдадзенай па-летувіску ў Вялікім Княстве Літоўскім (і адначасна першым яўным азначэньнем летувіскай мовы ў ВКЛ менавіта як «літоўскай»), стаў выкананы ў 1595 годзе дзеячом [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] [[Мікалай Даўкша|Мікалаем Даўкшам]] пераклад з польскай мовы на летувіскую «Катэхізму» езуіта Якуба Лядэсмы. Прытым, хоць у прадмове Даўкша сьцьвярджаў, што зрабіў пераклад «''на ўласную мову нашу летувіскую''», аднак у прадмове да перавыданьня 1605 году ўжо ананімны перакладнік сьцьвярджаў, што папярэднік пераклаў катэхізм на жамойцкую мову і таму летувісы скардзіліся: «''ня маем катэхізму летувіскага''»<ref name="Sviazynski-2005-209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. Адзіным выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя слоўнікам летувіскай мовы стаў «Слоўнік трох моваў» езуіта [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>Schmalstieg W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref> (выйшаў з друку каля 1620 году ў [[Вільня|Вільні]] і перавыдаваўся ў 1629, 1631, 1642, 1677, 1713 гадох), у якім, аднак, не падавалася назвы трэцяй (летувіскай) мовы<ref>Szyrwid K. [https://books.google.by/books?id=-PZPAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Dictionarium trium linguarum]. — Vilna, 1713.</ref> (хоць выдадзены ў 1683 годзе таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы друкаваны слоўнік [[Латыская мова|латыскай мовы]] дакладна падаваў назву гэтай мовы ўжо ў самім сваім назове — «Dictionarium Polono-Latino-Lottavikum…»), вынікам чаго стала наступнае дадатковае азначэньне ў шэрагу навуковых працаў XIX ст.: «''польскі, лацінскі і жамойцкі''» ({{мова-la|Poln. Lat. et Samogiticae|скарочана}}<ref name="Kiopen-1827-103">Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб, 1827. С. 103.</ref><ref>Adelung J. H. Mithridates, oder allgemeine Sprachenkunde. Band 2. — Berlin, 1809. [https://books.google.by/books?id=o6kKAQAAIAAJ&pg=PA709&dq=Dictionarium+trium+linguarum+Samogiticae&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwisnYrN2uj0AhVeiv0HHY3MDIgQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=Dictionarium%20trium%20linguarum%20Samogiticae&f=false S. 709].</ref><ref>Magazin, herausgegeben von der Lettisch-Literarischen Gesellschaft. — Mitau, 1828. S. 65.</ref>, {{мова-de|Das lateinisch-polnisch-samogitische Wörterbuch|скарочана}}<ref>Winkelmann E. Bibliotheca Livoniæ historica. — St. Petersburg, 1870. [https://books.google.by/books?id=IdXEOzDAQz4C&pg=PA45&dq=in+samogitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiw1-eptun1AhUxSPEDHQJbB544ggEQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=in%20samogitischen%20sprache&f=false S. 45].</ref>) — як і ў некалькіх каталёгах бібліятэк на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага ({{мова-pl|«Synonima Polsko Łacinsko Żmuycka»|скарочана}} ў [[Вільня|Вільні]]<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 120.</ref>, {{мова-la|«Synonyma Latino-Polono-Samogitica»|скарочана}} ў [[Слонім]]е<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WxIHAQAAIAAJ&dq=%C5%BCmudzki+vie%C5%A1ajame&focus=searchwithinvolume&q=synonyma+latino P. 115].</ref>, {{мова-pl|«Dykcyonarz Łacinsko-polski i Zmudzki»|скарочана}} ў [[Крэтынга|Крэтынзе]]<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 186.</ref>), тым часам у каталёзе бібліятэкі Віленскага езуіцкага навіцыяту (1748 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 117.</ref> і ў кнізе езуіцкага гісторыка [[Станіслаў Растоўскі|Станіслава Растоўскага]] (1768 год) гэты слоўнік азначаўся як «літоўскі»{{Заўвага|{{мова-la|«Dictionarium Polono Latino Lituanicum»|скарочана}}}}. Першая на тэрыторыі ВКЛ летувіская [[граматыка]] выйшла ў 1737 годзе пры Віленскай езуіцкай акадэміі і мела назву «''Лучнасць моваў Літвы, апісаная паводле граматычных законаў галоўнага дыялекту гэтага княства. І да карыстаньня старанным нэа-[[Палямонавічы|палямонам]] прызначаная з дазволу старэйшых''»<ref>[https://web.archive.org/web/20230106184619/http://www.litviny.net/104310881072108410721090108010821080-1089108310861074107210881080-10861087108010891072108510801077-11031079109910821072.html Граматыкі і слоўнікі летувіскай мовы паводле крытыка канцэпцыі літвінізму летувіскага гісторыка Томаса Баранаўскага]{{ref-ru}}</ref> ({{мова-la|Universitas Linguarum Litvaniae in Principali Ducatus Ejusdem Dialecto Grammaticis Legibus Circumscripta. & in obsequium Zelorum Neo-Palaemonum Ordinata Permissu Superiorum|скарочана}}). Як і ў выпадку выдадзенага езуітамі слоўніка, праз фактычны брак у назове граматыкі назвы летувіскай мовы (хоць выдадзеная таго ж году граматыка латыскай мовы дакладна пазначала назву мовы ў назове — «Lotavica Grammatica…») у [[Рыга|рыскім]] навуковым выданьні 1844 году яе азначылі як «граматыку жамойцкай мовы» ({{мова-de|«eine Grammatik der schamaitischen (schmudischen) Sprache»|скарочана}})<ref>Magazin, hrsg. von der Lettisch-Literärischen Gesellschaft. Band 7, 1844. [https://books.google.by/books?id=xOtOAAAAcAAJ&pg=RA2-PA31&dq=schamaitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjBp7b-8Ob1AhUOP-wKHTPfB244FBDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=schamaitischen%20sprache&f=false S. 31].</ref>. Прытым азначэньне выдаўцамі-езуітамі жамойцкай (летувіскай) мовы як «''галоўнага дыялекту Літвы''» абсалютна не адпавядала рэчаіснасьці, што прызнае летувіскі мовазнаўца [[Зігмас Зінкявічус]]: напраўду, палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая была загнаная «''ў найніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''» — «''для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка''»<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref><ref name="Kascian-2009"/>. Першы летувіскі [[Буквар|лемантар]] у ВКЛ выйшаў з друку паміж 1759—1761 гадамі (захаваліся выданьні 1763 і 1766 гадоў) і меў назву «''Навука чытаньня пісьма польскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} = {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}}){{Заўвага|У выданьні 1783 году ён застаўся бяз польскай моўнай часткі і польскага назову, але ўжо з пазначэньнем у назове «''летувіскага пісьма''»: «''Навука чытаньня пісьма летувіскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszta lietuwiszka dieł mazu wayku|скарочана}})<ref name="Dziarnovic-2011"/>, тым часам у каталёзе бібліятэкі кляштару бэнэдыктынак у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] ([[Пінскі павет|Піншчына]]), складзеным паміж 1783—1790 гадамі, асобнік летувіскага лемантара азначылі як «''Мокслас або лемантар жамойцкай мовы''» ({{мова-pl|«Moksłas czyli Elementarz Zmudzkiego Ięzyka»|скарочана}})<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 183.</ref>, таксама ў складзеным [[Адукацыйная камісія|Адукацыйнай камісіяй]] у 1773—1774 гадох інвэнтары Віленскай езуіцкай акадэміі адзначалася 100 асобнікаў «''жамойцкага лемантара''» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 266.</ref>. Апроч таго, «жамойцкімі» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}}) азначаліся перавыданьні гэтага лемантара ў першай палове XIX стагодзьдзя<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 269.</ref>}}. Тым часам існуюць зьвесткі, што яшчэ ў 1752 годзе ў Віленскай друкарні францішканаў выдалі «Лемантар жамойцкі», аднак яго асобнікі не захаваліся да сёньня<ref name="Dziarnovic-2011">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/47/%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D1%9E_%D0%92%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BD%D1%8F%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC.html Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім] // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 115—143.</ref>. {{Падвойная выява|справа|PEDELIS MIROS Saldźiausi medi Kriźiaus JESUSA Pona Sawimp turis inriszta (in Lithuanian language) by Vincentas Karafa, Vilnius, 1746.jpg|89|Ziwatas Pona yr Diewa musu Jezusa Christusa... o dabar wieł… Ziamaytyszka ysztumocitas yr drukowatas (1787).jpg|125|Летувіскія кнігі (Вільня, 1750 г. і [[Супрасьля]], 1787 г.), мова якіх на вокладках азначаецца як жамойцкая}} Сярод летувіскіх кніг XVIII ст., друкаваных у Вільні, [[Варшава|Варшаве]] і [[Супрасьля|Супрасьлі]], большасьць азначаліся як выдадзеныя на «жамойцкай мове» («мове жамойтаў»), а адзіную кнігу, дзе ў назове сьцьвярджалася «літоўская мова», выдалі ў 1772 годзе ў друкарні Віленскай езуіцкай акадэміі. Увогуле, факт масавага і традыцыйнага называньня ў Вялікім Княстве Літоўскім мовы летувісаў (у тым ліку мовы [[Прускія летувісы|прускіх жамойтаў]] у г. зв. «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»{{Заўвага|Хоць у Прусіі мову жамойтаў з 1579 году пачалі называць вынятна «літоўскай», аднак пры перадруку ў Расейскай імпэрыі пруска-летувіскай кнігі «Prastas Pamokslas per Klausimus ir per Atsakymus» (упершыню выйшла з друку ў 1780 годзе, без пазначэньня ў назове і тэксьце назвы мовы) яе новы выдавец, выхадзец з колішняй Рэчы Паспалітай Ян Юры Ляховіч азначыў гэтую кнігу як «''на чыстую жамойцкую мову... перакладзеную''» ({{мова-lt|«ant czista zemajtiszka Liežuwy... iszgulde»|скарочана}})<ref>Biržiška V. Aleksandrynas: senųjų lietuvių rašytojų, rašiusių prieš 1865 m., biografijos, bibliografijos ir biobibliografijos. T. 2. — Čikaga, 1963. [https://archive.org/details/birziska-aleksandrynas-t.-2-1963_202012/page/153/mode/2up?q=zemajtiszka P. 154].</ref>}}) ''жамойцкай'' засьведчылі: нямецкі філёляг і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абрагам Пэнцэль||de|Abraham Jakob Penzel}} у «Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur» (1781 год) — "''…шмат ["літоўскіх" кніг, якія аўтар прывёз у мясцовую бібліятэку з [[Кёнігзбэрг]]у] дадалося зь Вільні <…> дзе яна ["літоўская мова" — паводле прускіх кніг] называецца жамойцкай, бо гэтай мовай гавораць не ўва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім, а толькі ў яго правінцыі, якая завецца Жамойцю''"{{Заўвага|{{мова-de|«Ich habe viel Litauisches, Lettisches, und Estonisches aus Königsberg mitgebracht; die zwey letztern Fächer nicht, aber das erstere sehr stark aus Wilna vermehrt, welches um desto merkwurdiger ist, weil das Litauische, welches man hier spricht, (man nennt es Samogitisch, weil diese Sprache nicht im ganzen Großherzogthum Litauen, sondern nur in der Provinz, die den Nahmen Schamaiten, Samogitia, führt, gesprochen wird,) merklich vom preußischen Dialekt abweicht, und theils mit rußischen, theils lettischen Worten durchspickt ist»|скарочана}}}}<ref>Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur. 10. Theil, 1781. [https://books.google.by/books?id=mslbAAAAcAAJ&pg=PA236&dq=man+nennt+es+Samogitisch&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi3ytrc5uj0AhUBh_0HHQKID4MQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=man%20nennt%20es%20Samogitisch&f=false S. 236].</ref> — і нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Фатэр||en|Johann Severin Vater}} у сваёй працы «Die Sprache der alten Preussen» (1821 год) — "''У мясцовасьцях, дзе жылі надровы і скалвы ["Малая Летува"]… да гэтага часу захавалася літоўская мова; там ёсьць друкаваныя біблія, граматыкі, слоўнікі, і менавіта яна вядомая ў пэўнай ступені вынятна пад імем літоўскай, у той час як у колішнім Вялікім Княстве Літоўскім мае назву жамойцкай''"{{Заўвага|{{мова-de|«In den Gegenden, wo ehemals die Nadrauer und Schalauer wohnten, d. i. von Memel, Tilse, Ragnit, Insterburg bis Gumbinnen, hat sich noch bis auf den heutigen Tag der Gebrauch der Litthauischen Sprache erhalten; die Bibel, Sprachlehren, Wörterbücher sind in derselben gedruckt, und sie ist es, welche gewissermassen ausschliesslich unter dem Namen der Litthauischen bekannt ist, während die des ehemals Grossherzogl. Litthauens den Namen der Schamaitischen führt»|скарочана}}}}<ref>Vater J. S. Die Sprache der alten Preussen. — Braunschweig, 1821. [https://books.google.by/books?id=bpJJAAAAcAAJ&pg=PR12&dq=den+Namen+der+Schamaitischen&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiSldqi1ej0AhVvgf0HHchpCSEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=den%20Namen%20der%20Schamaitischen&f=false S. XII].</ref>). Пра папулярнасьць разуменьня нелетувіскім жыхарствам ВКЛ мовы летувісаў як жамойцкай, сярод іншага, сьведчаць каталёгі літоўскіх бібліятэк: пры [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Вільня)|Віленскім францішканскім кляштары]] (1797 год), дзе захоўваўся вялікі збор летувіскіх кнігаў<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 180.</ref> — «Каталёг кніг у мовах жамойцкай, рускай, габрэйскай, арабскай, грэцкай і нямецкай» ({{мова-pl|Katalog ksiąg w Języku Zmudzkim, Ruskim, Hebrayskim, Arabskim, Greckim i Niemieckim|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR aukstuju mokyklu mokslo darbai. Nr. 33—34, 1998. [https://books.google.by/books?id=szAPAQAAMAAJ&q=jezyku+zmudzkim&dq=jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjwzd_A7OH0AhUSSvEDHQBMA0cQ6AF6BAgMEAI P. 33.]</ref>, пры [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] (1772 год), дзе адзіная цалкам летувіская кніга азначалася як выданьне на «жамойцкай мове» ({{мова-la|«Samogitico idiomate»|скарочана}})<ref>Catalogus Auctorum Ordine Alphabetico dispositus in Bibliotheca Collegii Academiae Vilnensi S. I. reperibilium. — Vilnae, 1772. [https://virtus.mb.vu.lt/en/p/69/ P. 69].</ref>, пры [[Касьцёл Сьвятой Барбары і кляштар трынітарыяў (Берасьце)|Берасьцейскім трынітарскім кляштары]], дзе адзіная кніга на летувіскай мове азначалася як «жамойцкая кніга»<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 184.</ref>, ды іншыя. У адказ на падобныя сьведчаньні Зігмас Зінкявічус высоўвае гіпотэзу, нібы ўсходні варыянт летувіскай мовы — «пісьмовая літоўская мова» (у адрозьненьне ад заходняга варыянту летувіскай мовы — «пісьмовай жамойцкай мовы», беспасярэднім працягам якой стала сучасная летувіская мова) — цалкам зьнік яшчэ ў пачатку XVIII стагодзьдзя<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 245.</ref><ref name="Kascian-2009"/>. {{Падвойная выява|справа|Ziemaytiszki (1793).jpg|106|Ziemaytiszki (1793) (2).jpg|108|Лацінска-польска-жамойцкія слоўнікі месяцаў з кніг, надрукаваных у Вільні ў 1793 годзе}} Сучасны менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, які мяркуе, што назва «ліцьвіны» ў першым пэрыядзе Вялікага Княства Літоўскага (да [[Крэўская унія|Крэўскай уніі]]) была назвай мясцовай эвангелісцкай канфэсійнай супольнасьці і ўласна «Літоўскім» Вялікае Княства ад самага яго стварэньня назвалі менавіта з такім канфэсійным сэнсам, зазначае: «''[[Балтыйскія мовы|Балтыйская]] тэорыя не адлюстроўвае ніякія гістарычныя рэаліі, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня езуітаў проці літоўскай Рэфармацыі і палітычнай моцы літоўскага гаспадарства. Разам з разбуральнай праграмай Контрарэфармацыі, распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] [[Германскія мовы|германскае]] шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы вынятна [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>. [[Файл:Widaw in German, Vilna in Italian, Wilenski in Lithuanian (Belarusian), Wilna in Polish, Vilne in French, Vilna in Latin (V. Coronelli, 1690) (2).jpg|значак|Фрагмэнт мапы [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] ([[Вэнэцыянская рэспубліка|Вэнэцыя]], 1690 г.) з назвамі [[Вільня|Вільні]] на розных мовах: ''Widaw'' на нямецкай, ''Vilna'' на італьянскай, ''Wilenski'' [горад, замак] на літоўскай ([[Старабеларуская мова|беларускай]] — мове [[ліцьвіны|ліцьвінаў]]<ref>[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 147.</ref>), ''Wilna'' на польскай, ''Vilne'' на францускай, ''Vilna'' на лаціне<ref name="Briedis-2009">Briedis L. Vilnius: City of Strangers. — Central European University Press, 2009. P. 15.</ref>]] У гістарычных крыніцах XVII—XVIII стагодзьдзяў пашырылася азначэньне жыхароў пераважна [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] (яе заходняй часткі) як [[Старалітва|«старалітвы» («старой літвы», «стараліцьвінаў»)]], прытым неаднаразова адзначалася беспасярэдняя повязь старалітвы з [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінамі]]: «''старажытныя ліцьвіны, г. зн. русіны''» ({{мова-la|«Antiqui lithuani, id est ruteni»|скарочана}}) ([[Сьвір (мястэчка)|Сьвір]], 1689 год)<ref>Ališauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (XIV—XVIII a.). — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 261—262.</ref>, «''старыя русіны або старалітва''» ({{мова-la|«Rutheni Veteres, seu Stara Litwa»|скарочана}}) ([[Ваверка]], 1692 год)<ref>Ališauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (XIV—XVIII a.). — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 264.</ref>, «''русіны…, званыя старажытнымі [[Яцьвягі|яцьвягамі]] або іншым імем — па-народнаму „Старая Літва“''» ({{мова-la|«Ruthenorum…, dicti antigui Jadźwingowie vel alio nomine populariter Stara Litwa»|скарочана}}) ([[Чарнаўчыцы]], 1721 год)<ref name="Ališauskas-2016-301">Ališauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (XIV—XVIII a.). — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 301.</ref>. Народжаны на [[Падляшша|Падляшшы]] этнограф-[[Ордэн дамініканаў|дамініканін]] Канты Багінскі, які паводле вынікаў сваіх падарожжаў Жамойцю каля 1780 году склаў «Хараграфію або апісаньне сьвятой Жамойці» ({{мова-pl|«Chorografia czyli opisanie Żmudzi świętej»|скарочана}}), зьвяртаў увагу на тое, што жамойты ў тыя часы працягвалі надзвычай зацята трымацца ўласнай мовы і зусім не паддаваліся моўнай асыміляцыі: «''Жамойцкая мова ні сёе, ні тое. Гавораць на ёй у кожным павеце, у кожнай парафіі іначай… Аднак яе гэтак кахаюць жамойты, што зусім ня любяць тых, хто яе ня ведае… Гэта ёсьць найбольшай прычынай простасьці і ня добрай адукацыі жамойцкай моладзі, што ня хоча пакінуць сваёй баламутнай мовы і паказацца на сьвет''»<ref>Athenaeum : pismo poświęcone historyi, literaturze, sztukom, krytyce i.t.d. T. 4, 1845. [https://polona.pl/item/athenaeum-pismo-poswiecone-historyi-literaturze-sztukom-krytyce-i-t-d-oddzial-5-t,MTEwMDEyODg3/138/#info:metadata S. 139].</ref>. А ў 1851 годзе адзначалася, што сярод жамойтаў здаўна бытуе старажытны пахавальны абрад — сьпяваць нябожчыку, што яго больш ня будуць прыгнятаць іншыя народы, у тым ліку ліцьвіны<ref>Przyjaciel Domowy. Nr. 1, 1851. S. 3.</ref><ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 45.</ref>. Швэдзкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Тунман||en|Johann Erich Thunmann}} у сваёй працы «Дасьледаваньні старажытнай гісторыі некаторых паўночных народаў» (Бэрлін, 1772 год) зазначаў наконт паходжаньня «лецкіх народаў» (летувісаў і латышоў), што паўднёва-заходняя Русь, Літва, большая частка Прусіі і Польшчы былі пачатковым месцам пражываньня славянаў або [[Вэнэды|вэнэдаў]] і што «леты», якія насяляюць частку гэтых краін — гэта «''не асобны народ, не старажытная нацыя, а славяне, зьмяшаныя зь [[Фіна-вугорскія народы|фінамі]] і [[Готы|готамі]]''»{{Заўвага|{{мова-de|«Die erste betrift den Ursprung der alten Preußen und übrigen Lettischen Völker. Das südwestliche Rußland, Litauen, und der größte Theil von Preußen und Polen, ist der ursprüngliche Wohnsitz der Slawe oder Wenden gewesen. Die Letten, welche jetzt ein Stück von diesen Ländern bewohnen, sind kein eigenes Volk, keine alte Nation, sondern Slawen, vermischt mit Finnen und Gothen»|скарочана}}}}<ref>Thunmanns M. J. Untersuchungen über die alte Geschichte einiger Nordischen Völker. — Berlin, 1772. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=E9hAAAAAcAAJ&q=keine+alte+Nation+Slawen+Finnen+Gothen#v=snippet&q=keine%20alte%20Nation%20Slawen%20Finnen%20Gothen&f=false S. V].</ref>{{Заўвага|Сучасная [[генэтыка]] сьцьвярджае блізкасьць летувісаў і латышоў да [[Фіна-вугорскія народы|фінска-вугорскіх народаў]]: «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, фіна-вуграў, гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''» ({{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. == Расейская імпэрыя == === Атаясамліваньне літоўскага з жамойцкім === {{Асноўны артыкул|Ліцьвякі}} [[Файл:Jistoriję Justinaus parguldę Isz Łotynû kałbôs i Żæmaitiû K. Daugkientys metusî (1798, 1834-36).jpg|значак|Летувіскі пераклад [[Сыманас Даўкантас|Сыманаса Даўкантаса]] «''з лацінскай мовы на жамойцкую''» (1834—1836 гг., з мэтай фальсыфікацыі больш раньняга часу стварэньня падпісаны «1798 г.»)]] Выдадзены ў 1787 годзе афіцыйны агляд [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] (перавыдаваўся ў 1793 годзе), хоць і называў ўтвораныя на [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|анэксаваных]] землях [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] [[Магілёўскае намесьніцтва|Магілёўскае]] і [[Полацкае намесьніцтва|Полацкае]] намесьніцтвы «[[Белая Русь|Беларусьсю]]», але азначаў жыхароў гэтых намесьніцтваў «''палякамі і [[Ліцьвіны|літвой]]''»<ref>Плещеев С. И. Обозрение Российской империи в нынешнем ее новоустроенном состоянии. — СПб., 1787. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Wa5iAAAAcAAJ&dq=%22%22%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8+%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%22+%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%B5%D0%B2&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0#v=snippet&q=%22%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%22&f=false С. 73, 76].</ref> (паводле гісторыка [[Леанід Лыч|Леаніда Лыча]], тэрмін «палякі» тут ужылі хутчэй за ўсё дзеля таго, каб паказаць прыналежнасьць часткі насельніцтва да каталіцтва<ref>[[Леанід Лыч|Лыч Л.]] Руская культура ў Беларусі: праблемы гарманічнага суіснавання з нацыянальнай // [[Наша слова]]. [http://pawet.net/ns/2012/34/%E2%84%96_34_(1081).html № 34 (1081), 22 жніўня 2021 г.]</ref>). Выдадзенае ў 1787 годзе на загад маскоўскай гаспадыні [[Кацярына II|Кацярыны II]] «Кароткае землеапісаньне Расейскай дзяржавы» паведамляла, што «''літва [насяляе] Полацкае і Магілеўскае [намесьніцтвы]''»<ref>Гакман И. Краткое землеописание Российского государства. — СПб, 1787. [https://books.google.by/books?id=RmtYAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&f=false С. 46].</ref>, таксама выдадзены ў 1788 годзе «Новы і поўны геаграфічны слоўнік Расейскай дзяржавы або Лексыкон» падаваў наступнае азначэньне: «''літва — гэта народ, які насяляе Полацкае і Магілёўскае намесьніцтвы''»<ref>Максимович Л. Новый и полный географический словарь Российскаго государства, или, Лексикон. Ч. 3. — М., 1788. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=L3BpAAAAcAAJ&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0#v=onepage&q=%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&f=false С. 22].</ref>. А выдадзенае ў 1799 годзе пры [[Расейская акадэмія навук|Расейскай акадэміі навук]] «Апісаньне ўсіх народаў, якія насяляюць Расейскую дзяржаву» засьведчыла папулярнасьць у тыя часы меркаваньня пра этнічную блізкасьць [[Ліцьвіны|ліцьвінаў (літоўцаў)]] і [[Русіны|русінаў (русаў)]]: «''літоўцы — старажытнае племя русаў… гэты народ у пляне сваіх звычаяў, павер’яў, ладу жыцьця, адзеньня і нораваў мае падабенства часткова з палякамі і маларосамі, а часткова зь вядомымі плямёнамі старажытных русаў, што жывуць у Расеі''»<ref>Георги И. Г. [https://elib.rgo.ru/safe-view/123456789/212380/1/MDAwMDAwMDdfR2VvcmdpIEkuSS4gT3Bpc9CwbmllIHZzZWtoIG9iaXTQsHl1c2hjaGlraCB2IFJvc3NpeS5wZGY= Описание всех обитающих в Российском государстве народов их житейских обрядов, обыкновений, одежд, жилищ, упражнений, забав, вероисповеданий и других достопамятностей]. Ч. 4. — СПб, 1799. С. 385.</ref>. Прытым працягвала захоўвацца разьмежаваньне паміж ліцьвінамі і [[Жамойты|жамойтамі]]: у сьпісах ураднікаў-[[Базыляны|базылянаў]] Віленскай уніяцкай мітрапаліцкай япархіі за 1815 год поруч зь «літоўскімі ўраджэнцамі» і «літоўскай нацыяй» (пад якімі выступаюць жыхары [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]<ref>[[Сьвятлана Марозава|Марозава С.]] Етос Унійної Церкви та національна ідентичність білорусів у XIX столітті // Ковчег. Науковий збірник статей з церковної історії. Ч. 4, 2003. [https://books.google.by/books?id=pS8QAQAAIAAJ&q=1815+%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8%22+%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BB%D1%8F%D1%80%D1%87%D1%83%D0%BA&dq=1815+%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8%22+%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BB%D1%8F%D1%80%D1%87%D1%83%D0%BA&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjuwrjhwLP8AhUowQIHHXLRCz8Q6AF6BAgHEAI С. 119].</ref>) адзначаліся «самагіцкі ўраджэнец» і «самагіцкая нацыя»<ref>Описание документов архива западнорусских униатских митрополитов. Т. 2. — СПб., 1907. С. [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&pg=PA701&dq=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiBo4zZ0aj8AhWSiP0HHYROCiQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9&f=false 696], [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&pg=PA701&dq=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiBo4zZ0aj8AhWSiP0HHYROCiQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&f=false 701].</ref>. Яшчэ ў 1804 годзе [[Віленскі ўнівэрсытэт]] прызначыў спэцыяльных візытарараў у школы [[Віленская губэрня|Віленскай]] і [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] губэрняў, сярод абавязкаў якіх значылася (пункт 10): «''Візытатар у абедзьвюх гэтых губэрнях мае даведацца падрабязна пра Самагіцкую (Жмудзкую) мову, дзе і як далёка сягае яе ўжываньне, заўважаючы асаблівыя пра яе зьвесткі; таксама мае даручыць і школьным станам старанна зьбіраць усе падрабязнасьці, якія маглі б растлумачыць паходжаньне гэтай мовы і яе ўласьцівасьці, праз што можна было б выразьней даведацца пра гісторыю таго народа, якому гэта мова была прыродная; сабраныя ж заўвагі пра яе, пісаньні, песьні ды іншае на гэтай мове маюць быць дасыланыя ва Ўнівэрсытэт''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Визитатор в обоих сих губернях не оставит в продолжение своего обозрения осведомляться подробно о Самогитском (Жмудском) языке, где и как далеко простирается его употребление, замечая сам особенные об нем известия; равным образом имеет препоручить и училищным сословиям прилежно собирать все подробности, кои могли бы объяснить происхождение сего языка и его собственность или свойство, чрез что можно бы явственнее узнать историю того народа, коему оный язык был природный; собранные жа замечания об нем, писания, песни и проч. на сем языке имеют быть присылаемы в Университет»|скарочана}}}}<ref>Сборник распоряжений по Министерству народного просвещения. Т. 1. — СПб., 1866. [https://books.google.by/books?id=WNdHAQAAMAAJ&pg=PP7&dq=%22%D0%A1%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%8A+%D0%A0%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%8F%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D1%96%D0%B9+%D0%BF%D0%BE+%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj0gNnuvLr8AhWJi_0HHczoDYcQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%A3&f=false С. 36].</ref><ref>Алфавитный указатель к Сборнику распоряжений по Министерству народного просвещения. — СПб., 1867. [https://books.google.by/books?id=ZfclAAAAYAAJ&pg=PA77&dq=%22%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9+(%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9)+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiz85S8u7r8AhVJtaQKHXj1CMUQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9%20(%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9)%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&f=false С. 78].</ref>. Тым часам яшчэ ў 1796 годзе, па [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцім падзеле Рэчы Паспалітай]] улады Расейскай імпэрыі ўлучылі гістарычна адасобленае ад [[Літва|уласна Літвы]] колішняе [[Жамойцкае староства]] ў склад [[Літоўская губэрня|Літоўскай]], а з 1801 году — [[Віленская губэрня|Літоўска-Віленскай губэрні]], прытым [[Менская губэрня|Менская]], [[Віцебская губэрня|Віцебская]] і [[Магілёўская губэрня|Магілёўская]] губэрні ў сваіх назвах не атрымалі азначэньня «Літоўскія». Зь іншага боку, маскоўскія гаспадары [[Павал I]] (1796—1801) і [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандар I]] (1801—1825) не перашкаджалі [[палянізацыя|палянізацыі]] колішняга Вялікага Княства Літоўскага (як зазначае польскі дасьледнік [[Рышард Радзік]], татальная палянізацыя літоўскай шляхты адбылася па падзелах Рэчы Паспалітай, як культурная рэакцыя на палітычнае змаганьне з Расейскай імпэрыяй<ref name="Katlarcuk-2003"/>), што значна ўзмацніла тагачасныя культурна-ідэйныя ўплывы палякаў на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|літоўскіх (беларускіх) землях]]. У 1808 годзе былы езуіт [[Францішак Ксавэры Богуш]] выдаў у [[Варшава|Варшаве]] кнігу «Аб пачатку народу і мовы літоўскай» ({{мова-pl|«O początkach narodu i języka litewskiego»|скарочана}}), дзе атаясаміў ліцьвінаў з [[Прускія летувісы|прускімі летувісамі]] (з спасылкамі на кнігі, выдадзеныя ў г. зв. «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»)<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 4, 12, 64, 94, 146.</ref> і, адпаведна, літоўскую мову — з жамойцкай, якую заклікаў зрабіць мовай высокай культуры{{Заўвага|У гэтай сваёй публікацыі Богуш, увогуле, заявіў, што «''літоўская мова адрозьніваецца ад славянскай''»<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 96.</ref> і двойчы паўтарыў, што «''жамойцкая мова дакладна такая ж самая, як літоўская, часам адрозьніваецца вымаўленьнем, але гэтая розьніца меншая, чым паміж вялікапалякам і мазурам''»<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 58—59, 106.</ref>, а далей фактычна засьведчыў уласнае даволі кепскае веданьне летувіскай мовы (на што зьвярнулі ўвагу яшчэ ў 1875 годзе<ref>Karłowicz J. O języku litewskim // Rozprawy i sprawozdania z posiedzeń wydziału filologicznego Akademii Umiejętności. T. II. — Kraków, 1875. S. 144—145.</ref>), заявіўшы, што «''Жамойць называе сябе źiemaiten… <…> ліцьвіны… назвалі гэты край źiemaitis''»<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 59—60.</ref>}}. Тое, што летувізацыі спрыялі польскамоўныя аўтары (апроч Богуша, яшчэ [[Тадэвуш Чацкі]], [[Іяхім Лялевель]] ды іншыя), якія пачалі прыўзносіць балтыйскасьць з паганствам (летувіскасьць){{Заўвага|У першай палове XIX ст. пад уплывам пашыранага тады [[рамантызм]]у адзначалася тэндэнцыя [[міт]]алягізацыі гістарычнай спадчыны: некалькі аўтараў (найперш вядомы сваімі фальсыфікатамі [[Тэадор Нарбут]], які прыдумаў падрабязны пантэон «літоўскіх» паганскіх багоў ў рамках «[[Ацтэкі|ацтэцка]]-індыйскай» рэлігіі «ліцьвінаў», а таксама выхадзец з [[Валынь|валынскай]] шляхты [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі]], які выводзіў паходжаньне «ліцьвінаў» з [[Індыя|Індыі]] і паяднаў імёны «літоўскіх» паганскіх багоў з індускімі), пачалі ўзвышаць дахрысьціянскую, паганскую спадчыну Вялікага Княства Літоўскага, а разам зь ёй — балтыйскую меншасьць, якая найдаўжэй спавядала [[паганства]]. Гэтыя аўтары сьцьвярджалі: ўсё, што «літоўскае» — паганскае. Самі яны не валодалі летувіскай мовай, але імкнуліся выкарыстоўваць у сваіх творах асобныя летувіскія словы. На гэтым грунце ўжо пазьней дзеячы летувіскага нацыянальнага руху пачалі атаясамліваць Вялікае Княства Літоўскае вынятна зь летувісамі<ref name="Astraucou-2014">[[Сяргей Астравец|Астравец С.]] [https://www.svaboda.org/a/26711502.html З «Іліядай» пад падушкай], [[Радыё Свабода]], 26 лістапада 2014 г.</ref>}} і зьмяншаць уплывы [[Русь|Русі]] ў гісторыі Літвы, а таксама прапагандаваць сярод беларускамоўных сялянаў, нібы іхныя продкі былі летувісамі паводле паходжаньня<ref>Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. С. 107—108.</ref>, адзначаў ужо ў 1869 годзе [[Ігнат Казлоўскі]]. Гэты ж аўтар паказваў, што летувізацыя ў той час адбылася праз парафіяльныя школы, дзе расейскія ўлады дазволілі выкладаньне па-летувіску, і касьцёл (найперш на тэрыторыі [[Жамойцкая дыяцэзія|Жамойцкай дыяцэзіі]], дзе перавага аддавалася ксяндзам з этнічнай Жамойці{{Заўвага|Сярод іншага, у 1907 годзе ў друку паведамлялася, што ксяндзоў, якія былі жмудзякамі-«літваманамі», таксама дасылалі ў [[Сьвянцяны]], [[Вярэнаў]] ды іншыя парафіі Віленскай дыяцэзіі — супраць пажаданьняў мясцовага насельніцтва<ref>Słowo. Nr. 1, 1907. [https://polona.pl/item/slowo-r-26-nr-1-1-stycznia-1907,MTU3NzE1MDc/1/#info:search:zmudziaki S. 2].</ref>}})<ref>Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. С. 104—106.</ref>. Ён жа зьвяртаў увагу на сьведчаньне [[Уладзіслаў Сыракомля|Людвіка Кандратовіча (Уладзіслава Сыракомлі)]]<ref>Syrokomla W. Wycieczki po Litwie w promieniach od Wilna. T. 2, (Do Oszmiany — do Kiernowa — do Kowna). — Wilno, 1860. S. 96.</ref>, што пры мяшаным шлюбе (жонка — летувіска, муж — беларус{{Заўвага|Прытым адваротнага варыянту мяшаных шлюбаў (жонка — беларуска, муж — летувіс) летувісы ўнікалі}}) дзеці выхоўваліся па-летувіску{{Заўвага|Тым часам у выпадку заселенай [[Латышы|латышамі]] [[Курляндыя|Курляндыі]] (т.б. па-за арэалам расьсяленьня летувісаў) этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] засьведчыў, што «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва ўсходнегерманскіх мовах быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітавана з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>}} альбо ўся радзіна магла палянізавацца, бо польская мова выконвала ролю пасярэдніка<ref>Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. С. 107.</ref> (іншы аўтар пры апісаньні летувісаў, якіх ён называў [[Жмогусы|жмогусамі]], адзначаў іхную прагу вывучыць сваіх сыноў на ксяндзоў, а таксама надзвычайную прывязанасьць да ўласнай мовы пры браку веданьня іншых моваў<ref>Kurjer Warszawski. Nr. 250, 1872. [https://polona.pl/item/kurjer-warszawski-r-52-nr-250-9-listopada-1872,MTEzMDA2NjE2/2/#info:search:zmogus S. 3].</ref>). Як сьведчыў Ігнат Казлоўскі, за яго часам жыхароў гістарычных [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковеншчыны]] і [[Вількамірскі павет|Вількаміршчыны]], якія ўжывалі ў гутарцы дзьве мовы — беларускую і летувіскую, альбо іх сумесь, у якой дамінавала беларуская мова — палякі называлі «новымі літоўцамі», уласна жамойты называлі гэтых летувісаў «[[Гуды|гудамі]]» і не лічылі іх часткай летувіскага народу, а беларусы і каталіцкія сьвятары гэтых «новых літоўцаў» называлі [[Ліцьвякі|«ліцьвякамі»]]<ref name="Kazlouski-1869-105">Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. [https://books.google.by/books?id=1pIZAAAAYAAJ&pg=RA8-PA243-IA46&dq=%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B5+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B+%D0%B3%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B8&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiP4-CUktD5AhWSIMUKHeTcCTQQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B5%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%20%D0%B3%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B8&f=false С. 105].</ref> (сугучна зь «[[Літвакі|літвакамі]]» — [[Жыды ў Беларусі|літоўскімі жыдамі]]<ref>Іофе Э. Літвакі // {{Літаратура/ЭГБ|4к}} С. 381.</ref>). {{Падвойная выява|справа|Grammatyka języka żmudzkiego. Kałbrieda leźuwio źiamaytiszko (1832).jpg|107|Naujes moksłas skajtima raszta żemajtyszka diel mażun wajkun (1848).jpg|107|Выдадзеныя ў Вільні жамойцкія (летувіскія) «Граматыка жамойцкай мовы» (1832 г.) і лемантар «Новая навука чытаньня пісьма жамойцкага для малых дзетак» (1848 г.)}} Гісторык мовы [[Сяргей Запрудзкі]] адзначае, што яшчэ ў пачатку XIX ст. тэрмін «літоўскі» ў розных мовах (як і «беларускі», «рускі» ды многія іншыя) меў «дыфузнае», няўстойлівае ў тэрміналягічным пляне значэньне і ня быў замацаваны за назвай мовы сучасных летувісаў<ref name="Zaprudzki-2013-85">[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 85.</ref>. Аднак па публікацыі Богуша (1808 год) адзначалася паступовая папулярызацыя меркаваньня пра тоеснасьць жамойцкага зь «літоўскім», што на раньнім этапе выявілася азначэньнем некаторых жамойцкіх кніг як выдадзеных на «летувіскай мове» або «летувіска-жамойцкай мове»{{Заўвага|1) «''Naujas Istatimas Jezaus Christaus Wieszpaties musu / lietuwiszku leżuwiu iszgulditas par Jozapa Arnulpa kunigaykszti Giedrayti wiskupa Żiemayciu, żenklinika s. Stanislowo''» (Вільня, 1816 г.), 2) «''Karawakas, arba Krzizius anioliszkas. Runku s. Tamosziaus isz Akwina iszpažintoia, zokana kaznadzieju, latiniszkay iszraszitas, ira baznicioy kunigu Daminikonu mieste Anagnios … Tas pats krizius czieši missyu szwętu, lietuviszkay iszgulditas''» (Вільня, 1817 г.), 3) «''Kielas kruwinas karalaus sopulu Jezusa Chrystusa brangu krauiu iszkłotas o eynantiems ant scieśliwos wiecznastes zmoniems kieleywems troksztantiems zinoty taiemnicios niewinnos mukos Wieszpaties Pona musu paroditas / ir su pazwaliimu wiresniu isz łankiszko ant lietuwiszko lieźuwie iszgulditas''» (Вільня, 1821 г.), 4) «''Jonas isz Swisłoczes krominikas wędrawois / lietuwiszku lieźuwiu iszgulditas kasztu yr storony par Jozapa Rupeyka kanaunika Płocka, klebona Szaduwos, źenklinika s. Onos''» (Вільня, 1823 г.), 5) «''Surinkimas dasekimu par mokintus źmonias, senowias amźiose tikray daritu apey bytes / o par kunigo Kluko kanauniko Kruszwickojo metuose 1780 Warszuwoje lenkiszkay yszdrukawotas, yr diel lenku yszdotas; o dabar pirmo siki ant leźuwio letuwiszkay-zemaytiszko, par kunigo Cypriono Juzapo Niezabitawski kanauninko Minskojo, prabaszcziu Welonos pargulditas yr metuose 1823 ing drukarnia diel yszspaudimo, ant kningu raszto, podatas''» (Вільня, 1823 г.)}}. Агучаны Богушам заклік зрабіць летувіскую мову мовай высокай культуры ўрэшце знайшоў падтрымку ў студэнта [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]], народжанага на Жамойці селяніна [[Сыманас Даўкантас|Сыманаса Даўкантаса]], які ў 1822 годзе выдаў кнігу «Дзеяньні старажытных летувісаў і жамойтаў» («''Darbai senųjų lietuvių ir žemaičių''»), а па публікацыі ў 1830 годзе ліста вялікага князя [[Вітаўт]]а ад 1420 году, што вярнула зь нябыту назву [[Аўкштота]] і дазволіла вынайсьці «[[Аўкштайты|аўкштайтаў]]» (г.зв. «вышэйшых літоўцаў», абвешчаных «ўласна літоўцамі» — гістарычнымі ліцьвінамі) і такім спосабам атаясаміць зь ліцьвінамі жамойтаў (як «ніжэйшых літоўцаў»)<ref name="Panucevic-2014-169-279">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 169, 279.</ref>{{Заўвага|Ужо ў 1855 годзе «Справочный энциклопедический словарь» зазначаў з удакладненьнем «''паводле найноўшых дасьледаваньняў''», што «''Жамойць ёсьць адным з двух плямёнаў, на якія падзяляецца Літва, і рэзка адрозьніваецца ад Літвы ўласнай''», з аналягічным удакладненьнем («''паводле найноўшых зьвестак''») паведамлялася колькасьць жамойтаў у Ковенскай губэрні, адзначаючы магчымасьць павялічэньня агульнай колькасьці жамойтаў за кошт летувісаў ({{мова-ru|«литвинов»|скарочана}}) [[Аўгустоўская губэрня|Аўгустоўскай губэрні]], якія «''ўжываюць жамойцкую мову''»<ref>Справочный энциклопедический словарь. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=jStCAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Spravo%C4%8Dnyj+%C4%97nciklopedi%C4%8Deskij+Slovar%27:+Izd.+K.+Kraja&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiu0N7P37D8AhUhg_0HHbmDCMQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C&f=false С. 310—311].</ref>}}, новая праца Даўкантаса (1845 год) атрымала назву «Звычаі старажытных летувісаў — горнікаў і жамойтаў» («''Budą senowęs lёtuwiū, kalnienū ir žȧmajtiū''», сучаснае летувіскае «''Būdas senovės lietuvių, kalnėnų ir žemaičių''»), дзе наватворам «kalnienū» пазначаліся пазьнейшыя «аўкштайты»<ref>Martišiūtė-Linartienė A. [https://nullroute.lt/mirrors/texts/Liet_k_chrestomatija_11_klasei.pdf Elektroninė literatūros chrestomatija 11 klasei]. — Vilnius, 2011. P. 608.</ref>. [[Файл:Lithuanian (1850).jpg|значак|Моўная мапа з этнаграфічнага атлясу ([[Лёндан]], 1850 г.): [[Ліцьвіны#Літоўская_мова|літоўская мова]] (''Lithuanian'') займае ўсю [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыю беларусаў]] (ад [[Горадня|Горадні]] да [[Смаленск]]у), [[Летувіская мова|жамойцкая мова]] (''Samogitian'') — этнічную тэрыторыю [[Летувісы|летувісаў]]]] Гісторык [[Андрэй Катлярчук]] зьвяртае ўвагу на тое, што першы летувіскі бібліяграфічны слоўнік (1841 год) атрымаў назву «Бібліяграфічныя і літаратурныя ведамасьці аб вучоных жмудзінах»{{Заўвага|{{мова-pl|«Wiadomości biograficzne i literackie o uczonych Żmudzinach»|скарочана}}}}, што ёсьць адным зь сьведчаньняў тагачаснай няпэўнасьці саміх летувісаў ва ўласнай саманазьве<ref>Котлярчук А. С. Самосознание белорусов в литературных памятниках ХVІ—ХVІІІ вв. // Русь — Литва — Беларусь: Проблемы национального самосознания в историографии и культурологии. — Москва, 1997. С. 89.</ref>{{Заўвага|Як зазначае [[Андрэй Катлярчук]], «''парадокс гісторыі крыецца ў тым, што на этапе „нацыянальнага будаваньня“ новаэўрапейскіх народаў заўсёды існуе некалькі варыянтаў выбару этноніму і часта эліта ў якасьці вызначальнага абірае і замацоўвае менш абгрунтаваны з навуковага пункту гледжаньня''»}}. Тым часам патомны віленскі выдавец [[Адам Завадзкі]], у друкарні якога выходзілі кнігі на розных мовах, у тым ліку летувіскай, выдаў у 1858 годзе каталёг летувіскіх кніг, надрукаваных за 25 гадоў, пад назвай «Жамойцкія кнігі, выдадзеныя коштам і друкам Юзэфа Завадзкага»{{Заўвага|{{мова-lt|«Knigas žemajtiszkas iszduotas kasztu ir spaustuwi Jozapa Zawadskia»|скарочана}}}}. Польскі і беларускі пісьменьнік [[Адам Плуг]] (1823—1903) у 1875 годзе наступным спосабам ахарактарызаваў выдаваньне Адамам Завадзкім кніг па-летувіску: «''…таксама адзначу яшчэ пра адзін бок дзейнасьці Адама Завадзкага, пра які, апроч Вільні і Жамойці, мала хто ведае. Маю на ўвазе розныя выданьні на жамойцкай мове''»{{Заўвага|{{мова-pl|«…też będzie wspomnieć jeszcze o jednej stronie działalności Adama Zawadzkiego, o której poza Wilnem i Zmujdzią mało komu wiadomo. Mamy na myśli różne publikacje w języku żmujdzkim»<ref>Kłosy: czasopismo illustrowane, tygodniowe. Nr. 499, 1875. [https://polona.pl/item/klosy-czasopismo-illustrowane-tygodniowe-1875-t-20-nr-499-21-stycznia-dod,Nzk0MjIwOA/8/#info:search:%22publikacje%20w%20j%C4%99zyku%20%C5%BCmujdzkim%22 S. 42].</ref>|скарочана}}}}<ref>Romanowski A. Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904. — Kraków: Universitas, 2003. [https://www.google.com/search?tbm=bks&q=kt%C3%B3rej+poza+Wilnem+i+Zmujdzi%C4%85+ma%C5%82o+komu+wiadomo+.+Mamy+na+my%C5%9Bli+r%C3%B3%C5%BCne+publikacje+w+ S. 33].</ref>. Славуты навуковец-дасьледнік, геоляг і мінэроляг [[Ігнат Дамейка]] (1802—1889) у сваёй кнізе «Мае падарожжы», апісваючы інтэрнацыянальны склад [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|паўстанцкіх аддзелаў]], практычна ў кожным выпадку называў нацыянальную прыналежнасьць таго ці іншага афіцэра або жаўнера: ён дакладна выдзяляў «каронных» (г. зн. палякаў), жмудзінаў (сучасных летувісаў) і «''нашых ліцьвінаў''» (сучасных беларусаў)<ref>[[Станіслаў Лясковіч|Лясковіч С.]] [https://web.archive.org/web/20090924033606/http://dyatlovo.com/modules/content/index.php/ignat-dameika-naciy Да пытаньня нацыянальнага самавызначэньня Ігната Дамейкі] // Лідскі летапісец. № 19.</ref>. Беларускі пісьменьнік і перакладнік [[Вінцэсь Каратынскі]] (1831—1891) у сваім нарысе пра [[Яўстах Тышкевіч|Яўстаха Тышкевіча]] (1873 год) зазначаў, што той «''пераехаў на сталае месца жыхарства ў мястэчка [[Біржы]], у маяратны маёнтак свайго сваяка Міхала Тышкевіча, графа на Жмудзі''», дзе «''пачаў вучыцца па-жмудзінску зьбіраць народныя паданьні, песьні і прымаўкі''»<ref>Вінцэнт Каратынскі. Творы. — {{Менск (Мінск)}}, 1981. С. 138.</ref>. Ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры]] [[Генрык Сянкевіч]] (1846—1916), які меў літоўскае паходжаньне і часта бываў на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]], у сваім найбольш вядомым гістарычным рамане «[[Агнём і мячом (раман)|Агнём і мячом]]», напісаным у 1884—1888 гадох, апавядае пра літоўскага шляхціча Лонгіна Падбіпенту, які адзначаецца сваёй «''сьпеўнай літоўскай гаворкай''» — то бок гаворыць па-беларуску з тыповым беларускім фрыкатыўным «г» (напрыклад, «''Słuchać hadko''»), тым часам летувіскую мову (напрыклад, «''Padłas!''», «''Panas Kmitas''») ужывае пэрсанаж з характэрным імём «Жмудзін»<ref>Гацак М. Беларускамоўныя літвіны Генрыка Сянкевіча // Вольнае Глыбокае. № 9 (725), 27 лютага 2014. С. 5.</ref>. Народжаны ў [[Смаленск]]у географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Меч||ru|Меч, Сергей Павлович}} адзначаў (у тым ліку на падставе ўласнай вандроўкі ў 1894 годзе), што ў басэйне [[Нёман]]у беларусы называюць сябе ліцьвінамі, тым часам [[Летувісы|летувісаў]] «''больш за ўсё ў Ковенскай і Віленскай губэрнях, дзе яны вядомыя пад імём жмудзінаў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…белорусы (которые зовут себя… литвинами) <…> всего больше литовцев в Ковенской и Виленской губерниях, где они известны под именем жмудин»|скарочана}}}}<ref>Меч С. Россия. Географический сборник для чтения в семье и школе. Изд. 11. — Москва, 1910. [https://books.google.by/books?id=k4I6AQAAMAAJ&pg=PA97&dq=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfg6jN3bf6AhXI4KQKHZadBoA4ChDoAXoECAoQAg#v=onepage&q=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&f=false С. 97].</ref>. Беларускі этнограф і фальклярыст [[Павал Шэйн]] (1826—1900) пісаў: «''у гэты час селянін [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]], ня толькі беларус, але і жмудзін не пачне ні араць, ні вазіць гной, ні сеяць''»{{Заўвага|{{мова-ru|«В это время крестьянин Гродненской губернии, не только белорус, но и жмудин не начнет ни пахать, ни возить навоз, ни сеять»|скарочана}}}}<ref>Шейн П. Материалы для изучения быта и языка русского населения Северозападного края. Т. 3. — СПб., 1902. [https://books.google.by/books?id=3J6-olFE1gwC&pg=PA243&dq=%D0%BD%D0%BE+%D0%B8+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%BD%D0%B5+%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%BD%D0%B5%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiRi_2Up-L5AhUL7rsIHZUcC3wQ6AF6BAgHEAI#v=snippet&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8A&f=false С. 243].</ref>. А фальклярыст і этнограф [[Міхал Федароўскі]] (1853—1923) засьведчыў пра [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскі павет]] Гарадзенскай губэрні: «''называе люд [беларускі]: сябе — [[Ліцьвіны|ліцьвінамі]], жмудзінаў — гіргатунамі''»<ref>Federowski M. Lud białoruski na Rusi Litewskiej. T. 4. — Warszawa, 1935. S. 453.</ref>. [[Файл:Congress Poland and Lithuanian governorates - by Alexander Voschinin - 1851 AD.jpg|значак|Мапа («Географический атлас Российской империи», 1851 г.)<ref>Географический атлас Российской империи [Карты] / Сост. на основании Высочайше утвержденного наставления 24 декабря 1848 года Александром Вощининым. — Санкт-Петербург: 1851. — 17 с.</ref>, дзе этнічная тэрыторыя беларусаў мае подпісы [[Ліцьвіны|«літоўцы»]] (на поўдзень ад [[Горадня|Горадні]] і [[Менск]]у) і «беларусы»]] У 1827 годзе расейска-нямецкі навуковец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн||ru|Кёппен, Пётр Иванович}} у сваёй кнізе «Аб паходжаньні, мове і літаратуры літоўскіх народаў» спрабаваў аспрэчыць апублікаваны ў 1822 годзе артыкул латыскага сьвятара-дасьледніка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Карл Ватсан|Карла Ватсана|de|Karl Friedrich Watson}}, які да «латыскіх народаў» ({{мова-de|«Lettischer Volksstamm»|скарочана}}) прылічваў латышоў, летувісаў і ўсіх беларусаў («крывічоў»)<ref name="Kiopen-1827-9-11">Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. [https://books.google.by/books?id=6FdcAAAAcAAJ&pg=PA5&dq=%D0%B2%D1%8A+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8A+%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%A3+%D0%BF%D0%BE+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8+Zmogus&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjC9Kzphuz1AhUkQ_EDHYkhApoQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B9%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D0%B0%D0%BC%D0%B8%20&f=false 9]—11.</ref>. Таксама ён палемізаваў датычна назвы адпаведнай моўнай групы, сьцьвярджаючы «літоўскія мовы» і «літоўскія народы» замест прынятых у той час «латыскія мовы» і «латыскія народы»<ref>Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. 32—36.</ref>, ужываючы, разам з тым, наступныя азначэньні: «''ўласна гэтак званая літоўская гаворка''», «''уласна гэтак званая літоўская мова''», «''уласна гэтак званыя літоўцы (жамойць?)''», «''уласна гэтак званая літоўская [гаворка] (або жамойцка-літоўская)''» ({{мова-ru|«собственно так называемое литовское наречие», «собственно так называемый литовский язык», «собственно так называемые литовцы (жмудь?)», «собственно так называемое литовское [наречие] (или жмудско-литовское)»|скарочана}}<ref>Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. 29, 31, 33, 49, 77.</ref>){{Заўвага|Увогуле, тагачаснае даволі заблытанае разуменьне тэрміну «Літва» (з адасабленьнем «уласна Літвы» як ад Літоўскай Русі, так і ад Жамойці) засьведчыў у 1837 годзе расейскі гісторык і этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Сьнегіроў||ru|Снегирёв, Иван Михайлович}}: «''пад словам Літва разумеюцца два розныя плямёны, а менавіта: 1) Літва азначае Вялікае Княства Літоўскае ў найбольшым яго пашырэньні. А як уласная Літва, якая гаворыць сваёй мовай, складала найменшую частку насельніцтва; то пад Літвой разумелі Расіянаў, або Русінаў Вялікага Княства Літоўскага; 2) Літва — народ адрознага ад Славянаў племені, які гаворыць мовай нявысьветленага паходжаньня і вядомы ў [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] пад імём Жамойці. У польскіх пісьменьнікаў Літва часта ўжываецца замест Літоўскай Русі і замест Жамойці або Самагіціі''»<ref>Снегирев И. М. Руские простонародные праздники и суеверные обряды: Выпуск I. — Москва, 1837. [https://books.google.by/books?id=qQJnAAAAcAAJ&pg=PA244&dq=%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B5+%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8+1837&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjnteDJ0pf0AhWWi_0HHXfhBkEQ6AF6BAgEEAI#v=snippet&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 94].</ref>}}. Аднак у 1829 годзе (гэтая праца перавыдавалася ў 1830 годзе) расейскі пісьменьнік і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Палявы||ru|Полевой, Николай Алексеевич}} зазначаў: «''няма сумневу прылічваць сюды [да латыскіх народаў] крывічоў (цяперашніх ліцьвіна-русаў і беларусаў)''»<ref>Полевой Н. История русского народа. — Москва, 1829. [https://books.google.by/books?id=NANYAAAAcAAJ&pg=PA47&dq=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE-%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjwq6Hr1Jb6AhUlgP0HHTaGCJcQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q&f=false С. 47].</ref>. У 1831 годзе прафэсар гісторыі [[Парыская акадэмія|Парыскай акадэміі]] Андрыен Жары Мансі (у 1832 годзе выйшаў з друку расейскі пераклад гэтай працы) вылучаў у «літоўскай мове» чатыры падмовы: «літоўскую» (уласна) каля [[Вільня|Вільні]] ды іншых; «крывіцкую» каля [[Віцебск]]у, [[Смаленск]]у ды іншых; «жамойцкую»; «пруска-літоўскую» каля [[Тыльзыт]]у ды іншых<ref>Жарри Манси А. История древних и новых литератур, наук и изящных искусств. — Москва, 1832. [https://books.google.by/books?id=4apTIugpoVcC&dq=%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F+%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%85%D1%8A+%D0%B8+%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D1%85%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8A+1832&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5%20%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0&f=false С. 46].</ref>. Падобныя зьвесткі географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Х’ю Мюрэй||en|Hugh Murray (geographer)}} зьмясьціў у сваёй «An Encyclopaedia of Geography», выдадзенай у 1834 годзе (перавыдавалася ў 1839 годзе, а таксама ў 1861 годзе пад назвай «The Encyclopedia of All Nations»<ref>Murray H. The Encyclopedia of All Nations. Vol. 1. — New York, 1861. [https://books.google.by/books?id=yJERZqUGwpMC&pg=PA307&dq=murray+Kriwitsh&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiqj5vBivb1AhVthP0HHQavDBgQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=murray%20Kriwitsh&f=false P. 307].</ref>), вылучаючы ў «літоўскай мове» дыялекты «сапраўдны літоўскі», «жамойцкі», «крывіцкі» і «пруска-літоўскі»<ref>Murray H. An Encyclopaedia of Geography. — London, 1834. [https://books.google.by/books?id=-vlCAAAAcAAJ&pg=PA306&dq=murray+Kriwitsh&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiqj5vBivb1AhVthP0HHQavDBgQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=murray%20Kriwitsh&f=false P. 306].</ref>. А ў 1837 годзе (гэтая праца перавыдавалася ў 1839, 1845, 1849 і 1855 гадох) расейскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Устралаў||ru|Устрялов, Николай Герасимович}} ужываў да мовы летувісаў назву «латыская гаворка» ({{мова-ru|«…в воеводствах Виленском и Трокском удержалось Латышское наречие»|скарочана}})<ref>Устрялов Н. Русская история. Ч. 2. — СПб., 1837. [https://books.google.by/books?id=0JpOAQAAMAAJ&pg=PA106&dq=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A+%D0%B8+%D0%A2%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A+%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwisx7idvcf6AhXSO-wKHR8JDlgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A%20%D0%B8%20%D0%A2%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A%20%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C&f=false С. 106].</ref>. У 1842 годзе афіцыйны часопіс Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі зазначаў, што «''паводле меркаваньня Ватсана, які прылічвае крывічоў (ліцьвіна-русаў і беларусаў) да народаў літоўскіх, колькасьць літоўцаў можа дасягаць 11 мільёнаў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«По мнению Ватсона, причисляющего Кривичей (Литвино-Руссов и Белоруссов) к народам Литовским, число Литовцев может простираться до 11 мил.»|скарочана}}}}<ref>Журнал Министерства народного просвещения. Том 36 (1842). [https://books.google.by/books?id=8rV6ttFy6-4C&pg=RA5-PA173&dq=%22%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B9+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE+%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B8+%D0%91%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BA%D1%8A+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8A+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiNlLeb3Jb6AhVqi_0HHReLA_MQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=%22%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B9%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%20%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B8%20%D0%91%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BA%D1%8A%20%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8A%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A%22&f=false С. 173].</ref>. Разам з тым, як паказвае беларускі гісторык [[Уладзімер Аляксеевіч Арлоў|Уладзімер Арлоў]], у першай палове XIX ст. сярод расейскіх адукаваных колаў захоўвалася разуменьне таго, што Літва — гэта спрадвечна [[Славянскія мовы|славянскі]] край. «''Литва ли, Русь ли, что гудок, что гусли, всё нам равно, было бы вино''», — засьведчыў [[Аляксандар Пушкін]] у трагедыі «Барыс Гадуноў». У вершы «Клеветникам России» ён жа называў [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнае антырасейскае паўстаньне 1830—1831 гадоў]] «''волнением Литвы''», «''спором славян между собою''»<ref name="Arlou-2012-161">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 161.</ref>. Зь іншага боку, менавіта на «''самагіцкую мову''» загадваў у 1832 годзе перакласьці малітву за [[Раманавы|дом Раманавых]] маскоўскі гаспадар [[Мікалай I]]<ref>Сталюнас Д. Польша или Русь?: Литва в составе Российской империи. — М., 2022. [https://books.google.by/books?id=ZbyHEAAAQBAJ&pg=PP225&dq=%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%BD%D0%B0+%C2%AB%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%C2%BB+%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%83+%D0%B7%D0%B0+%D0%A6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D1%8E%D1%89%D0%B8%D0%B9+%D0%94%D0%BE%D0%BC&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwir4_HXuqn8AhU2g_0HHeYYAcgQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%20%C2%AB%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%C2%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%83%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%A6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D1%8E%D1%89%D0%B8%D0%B9%20%D0%94%D0%BE%D0%BC&f=false С. 226].</ref>{{Заўвага|Паводле гісторыка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Паўло Хімка|Івана Хімкі|uk|Іван-Павло Химка}}, пад «літвой» расейцы традыцыйна разумелі славянаў, тым часам летувісаў азначалі як «самагітаў». Такое разьмежаваньне «літвы» і «самагітаў» засьведчыў адзін з старых расейскіх абразоў, дзе гэтыя народы выяўляюцца асобна<ref>Himka J.-P. On the Left Hand of God: «Peoples» in Ukrainian Icons of the Last Judgment // State, Societies, Cultures East and West: Essays in Honor of Jaroslaw Pelenski. — New York, 2004. P. 325.</ref><ref>Доронин А. В. Народы Cтрашного суда в иконописи руси (реплика-размышление) // Религия и русь, XV—XVIII вв. — Litres, 2022. [https://books.google.by/books?id=mREsEAAAQBAJ&pg=PA434&dq=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%96&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjivuCih6n8AhXP_7sIHUMVCJw4ChDoAXoECAgQAg#v=onepage&q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%96&f=false С. 434].</ref>, а таксама мініятура з рукапісу XVII ст., які захоўваўся ў Сафійскай бібліятэцы ([[Вялікі Ноўгарад]]), дзе «літва» пералічваецца пасьля «[[Палякі|ляхаў]]», а «жмудзяне» пасьля «[[Ляпляндыя|лаплянаў]]» ([[Саамы|саамаў]])<ref>Покровский Н. В. Страшный суд в памятниках византийского и русского искусства. — Одесса, 1887. [https://books.google.by/books?id=L4xPAQAAMAAJ&pg=PA39&dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8F%D0%BD%D0%B5&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjThNHz0an8AhWfhf0HHcbAAOgQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8F%D0%BD%D0%B5&f=false С. 39].</ref>}}. А ў 1833 годзе Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі выдала распараджэньне аб выкладаньні «''жмудзкай граматы''» ў «''самагіцкіх прыходзкіх вучэльнях''» [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрняў<ref>Сборник распоряжений по Министерству народного просвещения. Т. 1. — СПб., 1866. [https://books.google.by/books?id=WNdHAQAAMAAJ&pg=PP7&dq=%22%D0%A1%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%8A+%D0%A0%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%8F%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D1%96%D0%B9+%D0%BF%D0%BE+%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj0gNnuvLr8AhWJi_0HHczoDYcQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%82%D1%A3&f=false С. 877].</ref><ref>Алфавитный указатель к Сборнику распоряжений по Министерству народного просвещения. — СПб., 1867. [https://books.google.by/books?id=ZfclAAAAYAAJ&pg=PA77&dq=%22%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9+(%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9)+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiz85S8u7r8AhVJtaQKHXj1CMUQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9%20(%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9)%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&f=false С. 78].</ref>. У 1846 годзе нямецкі гісторык прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрыдрых Крузэ||ru|Крузе, Фридрих Карл Герман}}, хоць ужо і пісаў, што «''літоўцы жывуць часткова ў заходніх губэрнях Расеі, дзе яны ўлучаюць жамойтаў, а часткова ў Прусіі''», і апісваў летувіскую мову як «літоўскую» (адзначаючы, аднак, што «''літоўцы называюць сваю краіну Litwa, Lätawa''»), але прытым зазначаў<ref>Kruse F. Ur-Geschichte des Esthnischen Volksstammes und der Kaiserlich-Russischen Ostseeprovinzen Liv-, Esth- und Curland überhaupt, bis zur Einführung der christlichen Religion. — Moskau, 1846. [https://books.google.by/books?id=SK1KAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=snippet&q=eingentlichen%20lithauer%20wilna&f=false S. 128].</ref>: «''сапраўдныя літоўцы жывуць у былых Віленскім і Троцкім, Наваградзкім, Берасьцейскім Літоўскім, Менскім, Полацкім, Віцебскім, Амсьціслаўскім і Смаленскім ваяводзтвах''»{{Заўвага|{{мова-de|«Die eigentlichen Lithauer wohnen im ehemaligen Palatinate Wilna und Troki, Nowogrodek, Brzest Litowsk, Minsk, Polozk, Witepsk, Mscislaw und Smolensk»|скарочана}}}}. У 1851 годзе Пётар Кёпэн азначаў жыхароў усходняй часткі [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрніі]] як «''гэтак званых літоўцаў''» ({{мова-de|sogenannte Litauer|скарочана}})<ref>Köppen P. Der litauische Volksstamm. Ausbreitung und Stärke desselben in der Mitte des XIX. Jahrbunderts // Bulletin de la Classe historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. Nr. 186, 187, 1851. [https://books.google.by/books?id=_OQAAAAAYAAJ&pg=RA2-PA279&dq=%22sogenannte+Litauer%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjqtuTi3IX6AhUUxgIHHYCzALcQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%22sogenannte%20Litauer%22&f=false S. 279—280].</ref><ref>Köppen P. Der litauische Volksstamm. Ausbreitung und Stärke desselben in der Mitte des XIX. Jahrbunderts // Mélanges russes tirés du Bulletin historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. T. II, 1855. [https://books.google.by/books?id=bacKAAAAYAAJ&pg=PA4&dq=%22sogenannten+Litauern%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjhjcrMyIX6AhVJ_aQKHaAzDDEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22sogenannten%20Litauern%22&f=false S. 4].</ref>, прытым выдзяленьне насельніцтва ўсходняй часткі гістарычнай Жамойці ў «літоўцаў» Кёпэн абгрунтоўваў сьведчаньнем «''шматгадовага жыхара Літвы, чыноўніка статыстычнага камітэту пры віленскім генэрал-губэрнатары''» {{Артыкул у іншым разьдзеле|Павал Кукальнік|Паўла Кукальніка|ru|Кукольник, Павел Васильевич}} — народжанага ў [[Замасьць|Замасьці]] расейскага гісторыка і пісьменьніка, які ў 1824 годзе атрымаў ад міністра асьветы Расейскай імпэрыі прызначэньне на пасаду прафэсара ўсеагульнай гісторыі і статыстыкі [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]]. Аднак, падаўшы адпаведнае тлумачэньне Кукальніка («''[уласна жамойць] адрозьніваецца ад уласна літоўцаў гаворкай, норавамі, звычаямі і вераваньнямі, як маларосы ад вялікарасіянаў''»{{Заўвага|Тым часам у 1865 годзе Кукальнік пісаў у адным з сваіх твораў: «''…і замест раўнапраўнага племені славянскага застанецца чэрнь з каўтуном, як жмудзіны ў Літве''» ({{мова-ru|«…и, вместо равноправного племени славянского, останется чернь с колтуном, как — жмудзины в Литве»|скарочана}})<ref>Военный сборник издаваемый по высочайшему повелению. Т. 61. — СПб, 1865. [https://books.google.by/books?id=dnhUAAAAYAAJ&pg=RA1-PA145&dq=zmudziny&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjTyqu11-L5AhUSqaQKHd8BCKAQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=zmudziny&f=false С. 145].</ref>}}), Кёпэн зазначыў, што атрыманыя на яго запыт прыклады «жамойцкай» і «літоўскай» моваў, як здаецца, не пацьвярджаюць наяўнасьці моўных адрозьненьняў: Кукальнік даслаў прыклад «''літоўскага дыялекта''» з выданьня, мова якога азначалася цэнзарам як «''жамойцкая''» (''po Zmudzku'')<ref>Köppen P. Der litauische Volksstamm. Ausbreitung und Stärke desselben in der Mitte des XIX. Jahrbunderts // Mélanges russes tirés du Bulletin historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. T. II, 1855. S. 5—[https://books.google.by/books?id=bacKAAAAYAAJ&pg=PA4&dq=%22sogenannten+Litauern%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjhjcrMyIX6AhVJ_aQKHaAzDDEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=zmudzku&f=false 6].</ref>. Апроч таго, Кёпэн прывёў атрыманыя ад [[Расейская акадэмія навук|Расейскай акадэміі навук]] два сьпісы жыхароў Ковенскай губэрніі за 1847 год, у першым зь якіх «жамойты» і «літоўцы» выдзяляліся ў асобныя графы табліцаў, а ў другім — складзеным расейскім губэрнскім кіраўніцтвам — аб’ядноўваліся з наступным азначэньнем: «''Ведамасьць паселішчам N павету, населеным сапраўднымі літоўцамі, або гэтак званай жамойцю''» ({{мова-ru|«Ведомость селениям N уезда, обитаемым настоящими литовцами, или так называемой жмудью»|скарочана}})<ref>Köppen P. Der litauische Volksstamm. Ausbreitung und Stärke desselben in der Mitte des XIX. Jahrbunderts // Mélanges russes tirés du Bulletin historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. T. II, 1855. S. 7.</ref>. Ужо ў 1854 годзе штучнае пашырэньне назвы «літва» на частку жамойцкага насельніцтва, пазьней вядомую як «аўкштайты» («уласныя літоўцы») крытыкавалася<ref>Библиотека для чтения. Том 123, 1854. [https://books.google.by/books?id=4vE6AQAAMAAJ&pg=RA3-PA71-IA7&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwimv-aAqMPzAhUXSfEDHe9xC68Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 28—29].</ref> на старонках прыватнага расейскага часопісу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Библиотека для чтения||ru|Библиотека для чтения}}, які на той час рэдагаваўся выхадцам зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|віленскай]] шляхты, навучэнцам [[Менскі езуіцкі калегіюм|Менскага езуіцкага калегіюму]] і [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]], прафэсарам-паліглётам [[Восіп Сянкоўскі|Восіпам Сянкоўскім]] (1800—1858) супольна з выхадцам з [[Кіеўскае ваяводзтва|кіеўскай]] шляхты, энцыкляпэдыстам і знаўцам эўрапейскіх і ўсходніх моваў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Альбэрт Старчэўскі|Альбэртам Старчэўскім|ru|Старчевский, Альберт Викентьевич}}: {{Пачатак цытаты}} Я хачу яшчэ аддаць гістарычнай і філялягічнай крытыцы сябраў віленскага камітэту самы тэрмін «літва». Я не зусім разумею адрозьненьне, якое робяць яны ў адным і тым жа [[чудзь|чудзкім]] народзе, паміж літвой і жамойцю. Мне здаецца, што дарма адну частку гэтага народа называюць літвой, тады як іншай пакідаюць агульную і сапраўдную назву ўсяго народа, жамойць. Абедзьве яны — тая ж жамойць. Слова літва зусім не ''літоўскае''{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}} і яно належыць столькі ж і яшчэ больш славянскай частцы ранейшага літоўскага гаспадарства, як і чудзкай. Калі жыхары чудзкай часткі адгукаюцца, што яны — літува і што яны кажуць літувішкі, па-літоўску, гэта па-мне значыць толькі, што яны ўжываюць на свой асабісты рахунак агульную палітычную назву гаспадарства, а не сваю племянную назву. Гэтак жа цяперашнія грэкі, італьянцы і паўднёвыя швайцарцы, таму, што некалі знаходзіліся пад рымскім валадарствам, выхваляюцца, нібыта яны — рымляне і гавораць па-рымску (Romeі, Rumanі, Roman). Латышы, альбо леты, чудзкія людзі аднаго кораня зь літоўскай чудзьдзю, не называюць сябе літвой; такім парадкам, і сястра іхняя, літоўская чудзь, этнаграфічна, ня мае права на гэтую назву. Уся яна — жамогусы, жамогі альбо жамодзі, сямогі альбо сямодзі, адкуль ўтварыліся словы жамойць і самагіція. Латышы таксама называюць сябе земме, семме, а гэта значыць толькі «свая зямля» падобна таму, як сома альбо суомі, «свая зямля» Фінляндыя і Суомалайне, «людзі сваёй зямлі», фіны, альбо фінляндцы. [[Жмогусы|Жамогус альбо жмогус]] значыць — чалавек. Яны проста — людзі, а ня літоўцы. Вядома, што ў прыбалтыйскіх чудзкіх пакаленьнях няма асобых назваў для іх моваў: кожнае запэўнівае, што яно гаворыць на мове ма-кіль, «мове зямлі». Як у літоўскай чудзі, альбо жамогусаў, відаць, не было асобай назвы дзеля народнай мовы, то яна тым больш ахвотна пагадзілася называць яе «літоўскай», што слова «Літва» было палітычным тытулам знакамітай дзяржавы, якой чудзь гэтая належала. {{Канец цытаты}} {{Падвойная выява|справа|Русская азбука с переводом слов и фраз на жмудский язык (1861).jpg|117|Жемойтско-литовский букварь. Изданный по распоряжению господина главного начальника Cеверо-западного края (1864).jpg|97|«Расейскі лемантар зь перакладам словаў і фразаў на жамойцкую мову» (1861 г.) і «Жамойцка-літоўскі буквар», выдадзены ў 1864 годзе на загад [[Міхаіл Мураўёў|Мураўёва-вешальніка]]}} Зь іншага боку, у час здушэньня [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] (1863—1864) расейскі начальнік «[[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]]» [[Міхаіл Мураўёў|Мураўёў-вешальнік]] ужыў захады да падтрымкі і прапаганды жамойцкай (летувіскай) мовы: 1 лютага 1864 году ў сваім цыркуляры ён дазволіў «''незалежна ад расейскай мовы навучаньне мове жамойцкай як мясцовай гаворцы, а таксама і катэхізму на гэтай мове''»{{Заўвага|{{мова-ru|«независимо от русского языка обучение языку жмудскому как местному наречию, а также и катехизису на этом языке»|скарочана}}}}, а 5 лютага 1865 году выдаў загад «''прапанаваць біскупу Валанчэўскаму, пад асабістым яго назіраньнем неадкладна распарадзіцца складаньнем зборніка або перакладу на жамойцкую мову пропаведзяў Бялабрэскага і Філіпецкага''»{{Заўвага|{{мова-ru|«предложить епископу Волончевскому, под личным его наблюдением немедленно распорядиться составлением сборника или перевода на жмудский язык проповедей Бялобрежского и Филипецкого»|скарочана}}}}<ref name="Stalunas-2005">Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.</ref>. Напярэдадні паўстаньня ў 1862 годзе ў прадстаўленьні папячыцеля [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў|Аляксандра Шырынскага-Шыхматава|ru|Ширинский-Шихматов, Александр Прохорович}} да кіраўніка Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Галаўнін|Аляксандра Галаўніна|ru|Головнин, Александр Васильевич}} адзначалася, што адной з мэтаў адкрыцьця школаў на Жамойці (пад якой найперш разумелася этнічна летувіская Ковенская губэрня) мусіць быць умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці{{Заўвага|Сярод іншага, захавалася сьведчаньне заахвочваньня з боку расейскіх ураднікаў да зьмены славянскіх формаў прозьвішчаў летувісаў («[[Жмогусы|жмогусаў]]») на летувіскія<ref>Русский вестник. Т. 43, 1879. [https://books.google.by/books?id=m_aF0kJ8GCoC&pg=PA38&dq=%22%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B1%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiOioXphpaBAxU_xwIHHYstA9UQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B1%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%22&f=false С. 38].</ref>}} зь бесьперапынным пераконваньнем тамтэйшых сялянаў, што яны жамойты і літоўцы (ліцьвіны) і што ўлады Расейскай імпэрыі жадаюць не [[Русіфікацыя|русіфікаваць]] іх, а наблізіць іхныя інтарэсы да інтарэсаў [[Расея|Расеі]]<ref>Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. [https://books.google.by/books?id=1oMrAAAAYAAJ&pg=PA22&dq=%22%D0%BD%D0%B5+%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8,+%D0%B0+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B+%D0%B8+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%22+1901&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjs9eOpyJb6AhXJif0HHSMmCnIQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=%22%D0%BD%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8%2C%20%D0%B0%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B%20%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%22%201901&f=false С. 22].</ref>: {{Цытата|На Жамойці — умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці, зусім не варожай Расеі і ўраду ў ніжэйшых пластах насельніцтва, і бесьперапыннае ўнушэньне сялянам, што яны не палякі, а жамойты і літоўцы, і што Расея не жадае зусім русіфікаваць іх, а хоча толькі зблізіць іх інтарэсы з інтарэсамі дзяржавы. }} Раней, у 1861 годзе Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў афіцыйна паведамляў генэрал-губэрнатару {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Назімаў|Ўладзімеру Назімаву|ru|Назимов, Владимир Иванович}}, што большасьць сельскага насельніцтва Ковенскай губэрні размаўляюць па-жамойцку, а большасьць сельскага насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрніяў — па-беларуску. Адпаведна, у [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]] дзеля першых прапаноўвалася выкладаць па-жамойцку, а дзеля другіх — толькі па-расейску. Тым часам літоўская і летувіская мовы ({{мова-ru|литовский язык|скарочана}}) у гэтым дакумэнце не ўпаміналіся<ref>Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. [https://books.google.by/books?id=1oMrAAAAYAAJ&pg=PA4&dq=%22%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B9+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8%22&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjvgd354Zz6AhW7SPEDHbhrBXkQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q&f=false С. 4—5].</ref>: {{Пачатак цытаты}} Так, у большай частцы Ковенскай губэрні, населенай жамойтамі, якія маюць сваю пісьменнасьць, хоць яшчэ і нязначную, але якая прадстаўляе ўжо для народу малітоўнікі, календары і некаторыя іншыя карысныя кнігі на жамойцкай мове, на якой народ слухае пропаведзі ў касьцёлах і спавядаецца ў гэтай губэрні, навучаньне ў пачатковых вучэльнях жамойцкай грамаце варта дазволіць, выкладаньне ж польскай мовы, на якой гавораць абшарнікі і чыноўнікі, у гэтыя вучэльні ня ўводзіць, пакінуўшы яе толькі ў гімназіях і прагімназіях. У губэрнях жа Віленскай, Гарадзенскай і Менскай вялікая частка сельскага насельніцтва размаўляе беларускай гаворкай, таму і народныя вучэльні ў гэтых мясцовасьцях маюць быць чыста расейскімі. {{Канец цытаты}} {{Падвойная выява|справа|Программа преподавания жмудского языка в Поневежской учительской семинарии (1893).jpg|107|Программа жмудско-литовского языка (1893).jpg|107|Праграмы выкладаньня летувіскай мовы ў [[Панявеж|Панявескай]] настаўніцкай сэмінарыі: {{мова-ru|«Программа преподавания жмудского языка»|скарочана}} (налева), {{мова-ru|«Программа жмудско-литовского языка»|скарочана}} (направа)}} Як прызнае сучасны летувіскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дарыюс Сталюнас||lt|Darius Staliūnas}}, яшчэ ў 1860-я гады «''…больш звыклымі для расейскай бюракратыі заставаліся іншыя [замест „літоўцаў“] паняцьці — „самагіцкае племя“, „жамойць“ або „жмудзіны“, „жамойцкі народ“, а мова — „жамоцкая“ або „самагіцкая“''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Хотя собственно термин „литовцы“ употреблялся довольно часто, более привычными для российской бюрократии оставались другие понятия — „самогитское племя“, „жмудь“ или „жмудины“, „жмудский народ“, а язык — „жмудский“ или „самогитский“»|скарочана}}}}<ref name="Stalunas-2005"/>. {{Падвойная выява|справа|Žiamaytiszki (1879).jpg|107|Lietuwiszki (1879).jpg|107|Слоўнікі месяцаў з кніг, выдадзеных у 1879 годзе: апошняе ўласнае азначэньне жамойцкай мовы (налева) і новае яе азначэньне ўжо як летувіскай (направа)}} Па здушэньні паўстаньня расейскія ўлады пачалі актыўна падтрымліваць [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскі нацыянальны рух]] (усе дзеячы якога паходзілі з Жамойці, прытым у яе цяперашніх афіцыйных летувіскіх межах<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 124.</ref>) у супрацьвагу моцным пазыцыям польскага руху за адраджэньне Рэчы Паспалітай<ref name="Arlou-2012-348"/>. Імпэрскі ўрад пачаў заахвочваць жамойцкія (летувіскія) асьвету і друк<ref name="Katlarcuk-2003"/>, жамойцкую (летувіскую) мову зрабілі мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Гэтую мову таксама выкладалі ў [[Сейны|Сейненскай]] і [[Сувалкі|Сувалкаўскай]] гімназіях. Акруговы інспэктар Мікалай Новікаў, які займаўся ўладкаваньнем школаў у Ковенскай губэрні, 25 жніўня 1864 году пісаў папячыцелю Віленскай навучальнай акругі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Карнілаў|Івану Карнілаву|ru|Корнилов, Иван Петрович}}: «''Гэтая сумесь гаворкі дае надзею на магчымасьць стварыць на развалінах розных гаворак расейскую і жамойцкую мовы''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Эта смесь говора дает надежду на возможность создать на развалинах разных говоров русский и жмудский языки»|скарочана}}}}, а 11 верасьня таго ж году — «''Дазволю сабе ня першы раз паўтарыць, што сапраўдны стан літоўскай мовы ў Ковенскай губэрні дапускае магчымасьць і ўзнавіць яе з развалінаў, і на гэтых развалінах стварыць хоць-якую іншую мову''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Позволю себе не в первый раз повторить, что настоящее состояние литовского языка в Ковенской губернии допускает возможность и воссоздать его из развалин, и на этих развалинах создать какой угодно другой язык»|скарочана}}}}. 7 лютага 1869 году віленскі архіяпіскап {{Артыкул у іншым разьдзеле|Макары (Булгакаў)||ru|Макарий (Булгаков)}} пісаў да обэр-пракурора [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі]] ([[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]]) «''Адны мы, расейцы, мусім клапаціцца не пра тое, каб русіфікаваць літоўцаў, а пра тое, каб захаваць і распрацоўваць іх мову, даць ім граматыку і слоўнік іх мовы і праз тое спрыяць падтрыманьню іх нацыянальнасьці…''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Одни мы, русские, должны заботиться не о том, чтобы обрусить литовцев, а о том, чтобы сохранить и разрабатывать их язык, дать им грамматику и словарь их языка и чрез то содействовать поддержанию их национальности…»|скарочана}}}}<ref name="Stalunas-2005"/>. У 1881 годзе на старонках афіцыйнага часопіса Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі зазначалася: «''Зрэшты, варта заўважыць, што назвы „жмудзіны“ і „ліцьвіны“ (літоўцы) у лінгвістычна-этнаграфічным сэнсе далёка не супадаюць зь іх гістарычным значэньнем і зь іх папулярным ужываньнем у цяперашні час. Шмат хто называе „жмудзінамі“ ўсіх сапраўдных літоўцаў, у супрацьлегласьць „ліцьвінаў“, гэта значыць людзям не літоўскага{{Заўвага|Тут — у сэнсе „летувіскага“}}, але славянскага этнаграфічнага паходжаньня, якія жывуць у Літве, альбо ў супрацьлегласьць „ліцьвінаў“ як наогул жыхарам гістарычнай Літвы без адрозьненьня іх паходжаньня. Пры такім поглядзе замест назвы „літоўская мова“ ўжываюць „жамойцкая мова“''»<ref>Журнал Министерства народного просвещения. Том 218 (1881). [https://books.google.by/books?id=-BkFAAAAYAAJ&pg=RA3-PA299&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj0r-DJicLzAhWdQvEDHUzGBMI4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 299].</ref>{{Заўвага|Захаваліся іншыя сьведчаньні традыцыйнага ўспрыманьня шырокімі масамі насельніцтва колішняй Рэчы Паспалітай усяго беларускага як «літоўскага», а ўсяго летувіскага — як «жамойцкага»: народжаны ў Полацку {{Артыкул у іншым разьдзеле|Каятан Касовіч||be|Каэтан Андрэевіч Касовіч}} у часе свайго навучаньня ў Пецярбургу заявіў у маскоўскай газэце «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Молва (газэта, 1831—1836)|Молва|ru|Молва (газета, 1831—1836)}}» (1835 год), што «''беларуская гаворка зусім не літоўская, як многія памылкова сьцьвярджаюць''»<ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 69.</ref> (а таксама заяўляў, што пісьмовая беларуская мова XVI стагодзьдзя напраўду ёсьць «''польскай мовай з расейскімі формамі''», а беларускую мову яго часу «''толькі польскае вымаўленьне і польскія абароты перашкаджаюць зрабіць той жа мовай, якой гавораць маскоўскія сяляне''»<ref>Букчин С. В. Народ, издревле нам родной. Русские писатели и Белоруссия. — Минск, 2003. С. 167.</ref>); у 4-м томе часопісу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Biblioteka Warszawska||pl|Biblioteka Warszawska}} за 1848 год зазначалася, што «''…палякі звычайна называюць беларускую (крывіцкую) мову літоўскай, а літоўскую — жамойцкай''» ({{мова-pl|«…Polacy język biało-ruski (krzywicki) powszechnie nazywają litewskim, a litewski żmudzkim»|скарочана}})<ref>Biblioteka Warszawska. T. 4, 1848. [https://books.google.by/books?id=dm5lAAAAcAAJ&pg=PA435&dq=powszechnie+nazywaj%C4%85+litewskim,+a+litewski+%C5%BCmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiVhrLjkN70AhXB8rsIHZLnCOgQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=powszechnie%20nazywaj%C4%85%20litewskim%2C%20a%20litewski%20%C5%BCmudzkim&f=false S. 435].</ref>; францускі географ і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элізэ Рэклю||en|Élisée Reclus}} ў 5-м томе сваёй працы «Зямля і людзі» (1881 год, перавыдаваўся па-расейску ў 1883 і 1898 гадох) зазначаў, што «''…нават цяпер яшчэ ў Польшчы, як і ў Расеі, „ліцьвінамі“ звычайна называюць беларускіх славянаў былой палітычнай Літвы, тады як літоўцам ва ўласным сэнсе даюць назву „жамойтаў“ альбо „жмудзінаў“''» ({{мова-ru|«…даже теперь еще в Польше, как и в России, „литвинами“ обыкновенно называют белорусских славян бывшей политической Литвы, тогда как литовцам в собственном смысле дают название „жмудов“ или „жмудинов“»|скарочана}})<ref>Реклю Э. Земля и люди. Т. 5, вып. 2. — СПб., 1883. [https://books.google.by/books?id=RCs5AQAAMAAJ&pg=PA124&dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiH4dHc9OT8AhXEyKQKHb_HAZAQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 124].</ref>; {{Артыкул у іншым разьдзеле|Энцыкляпэдыя Брытаніка||en|Encyclopædia Britannica}} ў 1882<ref>The Encyclopædia Britannica. Vol. XIV. — Philadelphia, 1882. [https://books.google.by/books?id=xT5IPDMtSJYC&pg=PA708&dq=%22the+name+of+Jmud+being%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjA-qDRi9_0AhVog_0HHQX-Cp8Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=%22the%20name%20of%20Jmud%20being%22&f=false P. 708].</ref>, 1891, 1907 і 1911 гадох сьведчыла, што «''у Расеі ўсё беларускае насельніцтва былога Вялікага Княства Літоўскага звычайна называюць літоўцамі, тады як літоўцаў ва ўласным сэнсе — жамойтамі''» ({{мова-en|In Russia, all the White Russian population of the former Polish Lithuania are usually considered Lithuanians, the name of Zhmud being restricted to Lithuanians proper|скарочана}})<ref>The Encyclopædia Britannica. Vol. XVI. — New York, 1911. [https://books.google.by/books?id=N2gNAQAAMAAJ&pg=PA790&dq=%22zhmud%22+britannica&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwinpbfD_d70AhUMh_0HHc82AwwQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=%22zhmud%22%20britannica&f=false P. 790].</ref>; заснавальнік сучаснай францускай школы геаграфіі і геапалітыкі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Поль Відаль дэ ля Бляш||en|Paul Vidal de La Blache}} зазначаў у сваёй кнізе (1894 год), што «''…і сёння расейцы і палякі называюць беларусаў гэтай краіны [Белай Русі] літоўцамі, а літоўцаў жамойтамі''» ({{мова-fr|«Après l'union, le nom de Lithuanie ne fut donné qu'à la partie peuplée de Lithuaniens et à la Russie Blanche; aujourd'hui encore, les Russes et les Polonais qualifient de Lithuaniens les Blancs-Russiens de ce pays, et de Jmoudes les Lithuaniens»|скарочана}})<ref>Paul Vidal de La Blache. Cours de géographie à l’usage de l’enseignement secondaire. — Paris, 1894. [https://books.google.by/books?id=09GzvLRnegEC&pg=PA469&dq=jmoudes&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj15czI7cn5AhUthP0HHeWVATIQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=jmoudes&f=false P. 469].</ref>}}. У 1885 годзе ў расейскай прэсе асьвятлялася наведваньне летувіскіх вучэльняў Ковенскай губэрні генэрал-губэрнатарам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Каханаў|Іванам Каханавам|ru|Каханов, Иван Семёнович}}, калі той заахвочваў мясцовае насельніцта да летувіскай (жамойцкай) мовы, у тым ліку загадаў хлопчыку чытаць малітву «Ойча наш» па-летувіску: «''ты ліцьвін, дык навошта молісься па-польску, а не на сваёй мове?''» ({{мова-ru|«ты литвин, так зачем же молишься по-польски, а не на своем языке?»|скарочана}})<ref>Каблиц И. И. Интеллигенция и народ в общественной жизни России. — СПб., 1886. [https://books.google.by/books?id=VqkKAAAAIAAJ&pg=PP3&dq=%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8A+%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96%D1%8F+%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi9vc7jjo70AhXARPEDHdjOC58Q6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&f=false С. 224].</ref>. Урэшце, у 1888 годзе начальнік [[Віленскі цэнтральны архіў старажытных актаў|Віленскага цэнтральнага архіву старажытных актаў]] [[латыш]] з паходжаньня [[Іван Спрогіс]], які разам зь сям’ёй дзеля паляпшэньня сацыяльнага становішча зьмяніў [[Лютэранства|лютэранскую веру]] на [[Расейская праваслаўная царква|маскоўскую]] Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (сярод іншага, гэты дзяяч спрабаваў сьцьвярджаць «расейскі» характар Вялікага Княства Літоўскага, азначаў беларускую газэту [[Наша Ніва]] як «''вядомае сэпаратысцкае выданьне, якое выдаецца за польскія грошы з мэтай убіць клін паміж беларусамі і [[расейцы|вялікарусамі]] паводле прыкладу ўкраінцаў''», беларускую мову лічыў «сапсаванай вэрсіяй» [[Расейская мова|расейскай]] і, увогуле, актыўна займаўся антыбеларускай прапагандай на карысьць «вялікай расейскай нацыі»<ref>Ціхаміраў А. Іван (Яніс) Спрогіс і беларускасць // Латыши и белорусы вместе сквозь века: сб. науч. ст. Вып. 5, 2016. С. 9—18.</ref>), зрабіў наступную заяву ў выдадзеным пры падтрымцы расейскіх ўладаў «Геаграфічным слоўніку даўняй Жамойцкай зямлі XVI стагодзьдзя»: «''У гэтым пункце лічу неабходным зрабіць заўвагу, што ўжываныя ў цяперашні час некаторымі пісьменьнікамі і навукоўцамі выразы пра мову літоўцаў „літоўская мова“, „жамойцкая мова“ як штосьці адзін ад аднаго аддаленае і ці ледзь не супрацьлеглае, ня маюць для сябе апраўданьня ў апісаных мною юрыдычных актах XVI стагодзьдзя. Існавала Жамойцкая зямля (таксама — Жамойцкае княства, Жамойць), але не існавала жамойцкай або жмудзкай мовы. Для ўсіх літоўцаў, як бы не называлася займаная імі мясцовасьць (у тым ліку на першым пляне Жамойцкая зямля), была адна мова — літоўская''»<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. С. VII.</ref>{{Заўвага|Адно зь сьведчаньняў (1876 год), як прапаганда летувізацыі пакрысе зьмяняла традыцыйныя ўяўленьні пра Жамойць і жамойтаў: «''Насельніцтва [Ковенскай] губэрні… нельга назваць шчыльным… рэдка дзе трапляецца такая колькасьць аднасельцаў, як тут… і няма такога пустыннага месца, на якім бы ня трапілася на вочы гэтак званая „кутніцкая хата“… Жыве ў гэтых хатках — голь перакатная, бяднота нясходная… пралетарыят мясцовага, найніжэйшай клясы насельніцтва — з жмудзінаў. Бруд, у якім жывуць гэтыя няшчасныя сем’і, цяжкасьці, якія яны пераносяць — цяжка ўявіць… Гэтая горкая галеча часта нараджае крадзёж і асабліва тут пашыраны крадзёж коней. Большую частку насельніцтва губэрні, галоўным парадкам, у вёсках — складае кляса земляробаў-жмудзінаў <…>. Скажу яшчэ некалькі словаў пра ўскраіну, якую прывыклі называць Жмудзю… [адзін знаёмы чалавек], які шмат займаўся мінулым сваёй радзімы… даў мне зразумець, што „Жмудзі“ ніколі не існавала і не існуе. Што вядомую частку Ковенскай губэрні, паветы: Расенскі, Шавельскі, Цельшаўскі, Ковенскі і частку Вількамірскага і Панявескага — абсалютна памылкова называюць Жмудзю, а яе насельнікаў жмудзінамі, што гэта толькі перакручаная мянушка; ён горача бараніў сваё права называцца „Літоўцам“, права сваёй радзімы — быць часткай старажытнай Літвы… ён даводзіў горача, лягічна і трывала, што рашуча завабіў мяне, так сказаць у свой лягер і я гатовы верыць, што Жамойць — гэта старажытная Літва; што жамойцкая мова — літоўская… Падобна таму, як Расея падзяляецца на Вялікую і Малую, казаў мой знаёмы, — Літва ракой Нявежай падзялялася на ўзвышаную і нізінную; першая называецца па-літоўску „Аўкшта Летува“, другая „Жэма Летува“. Пазьней замест „Жэма“ сталі пісаць „Жамойць“ потым „Жмуйдзь“ і ўрэшце „Жмудзь“, якая ў існасьці ёсьць нічым іншым, як былой „Жэма Летува“''»<ref>Журнал охоты. № 5, 1876. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_60000300957?page=31&rotate=0&theme=white С. 27—28].</ref>}}. Разам з тым, перапіс 1897 году засьведчыў дамінаваньне менавіта жамойцкай (а не летувіскай) самаідэнтыфікацыі сярод найменш уразьлівай да расейскай прапаганды (за іншыя малаадукаваныя [[Стан (сацыяльная група)|станы]]) [[Балтыйскія мовы|балтамоўнай]] «патомнай шляхты»{{Заўвага|У гэты стан трапілі толькі прызнаныя ўладамі Расейскай імпэрыі {{мова-ru|«потомственные дворяне»|скарочана}} — звычайна найбольш заможная частка шляхты колішняга ВКЛ}} колішняга Вялікага Княства Літоўскага: калі жамойцкую мову як [[Родная мова|родную]] вызначыла 28&nbsp;895 чалавек (9,38% ад усёй «патомнай шляхты» колішняга ВКЛ), то летувіскую («літоўскую») — толькі 10&nbsp;302 чалавекі (3,34%){{Заўвага|Тым часам сярод сялянаў, наадварот, расейскі перапіс сьцьвярджаў дамінаваньне летувіскай самаідэнтыфікацыі: 1&nbsp;121&nbsp;735 чалавек (13,99% ад усяго насельніцтва колішняга ВКЛ) з роднай летувіскай мовай супраць 385&nbsp;269 чалавек (4,81%) з роднай жамойцкай мовай}}<ref>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/1Jb-GJzQh0f34gr3srHC35HUNWCyHvk7nNYn24Ki6U_w/edit?fbclid=IwAR2CZ4MnUVUJfnNOTzXW-MTb4IhCI2nC6Jru2-nftVh4q9pTAcwvPtHLf14&pli=1#gid=937724962 Табліца з вынікамі перапісу 1897 году для колішняга Вялікага Княства Літоўскага]</ref><ref>Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года / Изд. Центр. Стат. комитетом М-ва вн. дел; Под ред. Н. А. Тройницкого. — [СПб.], 1897—1905.</ref>. Як прызнае летувіскі этноляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пятрас Кальнюс||lt|Petras Kalnius}}, у афіцыйных дакумэнтах Расейскай імпэрыі азначэньне жамойцкай мовы ў якасьці «літоўскай» ({{мова-ru|«литовский язык»|скарочана}}) — як і само паняцьце «літоўскі народ» ({{мова-ru|«литовский народ»|скарочана}}) датычна летувісаў Віленскай і Ковенскай губэрняў — пачало дамінаваць толькі ў 1890—1900-я гады<ref>Kalnius P. Žemaičių etniškumo sampratos XIX a. šaltiniuose. 2. Nuo žemaičių kultūrinio sąjūdžio iki XIX a. pab // Liaudies kultūra. 2 (131), 2010. P. 22.</ref>. === Атаясамліваньне ўсяго літоўскага вынятна з жамойцкім === {{Асноўны артыкул|Аўкштайты|Русіфікацыя Беларусі}} [[Файл:Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1877-83, 1901-14).jpg|значак|Выдадзеная ў Расейскай імпэрыі летувіскамоўная паштоўка з рэпрадукцыяй малюнка [[Высокае|Высокага]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] (аўтар малюнка — [[Напалеон Орда]]) і подпісам: {{мова-lt|Augštaičai, Gardino gubernijoje|скарочана}}. Падобныя летувіскія паштоўкі выйшлі з краявідамі [[:Файл:Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1909) (2).jpg|Наваградку]], [[:Файл:Kreŭski zamak. Крэўскі замак (1907) (2).jpg|Крэва]], [[:Файл:Lida. Ліда (N. Orda, 1877, 1901-14).jpg|Ліды]], [[:Файл:Gieranionski zamak. Геранёнскі замак (N. Orda, 1877, 1906).jpg|Геранёнаў]]]] Як адзначае гісторык [[Павал Церашковіч]], тэрмін [[Ліцьвіны|«ліцьвіны» («літоўцы»)]] у дачыненьні да беларусаў зьнікае з афіцыйных дакумэнтаў і статыстыкі Расейскай імпэрыі па 1860-х гадох, чаму папераджала адпаведная інструкцыя, надрукаваная ў 1863 годзе ў часопісе «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Вестник Юго-Западной и Западной России||ru|Вестник Юго-Западной и Западной России}}»{{Заўвага|{{мова-ru|«К ней [Беларуси] обыкновенно относят только Могилевскую и Витебскую губернии, а всему остальному дают название Литвы, <…> в Минской же губернии, Виленской и Гродненской — простой народ — белорусы. Поэтому и слово Литва должно даваться не всему Западному краю, а только той его местности, где действительно сплошная масса литовского населения»|скарочана}}}}<ref>Терешкович П. В. Этническая история Беларуси XIX — начала XX в. — Минск, 2004. С. 79.</ref>. У 1864 годзе нямецкі этнограф і палкоўнік арміі Расейскай імпэрыі [[Радэрык фон Эркерт]], які не прызнаваў беларусаў асобнай народнасьцю і па здушэньні [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] на заказ расейскіх уладаў дасьледаваў [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыя беларусаў]]<ref>[[Сяргей Токць|Токць С.]] Беларуская вёска на мяжы эпох. Змены этнічнай самасвядомасці сялянства ва ўмовах распаду традыцыйнага аграрнага грамадства (па матэрыялах Гарадзеншчыны 19 — першай трэці 20 ст.). — {{Горадня (Гродна)}}: ГрДУ, 2003. С. 27.</ref>, пакінуў наступнае афіцыйнае патрабаваньне да вызначэньня праваслаўных ліцьвінаў<ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 71.</ref>: «''Усе славянскія жыхары праваслаўнай веры мусяць лічыцца рускімі [расейцамі]''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Все славянские обитатели православного исповедания должны считаться русскими»|скарочана}}}}<ref>Эркерт Р. Взгляд на историю и этнографию западных губерний России. — СПб., 1864. С. 6.</ref>. Выдадзеная ў 1869 годзе кніга «Апошняе слова пра польскае пытаньне ў Расеі», якая апісвала захады дзеля [[Русіфікацыя|абмаскаленьня]] колішняга Вялікага Княства Літоўскага, вызначала ў «[[Паўночна-Заходні край|Заходнім краі]]» наступныя тры «народнасьці»: жмудзінаў, якіх прапаноўвалася ніяк не русіфікаваць і ўсяляк падтрымліваць («''калі яны пачнуць паважаць расейцаў, яны стануць цалкам адданымі нам і мы ўсё наступнае стагодзьдзе можам быць пэўнымі ў іх адданасьці''»); беларусаў, якія «''людзі чыста расейскія, але… стаяць на найніжэйшай ступені разьвіцьця, таму ў палітычных дачыненьнях абсалютна нікчэмныя; яны будуць рабіць тое, што прымусяць абставіны''»; трэцяя жа «народнасьць» у кнізе не называлася паводле імя, адзначалася толькі, што яна насяляе Гарадзенскую, большую частку Віленскай і Менскай губэрняў{{Заўвага|Тым часам у запісцы пачатку XIX ст. (з архіву канцылярыі вайсковага міністэрства Расейскай імпэрыі) адзначалася, што «''[[Віленская губэрня|Віленская]] і [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенская]] губэрні паводле аднапляменства жыхароў, паводле адзінства мовы і веры больш за іншыя ўхіляюцца ад збліжэньня з Расеяй, у губэрнях Беларускіх, асабліва ў [[Віцебская губэрня|Віцебскай]], норавы пачынаюць зьмяняцца, чаму і можна спадзявацца, што тыя і зусім [[Русіфікацыя Беларусі|абмаскаляцца]]''»<ref>Філатава А. [http://www.belhistory.eu/category/2000-t-7-ssh-1/ Нацыянальнае пытанне і палітыка царскага ўраду ў Беларусі (канец XVIII — першая палова ХIХ ст.)] // Беларускі Гістарычны Агляд. Т. 7, Сш. 1, 2000.</ref>}} і што, калі жмудзінаў і беларусаў можна прывязаць да Расеі, то гэтая трэцяя «народнасьць» ёсьць напраўду вельмі небясьпечнай праз сваю гістарычную варожасьць да «[[Маскаль|маскалёў]]»<ref>Отечественныя записки. Т. 192. — СПб., 1870. С. [https://books.google.by/books?id=xFcFAAAAQAAJ&pg=RA1-PA53&dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B+%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwju35v3ueL5AhVInf0HHYRfAW4Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B%20%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D1%8B&f=false 53]—54</ref>. Яшчэ ў 1863 годзе Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў на сродкі Віленскай навучальнай акругі вялікім накладам надрукаваў [[Рассказы на белорусском наречии (1863)|«Рассказы на белорусском наречии»]]<ref>[[Алег Латышонак|Латышонак А.]] [https://web.archive.org/web/20220326050408/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/lat902ec.html?OpenDocument Гутарка «царкоўнага старасты Янкі» з «Яськам гаспадаром з-пад Вільні»] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 9 (2), 2004. С. 196—212.</ref> (выдавалася за зборнік ананімных «народных» твораў) — кнігу да чытаньня ў [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]], дзе гістарычным ліцьвінам навязваўся ідэалягічны штамп расейскага [[імпэрыялізм]]у дзеля абгрунтаваньня прынцыпаў [[Русіфікацыя Беларусі|іх русіфікацыі]] і асыміляцыі<ref name="Chaustovic-2001-11">Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 11.</ref>: у першым творы «Кто булы наши найдавнійшіи диды и якая их була доля до уніи?» аўтар (відаць, [[Міхаіл Каяловіч]]<ref name="Chaustovic-2001-9">Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 9.</ref>) апавядае пра «літоўскую заваёву Беларусі», называючы «ліцьвінамі» [[Летувісы|летувісаў]]<ref name="Tokc-2006">[[Сяргей Токць|Токць С.]] Абуджэнне заходнерусізму ў інтэграцыйным канструктывізме А. Бендзіна // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Т. 13, сш. 2 (снежань 2006). С. 388—419.</ref>, у другім творы праводзіцца думка, што «''нашы дзяды былі рускімі, але сталі над імі панаваць літоўцы (то бок [[Аўкштайты|літоўцы]] і жмудзіны{{Заўвага|„''Наши отцы и дзяды были Русскиe; тольки не завсегды над ими пановали свои родные Русские князя. Упярод над ими пановали Русские князи, потом стали пановаць над ими князя Литовцев т. е. князя, тых самых Литовцев и Жмудзинов, што живуць з нами''“}}) і палякі ды прымусілі прыняць унію, каб ператварыць нас у палякаў і католікаў''»<ref name="Chaustovic-2001-9"/>, трэці твор «Великая помылка наших белорусов» заканчваецца заклікам, што «''Русскими, а не Поляками мы повинны называтца''»<ref name="Chaustovic-2001-10">Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 10.</ref>, у чацьвертым творы прапагандуецца навучаньне дзяцей у расейскіх школах<ref name="Chaustovic-2001-11"/>. Выдадзены ў 1870 годзе ў [[Санкт-Пецярбург]]у [[Слоўнік Насовіча|«Словарь белорусского наречия»]], на рэдагаваньне якога з боку Расейскай акадэміі навук супраць волі аўтара зьвяртаў увагу гісторык і мовазнаўца [[Ян Станкевіч]] на падставе апублікаваных у 1928 годзе асабістых сшыткаў [[Іван Насовіч|Івана Насовіча]]<ref>[[Веда (часопіс)|Веда]]. № 2, 1952. С. 53—54.</ref>, падае да беларускага слова «литвин» расейскі адпаведнік «литовец», сьледам падаецца слова «[[Ліцьвякі (неадназначнасьць)|литвяк]]», якому даецца расейскае тлумачэньне «тоже, что литвин» і прыклад ужываньня «''литвяки по нашему не говоруць''»<ref>Носович И. Словарь белорусского наречия. — СПб., 1870. С. 269.</ref>. У 1886 годзе латыска-летувіскі этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эдуард Вольтэр||be|Эдуард Аляксандравіч Вольтэр}}, які карыстаўся падтрымкай [[Расейскае геаграфічнае таварыства|Расейскага геаграфічнага таварыства]], дадаткова — для [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] — паўтарыў афіцыйную вымогу пры зьбіраньні статыстычных зьвестак азначаць «ліцьвінамі» летувісаў, а не беларусаў{{Заўвага|{{мова-ru|«При собирании статистических сведений часто смешиваются понятия Литвин, Литва в историко-географическом значении с литвою этнографической. Литвином считаться должен тот, кто в домашнем быту говорит по литовски <…> В настоящее время сведения, относительно принятых в войска по рубрике «по происхождению», должны считаться сомнительными оттого, что очень много литвинов значится в уездах — где их теперь, как по литовски говорящих, вовсе нет; а наоборот, в тех уездах, где ныне еще говорят по литовски, по статистическим таблицам принятых литовцев в войска показано сравнительно мало. В Вилейском и Дисненском уездах о литовцах не может быть и речи…»|скарочана}}}}<ref>Вольтер Э. Об изучении литовского языка и племени // Памятная книжка Виленской губернии на 1887 год. — Вильна, 1886. С. 133.</ref>. На мэтанакіраванае зьнішчэньне расейскімі ўладамі ў народнай сьвядомасьці гістарычнага сэнсу «літоўскасьці» (г. зн. азначэньня сябе ліцьвінамі беларускамоўным сялянствам «[[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]]»), што беспасярэдне спрыяла атаясамліваньню гістарычнай Літвы з навачаснай Летувой, зьвяртае ўвагу амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]<ref>[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20220503112024/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1202ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну. Працяг] // [[Дзеяслоў]]. № 12, 2004.</ref>. [[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія [[Беларуская мова|беларускія]] школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]] Замацаваньне ў другой палове XIX ст. у афіцыйнай расейскай навуцы, ідэалёгіі і прэсе тэрміна «літоўцы» («ліцьвіны») вынятна за жамойцкім насельніцтвам прывяло да таго, што шляхта колішняга Вялікага Княства Літоўскага дзеля вонкавых дачыненьняў з расейскімі ўладамі пачала часьцей карыстацца тэрмінам «палякі», які ад пачатку быў палітонімам і зьвязваўся з ідэяй адраджэньня «Польшчы» — былой [[Канфэдэрацыя|канфэдэрацыйнай]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>[[Аляксандар Смалянчук|Смалянчук А.]] Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 — люты 1917 г. — СПб., 2004. С. 115—124.</ref>, хоць у прыватных зносінах паміж сабой і з уласна [[палякі|этнічнымі палякамі]] («караняжамі») выкарыстоўвала паралельна і тэрмін «ліцьвіны» («літоўцы»), а балтамоўнае насельніцтва працягвала традыцыйна называць «жамойтамі»{{Заўвага|Напрыклад, гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Яўстах Іваноўскі||pl|Eustachy Iwanowski}} ў 1861 годзе пісаў, што [[ліцьвіны]] ўжываюць наступныя назвы да жамойтаў: ''[[Жмогусы|Zmogosy]], Zmujdziaki, Żmudź, Żmudzin''<ref>Iwanowski E. (Eu…… Heleniusz) Wspomnienia narodowe. — Paryż, 1861. [https://books.google.by/books?id=KNYRAAAAYAAJ&pg=PA491&dq=Zmogosy,+Zmujdziaki,+%C5%BBmud%C5%BA,+%C5%BBmudzin&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv8obs1Y70AhW_Q_EDHUkUAAcQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=Zmogosy%2C%20Zmujdziaki%2C%20%C5%BBmud%C5%BA%2C%20%C5%BBmudzin&f=false S. 491].</ref>. Таксама францускі географ і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элізэ Рэклю||en|Élisée Reclus}} ў 5-м томе сваёй працы «Зямля і людзі» (1881 год) засьведчыў, што ў той час у Польшчы і Расеі ліцьвінамі ўсё яшчэ традыцыйна называлі [[беларусы|беларусаў]], тады як летувісаў — жамойтамі<ref>Reclus E. The universal geography: earth and its inhabitants. Vol. 5. — London, 1881. P. 256.</ref>: «''…нават цяпер яшчэ ў Польшчы, як і ў Расеі, „ліцьвінамі“ звычайна называюць беларускіх славянаў былой палітычнай Літвы, тады як літоўцам ва ўласным сэнсе даюць назву „жамойтаў“ альбо „жмудзінаў“''» («''…даже теперь еще в Польше, как и в России, „литвинами“ обыкновенно называют белорусских славян бывшей политической Литвы, тогда как литовцам в собственном смысле дают название „жмудов“ или „жмудинов“''»)<ref>Реклю Э. Земля и люди. Т. 5, вып. 2. — СПб., 1883. [https://books.google.by/books?id=bVQNAQAAMAAJ&pg=PA124&dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjJ8eDcjNz0AhX0QvEDHZlqDAsQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 124].</ref>}}. Непрыняцьце новага значэньня тэрміна «літоўцы» прывяло да ўзьнікненьня ў канцы XIX — пачатку XX ст. і пэўнага пашырэньня сярод літоўскай шляхты (асабліва ў этнакантактавай зоне — у Віленскай губэрні, памежнай з асноўным масівам балтамоўнага насельніцтва — Ковенскай губэрняй) тэрміна «младалітоўцы» дзеля пазначэньня балтамоўнага насельніцтва, а дзеля ўласнага самавызначэньня — тэрмінаў «старалітоўцы» («стараліцьвіны»), «гістарычныя літоўцы» («гістарычныя ліцьвіны»), «міцкевічоўцы» (у знак салідарнасьці з тым значэньнем паняцьця «ліцьвіны», якое выкарыстоўваў [[Адам Міцкевіч]] у сваім творы «[[Пан Тадэвуш]]»){{Заўвага|У 1906 годзе ў газэце «[[Kurier Litewski]]» ([[:Файл:Starolitwin - Kuryer Litewski 1906 nr 146 s 1.jpg|№ 146, С. 1]]) зьявіўся артыкул «Мы і літоўцы» ({{мова-pl|My i litwini|скарочана}}), падпісаны крыптонімам «Старалітовец» ({{мова-pl|Starolitwin|скарочана}}), у якім аўтар спрабаваў папулярызаваць тэрмін «старалітоўцы» і прапаноўваў стварыць «Cтаралітоўскую партыю», якая б выяўляла інтарэсы карэннай літоўскай шляхты; тым часам летувіскую інтэлігенцыю (паводле аўтара — у большасьці псэўдаінтэлегінцыю), якая з падачы і пры падтрымцы расейскіх уладаў спрабавала манапалізаваць права на назву «літоўцы» ({{мова-pl|«Szowinizm ten jest owocem szkoły rosyjskiej, której wychowańcami są młodolitwini, mówiący nieraz lepiej po rosyjsku, niż po litewsku»|скарочана}}) прапаноўваў называць «младалітоўцамі» ({{мова-pl|młodolitwini|скарочана}}). Сярод іншага, тэрміналёгію «стараліцоўцаў» і «младалітоўцаў» у 1934 годзе выкарыстоўваў былы прэм’ер-міністар [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] [[Раман Скірмунт]] у сваім артыкуле-нэкралёгу «Панны з Муру» пра [[Канстанцыя Скірмунт|Канстанцыю Скірмунт]] і Юзэфу Куржанеўскую, дзе адзначаў, што захапленьне Канстанцыяй Скірмунт «літваманіяй» не ўлічвала тое, што младалітоўцы звузілі паняцьце [[Літва старажытная|Літвы]] да свайго этнаграфічнага Ковенскага арэалу<ref>Skirmuntt R. [[:Файл:Slowo - 1934, nr 127 Roman Skirmunt - Panie z muru - p 3.jpg|Panie z Muru (III)]] // Słowo. Nr. 127, 1934. S. 3.</ref>}}<ref name="Buchowski-2006-26">Buchowski K. [http://pbc.biaman.pl/Content/2045/litwomani_i_polonizatorzy.pdf Litwomani i polonizatorzy : mity, wzajemne postrzeganie i stereotypy w stosunkach polsko-litewskich w pierwszej połowie XX wieku]. — Białystok, 2006. S. 26.</ref><ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 15.</ref>. [[Файл:Litwa i Białoruś (J. Bazewicz, 1916).jpg|значак|Краіна «[[Літва]] і [[Белая Русь|Беларусь]]» ({{мова-pl|«Litwa i Białoruś»|скарочана}}), асобная ад [[Жамойць|Жамойці]] (''Żmujdź''), 1916 г.]] У 1906 годзе віленскі доктар Людвік Чаркоўскі (1855—1928) засьведчыў, што «[[Старалітва|старалітоўцамі]]» (у адрозьненьні ад [[Летувісы|летувісаў]]-«младалітоўцаў») зноў пачалі называць «[[Тутэйшыя (выраз)|тутэйшых]]» [[Літва|Літвы і Беларусі]] — г. зн. беларускамоўных сялянаў, тым часам некаторыя «літваманы» (якіх яшчэ ў 1859—1860 гадох называлі больш дакладна — «жмудзінафіламі»{{Заўвага|{{мова-pl|«Są u nas pojedyncze, małoznaczące zachcenia raczej, aniżeli usiłowania, aby wyrobić jakąś narodowość żmudzką, oddzielną od polskiej. Sądzę jednak, że z téj strony żadna obawa nie grozi; więcej niżeli tych dziecinnych pretensyi żmujdzinofilów obawiaćby się można wpływu pisarzy, co pisząc po polsku, i dla polskiej publiczności na miano russofilów zarobili sobie»|скарочана}} з подпісам «''Z Litwy''»}}<ref>Roczniki polskie z lat 1857—1861. Т. 4: Rok 1860—1861. — Paryz, 1865. [https://books.google.by/books?id=v7cDAAAAYAAJ&pg=PA273&dq=%C5%BCmujdzinofil%C3%B3w&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjgg73Z8OL5AhWqxgIHHXZeD6QQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q&f=false S. 273].</ref><ref>Czas. Nr. 222, 1859. [https://polona.pl/item/czas-r-12-no-222-28-wrzesnia-1859,Nzk3NTYxMTA/1/#info:search:%C5%BCmudzinofil%C3%B3w S. 1].</ref>) зноў пачалі прапаганду, што тыя беларускамоўныя — гэта «''летувісы бяз мовы''»<ref>Czarkowski L. Ostrzeżenie: w kwestji litewskiej słów kilka. — Wilno, 1906. [https://polona.pl/item/ostrzezenie-w-kwestji-litewskiej-slow-kilka,Njc4NTg3NDE/29/#info:metadata S. 20].</ref>. У студзені 1918 году [[Бэнэдыкт Дыбоўскі]] азначыў тагачасных «літваманаў» жамойцкімі [[Шавінізм|шавіністамі]], адцеміўшы, што «''Вільню і яе ваколіцы сёньня засяляюць палякі-ліцьвіны і беларусы-ліцьвіны''»<ref>Dybowski B. Żmudzini piszący o sobie dla społeczności niemieckiej // Tygodnik Narodowy. Nr. 2, 1918. S. 6.</ref>. У 1915—1917 гадох [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускія арганізацыі]] выступалі за ўтварэньне [[Канфэдэрацыя Вялікага Княства Літоўскага|канфэдэрацыі Вялікага Княства Літоўскага]], прытым рабілі гэта, нягледзячы на пазыцыю [[Летувіская Тарыба|Летувіскай Тарыбы]], якая заявіла прэтэнзіі на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічныя тэрыторыі беларусаў]]. Аднак па абвяшчэньні незалежнасьці Летувы ў хаўрусе зь [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыяй]] (у ліпені 1918 году прапанову ад Тарыбы стаць [[Летува (каралеўства, 1918)|каралём Летувы]] пад імём «Міндаўгаса II» прыняў нямецкі прынц і вайсковец [[Вільгельм Карл фон Урах]], які паходзіў зь [[Вюртэмбэрскі дом|Вюртэмбэрскага дому]] — найбліжэйшых сваякоў [[Раманавы]]х) ідэя беларуска-летувіскай [[Канфэдэрацыя|канфэдэрацыі]] не ўздымалася<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 351—352.</ref>. == Першая Летувіская рэспубліка == === Спроба захопу Вільні === [[Файл:Żmudź (1920).jpg|значак|Жамойць у этнаграфічных межах летувісаў, фрагмэнт мапы былой [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], 1920 г.]] Як зазначае гісторык [[Аляксандар Краўцэвіч]], канчаткова назву «Літва» ў форме «Летува» афіцыйна замацавалі за Жамойцю толькі 16 лютага 1918 году актам аб незалежнасьці [[Летувіская Рэспубліка (1918—1940)|міжваеннай Летувы]], паставіўшы такім спосабам знак роўнасьці паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Летувой<ref name="Kraucevic-1993"/>. Разам з тым, Летувіская дзяржава ня здолела ўлучыць у свой склад сталіцу гістарычнай Літвы [[Вільня|Вільню]] і сталічны [[Віленскі край]] — хоць дзеля гэтага склала з [[Расейская Савецкая Фэдэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|Савецкай Расеяй]] [[Маскоўская дамова (1920)|Маскоўскую дамову]] (узамен на прызнаньне за сабой Вільні летувіскі бок абавязваўся, сярод іншага, спыніць на сваёй тэрыторыі дзейнасьць «антысавецкіх арганізацыяў і груп», у тым ліку органаў [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]) — праз супраціў мясцовых жыхароў, якія ўтварылі [[Сярэдняя Літва|Сярэднюю Літву]] (1920—1922): напярэдадні паўстаньня народжаны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]] выдаў [[Польская мова|па-польску]] адозву да насельніцтва Вільні і Віленшчыны з заклікам «''выгнаць жамойтаў''»<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 35.</ref>{{Заўвага|Люцыян Жалігоўскі і яго паплечнікі лічылі сябе ліцьвінамі і славянамі, а летувісаў адмаўляліся прызнаваць за «літоўцаў» і называлі тое насельніцтва вынятна «жамойтамі» ({{мова-pl|Żmudzini|скарочана}}). У 1943 годзе Люцыян Жалігоўскі пісаў у сваіх успамінах пра выгнаньне зь Вільні адміністрацыі Летувы (1918—1920) і непрыняцьце новага сэнсу «літоўцаў», якія раней лічыліся літоўскай шляхтай «жамойтамі»: «''Напярэдадні маршу на Вільню, у [[Вярэнаў|Вярэнаве]], былі мы ня толькі палякамі — былі і літоўцамі. <…> Мы ўсе апэравалі даўнімі катэгорыямі. Пад словам „літовец“ мы разумелі паняцьце гістарычнай Літвы, Літву вялікіх мэтаў, вялікіх людзей, вялікай ідэі. Мы шанавалі нашыя традыцыі, нават попел Зьніча пад [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Катэдрай]]. Нічога зь мінуўшчыны не пакінула сьледу, новаяўлены „літовец“ выявіўся ворагам… і чакаў прыезду на сталец літоўскі — Гогенцолерна, пад імем — о іронія — [[Міндаўгас II|Міндоўга ІІ]]. <…> Толькі мясцовыя людзі адкідалі ўсё, што звалася „літоўскім“. Ніхто не хацеў чуць пра навуку жамойцкай мовы, ніхто не прызнаваў „літоўскага“ ўрадніка, і ўсякая жанчына не хацела ісьці ў касьцёл, дзе служыў „літоўскі“ ксёндз. Чаму мы, адвечныя насельнікі Літвы, мусілі пазьбягаць той дарагой для нас назвы, а іншыя людзі, што ня маюць зь Літвой нічога супольнага, — называць сябе літоўцамі?»<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 37, 41—42.</ref>.}}. Як падкрэсьліваў Люцыян Жалігоўскі ў сваіх успамінах, «''узьнікла парадаксальная сытуацыя <…> калі Варшава была абароненая і вайна выйграная, то мы, грамадзяне нашай радзімы — Літвы, нават не маглі вярнуцца да дому, у якім асел народ жмудзінскі, пратэжэ немцаў''»<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 33—34.</ref>. Гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Валяр’ян Мэйштовіч||pl|Walerian Meysztowicz}}, сын старшыні Часовай урадавай камісіі Сярэдняй Літвы [[Аляксандар Мэйштовіч|Аляксандра Мэйштовіча]], зазначаў у сваіх успамінах: «''Летувіскі нацыянальны рух зьвярнуўся да спадчыны Вялікага Княства Літоўскага. <…> Нават ня мелі для іх назвы. „Ліцьвіны — казаў пан Міхал Юхневіч — гэта [[Ягайла]], [[Ян Караль Хадкевіч|Хадкевіч]], [[Адам Міцкевіч|Міцкевіч]], [[Юзэф Пілсудзкі|Пілсудзкі]] і я, а вы ёсьць летувісамі“''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Ruch narodowy litewski zgłosił się do dziedzictwa po Wielkim Księstwie Litewskim. <...> Nawet nie mieliśmy dla nich nazwy. „Litwini — mówił pan Michał Juchniewicz — to Jagiełło, Chodkiewicz, Mickiewicz, Piłsudski i ja, a wy to Lietuvisy“»|скарочана}}}}<ref>Meysztowicz W. Gawędy o czasach i ludziach. — Londyn — Łomianki, 2008. S. 26—27.</ref>. === Летувізацыя Ковеншчыны ды іншых мясцовасьцяў === {{Асноўны артыкул|Ляўда}} [[Файл:Lithuanie historique et ennographique (1920).jpg|значак|[[Вялікае Княства Літоўскае|Літва гістарычная]] і Летува («Літва [[Этнаграфія|этнаграфічная]]»). [[Рыга]], 1920 г.]] У 1923 годзе ў [[Ковенскі павет|Ковенскім павеце]] летувісы складалі 56,7%, а ў самой Коўне — толькі 29,9%, палякаў у гэтым месьце было 31,5%, а жыдоў — 31,8%<ref>Starzyński S. Litwa: zarys stosunków gospodarczych. — Warszawa, 1928. S. 12—13.</ref>. Значную частку буйных зямельных уласьнікаў складала шляхта-«старалітоўцы», якія валодалі 26% зямлі ў новай дзяржаве і палітычна арыентаваліся на міжваенную [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскую Рэспубліку]]<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 168.</ref>. 15 лютага 1922 году ўлады Летувы прынялі закон аб зямельнай рэформе: нацыяналізавалася зямля ў супраціўнікаў незалежнасьці Летувы і шляхецкія маёнткі, нададзеныя ўладамі Расейскай імпэрыі з абшару скарбовых зямель, таксама вызначаўся максымум неад’емнай зямлі ў 80 га (з 1929 году — 150 га), што ліквідоўвала (шляхам прымусовай [[Парцэляцыя (эканоміка)|парцэляцыі]]) [[Лятыфундыя|лятыфундыі]], характэрныя раней для жамойцкіх земляў<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 168—169.</ref>. Па [[Вайсковы пераварот у Летуве (1926)|вайсковым перавароце ў Летуве]] (сьнежань 1926 году) у краіне ўсталяваўся [[Аўтарытарызм|аўтарытарны рэжым]] на чале з прэзыдэнтам [[Антанас Сьмятона|Антанасам Сьмятонам]], які працягваў летувізацыю насельніцтва краіны, абмяжоўваў магчымасьці культурнага разьвіцьця на іншых мовах і ставіў перашкоды да заняцьця дзяржаўных пасадаў тым, хто не лічыў сябе летувісамі паводле нацыянальнасьці<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 192—193.</ref>. === Спроба рэтраспэктыўна атаясаміць гістарычных ліцьвінаў зь летувісамі === [[Файл:Летувіскія "рэканструкцыі" арыгінальных "летувіскіх" імёнаў готаў з дынастыі Балтаў (1929).jpg|значак|Прапаганда з боку [[Расейская імпэрыя|расейска]]-летувіскіх і [[Прусія|пруска]]-нямецкіх аўтараў [[Гіпотэза|гіпотэзы]] пра «''перакручваньне старажытных летувіскіх імёнаў''» ([[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]]) з боку [[Славянскія мовы|славянскіх]], [[Лацінская мова|лацінскіх]] і [[Нямецкая мова|нямецкіх]] пісараў разам з адвольнымі тлумачэньнямі [[Гоцкая мова|гоцкіх]] імёнаў і [[Двухасноўнае імя|асноваў]] зь летувіскай мовы прычынілася да выданьня ў 1929 годзе кнігі на ангельскай і летувіскай мовах з псэўданавукова «''адноўленымі''» арыгінальнымі («''летувіскімі''») формамі імёнаў [[Готы|готаў]] з дынастыі [[Балты (дынастыя)|Балтаў]] (т.б. «''не перакручанымі''» лацінскімі, [[Грэцкая мова|грэцкімі]] і нямецкімі аўтарамі<ref>Rackus A. Guthones (the Goths). — Chicago, 1929. P. 36, 38, 42—215.</ref>)]] У сакавіку 1923 году ў час выставы беларускага друку ў Коўне начальнік Дэпартамэнту рэлігіі Летувы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Казімерас Прапаляніс||lt|Kazimieras Prapuolenis}} падараваў [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]] (які знайшоў палітычны прытулак у Летувіскай рэспубліцы па [[Расейская акупацыя Беларусі|акупацыі расейскімі войскамі]] [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]) уніяцкі служэбнік, друкаваны ў [[Супрасьля|Супрасьлі]] ў 1726 годзе. У скуры аправы (пазьнейшай за саму кнігу і нібыта датаванай 1790 годам паводле налепленага на яе подпісу) Ластоўскі знайшоў укладзены туды тэкст каляднай песьні на беларускай мове. Асаблівасьцю гэтай песьні, невядомай зь іншых крыніцаў, ёсьць называньне «ліцьвінамі» асобаў зь летувіскімі імёнамі: «''Енас з Юргасам з пушчаў літвіны нясьлі Хрыстові з салам [[Бацьвіньне|бацьвіны]]''»{{Заўвага|[[Лацінка]]вы арыгінал паводле Ластоўскага: «''Jenas z Jurgasom z puszczow Litwiny nieśli Chrystowi z sałom botwiny''»<ref>Ластоўскі В. Гісторыя Беларускай (Крыўскай) кнігі. — Коўна, 1926. С. 632.</ref>}} (тым часам паводле беларускай народнай песьні, добра вядомай з парыскай лекцыі пра [[Белая Русь|Беларусь]] [[Аляксандар Рыпінскі|Аляксандра Рыпінскага]]<ref>Rypiński A. Białoruś. Kilka słów o poezji prostego ludu tej naszej polskiej prowincji i o jego śpiewie, tańcach, etc. — Paryż, 1840. [https://books.google.by/books?id=xy9PAAAAcAAJ&pg=PA42&dq=%22dwa+litwiny%22&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiNkMLn1fH5AhWpxQIHHYIJAp8Q6AF6BAgGEAI#v=onepage&q&f=false S. 42].</ref>, апісаньня [[Барысаўскі павет|Барысаўскага павету]] [[Яўстах Тышкевіч|Яўстаха Тышкевіча]]<ref>Tyszkiewicz E. Opisanie powiatu borysowskiego pod względem statystycznym, geognostycznym, historycznym, gospodarczym, przemysłowo-handlowym i lekarskim, z dodaniem wiadomości: o obyczajach, spiewach, przysłowiach i ubiorach ludu, gusłach, zabobonach itd. — Wilno, 1847. S. 384.</ref>, [[Слоўнік Насовіча|слоўніка Насовіча]] і зборніка беларускіх песень [[Пётар Бяссонаў|Пятра Бяссонава]] — «''Кузьма и Дземьянъ два Лицвины, принешли горшочекъ боцвиння''»<ref name="Nasovic-1870-31">Носович И. Словарь белорусского наречия. — СПб., 1870. [https://books.google.by/books?id=tRsOdAcJl5MC&pg=PA31&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi1tLettczzAhUkSfEDHd_MCTQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B&f=false С. 31].</ref>, а паводле варыяцыі гэтай жа песьні на [[Пінскі павет|Піншчыне]] — «''два літвіны із [[Дзівін|Дывін]] прынесьлі гаршчык батвін''»<ref>Zienkiewicz R. Piosenki gminne ludu pińskiego. — Kowno, 1851. [https://books.google.by/books?id=4NZbAAAAcAAJ&pg=PA8&dq=%22dwa+Litwiny%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjrr-iq2vH5AhVuhv0HHXouAHUQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=litwiny&f=false S. 8].</ref>). Таго ж году Ластоўскі пад псэўданімам «Юры Верэшчака» надрукаваў знойдзеную песьню з гісторыяй яе зьяўленьня ў часопісе «[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]»<ref>Верэшчака Ю. Старабеларская калядка // Крывіч. № 4, 1923. С. 34—35.</ref>, а пазьней зьмясьціў яе ў сваёй «[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі|Гісторыі беларускай (крыўскай) кнігі]]» (Коўна, 1926 год). Урэшце, у 1926 годзе ў савецкай амбасадзе ў Коўне Ластоўскі прэзэнтаваў канцэпцыю, паводле якой летувісы — гэта нашчадкі гістарычных жамойтаў<ref>«Давялося шмат і шмат працаваць…». З успамінаў беларускага акадэміка Стасіса Матулайціса (1866—1956) / Падрыхтоўка да друку В. Селяніса (Вільня) // Homo Historicus 2019. Гадавiк антрапалагiчнай гiсторыi / пад. рэд. [[Аляксандар Смалянчук|А. Смаленчука]]. — Вiльня: Палітычная сфера, 2019. С. 140—141.</ref>, па чым перабраўся ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Савецкую Беларусь]]. Знойдзеная Ластоўскім песьня трапіла ў некалькі агульных зборнікаў{{Заўвага|Напрыклад, ''Анталогія беларускай паэзіі. Т. 1. — {{Менск (Мн.)}}, 1993. С. 127—129''.}}, аднак, яе крытычны разгляд не рабіўся (хоць аўтэнтычнасьць некаторых іншых песьняў, апублікаваных Ластоўскім, неаднаразова ставілася пад сумнеў<ref>[[Алег Ліцкевіч|Ліцкевіч А.]] [https://web.archive.org/web/20160305070331/http://beldumka.belta.by/isfiles/000167_167773.pdf «Слава Воршы ўжо не горша…»] // [[Беларуская думка]]. № 3, 2009. С. 92—99.</ref>). Тым часам адпаведны фрагмэнт песьні, дзе ліцьвінамі называюць асобаў зь летувіскімі імёнамі, актыўна цытуецца (з азначэньнем самой песьні як «традыцыйнай» і «народнай»): летувіскім гісторыкам, супрацоўнікам [[Інстытут гісторыі Летувы|Інстытуту гісторыі Летувы]] [[Томас Баранаўскас|Томасам Баранаўскасам]] на галоўнай старонцы яго сайту з тэндэнцыйнай крытыкай «[[Ліцьвінства|ліцьвінізму]]»<ref name="Baranauskas">[https://www.litviny.net/ «Ёнас з Юргасам, з пушчы літвіны»] ([https://web.archive.org/web/20221126101643/https://litviny.net/ Архіўная копія])</ref>, беларускім гісторыкам кулінарыі [[Алесь Белы|Алесем Белым]]<ref name="Biely-2021">[https://www.patreon.com/posts/batsvinne-simval-59661281?l=it Бацвінне — гастранамічны сімвал Літвы XVII—XVIII ст.], [[Patreon]], 8 сьнежня 2021 г.</ref><ref>Кухмістр Верашчака. [https://books.google.by/books?id=RQp2DwAAQBAJ&pg=PT41&lpg=PT41&dq=%22%D0%81%D0%BD%D0%B0%D1%81+%D0%B7+%D0%AE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC%22&source=bl&ots=_m-G1MRqF7&sig=ACfU3U2h1T0sznVq3sy-1Yx99c5cuBTv2A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjCxvX11tL5AhVaNewKHbSxBZc4ChDoAXoECAQQAw#v=onepage&q&f=false Літвінская кухня]. — Litres, 2022.</ref>, які ня маючы профільнай адукацыі атрымаў доктарскую ступень (PhD) з гісторыі у [[Клайпеда|Клайпедзкім]] унівэрсытэце і крытыкуецца за сваё агрэсіўнае стаўленьне да [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|Беларускага нацыянальнага адраджэньня]], аўтарам [[Прапаганда ў Беларусі|прапагандысцкага]] рупару [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] «[[СБ. Беларусь сегодня]]» і шэрагу расейскіх шавіністычных сайтаў [[Усевалад Шымаў|Усеваладам Шымавым]]<ref>[https://shimoff.livejournal.com/221913.html Литвинам на заметку], [[LiveJournal]] Усевалада Шымава, 5 верасьня 2013 г.</ref>, а таксама на розных [[Расейскі фашызм|расейскіх шавіністычных]] пляцоўках<ref>[https://ohaben.blogspot.com/2022/09/daylida.html?fbclid=IwAR21ju9CvYu7oA5pApgxnu1ua5emF2szy10kMZIzDlYt9FnlNg3abNgtG_A Тэндэнцыйная спроба расейскай шавіністычнай крытыкі беларускага погляду на гісторыю ВКЛ]{{ref-ru}}, 19 верасьня 2022 г.</ref><ref>[https://vk.com/wall-46503890_144549 К вопросу о том, кто такие «литвины». Белорусская народная колядка начала XVIII века, фрагмент], «Мы патриоты Белой Руси!», 2 сьнежня 2018 г.</ref>. У спробах абгрунтаваць традыцыйны характар гэтай каляднай песьні Томас Баранаўскас і Алесь Белы пашыраюць непраўдзівую інфармацыю, нібы яе «''арыгінал быў надрукаваны ў выд.: Служебник. Супрасль, 1726. (В. Ластоўскі. Гісторыя Беларускай (Крыўскай) кнігі. Коўна. 1926. С. 631—632)''»<ref name="Baranauskas"/><ref name="Biely-2021"/>, хоць у выданьні «Гісторыя Беларускай (Крыўскай) кнігі», на якое даецца спасылка, Вацлаў Ластоўскі сьведчыць пра пазьнейшае ўклейваньне калядкі ў аправу кнігу<ref>Ластоўскі В. Гісторыя Беларускай (Крыўскай) кнігі. — Коўна, 1926. С. 631.</ref>. На красавік 2024 году Алесь Белы выправіў сваё ранейшае сьцьверджаньне пра публікацыю песьні, адзначыўшы, што яна «''цалкам можа быць фальсыфікатам''»<ref name="Biely-2021"/>. === Зварот да жамойцкай ідэнтычнасьці === [[Файл:Polska i Litwa za Władysława Jagiełły (1927).jpg|значак|«Польшча і Літва за [[Ягайла]]м». Мапа з гістарычнага атлясу 1927 г.]] Гісторык [[Уладзімер Аляксеевіч Арлоў|Уладзімер Арлоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў 1930-я гады, калі [[Ліга Нацыяў]] фактычна прызнала адыход Віленшчыны зь Вільняй да [[Заходняя Беларусь|заходнебеларускага абшару]], у летувіскім друку загучалі прапановы зьмяніць назву дзяржавы на [[Жамойць]] — разам зь зьменай [[Герб Летувы|дзяржаўнага гербу]] (варыянту [[Пагоня|Пагоні]]) на жамойцкага «Мядзьведзя»<ref name="Arlou-2012-373">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 373.</ref>. У 1935 годзе прэм’ер-міністар Летувіскай Рэспублікі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Тубаліс||lt|Juozas Tūbelis}} афіцыйна прызнаў не летувіскае (славянскае<ref name="Arlou-2012-373"/>) паходжаньне Пагоні і паведаміў пра тое, што ідзе праца ў стварэньні новага дзяржаўнага гербу. З усяго відаць, гэтую працу спынілі падзеі 1939—1940 гадоў<ref>{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.</ref><ref>Скобла М. [https://web.archive.org/web/20110811153426/http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=872644 Анатоль Цітоў: «Гербу „Пагоня“ — 730 гадоў»], [[Радыё Свабода]], 31 студзеня 2008 г.</ref>. === Супраца з СССР дзеля захопу Вільні === [[Файл:Подписание советско-литовского договора о передаче Литве города Вильно.jpg|значак|Міністар замежных справаў Летувы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Урбшыс||be|Юозас Урбшыс}} падпісвае [[Савецкая-летувіская ўмова аб узаемнай дапамозе|ўмову]] з [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] аб узаемнай дапамозе і перадачы Летуве места [[Вільня|Вільні]], 10 кастрычніка 1939 г.]] З пачаткам [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], як толькі ў выніку супольнай агрэсіі [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] і [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] супраць [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]] савецкія войскі захапілі Вільню, летувіскія дыпляматы ў Маскве зьвярнуліся да савецкіх уладаў з просьбай перадаць места Летуве. 10 кастрычніка 1939 году ўлады Летувы і СССР склалі летувіска-савецкую дамову, згодна зь якой места Вільня зь Віленскай вобласьцю, занятыя савецкімі войскамі, перадаваліся Летуве. Наркам замежных справаў СССР [[Вячаслаў Молатаў]] даў наступнае тлумачэньне: «''Мы ведаем, што большасьць насельніцтва гэтага рэгіёну не летувісы. Але гістарычная мінуўшчына і памкненьні летувіскага народу цесна зьвязаныя зь местам Вільняй, і ўрад СССР палічыў за неабходнае пайсьці насустрач гэтым маральным фактарам''»<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 378—379.</ref>. [[Файл:Пану Сталіну Ёсіфу Вісарыёнавічу ад міністра замежных справаў Летувы (21.12.1939).jpg|значак|Беларускі пераклад<ref>[[Звязда]]. № 295, 1939. С. 4.</ref> тэксту афіцыйнага віншаваньня «''пану [[Сталін]]у <…> глыбокапаважанаму Ёсіфу Вісарыёнавічу''» ад міністра замежных справаў Летувы Ёзаса Ўрбшыса, 21 сьнежня 1939 г.]] 27 кастрычніка летувіскія адборныя войскі ўрачыста ўвайшлі ў Вільню, польскаму ўраду ў выгнаньні летувіскія ўлады заявілі, што ўвесь міжваенны час Вільня з праўнага гледзішча належала Летуве. Паводле кіраўніка новай віленскай адміністрацыі Антанаса Мяркіса, мэтай летувіскіх уладаў стала «''прымусіць усіх думаць, як летувісы''» і «''вывесьці зь Віленскага краю ўсялякі чужынскі элемэнт''»<ref name="Dziejaslou-2004-13">[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20220920170423/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/sna1302ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну. Заканчэньне] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 13, 2004.</ref>. Так, нязгодных мясцовых беларусаў з тэрыторыі незалежнай Летувы дэпартаваў яшчэ савецкі [[НКВД]]<ref name="Arlou-2012-380">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 380.</ref>, а многім беларусам<ref name="Zajkouski-1993-70"/>, палякам і жыдам, нават тым, якія нарадзіліся ў Вільні, летувіскія ўлады адмовілі ў грамадзянстве<ref name="Dziejaslou-2004-13"/>. Далучэньне Вільні да Летувы прывяло да хуткага росту тут летувіскага насельніцтва, якое раней складала толькі 1,5%. 3 этнічна летувіскага абшару ў места ехалі ўраднікі, вайскоўцы, паліцыя, перасялялі сюды работнікаў і сялянаў. Іншамоўных жыхароў, якіх па-ранейшаму была значная большасьць, летувіскія ўлады абвясьцілі колішнімі летувісамі, якіх трэба вярнуць да сваіх «сапраўдных каранёў». Афіцыйная прапаганда сьцьвярджала, што беларускае насельніцтва мусіць дадаць да прозьвішчаў канчаткі «ас», «іс», «ус»{{Заўвага|Напрыклад, гісторыка [[Юры Туронак|Юрыя Туронка]] запісвалі як ''Туронкас'', ''Туронекас'', ''Туронка'', а яго школьны таварыш-летувіс Чайкоўскі атрымаў прозвішча ''Pempe'' ({{мова-lt|чайка|скарочана}})<ref name="ажэмойчваньне">{{Кніга|аўтар = |імя = Юры|прозьвішча = Туронак|частка = |загаловак = За кардонам Бацькаўшчыны: успаміны|арыгінал = |спасылка = |адказны = [[Генадзь Сагановіч|Г. Сагановіч]]|выданьне = |месца = [[Менск]]|выдавецтва = Медысонт|год = 2010|том = |старонкі = 40|старонак = 276|сэрыя = [[Бібліятэка часопіса «Беларускі Гістарычны Агляд»|Бібліятэка ч-су Беларускі гістарычны агляд]]|isbn = 978-985-6887|наклад = }}</ref>}} і вярнуцца да сваёй сапраўднай нацыянальнасьці. Беларусы [[дыскрымінацыя|дыскрымінаваліся]] пры ўладкаваньні на дзяржаўную службу, сярод іх значна павялічылася беспрацоўе. Гэтая палітыка ў існасьці не зьмянілася і па абвяшчэньні ў ліпені 1940 году [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувіскай ССР]]<ref name="Arlou-2012-382">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 382.</ref>. === Супраца з Трэцім Райхам === [[Файл:Biełarusy. Беларусы (1943).jpg|значак|[[Вільня]] — частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі, заселенай беларусамі]]. Зь нямецкага навуковага выданьня «Беларусь: краіна і яе народ» ([[Вена]], 1943 г.)]] З пачаткам [[нямецка-савецкая вайна|нямецкай-савецкай вайны]] ўлады [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] далучылі большую частку Віленшчыны разам зь Вільняй да генэральнай акругі «Летува». У захопленай [[Нацыянал-сацыялізм|нацыстамі]] Эўропе Летува стала адной зь першых краінаў, дзе ў масавым маштабе пачаўся [[Галакост|генацыд жыдоў]]. З дапамогай тысячаў летувіскіх добраахвотнікаў нацысты да канца 1941 году зьнішчылі ў Вільні каля 22 тысячаў жыдоўскага насельніцтва. Урэшце, з 70 тысячаў віленскіх жыдоў жывымі засталіся толькі каля 7 тысячаў<ref name="Arlou-2012-384">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 384.</ref>. Улады Трэцяга Райху дазволілі летувісам стварыць паліцыйныя аддзелы самааховы ''Saugumas'', якія ўзаконілі ў Вільні напады летувісаў на беларускае і польскае насельніцтва. Пад прыкрыцьцём нямецкай улады летувіскія нацыянал-экстрэмісты заклікалі нацыстаў ачысьціць Вільню ад славянамоўнага насельніцтва і былі расчараваныя, калі выявілася, што немцы маюць іншыя пляны. Змаганьне паміж летувіскімі і польскімі вайсковымі фармаваньнямі за Вільню перайшло на ўзровень грамадзянскай вайны мясцовага маштабу. З восені 1943 году падпольная польская [[Армія Краёва]] ў месьце і прылеглых раёнах нападала на падразьдзелы летувіскіх паліцыянтаў і раззбройвала іх. У адказ летувіскія паліцыянты ўчынялі карныя акцыі датычна цывільнага беларускага<ref name="Arlou-2012-383">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 383.</ref> і польскага насельніцтва<ref name="Dziejaslou-2004-13"/>. == СССР == === Савецкая дэнацыяналізацыя і летувізацыя Віленшчыны === [[Файл:Peoples of Eastern Europe by United States Department of State (1943).jpg|значак|Этнаграфічная мапа Ўсходняй Эўропы (Вільня — частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі, заселенай беларусамі]]), складзеная супрацоўнікамі [[Дзяржаўны Дэпартамэнт ЗША|Дзяржаўнага Дэпартамэнту ЗША]] ў 1943 г.]] Па сканчэньні Другой сусьветнай вайны, нягледзячы на меркаваньне віленчукоў і боязьнь летувісаў страціць Вільню праз факты масавай супрацы з нацыстамі, [[Ёсіф Сталін|Сталін]] надумаў пакінуць места за [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувіскай ССР]]<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 385.</ref>. 30 траўня 1945 году, палітбюро ЦК Кампартыі Летувы пастанавіла скіраваць усе сілы рэспублікі на тое, каб выселіць зь Вільні большасьць тытульнага насельніцтва<ref name="Dziejaslou-2004-13"/>. Летувіскі ўрад у асобе міністра асьветы Жугжды не дазволіў адчыніць у Вільні ніводнай беларускай школы, чаго дамагаліся [[Адам Станкевіч]] ды іншыя беларускія дзеячы. Летувіскія ўлады зачынілі [[Віленская беларуская гімназія|беларускую гімназію]] і настаўніцкую сэмінарыю, а [[Беларускі музэй у Вільні|Беларускі музэй імя Івана Луцкевіча]] ліквідавалі і фактычна разрабавалі — большая частка яго збораў трапіла ў летувіскія музэйныя фонды і бібліятэку Акадэміі навук Летувы<ref name="Arlou-2012-386">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 386.</ref>. Усё гэта адбывалася адначасна з новай хваляй рэпрэсіяў супраць беларускай інтэлектуальнай эліты<ref name="Zajkouski-1993-70"/>. Практычна ўсе беларускія нацыянальныя дзеячы і іх сем’і падпалі пад арышты і дэпартацыю. У 1944—1948 гадох каля 100 тысячаў віленчукоў, сярод якіх большую частку складалі этнічныя беларусы<ref name="Arlou-2012-387">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.</ref>, прымусілі запісацца палякамі і дэпартавалі ў камуністычную Польшчу<ref name="Dziejaslou-2004-13"/>. Датычна беларускага насельніцтва, якое засталося на Віленшчыне, летувіскія ўлады праводзілі палітыку дэнацыяналізацыі: на ўзгадненьне з Масквой і камуністычнай Польшчай, замест зачыненых беларускіх школаў насаджаліся польскія і расейскія, беларусаў дыскрымінавалі ў атрыманьні вышэйшай адукацыі — колькасьць студэнтаў-беларусаў у летувіскім Віленскім унівэрсытэце не перавышала 1%<ref name="Arlou-2012-386"/>. Замест ліквідаваных беларускіх выданьняў у савецкай Вільні пачала выходзіць польскамоўная газэта «Чырвоны штандар». Апроч таго, летувіскія ўлады не перашкаджалі ксяндзам-палякам пашыраць сярод беларусаў-каталікоў думку, што тыя — палякі<ref name="Arlou-2012-387"/>. Зь іншага боку, летувіскія ўлады сьцьвярджалі, што беларусы — гэта «страчаныя летувісы», таму ў афіцыйных дакумэнтах (а таксама ў літаратуры, навуковых працах, на мэмарыяльных дошках) іх усяляк імкнуліся запісаць летувісамі<ref name="Arlou-2012-386"/>. Адпаведна, пачалося масавае перапісваньне прозьвішчаў з дабаўленьнем канчаткаў «-ас», «-ус», «-іс» мужчынскім прозьвішчам (напрыклад, Міцкевіч ― Міцкявічус), канчаткаў «-айце» ды іншых ― жаночым (напрыклад, Астроўская ― Астраўскайце). Пэўныя прозьвішчы, увогуле, перакладаліся (напрыклад, Верабей ― Жвірбіліс). Апроч таго, празь летувіскія перайменаваньні не засталося амаль ніводнай беларускай назвы<ref name="Zajkouski-1993-70"/>. Увогуле, становішча летувісаў у СССР было ўнікальным: калі [[Эстонцы|эстонскі]] [[Талін]] або [[Латышы|латыскую]] [[Рыґа|Рыґу]] хутка апанавала расейскамоўная працоўная сіла, то Вільню павольна засяляла жамойцкая вёска<ref name="Katlarcuk-2003"/>, у выніку чаго места пачало набываць летувіскае аблічча<ref name="Kascian-2009"/>. Калі ў 1939 годзе летувісаў у Вільні было менш за 2%, то паводле афіцыйных зьвестак перапісу 1959 году, з 236 100 віленчукоў 34% назваліся летувісамі, 29% расейцамі, 20% палякамі і 6% беларусамі, а перапіс 1970 году сьцьвярджаў, што летувісаў стала 50,5%, расейцаў 20%, палякаў 19%, а беларусаў 5%<ref name="Arlou-2012-388">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 388.</ref>. Тым часам пры правядзеньні перапісаў савецкія ўлады вымагалі залічваць насельніцтва з самаазначэньнем «ліцьвіны» да летувісаў (а не беларусаў), прытым ня толькі ў Летувіскай ССР, але і ў [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]]<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/knigi/alfavit/nacionaln_1959.html?fbclid=IwAR1FXC3SIkKE1vh12uAWUE_7fucFnI5wIXIoTOhUQ0uN0tfJe0JKvdH0te8 Словарь национальностей всесоюзной переписи населения 1959 года]. — Москва: Государственное статистическое издательство, 1959.</ref>. === Перакручваньне традыцыйных гістарычных назваў і імёнаў у іншых мовах паводле іх формаў зь летувіскай мовы === Адным з захадаў савецкай летувізацыі стала замена традыцыйных гістарычных назваў мясцовасьцяў і імёнаў людзей на летувіскія формы ў іншых мовах, што актыўна падтрымлівалася ўладамі СССР. Дазволеная да ўжытку ў межах СССР [[беларуская мова]] — [[Русіфікацыя|русіфікаваная]] [[Беларускі афіцыйны правапіс|наркамаўка]] — таксама зазнала замену старажытных назваў на новыя, узятыя зь летувіскай мовы<ref name="Arlou-2012-387"/>. Прыклады такіх перакручваньняў прыводзяцца ў табліцы: {| class="wikitable sortable" |{{Сьцяг БНР}} Традыцыйная гістарычная назва |{{Сьцяг БССР}} Летувізаваная назва |{{Сьцяг Летувы}} Летувіская назва |- |[[Вільня]] |Вільнюс |Vilnius |- |[[Трокі]] |Тракай |Trakai |- |[[Меднікі]] |Мядзінінкай |Medininkai |- |[[Салечнікі]] |Шальчынінкай |Šalčininkai |- |[[Сьвянцяны]] |Швянчоніс |Švenčionys |- |[[Міндоўг]] |Міндаўгас |Mindaugas |- |[[Войшалк]] |Войшвілкас |Vaišvilkas |- |[[Гедзімін]] |Гедзімінас<ref>{{Літаратура/Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае|к}} С. 53.</ref> |Gediminas |} === Падтрымка летувіскага шавіністычнага погляду на гісторыю Вялікага Княства Літоўскага === У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|УССР]], савецкае кіраўніцтва дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны Віленскі ўнівэрсытэт хутка стаў ''«раем для [[Балтыстыка|балтыйскіх дасьледаваньняў]]»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>. У адказ на вонкавую ляяльнасьць летувіскіх камуністаў Масква фактычна дазволіла ў Летуве побач з камуністычнай і нацыяналістычную ідэалёгію, заснаваную на гістарычных мітах<ref name="Katlarcuk-2003"/>: спадчына Вялікага Княства Літоўскага абвяшчалася вынятна летувіскай, а Вільня — спрадвечна летувіскім местам. За савецкім часам у Летуве выйшлі сотні навуковых і навукова-папулярных выданьняў, дзе гэтыя падыходы ўсяляк прапагандаваліся і абгрунтоўваліся. Да прыкладу, у кнігу «Lietuvos piles» ({{мова-be|Летувіскія замкі|скарочана}}) улучылі [[Наваградзкі замак|Наваградзкі]], [[Мірскі замак|Мірскі]], [[Лідзкі замак|Лідзкі]], [[Полацкія замкі|Полацкі]] і дзясяткі іншых беларускіх замкаў. Таксама рабіліся спробы залічыць у лік выдатных дзеячоў летувіскай культуры [[Францішак Скарына|Францішка Скарыну]]<ref name="Arlou-2012-388"/>, тым часам [[Слуцкія паясы]] і [[Урэчча|ўрэцкае]] шкло абвясьцілі «вырабамі летувіскіх рамесьнікаў»<ref name="Arlou-2012-386"/>. Зь іншага боку, БССР была адзінай рэспублікай эўрапейскай часткі СССР, якая ня мела гістарычнага часопісу. Згодна з партыйнымі дырэктывамі, адлік сапраўнай [[Гісторыя Беларусі|гісторыі Беларусі]] вёўся ад 1917 году, а беларускі этнас разглядаўся як негістарычны, які ня меў уласнай эліты, высокай культуры і мастацтва<ref name="Katlarcuk-2003"/>. Такім парадкам, Летува заняла вынятнае становішча сярод усіх эўрапейскіх саюзных рэспублікаў, маючы больш магчымасьцяў дзеля разьвіцьця нацыянальнага жыцьця, чым якая-кольвек зь іх. Амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]] тлумачыць гэта кампрамісамі паміж з аднаго боку Масквой і летувіскімі камуністамі, а з другога боку — летувіскай інтэлігенцыяй<ref name="Snyder-2003-93-95"/>. == Летувіская рэспубліка == === У дзяржаўнай палітыцы === У Прэамбуле Канстытуцыі Летувы падкрэсьліваецца, што менавіта [[летувісы|летувіскі народ]] ''«шмат вякоў таму стварыў Летувіскую дзяржаву»'' і што ''«яго (народу) праўны фундамэнт грунтуецца на (сярэднявечных) Літоўскіх Статутах»'', а ў артыкуле 17 сьцьвярджаецца, што ''«сталіцай Летувіскай дзяржавы ёсьць места [[Вільня]] — шматвекавая гістарычная сталіца Летувы»''<ref>[http://www3.lrs.lt/home/Konstitucija/Constitution.htm Ангельскі пераклад Канстытуцыі Летувіскай Рэспублікі, даступны на афіцыйным сайце Сойму ЛР]</ref>. Усе гэтыя палажэньні грунтуюцца на ''«гістарычных правах»'', а ў цэнтры ўсёй канцэпцыі знаходзіцца паняцьце народ ({{мова-lt|tauta|скарочана}}). Такім парадкам, на падставе ''«гістарычных правоў летувіскага народу»'' сучасная Летувіская дзяржава прэзэнтуе сябе ў якасьці адзінай праваспадкаемцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], а сучасных летувісаў народам, цалкам тоесным [[ліцьвіны|ліцьвінам]] Вялікага Княства Літоўскага<ref>Kaścian K. Die Litauische Verfassung und die Auslegung des Begriffs «Volk» in historischer Perspektive // Osteuropa-Recht. Nr. 5, 2008, S. 290—297 (291—292).</ref>. Больш таго, аналіз гэтых палажэньняў Канстытуцыі дазваляе сказаць, што афіцыйнымі ўладамі Летувы Вялікае Княства Літоўскае разглядаецца як летувіская [[нацыянальная дзяржава]]<ref name="Kascian-2009"/>. Зьвяртаючыся, аднак, да значэньня слова народ (tauta) у летувіскай мове і вылучыўшы такім спосабам тры ключавыя словы дзеля аналізу адпаведнасьці паміж літоўскай нацыяй Вялікага Княства Літоўскага і летувіскай нацыяй Летувіскай Рэспублікі — тэрыторыя, мова і культура — можна прыйсьці да высновы, што тлумачэньне гістарычнай ролі летувіскага народу, якое прапануе Канстытуцыя Летувіскай Рэспублікі, ёсьць больш чым спрэчным, а летувіская нацыя не эквівалентная літоўскай нацыі ў аніводным з гэтых трох кампанэнтаў. З гэтай прычыны нельга казаць пра дзяржавастваральную ролю і дамінантнае становішча балтыйскай летувіскай меншасьці ў Вялікім Княстве Літоўскім<ref name="Kascian-2009"/>. Дзяяч [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага руху]], адзін з укладальнікаў сучаснага ўнармаваньня [[Беларускі клясычны правапіс|Беларускага клясычнага правапісу]] [[Зьміцер Санько]] зьвяртае ўвагу на значнае паляпшэньне дачыненьняў паміж Летувой і афіцыйнымі ўладамі Беларусі ў 1995 годзе. На яго думку, да гэтага прычынілася падрыхтоўка [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндуму 1995 году]] з адмовай [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] ад традыцыйнага беларускага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]: «''І калі ў нас зрынаньне Пагоні выклікала душэўны боль, дык там з нагоды гэтай неспадзяванкі, пэўна ж, шмат на якіх бяседах зьвінелі келіхі''»<ref name="Sanko-2020">[[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г.</ref>. Беларускі палітык і грамадзкі дзяяч [[Зянон Пазьняк]] зьвяртае ўвагу на тое, што за заяву аб асуджэньні [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|ўводу войска ў беларускі парлямэнт і расправы над беларускімі дэпутатамі Беларускага Народнага Фронту]] прагаласавалі толькі тры з 140 дэпутатаў [[Летувіскі Сойм|Летувіскага Сойму]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230426095554/https://z3rk4l0.xyz/news/economics/37299.html?tg&requestedLang=bel «Беларусаў у 2020-м падставілі сумнеўныя асобы з-за мяжы праз інтэрнэт». Вялікае інтэрв'ю з Зянонам Пазняком], [[TUT.BY]], 26 красавіка 2023 г.</ref>. Летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]] зазначае, што па зьневажаньні рэжымам Лукашэнкі [[Сымболіка Беларусі|беларускіх нацыянальных сымбаляў]] у 1995 годзе іншыя летувіскія гісторыкі адкрытым тэкстам гаварылі яму: «''Вельмі добра, што ў Беларусі Лукашэнка. Таму што ў такім выпадку яны не аднімуць нашай гісторыі''»<ref>[https://nashaniva.com/345666/ «Вельмі складана зразумець, што ёсць дзве праўды». Літоўскі гісторык пра «Пагоню» і спадчыну ВКЛ], [[Наша Ніва]], 25 чэрвеня 2024 г.</ref>. У траўні 2024 году на выбарах прэзыдэнта Летувы 74,43% галасоў атрымаў дзейны прэзыдэнт [[Гітанас Наўседа]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/32964986.html У Літве ў другім туры прэзыдэнцкіх выбараў перамог дзейны прэзыдэнт Гітанас Наўседа], [[Радыё Свабода]], 24 траўня 2024 г.</ref>, які раней сыстэматычна выносіў «за дужкі» беларусаў, беларускае і Беларусь, прыраўноўваў іх да рэжыму Лукашэнкі, што правакавала дыскусіі і канфлікты наконт «ліцьвінізму»<ref>[https://novychas.online/palityka/vilnja-vkl-i-belarusy-adkul-bjarecca-litvinizm Вільня, ВКЛ і беларусы. Адкуль бярэцца «літвінізм» і чаму ён пужае літоўцаў?], [[Новы час (газэта)|Новы час]], 4 верасьня 2023 г.</ref> (тым часам яшчэ ў 2023 годзе выкрылася, што на папярэдніх выбарах Наўседа схаваў той факт, што быў сябрам [[Камуністычная партыя Савецкага Саюзу|Камуністычнай партыі Савецкага Саюзу]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/32351017.html Прэзыдэнт Літвы Наўседа хаваў, што ў 1980-х быў чальцом КПСС], [[Радыё Свабода]], 5 красавіка 2023 г.</ref>). === У летувіскай гістарыяграфіі === [[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш маскоўскімі [[Балтыстыка|балтыстамі]] [[Алег Трубачоў|А. Трубачовым]] і [[Уладзімер Тапароў|Ў. Тапаровым]]<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць летувізацыю (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref name="Kraucevic-2017">[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]] На падставе шматлікіх публікацыяў летувіскіх гісторыкаў у замежных акадэмічных крыніцах яшчэ за савецкім часам у сусьветнай гістарыяграфіі замацавалася «летувісацэнтрычная» канцэпцыя разгляду гісторыі Вялікага Княства Літоўскага. Апроч таго, паступоваму ўспрыманьню сусьветнай навуковай супольнасьцю нічым не падмацаваных гіпотэзаў летувіскіх аўтараў як «бясспрэчных фактаў» паспрыяў брак крытычнага гледзішча (беларускую гістарыяграфію [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі#Наступствы|савецкія ўлады цалкам вынішчылі яшчэ ў 1930-я гады]], а яе аднаўленьне адбылося толькі да пачатку 1990-х гадоў)<ref name="Kraucevic-2006"/> — тым часам летувіскія гісторыкі ня грэбавалі наўмысным перакручваньнем гістарычных фактаў і падтасоўкамі<ref name="Kascian-2009"/><ref>[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]], [[Захар Шыбека|Шыбека З.]], [[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20230619165217/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну. Пачатак] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 11, 2004.</ref>. [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]]: глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]] Па [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|аднаўленьні незалежнасьці Беларусі]], калі [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальны герб]] беларусаў і дзяржаўны герб Вялікага Княства Літоўскага [[Пагоня]] зноў стаў афіцыйным сымбалем Беларускай дзяржавы, а на афіцыйным узроўні ўздымалася пытаньне дзяржаўнай заступнасьці зь Вялікім Княстве Літоўскім (сярод іншага, ВКЛ мелася згадвацца як крыніца Беларускай дзяржаўнасьці ў тэксьце [[Канстытуцыя Беларусі|Канстытуцыі Беларусі]]<ref>[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30488810.html У праекце Канстытуцыі 1994 прыгадваліся ВКЛ і БНР], [[Радыё Свабода]], 15 сакавіка 2020 г.</ref>), пачаліся супольныя кантакты беларускіх і летувіскіх гісторыкаў, а ў 1993 годзе ў вёсцы [[Гервяты|Гервятах]] адбыўся першы круглы стол беларускіх і летувіскіх навукоўцаў, прысьвечаны спадчыне Вялікага Княства Літоўскага. Аднак па абраньні на пасаду прэзыдэнта Беларусі [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]], які неўзабаве ўсталяваў [[Русіфікацыя Беларусі#Рэжым Лукашэнкі|прарасейскі]] [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарны рэжым]] і гісторыкі-[[Прапаганда ў Беларусі|прапагандысты]] якога ([[Якаў Трашчанок]], [[Вадзім Гігін]], [[Ігар Марзалюк]] ды іншыя) адзначыліся фактычным зваротам да расейска-савецкага погляду на гістарычных ліцьвінаў, падобныя абмеркаваньні спыніліся, па чым адбылася рэактывацыя двухбаковых (найперш эканамічных) міждзяржаўных дачыненьняў<ref name="Kascian-2009"/>. Тым часам на старонках летувіскіх школьных падручнікаў працягваюць прапагандавацца сьцьверджаньні, што Вялікае Княства Літоўскае было летувіскай дзяржавай, кіроўная дынастыя [[Гедзімінавічы|Гедзімінавічаў]] — летувісамі, што ядро земляў ВКЛ знаходзілася на летувіскіх землях, а сталіца ВКЛ Вільня стаіць у цэнтры тых земляў. Паводле аўтараў летувіскіх падручнікаў, «заваяваныя славянскія землі» былі толькі анэксамі (дадаткам), якімі кіравалі прадстаўнікі летувіскай княскай дынастыі. Сваім парадкам [[беларусы]] разглядаюцца ў гэтых выданьнях як бясспрэчная [[нацыянальная меншасьць]], чые здабыткі (у хоць-якой галіне чалавечай дзейнасьці) мала паўплывалі на разьвіцьцё летувіскай нацыі і дзяржавы. Беларускія населеныя пункты згадваюцца аўтарамі звычайна ў выпадку асьвятленьня падзеяў той або іншай вайны<ref name="Antonau-2001"/>. На думку шэрагу беларускіх гісторыкаў, у сучаснай Летуве заснаваная на мітах і стэрэатыпах гістарычная навука ёсьць часткай дзяржаўнай ідэалёгіі, таму пры падтрымцы Летувіскай дзяржавы тамтэйшыя гісторыкі маюць шырокія магчымасьці ў прасоўваньні сваіх канцэпцыяў навонкі<ref name="Kascian-2009"/><ref name="Kraucevic-2006"/>. Як зазначае летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]], на 2023 год «''летувісы лічаць, што ў беларусаў не было дзяржаўнасьці''». Паводле актуальных летувіскіх школьных падручнікаў, «''беларусы — шэрая маса, якую летувісы заваявалі ў сярэднія вякі''». Апроч таго, Камунтавічус адзначае, што да сёньняшняга часу няма ніводнай кнігі беларускага гісторыка, якая б была перакладзеная на летувіскую мову. Паводле Камунтавічуса, «''у адрознасьць ад летувісаў, чыя ідэнтычнасьць будуецца ў апазыцыі да іншых (для іх амаль усе суседнія народы — ворагі), беларусы імкнуцца з усімі жыць у згодзе''»<ref>Антось Жупран, [https://nashaniva.com/323307 «Як зразумець беларуса, калі ён такі складаны». Гутарка з аўтарам першай гісторыі Беларусі на літоўскай мове], [[Наша Ніва]], 6 жніўня 2023 г.</ref>. Таксама ён падкрэсьлівае: «''гэта прыніжэньне беларусаў — скарачаць іх гісторыю і сьцьвярджаць, што вось яны толькі нядаўна зьявіліся, а мы тут жылі спрадвеку''» і што такое скарачэньне гісторыі Беларусі ёсьць [[Русіфікацыя Беларусі|актуальным для расейцаў]], каб сьцьвярджаць, што да таго, як зьявіліся Беларусь і беларусы, усе былі адзінымі — русінамі, рускімі, былі часткай Расеі<ref>[[Сяргей Паўлавіч Абламейка|Сяргей Абламейка]], [https://www.svaboda.org/a/32392665.html Літоўскі гісторык Русьціс Камунтавічус: Нельга напісаць сумесную гісторыю, якая задаволіць і літоўцаў, і беларусаў], [[Радыё Свабода]], 3 траўня 2023 г.</ref>. === Змаганьне зь беларускім поглядам на гісторыю Вялікага Княства Літоўскага === {{Асноўны артыкул|Ліцьвінства}} У 2020 годзе часопіс [[Міністэрства абароны Летувы|Міністэрства абароны]] [[Летува|Летувы]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Karys||en|Karys}} прысьвяціў два артыкулы «ліцьвінізму», якія разьмясьцілі ў самым пачатку першага і другога нумароў (аўтар — {{мова-lt|Darius Sutkus|скарочана}}, невядомы, аднак, як прафэсійны гісторык). У першым артыкуле ў разьдзеле «''Вытокі ліцьвінізму: шанаваньне цара''» аўтар называе заснавальнікам «ліцьвінізму» які «''супрацаваў з расейскімі ўладамі''» і быў «''адным зь першых псэўдагісторыкаў, хто сьцьвярджаў, што ВКЛ было славянскай дзяржавай''»<ref>Sutkus D. Litvinizmas: istorija, prielaidos, perspektyvos // Karys. Nr. 1, 2020. P. 4.</ref>, прафэсара-паліглёта [[Восіп Сянкоўскі|Восіпа Сянкоўскага]] (1800—1858), які ў 1835 годзе пісаў пра этнічную інтэграцыю ў Вялікім Княстве Літоўскім ліцьвінаў і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінаў]], што тлумачыў агульным германскім паходжаньнем кіроўных дынастыяў Літвы і Русі<ref>Собрание сочинений Сенковского (Барона Брамбеуса). Т. 6. — СПб., 1859. С. 47—48/</ref>. Тым часам, падобныя думкі (пра германскае паходжаньне літоўскае шляхты і яе славянізацыю ў ВКЛ яшчэ да Крэўскай уніі) выказвалі такія гісторыкі, як {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Ярашэвіч||be|Юзаф Ярашэвіч}} (1793—1860), [[Іван Барычэўскі]] (1810—1887), [[Мацьвей Любаўскі]] (1860—1936), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фёдар Леантовіч||ru|Леонтович, Фёдор Иванович}} (1793—1860), [[Юзэф Эдвард Пузына]] (1878—1949) ды іншыя<ref>Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 4.</ref>. Яшчэ адным заснавальнікам «ліцьвінізму» летувіскі аўтар называе [[Ігнат Кулакоўскі|Ігната Кулакоўскага]] (раней, у 2017 годзе аналягічнае азначэньне Восіпу Сянкоўскаму і Ігнату Кулакоўскаму даў у сваёй публікацыі гісторык-[[Прапаганда ў Беларусі|прапагандыст]] [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] [[Ігар Марзалюк]]<ref>Марзалюк І. Ля вытокаў нацыянальнай тоеснасці. Гістарычны наратыў і яго ўплыў на нацыянальную свядомасць у Беларусі канца XVIII—XIX стст. // 1917 год у гістарычных лёсах Беларусі : зб. матэрыялаў Міжнар. навук. канф., Мінск, 30 лістап. — 1 снеж. 2017 г. / рэдкал. : А. Д. Кароль (старш.) [і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Выд. цэнтр БДУ, 2017. С. 26—28.</ref>). Па аглядзе «гісторыі ліцьвінізму», летувіскі аўтар засьцерагае чытачоў ад «радыкальных ліцьвіністаў», якіх ён зьвязвае з уладамі Расеі і характарызуе сьцьверджаньнем [[Фіна-вугорскія народы|фінска-вугорскага]] паходжаньня летувісаў, [[готы|гоцкага]] ўплыву на землі Вялікага Княства Літоўскага і штучнага канструяваньня сучаснай летувіскай мовы. Таксама аўтар сьцьвярджае, што балянс поглядаў на Вялікае Княства Літоўскае ў Беларусі падтрымліваецца ўладай [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]], адзначаючы немагчымасьць зрабіць дакладны прагноз разьвіцьця падзеяў у выпадку зьмены ўлады ў краіне<ref>Sutkus D. Litvinizmas: istorija, prielaidos, perspektyvos // Karys. Nr. 1, 2020. P. 7—9.</ref>. 8 жніўня 2021 году{{Заўвага|Глядзіце гісторыю зьменаў старонкі [[:en:Pahonia]]}} адміністрацыя [[Ангельская Вікіпэдыя|Ангельскай Вікіпэдыі]] пад ціскам [[Летувісы|летувіскіх]] [[Шавінізм|шавіністаў]], якія зьвінавачвалі сваіх беларускіх апанэнтаў у «ліцьвінізьме» з спасылкамі на памянёныя артыкулы ў часопісе Міністэрства абароны Летувы, выдаліла артыкул пра герб [[Пагоня|Пагоню]] (створаны ў жніўні 2004 году), зь якога зрабілі перанакіраваньне на [[герб Летувы]]<ref>{{Артыкул|загаловак=Хобі для эрудытаў: абараняць «Пагоню» ў галоўнай сусветнай энцыклапедыі|мова=be|год=13 жніўня 2021|аўтар=[[Алесь Чайчыц|Чайчыц А.]]|выданьне=[[Будзьма беларусамі!]]|спасылка=https://budzma.by/news/khobi-dlya-erudyta-.html}}</ref>. 2 кастрычніка 2023 году ў [[Летувіскі Сойм|Летувіскім Сойме]] адбыўся круглы стол «Літвінізм: паходжаньне, уплыў і выклікі для беларуска-летувіскіх стасункаў», у афіцыйным анонсе якога зьмясьцілі меркаваньне старшыні Камітэту будучыні і сябра Камітэту нацыянальнай бясьпекі і абароны {{Артыкул у іншым разьдзеле|Раймундас Лапата|Раймундаса Лапаты|pl|Raimundas Lopata}}, што «''літвінізм у асноўным выяўляецца ў прэтэнзіях некаторай часткі беларускай апазыцыі на гісторыю Вільні і Літвы''», а таксама наступную заяву Лапаты: «''Летувіскія гісторыкі мусяць стаць салдатамі „нябачнага фронту“. Гэта трэба рабіць ня толькі на мясцовым, але і на міжнародным узроўні, з дапамогай гісторыкаў зь іншых краінаў, асабліва Польшчы, правядзеньнем міжнародных канфэрэнцыяў, выданьнем публікацыяў і г. д. Інакш кажучы, цалкам ізаляваць літвінісцкі ідэалягічны наратыў Беларусі з дапамогай гістарычнай навукі''»{{Заўвага|{{мова-lt|«Seimo Ateities komiteto pirmininko, Nacionalinio saugumo ir gynybos komiteto nario Raimundo Lopatos teigimu, litvinizmas iš esmės reiškiasi tam tikrų baltarusių opozicijos sluoksnių pretenzijomis į Vilnių ir Lietuvos istoriją. „Lietuvos istorikai turėtų tapti „nematomo fronto“ kariais. Tai turėtų būti daroma ne tik vietiniu, bet ir tarptautiniu mastu, pasitelkiant kitų šalių istorikus, ypač Lenkijos, rengiant tarptautines konferencijas, skelbiant publikacijas ir t.t. Kitaip tariant, visiškai izoliuojant litvinizmo ideologinį Baltarusijos pasakojimą istorijos mokslo pagalba“, — sakė R. Lopata.»|скарочана}}}}<ref>[https://www.lrs.lt/sip/portal.show?p_r=35403&p_k=1&p_t=286231&fbclid=IwAR1eXOjN2sA2GLz58ZE3-fQPrw8joKS6v3ZAsWepqv_ay-bPWq_VYqpYCFc Seime vyks diskusija „Litvinizmas: kilmė, įtaka ir iššūkiai baltarusių ir lietuvių santykiams“], Lietuvos Respublikos Seimas</ref>. На 2023 год адзначалася шырокае бытаваньне ў Летуве тэорыі летувізму (у супрацьвагу «ліцьвінізму»), якая выконвае функцыю нацыянальнага наратыву<ref>[https://nashaniva.com/330478 Трэба раз і назаўсёды спыніць разважанні пра «вяртанне Вільні» — Рудкоўскі], [[Наша Ніва]], 18 лістапада 2023 г.</ref>. === Атаясамліваньне Беларусі з Расеяй === У 2010 годзе [[Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь]] зьвярнулася ў Дзяржаўную камісію зь летувіскай мовы з просьбай перагледзіць афіцыйную назву Беларусі ({{мова-lt|Baltarusija|скарочана}}, ''balta'' — белы колер, ''Rusija'' — [[Расея]]). Сярод прапанаваных да разгляду варыянтаў было традыцыйнае летувіскае найменьне — ''Baltoji Rusia'' ({{мова-be|Белая Русь|скарочана}})<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=37411 Літва адмовілася Беларусь называць Belarus], [[Наша Ніва]], 16 красавіка 2010 г.</ref>. Аднак сябры Дзяржаўнай камісіі з спасылкай на меркаваньне летувіскіх гісторыкаў адзінагалосна пастанавілі пакінуць прыняты ў часы кіраваньня [[Сталін]]а савецкі варыянт назвы Беларусі<ref>[https://web.archive.org/web/20100419122535/http://news.tut.by/167244.html В Литве Беларусь останется Baltarusija], [[TUT.BY]], 16 красавіка 2010 г.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, адна з асноўных сучасных летувіскіх аўтарак, якая ў рэчышчы палітыкі летувізацыі прапагандуе [[Летувіская мова|летувіскае]] паходжаньні [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]], доктарка філялягічных навук (2004 год) і загадніца катэдры балтыстыкі Філялягічнага факультэту [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] (з 2015 году) Дайва Сінкевічуце ({{мова-lt|Daiva Sinkevičiūtė|скарочана}}) у сваёй ангельскамоўнай публікацыі 2020 году пасьлядоўна ўжывае датычна Беларусі ({{мова-en|Belarus|скарочана}}) састарэлы расейскі [[Каляніялізм|каляніяльны]] тэрмін {{мова-en|Byelorussia|скарочана}}, сугучны з {{мова-en|Russia|скарочана}} — [[Расея]], у тым ліку ў канструкцыі «''цяперашняя Беларусь''» — {{мова-en|«(present-day) Byelorussia»|скарочана}}<ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 150, 152—153, 161, 163.</ref>; такі ж самы расейскі каляніяльны тэрмін {{мова-en|Byelorussian|скарочана}}, сугучны з {{мова-en|Russian|скарочана}} — [[расейская мова]], гэтая аўтарка ўжывае датычна беларускай мовы<ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158, 160—162.</ref>, у іншай сваёй публікацыі 2017 году гэтая ж аўтарка называе [[Старабеларуская мова|старабеларускую (рускую)]] мову «старой расейскай мовай» — {{мова-en|Old Russian|скарочана}}<ref>Sinkevičiūtė D. Dėl lietuvių dvikamienių asmenvardžių kamieno gerd- autentiškumo // Baltistica. T. 52, Nr. 1 (2017). P. 137, 145.</ref>}}. У красавіку 2021 году часовая палітычная падкамісія пры Дзяржаўнай камісіі па летувіскай мове зноў адмовілася зьмяняць афіцыйную [[Русіфікацыя Беларусі|расейскую]] [[Каляніялізм|каляніяльную]] назву Беларусі — на гэты раз на просьбу [[Сьвятлана Ціханоўская|Сьвятланы Ціханоўскай]], тым часам у сьнежні 2020 году гэтая ж камісія зьмяніла афіцыйную летувіскую назву [[Грузія|Грузіі]] на просьбу грузінскіх дыпляматаў<ref>[https://www.svaboda.org/a/31188034.html Літоўскія мовазнаўцы вырашылі не мяняць назву Беларусі], [[Радыё Свабода]], 5 красавіка 2021 г.</ref>. == Акадэмічныя фальсыфікацыі на карысьць летувізацыі == * Нямецка-расейскі філёляг [[Макс Фасмэр]], сябра некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]], замежны сябра-карэспандэнт [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]] і аўтар найбольшага этымалягічнага слоўніка расейскай мовы (па-расейску выйшаў з друку у 1964—1973 гадох у перакладзе і з дапаўненьнямі [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]]), дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] прыводзіў сфальсыфікаваную [[Старажытнаруская мова|старажытнарускую]] форму ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе вынятна форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>. * Расейскі гісторык [[Уладзімер Пашута]], сябра-карэспандэнт АН СССР, у сваёй манаграфіі «Образование Литовского государства» (Масква, 1959 год) сфальсыфікаваў зьмест ліста вялікага князя [[Гедзімін]]а да манахаў-[[Францішкане|францішканаў]] Саксоніі. Калі напраўду літоўскі гаспадар ставіў умову і пажаданьне, каб прызначаныя для касьцёлаў у Вільні і Наваградку місіянэры абавязкова ведалі польскую, зэмгальскую і рускую мовы<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 2. — Reval, 1855. [https://books.google.by/books?id=4zoPAAAAYAAJ&pg=PA143&dq=%22Polonicum+,+Semigallicum+ac+Ruthenicum%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjUiLHvp-j8AhW1xQIHHYMbCk8Q6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=%22Polonicum%20%2C%20Semigallicum%20ac%20Ruthenicum%22&f=false S. 143].</ref><ref name="Urban-2001-102">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 102.</ref>, то Пашута — які сьцьвярджаў летувіскі характар ВКЛ — заявіў, што Гедзімін у гэтым сваім лісьце нібы казаў пра валоданьне «''летувіскай, польскай і зэмгальскай мовамі''»<ref>Пашуто В. Т. Образование Литовского государства. — М., 1959. С. 412.</ref>. * Летувіскі гісторык [[Стывэн Крыстафэр Роўэл]] у сваім творы «Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345» («Уздым Літвы: паганская імпэрыя ў Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропе, 1295—1345») сьцьвярджае, нібы вялікі князь [[Гедзімін]] перадаў [[Жамойць]] сваім сынам [[Яўнут|Яўнуту]] і [[Кейстут|Кейстуту]]<ref>Rowell S. C. Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345. — Cambridge, 1994. P. 280—281.</ref>. Тым часам гісторык [[Аляксандар Краўцэвіч]] зьвяртае ўвагу на тое, што Жамойць, увогуле, не ўпамінаецца ў тастамэнце Гедзіміна, бо яна яшчэ не належала да ВКЛ<ref>Краўцэвіч А. Папяровы імперыялізм, або ці была Літва ў XIV ст. «паганскай імперыяй»? Рэцэнзія: С. К. Роўэл, Уздым Літвы: Паганская імперыя ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, 1295—1345 г.; пераклаў з англ. А. Мікус. Мінск: Медысонт, 2015. — {{nowrap|424 с.}} // Гадавік Цэнтра Беларускіх Студыяў. № 6, 2020. С. 241.</ref>. Апроч таго, Роўэл сьцьвярджае, нібы «''паводле дакумэнтаў Тэўтонскага ордэну, [[Міндоўг]] збудаваў [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|катэдру]] ў [[Вільня|Вільні]]''»<ref>Rowell S. C. Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345. — Cambridge, 1994. P. 71.</ref>, але не падае спасылак на адпаведныя дакумэнты<ref>Краўцэвіч А. Папяровы імперыялізм, або ці была Літва ў XIV ст. «паганскай імперыяй»? Рэцэнзія: С. К. Роўэл, Уздым Літвы: Паганская імперыя ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, 1295—1345 г.; пераклаў з англ. А. Мікус. Мінск: Медысонт, 2015. — {{nowrap|424 с.}} // Гадавік Цэнтра Беларускіх Студыяў. № 6, 2020. С. 240.</ref>. Увогуле, вынесеная ў назву твору канцэпцыя «Паганскай імпэрыі Летувы» напраўду ёсьць [[Фэйк|фэйкам]] у навуковай абгортцы<ref>Канстанцін Семяновіч, [https://budzma.org/news/paganskaya-imperyya.html «Паганская імперыя» Вялікае Княства Літоўскае. Рэальнасць ці міф?], [[Будзьма беларусамі!]], 29 сьнежня 2023 г.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Русіфікацыя Беларусі]] * [[Летувізм]] * [[Ліцьвінства]] * [[Ліцьвякі]] * [[Старалітва]] * [[Імёны ліцьвінаў]] * [[Антынарманізм]] == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}} * Антонаў А. [https://web.archive.org/web/20100413114803/http://www.lingvo.minsk.by/~bha/08/padr.htm Беларусь і беларусы ў літоўскіх школьных падручніках па гісторыі (1993—2000)] // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Том 8, сшытак 1—2 (14—15), 2001. * {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}} * [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]], [[Захар Шыбека|Шыбека З.]], [[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20230619165217/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 11, 2004. * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * [[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303. * [[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003. * [[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://pawet.net/ns/2020/12/%E2%84%96_12_(1475).html Замак на пяску або У лабірынце суфіксаў і канчаткаў] // [[Наша слова]]. № 12 (1475), 18 сакавіка 2020. С. 3. * [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}: Полымя, 1995. — 96 с. — (Б-ка часопіса «[[Маладосць]]»). * [[Норман Дэвіс|Davies N.]] Litva: The Rise and Fall of the Grand Duchy of Lithuania. — Penguin Group US, 2013. — 90 p. {{ISBN|9781101630822}}. * {{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў}} * История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс: Eugrimas, 2013. — 318 с. {{ISBN|978-609-437-207-0}}. * [[Андрэй Катлярчук|Котлярчук А. С.]] Самосознание белорусов в литературных памятниках ХVІ—ХVІІІ вв. // Русь — Литва — Беларусь: Проблемы национального самосознания в историографии и культурологии. — Москва, 1997. С. 82—91. * Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254. * [[Павал Церашковіч|Терешкович П. В.]] Этническая история Беларуси XIX — начала XX в.: В контексте Центрально-Восточной Европы. — Мн.: БГУ, 2004. — 223 с. {{ISBN|985-485-004-8}}. == Вонкавыя спасылкі == * [[Аляксандар Краўцэвіч]], [http://www.svaboda.org/content/transcript/774575.html Кніга Гудавічуса — праява летувіскай гістарычнай экспансіі ў Беларусь], [[Радыё Свабода]], 8 кастрычніка 2006 г. * [[Кірыл Касьцян]], [https://news.arche.by/by/page/ideas/hramadstva-idei/10360 Прозвішчы прадстаўнікоў нацыянальных меншасцяў у Летуве]{{Недаступная спасылка|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[ARCHE Пачатак]], 4 студзеня 2013 г. * Кірыл Касьцян, [https://web.archive.org/web/20220819110629/https://news.arche.by/by/page/reviews/navuka-ahliady/11635 Гісторыя ВКЛ вачыма БелТА альбо колькі словаў пра адсутнасьць нацыянальнай самапавагі], [[ARCHE Пачатак]], 8 траўня 2013 г. * [[Севярын Квяткоўскі]], [https://racyja.com/by/palityka/camu-letuva-a-ne-litva-i-camu-u-aficyjnaj-vilni-naspjavae-vjalikaja-njavykrutka/ Чаму Летува, а не Літва, і чаму ў афіцыйнай Вільні наспявае вялікая нявыкрутка], [[Беларускае Радыё Рацыя]], 22 сакавіка 2024 г. * [[Русьціс Камунтавічус|Rūstis Kamuntavičius]], [https://www.gudija.lt/single-post/lietuvizmas?fbclid=IwAR3RmVWh49y2ZLiGvvQKVERsl1xnMoLPhjgLH-YnKZWwRykS7COG9C_sMnc Lietuvizmas — kas tai yra ir kodėl mums jo reikia bijoti]{{ref-lt}} ({{мова-be|Летувізм — што гэта такое і чаму яго трэба баяцца|скарочана}}), GUDIJA.LT, 25 кастрычніка 2023 г. * Севярын Квяткоўскі, [https://nmn.media/articles/7647?fbclid=IwY2xjawFD1ylleHRuA2FlbQIxMQABHbs38tCh_7g7oNqyhJ8ttRPxZG_AVY60VaRXx-BAd-O1HyF5vM0ABi9P7A_aem_cTaqSHNJHg43mQ3uTaUl_A Шоў «Лiцвiнiзм». Цяпер і ў Летуве], «Наше Мнение», 28 сакавіка 2024 г. {{Культурная асыміляцыя}} {{Абраны артыкул}} [[Катэгорыя:Культурная асыміляцыя]] [[Катэгорыя:Летувіская мова]] [[Катэгорыя:Летувіская культура]] [[Катэгорыя:Гісторыя Летувы]] [[Катэгорыя:Летувіская палітыка]] [[Катэгорыя:Сацыяльная гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Сацыяльная гісторыя Польшчы]] [[Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны]] [[Катэгорыя:Дыскрымінацыя ў Эўропе]] [[Катэгорыя:Летувіска-польскія стасункі]] [[Катэгорыя:Сфэры культурнага ўплыву]] [[Катэгорыя:Беларуская мова ў Летуве]] [[Катэгорыя:Унутраная палітыка СССР]] 9daeikgx3iiq0l19cbpb6kafnzydm9p Любушаны 0 258690 2694654 2473546 2026-10-03T20:17:52Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694654 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Любушаны |Лацінка = Lubušany |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любушанаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскі]] |Сельсавет = [[Пагосцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)|Пагосцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 379 |Год падліку колькасьці = 2009 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 53 |Шырата хвілінаў = 48 |Шырата сэкундаў = 5 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 13 |Даўгата сэкундаў = 52 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Любуша́ны'''<ref name="daviednik">{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> (таксама ''Лібуша́ны''<ref name="daviednik" />) — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Клява (басэйн Дняпра)|Кляве]]. Уваходзяць у склад [[Пагосцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)|Пагосцкага сельсавету]] [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любш}} Любіш (Lubisch) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Lubisch#v=snippet&q=Lubisch&f=false S. 46].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. == Гісторыя == Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад [[Мачаскі сельсавет|Мачаскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130923080620/http://pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=D913n0058646&p1=1 «Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130923080620/http://pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=D913n0058646&p1=1 |date=23 верасня 2013 }}{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1909 год — 17 чалавек<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 114.</ref> * 2009 год — 379 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20150629200220/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/minskaja.htm Вынікі перапісу 2009 году ў Беларусі]</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Пагосцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)}} {{Бярэзінскі раён}} [[Катэгорыя:Пагосцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну]] 2m1pz62bhjrremon19pwu5uu1x0vi8z Любішына 0 259329 2694651 2466323 2026-10-03T20:17:35Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694651 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Любішына |Лацінка = Lubišyna |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любішыны |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Ігуменскі раён|Ігуменскі]] |Сельсавет = [[Калодзескі сельсавет|Калодзескі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 450 |Год падліку колькасьці = 2009 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 53 |Шырата хвілінаў = 44 |Шырата сэкундаў = 58 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 29 |Даўгата сэкундаў = 24 |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Любі́шына'''<ref name="daviednik">{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> (таксама ''Дубо́к, м.''<ref name="daviednik" />) — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Ігуменка|Ігуменкі]]. Цэнтар [[Калодзескі сельсавет|Калодзескага сельсавету]] [[Ігуменскі раён|Ігуменскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Знаходзіцца за 8 км на паўночны ўсход ад [[Ігумен]]у, за 68 км ад [[Менск]]у<ref name="b9">{{кніга|загаловак=Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта|адказны=Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн|год=1999|том=9|старонкі=397|старонак=560|isbn=985-11-0155-9|наклад=10&nbsp;000}}</ref>. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любш}} Любіш (Lubisch) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Lubisch#v=snippet&q=Lubisch&f=false S. 46].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. == Гісторыя == З 22 сакавіка 1989 году цэнтар [[Калодзескі сельсавет|Калодзескага сельсавету]]. == Насельніцтва == * 1909 год — 234 чалавекі<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 114.</ref> * 1999 год — 435 чалавек у 162 дварах<ref name="b9" />. * 2009 год — 450 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20150629200220/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/minskaja.htm Вынікі перапісу 2009 году ў Беларусі]</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Калодзескі сельсавет}} {{Ігуменскі раён}} [[Катэгорыя:Калодзескі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну]] l16h5hexx80mw23iqwujrun7tm9xrp4 Будзенічы (Лагойскі раён) 0 260707 2694780 2460866 2026-10-04T11:15:13Z ~2026-53165-93 100487 /* Назва */ 2694780 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Будзенічы |Лацінка = Budzieničy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Будзенічаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Лагойскі раён|Лагойскі]] |Сельсавет = [[Крайскі сельсавет|Крайскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 1 |Год падліку колькасьці = 2009 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 30 |Шырата сэкундаў = 16 |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 38 |Даўгата сэкундаў = 26 |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Бу́дзенічы'''<ref name="daviednik">{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> (таксама ''Бу́дзінічы''<ref name="daviednik" />) — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Дзьвінаса|Дзьвінасы]]. Уваходзяць у склад [[Крайскі сельсавет|Крайскага сельсавету]] [[Лагойскі раён|Лагойскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Будзін}} Бодзін, Бодэн або Будэн, пазьней Будын (Bodin, Boden<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 64.</ref>, Budden<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Budden#v=snippet&q=Budden&f=false P. 454].</ref>, Budin<ref>Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=llctAAAAYAAJ&q=Budin#v=snippet&q=Budin&f=false S. 6].</ref>, Buddin<ref>Debrabandere F. Persoonsnamen in de Kortrijkse baljuwsrekeningen 1385—1400 // Handelingen van de Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie. 72 (1), 2000. P. 235.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bodin#v=snippet&q=Bodin&f=false S. 323, 1140].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 269.</ref>. Іменная аснова [[Бода|-буд- (-бод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Будзівід (імя)|Будзівід]], [[Будар]], [[Будрых]]; германскія імёны Bodwidus, Buder, Boderich) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. == Гісторыя == Да 28 траўня 2013 году Будзенічы ўваходзілі ў склад [[Нястанавіцкі сельсавет|Нястанавіцкага сельсавету]]<ref>[http://pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 «Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160331143206/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 |date=31 сакавіка 2016 }}{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 2009 год — 1 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20150629200220/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/minskaja.htm Вынікі перапісу 2009 году ў Беларусі]</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Крайскі сельсавет}} {{Лагойскі раён}} [[Катэгорыя:Крайскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну]] gnqupguqgiiczbhhfu0wmxkm5wk8z95 Мікалай Таўцігерд 0 263267 2694669 2504466 2026-10-03T20:35:58Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694669 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Таўцігерд (неадназначнасьць)}} {{Шляхціч | Імя = Мікалай Таўцігерд | Лацінка = Mikałaj Taŭcigierd / Taŭcihierd | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = POL COA Dryja.svg | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = Герб «[[Дрыя]]» | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = па 1434 | Месца сьмерці = | Род = | Бацька = | Маці = | Жонка = | Дзеці = Андрэй | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Мікалай Таўцігерд''' (памёр па 1434) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], староста [[Майшагола|майшагольскі]] (1434). На [[Гарадзельская унія|Гарадзельскай уніі]] атрымаў герб «[[Дрыя]]». Меў уладаньні ў Майшагольскай воласьці<ref name="Piatrauskas-2014-311">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 311.</ref>. == Імя == {{Асноўны артыкул|Таўцігерд}} Тэўтгерда, Тэўтгарда або Тытгарт (Teutgerdis, Teutgardis, Titgart) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Teutgerdis+Teutgardis#v=snippet&q=Teutgerdis%20Teutgardis&f=false S. 1429].</ref><ref name="Dajlida-2019-16">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 68.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Таўтвід|Таўдвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]], [[Таўцівін|Таўтвін]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutwin) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, германскага þeudo<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]]; германскія імёны Algardus, Wisgeard, Mundgerd) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Таўцігерд азначае «ахова роду»<ref name="Dajlida-2019-16"/>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''cum Nicolao Tavtigerd''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=GSoaAAAAIAAJ&dq=1413+Tavtigerd&focus=searchwithinvolume&q=Tavtigerd S. 54].</ref>, ''Nicolaus Tawtigerd''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.</ref>, ''Nicolaum Tawtygerd''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 69.</ref> ([[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]); ''Teutigerd Mischegoliensis [tenutarii]'' ([[Гарадзенская ўмова|27 лютага 1434 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} [https://books.google.by/books?id=GSoaAAAAIAAJ&q=Teutigerd+Mischegoliensis&dq=Teutigerd+Mischegoliensis&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiC6rCQof_8AhXohf0HHQXpAyEQ6AF6BAgHEAI S. 105].</ref><ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 202.</ref>. == Біяграфія == Зь літоўскага баярскага роду. Упершыню ўпамінаецца ў акце [[Гарадзельская унія|Гарадзельскай уніі]] (1413 год). 27 лютага 1434 году засьведчыў [[Гарадзенская дамова|Гарадзенскую ўмову]] з Польшчай як староста майшагольскі. Меў сына Андрэя. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}} * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} [[Катэгорыя:Баяры літоўскія|Таўцігерд, Мікалай]] 5s112bh2xq2z2l857q50oxwkupcqwj2 Гудзігерд Валімонтавіч 0 263276 2694670 2591204 2026-10-03T20:37:32Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694670 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Гудзігерд Валімонтавіч | Лацінка = Gudzigierd / Hudzihierd Valimontavič | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = POL COA Zadora.svg | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = Герб «[[Задора]]» | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = | Месца сьмерці = | Род = | Бацька = [[Валімонт Бушкавіч]] | Маці = | Жонка = | Дзеці = [[Конрад Гудзігердавіч|Конрад]], [[Завіша Гудзігердавіч|Завіша]] | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Гудзігерд Валімонтавіч''' — [[ліцьвіны|літоўскі баярын]]. Вотчынныя ўладаньні знаходзіліся ў ваколіцах [[Вількамір]]у<ref name="Piatrauskas-2014-240">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 240.</ref>. == Імя == {{Асноўны артыкул|Гудзігерд|Валімонт}} Гудэгерд, Годэгард або Гудгерд (Gudegerdus<ref>Register van het Archief van Groningen. — Groningen, 1858. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZAWdnpHP3hcC&q=gudegerdus#v=snippet&q=gudegerdus&f=false S. 209].</ref>, Godegardus<ref>t' Ghulde ghebedeboeck met alle sijn figueren des leuens Jesu. — Hantvverpen, 1602. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=JMH367PYHeYC&q=godegardus#v=snippet&q=godegardus&f=false S. 11].</ref>, Gudhgärdh<ref>[https://www.nordicnames.de/wiki/Gudhg%C3%A4rdh Gudhgärdh], Nordic Names</ref>, Gudhgerdh) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 8. — Lund, 1983. S. 332.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гуда (імя)|-гуд- (-год-, -гут-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Готарт]], [[Гудман]], [[Саўгут]]; германскія імёны Gotard, Gudman, Savegot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] guþs 'Бог', gôþs 'добры, старанны, пабожны' або *guts '[[Готы|гот]]'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 134.</ref>, а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Гудзігерд азначае «Боская ахова»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Gudigort Wolnuntowicz'' (''Gudigert Wolumontowicz''<ref name="Piatrauskas-2014-239">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 239.</ref>; [[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])<ref>Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?id=JmhcAAAAcAAJ&pg=PA191&dq=digort+Wolnuntowicz&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi-se-vwoD9AhUOiv0HHV7uCyEQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=digort%20Wolnuntowicz&f=false С. 191].</ref>; ''Gudigird'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.</ref>. == Біяграфія == Зь літоўскага баярскага роду, сын [[Валімонт Бушкавіч|Валімонта Бушкавіча]]. Меў братоў [[Румбольд Валімонтавіч|Румбольда]], [[Кезгайла Валімонтавіч|Кезгайлу]], [[Яўнут Валімонтавіч|Яўнута]], [[Шадзібор Валімонтавіч|Шадзібора]] і [[Судзівой Валімонтавіч|Судзівоя]]. Упамінаецца ў [[Скірстымонская дамова|Скірстымонскай умове]] (15 траўня 1432 году) і акце [[Гарадзенская унія|Гарадзенскай уніі]] (15 кастрычніка 1432 году). Магчыма, разам з Румбольдам у 1416 годзе езьдзіў паслом у Польшчу (значыцца як ''Guthger'')<ref name="Piatrauskas-2014-240"/>. Меў сыноў [[Конрад Гудзігердавіч|Конрада]], [[Завіша Гудзігердавіч|Завішу]] і, магчыма, Даўгайлу (упамінаецца як ''Girdowicz'')<ref name="Piatrauskas-2014-240"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}} [[Катэгорыя:Баяры літоўскія]] idzmxg8ih08ul5he4bp5qeqpp2c2v5v Бутаўт 0 263326 2694701 2689414 2026-10-03T21:05:29Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694701 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Шляхціч | Імя = Бутаўт | Лацінка = Butaŭt | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = каля 1346 | Месца нараджэньня = | Памёр = па 1381 | Месца сьмерці = | Род = | Бацька = [[Кейстут]] | Маці = [[Бірута]] | Жонка = | Дзеці = | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Бутаўт''' (у каталіцтве '''Генрык'''; каля 1346 — па 1381)  — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], князь [[Дарагічын (Падляскае ваяводзтва)|дарагічынскі]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Бутаўт (імя)}} Бодэвалд або Бутвалд, Боталд аб Буталд, пазьней Бодвальт, Ботвальд, Буталт, Бутаўд або Бутаўт (Bodewald<ref>Weitershaus F. W. Das neue Vornamenbuch 8000 Vornamen: Herkunft u. Bedeutung. — München, 1988. S. 71.</ref>, Botvald<ref>Johansson G. Personnamn i svenska ortnamn: lekmannafunderingar. — Börjesson, 1961. [https://www.google.by/books/edition/Personnamn_i_svenska_ortnamn/19hAAAAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=Bomund+Botvald&dq=Bomund+Botvald&printsec=frontcover S. 191].</ref>, Botuald, Botold<ref name="Knudsen-1948-139">Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 139.</ref>, Botaldus<ref>Benedicti XIV. Pont. Opt. Max. olim Prosperi Cardinalis de Lambertinis Bullarium. T. 3. — Prati, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=275XAAAAcAAJ&q=Botaldus#v=snippet&q=Botaldus&f=false P. 464].</ref><ref>Menologium, seu brevis et compendiosa illuminatio relucens in splendoribus sanctorum. — München, 1698. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ph5VAAAAcAAJ&q=Botaldus#v=snippet&q=Botaldus&f=false P. 9].</ref><ref>Catalogus librorum quos (in ornamentum reipublicae literariae) non sine magnis sumptibus et labore ex Italia selegit R. Martine. — Londini, 1633. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=qeNiAAAAcAAJ&q=Botaldus#v=snippet&q=Botaldus&f=false P. 4].</ref>, Butaldus<ref>Archives historiques de la Saintonge et de l'Aunis. T. 33. — Paris, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nTwYAAAAYAAJ&q=Buteldus+Butaldus#v=snippet&q=Buteldus%20Butaldus&f=false P. 120, 324].</ref>, Bodwalt<ref>Bass A. Deutsche Vornamen. — Leipzig, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9JotAQAAMAAJ&q=Bodwalt#v=snippet&q=Bodwalt&f=false S. 120].</ref>, Botwald<ref>Metzner E. Die Deutschen Vornamen. — Goslar, 1939. S. 23.</ref>, Butolt<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/butolt Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Butolt], MyHeritage</ref>, Butaud<ref name="Picard-2020-108">Picard M. Dictionary of French Family Names in North America. — Cambridge Scholars Publishing, 2020. [https://www.google.by/books/edition/Dictionary_of_French_Family_Names_in_Nor/2PUBEAAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=Butaud+Bodwald&pg=PA108&printsec=frontcover P. 108].</ref>, Botault<ref>[https://www.ellipsis.cx/~liana/names/french/bordeaux.html Names Found in Commercial Documents from Bordeaux, 1470-1520], by Aryanhwy merch Catmael (Sara L. Friedemann), with assistance from Talan Gwynek (Brian M. Scott)</ref>, Boutaut<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/b10.html Noms commençant par B], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>, Butaut<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/b13.html Noms commençant par B], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>) і Вальдбот (Waldboth<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA514&dq=Waldboth+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj5ltzwiuqDAxV4hv0HHTvlB6AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=Waldboth%20namenkunde&f=false S. 514].</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Knudsen-1948-139"/><ref>Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York, 1988. S. 384.</ref><ref name="Picard-2020-108"/><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бота|-бут- (-бот-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref> або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.</ref>, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: ''Rex Butaut'' ([[Хроніка Віганда]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=%22Rex+Butaut%22#v=snippet&q=%22Rex%20Butaut%22&f=false S. 551].</ref>; ''Buthaw'' ([[Ян Длугаш]])<ref>Joannis Długossii seu longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII. T. 3. L. 9, 10. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ONvkM5EkcLYC&q=Buthaw#v=snippet&q=Buthaw&f=false P. 172, 306, 406].</ref>. == Біяграфія == Сын вялікага князя літоўскага [[Кейстут]]а і яго жонкі [[Бірута|Біруты]]. У 1365 годзе перайшоў на бок [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], ахрысьціўся ў каталіцтва ў [[Каралявец|Караляўцы]], потым браў удзел у няўдалай выправе [[крыжакі|крыжакоў]] на [[Вільня|Вільню]]. Дзесьці паміж жніўнем 1365 і 1368 годам прыбыў да двара імпэратара і чэскага караля [[Карл IV Люксэмбурскі|Карла IV Люксэмбурскага]] ў [[Прага|Празе]], ад якога атрымаў тытул герцага і зямельныя ўладаньні. Апошні раз упамінаецца крыніцамі ў 1381 годзе, у паведамленьні пра ўцёкі зь Літвы яго сына Вайдуты, які таксама прыняў каталіцкі хрост і скіраваўся да двара чэскага караля. Спачыў ў аўгустынскім касьцёле Сьвятога Тамаша ў Празе<ref>{{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 88.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|3}} * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] gu83bq36qvy892maehjl7mwcdawxxd8 Віганд Альгердавіч 0 263330 2694636 2609976 2026-10-03T19:55:33Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694636 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Віганд Альгердавіч | Лацінка = Vigand Algierdavič / Vihand Alhierdavič | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = каля 1372 | Месца нараджэньня = {{Памёр|28|6|1392}} | Памёр = | Месца сьмерці = | Род = | Бацька = [[Альгерд]] | Маці = | Жонка = | Дзеці = | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Віганд'''<ref name="Urban-2001-136">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 136.</ref> або '''Вігунт''' (у каталіцтве '''Аляксандар'''; каля 1372 — {{Памёр|28|6|1392}}) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], князь [[кернаў]]скі і [[Куявы|куяўскі]]. Атрымаў ва ўдзельнае валоданьне ад свайго брата Ягайлы [[Кернаў]] і [[Чачэрск]], у пасаг ад жонкі — [[Інаўроцлаў]]скую, [[Быдгашч|Быдгашцкую]] і Тучнаўскую землі. == Імя == {{Асноўны артыкул|Віганд|Вігунт}} Віганд (Wigand) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wigand+Wigant#v=snippet&q=Wigand%20Wigant&f=false S. 1578].</ref>. Іменная аснова [[Вік (імя)|-віг- (-вік-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вігунт]], [[Вігмант|Вігмонт]], [[Хлёдвіг|Лодвік]]; германскія імёны Wigunt, Wigmunt, Lodvigus) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага wigs 'вайна, бойка'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Wigand (Wigant)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 287.</ref>. Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: ''Wigand'' (31 кастрычніка 1382 году<ref>[http://starbel.by/dok/d091.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о военной помощи (1382)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>)<ref>Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=G-ItQP7DyhkC&q=Wigand#v=snippet&q=Wigand&f=false P. 60].</ref>; ''Alexandro vel Vigunth Kiernoviensi'' (20 лютага 1387 году)<ref>[https://web.archive.org/web/20241127204736/http://starbel.by/dok/d040.htm Земский привилей боярам-католикам ВКЛ (1387)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Nos Allexander alias Wygunth dei gracia dux Kernoviensis'' (3 траўня 1388 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 19.</ref>; ''Alexandro alias Vigunt'' (25 траўня 1391 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 35.</ref>; ''Wigandus'' (1392 год)<ref name="Urban-2001-136"/>; ''Allexandri dicti Wigunt'' (2 лютага 1395 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 41.</ref>; ''Вигонтъ'' ([[Цьвярскі летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 15. — СПб, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=5ktFAAAAYAAJ&q=%D0%98%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0+%D0%B8%D0%B7%D1%8A+%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D1%85%D1%8A+#v=snippet&q=%D0%98%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%20%D0%B8%D0%B7%D1%8A%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 435].</ref>. == Біяграфія == Сын вялікага князя літоўскага [[Альгерд]]а ад другой шлюбу з [[Ульляна Цьвярская|Ульлянай Цьвярской]], малодшы брат і паплечнік вялікага князя літоўскага [[Ягайла|Ягайлы]]. У 1385 годзе падтрымаў Ягайлу пры падпісаньні ў [[Крэва|Крэве]] [[Крэўская унія|уніі]] паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім. У 1386 годзе разам зь іншымі братамі спадарожнічаў Ягайлу ў час яго паездкі ў Польшчу. 15 лютага 1386 году ў Кракаве разам з Ягайлам прыняў каталіцкі хрост. Ужо ў лютым 1387 году ўпамінаецца як князь кернаўскі. У час [[Грамадзянская вайна ў Вялікім Княстве Літоўскім 1389—1392 гадоў|фэўдальнай вайны ў Вялікім Княстве Літоўскам 1389—1392 гадоў]] паміж Вітаўтам і [[Скіргайла]]м падтрымліваў апошняга. У 1390 годзе разам з Скіргайлам пацярпеў паразу ад аб’яднаных сілаў Вітаўта і крыжакоў. У 1391 годзе ачоліў выправу літоўскага войска на Прусію, дзе няўдала аблажыў замак Нойгартэн. Ажаніўся ў 1390 годзе зь Ядвігай Апольскай, дачкой [[Сылезія|сылескага]] князя Ўладзіслава Апольскага. Памёр у [[Вільня|Вільні]], спачыў у [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Віленскай катэдры]]<ref>[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Вігунт // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 407.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] [[Катэгорыя:Альгердавічы]] q26l41srezav3gjn5ta0xvuxjn1cy4d Войдат 0 263335 2694644 2503640 2026-10-03T20:05:16Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694644 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Войдат | Лацінка = Vojdat | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = па 1401 | Месца сьмерці = | Род = | Бацька = [[Кейстут]] | Маці = [[Бірута]] | Жонка = | Дзеці = Юры, [[Конрад (літоўскі князь)|Конрад]] | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Войдат''' (у праваслаўі '''Іван'''; ? — па 1401)  — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], князь [[наваградак|наваградзкі]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Войдат (імя)}} Вайдат (Weidat) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.com/last-name/weidat?LANG=EN Weidat Last Name — Surname Origins & Meanings], MyHeritage</ref>. Іменная аснова [[Войда|вайд- (вейд-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайдзіла (імя)|Вайдзіла]], [[Войдаўт]], [[Вейдман]]; германскія імёны Weidel, Weidelt, Weidman) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] waida 'поле, паша'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Від (імя)|-від- (-вайд-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>, а аснова [[Ят|-ют- (-ят-)]] (імёны ліцьвінаў [[Ютэль]], [[Даўят (імя)|Даўят]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Jutilo, Dowyatt, Cariatto) — ад гоцкага iuþa, старагерманскага joþ 'дзіцё, народзінец, нашчадак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Войдат азначае «дзіця поля»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>. Адпаведнасьць імя Вайдот старажытнаму германскаму імю Waido (з даданьнем германскага суфіксу з элемэнтам -т-) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref>. Імя ''Woydath'' адзначалася ў Польшчы ў 1423 годзе<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 6. — Wrocław, 1981—1983. S. 171.</ref>. Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: ''Waydoth, [[Кейстут|Kenstotten]] sone'' (Хроніка [[Дэтмар зь Любеку|Дэтмара зь Любеку]])<ref>Chroniken der deutschen Städte. Bd. 1. — Leipzig, 1884. [https://books.google.by/books?id=BJRDAAAAYAAJ&pg=PA533&dq=%22Waydoth%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi0m7iQ4679AhWVt6QKHRrDDpoQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%22Waydoth%22&f=false S. 533].</ref>; ''Waydot filium Kynstud'' ([[Хроніка Віганда]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Waydot#v=snippet&q=Waydot&f=false S. 537].</ref>; ''que fuit de nostro sors dominorum fratrum nostrorum ducum Woydati et [[Таўцівіл Кейстутавіч|Thowtiwil]]'' (18 студзеня 1401 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0jchAQAAMAAJ&q=Woydati#v=snippet&q=Woydati&f=false S. 72].</ref>; ''ducum Woydathi'' (23 красавіка 1430 году)<ref>Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 2. — Cracoviae, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FC6aOCae2PkC&q=%40Woydathi#v=snippet&q=%40Woydathi&f=false P. 238].</ref>; ''Woidath'' ([[Ян Длугаш]])<ref>Joannis Długossii seu longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII. T. 3. L. 9, 10. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ONvkM5EkcLYC&q=Woidath#v=snippet&q=Woidath&f=false P. 406].</ref>. == Біяграфія == Старэйшы сын вялікага князя літоўскага [[Кейстут]]а і яго жонкі [[Бірута|Біруты]]. Паводле [[Хроніка Віганда|хронікі Віганда з Марбурга]], камандаваў залогай будаванага [[Коўна|Ковенскага]] замка ў час трохтыднёвай аблогі [[Крыжакі|крыжакамі]] ў красавіку 1362 году. Па захопе замка трапіў у крыжацкі палон. Па вяртаньні зь няволі каля 1365 году ажаніўся. Ідэнтыфікуецца з князем Іванам, братам [[Вітаўт]]а, які ў канцы 1389 году быў паслом да крыжакоў у справе плянаваных другіх уцёкаў Вітаўта ў [[Прусія|Прусію]]. Пазьней выехаў туды разам з жонкай і сынам Юрыем. Праваслаўны хрост прыняў, відаць, у час княжаньня ў Наваградку. Памёр у Прусіі. Няма зьвестак пра імя і паходжаньне жонкі. У шлюбе меў сыноў Юрыя і [[Конрад (літоўскі князь)|Конрада]]<ref>[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Войдат // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 460.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] 33h1h6m5d734zx7wwfnp2miahbseg2v 2694645 2694644 2026-10-03T20:05:34Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694645 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Войдат | Лацінка = Vojdat | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = па 1401 | Месца сьмерці = | Род = | Бацька = [[Кейстут]] | Маці = [[Бірута]] | Жонка = | Дзеці = Юры, [[Конрад (літоўскі князь)|Конрад]] | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Войдат''' (у праваслаўі '''Іван'''; ? — па 1401)  — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], князь [[наваградак|наваградзкі]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Войдат (імя)}} Вайдат (Weidat) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.com/last-name/weidat?LANG=EN Weidat Last Name — Surname Origins & Meanings], MyHeritage</ref>. Іменная аснова [[Войда|вайд- (вейд-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайдзіла (імя)|Вайдзіла]], [[Войдаўт]], [[Вейдман]]; германскія імёны Weidel, Weidelt, Weidman) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] waida 'поле, паша'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Від (імя)|-від- (-вайд-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>, а аснова [[Ят|-ют- (-ят-)]] (імёны ліцьвінаў [[Ютэль]], [[Даўят (імя)|Даўят]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Jutilo, Dowyatt, Cariatto) — ад гоцкага iuþa, старагерманскага joþ 'дзіцё, народзінец, нашчадак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Войдат азначае «дзіця поля»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>. Адпаведнасьць імя Вайдот старажытнаму германскаму імю Waido (з даданьнем германскага суфіксу з элемэнтам -т-) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref>. Імя ''Woydath'' адзначалася ў Польшчы ў 1423 годзе<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 6. — Wrocław, 1981—1983. S. 171.</ref>. Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: ''Waydoth, [[Кейстут|Kenstotten]] sone'' (Хроніка [[Дэтмар зь Любеку|Дэтмара зь Любеку]])<ref>Chroniken der deutschen Städte. Bd. 1. — Leipzig, 1884. [https://books.google.by/books?id=BJRDAAAAYAAJ&pg=PA533&dq=%22Waydoth%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi0m7iQ4679AhWVt6QKHRrDDpoQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%22Waydoth%22&f=false S. 533].</ref>; ''Waydot filium Kynstud'' ([[Хроніка Віганда]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Waydot#v=snippet&q=Waydot&f=false S. 537].</ref>; ''que fuit de nostro sors dominorum fratrum nostrorum ducum Woydati et [[Таўцівіл Кейстутавіч|Thowtiwil]]'' (18 студзеня 1401 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0jchAQAAMAAJ&q=Woydati#v=snippet&q=Woydati&f=false S. 72].</ref>; ''ducum Woydathi'' (23 красавіка 1430 году)<ref>Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 2. — Cracoviae, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FC6aOCae2PkC&q=%40Woydathi#v=snippet&q=%40Woydathi&f=false P. 238].</ref>; ''Woidath'' ([[Ян Длугаш]])<ref>Joannis Długossii seu longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII. T. 3. L. 9, 10. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ONvkM5EkcLYC&q=Woidath#v=snippet&q=Woidath&f=false P. 406].</ref>. == Біяграфія == Старэйшы сын вялікага князя літоўскага [[Кейстут]]а і яго жонкі [[Бірута|Біруты]]. Паводле [[Хроніка Віганда|хронікі Віганда з Марбурга]], камандаваў залогай будаванага [[Коўна|Ковенскага]] замка ў час трохтыднёвай аблогі [[Крыжакі|крыжакамі]] ў красавіку 1362 году. Па захопе замка трапіў у крыжацкі палон. Па вяртаньні зь няволі каля 1365 году ажаніўся. Ідэнтыфікуецца з князем Іванам, братам [[Вітаўт]]а, які ў канцы 1389 году быў паслом да крыжакоў у справе плянаваных другіх уцёкаў Вітаўта ў [[Прусія|Прусію]]. Пазьней выехаў туды разам з жонкай і сынам Юрыем. Праваслаўны хрост прыняў, відаць, у час княжаньня ў Наваградку. Памёр у Прусіі. Няма зьвестак пра імя і паходжаньне жонкі. У шлюбе меў сыноў Юрыя і [[Конрад (літоўскі князь)|Конрада]]<ref>[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Войдат // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 460.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] 10j2r7jas9rpm5wlu82p1acmqk9htxc Ян Таўцівіл Монтаўтавіч 0 263406 2694648 2503532 2026-10-03T20:07:25Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694648 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Таўцівіл (неадназначнасьць)}} {{Шляхціч | Імя = Ян Таўцівіл | Лацінка = Jan Taŭcivił | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = POL COA Topór.svg | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = Герб «[[Тапор]]» | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = па 1481 | Месца сьмерці = | Род = | Бацька = [[Аляксандар Монтаўт]] | Маці = Алена | Жонка = | Дзеці = | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Ян Таўцівіл Монтаўтавіч''' (? — па 1481) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Таўцівіл (імя)|Монтаўт}} Тэўдавіл (Theudowills) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 152.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Таўтвід|Таўдвід]], [[Таўцівін|Таўтвін]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Teutwin, Teutgerdis) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, германскага þeudo<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, а аснова [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільбут]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Таўцівіл азначае «воля роду»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.</ref>. Адпаведнасьць імя Таўтвіла германскаму імю Theowilh сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Johannes alias Thautwil''<ref name="Piatrauskas-2014-274">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 274.</ref> (21 кастрычніка 1440 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 190.</ref>; ''пану Товътвилу Монътовтовичу'', ''пану Товтвилу Монътовътовичу'', ''панъ Товтвил Монтовтович'' (''Товтвил Монътовтович''<ref name="Piatrauskas-2014-274"/>, 1440—1481 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20, 22, 24, 32, 42, 52, 62.</ref>; ''Янъ Товтвил'' (1454 год)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 245.</ref>; ''Towthwyl'' (1461 год)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 271.</ref>; ''Tholthvil'' (1461 год)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 273.</ref>; ''Thotwil''<ref name="Piatrauskas-2014-274"/>. == Біяграфія == Зь літоўскага баярскага роду, сын [[Аляксандар Монтаўт|Аляксандра Монтаўта]]. Меў братоў [[Міхайла Монтаўтавіч|Міхайлу]], [[Барташ Монтаўтавіч|Барташа]] і [[Конрад Монтаўтавіч|Конрада]]. Упершыню ўпамінаецца ў 1440 годзе ў наданьні яго бацькі [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Вільня)|віленскім францішканам]]. У 1456 і 1463 гадох езьдзіў з пасольствамі ў Польшчу. У 1481 годзе быў хлебарэзам пры двары вялікага князя<ref name="Piatrauskas-2014-274"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}} * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} [[Катэгорыя:Баяры літоўскія]] 6cwm7kr0gx67k698yt685y3z766o6v3 Андрэй Гаштольд 0 263412 2694574 2689848 2026-10-03T14:14:44Z ~2026-53249-89 100467 /* Імя */ 2694574 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Андрэй Гаштольд | Лацінка = Andrej Gaštold / Haštold | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = Herb Abdank.svg | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = Герб «[[Габданк]]» | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = да 1404 | Месца сьмерці = | Род = [[Гаштольды]] | Бацька = | Маці = | Жонка = | Дзеці = [[Талівойша Гаштольд|Талівойша]], [[Ян Гаштольд|Ян]], Пётар | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Андрэй Гаштольд''' (? — да 1404) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], староста [[Вільня|віленскі]] (1387) і [[Крэва|крэўскі]] (1398—1401). Меў уладаньні ў [[Геранёны|Геранёнах]] (у крыжацкім помніку «Паведамленьні аб літоўскіх дарогах» упамінаецца ''Gasztowtendorff im gebite czu Geranenen''<ref name="Piatrauskas-2014-94">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 94.</ref>) і зямлю ў Вільні. == Імя == {{Асноўны артыкул|Гаштольд (імя)}} Гасьцівалд або Касталд, пазьней Гастальд, Гастаўд або Гастаўт (Gastivald, Castald, Gastaldius<ref name="Schmittlein-1948-103">Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>, Gastald<ref name="Hirsch-1975-254">Hirsch E. Die Personennamen germanischer Herkunft im provenzalischen Flurnamengut Piemonts // Studia Neophilologica. Vol. 47 (2), 1975. P. 254.</ref>, Gastold<ref name="SEMSNO-2002-24">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.</ref><ref>Khull F. Vornamen-verzeichnis in der neuen Rechtschreibung (mit angabe der Namenstage). — Berlin, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=EIowAQAAMAAJ&q=Gastold#v=snippet&q=Gastold&f=false S. 5].</ref>, Gastaud<ref name="Dauzat-1945-77">Dauzat A. Les noms de famille de France: traité d'anthroponymie française. — Paris, 1945. [https://www.google.by/books/edition/Les_noms_de_famille_de_France/uIUfAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22GAST+-+WALD-+%22+Gastaud&dq=%22GAST+-+WALD-+%22+Gastaud&printsec=frontcover P. 77].</ref><ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/g2.html Noms commençant par G], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>, Gastaut<ref>[https://www.filae.com/nom-de-famille/GASTAUT.html Patronyme GASTAUT], Filae.com: Genealogy</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gastivald%2C+Castald#v=snippet&q=Gastivald%2C%20Castald&f=false S. 605].</ref><ref name="Dauzat-1945-77"/><ref name="Hirsch-1975-254"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гаст|-гаст- (-каст-, -гест-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гасьціла]], [[Гестар]], [[Каштарт]]; германскія імёны Gastila, Gaster, Kastert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага gasts 'госьць, вандроўнік', а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Адпаведнасьць імя Гастаўт (Гайстаўт) германскаму імю Gastaldius сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref name="Schmittlein-1948-103"/><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 82.</ref>. Германскае паходжаньне імя Гаштольд (Gasztołt, Gastoldus, Gastawdus, Gastowdus) таксама сьцьвярджае этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-2002-24"/>. Форма імя ў гістарычных крыніцах: ''Andrea alias Gastold Vilnensi capitaneis'' (''Andreas alias Gastold''<ref name="Piatrauskas-2014-228">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 228.</ref>; 1 чэрвеня 1387 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 19.</ref>; ''Кгастовтъ'' (1387—1392 гады<ref>[https://web.archive.org/web/20240710092021/http://starbel.by/dok/d027.htm Поручная грамота за Гридка Константиновича (1387-1392)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>)<ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 108.</ref><ref>Українські грамоти. Т. 1. — Київ, 1928. С. 47.</ref>; ''Gastouti'' (1387—1394 гады)<ref>[http://starbel.by/dok/d051.htm Поручная грамота за Братошу Койлутовича (1387—1394)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Gastoldo'' (''Gastold''<ref name="Piatrauskas-2014-228"/>; 2 лютага 1395 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 42.</ref>; ''Gastod'' (23 красавіка 1398 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?id=X2PksK8Sn3MC&pg=PA54&dq=Gastod&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwin_7SZzrj9AhVd9rsIHWWPDDgQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=Gastod&f=false P. 54].</ref>; ''Gastudt, houptman czu Crewen''<ref>Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ansTAQAAMAAJ&dq=Gastudt+%2C+houptman+czu+Crewen&focus=searchwithinvolume&q=Gastudt+Crewen S. 12].</ref>, ''Gostud, capitaneus in Krewa''<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?id=1HtxpRZpPpUC&pg=PA227&dq=gostud+capitaneus+krewa&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiBz7r97v78AhUXh_0HHX6gDx8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=gostud%20capitaneus%20krewa&f=false S. 227].</ref> ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]). == Біяграфія == Зь літоўскага баярскага роду, сын [[Гаштольд]]а, старосты [[Вялёна|вялёнскага]]. Упершыню ўпамінаецца ў 1387 годзе ў прывілеі [[Ягайла|Ягайлы]] касьцёлу ў [[Абольцы|Абольцах]] як староста віленскі. У 1387 або 1389 годзе паручыўся за князя Грыцку Канстантынавіча. Ва ўмове 1396 году пісаўся як «геранёнскі». У 1398—1401 гадох быў старостам крэўскім. Меў сыноў [[Талівойша Гаштольд|Талівойшу]], [[Ян Гаштольд|Яна]] і Пятра. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гаштольд, Андрэй}} [[Катэгорыя:Гаштольды|Андрэй]] [[Катэгорыя:Баяры літоўскія]] bez8bek0nwyykly1mo20qki6jho99y1 2694668 2694574 2026-10-03T20:31:22Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694668 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Андрэй Гаштольд | Лацінка = Andrej Gaštold / Haštold | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = Herb Abdank.svg | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = Герб «[[Габданк]]» | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = да 1404 | Месца сьмерці = | Род = [[Гаштольды]] | Бацька = | Маці = | Жонка = | Дзеці = [[Талівойша Гаштольд|Талівойша]], [[Ян Гаштольд|Ян]], Пётар | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Андрэй Гаштольд''' (? — да 1404) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], староста [[Вільня|віленскі]] (1387) і [[Крэва|крэўскі]] (1398—1401). Меў уладаньні ў [[Геранёны|Геранёнах]] (у крыжацкім помніку «Паведамленьні аб літоўскіх дарогах» упамінаецца ''Gasztowtendorff im gebite czu Geranenen''<ref name="Piatrauskas-2014-94">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 94.</ref>) і зямлю ў Вільні. == Імя == {{Асноўны артыкул|Гаштольд (імя)}} Гасьцівалд або Касталд, пазьней Гастальд, Гастаўд або Гастаўт (Gastivald, Castald, Gastaldius<ref name="Schmittlein-1948-103">Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>, Gastald<ref name="Hirsch-1975-254">Hirsch E. Die Personennamen germanischer Herkunft im provenzalischen Flurnamengut Piemonts // Studia Neophilologica. Vol. 47 (2), 1975. P. 254.</ref>, Gastold<ref name="SEMSNO-2002-24">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.</ref><ref>Khull F. Vornamen-verzeichnis in der neuen Rechtschreibung (mit angabe der Namenstage). — Berlin, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=EIowAQAAMAAJ&q=Gastold#v=snippet&q=Gastold&f=false S. 5].</ref>, Gastaud<ref name="Dauzat-1945-77">Dauzat A. Les noms de famille de France: traité d'anthroponymie française. — Paris, 1945. [https://www.google.by/books/edition/Les_noms_de_famille_de_France/uIUfAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22GAST+-+WALD-+%22+Gastaud&dq=%22GAST+-+WALD-+%22+Gastaud&printsec=frontcover P. 77].</ref><ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/g2.html Noms commençant par G], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>, Gastaut<ref>[https://www.filae.com/nom-de-famille/GASTAUT.html Patronyme GASTAUT], Filae.com: Genealogy</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gastivald%2C+Castald#v=snippet&q=Gastivald%2C%20Castald&f=false S. 605].</ref><ref name="Dauzat-1945-77"/><ref name="Hirsch-1975-254"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гаст|-гаст- (-каст-, -гест-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гасьціла]], [[Гестар]], [[Каштарт]]; германскія імёны Gastila, Gaster, Kastert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага gasts 'госьць, вандроўнік', а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Адпаведнасьць імя Гастаўт (Гайстаўт) германскаму імю Gastaldius сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref name="Schmittlein-1948-103"/><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 82.</ref>. Германскае паходжаньне імя Гаштольд (Gasztołt, Gastoldus, Gastawdus, Gastowdus) таксама сьцьвярджае этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-2002-24"/>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Andrea alias Gastold Vilnensi capitaneis'' (''Andreas alias Gastold''<ref name="Piatrauskas-2014-228">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 228.</ref>; 1 чэрвеня 1387 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 19.</ref>; ''Кгастовтъ'' (1387—1392 гады<ref>[https://web.archive.org/web/20240710092021/http://starbel.by/dok/d027.htm Поручная грамота за Гридка Константиновича (1387-1392)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>)<ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 108.</ref><ref>Українські грамоти. Т. 1. — Київ, 1928. С. 47.</ref>; ''Gastouti'' (1387—1394 гады)<ref>[http://starbel.by/dok/d051.htm Поручная грамота за Братошу Койлутовича (1387—1394)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Gastoldo'' (''Gastold''<ref name="Piatrauskas-2014-228"/>; 2 лютага 1395 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 42.</ref>; ''Gastod'' (23 красавіка 1398 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?id=X2PksK8Sn3MC&pg=PA54&dq=Gastod&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwin_7SZzrj9AhVd9rsIHWWPDDgQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=Gastod&f=false P. 54].</ref>; ''Gastudt, houptman czu Crewen''<ref>Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ansTAQAAMAAJ&dq=Gastudt+%2C+houptman+czu+Crewen&focus=searchwithinvolume&q=Gastudt+Crewen S. 12].</ref>, ''Gostud, capitaneus in Krewa''<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?id=1HtxpRZpPpUC&pg=PA227&dq=gostud+capitaneus+krewa&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiBz7r97v78AhUXh_0HHX6gDx8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=gostud%20capitaneus%20krewa&f=false S. 227].</ref> ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]). == Біяграфія == Зь літоўскага баярскага роду, сын [[Гаштольд]]а, старосты [[Вялёна|вялёнскага]]. Упершыню ўпамінаецца ў 1387 годзе ў прывілеі [[Ягайла|Ягайлы]] касьцёлу ў [[Абольцы|Абольцах]] як староста віленскі. У 1387 або 1389 годзе паручыўся за князя Грыцку Канстантынавіча. Ва ўмове 1396 году пісаўся як «геранёнскі». У 1398—1401 гадох быў старостам крэўскім. Меў сыноў [[Талівойша Гаштольд|Талівойшу]], [[Ян Гаштольд|Яна]] і Пятра. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гаштольд, Андрэй}} [[Катэгорыя:Гаштольды|Андрэй]] [[Катэгорыя:Баяры літоўскія]] 9gcrpqlside237pbl8lnykz0irxywl4 Гаштольд 0 263416 2694572 2689847 2026-10-03T14:12:38Z ~2026-53249-89 100467 /* Імя */ 2694572 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Ґаштольд | Лацінка = Gaštold / Haštold | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = 1364 | Месца сьмерці = | Род = [[Гаштольды]] | Бацька = | Маці = | Жонка = | Дзеці = [[Андрэй Гаштольд|Андрэй]] | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Гаштольд''', '''Гастаўт''' (? — 1364) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], староста [[Вялёна|вяленскі]]. Пачынальнік роду [[Гаштольды|Гаштольдаў]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Гаштольд (імя)}} Гасьцівалд або Касталд, пазьней Гастальд, Гастаўд або Гастаўт (Gastivald, Castald, Gastaldius<ref name="Schmittlein-1948-103">Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>, Gastald<ref name="Hirsch-1975-254">Hirsch E. Die Personennamen germanischer Herkunft im provenzalischen Flurnamengut Piemonts // Studia Neophilologica. Vol. 47 (2), 1975. P. 254.</ref>, Gastold<ref name="SEMSNO-2002-24">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.</ref><ref>Khull F. Vornamen-verzeichnis in der neuen Rechtschreibung (mit angabe der Namenstage). — Berlin, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=EIowAQAAMAAJ&q=Gastold#v=snippet&q=Gastold&f=false S. 5].</ref>, Gastaud<ref name="Dauzat-1945-77">Dauzat A. Les noms de famille de France: traité d'anthroponymie française. — Paris, 1945. [https://www.google.by/books/edition/Les_noms_de_famille_de_France/uIUfAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22GAST+-+WALD-+%22+Gastaud&dq=%22GAST+-+WALD-+%22+Gastaud&printsec=frontcover P. 77].</ref><ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/g2.html Noms commençant par G], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>, Gastaut<ref>[https://www.filae.com/nom-de-famille/GASTAUT.html Patronyme GASTAUT], Filae.com: Genealogy</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gastivald%2C+Castald#v=snippet&q=Gastivald%2C%20Castald&f=false S. 605].</ref><ref name="Dauzat-1945-77"/><ref name="Hirsch-1975-254"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гаст|-гаст- (-каст-, -гест-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гасьціла]], [[Гестар]], [[Каштарт]]; германскія імёны Gastila, Gaster, Kastert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага gasts 'госьць, вандроўнік', а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Адпаведнасьць імя Гастаўт (Гайстаўт) германскаму імю Gastaldius сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref name="Schmittlein-1948-103"/><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 82.</ref>. Германскае паходжаньне імя Гаштольд (Gasztołt, Gastoldus, Gastawdus, Gastowdus) таксама сьцьвярджае этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-2002-24"/>. Варыянт імя ў гістарычнай крыніцы: ''hauptman Gastoud'' ([[Хроніка Віганда]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Gastoud#v=snippet&q=Gastoud&f=false S. 548].</ref>; ''Gawstad''<ref>{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 82.</ref> (1412 год)<ref>Scriptores rerum Prussicarum. 2. Band. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?id=bVJkXD7G_iAC&q=Gawstad#v=onepage&q=Gawstad&f=false P. 711].</ref>. == Біяграфія == Зь літоўскага баярскага роду. Паводле «[[Хроніка Віганда|Хронікі]]» [[Віганд Марбурскі|Віганда з Марбургу]], у 1364 годзе кіраваў абаронай замка [[Вялёна|Вялёны]] ад [[Крыжакі|крыжакоў]]. Страціўшы надзею на дапамогу, здаў замак рыцарам і быў імі забіты<ref>[[Валеры Пазднякоў|Пазднякоў В.]] Гаштольды // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 518.</ref>. Меў сына [[Андрэй Гаштольд|Андрэя]], старосту віленскага. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}} [[Катэгорыя:Гаштольды|Гаштольд]] [[Катэгорыя:Баяры літоўскія]] lryfcv3jx21kr4wqap0wfwwncbjeyd1 Бутаўт Мантыгайлавіч 0 263469 2694702 2689415 2026-10-03T21:05:37Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694702 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Бутаўт (неадназначнасьць)}} {{Шляхціч | Імя = Бутаўт Мантыгайлавіч | Лацінка = Butaŭt Mantygajłavič / Mantyhajłavič | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = POL COA Gryf.svg | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = Герб [[Грыф (герб)|Грыф]] | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = | Месца сьмерці = | Род = | Бацька = Мантыгайла | Маці = | Жонка = | Дзеці = | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Бутаўт Мантыгайлавіч''' (? — па 1413) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]]. На [[Гарадзельская унія|Гарадзельскай уніі]] атрымаў герб [[Грыф (герб)|Грыф]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Бутаўт (імя)|Мантыгайла (імя)}} Бодэвалд або Бутвалд, Боталд аб Буталд, пазьней Бодвальт, Ботвальд, Буталт, Бутаўд або Бутаўт (Bodewald<ref>Weitershaus F. W. Das neue Vornamenbuch 8000 Vornamen: Herkunft u. Bedeutung. — München, 1988. S. 71.</ref>, Botvald<ref>Johansson G. Personnamn i svenska ortnamn: lekmannafunderingar. — Börjesson, 1961. [https://www.google.by/books/edition/Personnamn_i_svenska_ortnamn/19hAAAAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=Bomund+Botvald&dq=Bomund+Botvald&printsec=frontcover S. 191].</ref>, Botuald, Botold<ref name="Knudsen-1948-139">Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 139.</ref>, Botaldus<ref>Benedicti XIV. Pont. Opt. Max. olim Prosperi Cardinalis de Lambertinis Bullarium. T. 3. — Prati, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=275XAAAAcAAJ&q=Botaldus#v=snippet&q=Botaldus&f=false P. 464].</ref><ref>Menologium, seu brevis et compendiosa illuminatio relucens in splendoribus sanctorum. — München, 1698. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ph5VAAAAcAAJ&q=Botaldus#v=snippet&q=Botaldus&f=false P. 9].</ref><ref>Catalogus librorum quos (in ornamentum reipublicae literariae) non sine magnis sumptibus et labore ex Italia selegit R. Martine. — Londini, 1633. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=qeNiAAAAcAAJ&q=Botaldus#v=snippet&q=Botaldus&f=false P. 4].</ref>, Butaldus<ref>Archives historiques de la Saintonge et de l'Aunis. T. 33. — Paris, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nTwYAAAAYAAJ&q=Buteldus+Butaldus#v=snippet&q=Buteldus%20Butaldus&f=false P. 120, 324].</ref>, Bodwalt<ref>Bass A. Deutsche Vornamen. — Leipzig, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9JotAQAAMAAJ&q=Bodwalt#v=snippet&q=Bodwalt&f=false S. 120].</ref>, Botwald<ref>Metzner E. Die Deutschen Vornamen. — Goslar, 1939. S. 23.</ref>, Butolt<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/butolt Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Butolt], MyHeritage</ref>, Butaud<ref name="Picard-2020-108">Picard M. Dictionary of French Family Names in North America. — Cambridge Scholars Publishing, 2020. [https://www.google.by/books/edition/Dictionary_of_French_Family_Names_in_Nor/2PUBEAAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=Butaud+Bodwald&pg=PA108&printsec=frontcover P. 108].</ref>, Botault<ref>[https://www.ellipsis.cx/~liana/names/french/bordeaux.html Names Found in Commercial Documents from Bordeaux, 1470-1520], by Aryanhwy merch Catmael (Sara L. Friedemann), with assistance from Talan Gwynek (Brian M. Scott)</ref>, Boutaut<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/b10.html Noms commençant par B], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>, Butaut<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/b13.html Noms commençant par B], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>) і Вальдбот (Waldboth<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA514&dq=Waldboth+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj5ltzwiuqDAxV4hv0HHTvlB6AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=Waldboth%20namenkunde&f=false S. 514].</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Knudsen-1948-139"/><ref>Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York, 1988. S. 384.</ref><ref name="Picard-2020-108"/><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бота|-бут- (-бот-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref> або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.</ref>, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Bwtold'' (''Butold''<ref name="Piatrauskas-2014-219">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 219.</ref>, [[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?id=X2PksK8Sn3MC&pg=PA73&dq=bwtold&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiohrzU26j9AhXEt6QKHYZ9DDcQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=bwtold&f=false P. 73].</ref>; ''cum Butowdo''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54.</ref>, ''Butowdus''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.</ref>, ''Butowdum''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 70.</ref> (''Butowd Montigalowicz''<ref name="Piatrauskas-2014-219"/>; [[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]). == Біяграфія == Зь літоўскага баярскага роду. Магчыма, можа атаясамлівацца з баярынам ''Bernardus dictus Buthouth''<ref>Lites ac res gestae inter Polonos Ordinemque Cruciferorum. T. 2. — Posnaniae, 1892. [https://books.google.by/books?id=mhrnAAAAMAAJ&pg=PA147&dq=Bernardus+dictus+Buthouth&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjk0MXs1IX9AhUBhP0HHTdUDowQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=Bernardus%20dictus%20Buthouth&f=false P. 147].</ref>, які выступаў як сьведка на працэсе супраць [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]]. Упершыню ўпамінаецца ў акце [[Віленска-Радамская унія|Віленска-Радамскай уніі]] (1401 год)<ref name="Piatrauskas-2014-219"/>. == Мова і культура == {{Асноўны артыкул|Ліцьвіны|Русіны}} Да акту [[Гарадзельская унія|Гарадзельскай уніі]] (1413 год) прывесіў пячаць з [[Лацінская мова|лацінамоўным]] [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам: '''s • butowt montigalowycz'''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 52.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}} [[Катэгорыя:Баяры літоўскія]] q1xfpnuw09hjyy75h4vanyqw181vsca Конрад Кучук 0 263548 2694643 2694525 2026-10-03T20:04:31Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694643 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Конрад Кучук | Лацінка = Konrad Kučuk | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = POL COA Topór.svg | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = Герб «[[Тапор]]» | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = | Месца сьмерці = | Род = [[Кучукі (род)|Кучукі]] | Бацька = | Маці = | Жонка = | Дзеці = Юры, Ян | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Конрад Кучук''' — [[Літва|літоўскі]] баярын. Пачынальнік роду [[Кучукі (род)|Кучукоў (Кучуковічаў)]]. Вотчынныя ўладаньні знаходзіліся ў [[Жырмуны|Жырмунах]]<ref name="Piatrauskas-2014-260">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 260.</ref>. == Імя == {{Асноўны артыкул|Конрад}} Конрад або Кунрад (Konrad, Cunrad<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Konrad%2C+Cunrad#v=snippet&q=Konrad%2C%20Cunrad&f=false S. 373—374].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 116—117.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Кона|-кон- (-кун-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Кондрут]], [[Кунат]], [[Якун]]; германскія імёны Cundrud, Kunat, Acun) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] koni- 'адважны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref> або германскага kunja, kuni '(хтосьці) з годнага, шляхецкага роду'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 150.</ref>, а аснова [[Рад|-рад- (-рат-)]] (імёны ліцьвінаў [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]], [[Ратаўт|Раталт]], [[Радавін]]; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Radowin) — ад гоцкага *rêþs<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 193.</ref>, германскага rad- 'рада'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Konrad (Konrat, Kunrod, Kunrot)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 151.</ref>. Формы імя ў гістарычных крыніцах: ''Cunradus alias Kuczuc'' (''Conradus alias Kuczuc''<ref name="Piatrauskas-2014-260"/>; 1 ліпеня 1436 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 166.</ref>. == Біяграфія == Зь літоўскага баярскага роду. Магчыма, быў сынам або братам [[Монтаўт]]а. Відаць, быў у сваяцтве з [[Бутрымовічы|Бутрымамі]]<ref name="Piatrauskas-2014-260"/>. Упамінаецца як «дзедзіч Жырмунаў» (''heres de Szyrmuni'') у сваім наданьні віленскім францішканам ад 1 ліпеня 1436 году, да якога прыклаў пячаць з гербам «[[Тапор]]». Меў сыноў Юрыя і Яна. == Мова і культура == {{Асноўны артыкул|Ліцьвіны|Русіны}} У сваёй [[Лацінская мова|лацінскай]] грамаце 1436 году ўпамінаў меру мёду, якая «''па-народнаму''» называлася «''шацец''» (''vulgariter dictam szathec'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 176.</ref>. Гэта адпавядае многім іншым тагачасным лацінскім граматам [[ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], дзе з азначэньнем «народны» («гутарковы») падаваліся менавіта [[беларуская мова|беларускія словы]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 39—46.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}} [[Катэгорыя:Баяры літоўскія]] nat5iqhh1ddapbe8kni4wbh2ocfn1q7 Конрад Войдатавіч 0 263606 2694642 2502995 2026-10-03T20:04:20Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694642 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Конрад Войдатавіч | Лацінка = Konrad Vojdatavič | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = 1360-я | Месца нараджэньня = | Памёр = верасень 1390 | Месца сьмерці = | Род = | Бацька = [[Войдат]] | Маці = | Жонка = | Дзеці = | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Конрад Войдатавіч''' (1360-я — верасень 1390) — літоўскі князь. == Імя == {{Асноўны артыкул|Конрад}} Конрад або Кунрад (Konrad, Cunrad<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Konrad%2C+Cunrad#v=snippet&q=Konrad%2C%20Cunrad&f=false S. 373—374].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 116—117.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Кона|-кон- (-кун-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Кондрут]], [[Кунат]], [[Якун]]; германскія імёны Cundrud, Kunat, Acun) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] koni- 'адважны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref> або германскага kunja, kuni '(хтосьці) з годнага, шляхецкага роду'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 150.</ref>, а аснова [[Рад|-рад- (-рат-)]] (імёны ліцьвінаў [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]], [[Ратаўт|Раталт]], [[Радавін]]; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Radowin) — ад гоцкага *rêþs<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 193.</ref>, германскага rad- 'рада'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Konrad, Konrat, Kunrod, Kunrot<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 151.</ref>. == Біяграфія == Зь літоўскага княскага роду, сын [[Войдат]]а. У 1390 годзе браў удзел у супольнай аблозе [[Крыжакі|крыжакамі]] і [[Вітаўт]]ам [[Вільня|Вільні]], у час якой яго параніла стрэлам з бамбарды. Празь некалькі тыдняў памёр ад гэтай раны ў Прусіі. Меў жонку, але яе імя невядомае, як і тое, ці меў дзяцей. Польскі гісторык XV ст. [[Ян Длугаш]] атаясамліваў Конрада з сынам [[Кейстут]]а [[Таўцівіл Кейстутавіч|Таўцівілам]] (які меў каталіцкае імя Конрад), што ўсталявалася ў гістарыяграфіі<ref>{{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 278.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|3}} [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] iaz0jsgmkm9hfsxg00spovu6aro3p9d Даўгерд (імя) 0 263942 2694617 2689231 2026-10-03T17:38:03Z ~2026-53302-49 100476 /* Паходжаньне */ 2694617 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Даўґерд |лацінка = Daŭgierd / Daŭhierd |арыгінал = Daugaard |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Даўга|Davo]] + [[Герда|Gardo]] <br> [[Дака (імя)|Dago]] + Gardo |варыянт = Даўгард, Доўгард, Доўгерд, Доўгерт, Далгарт, Долгерт, Доўгірд, Долгард , Дагерд, Догерд, Догерт, Догірд, Дзягерд |вытворныя = [[Таўцігерд]] |зьвязаныя = }} '''Даўгерд''' (''Даўгард'', ''Доўгард'', ''Даўгірд'', ''Дагірд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Доўгерд''' (''Доўгірд''). == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Даўгард, пазьней Даўгарт, Даўгерд або Дэгерт (Daugaard, Daugardt<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/daugardt Daugardt Nachname — Herkunft und Bedeutung des Nachnamens], MyHeritage</ref>, Daugerd<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/daugerd Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Daugerd], MyHeritage</ref>, Deggert<ref name="Gottschald-1954-565">Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1954. [https://www.google.by/books/edition/Deutsche_Namenkunde/WbJ6DwAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=Dachert++Tagart&pg=PA565&printsec=frontcover S. 565].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gIEfAAAAYAAJ&q=Daugaard#v=snippet&q=Daugaard&f=false P. 113].</ref><ref>Møller N. Kalaalit aqqi. — Oqaasileriffik, 2015.</ref><ref>[https://www.nordicnames.de/wiki/Daugaard Daugaard], Nordic Names</ref><ref name="Gottschald-1954-565"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгер]], [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Dauharjis, Damondus, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref> або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref><ref name="Schmittlein-1964-20">Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.</ref>, а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Даўгерд азначае «здольны да аховы»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>. Адпаведнасьць імя Даўгірд германскаму імю Daegheard сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref name="Schmittlein-1964-20"/>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], таксама сьцьвярджае германскае паходжаньне літоўскага імя Дагірд (Dagird) — ад [[Нямецкая мова|нямецкага]] імя Dachert (побач з Tagart)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Даўгірд (Dowgird) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref> і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год)<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Dagert<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DAGERT&ofb=thierenberg&modus=&lang=de DAGERT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Даўгерд (Daugerd), Даўгерт (Daugiert), Доўгерд (Dowgierd), Доўгерт (Dowgiert)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 87, 95.</ref>, Даўгірт (Dawgirt), Доўгірт (Dowgirt), Доўгарт (Dowgart)<ref>Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Daugeruthe''<ref>[https://web.archive.org/web/20210514161630/http://starbel.by/dok/d150.htm Договор литовского князя Даугеруте с Великим Новгородом (1213/1214)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>{{Заўвага|Паводле [[Вячаслаў Насевіч|Вячаслава Насевіча]], гэта германізіраваная форма літоўскага імя Даўгерд<ref>Насевіч В. Пытанняў больш, чым адказаў // Беларускі гістарычны агляд. Т. 5. Сш. 1 (8). — {{Менск (Мн.)}}, 1998. — С. 210—226.</ref>}} ([[Хроніка Лівоніі]]); ''Dougert [[Саўгут|Solkuteuicz]]'' (1387—1394 гады)<ref>[http://starbel.by/dok/d051.htm Поручная грамота за Братошу Койлутовича (1387—1394)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Degirdendorfe'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 686.</ref>; ''Dowgirdi'' (''Dowgird''<ref name="Urban-2001-154">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 154.</ref>; [[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.</ref>; ''Darigerdo marschalco curiae'' (20 красавіка 1424 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 290.</ref>; ''Довкгардъ правил'' (17 верасьня 1427 году)<ref>Українські грамоти. Т. 1. — Київ, 1928. С. 109.</ref>; ''Michalo Dewgerdowicz'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])<ref>Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=JmhcAAAAcAAJ&q=Michalo#v=snippet&q=Michalo&f=false С. 191].</ref>; ''s[igillum] domini Dolgerdonis''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 91.</ref>, ''Dawgerdi palatini Wilnensium [sigilla]''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.</ref> ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]]); ''Dowgyrd palatinus Vilnensis'' (31 ліпеня 1433 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 147.</ref>; ''Довкгирдъ, виленскии воевода'' (25 верасьня 1433 году)<ref>{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 532.</ref>; ''пан Довъкгирд'' (1433—1439 гады)<ref>[https://web.archive.org/web/20210514161538/http://starbel.by/dok/d032.htm Пожалование четырех человек виленскому подконюшему Яньку (1433—1439)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''s[igillum] domini Dawgerdi''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 100.</ref>, ''Давгирд''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 101.</ref>, ''Dawgerd Vilnensis [palatini]… Dewgerd Oschmanensis capitanei''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 105.</ref> ([[Гарадзенская ўмова|27 лютага 1434 году]]); ''Degerdt in Ossmiana tenutariis'' (16 красавіка 1444 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.</ref>; ''Dawgerd'' (15 верасьня 1434 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 154.</ref>; ''Dolgerth palatinus, Wylnenses'' (7 лютага 1435 году)<ref>Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 2. — Cracoviae, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FC6aOCae2PkC&q=%40Dolgerth#v=snippet&q=%40Dolgerth&f=false P. 343].</ref>; ''Dewgerd Vilnensis palatinus'' (9 чэрвеня 1435 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 158.</ref>; ''Dewgerd Wylnensis palatinus'' (15 лютага 1436 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 165.</ref>; ''Ego Iohannes alias Dawgerd'' (1 ліпеня 1437 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 106.</ref>; ''Dolgerdo capitaneo Vilnensi'' (9 ліпеня 1437 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 169.</ref>; ''Dewgerd palatinus Wylnensis'' (6 сьнежня 1437 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 108.</ref>; ''воеводе виленьскому пану Довкгирду'' (сакавік 1440 году)<ref>{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 537.</ref>; ''Dawgerd palatinus Vilnensis'' (13 ліпеня 1440 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 189.</ref>; ''Довкгирдъ'' (1440—1447 гады)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 183.</ref>; ''пан Довкгирдъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 19, 20—27, 29—31, 34—36, 38, 42—43, 49, 52—56, 58, 60—66, 68.</ref>, ''Довкгирд Белевич''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.</ref>, ''Довъкгирду да Дашку Еивильтовичомъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 55.</ref> (1440—1492 гады); ''Dawgerd Wylnensi'' (1441 год)<ref>Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=11JfAAAAcAAJ&q=Dawgerd+Wylnensi+#v=snippet&q=Dawgerd%20Wylnensi&f=false С. 9].</ref>; ''Долъкгиръд''<ref name="Piatrauskas-2014-244">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 244.</ref> ([[Супрасьлеўскі летапіс]]), ''Daugierd Rodziewicz''<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} [https://books.google.by/books?id=1WssAAAAIAAJ&q=Daugierd+Rodziewicz&dq=Daugierd+Rodziewicz&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiDuY3uqIb9AhVn8LsIHfnlCtoQ6AF6BAgGEAI S. 284].</ref>, ''Dalgerd''<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=1WssAAAAIAAJ&dq=Daugierd+Rodziewicz&focus=searchwithinvolume&q=Dalgerd S. 286].</ref> (паміж 1463 і 1467); ''nobilibus… Jadowk Fedko Dagirdowicz'' (18 ліпеня 1478 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 367.</ref>; ''Dawgyrd Rodziewicz'' (29 траўня 1479 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 368.</ref>; ''[[Ганус (імя)|Hannus]] et Chwyedko Dagirdowiczi'' (6 лютага 1481 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 372.</ref>; ''еgo Joannes Dagirdowicz'' (5 сакавіка 1481 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 374.</ref>; ''ego Anna Dolgyrdowicz'' (9 кастрычніка 1486 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 412.</ref>; ''на бояр [[Ваўкавыск|волковыиских]], на Довкгирда а на Янушка Пашковичов'' (2 кастрычніка 1495 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 119.</ref>; ''Dowgierd'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 156—157.</ref>; ''D-ni Erasmi Daugierdowicz'' (XVI ст.)<ref>Kościół zamkowy, czyli Katedra Wileńska w jej dziejowym, liturgicznym, architektonicznym i ekonomicznym rozwoju. T. 2. — Wilno, 1910. S. 66—67.</ref>; ''dominorum Hanus et Chwyethko Dawgyerdowycz… Hanus Dawgyerdowycz'' (10 траўня 1503 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 638.</ref>; ''pana Hannusza a pana Fedka Dagyrdowycza'' (па 10 траўня 1503 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 639.</ref>; ''Andream Dowgerdowycz'' (1 жніўня 1521 году)<ref>Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 102.</ref>; ''пану Долгордоу… Долкгирдъ'' ([[Слуцкі летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 17. — СПб., 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=JrFRAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%83#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%83&f=false С. 101].</ref>; ''Довкгорд… Довкгордовъ сын'' (22 сакавіка 1525 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 158.</ref>; ''Янъ Довгердовичъ'' (14 студзеня 1529 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ulkjAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 72].</ref>; ''Богдан Довкгиръдович'' (16 жніўня 1530 году)<ref>{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 18.</ref>; ''сын Станислава Долкгирдовича… Долкгирдовича'' (23 лістапада 1536 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 32.</ref>; ''Thomko Dagyerdowycz… Naczko Dagyerdowycz… Yeraszmus Bogdanowycz Dogierd'' (1552—1555 гады)<ref>Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fO9EAAAAYAAJ&q=Dagyerdowycz#v=snippet&q=Dagyerdowycz&f=false С. 64, 66—67, 291].</ref>; ''[[Леанард|Lenarth]] Dogierth'' (26 сакавіка 1554 году)<ref>[[Архіў князёў Любартовічаў-Сангушкаў у Славуце|Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie]]. T. 6, 1549—1577. — Lwów, 1910. S. 175.</ref>; ''Размусъ Довгердъ'' (23 жніўня 1560 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 220.</ref>; ''пана Размуса Богдановича Довкгерда'' (4 красавіка 1567 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ulkjAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0&f=false С. 290—291].</ref>; ''Szadzibor Dowgird'' (1 ліпеня 1569 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 356.</ref>; ''dworzanin nasz [[Леанард|Lenart]] Stanisławowicz Dawgierd'' (5 жніўня 1569 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|52к}} P. 59.</ref>; ''листъ отъ Еразмуса Довкерда'' (3 траўня 1587 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. С. 280.</ref>; ''Sczepan Pawlowicz Dowgierdowicz Miesczanin [[Коўна|Kowienski]]'' (1587—1591 гады)<ref>Ragauskaitė A. XVI a. II pusės Kauno miestiečių lietuviškos kilmės asmenvardžiai // Acta Linguistica Lithuanica. Nr 41 (1999). P. 146.</ref>; ''Долгерд, гетман'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 73—74.</ref>; ''pana Samuela Dowgierda… Dowgierd'' (9 студзеня 1630 году)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 23. — Витебск, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=rHJmAAAAcAAJ&q=Dowgierd#v=snippet&q=Dowgierd&f=false С. 295].</ref>; ''pana Dolgierda… s panem Samuelem Dolgierdem… pana Samuela Dołgierda'' (1641 год)<ref>Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jGdcAAAAcAAJ&q=Dolgierda#v=snippet&q=Dolgierda&f=false С. 224, 226, 228, 233].</ref>; ''pani Maryny Dołgiertowny… pana Alexandra Dołgierda'' (23 сакавіка 1651 году)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 6. — Вильна, 1869. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0GZcAAAAcAAJ&q=Do%C5%82giertowny#v=snippet&q=Do%C5%82giertowny&f=false С. 346, 349].</ref>; ''Томаш Долгартовичь'' (1655 год)<ref>Памятники истории Восточной Европы. Источники 15—17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&q=%22%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%88+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&dq=%22%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%88+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiSrqWrnNX_AhVBh_0HHbGRAloQ6AF6BAgFEAI С. 62].</ref>; ''jmp. Dołgierd, cześnik czernihowski''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 133.</ref>, ''jejmp. Marianna Dołgierdówna Brzescka, czesznikowa pińska''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 144.</ref> (1673 год); ''Zofia Dowgierd''<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Dowgierd&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Anna Dowgiert''<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Dowgiert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> (1678 год); ''Ewy Dowgierdówny Pruszyńskiey'' (26 жніўня 1689 году)<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=aRIWAAAAYAAJ&q=Dowgierd%C3%B3wny#v=snippet&q=Dowgierd%C3%B3wny&f=false С. 200].</ref>; ''z imienia wieczystego Dougirdowczyzny''<ref>Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 219.</ref>, ''Z dzierżawy nazwanej Dziagierdow''<ref>Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 249.</ref> (1690 год); ''Ian Daugierd… Alexander Daugierd'' (1697 год)<ref>Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PjRNAAAAcAAJ&q=Daugierd#v=snippet&q=Daugierd&f=false S. 424].</ref>; ''Frater Felicianus Daugierd'' (каля 1700—1702 гадоў)<ref>Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 90.</ref>; ''Kazimierzowi i Ewie Dowgierdównie Pruszyńskim'' (22 сакавіка 1704 году)<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 4. — Киев, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cH3UAAAAMAAJ&q=Dowgierd%C3%B3wnie#v=snippet&q=Dowgierd%C3%B3wnie&f=false С. 233].</ref>; ''Alexandra y Ioanny Dziakiewiczowny Dawgierdow… Alexandra Dawgierda'' (11 ліпеня 1707 году)<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. С. 288.</ref>; ''Laurentius Dowgiert'' (17 ліпеня 1707 году)<ref>Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 466.</ref>; ''для п. Долъгерта'' (1710 год)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 18. — Витебск, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=_pNOAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%BF%D1%8A%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BF%D1%8A%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0&f=false С. 94].</ref>; ''Josephus Dougiert'' (1713 год)<ref>Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 5.</ref>; ''Ignacy Dowgird'' (1755 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Dowgird&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marianna Dougert'' (1758 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Dougert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Katarzyna Daugierd'' (1763 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Daugierd&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Ian Dawgiert Sędzia Kapturowy Lidzki'' (1764 год)<ref>Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 7. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-D9NAAAAcAAJ&q=Dawgiert#v=snippet&q=Dawgiert&f=false S. 61].</ref>; ''Michał Dowgierd'' (4 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 99.</ref>; ''Anna Dowgiert'' (1770 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dowgiert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''panóm Dowgierdóm… pan Andrzey Dowgierd'' (20 жніўня 1771 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WGYjAQAAMAAJ&q=Dowgierd%C3%B3m#v=snippet&q=Dowgierd%C3%B3m&f=false С. 194].</ref>; ''Jana Dougierda'' (1775 год)<ref>[https://narodowa.pl/exhibits/taryfy-podymnego-i-czopowego-powiatu-lidzkiego-z-1775-roku/ Taryfy Podymnego i Czopowego Powiatu Lidzkiego 1775 rok] / Opracował Łukasz Majtka. — Na podstawie dokumentów z Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Mińsku (sygnatura 1767-1-228). — Narodowa.pl</ref>; ''Wincenty Dowgiert'' (9 лютага 1791 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 485—486.</ref>; ''Franciscus Dowgird'' (15 траўня 1796 году)<ref>[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1795-1798.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1795—1798 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref>; ''Antoni Dowgierd'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Dowgierd&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wasiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Krzysztof Daugird'' (1803 год)<ref name="Daugi">[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=14306&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=350&searchtable=&rpp2=50 Daugi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Jakub Dawgird'' (1808 год)<ref name="Daugi"/>; ''Mateusz Dougird'' (1817 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Dougird&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Petronela Dogird'' (1824 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Dogird&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Wiktoria Dowgirt'' (1835 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dowgirt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Żodziszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Dawgiert'' (1885—1889 гады)<ref>[https://genealogia.lt/pdfs/sorokpolska.pdf Parafia sorokpolska. Wykaz miejscowości i rodzin zamieszkałych w 1885—1889 r.], Genealogia Wileńszczyzny</ref>; ''Dowgierd'' (1912 год)<ref>[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_swiecianska_1912r.pdf Parafia święciańska w 1912 r.], Genealogia Wileńszczyzny</ref>; ''Celina Dowgerdowa'' (1929 год)<ref>[https://genealogia.okiem.pl/artykul/21021/cmentarz-bernardynski-wilno-litwa-spis Cmentarz Bernardyński Wilno. Litwa — Spis], Fundacja Odtworzeniowa Dziedzictwa Narodowego</ref>. == Носьбіты == * [[Даўгерд|Даўгерд (Даўгерут)]] ({{†}} 1213) — літоўскі князь * [[Ян Даўгерд]] ({{†}} каля 1443) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Ваяводы віленскія|ваявода віленскі]]; меў сына [[Андрэй Даўгердавіч|Андрэя]] * [[Даўгерд (староста ашмянскі)|Даўгерд]] ({{†}} па 1444) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста [[Ашмяны|ашмянскі]]; меў сыноў [[Ганус Даўгердавіч|Гануса]] і Фёдара (Хведзьку) * Міхайла Даўгердавіч ({{†}} па 1432) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які засьведчыў акт [[Хрыстмэмэльская ўмова|Другой Хрыстмэмэльскай умовы]] * Даўгірд Бялевіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ў [[Жамойць|Жамойці]] ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]] * Даўгірд [[Эйвільд|Эйвілдавіч]] — літоўскі баярын, які атрымаў ад вялікага князя Казімера зямлю каля [[Ліда|Ліды]] * Даўгерд Радзевіч — адзін з вотчыньнікаў [[Ваверка|Ваверкі]] (разам з братам Алехнам), які упамінаецца паміж 1463 і 1467 гадамі * Даўгерд — літоўскі баярын, бацька Судзімонта і Дарохны, які ўпамінаецца ў 1525 годзе * Прадслаў Даўгердавіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 84.</ref> * Багдан Даўгердавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1530 годзе * [[Шадзібор]] Доўгірд — [[Пасол соймавы|пасол]] на [[Люблінскі сойм]] (1569 год) ад [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] * Барбара Янаўна Даўгердовіч — [[Расены|расенская]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1598 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 306.</ref> * Бэнэдыкт Доўгерд — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік [[пінск]]і ў 1641—1650 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 242.</ref> * Аляксандар Дольгерт (Alexander Dolgiert) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, войскі [[жытомір]]скі; [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад [[Валынскае ваяводзтва|Валынскага ваяводзтва]]<ref name="Borkowski-1910-43">Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Pq0EAAAAIAAJ&q=Do%C5%82giert#v=snippet&q=Do%C5%82giert&f=false S. 43].</ref> * Уладзіслаў Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1682 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 146.</ref> * Уладзіслаў Даджбог Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стольнік смаленскі ў 1682 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 185.</ref> * Адам Долгерт (Adam Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]] ад [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага<ref name="Borkowski-1910-43"/> * Юзэф Долгерт (Józef Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага ад Берасьцейскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага<ref name="Borkowski-1910-43"/> * Дамінік Долгерт (Dominik Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага ад [[Раўскае ваяводзтва|Раўскага ваяводзтва]]<ref name="Borkowski-1910-43"/> * Аўгустын Антоні Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік смаленскі ў 1730—1742 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 71.</ref> * Пётар Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі смаленскі ў 1737 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 153.</ref> * Ян Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1737 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 324.</ref> * [[Анёл Доўгерд|Анёл Доўгерд (Доўгірд)]] (1776—1835) — філёзаф і пэдагог, сын [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|амсьціслаўскага]] шляхціча Андрэй Доўгерда * Браніслаў Доўгерд — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ліда|Ліды]] на 1907 год<ref>Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 15.</ref> * Антон Доўгерт — каталік з ваколіцаў [[Саколка (горад)|Саколкі]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №213 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004921883?page=201 С. 3401].</ref> * Лявон Даўгерт — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Дрыса|Дрысы]]<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital542716/ Давгерт Леон Александрович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * [[Ганна Доўгерд]] (Доўгерт; 1901—1921) — беларуска, найлепшая выведніца беларускай партызанкі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]] * Іван Долгарт (Далгарт; 1903—?) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Нароўля|Нароўлі]]<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie7008211/ Долгарт Иван Васильевич]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Сямён Долгерт (Далгерт; 1919—?) — удзельнік Другой сусьветнай вайны з ваколіцаў Нароўлі<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero92826174/ Долгерт Семен Павлович]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Іван Долгерт (Далгерт; 1922—?) — беларус з ваколіцаў Нароўлі<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie20742334/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26date_birth_from%3D%26static_hash%3D4dfe8211e4ddf9d4c2c99c523698034bb3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D40834%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D1%26grouppersons%3D1%26last_name%3D%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%26place_birth%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%A1%D0%A0%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F%26place_birth_parent_names%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F& Долгерт Иван Яковлевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> У канцы XVIII ст. на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] адзначаўся шляхецкі род Доўгертаў<ref>Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 29.</ref>. Доўгерды (Dowgierd) і Доўгірды (Dowgird) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 260.</ref>. [[Доўгерды]] гербу Лебедзь зьменены — літоўскі шляхецкі род. Доўгірд (Dowgird) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Вёскі з назвай [[Даўгердзішкі]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] і [[Лідзкі павет|Лідчыне]]. == Глядзіце таксама == * [[Даўга]] * [[Герда|Герд]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай даўг}} {{Імёны з асновай ґард}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] ckrkbgijyqt99o9ydjejq30jbjvtafh Кімунт 0 264060 2694682 2503463 2026-10-03T20:46:54Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Імя */ 2694682 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Кімунт | Лацінка = Kimant | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = па 1401 | Месца сьмерці = | Род = | Бацька = | Маці = | Жонка = | Дзеці = [[Даўкша Кімантавіч|Даўкша]] | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Кімунт'''<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] [https://pawet.net/library/history/bel_history/_books/nasievich/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%B2.%D0%B0._%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D1%96%D1%87%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D1%96%D1%86%D1%8B_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%96%D1%85_%D0%BA%D0%BD%D1%8F%D0%B6%D0%B0%D1%86%D0%BA%D1%96%D1%85_%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%BA%D1%96%D1%85_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%85_%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%9E_12-18_%D1%81%D1%82..html Генеалагічныя табліцы старадаўніх княжацкіх і магнацкіх беларускіх родаў 12—18 ст.] — {{Менск (Мн.)}}: БелЭН, 1993.</ref> (? — па 1401) — [[ліцьвіны|літоўскі баярын]]. У крыжацкім помніку «Паведамленьні аб літоўскіх дарогах» упамінаюцца Kymundsdorf і Kymont Rasanenhoff каля [[Горадня|Горадні]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Кімант}} Гінмунд, Генемунд, Гімунд, Кемунт або Кімунд, пазьней Гемонд, Гімонд або Кінмант (Ginmund<ref name="Morlet-1985-553">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 553.</ref>, *Genemundus<ref name="Piel-Kremer-1976-149">Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&q=%22Gene+-+mundus%22&dq=%22Gene+-+mundus%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiJ7pHy4dqCAxWEPOwKHQzhAQQQ6AF6BAgHEAI S. 149].</ref>, Genomundus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 552.</ref>, Gimmund, Kemmunt, Kymund{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Kymundesale}}<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 96.</ref>, Gemondus<ref>Andrade Cernadas J. M. O tombo de Celanova: estudio introductorio, edición e índices (ss. IX—XII). — Santiago de Compostela, 1995. [https://books.google.by/books?id=mF5pAAAAMAAJ&q=%22Gemondus%22&dq=%22Gemondus%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjMqtqG36SKAxVZo_0HHe-NATAQ6AF6BAgJEAI P. 37, 402, 430].</ref><ref>[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>, Gimond<ref>[https://amis-histoire-vallon.org/wp-content/uploads/Patronymes-et-prenoms1.pdf Patronymes et prénoms], Les Amis de l’Histoire de la Région de Vallon</ref><ref>Jean Tosti, [https://www.geneanet.org/nom-de-famille/GIMOND Origine et popularité du nom GIMOND], Geneanet</ref>, Kinmonth<ref>Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HlUQAAAAYAAJ&q=Kinmonth#v=snippet&q=Kinmonth&f=false P. 56].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gimmund+Kemmunt#v=snippet&q=Gimmund%20Kemmunt&f=false S. 642].</ref><ref name="Piel-Kremer-1976-149"/><ref name="Morlet-1985-553"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гендрута]], [[Гінет]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Genet, Mennigen) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>), а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Кімонт азначае «пачатак гарлівасьці»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Адпаведнасьць імя Кімонт германскаму імю Kemmunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Kynmud'' (1396 год)<ref>Codex Diplomaticus Prussicus. Bd. 3. — Königsberg, 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FldHAAAAYAAJ&q=%40Kynmud#v=snippet&q=%40Kynmud&f=false S. 107].</ref>; ''Kymundt''<ref>Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&q=Kymundt&dq=Kymundt&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj7jJ2ezrb9AhVSPuwKHYAxBic4ChDoAXoECAgQAg S. 12].</ref>, ''Kymunt''<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=5D0PAAAAYAAJ&q=Kymunt#v=snippet&q=Kymunt&f=false S. 227].</ref> ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]); ''Kymunt cum filio Dawxha'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.</ref>. == Біяграфія == Зь літоўскага баярскага роду. Брак зьвестак пра бацьку. Упершыню ўпамінаецца ў 1388 годзе ў прывілеі [[Вітаўт]]а [[Жыды ў Беларусі|жыдам]]. У 1396 годзе на даручэньне Вітаўта ачоліў дэлегацыю на перамовы пра граніцы з [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскім ордэнам]]. Засьведчыў акт [[Віленска-Радамская унія|Віленска-Радамскай уніі]] (1401 год). Меў сына [[Даўкша Кімантавіч|Даўкшу]]<ref>{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 258.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}} [[Катэгорыя:Баяры літоўскія]] [[Катэгорыя:Пацы]] 33eqb0alpoien59rncxi5ondk7pxcg0 2694684 2694682 2026-10-03T20:47:35Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694684 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Кімунт | Лацінка = Kimant | Поўнае імя = | Арыгінальнае імя = | Жанчына = | Партрэт = | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = | Шырыня гербу = | Подпіс гербу = | Пасады = | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Нарадзіўся = | Месца нараджэньня = | Памёр = па 1401 | Месца сьмерці = | Род = | Бацька = | Маці = | Жонка = | Дзеці = [[Даўкша Кімантавіч|Даўкша]] | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} '''Кімунт'''<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] [https://pawet.net/library/history/bel_history/_books/nasievich/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%B2.%D0%B0._%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D1%96%D1%87%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D1%96%D1%86%D1%8B_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%96%D1%85_%D0%BA%D0%BD%D1%8F%D0%B6%D0%B0%D1%86%D0%BA%D1%96%D1%85_%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%BA%D1%96%D1%85_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%85_%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%9E_12-18_%D1%81%D1%82..html Генеалагічныя табліцы старадаўніх княжацкіх і магнацкіх беларускіх родаў 12—18 ст.] — {{Менск (Мн.)}}: БелЭН, 1993.</ref> (? — па 1401) — [[ліцьвіны|літоўскі баярын]]. У крыжацкім помніку «Паведамленьні аб літоўскіх дарогах» упамінаюцца Kymundsdorf і Kymont Rasanenhoff каля [[Горадня|Горадні]]. == Імя == {{Асноўны артыкул|Кімант}} Гінмунд, Генемунд, Гімунд, Кемунт або Кімунд, пазьней Гемонд, Гімонд або Кінмант (Ginmund<ref name="Morlet-1985-553">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 553.</ref>, *Genemundus<ref name="Piel-Kremer-1976-149">Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&q=%22Gene+-+mundus%22&dq=%22Gene+-+mundus%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiJ7pHy4dqCAxWEPOwKHQzhAQQQ6AF6BAgHEAI S. 149].</ref>, Genomundus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 552.</ref>, Gimmund, Kemmunt, Kymund{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Kymundesale}}<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 96.</ref>, Gemondus<ref>Andrade Cernadas J. M. O tombo de Celanova: estudio introductorio, edición e índices (ss. IX—XII). — Santiago de Compostela, 1995. [https://books.google.by/books?id=mF5pAAAAMAAJ&q=%22Gemondus%22&dq=%22Gemondus%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjMqtqG36SKAxVZo_0HHe-NATAQ6AF6BAgJEAI P. 37, 402, 430].</ref><ref>[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>, Gimond<ref>[https://amis-histoire-vallon.org/wp-content/uploads/Patronymes-et-prenoms1.pdf Patronymes et prénoms], Les Amis de l’Histoire de la Région de Vallon</ref><ref>Jean Tosti, [https://www.geneanet.org/nom-de-famille/GIMOND Origine et popularité du nom GIMOND], Geneanet</ref>, Kinmonth<ref>Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HlUQAAAAYAAJ&q=Kinmonth#v=snippet&q=Kinmonth&f=false P. 56].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gimmund+Kemmunt#v=snippet&q=Gimmund%20Kemmunt&f=false S. 642].</ref><ref name="Piel-Kremer-1976-149"/><ref name="Morlet-1985-553"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гендрута]], [[Гінет]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Genet, Mennigen) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>), а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Кімонт азначае «пачатак гарлівасьці»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Адпаведнасьць імя Кімонт германскаму імю Kemmunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Kynmud'' (1396 год)<ref>Codex Diplomaticus Prussicus. Bd. 3. — Königsberg, 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FldHAAAAYAAJ&q=%40Kynmud#v=snippet&q=%40Kynmud&f=false S. 107].</ref>; ''Kymundt''<ref>Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&q=Kymundt&dq=Kymundt&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj7jJ2ezrb9AhVSPuwKHYAxBic4ChDoAXoECAgQAg S. 12].</ref>, ''Kymunt''<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=5D0PAAAAYAAJ&q=Kymunt#v=snippet&q=Kymunt&f=false S. 227].</ref> ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]); ''Kymunt cum filio Dawxha'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.</ref>. == Біяграфія == Зь літоўскага баярскага роду. Брак зьвестак пра бацьку. Упершыню ўпамінаецца ў 1388 годзе ў прывілеі [[Вітаўт]]а [[Жыды ў Беларусі|жыдам]]. У 1396 годзе на даручэньне Вітаўта ачоліў дэлегацыю на перамовы пра граніцы з [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскім ордэнам]]. Засьведчыў акт [[Віленска-Радамская унія|Віленска-Радамскай уніі]] (1401 год). Меў сына [[Даўкша Кімантавіч|Даўкшу]]<ref>{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 258.</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}} [[Катэгорыя:Баяры літоўскія]] [[Катэгорыя:Пацы]] entubaf81j4iwl03kx9ba7ur6ho203v Кімант 0 264061 2694681 2691447 2026-10-03T20:46:29Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Паходжаньне */ 2694681 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Кімант |лацінка = Kimant |арыгінал = Kymund |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гін|Ginn]] + [[Мунд|Mund]] |варыянт = Кімунт, Кімунд, Гімант |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Кімант''' (''Кімунд'', ''Кімунт''), '''Гімант''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Гінмунд, Генемунд, Гімунд, Кемунт або Кімунд, пазьней Гемонд, Гімонд або Кінмант (Ginmund<ref name="Morlet-1985-553">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 553.</ref>, *Genemundus<ref name="Piel-Kremer-1976-149">Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&q=%22Gene+-+mundus%22&dq=%22Gene+-+mundus%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiJ7pHy4dqCAxWEPOwKHQzhAQQQ6AF6BAgHEAI S. 149].</ref>, Genomundus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 552.</ref>, Gimmund, Kemmunt, Kymund{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Kymundesale}}<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 96.</ref>, Gemondus<ref>Andrade Cernadas J. M. O tombo de Celanova: estudio introductorio, edición e índices (ss. IX—XII). — Santiago de Compostela, 1995. [https://books.google.by/books?id=mF5pAAAAMAAJ&q=%22Gemondus%22&dq=%22Gemondus%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjMqtqG36SKAxVZo_0HHe-NATAQ6AF6BAgJEAI P. 37, 402, 430].</ref><ref>[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>, Gimond<ref>[https://amis-histoire-vallon.org/wp-content/uploads/Patronymes-et-prenoms1.pdf Patronymes et prénoms], Les Amis de l’Histoire de la Région de Vallon</ref><ref>Jean Tosti, [https://www.geneanet.org/nom-de-famille/GIMOND Origine et popularité du nom GIMOND], Geneanet</ref>, Kinmonth<ref>Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HlUQAAAAYAAJ&q=Kinmonth#v=snippet&q=Kinmonth&f=false P. 56].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gimmund+Kemmunt#v=snippet&q=Gimmund%20Kemmunt&f=false S. 642].</ref><ref name="Piel-Kremer-1976-149"/><ref name="Morlet-1985-553"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гендрута]], [[Гінет]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Genet, Mennigen) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>), а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Кімонт азначае «пачатак гарлівасьці»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Адпаведнасьць імя Кімонт германскаму імю Kemmunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Кімунд (Кімунт): ''Kymund''<ref name="Trautmann-1925-45">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Kymund#v=snippet&q=Kymund&f=false S. 45].</ref> (1396 год)<ref>Codex Diplomaticus Prussicus. Bd. 3. — Königsberg, 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FldHAAAAYAAJ&q=Kynmud#v=snippet&q=Kynmud&f=false S. 107].</ref>, ''Kymunt'' (1407 год)<ref name="Trautmann-1925-45"/>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Kymont Rasanenhoff''<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&dq=dirsuno&q=Kymont#v=snippet&q=Kymont&f=false S. 705].</ref>, ''Stationen auf dem Wege nach Nowogrodek… Kymundsdorf''<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&dq=dirsuno&q=Kymundsdorf#v=snippet&q=Kymundsdorf&f=false S. 706].</ref>, ''Weg von Grodno nach Nowogrodek… Kymontendorf… Kymontendorff''<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&dq=dirsuno&q=Kymontendorf#v=snippet&q=Kymontendorf&f=false S. 707—708].</ref> ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]]); ''Kymundt''<ref>Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&q=Kymundt&dq=Kymundt&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj7jJ2ezrb9AhVSPuwKHYAxBic4ChDoAXoECAgQAg S. 12].</ref>, ''Kymunt''<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859.[https://books.google.by/books?hl=ru&id=5D0PAAAAYAAJ&q=Kymunt#v=snippet&q=Kymunt&f=false S. 227].</ref> ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]); ''Kymunt cum filio Dawxha'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.</ref>; ''Cretkynowa, do der Kymunt ziczczet'' (26 траўня 1409 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} S. 175.</ref>; ''Dewclis Kymontowicz'' (''Dewclxis Kimontowicz''<ref>{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 248.</ref>; [[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])<ref>Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?id=9iFOAAAAcAAJ&pg=PA191&dq=Kymontowicz&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj337PRqv_9AhUP66QKHcTuCSAQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=Kymontowicz&f=false С. 191].</ref>; ''печать Пачь Кимонтевич'' (27 лютага 1434 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 101.</ref>; ''земли пустыхъ у [[Майшагола|Моишакгольскомъ]] повете на имя Кимонътишъку'' (22 чэрвеня 1522 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 171.</ref>; ''земенинъ господарский земли жомоитской панъ Лавринъ Петрашъкевича Кимонтъ'' (7 верасьня 1552 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?id=--UDAAAAYAAJ&pg=PA131&dq=%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi-z42rzLb9AhXFGewKHY2_CyI4ChDoAXoECAcQAg#v=onepage&q=%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&f=false С. 131].</ref>; ''Bartosz Kimont'' (1565 год)<ref>Słownik historycznych nazw osobowych Białostocczyzny (XV—XVII w.). T. 1: A—O. — Białystok, 1997. S. 153.</ref>; ''ur. Daniel, Matiasz, Sebestian [s] i Piotr Zbutkiewiczowie Kimontowie… ur. Kimontów… ur. Zbutkiewiczów Kimontów'' (люты 1659 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 179.</ref>; ''Gimont'' (1670 год)<ref>Bystroń J. Nazwiska polskie. — Lwów, 1936. S. 284.</ref>; ''Barbara Ewa Kimontt'' (1751 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=11173&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=400&searchtable=&rpp2=50 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Antonius Kimont'' (1759—1760 гады)<ref>Ališauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (XIV—XVIII a.). — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 388.</ref>. == Носьбіты == * [[Кімунт]] ({{†}} па 1401) — [[ліцьвіны|літоўскі баярын]], меў сына [[Даўкша Кімантавіч|Даўкшу]] * [[Пац|Пач]] Кімантавіч ({{†}} па 1434) — літоўскі баярын, які прывесіў да акту [[Гарадзенская унія|Гарадзенскай уніі]] (1434 год) пячаць з рускім надпісам «ПЕЧАТЬ ПАЧЬ КИМОНШЕВИЧ»<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 101.</ref> * Януш і Юры Кімантавічы — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%22%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%AF%D0%BD%D1%83%D1%88%22&dq=%22%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%AF%D0%BD%D1%83%D1%88%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjC3bTEqdWCAxW81wIHHQkkB2UQ6AF6BAgHEAI P. 25, 30, 32, 193, 199, 202].</ref> * Лаўрыш Пятрашкавіч Кімант — зямянін гаспадарскі [[Жамойцкае староства|Жамойцкай зямлі]], які ўпамінаецца ў 1552 годзе * [[Марыя Ячыноўская|Марыя зь Ячыноўскіх Кімонтава]] (каля 1858 — 1922) — беларуская кампазытарка і грамадзкая дзяячка, пэдагог<ref>[[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] Школьная адукацыя ў Беларусі падчас нямецкай акупацыі 1915—1918 гг. Навуковае выданне. — Беласток, 2010. — С. 121, 123.</ref> Гіманты (Gimont) і Кіманты (Kimant) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Вільня|Вільні]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 498, 569.</ref>. Кіманты (Kimont) — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 309.</ref>. Кіманты (Kimont) гербаў [[Бавал]], [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]], [[Шаліга]] і ўласнага — літоўскія шляхецкія роды<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 315.</ref>. Кімунты (Kimunt) гербу [[Рох]] — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 281.</ref>. Кімант (Kimont) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе вёска [[Кіманты]]. == Глядзіце таксама == * [[Гін]]а * [[Мунда|Мунд]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай гін}} {{Імёны з асновай мунд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] crfov6259ryi9eiidwe7ibh4qe8g47m Шаблён:НХЛ/Табліца 10 264120 2694730 2694490 2026-10-04T07:02:44Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2694730 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |- | style="background:#ccffcc;"| &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Каманда выходзіць у плэй-оф праз дывізіён |- | style="background:#ffffbf;"| &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Каманда выходзіць у плэй-оф праз канфэрэнцыю |} === Заходняя канфэрэнцыя === ==== Ціхаакіянскі дывізіён ==== <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВП АТ |крыніца=[https://www.nhl.com/standings/ NHL.com] |winpoints=2 <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=EDM |каманда2=SJS |каманда3=VAN |каманда4=ANA |каманда5=SEA |каманда6=VGK |каманда7=LAK |каманда8=CGY <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q |вынік2=Q |вынік3=Q |вынік4=S |вынік5=S |вынік6= |вынік7= |вынік8= <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=3 кастрычніка 2026 |перамогі_EDM=2 |АТперамогі_EDM=0 |АТпаразы_EDM=1 |паразы_EDM=0 |мз_EDM=17 |мп_EDM=14 |перамогі_SJS=0 |АТперамогі_SJS=2 |АТпаразы_SJS=0 |паразы_SJS=0 |мз_SJS=9 |мп_SJS=7 |перамогі_VAN=1 |АТперамогі_VAN=1 |АТпаразы_VAN=0 |паразы_VAN=1 |мз_VAN=17 |мп_VAN=15 |перамогі_ANA=1 |АТперамогі_ANA=0 |АТпаразы_ANA=0 |паразы_ANA=0 |мз_ANA=4 |мп_ANA=3 |перамогі_SEA=1 |АТперамогі_SEA=0 |АТпаразы_SEA=0 |паразы_SEA=1 |мз_SEA=7 |мп_SEA=4 |перамогі_VGK=1 |АТперамогі_VGK=0 |АТпаразы_VGK=0 |паразы_VGK=1 |мз_VGK=8 |мп_VGK=6 |перамогі_LAK=0 |АТперамогі_LAK=0 |АТпаразы_LAK=1 |паразы_LAK=1 |мз_LAK=8 |мп_LAK=13 |перамогі_CGY=0 |АТперамогі_CGY=0 |АТпаразы_CGY=0 |паразы_CGY=2 |мз_CGY=2 |мп_CGY=10 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_EDM=[[Эдмантан Ойлерз]] |назва_SJS=[[Сан-Хасэ Шаркс]] |назва_VAN=[[Ванкувэр Кэнакс]] |назва_ANA=[[Анагайм Дакс]] |назва_SEA=[[Сіетл Кракен]] |назва_VGK=[[Вэгас Голдэн Найтс]] |назва_LAK=[[Лос-Анджэлес Кінгс]] |назва_CGY=[[Калгары Флэймз]] <!--Налады і правілы табліцы--> |for_against_style=pucks |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Меншая колькасьць гульняў; 2) Колькасьць перамогаў у асноўны час; 3) Колькасьць перамогаў у асноўны час і ў авэртайме, за выняткам перамогаў у сэрыі булітаў; 4) Агульная колькасьць перамогаў; 5) Колькасьць пунктаў, набраных у асабістых сустрэчах; 6) Розьніца закінутых і прапушчаных шайбаў; 7) Колькасьць закінутых шайбаў. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q=green1|тэкст_Q= |колер_S=yellow1|тэкст_S= }}</onlyinclude> ==== Цэнтральны дывізіён ==== <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВП АТ |крыніца=[https://www.nhl.com/standings/ NHL.com] |winpoints=2 <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=COL |каманда2=UTA |каманда3=MIN |каманда4=STL |каманда5=NSH |каманда6=WPG |каманда7=DAL |каманда8=CHI <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q |вынік2=Q |вынік3=Q |вынік4= |вынік5= |вынік6= |вынік7= |вынік8= <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=3 кастрычніка 2026 |перамогі_COL=2 |АТперамогі_COL=0 |АТпаразы_COL=0 |паразы_COL=0 |мз_COL=14 |мп_COL=5 |перамогі_UTA=2 |АТперамогі_UTA=0 |АТпаразы_UTA=0 |паразы_UTA=0 |мз_UTA=10 |мп_UTA=1 |перамогі_MIN=2 |АТперамогі_MIN=0 |АТпаразы_MIN=0 |паразы_MIN=0 |мз_MIN=7 |мп_MIN=2 |перамогі_STL=1 |АТперамогі_STL=0 |АТпаразы_STL=0 |паразы_STL=1 |мз_STL=5 |мп_STL=6 |перамогі_NSH=1 |АТперамогі_NSH=0 |АТпаразы_NSH=0 |паразы_NSH=1 |мз_NSH=3 |мп_NSH=4 |перамогі_WPG=0 |АТперамогі_WPG=0 |АТпаразы_WPG=1 |паразы_WPG=0 |мз_WPG=3 |мп_WPG=4 |перамогі_DAL=0 |АТперамогі_DAL=0 |АТпаразы_DAL=0 |паразы_DAL=2 |мз_DAL=1 |мп_DAL=6 |перамогі_CHI=0 |АТперамогі_CHI=0 |АТпаразы_CHI=0 |паразы_CHI=3 |мз_CHI=5 |мп_CHI=15 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_COL=[[Каларада Эвэланш]] |назва_UTA=[[Юта Мамат]] |назва_MIN=[[Мінэсота Ўайлд]] |назва_STL=[[Сэнт-Луіс Блюз]] |назва_NSH=[[Нэшвіл Прэдатарз]] |назва_WPG=[[Вініпэг Джэтс]] |назва_DAL=[[Далас Старз]] |назва_CHI=[[Чыкага Блэкгокс]] <!--Налады і правілы табліцы--> |for_against_style=pucks |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Меншая колькасьць гульняў; 2) Колькасьць перамогаў у асноўны час; 3) Колькасьць перамогаў у асноўны час і ў авэртайме, за выняткам перамогаў у сэрыі булітаў; 4) Агульная колькасьць перамогаў; 5) Колькасьць пунктаў, набраных у асабістых сустрэчах; 6) Розьніца закінутых і прапушчаных шайбаў; 7) Колькасьць закінутых шайбаў. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q=green1|тэкст_Q= |колер_S=yellow1|тэкст_S= }}</onlyinclude> === Усходняя канфэрэнцыя === ==== Атлянтычны дывізіён ==== <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВП АТ |крыніца=[https://www.nhl.com/standings/ NHL.com] |winpoints=2 <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=BOS |каманда2=MTL |каманда3=FLA |каманда4=OTT |каманда5=BUF |каманда6=TBL |каманда7=TOR |каманда8=DET <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q |вынік2=Q |вынік3=Q |вынік4=S |вынік5= |вынік6= |вынік7= |вынік8= <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=3 кастрычніка 2026 |перамогі_BOS=1 |АТперамогі_BOS=1 |АТпаразы_BOS=0 |паразы_BOS=1 |мз_BOS=8 |мп_BOS=7 |перамогі_MTL=1 |АТперамогі_MTL=0 |АТпаразы_MTL=1 |паразы_MTL=0 |мз_MTL=8 |мп_MTL=8 |перамогі_FLA=0 |АТперамогі_FLA=1 |АТпаразы_FLA=1 |паразы_FLA=0 |мз_FLA=4 |мп_FLA=4 |перамогі_OTT=1 |АТперамогі_OTT=0 |АТпаразы_OTT=0 |паразы_OTT=0 |мз_OTT=3 |мп_OTT=2 |перамогі_BUF=1 |АТперамогі_BUF=0 |АТпаразы_BUF=0 |паразы_BUF=1 |мз_BUF=7 |мп_BUF=9 |перамогі_TBL=1 |АТперамогі_TBL=0 |АТпаразы_TBL=0 |паразы_TBL=1 |мз_TBL=4 |мп_TBL=6 |перамогі_TOR=1 |АТперамогі_TOR=0 |АТпаразы_TOR=0 |паразы_TOR=2 |мз_TOR=6 |мп_TOR=7 |перамогі_DET=0 |АТперамогі_DET=0 |АТпаразы_DET=0 |паразы_DET=1 |мз_DET=0 |мп_DET=2 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_BOS=[[Бостан Бруінз]] |назва_MTL=[[Манрэаль Канадыенз]] |назва_FLA=[[Флорыда Пантэрз]] |назва_OTT=[[Атава Сэнатарз]] |назва_BUF=[[Бафала Сэйбрз]] |назва_TBL=[[Тампа Бэй Лайтнінг]] |назва_TOR=[[Таронта Мэйпл Ліфс]] |назва_DET=[[Дэтройт Рэд Ўінгс]] <!--Налады і правілы табліцы--> |for_against_style=pucks |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Меншая колькасьць гульняў; 2) Колькасьць перамогаў у асноўны час; 3) Колькасьць перамогаў у асноўны час і ў авэртайме, за выняткам перамогаў у сэрыі булітаў; 4) Агульная колькасьць перамогаў; 5) Колькасьць пунктаў, набраных у асабістых сустрэчах; 6) Розьніца закінутых і прапушчаных шайбаў; 7) Колькасьць закінутых шайбаў. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q=green1|тэкст_Q= |колер_S=yellow1|тэкст_S= }}</onlyinclude> ==== Сталічны дывізіён ==== <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВП АТ |крыніца=[https://www.nhl.com/standings/ NHL.com] |winpoints=2 <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=PIT |каманда2=NYR |каманда3=CAR |каманда4=NYI |каманда5=WSH |каманда6=CBJ |каманда7=NJD |каманда8=PHI <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q |вынік2=Q |вынік3=Q |вынік4=S |вынік5= |вынік6= |вынік7= |вынік8= <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=3 кастрычніка 2026 |перамогі_PIT=1 |АТперамогі_PIT=1 |АТпаразы_PIT=0 |паразы_PIT=0 |мз_PIT=13 |мп_PIT=5 |перамогі_NYR=2 |АТперамогі_NYR=0 |АТпаразы_NYR=0 |паразы_NYR=1 |мз_NYR=7 |мп_NYR=4 |перамогі_CAR=0 |АТперамогі_CAR=1 |АТпаразы_CAR=1 |паразы_CAR=1 |мз_CAR=5 |мп_CAR=8 |перамогі_NYI=1 |АТперамогі_NYI=0 |АТпаразы_NYI=0 |паразы_NYI=1 |мз_NYI=7 |мп_NYI=2 |перамогі_WSH=1 |АТперамогі_WSH=0 |АТпаразы_WSH=0 |паразы_WSH=1 |мз_WSH=6 |мп_WSH=5 |перамогі_CBJ=1 |АТперамогі_CBJ=0 |АТпаразы_CBJ=0 |паразы_CBJ=1 |мз_CBJ=7 |мп_CBJ=7 |перамогі_NJD=0 |АТперамогі_NJD=1 |АТпаразы_NJD=0 |паразы_NJD=1 |мз_NJD=3 |мп_NJD=8 |перамогі_PHI=0 |АТперамогі_PHI=0 |АТпаразы_PHI=2 |паразы_PHI=1 |мз_PHI=4 |мп_PHI=13 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_PIT=[[Пітсбург Пінгвінз]] |назва_NYR=[[Нью-Ёрк Рэйнджарз]] |назва_CAR=[[Караліна Гарыкейнз]] |назва_NYI=[[Нью-Ёрк Айлэндэрз]] |назва_WSH=[[Вашынгтон Кэпіталз]] |назва_CBJ=[[Каламбус Блю Джэкетс]] |назва_NJD=[[Нью-Джэрзі Дэвілз]] |назва_PHI=[[Філадэлфія Флаерз]] <!--Налады і правілы табліцы--> |for_against_style=pucks |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Меншая колькасьць гульняў; 2) Колькасьць перамогаў у асноўны час; 3) Колькасьць перамогаў у асноўны час і ў авэртайме, за выняткам перамогаў у сэрыі булітаў; 4) Агульная колькасьць перамогаў; 5) Колькасьць пунктаў, набраных у асабістых сустрэчах; 6) Розьніца закінутых і прапушчаных шайбаў; 7) Колькасьць закінутых шайбаў. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q=green1|тэкст_Q= |колер_S=yellow1|тэкст_S= }}</onlyinclude> ryp4kv3tnu3pkzcc3wujz6rgztj52uv Кібарт 0 264689 2694631 2693426 2026-10-03T19:26:09Z ~2026-53302-49 100476 /* Носьбіты */ 2694631 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Кібарт |лацінка = Kibart |арыгінал = Kibart |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гіба|Gibo]] + [[Бэрт|Bert]] <br> Gibo + [[Гардзь|Hart]] |варыянт = Кібэрт, Гібарт, Гібэрт, Кіберт |вытворныя = [[Геверт]] |зьвязаныя = }} '''Кібарт''' (''Кібэрт''<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 366.</ref>, ''Кіберт''), '''Гібарт''' (''Гібэрт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Кібарт, Кібэрт або Гібэрт (Kibart<ref name="Gottschald-1982-202">Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&pg=PA202&dq=ki+bert+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjIr4KglteJAxUB1AIHHQjcCcMQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=ki%20bert%20namenkunde&f=false S. 202].</ref>, Kibert<ref name="Gottschald-1982-202"/>, Kibbert<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Kibart+Kibbert#v=snippet&q=Kibart%20Kibbert&f=false S. 30].</ref>, Gibert) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gibert#v=snippet&q=Gibert&f=false S. 279, 632].</ref><ref name="Gottschald-1982-202"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гіба|-гіб- (-кіб-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Кібейка|Гібік]], [[Кібель|Гібель]], [[Кібар]]; германскія імёны Gibico, Giebel, Kiber) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] giba 'дарунак'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 131.</ref>, а аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Любарт (імя)|Любарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Siebart, Lubert, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.</ref>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Кібарт складаецца з асноваў -гіб- (-кіб-) і [[Рад|-рад- (-рат-)]] (імёны ліцьвінаў [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]], [[Ратаўт|Раталт]], [[Конрад]]; германскія імёны Ratwilius, Rattolt, Konrad), якая паходзіць ад германскага rad- 'рада'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Кібарт азначае «падарунак рады»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gibert<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 64.</ref>. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Kibert<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KIBERT&ofb=memelland&modus=&lang=de KIBERT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Kyburt von Jaswayn'' (1405 год){{Заўвага|GStA PK, H-R, nr. 3, p. 381.}}<ref>Petrauskas R. [https://web.archive.org/web/20110719163159/http://www.varniai-museum.lt/index.php?mid=37&art=341 Žemaitijos bajorai 1390—1413 m.], [Žemaičių vyskupystės muziejus.</ref>; ''Кибортъ Минимонтовичъ'' (''Киборт Минимонтович''<ref name="Piatrauskas-2014-271">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}}</ref>, 1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.</ref>; ''Simone Kyborthouicz'' (1506 год)<ref>Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=11JfAAAAcAAJ&q=Simone+Kyborthouicz+#v=snippet&q=Simone%20Kyborthouicz&f=false С. 21].</ref>; ''Simoni Kyborthovycz'' (10 траўня 1506 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 717.</ref>; ''domino Simone Kiborthowicz'' (12 траўня 1506 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 718.</ref>; ''Троцкии панъ Шимко Кибортовичъ'' (30 сьнежня 1506 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=ru&id=egA5AQAAMAAJ&q=%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE+%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE%20%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 525].</ref>; ''Киборт'' (да 10 чэрвеня і 18 ліпеня 1514 году)<ref>Памятники истории Восточной Европы: Источники XV—XVII вв. Т. 6. Радзивилловские акты из собрания Российской национальной библиотеки: Первая половина XVI в. — Москва — Варшава, 2002. С. 26, 31.</ref>; ''testamenti domini Simonis Kyborthowicz… filii sui domini Nicolai Kyborthowicz'' (28 траўня 1522 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 74.</ref>; ''Nicolai Kyburthowicz'' (6 траўня 1527 году)<ref>Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 121.</ref>; ''Mikołaj Kibertowicz'' (20 верасьня 1527 году)<ref>[https://cdiak.archives.gov.ua/baza_rech_pol/Data/PL_AGAD_354.xml PL AGAD f. 354 Dział I nr 7541]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Archiwum Warszawskie Radziwiłłów</ref>; ''Янъ Кгибортовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 166.</ref>; ''Ян Кибортович'' (1537 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 73.</ref>; ''[[Ганус (імя)|Hanvs]] Kibortowicz'' (12 кастрычніка 1561 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 659.</ref>; ''Юръи Юшковичъ Кибартовичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 719].</ref>; ''пана Валентына Яновича Киборта'' (10 кастрычніка 1596 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 400.</ref>; ''Kazimierz Kibort'' (1692 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Kibort&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''[[Жыгімонт|Zygmunt]] Kibert Zedersok Podstoli Lidzki'' (27 чэрвеня 1697 году)<ref>Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PjRNAAAAcAAJ&q=Kibert#v=snippet&q=Kibert&f=false S. 438].</ref>; ''Franciszek i Jadwiga Bołdowscy'' (''Gibertowna'') (1721 год)<ref>Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 216.</ref>; ''Kazimierz Kibart'' (1738 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Kibart&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Muśniki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''pater Vicentius Kibort'' (1746 год)<ref>Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 135.</ref>; ''Weronika Kibortt'' (1753 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=B&exac=1&search_lastname=Kibortt&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=B&rpp1=&ordertable= Szyłele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Michał Adam Gibert'' (1755 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gibert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Krupczyce], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Magdalena Kibertowicz'' (1780 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Kibertowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Muśniki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marcjanna Gibbort'' (1787 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Gibbort&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kobryń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Kazimierz Gibortt'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Gibortt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wilno św. Kazimierza], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Krystian Gibert'' (1808 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=10pl&rid=S&search_lastname=Gibert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=&ordertable= Suchowola], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Piotr Gibert'' (1813 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Gibert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Kobryń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Julia Kibertowna'' (1814 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Kibertowna&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Ludwik, Bronisława Kibort'' (1916 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=25po&rid=S&search_lastname=Kibort&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=&ordertable= Rosja-Smoleńsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * [[Кібарт Мінімонтавіч]] — [[ліцьвіны|літоўскі баярын]], меў сына Міхайлу * Сымон Кібартавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1506 годзе * Міхайла і Мікалай Шымкавічы Кібартавічы — [[Радунь|радунскія]] [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1525 годзе<ref>Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 301.</ref> * Ян Гібартавіч — [[Паюры|паюрскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Балтрамей Янавіч Кібартовіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1593 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 75.</ref> * Міхал Кібарт — жыхар ваколіцаў [[Смаленск]]у на 1906 год<ref>Особое приложение к № 47 Смоленских Губернских Ведомостей, 1906. С. 1.</ref> * Іван Кіберт — праваслаўны з ваколіцаў [[Таўрогі|Таўрогаў]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №760 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004422334?page=312 С. 12152].</ref> * Язэп (Юзэф) Кібарт — беларускі і польскі этнограф<ref>Забаўская І. І. Асветніцкая дзейнасць польскай грамадскасці ў заходніх губернях у дугой палове ХІХ ст. — 20 гг. ХХ ст. // Палітычныя, сацыальна-эканамічныя і этнакультурныя працэсы на тэрыторыі Беларусі ў XIX — пачатку XX ст.: матэрыялы Рэсп. навук.-тэарэт. канф., г. Мінск, 4 сак. 2011 г. — {{Менск (Мінск)}}, 2011. С. 322—324.</ref>, які дасьледаваў ваколіцы мястэчка [[Крывічы (Мядзельскі раён)|Крывічоў]]<ref>Бандарчык В. Гісторыя беларускай этнаграфіі. — {{Менск (Мн.)}}, 1964. С. 266.</ref> * Мікалай Кібарт (1907—1944) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] з [[Рагачоў|Рагачова]]<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero41216081/ Киборт Николай Балеславович]{{Недаступная спасылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Кібартовічы (Kibartowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 125.</ref>. Кібарты гербаў [[Дэспат (герб)|Дэспат]], Ласятынскі, [[Равіч (герб)|Равіч]], [[Секер]], [[Тапор]] і [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] і Гібарты (Gibort) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Вільня|Вільні]], [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 492, 566.</ref> і [[Лідзкі павет|Лідзкага]] паветаў<ref>Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/01/malewski_czesslaw._rody_szlacheckie_w_powiecie_lidzkim_na_litwie_w_xix_wieku.html Rody szlacheckie w powiecie lidzkim na Litwie w XIX wieku]. — Wilno, 2002.</ref>. Гібэрты (Gibert) і Гібарты (Gibort) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 492.</ref>. Кібарты (Kibort) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Сьвянцянаў<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 103.</ref>. Лапатынскія-Кібарты — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Лабецкія-Кібартовічы (Łabecki-Kibortowicz) гербу [[Юноша]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 225.</ref>. Гебарты (Gebart) гербу [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 272.</ref> з ваколіцаў [[Рыпін]]а<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 5. — Warszawa, 1936. S. 265.</ref>. Кібэрты (Kibert) — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Галіцкі павет|Галіцкага павету]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 300.</ref>. Кібарт (Kibort) і Кібартовіч (Kibortowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Кібэрт (Kiebert) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 986.</ref>. На памежжы былога [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]] і [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] існуе места [[Кібарты]]. == Глядзіце таксама == * [[Гіба]] * [[Бэрт]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай гіб}} {{Імёны з асновай берт}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 5oahv8xelizjn1esosiru3gde9l1bzc 2694632 2694631 2026-10-03T19:27:00Z ~2026-53302-49 100476 /* Носьбіты */ 2694632 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Кібарт |лацінка = Kibart |арыгінал = Kibart |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гіба|Gibo]] + [[Бэрт|Bert]] <br> Gibo + [[Гардзь|Hart]] |варыянт = Кібэрт, Гібарт, Гібэрт, Кіберт |вытворныя = [[Геверт]] |зьвязаныя = }} '''Кібарт''' (''Кібэрт''<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 366.</ref>, ''Кіберт''), '''Гібарт''' (''Гібэрт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Кібарт, Кібэрт або Гібэрт (Kibart<ref name="Gottschald-1982-202">Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&pg=PA202&dq=ki+bert+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjIr4KglteJAxUB1AIHHQjcCcMQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=ki%20bert%20namenkunde&f=false S. 202].</ref>, Kibert<ref name="Gottschald-1982-202"/>, Kibbert<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Kibart+Kibbert#v=snippet&q=Kibart%20Kibbert&f=false S. 30].</ref>, Gibert) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gibert#v=snippet&q=Gibert&f=false S. 279, 632].</ref><ref name="Gottschald-1982-202"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гіба|-гіб- (-кіб-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Кібейка|Гібік]], [[Кібель|Гібель]], [[Кібар]]; германскія імёны Gibico, Giebel, Kiber) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] giba 'дарунак'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 131.</ref>, а аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Любарт (імя)|Любарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Siebart, Lubert, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.</ref>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Кібарт складаецца з асноваў -гіб- (-кіб-) і [[Рад|-рад- (-рат-)]] (імёны ліцьвінаў [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]], [[Ратаўт|Раталт]], [[Конрад]]; германскія імёны Ratwilius, Rattolt, Konrad), якая паходзіць ад германскага rad- 'рада'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Кібарт азначае «падарунак рады»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gibert<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 64.</ref>. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Kibert<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KIBERT&ofb=memelland&modus=&lang=de KIBERT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Kyburt von Jaswayn'' (1405 год){{Заўвага|GStA PK, H-R, nr. 3, p. 381.}}<ref>Petrauskas R. [https://web.archive.org/web/20110719163159/http://www.varniai-museum.lt/index.php?mid=37&art=341 Žemaitijos bajorai 1390—1413 m.], [Žemaičių vyskupystės muziejus.</ref>; ''Кибортъ Минимонтовичъ'' (''Киборт Минимонтович''<ref name="Piatrauskas-2014-271">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}}</ref>, 1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.</ref>; ''Simone Kyborthouicz'' (1506 год)<ref>Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=11JfAAAAcAAJ&q=Simone+Kyborthouicz+#v=snippet&q=Simone%20Kyborthouicz&f=false С. 21].</ref>; ''Simoni Kyborthovycz'' (10 траўня 1506 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 717.</ref>; ''domino Simone Kiborthowicz'' (12 траўня 1506 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 718.</ref>; ''Троцкии панъ Шимко Кибортовичъ'' (30 сьнежня 1506 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=ru&id=egA5AQAAMAAJ&q=%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE+%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE%20%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 525].</ref>; ''Киборт'' (да 10 чэрвеня і 18 ліпеня 1514 году)<ref>Памятники истории Восточной Европы: Источники XV—XVII вв. Т. 6. Радзивилловские акты из собрания Российской национальной библиотеки: Первая половина XVI в. — Москва — Варшава, 2002. С. 26, 31.</ref>; ''testamenti domini Simonis Kyborthowicz… filii sui domini Nicolai Kyborthowicz'' (28 траўня 1522 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 74.</ref>; ''Nicolai Kyburthowicz'' (6 траўня 1527 году)<ref>Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 121.</ref>; ''Mikołaj Kibertowicz'' (20 верасьня 1527 году)<ref>[https://cdiak.archives.gov.ua/baza_rech_pol/Data/PL_AGAD_354.xml PL AGAD f. 354 Dział I nr 7541]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Archiwum Warszawskie Radziwiłłów</ref>; ''Янъ Кгибортовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 166.</ref>; ''Ян Кибортович'' (1537 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 73.</ref>; ''[[Ганус (імя)|Hanvs]] Kibortowicz'' (12 кастрычніка 1561 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 659.</ref>; ''Юръи Юшковичъ Кибартовичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 719].</ref>; ''пана Валентына Яновича Киборта'' (10 кастрычніка 1596 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 400.</ref>; ''Kazimierz Kibort'' (1692 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Kibort&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''[[Жыгімонт|Zygmunt]] Kibert Zedersok Podstoli Lidzki'' (27 чэрвеня 1697 году)<ref>Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PjRNAAAAcAAJ&q=Kibert#v=snippet&q=Kibert&f=false S. 438].</ref>; ''Franciszek i Jadwiga Bołdowscy'' (''Gibertowna'') (1721 год)<ref>Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 216.</ref>; ''Kazimierz Kibart'' (1738 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Kibart&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Muśniki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''pater Vicentius Kibort'' (1746 год)<ref>Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 135.</ref>; ''Weronika Kibortt'' (1753 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=B&exac=1&search_lastname=Kibortt&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=B&rpp1=&ordertable= Szyłele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Michał Adam Gibert'' (1755 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gibert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Krupczyce], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Magdalena Kibertowicz'' (1780 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Kibertowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Muśniki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marcjanna Gibbort'' (1787 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Gibbort&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kobryń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Kazimierz Gibortt'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Gibortt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wilno św. Kazimierza], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Krystian Gibert'' (1808 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=10pl&rid=S&search_lastname=Gibert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=&ordertable= Suchowola], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Piotr Gibert'' (1813 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Gibert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Kobryń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Julia Kibertowna'' (1814 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Kibertowna&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Ludwik, Bronisława Kibort'' (1916 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=25po&rid=S&search_lastname=Kibort&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=&ordertable= Rosja-Smoleńsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * [[Кібарт Мінімонтавіч]] — [[ліцьвіны|літоўскі баярын]], меў сына Міхайлу * Сымон Кібартавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1506 годзе * Міхайла і Мікалай Шымкавічы Кібартавічы — [[Радунь|радунскія]] [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1525 годзе<ref>Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 301.</ref> * Ян Гібартавіч — [[Паюры|паюрскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Балтрамей Янавіч Кібартовіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1593 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 75.</ref> * Міхал Кібарт — жыхар ваколіцаў [[Смаленск]]у на 1906 год<ref>Особое приложение к № 47 Смоленских Губернских Ведомостей, 1906. С. 1.</ref> * Іван Кіберт — праваслаўны з ваколіцаў [[Таўрогі|Таўрогаў]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №760 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004422334?page=312 С. 12152].</ref> * Язэп (Юзэф) Кібарт — беларускі і польскі этнограф<ref>Забаўская І. І. Асветніцкая дзейнасць польскай грамадскасці ў заходніх губернях у дугой палове ХІХ ст. — 20 гг. ХХ ст. // Палітычныя, сацыальна-эканамічныя і этнакультурныя працэсы на тэрыторыі Беларусі ў XIX — пачатку XX ст.: матэрыялы Рэсп. навук.-тэарэт. канф., г. Мінск, 4 сак. 2011 г. — {{Менск (Мінск)}}, 2011. С. 322—324.</ref>, які дасьледаваў ваколіцы мястэчка [[Крывічы (Мядзельскі раён)|Крывічоў]]<ref>Бандарчык В. Гісторыя беларускай этнаграфіі. — {{Менск (Мн.)}}, 1964. С. 266.</ref> * Мікалай Кібарт (1907—1944) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] з [[Рагачоў|Рагачова]]<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero41216081/ Киборт Николай Балеславович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Кібартовічы (Kibartowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 125.</ref>. Кібарты гербаў [[Дэспат (герб)|Дэспат]], Ласятынскі, [[Равіч (герб)|Равіч]], [[Секер]], [[Тапор]] і [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] і Гібарты (Gibort) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Вільня|Вільні]], [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 492, 566.</ref> і [[Лідзкі павет|Лідзкага]] паветаў<ref>Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/01/malewski_czesslaw._rody_szlacheckie_w_powiecie_lidzkim_na_litwie_w_xix_wieku.html Rody szlacheckie w powiecie lidzkim na Litwie w XIX wieku]. — Wilno, 2002.</ref>. Гібэрты (Gibert) і Гібарты (Gibort) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 492.</ref>. Кібарты (Kibort) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Сьвянцянаў<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 103.</ref>. Лапатынскія-Кібарты — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Лабецкія-Кібартовічы (Łabecki-Kibortowicz) гербу [[Юноша]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 225.</ref>. Гебарты (Gebart) гербу [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 272.</ref> з ваколіцаў [[Рыпін]]а<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 5. — Warszawa, 1936. S. 265.</ref>. Кібэрты (Kibert) — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Галіцкі павет|Галіцкага павету]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 300.</ref>. Кібарт (Kibort) і Кібартовіч (Kibortowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Кібэрт (Kiebert) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 986.</ref>. На памежжы былога [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]] і [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] існуе места [[Кібарты]]. == Глядзіце таксама == * [[Гіба]] * [[Бэрт]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай гіб}} {{Імёны з асновай берт}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 30lct5dclrqnb40k1wxmi0tcg7idy6y 2694721 2694632 2026-10-03T23:21:27Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694721 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Кібарт |лацінка = Kibart |арыгінал = Kibart |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гіба|Gibo]] + [[Бэрт|Bert]] <br> Gibo + [[Гардзь|Hart]] |варыянт = Кібэрт, Гібарт, Гібэрт, Кіберт |вытворныя = [[Геверт]] |зьвязаныя = }} '''Кібарт''' (''Кібэрт''<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 366.</ref>, ''Кіберт''), '''Гібарт''' (''Гібэрт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Кібарт, Кібэрт або Гібэрт (Kibart<ref name="Gottschald-1982-202">Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&pg=PA202&dq=ki+bert+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjIr4KglteJAxUB1AIHHQjcCcMQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=ki%20bert%20namenkunde&f=false S. 202].</ref>, Kibert<ref name="Gottschald-1982-202"/>, Kibbert<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Kibart+Kibbert#v=snippet&q=Kibart%20Kibbert&f=false S. 30].</ref>, Gibert) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gibert#v=snippet&q=Gibert&f=false S. 279, 632].</ref><ref name="Gottschald-1982-202"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гіба|-гіб- (-кіб-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Кібейка|Гібік]], [[Кібель|Гібель]], [[Кібар]]; германскія імёны Gibico, Giebel, Kiber) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] giba 'дарунак'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 131.</ref>, а аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Любарт (імя)|Любарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Siebart, Lubert, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.</ref>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Кібарт складаецца з асноваў -гіб- (-кіб-) і [[Рад|-рад- (-рат-)]] (імёны ліцьвінаў [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]], [[Ратаўт|Раталт]], [[Конрад]]; германскія імёны Ratwilius, Rattolt, Konrad), якая паходзіць ад германскага rad- 'рада'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Кібарт азначае «падарунак рады»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gibert<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 64.</ref>. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Kibert<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KIBERT&ofb=memelland&modus=&lang=de KIBERT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Kyburt von Jaswayn'' (1405 год){{Заўвага|GStA PK, H-R, nr. 3, p. 381.}}<ref>Petrauskas R. [https://web.archive.org/web/20110719163159/http://www.varniai-museum.lt/index.php?mid=37&art=341 Žemaitijos bajorai 1390—1413 m.], [Žemaičių vyskupystės muziejus.</ref>; ''Кибортъ Минимонтовичъ'' (''Киборт Минимонтович''<ref name="Piatrauskas-2014-271">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}}</ref>, 1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.</ref>; ''Simone Kyborthouicz'' (1506 год)<ref>Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=11JfAAAAcAAJ&q=Simone+Kyborthouicz+#v=snippet&q=Simone%20Kyborthouicz&f=false С. 21].</ref>; ''Simoni Kyborthovycz'' (10 траўня 1506 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 717.</ref>; ''domino Simone Kiborthowicz'' (12 траўня 1506 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 718.</ref>; ''Троцкии панъ Шимко Кибортовичъ'' (30 сьнежня 1506 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=ru&id=egA5AQAAMAAJ&q=%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE+%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE%20%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 525].</ref>; ''Киборт'' (да 10 чэрвеня і 18 ліпеня 1514 году)<ref>Памятники истории Восточной Европы: Источники XV—XVII вв. Т. 6. Радзивилловские акты из собрания Российской национальной библиотеки: Первая половина XVI в. — Москва — Варшава, 2002. С. 26, 31.</ref>; ''testamenti domini Simonis Kyborthowicz… filii sui domini Nicolai Kyborthowicz'' (28 траўня 1522 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 74.</ref>; ''Nicolai Kyburthowicz'' (6 траўня 1527 году)<ref>Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 121.</ref>; ''Mikołaj Kibertowicz'' (20 верасьня 1527 году)<ref>[https://cdiak.archives.gov.ua/baza_rech_pol/Data/PL_AGAD_354.xml PL AGAD f. 354 Dział I nr 7541]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Archiwum Warszawskie Radziwiłłów</ref>; ''Янъ Кгибортовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 166.</ref>; ''Ян Кибортович'' (1537 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 73.</ref>; ''[[Ганус (імя)|Hanvs]] Kibortowicz'' (12 кастрычніка 1561 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 659.</ref>; ''Юръи Юшковичъ Кибартовичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 719].</ref>; ''пана Валентына Яновича Киборта'' (10 кастрычніка 1596 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 400.</ref>; ''Kazimierz Kibort'' (1692 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Kibort&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''[[Жыгімонт|Zygmunt]] Kibert Zedersok Podstoli Lidzki'' (27 чэрвеня 1697 году)<ref>Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PjRNAAAAcAAJ&q=Kibert#v=snippet&q=Kibert&f=false S. 438].</ref>; ''Franciszek i Jadwiga Bołdowscy'' (''Gibertowna'') (1721 год)<ref>Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 216.</ref>; ''Kazimierz Kibart'' (1738 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Kibart&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Muśniki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''pater Vicentius Kibort'' (1746 год)<ref>Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 135.</ref>; ''Weronika Kibortt'' (1753 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=B&exac=1&search_lastname=Kibortt&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=B&rpp1=&ordertable= Szyłele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Michał Adam Gibert'' (1755 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gibert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Krupczyce], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Magdalena Kibertowicz'' (1780 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Kibertowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Muśniki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marcjanna Gibbort'' (1787 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Gibbort&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kobryń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Kazimierz Gibortt'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Gibortt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wilno św. Kazimierza], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Krystian Gibert'' (1808 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=10pl&rid=S&search_lastname=Gibert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=&ordertable= Suchowola], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Piotr Gibert'' (1813 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Gibert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Kobryń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Julia Kibertowna'' (1814 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Kibertowna&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Ludwik, Bronisława Kibort'' (1916 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=25po&rid=S&search_lastname=Kibort&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=&ordertable= Rosja-Smoleńsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * [[Кібарт Мінімонтавіч]] — [[ліцьвіны|літоўскі баярын]], меў сына Міхайлу * Сымон Кібартавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1506 годзе * Міхайла і Мікалай Шымкавічы Кібартавічы — [[Радунь|радунскія]] [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1525 годзе<ref>Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 301.</ref> * Ян Гібартавіч — [[Паюры|паюрскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Балтрамей Янавіч Кібартовіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1593 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 75.</ref> * Міхал Кібарт — жыхар ваколіцаў [[Смаленск]]у на 1906 год<ref>Особое приложение к № 47 Смоленских Губернских Ведомостей, 1906. С. 1.</ref> * Іван Кіберт — праваслаўны з ваколіцаў [[Таўрогі|Таўрогаў]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №760 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004422334?page=312 С. 12152].</ref> * Язэп (Юзэф) Кібарт — беларускі і польскі этнограф<ref>Забаўская І. І. Асветніцкая дзейнасць польскай грамадскасці ў заходніх губернях у дугой палове ХІХ ст. — 20 гг. ХХ ст. // Палітычныя, сацыальна-эканамічныя і этнакультурныя працэсы на тэрыторыі Беларусі ў XIX — пачатку XX ст.: матэрыялы Рэсп. навук.-тэарэт. канф., г. Мінск, 4 сак. 2011 г. — {{Менск (Мінск)}}, 2011. С. 322—324.</ref>, які дасьледаваў ваколіцы мястэчка [[Крывічы (Мядзельскі раён)|Крывічоў]]<ref>Бандарчык В. Гісторыя беларускай этнаграфіі. — {{Менск (Мн.)}}, 1964. С. 266.</ref> * Мікалай Кібарт (1907—1944) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] з [[Рагачоў|Рагачова]]<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero41216081/ Киборт Николай Балеславович] {{Недаступная спасылка|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Кібартовічы (Kibartowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 125.</ref>. Кібарты гербаў [[Дэспат (герб)|Дэспат]], Ласятынскі, [[Равіч (герб)|Равіч]], [[Секер]], [[Тапор]] і [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] і Гібарты (Gibort) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Вільня|Вільні]], [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 492, 566.</ref> і [[Лідзкі павет|Лідзкага]] паветаў<ref>Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/01/malewski_czesslaw._rody_szlacheckie_w_powiecie_lidzkim_na_litwie_w_xix_wieku.html Rody szlacheckie w powiecie lidzkim na Litwie w XIX wieku]. — Wilno, 2002.</ref>. Гібэрты (Gibert) і Гібарты (Gibort) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 492.</ref>. Кібарты (Kibort) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Сьвянцянаў<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 103.</ref>. Лапатынскія-Кібарты — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Лабецкія-Кібартовічы (Łabecki-Kibortowicz) гербу [[Юноша]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 225.</ref>. Гебарты (Gebart) гербу [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 272.</ref> з ваколіцаў [[Рыпін]]а<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 5. — Warszawa, 1936. S. 265.</ref>. Кібэрты (Kibert) — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Галіцкі павет|Галіцкага павету]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 300.</ref>. Кібарт (Kibort) і Кібартовіч (Kibortowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Кібэрт (Kiebert) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 986.</ref>. На памежжы былога [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]] і [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] існуе места [[Кібарты]]. == Глядзіце таксама == * [[Гіба]] * [[Бэрт]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай гіб}} {{Імёны з асновай берт}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 2mitk1t4pdecvabseop5r8z49t76b00 Сьвінтарог (імя) 0 264895 2694769 2691538 2026-10-04T10:07:10Z ~2026-53165-93 100487 2694769 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Сьвінтарог |лацінка = Śvintarog / Śvintaroh |арыгінал = |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Сьвінт|Suint]] + [[Рага|Rago]] |варыянт = Сьвіндарог, Швінтарог, Сьвентарог, Швентарог |вытворныя = |зьвязаныя = Raginswinda }} '''Сьвінтарог''' (''Сьвіндарог'', ''Швінтарог''), '''Сьвентарог''' (''Швентарог'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Рагінсьвінда (Raginswinda) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Raginswinda#v=snippet&q=Raginswinda&f=false S. 1381].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сьвінт|-сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Швендэр]], [[Сьвінтаўт|Сьвентальд]], [[Сьвентагал]]; германскія імёны Schwender, Switald, [[Гайльсьвінта (імя)|Galsuintha]]) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] swinþs 'моцны, магутны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Рага|-раг- (-рэг-)]] / [[Раган|раган-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Рагіла|Рагла]], [[Рагін]], [[Рагвалод (імя)|Рагвалод]]; [[Германскія мовы|германскія]] імёны Ragilo, Ragenus, Ragvald) — ад гоцкага raginon 'гаспадарыць, судзіць, выракоўваць', ragin 'вырак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Сьвінтарог азначае «магутны вырак»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» на падставе варыятыўнасьці ў гістарычных крыніцах імёнаў мітычнага князя і князя [[Сьвідрыгайла|Сьвідрыгайлы (Швідрыгайлы)]], а таксама аналёгіяў зь імёнамі Сьвятаслаў (Сьвентаслаў), Сьвятаполк (Сьвентаполк), Сьвятабор (Сьвентабор) і Сьвятавіт (Сьвентавіт) даводзіць [[Заходнеславянскія мовы|заходнеславянскае]] паходжаньне першай часткі імя: Сьвяты — Сьвенты<ref name="urban">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 75.</ref>. Другая частка адпавядае беларускаму слову «рог»{{Заўвага|У рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] маскоўскі [[Балтыстыка|балтыст]] [[Уладзімер Тапароў]] спрабаваў тлумачыць імя ''Швінтарог'' ад [[Летувіская мова|летувіскага]] šventas 'сьвяты' і ragas 'рог, вугал, мыс' і параўноўваў з летувізаванымі тапонімамі ''Šventragis'', ''Šventragiai''<ref>Топоров B. H. Vilnius, Wilno, Вильна: город и миф // Балто-славянские этноязыковые контакты. — Москва, 1980. С. 16—18, 28—30.</ref>}}. Адзначалася [[Славянскія мовы|славянскае]] прозьвішча Swidrah<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/swidrah Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Swidrah], MyHeritage</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Швинъторогу 8 локоть сукна махальского з мыта ковенъского'' (27 сакавіка 1486 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 36.</ref>; ''Судереви, близко Вильни, што держалъ Воитъко Шедиборовичъ Швенъторог'' (2 ліпеня 1493 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 73.</ref>; ''Швинторог'' ([[летапіс Красінскага]], [[летапіс Рачынскага]], [[Румянцаўскі летапіс]], [[Еўраінаўскі летапіс]]); ''Szwintoroha'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 134.</ref>; ''Swintorog'' або ''Swintoroh'' ([[Альшэўскі летапіс]]); ''Свинторог'' або ''Свиндорог'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 30.</ref>; ''in campo Swintoroha'' ([[Альбэрт Каяловіч]], 1650 год)<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Swintoroha#v=snippet&q=Swintoroha&f=false P. 372].</ref>; ''Kazimier Szwentrog'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 5. — Warszawa, 2016. S. 541.</ref>; ''Józef Szwentróg''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 124.</ref>, ''na mejscu Wojciecha Szwentroga''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 208.</ref> (1690 год); ''Swintorohus Xiąże'' (1789 год)<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=Swintorohus+Xi%C4%85%C5%BCe#v=snippet&q=Swintorohus%20Xi%C4%85%C5%BCe&f=false S. 3].</ref>. == Носьбіты == * [[Сьвінтарог]] — легендарны літоўскі князь, пэрсанаж міталягічнага цыклю пра перадгісторыю [[Вільня|Вільні]]; паводле [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хронікі польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]], меў сына [[Германт]]а Сьвінтарогавіча (''Germont Swintorogowicz'')<ref>Kronika polska, litewska, zmodzka i wszystkiej Rusi Macieja Stryjkowskiego. — Warsawa, 1846. [https://books.google.by/books?id=dIxQAAAAcAAJ&pg=RA1-PA308&dq=swintorogowicz&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiIkZavz8X9AhUR_rsIHbdsAX8Q6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=swintorogowicz&f=false S. 308].</ref> * Сьвінтарог — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1486 годзе * Войтка [[Шадзібор]]авіч Сьвінтарог — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1493 годзе У XVI ст. існавалі маёнтак і «баярскі грунт» Швентрагі (''Швентроги'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=p9sGAAAAYAAJ&q=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%B8#v=snippet&q=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%B8&f=false С. 330].</ref>. У 1738 годзе ўпамінаецца сенажаць Сьвінтарога (''sianożęc Świntorocha'') у [[Вільня|Вільні]], каля [[Ніжні замак (Вільня)|Ніжняга замка]]<ref>Vitkauskienė B. Dom Horodniczego na Zamku Dolnym w Wilnie. Co się kryło za uproszczoną fasadą? // Artifex novus. Nr. 7, 2023. S. 43.</ref><ref>Frejlich K. Pod przysądem horodnictwa wileńskiego. O jurydyce i jej mieszkańcach w XVII wieku. — Toruń, 2022. S. 126.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Сьвінт]] * [[Рага]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай сьвінд}} {{Імёны з асновай раг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 1p6g08kagkazxids2pquemma6dxtp8z Шаблён:Імёны з асновай алг 10 265005 2694543 2693652 2026-10-03T12:57:11Z ~2026-53249-89 100467 2694543 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва_шаблёну = Імёны з асновай алг |1 = {{{1|}}} |state = uncollapsed |кляса_карткі = hlist |назва = Імёны з асновай -алг- (-алк-, гэлк-) |верх = |выява = |група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]] |група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}}; |сьпіс1 = * [[Алег|Алько]] / [[Вольга]] * [[Альгін]] * [[Альгіш]] * [[Альгерд (імя)|Альгерд]] * [[Альгмін]] * [[Альгімонт]] * [[Мінялк]] * [[Радоўг]] |група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны |сьпіс2 = * [[Алег|Гальке (Halke, Helgi)]] / [[Вольга|Гэльга (Hélga, Helca)]] * [[Альгін|Гэлігін (Heligin)]] * [[Альгіш|Гальгаш (Halgasch)]] * [[Альгерд (імя)|Гальгерд (Hallgerðr, Algart)]] * [[Альгмін|Альгмінэ (Algmine)]] * [[Альгімонт|Альгімонт (Algimund, Alcmund, Alhmunt)]] * [[Мінялк|Мэнаўг (Menaug)]] |ніз = }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства‎]]</noinclude> 2z7r20zdlg7tdnlrijzt01qns1c47pg 2694554 2694543 2026-10-03T13:14:15Z ~2026-53249-89 100467 2694554 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва_шаблёну = Імёны з асновай алг |1 = {{{1|}}} |state = uncollapsed |кляса_карткі = hlist |назва = Імёны з асновай -алг- (-алк-, гэлк-) |верх = |выява = |група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]] |група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}}; |сьпіс1 = * [[Алег|Алько]] / [[Вольга]] * [[Альгін]] * [[Альгіш]] * [[Альгерд (імя)|Альгерд]] * [[Альгмін]] * [[Альгімонт]] * [[Войшалк (імя)|Войшалк]] * [[Мінялк]] * [[Радоўг]] |група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны |сьпіс2 = * [[Алег|Гальке (Halke, Helgi)]] / [[Вольга|Гэльга (Hélga, Helca)]] * [[Альгін|Гэлігін (Heligin)]] * [[Альгіш|Гальгаш (Halgasch)]] * [[Альгерд (імя)|Гальгерд (Hallgerðr, Algart)]] * [[Альгмін|Альгмінэ (Algmine)]] * [[Альгімонт|Альгімонт (Algimund, Alcmund, Alhmunt)]] * [[Войшалк (імя)|Вісаўд (Wisaug)]] * [[Мінялк|Мэнаўг (Menaug)]] |ніз = }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства‎]]</noinclude> q718ucno0bizll9ujej8sgbnsxsiq0r 2694557 2694554 2026-10-03T13:17:29Z ~2026-53249-89 100467 2694557 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва_шаблёну = Імёны з асновай алг |1 = {{{1|}}} |state = uncollapsed |кляса_карткі = hlist |назва = Імёны з асновай -алг- (-алк-, гэлк-) |верх = |выява = |група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]] |група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}}; |сьпіс1 = * [[Алег|Алько]] / [[Вольга]] * [[Альгін]] * [[Альгіш]] * [[Альгерд (імя)|Альгерд]] * [[Альгмін]] * [[Альгімонт]] * [[Войшалк (імя)|Войшалк]] * [[Мінялк]] * [[Радоўг]] |група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны |сьпіс2 = * [[Алег|Гальке (Halke, Helgi)]] / [[Вольга|Гэльга (Hélga, Helca)]] * [[Альгін|Гэлігін (Heligin)]] * [[Альгіш|Гальгаш (Halgasch)]] * [[Альгерд (імя)|Гальгерд (Hallgerðr, Algart)]] * [[Альгмін|Альгмінэ (Algmine)]] * [[Альгімонт|Альгімонт (Algimund, Alcmund, Alhmunt)]] * [[Войшалк (імя)|Вісаўд (Wisaug)]] * [[Мінялк|Мэнаўг (Menaug)]] * [[Радоўг|Радалг (Radalg)]] |ніз = }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства‎]]</noinclude> sckzkcz5y1oikm3jmg2r0onwbeoebai 2694559 2694557 2026-10-03T13:18:28Z ~2026-53249-89 100467 2694559 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва_шаблёну = Імёны з асновай алг |1 = {{{1|}}} |state = uncollapsed |кляса_карткі = hlist |назва = Імёны з асновай -алг- (-алк-, гэлк-) |верх = |выява = |група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]] |група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}}; |сьпіс1 = * [[Алег|Алько]] / [[Вольга]] * [[Альгін]] * [[Альгіш]] * [[Альгерд (імя)|Альгерд]] * [[Альгмін]] * [[Альгімонт]] * [[Войшалк (імя)|Войшалк]] * [[Мінялк]] * [[Радоўг]] |група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны |сьпіс2 = * [[Алег|Гальке (Halke, Helgi)]] / [[Вольга|Гэльга (Hélga, Helca)]] * [[Альгін|Гэлігін (Heligin)]] * [[Альгіш|Гальгаш (Halgasch)]] * [[Альгерд (імя)|Гальгерд (Hallgerðr, Algart)]] * [[Альгмін|Альгмінэ (Algmine)]] * [[Альгімонт|Альгімонт (Algimund, Alcmund, Alhmunt)]] * [[Войшалк (імя)|Вісаўг (Wisaug)]] * [[Мінялк|Мэнаўг (Menaug)]] * [[Радоўг|Радалг (Radalg)]] |ніз = }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства‎]]</noinclude> aak99abqmw2lndq5bwheoo6me5vfu0g Шаблён:Імёны з асновай рад 10 265008 2694558 2689692 2026-10-03T13:18:01Z ~2026-53249-89 100467 2694558 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва_шаблёну = Імёны з асновай рад |1 = {{{1|}}} |state = uncollapsed |назва = Імёны з асновай -рад- (-рат-) |верх = |выява = |кляса_карткі = hlist |група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]] |група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}}; |сьпіс1 = * [[Рад]] * [[Радзіка|Радзейка]] / [[Рыдзіка]] * [[Радзіла]] * [[Радзень]] * [[Радун]] * [[Радаш]] * [[Радоўг]] * [[Ратаўт]] * [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]] * [[Радавін]] * [[Радыгайла]] * [[Ратман (імя)|Ратман]] * [[Радзімін]] * [[Радзімонт]] / [[Рыдмонт]] * [[Абрат]] * [[Андрат]] * [[Астрат]] * [[Велерат]] * [[Вікерат]] * [[Конрад]] * [[Кандрат]] * [[Неўрад]] * [[Уграт]] |група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны |сьпіс2 = * [[Рад|Рада (Rado)]] * [[Радзіка|Радыка (Radike)]] / [[Рыдзіка|Рэдзека (Redeco)]] * [[Радзіла|Радзіла (Radila)]] * [[Радзень|Радзін (Radin, Rhaden)]] * [[Радун|Радун (Raduni)]] * [[Радаш|Радуш (Radusch, Ratsch)]] * [[Радоўг|Радалг (Radalg)]] * [[Радбад (імя)|Радбад]] * [[Радвальд]] / [[Ратольд]] / [[Ратаўт|Раталт (Ratolt)]] * [[Радзівіл (імя)|Ратвіл (Ratwilius)]] * [[Радавін|Радавін (Radowin)]] * [[Радыгайла|Ратгайл (Ratgeil)]] * [[Радыгунда (імя)|Радыгунда]] * [[Ратман (імя)|Ратман (Ratman)]] * [[Радзімін|Радмін (Radmin)]] * [[Радзімонт|Радмунт (Radmunt)]] / [[Рыдмонт|Рэдмунд (Redmund)]] * [[Абрат|Абрада (Abrada)]] * [[Андрат|Андрад (Andrad)]] * [[Астрат|Острат (Ostrat)]] * [[Вальдрада (імя)|Вальдрада]] * [[Велерат|Веларат (Welarat)]] * [[Вікерат|Вікрат (Wicrat)]] * [[Гайльрада]] * [[Конрад|Конрад (Conrad)]] * [[Кандрат|Контрат (Conttrat)]] * [[Неўрад|Ніўрат (Niwrat)]] * [[Тэўдарада|Тэўтрада]] * [[Уграт|Гуграт (Hughrat)]] |ніз = }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства]]</noinclude> k1tf0wpq0pwfcqg6zwedz45jx02iecb Любарт (імя) 0 265013 2694620 2686737 2026-10-03T17:44:20Z ~2026-53302-49 100476 /* Носьбіты */ 2694620 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Любарт |лацінка = Lubart |арыгінал = Lubert <br> Lubart |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Люб|Lubo]] + [[Бэрт|Bert]] <br> Lubo + [[Гардзь|Hart]] |варыянт = Любэрт, Любард, Люпарт, Лібэрт, Лібарт, Ліпарт, Лебарт, Лепарт, Леперт, Любарта, Лейбарт |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Любарт''' (''Лібарт'', ''Любард'', ''Люпарт'', ''Лебарт'', ''Лепарт''), '''Любэрт''' (''Лібэрт'', ''Лібарт'', ''Ліпарт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Любэрт (Lubert<ref name="SEMSNO-1997-17">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.</ref><ref name="Knudsen-1948-848">Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 848.</ref><ref>Linnartz F. Rheinische Personen- und Familiennamen des 15. Jahrhunderts untersucht auf Grund der Fehde- und Geleitsregister der Stadt Köln von 1408 bis 1480. — Köln, 1930. [https://www.google.by/books/edition/Rheinische_Personen_und_Familiennamen_de/RFUVAQAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&dq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&printsec=frontcover S. 37].</ref>) або Любарт (Liubhart, Lubartus<ref>Schaar J. Woordenboek van voornamen. — Utrecht, 1984. S. 249.</ref><ref name="Dijkstra-1911-242">Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Lubart#v=snippet&q=Lubart&f=false S. 242].</ref>, Lubart<ref name="Dijkstra-1911-242"/><ref name="SEMSNO-1997-159">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>, Liubardus<ref name="Morlet-1971-158">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>) і Берэтлюб (Beretliub) або Гартліб (Hartlib) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Liubhart#v=snippet&q=Liubhart&f=false S. 292, 755, 1025].</ref><ref name="Knudsen-1948-848"/><ref name="Morlet-1971-158"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Люб|-люб-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любш]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubisch) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref name="Morlet-1971-158"/>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref name="SEMSNO-1997-159"/>, аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Кібарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Siebart, Kibart, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. Германскае паходжаньне імя Любарт (Lubart), а таксама Любэрт (Lubert) і Лібэрт (Libert) ды іншых формаў (Lupert, Lephard, Libard, Lipard, Liphard, Liphart; Lubard, Lubhard, Lupard), якія гістарычных бытавалі ў Польшчы, сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-1997-159"/>. Гоцкае паходжаньне імя Любарт адзначаў яшчэ прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=Lubart%20liub#v=snippet&q=Lubart%20liub&f=false S. 93]</ref>. Адпаведнасьць імя Любарт германскаму імю Liubbert прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 37.</ref>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Любарт складаецца з асноваў -люб- і [[Рад|-рад- (-рат-)]] (імёны ліцьвінаў [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]], [[Ратаўт|Раталт]], [[Конрад]]; германскія імёны Ratwilius, Rattolt, Konrad), якая паходзіць ад германскага rad- 'рада'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Любарт (Liubarat<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Liubarat#v=snippet&q=Liubarat&f=false S. 1028].</ref>) азначае «рада міласьці»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]] пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у (''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>), а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]])<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Любарт (Любэрт): ''Lubart / Lubert'' (1420 год)<ref>[https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Lubart+Lubert#v=snippet&q=Lubart%20Lubert&f=false S. 53].</ref>. У ваколіцах [[Русь (мястэчка)|Русі]] (Прусія) адзначалася прозьвішча Lubert<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=LUBERT&ofb=russ&modus=&lang=de LUBERT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Германскае імя Lubbert бытавала ў XV ст. у [[Рыга|Рызе]]<ref>Siliņa-Piņķe R. Rufnamen in Riga im 15. Jahrhundert: Überlegungen über eine schichtenspezifische Namengebung // Die Stadt und ihre Namen. Bd. 2, 2013. S. 243.</ref>. У Польшчы ў XVI—XVIII стагодзьдзях адзначаліся прозьвішчы Lubart, Lubartowa (жаночае), Lubartowicz, Lubartówna (жаночае), Luberda, Luberdowicz, Luberta, Lubertowicz<ref>Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 363.</ref>. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] бытавала прозьвішча Lubart<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=LUBART&ofb=memelland&modus=&lang=de LUBART], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: ''Любартъ Кгедиминовичь'' (8 сьнежня 1322 году)<ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 21.</ref>; ''от князя от [[Кейстут|Кестутя]] и от князя от Либорта у Торунь к местычемъ'' (па 1341 годзе)<ref>[https://web.archive.org/web/20210514173508/http://starbel.by/dok/d069.htm Послание литовских князей Кейстута и Любарта жителям Торуни (после 1341)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref><ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 23.</ref>; ''Lubardus filius Gedimini ducis Litwanorum'' ([[Хроніка Яна з Чарнкова]] пад 1349 годам)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=AUghAQAAMAAJ&q=%40Lubardus#v=snippet&q=%40Lubardus&f=false S. 629].</ref>; ''Rex Leobardum'' ([[Дубніцкая хроніка]] пад 1451 годам)<ref>Chronicon Budense. Post elapsos ab editione prima et rarissima 365 annos, secundam adornavit. — Budae, 1838. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3QdfAAAAcAAJ&q=Leobardum+#v=snippet&q=Leobardum&f=false P. 317].</ref>; ''оже я князь [[Яўнут|Еоунутии]], и Кистюти, и Любартъ'' (1352 год)<ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 30.</ref>; ''Nobilibus viris Oligerdo Magno et Kenstuto ac Lubardo fratribus ducibus Lituanorum'' (23 кастрычніка 1373 году)<ref>[https://web.archive.org/web/20210511070032/http://starbel.by/dok/d070.htm Послание папы Григория XI в.к.л. Ольгерду с призывом принять католичество (1373)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Lubertus Lytwanus'' (1376 год)<ref name="Urban-2001-168">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 168.</ref>; ''Lunardus dux Lituanorum'' (29 верасьня 1377 году)<ref>[https://web.archive.org/web/20241127042646/http://starbel.by/dok/d042.htm Послание короля Польши и Венгрии Людовика о положении в Подольской земле (1377)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Feodor Lubhard, dei gracia dux luciensis'' (22 траўня 1386 году)<ref>Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 2.</ref>; ''olim domino Lubardo, duci wlodimiriensi'' (4 лістапада 1386 году<ref>Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 5.</ref>, 4 лістапада 1393 году<ref>Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 15.</ref>); ''dux magnus Lubarth''<ref>Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 7.</ref> (4 лістапада 1386 году); ''das Luwburten was gewest'' ([[Мэмарыял Вітаўта]], 1390 год)<ref>[[Алег Ліцкевіч|Лицкевич О. В.]] «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 265.</ref>; ''Lubart'' ([[Хроніка Віганда]]<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Lubart#v=snippet&q=Lubart&f=false S. 618].</ref>, 18 студзеня 1401 году<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0jchAQAAMAAJ&q=Lubart#v=snippet&q=Lubart&f=false S. 72].</ref>, 1420 год<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Lubart#v=snippet&q=Lubart&f=false S. 420].</ref>); ''non Luberti in Lutzik''<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Luberti#v=snippet&q=Luberti&f=false S. 111].</ref>, ''Lubertus''<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Lubertus#v=snippet&q=Lubertus&f=false S. 115].</ref> ([[Хроніка Лівоніі Германа Вартбэрга]]); ''Lubarth''{{Заўвага|Паводле [[Паходжаньне караля Ягайлы і Вітаўта, князёў Літвы|Origo regis Jagyelo et Wytholdi ducum Lithuanie]]}} або ''Любортъ''{{Заўвага|Паводле [[Віленскі летапіс|Віленскага сьпісу]]}} ([[Летапісец вялікіх князёў літоўскіх]]); ''Lubarth'' ([[Ян Длугаш]])<ref>Joannis Długossii seu longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII. T. 3. L. 9, 10. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ONvkM5EkcLYC&q=Lubarth#v=snippet&q=Lubarth&f=false P. 406, 500].</ref>; ''Любортъ'' ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]]<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%8A&f=false С. 72].</ref> і [[Сафійскі першы летапіс]]<ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%8A&f=false С. 235].</ref>); ''Любартъ Кгидоминовичъ'' (1444 год)<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 6. — Киев, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YHQmAQAAIAAJ&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 8].</ref>; ''оть князя Луцкого и Володимерского Люборта Кгедиминовича'' (14 лютага 1498 году)<ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 20.</ref>; ''Любордъ Гедимановичь''<ref>ПСРЛ. Т. 10. — СПб., 1885. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8mBKAQAAMAAJ&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8A+%D0%93%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8A%20%D0%93%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 221].</ref> ([[Ніканаўскі летапіс]]); ''homines… Lvborth [[Рамейка|Romeykovicz]]'' (27 сакавіка 1507 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 726.</ref>; ''Балътромеи Любортовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.</ref>; ''люди… а Петьковых Любортовича сыновъ Амъброжейца а Матейца'' (4 лютага 1541 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} P. 120.</ref>; ''люди приставенства [[Лейпуны|лепунского]]… Любортъ [[Вештар|Воишторович]]'' (1 ліпеня 1542 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 15.</ref>; ''Балтромей Любортовичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 1346].</ref>; ''gruntu ziemianina Krola Jmść. [[Дзьвінск|Dyneborskiego]] Liberta Rybindera'' (4 жніўня 1600 году)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 29. — Витебск, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=_JROAQAAMAAJ&q=Liberta#v=snippet&q=Liberta&f=false С. 112].</ref>; ''Samuel Lubarthowicz Sanguszko Kowelski'' (20 траўня 1606 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 154.</ref>; ''Jan Libert''<ref>Rejestry popisowe pospolitego ruszenia szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego z 1621 r. — Warszawa, 2015. S. 72.</ref>, ''Stanisław Libert''<ref>Rejestry popisowe pospolitego ruszenia szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego z 1621 r. — Warszawa, 2015. S. 78.</ref> (1621 год); ''подъ Лепартомъ волока одна'' (21 студзеня 1636 году)<ref>Вестник Западной России. Т. 4, 1866. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=4ZMZAAAAYAAJ&q=%D0%9B%D0%B5%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9B%D0%B5%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8A&f=false С. 3].</ref>; ''Libert'' (1636 год)<ref>Paknys M. Vilniaus miestas ir miestieèiai 1636 m.: namai, gyventojai, sveèiai. — Vilnius, 2006. P. 147.</ref>; ''Lenart Lubort na miejscu matki swej Raginy Lubortowej'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 3. — Warszawa, 2015. S. 375.</ref>; ''Lubart… Lubarth… Lupart'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 167.</ref>; ''Его Милости Геронима Любартовича Санъкгушки на [[Смалянскі замак|Белымъ Ковлю]]'' (29 траўня 1682 году)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 28. — Витебск, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=r5FOAQAAMAAJ&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 196].</ref>; ''Aleksander [[Дорг (імя)|Dargiewicz]] z Lubortów… Andrzej [[Вісбар|Wizbor]] na miejscu P. Dawida Luborta i z przykupli z Lubortów dym'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 125.</ref>; ''po Kowalu i Lubarcie'' (1712 год)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8HBmAAAAcAAJ&q=Lubarcie#v=snippet&q=Lubarcie&f=false С. 164].</ref>; ''David Libertowicz'' (21 студзеня 1759 году<ref>[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1758-1760.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1758—1760 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref> і 4 студзеня 1788 году<ref>[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_mirties_1788.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1788 m. mirties įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref>); ''Jur Grygul Lubartowey syn'' (25 сакавіка 1766 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WGYjAQAAMAAJ&q=Jur+Grygul#v=snippet&q=Jur%20Grygul&f=false С. 150].</ref>; ''Franciszek Libert'' (1778 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Libert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=0&searchtable=&rpp2=50 Kobryń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Symon Lebard'' (1784 год)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=IOYDAAAAYAAJ&q=%40Lebard#v=snippet&q=%40Lebard&f=false С. 515].</ref>; ''Luberty'' (1784 год)<ref>Ukmergės dekanato vizitacija 1784 m. Fontes Historiae Lituaniae. Wol. VIII. — Vilnius, 2009. P. 158.</ref>; ''Michal Lubertt Kolyska'' (1796 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 186.</ref>; ''Elżbieta Lubert'' (1798 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Lubert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Plusy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Krystyna Lubart'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Lubart&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Plusy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Ignacy Edward Lubartt'' (1804 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=A&exac=1&search_lastname=Lubartt&search_lastname2=&from_date=&to_date= Remigoła], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Stanislaw Lipart'' (1808 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Lipart&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Bijuciszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marianna Leybart'' (1822 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Leybart&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Anna Lubartowicz'' (1836 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Lubartowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Mosty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Klara Libartowicz'' (1837 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Libartowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Mosty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Franciszka Libartowicz'' (1841 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Libartowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Turejsk (gr.-kat., prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Libertowicz'' (1861 год)<ref>[https://genealogia.lt/pdfs/werki_1861.pdf Spis miejscowości oraz nazwisk mieszkańców parafii werkowskiej w 1861 r.], Genealogia Wileńszczyzny</ref>; ''Lubart'' (1913 год)<ref>[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_niemenczynska_1913r.pdf Parafia niemenczyńska w 1913 r.], Genealogia Wileńszczyzny</ref>; ''Mateusz Lubert, Tofila Lubertowa'' (XX ст.)<ref>[https://genealogia.okiem.pl/zdjecie/47606/lubert-mateusz-lubertowa-tofila-malwina-monika-leonora Cmentarze — Litwa > Dubinki Dubingiai Litwa > Lubert Mateusz, Lubertowa Tofila. Malwina, Monika, Leonora], Genealogia Polaków — portal genealogiczny</ref>. == Носьбіты == * [[Любарт]] (у праваслаўі Дзьмітры; 1299—1384?) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], князь [[Валынь|валынскі]] * [[Любэрт Гаўтцыльт]] (1347—1417) — [[Флямандыя|флямандзкі]] манарх, матэматык, астроляг і [[містык]] * Балтрамей Любартавіч — [[Расены|расенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Станіслаў Бартламеевіч Любарт — расенскі [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1579 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0&f=false С. 82].</ref> * Сэбастыян і Мальхер Станіслававічы Любарты — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца паміж 1584 і 1599 гадамі<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0&f=false С. 132].</ref> * Якуб і Стэфан Любэртовічы — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1586 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%D0%BC%D0%B8#v=snippet&q=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%D0%BC%D0%B8&f=false С. 194].</ref> * Ян Любарт — жыхар [[Дрысьвяты (вёска)|Дрысьвятаў]] ([[Браслаўскі павет]]), які ўпамінаецца ў 1779 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806211721/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/979-drisvyaty-1-inventar-1779-g-iosif-gilzena Дрисвяты −1 инвентарь 1779 г. Иосиф Гильзена], Архіў гісторыка Анішчанкі, 17 лютага 2018 г.</ref> * Адам Любарт Калышка — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, судзьдзя земскі [[вількамір]]скі ў 1792—1793 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 480.</ref> * Дамінік Любарт Калышка — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, будаўнічы [[Ліда|лідзкі]] ў 1791 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 315.</ref> * Васіль Лібартаў — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год<ref>[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 3.</ref> * Казімер Лібяртовіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 2-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=5GsNAAAAIAAJ&q=%D0%9B%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=onepage&q=%D0%9B%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 44].</ref> * Іван і Пётар Любартовічы-Княжышчы — [[беларусы]]-праваслаўныя зь [[Віцебскі павет (Віцебская губэрня)|Віцебскага павету]] на 1912 год<ref>[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201912%20-%20Vitebsk%20uyezd%20-%205/page/22/mode/2up Приложение к № 10 Витебских Губернских Ведомостей, 4 августа 1912 года]. С. 22.</ref> * Антон Лібяртовіч — каталік з [[Барысаўскі павет|Барысаўскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №427 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358846?page=53&rotate=0&theme=white С. 6825].</ref> * Уладзімер Лепяртовіч — праваслаўны зь [[Сянно|Сенна]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну<ref>Именной список №129 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://www.svrt.ru/1914/0-books/0121-0140.pdf#page=137&view=FitBV С. 2057].</ref> * Іван Любарта — праваслаўны зь [[Віленскі павет (Віленская губэрня)|Віленскага павету]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну<ref>Именной список №24 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358632?page=62 С. 382].</ref> * Антоні Любарт (''Lubart'') — уладальнік гаспадаркі ў [[Буйвідзы|Буйвідзах]] на 1938 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/l18.pdf Wykaz właścicieli nieruchomości rolnych Województwa Wileńskiego w latach 1928—1939. Część III], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref> * Вольга Люберт (1893—?) — беларуска з ваколіцаў [[Менск]]у<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp85550890/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth_from%3D%26static_hash%3D8e00455e3c9793561f4b3d23feec357fb3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D40834%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D1%26grouppersons%3D1%26place_birth%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%A1%D0%A0%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F& Люберт Ольга Игнатовна], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Браніслаў Любартовіч (1906—?) — беларус зь [[Віцебск]]у<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie23826782/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth_from%3D%26static_hash%3D8e00455e3c9793561f4b3d23feec357fb3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D40834%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D1%26grouppersons%3D1%26place_birth%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%A1%D0%A0%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F& Любартович Бронислав Стефанович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Прыдомкам [[Любартовічы-Сангушкі|Любартавіч]] карыстаўся [[Літва|літоўскі]] княскі род [[Сангушкі|Сангушкаў]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897.[https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Lubartowicz#v=snippet&q=Lubartowicz&f=false S. 71].</ref>. Любарты (Lubart) — прыгонныя зь вёскі [[Рудавеі|Рудавеяў]] ([[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 697.</ref>. Любарты (Lubart) — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] з [[Кракаўскае ваяводзтва|Кракаўскага ваяводзтва]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 372.</ref>. Лебартовіч (''Lebartowicz''), Любартовіч (''Lubartowicz'', ''Lubortowicz'') і Любэрт (''Lubert'') — прозьвішчы, гістарычна зафіксаныя на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 40, 95—97.</ref>. На 1910 год існавала вёска Любартова (Любартава) у Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 104.</ref>. На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Любарты]], на [[Упіцкі павет|гістарычнай Упіччыне]] — [[Любэрты]], на [[Вількамірскі павет|гістарычнай Вількаміршчыне]] — [[Любартоў]], на [[Троцкі павет|гістарычнай Троччыне]] — [[Люберцішкі]], у былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] — [[Лібарты]], на [[Віцебскі павет|гістарычнай Віцебшчыне]] — [[Лебартова]]. Каля [[Жытомір]]у існуе мястэчка [[Любар]] (упаміналася ў 1600 годзе як ''Любартов'')<ref>Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Люб]] * [[Бэрт]] * [[Гардзь|Гарт]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай люб}} {{Імёны з асновай берт}} {{Імёны з асновай гард}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] l83q0fp85ea2809u566c4aztf12kloq Гестаўт 0 265017 2694714 2691506 2026-10-03T21:49:47Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Паходжаньне */ 2694714 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Ґестаўт |лацінка = Giestaŭt / Hiestaŭt |арыгінал = Gestalt |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гаст|Geste]] + [[Вальда (імя)|Wald]] |варыянт = Гесталт, Гішталт, Гешталд, Гешталт, Гештаўт, Кестаўт, Кістаўт, Кештаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Гейштаўт, Кейстаўт |вытворныя = [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] |зьвязаныя = }} '''Гестаўт''' (''Гесталт'', ''Гішталт'', ''Гейстаўт''), '''Кестаўт''' (''Кістаўт'', ''Кешталт'', ''Кештаўт'', ''Кейстаўт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Гештаўт''' (''Гешталд'', ''Гешталт'', ''Гестаўд'', ''Гештаўд'', ''Гіштаўт'', ''Гейштаўт''). == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Гасьцівалд або Гісталд, пазьней [[Гаштольд (імя)|Гаштальд]], Гестальда, Гестальт або Гестаўт (Gastivald, Gistald, Gastold<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.</ref>, Gestaldo<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/gestaldo Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Gestaldo], MyHeritage</ref>, Gestalt<ref>[https://lastnames.myheritage.com/last-name/gestalt Origin and meaning of the Gestalt last name], MyHeritage</ref>, Gestaut<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/gestaut Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Gestaut], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gastivald%2C+Gistald%2C+Castald#v=snippet&q=Gastivald%2C%20Gistald%2C%20Castald&f=false S. 605].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гаст|-гаст- (-каст-, -гест-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гасьціла]], [[Гестар]], [[Каштарт]]; германскія імёны Gastila, Gaster, Kastert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага gasts 'госьць, вандроўнік', а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Адпаведнасьць імя Гейстаўт германскаму імю Gistald сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Гестаўт складаецца з асноваў [[Геза (імя)|-гез- (-гіз-, -кез-)]] (імёны ліцьвінаў [[Геска]], [[Гізель]], [[Гезімунд (імя)|Гесмонт]]; германскія імёны Geske, Giesel, Gismondus), якая паходзіць ад гоцкага gais 'суліца, кап’ё'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, і [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-тэўт-, -таўт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцівін|Таўтвін]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Theudowills, Teutwin, Teutgerdis), якая паходзіць ад гоцкага theuda 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Гестаўт азначае «кап’ё роду»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Адзначалася германскае імя Teutgis<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Teutgis#v=snippet&q=Teutgis&f=false S. 1431].</ref>. Імя Гесталд (Gestold<ref>Бодуэн-де-Куртенэ И. А. О древне-польском языке до XIV-го столетия. — Лейпциг, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=GlBKAAAAcAAJ&q=G%27estold#v=snippet&q=G'estold&f=false С. 58].</ref>) гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Godefridus filius Gestoldi'' (1221 год)<ref>Codex diplomaticus Poloniae. T. 1. — Varsaviae, 1847. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=lzpNAAAAcAAJ&q=Gestoldi#v=snippet&q=Gestoldi&f=false P. 24].</ref><ref>Zbiór ogólny przywilejów i spominków Mazowieckich. T. 1. — Warszawa, 1919. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=uTo6AQAAMAAJ&q=Gestoldi#v=snippet&q=Gestoldi&f=false S. 207].</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Gestaut<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GESTAUT&ofb=kaukehmen&modus=&lang=de GESTAUT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Кеистовтови, [[Вісбар|Висбораву]] братаничю'' (22 чэрвеня 1415 году<ref>Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 495.</ref> паводле выпісу 9 чэрвеня 1614 году)<ref>Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 383.</ref>; ''Gyestolthovy sluszebnemu'' (1500 год)<ref>Lietuvos Didžiojo Kunigaikščio Aleksandro Jogailaičio dvaro sąskaitų knygos (1494—1504). — Vilnius, 2007. P. 262.</ref>; ''Янъ Кгестовтович коморник великого князя'' (21 лютага 1501 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 565.</ref>; ''в людей наших, в бортевъ, на имя… а у Онъдрея Кгестовътовича и въ его зятя, у Лаврына'' (25 ліпеня 1503 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} С. 166.</ref>; ''Кiesztoltowicz'' (1503 год)<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания аl вместо дифтонга аu в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. 15, 1967. С. 53.</ref>; ''бояринъ господарьский Вилькомирского повета Богданъ Кейстовтовичь'' (22 чэрвеня 1520 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=ru&id=egA5AQAAMAAJ&q=%D0%9A%D0%B5%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C+%D0%92%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B5%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%20%D0%92%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&f=false С. 1455].</ref>; ''Мацко Кгеистовтовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 81—82.</ref>, ''Ян Кгестовътовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 86.</ref>, ''Кеистовътъ Миковичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 87.</ref>, ''Миколаи Кестовтовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 90.</ref>, ''Кгестовтъ Якубович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 91.</ref> (1528 год); ''бояре [[Пералая|перелайские]]… Кгейстовтъ Якубович'' (21 ліпеня 1528 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 244.</ref>; ''до Яна Кгестовътовича, и до Вихтова Кгестовътовича'' (21 красавіка 1529 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} С. 84.</ref>; ''Матиас Кгестовтович'' (да 1533 году)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 23.</ref>; ''з [[Лейпуны|Лепун]] Ян Кгеистовтович'' (1533—1535 гады)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 27.</ref>; ''Кгестовт Павлович… Виркгин Кгестовтович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 54, 82, 238, 265, 333.</ref>; ''Станиславъ Петровичъ Кгестовтовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%22%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&q=%22%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&f=false С. 575].</ref>, ''з села Кгестовтовичовъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 668].</ref> (1567 год); ''пана Станислава Мартиновича Кгейстовта'' (25 ліпеня 1590 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 30. — Вильна, 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-uYDAAAAYAAJ&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%B0&f=false С. 45].</ref>; ''Fabian Giestowt Kłuksztyk''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 297.</ref>, ''Woyciech Sebestianowicz Giestowt, Ławryn Sebestianowicz Giestowt''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 310—311, 330.</ref>, ''Fabian Giestowt Kłuksztyk z Ginwiła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 321.</ref> ([[Кейданская унія|20 кастрычніка 1655 году]]); ''Gisztołt. Eliasz Gisztołt'' (1658, 1905 год)<ref>Ks. Wojciecha Wiiuka Kojałowicza herbarz szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego zwany Nomenclator. — Kraków, 1905. S. 191.</ref>; ''Mateusz Giestawd'' (1666 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Giestawd&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Ławryn Giestowt na miejscu Reginy Szymkiewiczówny Sebestianowej Giestowtowej… Anna Lawdańska Giestowtowa wdowa na miejscu Kazimierza Giestowta… Ambrozy Giesztowt… Fabian Giesztowt… Hrehory Giesztowt… Jerzy Giesztowt… Krzysztof Giesztowt… Stefan Giesztowt'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 2. — Warszawa, 2015. S. 85.</ref>; ''Kiesztowt'' (1670 год)<ref>Bystroń J. Nazwiska polskie. — Lwów, 1936. S. 284.</ref>; ''Stefan Giesztowt''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 24.</ref>, ''na miejscu Malchera Giesztowta z Jamontów''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 74.</ref>, ''Symon Giesztowt''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 98.</ref>, ''Marcin Giesztowt… Kazimierz Giesztowt''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 152.</ref>, ''Stefan Giesztowtt''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 154.</ref>, ''Fabian Giesztowt''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 161.</ref>, ''Jan Giesztowt''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 180.</ref> (1690 год); ''Martha Giesitowtowna'' (па 1700 годзе)<ref>Mickienė I., Birbilaitė I. Moterų įvardijimas XVIII amžiaus pradžioje: Telšių bažnyčios krikšto metrikų studija // Respectus philologicus. Nr. 19 (24), 2011. P. 161.</ref>; ''Pan Jan Gieystowt'' (1717 год)<ref>Taryfa Podymnego Powiatu Lidzkiego 1717 rok / Opracował Ł. Majtka. — Na podstawie dokumentów z Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Mińsku (sygnatura 1767-1-226). — 2025. S. 34.</ref>; ''Mathias Giezdołd'' (31 траўня 1755 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 10. — Вильна, 1879. С. 493.</ref>; ''Magdalena Kistowt'' (1756 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Kistowt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Szyłele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Piotr Gieysztowtt'' (1775 год)<ref>[https://narodowa.pl/exhibits/taryfy-podymnego-i-czopowego-powiatu-lidzkiego-z-1775-roku/ Taryfy Podymnego i Czopowego Powiatu Lidzkiego 1775 rok] / Opracował Łukasz Majtka. — Na podstawie dokumentów z Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Mińsku (sygnatura 1767-1-228). — Narodowa.pl</ref>; ''Teresa Giesztowt'' (1798 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Giesztowt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Zabłoć], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Franciszek Gieszttowtt'' (1804 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gieszttowtt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Józef Giesztowd'' (1827 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Giesztowd&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kielmy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Feliks Giesztowtt'' (1834 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Giesztowtt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Zabłoć], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Katarzyna Giesztołd'' (1836 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gieszto%C5%82d&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Słobódka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Jan, Marcjanna Giesztołt'' (1837 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Giesztolt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Dziembrów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Maciej Gisztowt'' (1839 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Gisztowt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Kielmy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Кестаўт — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], сын [[Якуб Мінігайла|Якуба Мінігайлы]] * Андрэй Гестаўтавіч — [[Васілішкі|васілішкаўскі]] чалавек, які ўпамінаецца ў 1503 годзе * Ян Гестаўтавіч — [[Лейпуны|лейпунскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1528—1529 гадох * Мацька Гейстаўтавіч — [[Коўна|ковенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Кейстаўт Мікавіч — [[Высокі Двор|высакадворскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Мікалай Кестаўтавіч — [[Радунь|радунскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Гестаўт Якубавіч — [[Пералая|пералайскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Віктар Гестаўтавіч — лейпунскі баярын, які ўпамінаецца ў 1529 годзе * Гестаўт Паўлавіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох * Яранім Станіслававіч Гестаўт — [[Упіцкі павет|упіцкі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1613 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 468.</ref> * Ян Казімер Гештаўт — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], скарбнік [[берасьце]]йскі ў 1731 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 175.</ref> * Дамінік, Ігнаці, Мікалай, Самуэль і Франц Гештальды (Гештольды) — шляхцічы [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] XVIII стагодзьдзя<ref>Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 50.</ref> * Павал Гештаўт ({{нар.}} 1978) — беларускі навуковец, кандыдат сельскагаспадарчых навук<ref>[http://unicat.nlb.by/scient/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-NLB-ar554584&strq=l_siz=2 Гештаўт, Павел Антонавіч (кандыдат сельскагаспадарчых навук ; лясная гаспадарка ; нар. 1978)], [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі]]</ref>; намесьнік дырэктара па навуковай і інавацыйнай рабоце НПЦ [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]] па біярэсурсах<ref>[https://www.bpc.by/be/press-meropriyatiya/item/3684-pres-kanferentsyya-dzikaya-pryroda-i-megapolis-prychyny-rostu-aktyunastsi-dzikikh-zhyvjol-nebyaspechnyya-sustrechy-z-chalavekam-mery-byaspechnykh-i-ekalagichnykh-pavodzin-dlya-gramadzyan-prymerkavanaya-da-susvetnaga-dnya-akhovy-navakolnaga-asyaroddzya.html Прэс-канферэнцыя: "Дзікая прырода і мегаполіс: прычыны росту актыўнасці дзікіх жывёл, небяспечныя сустрэчы з чалавекам, меры бяспечных і экалагічных паводзін для грамадзян", прымеркаваная да Сусветнага дня аховы навакольнага асяроддзя], Нацыянальны прэс-цэнтр Рэспублікі Беларусь</ref> З XVI ст. прыдомкам Гейштаф або Гейштаўт карыстаўся [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род [[Бэрнатовічы|Бэрнатовічаў]] гербу ўласнага<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. S. 41.</ref>. Гештаўты Лакянскія (Giesztowt Łokiański) гербу [[Ляліва]] — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 272.</ref>. Гештаўты (Giesztowt) гербу [[Гейш]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 5. — Warszawa, 1936. S. 284.</ref>. Ґейштаўты (Ґейштафты) — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/g/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ґ], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Гешталд (Giesztołd) гербу Ляліва — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 272.</ref>. На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Гештаўты]]. == Глядзіце таксама == * [[Гаст]] * [[Вальда (імя)|Вальда]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай гаст}} {{Імёны з асновай валд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] lyqcvxzlhvya3h8hfkh0pafxnb4lony Гуда (імя) 0 265263 2694607 2686999 2026-10-03T17:10:10Z ~2026-53302-49 100476 /* Паходжаньне */ 2694607 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Ґуда |лацінка = Guda / Huda |арыгінал = Gudo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Года, Гут, Гот, Гудзь, Годзь |вытворныя = |зьвязаныя = [[Гудзейка]], [[Гудзіла]], [[Гудан]] / [[Гудзін]], [[Готаўт]], [[Годвайн]], [[Гудвіл]], [[Гутвін]], [[Гудзігал]], [[Гутгер]], [[Гудзігерд]], [[Готгін]], [[Гутар]], [[Готарт]], [[Глеб]], [[Готліб]], [[Гудман]], [[Гудымін]], [[Гудмунд|Готмант]] <br> [[Алігут]], [[Ангот]], [[Вергут]], [[Вільгод]], [[Гелігуд]], [[Даўгод]], [[Жыгуць]], [[Ілгут]], [[Мангуд]], [[Мінгуд]], [[Саргут]], [[Саўгут]], [[Сонгуць]], [[Сіргут]], [[Ягуці]] }} '''Гуда''' (''Гудзь''), '''Года''' (''Годзь''), '''Гут''', '''Гот''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Гуда, Года, Гута або Гот (Gudo, Godo, Guta, Got) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gudo%2C+Godo%2C+Guta%2C+Got#v=snippet&q=Gudo%2C%20Godo%2C%20Guta%2C%20Got&f=false S. 659—660].</ref>. Іменная аснова -гуд- (-год-, -гут-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] guþs 'Бог'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, gôþs 'добры, старанны, пабожны' або *guts '[[Готы|гот]]'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 134.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы -гут- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], а для іменнай асновы -гуд- за найбольш адэкватнае прызнае ''gùsti'' (''guñda, gùdo'') 'прызвычаіцца, абвыкнуць; стаць разумным, хітрым; стаць мудрым'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.</ref> (не фіксуецца ў слоўніку [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]], упершыню фіксуецца толькі ў [[каралявец]]кім слоўніку 1673—1701 гадоў<ref>[http://www.lkz.lt/?zodis=gusti&id=11109600000 gùsti], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Гудзейка|Гудзейка (Гудзека, Гадзейка, Годыка)]], [[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]], [[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын)]], [[Готаўт|Готаўт (Готалт)]], [[Гудвіл]], [[Гутвін]], [[Гудзігал]], [[Гутгер]], [[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]], [[Готгін]], [[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудэр, Кудэр)]], [[Готарт]], [[Глеб]], [[Гудман|Гудман (Гутман)]], [[Гудымін]], [[Гудмунд|Готмант]], [[Алігут]], [[Ангот]], [[Вергут]], [[Вільгод]], [[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод)]], [[Даўгод|Даўгод (Даўгот)]], [[Жыгуць]], [[Ілгут]], [[Мангуд]], [[Мінгуд]], [[Саргут]], [[Саўгут]], [[Сонгуць]], [[Сіргут]], [[Эйгот]], [[Ягуці]]. Адзначаліся германскія імёны Gudecke (Godica), Gudila (Godila, Godel, Güttel), Gudin (Godenus, Godin), Gotolt, Goedwil (Góðvili), Gutvinus (Guduin), Godegel, Gutgerius, Gudegerdus (Godegardus, Gudhgärdh), Göttgen, Guter (Guder, Kuder), Gotard, Goteleib, Gudman (Guotman), Goudemen, Gutmunt (Gotmundus), Algut, Angodus, Vergot, Willegod, Gelgod, Dagott, Sigot, Illgut, Mangod, Mengodus, Sargood, Savegotus (Savegodo), Sungod, Sireguti, Eygoti (Eyguti), Águti. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Got (Gota, Guta), Gutko (Gutka), Gotysz (Gotosza), Gutyna, Godbold, Godobert, Godekin (Godkin), Guter, Godart (Gotart, Gutart, Gothart), Gotlib, Gotysman, Gotschalk, Gotalt, Gotwin<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 75—76.</ref>. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавалі імёны Гадзімір (Godzimir) і Гадзіслаў (Godislaus)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 147—148.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны ''Gutte'' (1360 год)<ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=2sdWAAAAcAAJ&q=Gutte+1360#v=snippet&q=Gutte%201360&f=false S. 510].</ref>, ''Godiko / Gotko / Gudeike''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Godica (Gutthica)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Godica+Gutthica#v=snippet&q=Godica%20Gutthica&f=false S. 354].</ref>}} (1308, 1354 і 1371 гады)<ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=2sdWAAAAcAAJ&q=Gotko#v=snippet&q=Gotko&f=false S. 507—508].</ref><ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Gudeike#v=snippet&q=Gudeike&f=false S. 36].</ref>, ''Guddenne''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Gudin (Godenus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gudin%2C+Godin%2C+Godino#v=snippet&q=Gudin%2C%20Godin%2C%20Godino&f=false S. 660—661].</ref>}} (1422 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Guddenne#v=snippet&q=Guddenne&f=false S. 37].</ref>, ''Kwder''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Kuder (Guder)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Kuder+Guder#v=snippet&q=Kuder%20Guder&f=false S. 662].</ref>}} (1395 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Kwder#v=snippet&q=Kwder&f=false S. 49].</ref>, ''Algutte / Algotte''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Algut<ref>Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=CklczPR-UuAC&q=Algut#v=snippet&q=Algut&f=false S. 3].</ref> (Algot<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Algot#v=snippet&q=Algot&f=false S. 167].</ref>)}} (1399 і каля 1400 году)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Algutte+Algotte#v=snippet&q=Algutte%20Algotte&f=false S. 12].</ref>, ''Aldegut''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Aldguda<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 30.</ref>}} (1363 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Aldegut#v=snippet&q=Aldegut&f=false S. 11].</ref>, ''Sawgute / Sawgotthe''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Savegotis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 18 (264).</ref>}}<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Sawgute+%2F+Sawgotthe#v=snippet&q=Sawgute%20%2F%20Sawgotthe&f=false S. 90].</ref>, ''Wiligot''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Willigut<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=2854+f%C3%BCr+gunt+#v=snippet&q=2854%20f%C3%BCr%20gunt&f=false S. 1599].</ref>}} (1385 і 1388 гады)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Wiligot#v=snippet&q=Wiligot&f=false S. 117].</ref>. У 1604 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Johannes Gut, Neidenburgensis Borussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Gut#v=snippet&q=Gut&f=false S. 164].</ref>. У [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]] ў 1080-я гады адзначалася германскае імя Азгут (Asgut)<ref>Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. Тексты, перевод, комментарий. — М., 2001. С. 208—209.</ref>. У [[Беласток]]у адзначалася германскае прозьвішча Годрыд: ''honestis Simone Godryd''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Guderit (пазьнейшае Godrid)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Godrid#v=snippet&q=Godrid&f=false S. 684].</ref>}} (1744 год)<ref>Dacewicz L. Antroponimia Białegostoku w XVII—XVIII wieku. — Białystok, 2001. S. 117.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Мы от [[Русіны|рода Рускаг]]: <...> Гоуды<ref>[http://starbel.by/dok/d119.htm Договор между Русью и Византией (911)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref> <...> Мы от рода Рускаго, съли и гостье: [[Івар|Иворъ]] солъ [[Ігар|Игоревъ]] великаго князя Рускаго… Алвадъ Гудовъ'' ([[Аповесьць мінулых часоў]])<ref>[http://starbel.by/dok/d138.htm Договор между Русью и Византией (944/945)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''[[Гер’ят|Кгирять]] Кготевич'' (20 лютага 1466 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 24.</ref>; ''именеицо в [[Менск]]омъ повете… Кготевича'' (27 ліпеня 1495 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6-1к}} P. 93.</ref>; ''на землю Кготевъщину в Медницъкомъ повете… Кготевщины… Кготевщину'' (16 ліпеня 1496 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 131.</ref>; ''панъ Миколай Кгутъ'' (17 студзеня 1516 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=i8MDAAAAYAAJ&q=%D0%BA%D0%B3%D1%83%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%BA%D0%B3%D1%83%D1%82%D1%8A&f=false С. 262—263].</ref>; ''haereditate mea, quae vocatur Guthowczyzna'' (12 лютага 1516 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 263.</ref>; ''hominibus Gudziewiczy'' (6 лістапада 1518 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 63.</ref>; ''слугъ путных [[Браслаў|Бряславъского]] повету… Кгутевичов'' (27 студзеня 1530 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 356.</ref>; ''пустотинъ къ тому жъ двору нашому въ повете Ойракгольскомъ, на имя: Кготовъщину'' (29 красавіка 1542 году)<ref>Сборник палеографических снимков с древних грамот и актов, хранящихся в Виленском центральном архиве и Виленской публичной библиотеке. Вып. 1. — Вильна, 1884. С. 16.</ref>; ''два земянины Луковского повету Едамъ Кгутъ'' (3 жніўня 1546 году)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 1. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=22RcAAAAcAAJ&q=%D0%9A%D0%B3%D1%83%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D1%83%D1%82%D1%8A&f=false С. 47].</ref>; ''село [[Лучыцы (Клецкі раён)|Лучицы]] и Фойная… Кудичь брать его'' (1552 год)<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XwgyAQAAIAAJ&q=%D0%9A%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%9A%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 638].</ref>; ''Mysz Hudziewicz'' (1552—1555 гады<ref>Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fO9EAAAAYAAJ&q=Hudziewicz#v=snippet&q=Hudziewicz&f=false С. 361].</ref>; ''бояры путными на ймя: Юри Кгудовичъ'' (1557 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|43к}} С. 85.</ref>; ''Pawel a Piothr Gudiewiczy… Romieiko Godziewicz'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Hvt6OUpCnNoC&q=Gudiewiczy#v=snippet&q=Gudiewiczy&f=false С. 356, 397].</ref>; ''Paweł Gutowicz'' (2 траўня 1558 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8cM7AQAAMAAJ&q=Gutowicz#v=snippet&q=Gutowicz&f=false С. 55].</ref>; ''Яцко Кудевичъ'' (1563 год)<ref>Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. С. 39.</ref>; ''Гудъ Кузма'' (1566 год)<ref>Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. С. 393.</ref>; ''Амьброжей Станиславовичъ Кгудевичъ… з ыменья своего з Кгудевичъ… Петръ Станиславовичъ Кгудевичъ… Лукашъ Щастновичъ Кгудевичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%9A%D0%B3%D1%83%D0%B4%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%9A%D0%B3%D1%83%D0%B4%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 644].</ref>, ''Янова вдова з Кгутовъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%9A%D0%B3%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%9A%D0%B3%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 1014].</ref>, ''Кгутъ Мартиновичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%9A%D0%B3%D1%83%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D1%83%D1%82%D1%8A&f=false С. 1299].</ref> (1567 год); ''Станиславъ Яновичъ Гудовичъ… Гудовича… Гудовичу'' (6 ліпеня 1568 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 294—295.</ref>; ''земяном повету ковенского… з роду Янвилов с Пядев… Валентыну Кгудовичу… з роду Кгудовичов от Каплиц Воитеху а Мартину Матеевичом'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415—416.</ref>; ''Janusz Kodewicz'' (14 ліпеня 1578 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=IOYDAAAAYAAJ&q=Kodewicz#v=snippet&q=Kodewicz&f=false С. 110].</ref>; ''czeladz dworna… Dorota Godowna'' (14 студзеня 1632 году)<ref>Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 118.</ref>; ''и пна Юря Кгута Загорского, земян гсдарских повету Пиньского'' (6 кастрычніка 1639 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 33. — Вильна, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=6nsZAAAAYAAJ&q=%D0%9A%D0%B3%D1%83%D1%82%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D1%83%D1%82%D0%B0&f=false С. 313].</ref>; ''Jerzy Gutt Zagorski'' (8 кастрычніка 1639 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 33. — Вильна, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=6nsZAAAAYAAJ&q=Jerzy+Gutt+Zagorski#v=snippet&q=Jerzy%20Gutt%20Zagorski&f=false С. 314].</ref>; ''пана Саломона Кгудовича — стольника Вилкомирского'' (26 чэрвеня 1647 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 493.</ref>; ''Юрко Гуденъко… Иванъ Гуда'' (1649 год)<ref>Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 255, 279.</ref>; ''P-a Juria Gutta Zahorskaho'' (31 сьнежня 1658 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 33. — Вильна, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=6nsZAAAAYAAJ&q=Juria+Gutta+Zahorskaho#v=snippet&q=Juria%20Gutta%20Zahorskaho&f=false С. 386].</ref>; ''панъ Миколай Кгутъ Коломыский'' (21 студзеня 1664 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 20. — Вильна, 1893. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=i_A4AQAAMAAJ&q=%D0%9A%D0%B3%D1%83%D1%82%D1%8A+%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D1%83%D1%82%D1%8A%20%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9&f=false С. 364].</ref>; ''Jan Gud, lesniczy y osadczy miszucki'' (3 сакавіка 1718 году)<ref>Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 2. — Вильнюс, 1961. [https://books.google.by/books?id=X_CMGROxcMUC&q=Jan+Gud,+lesniczy&dq=Jan+Gud,+lesniczy&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjIn-Ta5pSHAxWcgf0HHW0-CBkQ6AF6BAgEEAI С. 74].</ref>; ''Heva Gudowa'' (1723 год)<ref>[https://www.genmetrika.eu/pasvalio_sant_1706-1729.html Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos jungtuvių įrašai 1706—1729 m.], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref>; ''Wasil Goda'' (1728 год)<ref>[https://sources.ruzhany.info/112_25a.html «Inwentarż Maiętnosci Rożaneÿ» 1728], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 208.</ref>; ''Gutowsk'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Josephus Gudowicz… Lituanus natus'' (1764 год)<ref>Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578—1798. — Braunsberg, 1925. S. 162.</ref>; ''Ewa Gut'' (1785 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gut&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Jan Gudowicz'' (1787 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Gudowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Traby], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Wawrzyniec Godz'' (сакавік 1798 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 38. — Вильна, 1914. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=tTo9AQAAMAAJ&q=Godz#v=snippet&q=Godz&f=false С. 376].</ref>; ''Agata Gott'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gott&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Bielica alias Jelna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Stefan Got'' (1802 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Got&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marcela Gotowicz'' (1839 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gotowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Żodziszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Franciszka Godowicz'' (1863 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=2983&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=6450&searchtable=&rpp2=50 Giedrojcie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Згут (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>): ''Mikolaj Zgutę'' (1609 год)<ref>Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 42.</ref>; * Гудзінт, Гудзянт: ''Franciszek Gudzint'' (9 лютага 1791 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 463.</ref>, Гудзянтовіч (Gudziantowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>; * Готлінь, Гудэлін (адзначалася старажытнае германскае імя Gotelin, Godelin<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gotelin#v=snippet&q=Gotelin&f=false S. 660].</ref>): ''Rozalia Gudelin'' (1835 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=8487&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=650&searchtable=&rpp2=50 Barbaryszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Gotliń'' (1909 год)<ref>[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_ejszyska_1909r.pdf Parafia ejszyska w 1909 r.], Genealogia Wileńszczyzny</ref>; * Гудыш (адзначалася германскае імя Gotysz<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 76.</ref>): Іван Гудыш (1896—?) — [[беларусы|беларус]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Амурской обл.</ref>; * Годвайш, Годвайс (адзначалася германскае імя Guðrvísi<ref>Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. S. 391, 1114.</ref>, Gottweiß<ref>[https://genwiki.genealogy.net/Gottwei%C3%9F_(Familienname) Gottweiß (Familienname)], GenWiki</ref>): ''Kazimierz Godwoysz'' (14—17 жніўня 1655 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 285.</ref>, ''Jan Godwoysz'' (1667 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 152.</ref>, ''Stefanowi Godwojszowi'' (1784 год)<ref>Ukmergės dekanato vizitacija 1784 m. Fontes Historiae Lituaniae. Wol. VIII. — Vilnius, 2009. P. 106.</ref>, Браніслаў Годвайс — каталік з [[Расенскі павет|Расенскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №1069 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358637?page=136 С. 17100].</ref>; * Годвяд, Годвад (адзначалася германскае імя Gudhvidh, Gudvidus<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 8. — Lund, 1983. S. 412.</ref>): ''Кгодвяд [[Наргайла|Наркгаиловичъ]]'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 165.</ref>, ''Ignacy Godwod'' (1829 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=6484&search_lastname=Godwod&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Korwie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Гудвал (адзначалася старажытнае германскае імя Gudwalus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 113.</ref>): у [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Guttwall<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GUTTWALL&ofb=marggrabowa&modus=&lang=de GUTTWALL], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>, у гістарычнай Прусіі існуе вёска [[Гудвален]]; * Готвір (адзначалася старажытнае германскае імя Gotwar<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gotwar#v=snippet&q=Gotwar&f=false S. 685].</ref>): ''Ewa Gotwir'' (1763 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Gotwir&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Гудзелгоўць, Годгаўд, Гудгаўд, Гудыголд (адзначаліся старажытныя германскія імёны Godelgaudus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 113.</ref> і Gauthigoth<ref>Ao. Prof. Dr. Hermann Reichert, [https://homepage.univie.ac.at/hermann.reichert/studententexte/Lexikon_der_altgermanischen_Namen.docx Lexikon der altgermanischen Namen]</ref>, Goldegodo<ref>Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&q=%22Goldegodo%22&dq=%22Goldegodo%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiZnq_h96KKAxWM8bsIHYIqO3QQ6AF6BAgFEAI S. 159].</ref>): ''села Кгуделкговъцовъ'' (5 студзеня 1566 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|44к}} С. 112.</ref>, ''Adolfina Gudgowd'' (1886 год)<ref>Sprawozdanie Dyrekcyi Zjednoczonego Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie z Czynności za Rok 1886. — Kraków, 1887. S. 46.</ref>, прыдомкам Гудыголд (Gudygołd) карыстаўся шляхецкі род Арвідаў<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Gudygo%C5%82d#v=snippet&q=Gudygo%C5%82d&f=false S. 44].</ref>, у 1589 годзе ўпамінаецца зямля Годгаўдзішкі (''Годговдишки'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 41.</ref>; * Кудрат, Гудрат (адзначалася старажытнае германскае імя Guderada<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Guderada#v=snippet&q=Guderada&f=false S. 662].</ref>): ''Ясъ Кудратовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 89.</ref>, Гудрат (''Gudrat'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 738.</ref>; * Вангут (адзначалася старажытнае германскае імя Vuanagodus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 215.</ref>): у гістарычнай Прусіі існуе вёска [[Вангуты]]; * Юргут: Юргутовічы (Jurgutowicz) гербу [[Даленга (герб)|Даленга]] — літоўскі шляхецкі род зь Віленшчыны<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 3. — Rzeszów, 2001. S. 232.</ref>}}. == Носьбіты == * [[Гуда (нобіль)|Гуда]] ({{†}} па 388) — [[Готы|гоцкі]] нобіль [[Каралеўства вандалаў і алянаў|Каралеўства вандалаў]] * Мікалай Гут — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1516 годзе * Юры Гут Загорскі — [[Зямяне|зямянін]] [[Наваградзкі павет|Наваградзкга павету]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], які ўпамінаецца ў 1639 і 1658 гадох * Станіслаў Марцінавіч Гудовіч — [[Юрбург|юрбурскі]] зямянін, які ўпамінаецца ў 1581 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%93%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83#v=snippet&q=%D0%93%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83&f=false С. 66].</ref> * Пётар і Тамаш Мацеевічы Гудзевічы — [[Вялёна|вялёнскія]] зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1586 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%93%D1%83%D0%B4%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%D0%BC%D1%8A#v=snippet&q=%D0%93%D1%83%D0%B4%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%D0%BC%D1%8A&f=false С. 197].</ref> * Кацярына Гудзевічаўна (Katarzyna Gudziewiczowa) — [[Вільня|віленская]] [[Мяшчане|мяшчанка]], якая ўпамінаецца ў 1698 годзе<ref>Testamenty w księgach miejskich wileńskich z XVI i XVII wieku. Katalog. — Warszawa, 2017. S. 77.</ref> * Кандрат Готаў — жыхар мястэчку [[Ігумен]]у, які ўпамінаецца ў 1701 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [http://vilejski-uezd.by/threads/sajt-istorika-anischenko-e-k.4628/page-2 Игумен инвентарь 1701 г. в Минском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 17 сакавіка 2018 г.</ref> * Аўсей Гута — жыхар мястэчку [[Горкі|Горак]], які ўпамінаецца ў 1742 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230423/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/698-gorki-grafstvo-inventar-1742-g-v-orshanskom-povete Горки графство инвентарь 1742 г. в Оршанском повете], Архіў гісторыка Анішчанкі, 10 кастрычніка 2016 г.</ref> * Андрэй Гута — жыхар вёскі [[Зубкі|Зубкоў]] ([[Гарадзенскі павет]]), які ўпамінаецца ў 1775 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225146/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/642-volpa-starostvo-inventar-1775-g Волпа староство инвентарь 1775 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 чэрвеня 2016 г.</ref> * Іван, Майсей і Сідар Гуты — жыхары вёскі [[Пагост]]у ([[Пінскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў 1783 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [http://vilejski-uezd.by/threads/sajt-istorika-anischenko-e-k.4628/page-2 Черница инвентарь 1783 г. в Пинском повете], Архіў гісторыка Анішчанкі, 15 кастрычніка 2018 г.</ref> * Базыль і Тамаш Гудовічы — шляхцічы [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1787 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.</ref> * Стэфан Гот — жыхар [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] на 1795 год<ref>Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 261.</ref> * Емяльян Гот — [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|уніят]] [[Збляны (Лідзкі раён)|Зблянскай]] парафіі, які ўпамінаецца ў 1829 годзе<ref name="Laures-2017">[[Леанід Лаўрэш|Лаўрэш Л.]] Прыход ў Зблянах // Лідскі летапісец. № 3 (79), 2017. С. 30—48.</ref> * Сьцяпан Гут (1872—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ворша|Воршы]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref name="Memaryjal">[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * Вячаслаў Гудовіч (1883—?) — беларус зь [[Вязьма|Вязьмы]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Омской обл.</ref> * Міхал Гудовіч (1895—?) — беларус з ваколіцаў [[Лепель|Лепелю]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Пермской обл.</ref> * Іван Гута (1897—?) — беларус з ваколіцаў [[Карэлічы|Карэлічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref name="Memaryjal"/> * Юльян Гуда (1899—1938) — беларус, забіты ўладамі СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Краснодарского края</ref> * Сяргей Гуд (1906—?) — беларус, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Новосибирской области</ref> * [[Пётар Гуд]] ({{нар.}} 1945) — беларускі этнограф, фальклярыст, рэжысэр і сцэнарыст Прыдомкам Гут карыстаўся шляхецкі род [[Кульчыцкія|Кульчыцкіх]] гербу [[Сас]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Gut#v=snippet&q=Gut&f=false S. 44].</ref>. Готы — [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|уніяты]] [[Збляны (Лідзкі раён)|Зблянскай]] парафіі<ref name="Laures-2017"/>. Гудзі — уніяты [[Ганчары (Пружанскі раён)|Ганчарскай]] парафіі<ref>[[Леанід Лаўрэш|Лаўрэш Л.]] Прыходы ў Ганчарах і Дакудаве // Лідскі летапісец. № 4 (92), 2020. С. 61—71.</ref>. Гатовічы (Gotowicz) — прыгонныя зь вёскі [[Сыраваткі|Сыраваткаў]] (каля [[Жодзішкі|Жодзішкаў]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 53.</ref>. Готы — [[парафія]]не царквы ў [[Сьвіслач (Магілёўская вобласьць)|Сьвіслачы]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1889—1892 гады<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20170614170001/http://arhisan.com/istochniki/opisaniya/249-svisloch-tserkov-bobrujskogo-uezda-prikhozhane Свислочь церковь Бобруйского уезда прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 21 ліпеня 2015 г.</ref>. Гадзевічы (Godziewicz) і Гуты (Gutt) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Вільня|Вільні]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 503, 515.</ref>. Гудовічы (Gudowicz) гербаў [[Адравонж (герб)|Адравонж]] і [[Пабог]] — літоўскі шляхецкі род зь Вільні і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 513.</ref>. Гутовічы (Gutowicz) — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 280.</ref>. Гуды (Gud) гербу [[Прус (гербу)|Прус I]] — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 150.</ref>. На 1901 год існавала сяло Гудаўка ў Старадубскім павеце, вёска Гудаўка ў Сураскім павеце і сяло Гудава ў Мглінскім павеце Чарнігаўскай губэрні<ref>Список населенных мест Черниговской губернии, имеющих не менее 10 жителей, по данным за 1901 год. — Чернигов, 1902. С. 43.</ref>. На 1904 год існавала вёска Гудзіна ў Ельнянскім павеце Смаленскай губэрні<ref>Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 247.</ref>. На [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыне]] існуе вёска [[Гудзевічы]], на [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] — [[Гудавічы]] і [[Гудоўшчына]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Гудаўшчына]] і [[Гуцішкі]], на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] — [[Гудава Зямянскае]] і [[Новае Гудава]]. Назву [[Гудзішкі]] маюць вёскі на гістарычных Ашмяншчыне і [[Лідзкі павет|Лідчыне]]. == Глядзіце таксама == * [[Гуды]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай гуд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 70pq44cb6rj4xszsvqx2talpzj433ey Шаблён:Імёны з асновай мін 10 265459 2694540 2692810 2026-10-03T12:56:02Z ~2026-53249-89 100467 2694540 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва_шаблёну = Імёны з асновай мін |1 = {{{1|}}} |state = {{{state|uncollapsed}}} |кляса_карткі = hlist |назва = Імёны з асновай -мін- (-мен-) |верх = |выява = |група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]] |група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}}; |сьпіс1 = * [[Мін]] * [[Мінейка (імя)|Мінейка]] * [[Мінела]] * [[Мінялк|Міналг]] * [[Мінбут]] * [[Мінаўт]] * [[Мінвід]] * [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]] * [[Мінігаўд]] * [[Мінгіла]] * [[Мінгер]] * [[Мінгірд]] * [[Мінгін]] * [[Мінгуд]] * [[Мінар]] * [[Мінард|Менарт]] * [[Міндоўг (імя)|Міндаў]] * [[Мінконт]] * [[Мінімонт]] * [[Мінтаўт]] * [[Мінят]] * [[Альмін]] * [[Альгмін]] * [[Армін (імя)|Ярмін]] * [[Асьміна (імя)|Асьміна]] * [[Білімін]] * [[Бутмін]] * [[Відзімін (імя)|Відзімін]] * [[Гайлімін]] * [[Ятмін]] * [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] * [[Гермін]] * [[Гесьмін]] * [[Гудымін]] * [[Даўмен]] * [[Ермін]] * [[Кантмін]] * [[Кармін (імя)|Кармін]] * [[Кімін]] * [[Лянгмін]] * [[Людміна]] * [[Мантымін|Монтмін]] * [[Радзімін]] * [[Сурмін]] * [[Тальмін]] * [[Таўцімін]] * [[Эймін]] * [[Эйтмін]] * [[Ягмін]] * [[Ямін]] |група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны |сьпіс2 = * [[Мін|Міна (Minno)]] * [[Мінейка (імя)|Мініка (Minnico)]] * [[Мінела|Мінул (Minnul, Mennel)]] * [[Мінялк|Мэнаўг (Menaug)]] * [[Мінбут|Менбода (Menbodo)]] * [[Мінаўт|Міналт (Minolt)]] * [[Мінвід|Мінвіт (Minuit)]] * [[Мінігайла (імя)|Мінігела (Minigel)]] * [[Мінігаўд|Менігальд (Menegald)]] * [[Мінгіла|Мэнгіла (Mengilo)]] * [[Мінгер|Мінгер (Minger)]] * [[Мінгірд|Мінгард (Mingard)]] * [[Мінгін|Менікін (Mennikin)]] * [[Мінгуд|Менгод (Mengod)]] * [[Мінар|Мінар (Minar)]] * [[Мінард|Мінард (Minard, Mennert)]] * [[Міндоўг (імя)|Міндах (Mindach)]] * [[Мінконт|Менегунда (Menegundia)]] * [[Мінеман]] * [[Мінят|Мінят (Miniatus)]] * [[Альмін|Альмін (Almin)]] * [[Альгмін|Альгмінэ (Algmine)]] * [[Армін (імя)|Армін (Armin)]] * [[Асьміна (імя)|Асьміна (Osminna)]] * [[Білімін|Більмэн (Bilmen)]] * [[Бутмін|Бутмэн (Butmen)]] * [[Відзімін (імя)|Відмін (Widmin)]] * [[Гайлімін|Гелімін (Gelemin)]] * [[Ятмін|Адмэн (Admen)]] * [[Гедзімін (імя)|Гідымін (Giddemin)]] * [[Гермін|Гермін (Germin)]] * [[Гесьмін|Гесьмін (Gesmin)]] * [[Гудымін|Гудэмен (Goudemen)]] * [[Ермін|Ермін (Ermin)]] * [[Кантмін|Кундамен (Cundomen)]] * [[Кармін (імя)|Кармін (Carmin, Karmin)]] * [[Кімін|Гімін (Gimmin)]] * [[Лянгмін|Лянгмін (Langmin)]] * [[Людміна|Людмэн (Ludmen)]] * [[Радзімін|Радмін (Radmin)]] * [[Сурмін|Сурмэн (Surmen)]] * [[Тальмін|Тальмэн (Tallmen)]] * [[Таўцімін|Тайтмэн (Teutmen)]] * [[Эймін|Эймін (Eimin)]] * [[Эйтмін|Эйдмэн (Eidmen)]] * [[Ягмін|Егімін (Egimin)]] * [[Ямін|Еміна (Еміна)]] |ніз = }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства‎]]</noinclude> e5ajp6dravnv4tmst62a8foohho7xj0 Шадзібор 0 265895 2694789 2688926 2026-10-04T11:31:30Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Паходжаньне */ 2694789 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Шадзібор |лацінка = Šadzibor |арыгінал = Sedber |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Шат|Schad]] + [[Бар (імя)|Baro]] |варыянт = Шэдзібар, Седзебар, Шэдбар, Седбар, Шатбар, Шайтбар |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Шадзібор''' (''Шэдзібар'', ''Седзебар'', ''Шэдбар'', ''Седбар''), '''Шатбар''' (''Шайтбар'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Сэдбэр або Шэтбэр (Sedber, Schetber<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/schetber Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Schetber], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sedber Sedber Nachname — Herkunft und Bedeutung des Nachnamens], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Шат|-шад- (-шат-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Шацейка]], [[Шаціла]]; германскія імёны Scazciho, Scazelo) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] skadus 'ахінуты, абаронены'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, аснова -сад- (-сат-) (імёны ліцьвінаў [[Шадзівід]], [[Жадзьвін]], [[Вісад|Вішад]]; германскія імёны Sedvid, Saduinus, Wisad) — ад гоцкага saths 'насычаны, задаволены'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 193.</ref>, аснова [[Бар (імя)|-бар- (-бор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Барвід]], [[Барвін]], [[Вісбар]]; германскія імёны Barvid, Barwin, Wisbar) — ад гоцкага bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>, а аснова [[Бера|-бер- (-бір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бірын (імя)|Бірын]], [[Бірыбольд]], [[Бэрвольд]]; германскія імёны Birin, Beribald, Berwoldus) — ад гоцкага baira<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 52.</ref>, германскага bero 'мядзьведзь'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Шадзібор азначае «абарона нараджэньня»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.</ref>. Паводле гісторыка [[Павал Урбан|Паўла Урбана]], Шадзібор — [[Стараславянская мова|стараславянскае]] імя яшчэ паганскіх часоў<ref name="Urban-2001-42">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 42.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Mattis S[czedibor] houptmann zcu Cawen'' (''Mattis Schedibor''<ref name="Piatrauskas-2014-315">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 315.</ref>; 27 чэрвеня 1418 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=ru&id=X2PksK8Sn3MC&dq=ritter+Schelibor&q=Schedibor#v=snippet&q=Schedibor&f=false S. 413].</ref>; ''пана Шедибора Валимонтовича'' (1420 год)<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 42.</ref>; ''den strengen ritter Schelibor unsern hauptman czu Wilkomirie'' (8 траўня 1424 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?id=X2PksK8Sn3MC&pg=PA643&dq=ritter+Schelibor&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi4wL2Rhfr9AhUF66QKHQjZBXgQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=ritter%20Schelibor&f=false S. 643].</ref>; ''Schedibor houptman czu Wilkomiria'' (15 кастрычніка 1425 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?id=0jchAQAAMAAJ&pg=PA709&dq=Schedibor+houptman+czu+Wilkomiria&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjT8sXdhvr9AhXHs6QKHcQrBnEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=Schedibor%20houptman%20czu%20Wilkomiria&f=false S. 709].</ref>; ''печать Шедиборова Волимонтовича''<ref>Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. С. 136.</ref>, ''Schedibori Wolimunthowycz''<ref>Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ieU7h4YBiV0C&q=Wolimunthowycz#v=snippet&q=Wolimunthowycz&f=false С. 135].</ref> ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]]); ''Schedibor Wolnuntowicz'' (''Schedibor Wolumontowicz''<ref name="Piatrauskas-2014-315"/>; [[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])<ref>Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=JmhcAAAAcAAJ&q=Schedibor#v=snippet&q=Schedibor&f=false С. 191].</ref>; ''печать Шедиборова''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 78.</ref>, ''Schedibor''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.</ref> ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]]); ''her Schedebar'' (кастрычнік — лістапад 1432 году)<ref>{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 304.</ref>; ''Schedebar hoptman von Kaywen'' (4 лістапада 1432 году)<ref>Rowell S. Bears and Traitors, or: Political Tensions in the Grand Duchy, ca. 1440—1481 // Lithuanian Historical Studies. Vol. 2, 1997. P. 47, 55.</ref>; ''Seddebor'' (7 лістапада 1432 году)<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 8. — Riga; Moskau, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OUYOAAAAQAAJ&q=Seddebor#v=snippet&q=Seddebor&f=false S. 373].</ref>; ''Пани Шедиборовом подле [[Жырмуны|Жирмунъ]] двор пашныи''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 21.</ref>, ''у Дворищох пани Шедиборовои два чоловеки''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 55.</ref> (1440—1492 гады); ''Шедибору Меженину чотыри чоловеки'' (7 лістапада 1442 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 67.</ref>; ''praesentibus ibidem nobilibus Siedbor'' (31 кастрычніка 1484 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 399.</ref>; ''[[Буйвід|Bwywyd]] Schedyborowycz'' (15 траўня 1489 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 196.</ref>; ''Судереви, близко Вильни, што держалъ Воитъко Шедиборовичъ Швенъторог'' (2 ліпеня 1493 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 73.</ref>; ''у [[Алькенікі|Волкиницкомъ]] повете… Шаитборишъки''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 160.</ref>, ''у Волкиницъкомъ повете… Шаитборишки''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 304.</ref> (31 траўня 1503 году); ''Станковая Шедборовича''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 84.</ref>, ''Шатъбар''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 165.</ref> (1528 год); ''хоружого ковенъского Процъслава Шадеборовича'' (9 жніўня 1539 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|20к}} P. 272.</ref>; ''земянъка господарская повета [[Жыжмары|Жыжморского]] Станьковая Ядвига Шедборовича и з сыном своим Якубомъ'' (20 жніўня 1541 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 203.</ref>; ''на боярыню господарскую повету Троцкого Станьковую Шедборовича Ядвигу'' (28 сьнежня 1541 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 201.</ref>; ''пана Счепана и пана Шадибора Довкгирдовъ'' (8 сьнежня 1560 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. [https://books.google.by/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=ru&id=EOQDAAAAYAAJ&dq=%22%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%BE+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE%22+%2213%22&q=%D0%A8%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0#v=snippet&q=%D0%A8%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0&f=false С. 284].</ref>; ''Янъ Шедборовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%A8%D0%B5%D0%B4%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A8%D0%B5%D0%B4%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 641].</ref>, ''наймита Петра Шебора''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%A8%D0%B5%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0#v=snippet&q=%D0%A8%D0%B5%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0&f=false С. 967].</ref> (1567 год); ''Szadzibor Dowgird'' (1 ліпеня 1569 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 356.</ref>; ''ку именю Шедибора Довъкгирда'' (3 жніўня 1584 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|70к}} С. 200.</ref>. == Носьбіты == * [[Шадзібор Валімонтавіч]] ({{†}} па 1431) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[кашталян]] [[Коўна|ковенскі]] * Шадзібор Мяжэнін — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1442 годзе * Войтка Шадзіборавіч [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог]] — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1493 годзе * Станька Шадборавіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, жонка якога ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Шатбар — [[Коршава|коршаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Прадслаў Шадзіборавіч — дзяржаўны дзяяч ВКЛ, харужы [[Коўна|ковенскі]] ў 1539 годзе * Шадзібор [[Доўгерды|Доўгерд]] — [[Пасол соймавы|пасол]] на [[Люблінскі сойм]] (1569 год) ад [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] * Ян Шадборавіч — баярын [[Троцкі павет|Троцкага павету]], які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1567 году == Глядзіце таксама == * [[Шат]] * [[Бар (імя)|Бара]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновамі шад і сад}} {{Імёны з асновай бар}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] j0szm892udosnrrk4ehqg44lt4xink2 Шаблён:Імёны з асновай скалк 10 265896 2694549 2691007 2026-10-03T13:08:30Z ~2026-53249-89 100467 2694549 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва_шаблёну = Імёны з асновай скалк |1 = {{{1|}}} |state = uncollapsed |назва = Імёны з асновай -скалк- (-шалк-, -скал-, -шал-) |верх = |выява = |кляса_карткі = hlist |група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]] |група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}}; |сьпіс1 = * [[Скальк]] * [[Скольберт]] * [[Скальбут]] * [[Скаламонт (імя)|Скаламонт]] * [[Войшалк (імя)|Войшалк]] * [[Коншалк]] |група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны |сьпіс2 = * [[Скальк|Скальк (Scalc, Schall)]] * [[Скольберт|Скольбэрт (Skolbert)]] * [[Скальбут|Шальбут (Schalbut)]] * [[Скаламонт (імя)|Скелемунд (Scelemund)]] * [[Войшалк (імя)|Вісаўд (Wisaug)]] * [[Готшалк (імя)|Готшалк]] * [[Маршал (імя)|Маршал]] |ніз = }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства‎]]</noinclude> j14jp6ozbk35aui0x7dhwjsw0vcfyfa 2694553 2694549 2026-10-03T13:13:49Z ~2026-53249-89 100467 2694553 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва_шаблёну = Імёны з асновай скалк |1 = {{{1|}}} |state = uncollapsed |назва = Імёны з асновай -скалк- (-шалк-, -скал-, -шал-) |верх = |выява = |кляса_карткі = hlist |група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]] |група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}}; |сьпіс1 = * [[Скальк]] * [[Скольберт]] * [[Скальбут]] * [[Скаламонт (імя)|Скаламонт]] * [[Войшалк (імя)|Войшалк]] * [[Коншалк]] |група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны |сьпіс2 = * [[Скальк|Скальк (Scalc, Schall)]] * [[Скольберт|Скольбэрт (Skolbert)]] * [[Скальбут|Шальбут (Schalbut)]] * [[Скаламонт (імя)|Скелемунд (Scelemund)]] * [[Готшалк (імя)|Готшалк]] * [[Маршал (імя)|Маршал]] |ніз = }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства‎]]</noinclude> n3lu2b1ajbakjwvvisc06a97f6q00j9 Войшалк (імя) 0 265897 2694545 2688417 2026-10-03T13:04:26Z ~2026-53249-89 100467 2694545 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Войшалк |лацінка = Vojšałk |арыгінал = Wisaug |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Віс|Wiso (Weise)]] + Schalk <br> [[Войша|Woyscha]] + [[Скалдвіл|Schalk]] |варыянт = Вышалк, Вішалк, Вісалг |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Войшалк''' (''Вышалк'', ''Вішалк'', ''Вісалг'') — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Вісаўг (Wisaug) і Альгвіс (Alguis<ref>[https://books.openedition.org/pufr/16797?lang=en Noms de femmes relevés dans les divers cartulaires étudiés] // Genèse médiévale de l'anthroponymie moderne. Tome II-2 : Persistances du nom unique. — Tours, 1992. P. 231—242.</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wisaug Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wisaug], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгін]], [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) — ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>, аснова [[Скальк|-скалк- (-шалк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Скаламонт (імя)|Скаламонт]], [[Скальбут]], [[Коншалк]]; германскія імёны Scelemondo, Butaskalks, [[Готшалк (імя)|Gottschalk]]) — ад гоцкага skalks 'слуга'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Войшалк азначае «адданы паляваньню»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>. У [[Польшча|Польшчы]] бытуе прозьвішча Вісэлка (Wisełka)<ref>[https://nazwiska.ijppan.pl/haslo/show/name/WISE%C5%81KA Wisełka], Internetowy słownik nazwisk w Polsce (wersja 2.0) (2025—2030)</ref>, у [[Нямеччына|Нямеччыне]] — Вішалька (Wischalka)<ref>[http://legacy.stoepel.net/en/?name=Wischalka Wischalka], Geogen: Surname Mapping</ref>. Мовазнаўца і гісторык [[Алесь Жлутка]] тлумачыць паходжаньне імя Войшалк ад двух[[Аснова слова|асноўнага]] імя тыпу Воиславь, Воитехь (Voislav, Voitech) шляхам даданьня да ўтваральнай асновы Voi- ці Vois- фармантаў 1—3 ступеняў -š-, -e(-o)l-, -(e,-o)k(o). Ад той жа асновы ўтварыліся [[Польская мова|ст.-польск.]] Wojsza, Wojszek і [[Беларуская мова|бел.]] Войша, Вайшэвіч<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 111.</ref>. Поўнае двухасноўнае імя падае пад 1267 году адна з польскіх кронік у паведамленьні<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 113.</ref>: «''Dux Leo filius Danielis regis Rusie occidit Woyslaum filium Mendogi ducis Lithwanorum''» («''Князь Леў, сын караля Русі Данілы, забіў Войслава, сына герцага ліцьвінаў Міндоўга''»). Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя [[ліцьвіны]]» адзначае адпаведнік імя Войшалка — князя [[бодрычы|бодрычаў]] [[Готшалк]]а<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 49.</ref>. Апроч таго, імя Gosschalk бытавала ў XV ст. у [[Рыга|Рызе]]<ref>Siliņa-Piņķe R. Rufnamen in Riga im 15. Jahrhundert: Überlegungen über eine schichtenspezifische Namengebung // Die Stadt und ihre Namen. Bd. 2, 2013. S. 243.</ref>. З нагоды летувіска-[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] этымалёгіяў імя Войшалк лінгвіст і літаратуразнаўца-мэдыявіст [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што сучаснае летувіскае напісаньне гэтага імя «Vaišvilkas» істотна аддаляецца ад летапіснага і вытлумачваецца псэўдаэтымалягічна як 'гасьцінны воўк'<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — Менск: Права і эканоміка, 2010. С. 212.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Vesegele'' (чэрвень 1260 году)<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 39.</ref>; ''Woysalk filium ipsius Mendog'' (запіс пад 1264 годам)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UBdTAAAAcAAJ&q=Woysalk+Mendog#v=snippet&q=Woysalk%20Mendog&f=false S. 808].</ref>; ''и въ Молшелгове'' (1264—1267 гады)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 59.</ref><ref>[http://starbel.by/dok/d148.htm Договор полоцкого князя Изяслава от имени Полоцка и Витебска с Ригой (1264—1267)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Воишелкъ'', ''Вошелкъ'', ''Вышелкъ'' або ''Вышелгъ'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]]); ''Woisalk'' ([[Старэйшая Аліўская хроніка]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 1. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=tPxxbl8_y64C&q=Woisalk#v=snippet&q=Woisalk&f=false S. 767].</ref>; ''Воишелгъ''<ref>ПСРЛ. Т. 3. — СПб., 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nc1hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A&f=false С. 58].</ref> або ''Въишелгъ''<ref name="Zlutka">{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 112—113.</ref> ([[Наўгародзкі першы летапіс]]); ''Воишелкъ Миндовговичь''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 39].</ref> або ''Войшеглъ''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A&f=false С. 180].</ref> ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]]); ''чоловеки подле его куничников… а Висалкга кузнеца'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.</ref>; ''Вошелегъ'' ([[Сафійскі першы летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A&f=false С. 192].</ref>; ''Voysalk'' або ''Woysalk'' ([[Ян Длугаш]]); ''Woyszełk'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 133.</ref>; ''Войселк… Войселка Мендоговича'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 29—30.</ref>; ''Woyschalcus syn Mendoga'' (1872 год)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=AUghAQAAMAAJ&q=Woyschalcus+Mendoga#v=snippet&q=Woyschalcus%20Mendoga&f=false S. 997].</ref>. == Носьбіты == * [[Войшалк]] (1223—1268) — [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]] * Вайшалк — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў перапісу харугваў 1421 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=txIWAAAAYAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%8A+1421#v=snippet&q=%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%8A%201421&f=false С. 47].</ref> * Якаў Вішалкаў — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Рагачоў|Рагачова]]<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital487326/ Вишалков Яков Андреевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> == Глядзіце таксама == * [[Войша]] * [[Скальк]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з фармантам войш}} {{Імёны з фармантам скалк}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 8hecdjz54i9fakbpgjzwk8vx63ketfl 2694546 2694545 2026-10-03T13:05:21Z ~2026-53249-89 100467 /* Паходжаньне */ 2694546 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Войшалк |лацінка = Vojšałk |арыгінал = Wisaug |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Віс|Wiso (Weise)]] + Schalk <br> [[Войша|Woyscha]] + [[Скалдвіл|Schalk]] |варыянт = Вышалк, Вішалк, Вісалг |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Войшалк''' (''Вышалк'', ''Вішалк'', ''Вісалг'') — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Вісаўг (Wisaug) і Альгвіс (Alguis<ref>[https://books.openedition.org/pufr/16797?lang=en Noms de femmes relevés dans les divers cartulaires étudiés] // Genèse médiévale de l'anthroponymie moderne. Tome II-2 : Persistances du nom unique. — Tours, 1992. P. 231—242.</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wisaug Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wisaug], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгін]], [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) — ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>, аснова [[Скальк|-скалк- (-шалк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Скаламонт (імя)|Скаламонт]], [[Скальбут]], [[Коншалк]]; германскія імёны Scelemondo, Butaskalks, [[Готшалк (імя)|Gottschalk]]) — ад гоцкага skalks 'слуга'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Войшалк азначае «адданы паляваньню»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>. У [[Польшча|Польшчы]] бытуе прозьвішча Вісэлка (Wisełka)<ref>[https://nazwiska.ijppan.pl/haslo/show/name/WISE%C5%81KA Wisełka], Internetowy słownik nazwisk w Polsce (wersja 2.0) (2025—2030)</ref>, у [[Нямеччына|Нямеччыне]] — Вішалька (Wischalka)<ref>[http://legacy.stoepel.net/en/?name=Wischalka Wischalka], Geogen: Surname Mapping</ref>. Мовазнаўца і гісторык [[Алесь Жлутка]] тлумачыць паходжаньне імя Войшалк ад двух[[Аснова слова|асноўнага]] імя тыпу Воиславь, Воитехь (Voislav, Voitech) шляхам даданьня да ўтваральнай асновы Voi- ці Vois- фармантаў 1—3 ступеняў -š-, -e(-o)l-, -(e,-o)k(o). Ад той жа асновы ўтварыліся [[Польская мова|ст.-польск.]] Wojsza, Wojszek і [[Беларуская мова|бел.]] Войша, Вайшэвіч<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 111.</ref>. Поўнае двухасноўнае імя падае пад 1267 году адна з польскіх кронік у паведамленьні<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 113.</ref>: «''Dux Leo filius Danielis regis Rusie occidit Woyslaum filium Mendogi ducis Lithwanorum''» («''Князь Леў, сын караля Русі Данілы, забіў Войслава, сына герцага ліцьвінаў Міндоўга''»). Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя [[ліцьвіны]]» адзначае адпаведнік імя Войшалка — князя [[бодрычы|бодрычаў]] [[Готшалк]]а<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 49.</ref>. Апроч таго, імя Gosschalk бытавала ў XV ст. у [[Рыга|Рызе]]<ref>Siliņa-Piņķe R. Rufnamen in Riga im 15. Jahrhundert: Überlegungen über eine schichtenspezifische Namengebung // Die Stadt und ihre Namen. Bd. 2, 2013. S. 243.</ref>. З нагоды летувіска-[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] этымалёгіяў імя Войшалк лінгвіст і літаратуразнаўца-мэдыявіст [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што сучаснае летувіскае напісаньне гэтага імя «Vaišvilkas» істотна аддаляецца ад летапіснага і вытлумачваецца псэўдаэтымалягічна як 'гасьцінны воўк'<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — Менск: Права і эканоміка, 2010. С. 212.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Vesegele'' (чэрвень 1260 году)<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 39.</ref>; ''Woysalk filium ipsius Mendog'' (запіс пад 1264 годам)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UBdTAAAAcAAJ&q=Woysalk+Mendog#v=snippet&q=Woysalk%20Mendog&f=false S. 808].</ref>; ''и въ Молшелгове'' (1264—1267 гады)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 59.</ref><ref>[http://starbel.by/dok/d148.htm Договор полоцкого князя Изяслава от имени Полоцка и Витебска с Ригой (1264—1267)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Воишелкъ'', ''Вошелкъ'', ''Вышелкъ'' або ''Вышелгъ'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]]); ''Woisalk'' ([[Старэйшая Аліўская хроніка]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 1. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=tPxxbl8_y64C&q=Woisalk#v=snippet&q=Woisalk&f=false S. 767].</ref>; ''Воишелгъ''<ref>ПСРЛ. Т. 3. — СПб., 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nc1hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A&f=false С. 58].</ref> або ''Въишелгъ''<ref name="Zlutka">{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 112—113.</ref> ([[Наўгародзкі першы летапіс]]); ''Воишелкъ Миндовговичь''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 39].</ref> або ''Войшеглъ''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A&f=false С. 180].</ref> ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]]); ''Вошелегъ'' ([[Сафійскі першы летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A&f=false С. 192].</ref>; ''Voysalk'' або ''Woysalk'' ([[Ян Длугаш]]); ''чоловеки подле его куничников… а Висалкга кузнеца'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.</ref>; ''Woyszełk'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 133.</ref>; ''Войселк… Войселка Мендоговича'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 29—30.</ref>; ''Woyschalcus syn Mendoga'' (1872 год)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=AUghAQAAMAAJ&q=Woyschalcus+Mendoga#v=snippet&q=Woyschalcus%20Mendoga&f=false S. 997].</ref>. == Носьбіты == * [[Войшалк]] (1223—1268) — [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]] * Вайшалк — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў перапісу харугваў 1421 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=txIWAAAAYAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%8A+1421#v=snippet&q=%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%8A%201421&f=false С. 47].</ref> * Якаў Вішалкаў — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Рагачоў|Рагачова]]<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital487326/ Вишалков Яков Андреевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> == Глядзіце таксама == * [[Войша]] * [[Скальк]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з фармантам войш}} {{Імёны з фармантам скалк}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] mkbdhzg9do0zlc2c21pbw9l9zgki1nr 2694547 2694546 2026-10-03T13:06:13Z ~2026-53249-89 100467 2694547 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Войшалк |лацінка = Vojšałk |арыгінал = Wisaug |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Віс|Wiso (Weise)]] + Schalk <br> [[Войша|Woyscha]] + [[Скалдвіл|Schalk]] |варыянт = Войсалк, Вышалк, Вішалк, Вісалг |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Войшалк''' (''Войсалк'', ''Вышалк'', ''Вішалк'', ''Вісалг'') — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Вісаўг (Wisaug) і Альгвіс (Alguis<ref>[https://books.openedition.org/pufr/16797?lang=en Noms de femmes relevés dans les divers cartulaires étudiés] // Genèse médiévale de l'anthroponymie moderne. Tome II-2 : Persistances du nom unique. — Tours, 1992. P. 231—242.</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wisaug Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wisaug], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгін]], [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) — ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>, аснова [[Скальк|-скалк- (-шалк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Скаламонт (імя)|Скаламонт]], [[Скальбут]], [[Коншалк]]; германскія імёны Scelemondo, Butaskalks, [[Готшалк (імя)|Gottschalk]]) — ад гоцкага skalks 'слуга'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Войшалк азначае «адданы паляваньню»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>. У [[Польшча|Польшчы]] бытуе прозьвішча Вісэлка (Wisełka)<ref>[https://nazwiska.ijppan.pl/haslo/show/name/WISE%C5%81KA Wisełka], Internetowy słownik nazwisk w Polsce (wersja 2.0) (2025—2030)</ref>, у [[Нямеччына|Нямеччыне]] — Вішалька (Wischalka)<ref>[http://legacy.stoepel.net/en/?name=Wischalka Wischalka], Geogen: Surname Mapping</ref>. Мовазнаўца і гісторык [[Алесь Жлутка]] тлумачыць паходжаньне імя Войшалк ад двух[[Аснова слова|асноўнага]] імя тыпу Воиславь, Воитехь (Voislav, Voitech) шляхам даданьня да ўтваральнай асновы Voi- ці Vois- фармантаў 1—3 ступеняў -š-, -e(-o)l-, -(e,-o)k(o). Ад той жа асновы ўтварыліся [[Польская мова|ст.-польск.]] Wojsza, Wojszek і [[Беларуская мова|бел.]] Войша, Вайшэвіч<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 111.</ref>. Поўнае двухасноўнае імя падае пад 1267 году адна з польскіх кронік у паведамленьні<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 113.</ref>: «''Dux Leo filius Danielis regis Rusie occidit Woyslaum filium Mendogi ducis Lithwanorum''» («''Князь Леў, сын караля Русі Данілы, забіў Войслава, сына герцага ліцьвінаў Міндоўга''»). Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя [[ліцьвіны]]» адзначае адпаведнік імя Войшалка — князя [[бодрычы|бодрычаў]] [[Готшалк]]а<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 49.</ref>. Апроч таго, імя Gosschalk бытавала ў XV ст. у [[Рыга|Рызе]]<ref>Siliņa-Piņķe R. Rufnamen in Riga im 15. Jahrhundert: Überlegungen über eine schichtenspezifische Namengebung // Die Stadt und ihre Namen. Bd. 2, 2013. S. 243.</ref>. З нагоды летувіска-[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] этымалёгіяў імя Войшалк лінгвіст і літаратуразнаўца-мэдыявіст [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што сучаснае летувіскае напісаньне гэтага імя «Vaišvilkas» істотна аддаляецца ад летапіснага і вытлумачваецца псэўдаэтымалягічна як 'гасьцінны воўк'<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — Менск: Права і эканоміка, 2010. С. 212.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Vesegele'' (чэрвень 1260 году)<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 39.</ref>; ''Woysalk filium ipsius Mendog'' (запіс пад 1264 годам)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UBdTAAAAcAAJ&q=Woysalk+Mendog#v=snippet&q=Woysalk%20Mendog&f=false S. 808].</ref>; ''и въ Молшелгове'' (1264—1267 гады)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 59.</ref><ref>[http://starbel.by/dok/d148.htm Договор полоцкого князя Изяслава от имени Полоцка и Витебска с Ригой (1264—1267)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Воишелкъ'', ''Вошелкъ'', ''Вышелкъ'' або ''Вышелгъ'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]]); ''Woisalk'' ([[Старэйшая Аліўская хроніка]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 1. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=tPxxbl8_y64C&q=Woisalk#v=snippet&q=Woisalk&f=false S. 767].</ref>; ''Воишелгъ''<ref>ПСРЛ. Т. 3. — СПб., 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nc1hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A&f=false С. 58].</ref> або ''Въишелгъ''<ref name="Zlutka">{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 112—113.</ref> ([[Наўгародзкі першы летапіс]]); ''Воишелкъ Миндовговичь''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 39].</ref> або ''Войшеглъ''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A&f=false С. 180].</ref> ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]]); ''Вошелегъ'' ([[Сафійскі першы летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A&f=false С. 192].</ref>; ''Voysalk'' або ''Woysalk'' ([[Ян Длугаш]]); ''чоловеки подле его куничников… а Висалкга кузнеца'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.</ref>; ''Woyszełk'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 133.</ref>; ''Войселк… Войселка Мендоговича'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 29—30.</ref>; ''Woyschalcus syn Mendoga'' (1872 год)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=AUghAQAAMAAJ&q=Woyschalcus+Mendoga#v=snippet&q=Woyschalcus%20Mendoga&f=false S. 997].</ref>. == Носьбіты == * [[Войшалк]] (1223—1268) — [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]] * Вайшалк — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў перапісу харугваў 1421 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=txIWAAAAYAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%8A+1421#v=snippet&q=%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%8A%201421&f=false С. 47].</ref> * Якаў Вішалкаў — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Рагачоў|Рагачова]]<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital487326/ Вишалков Яков Андреевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> == Глядзіце таксама == * [[Войша]] * [[Скальк]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з фармантам войш}} {{Імёны з фармантам скалк}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] c49xdsu8f6xgeo4lwlxsk2t2iuuusnf 2694548 2694547 2026-10-03T13:07:34Z ~2026-53249-89 100467 2694548 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Войшалк |лацінка = Vojšałk |арыгінал = Wisaug |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Віс|Wiso (Weise)]] + [[Алег|Alko]] <br> [[Войша|Woyscha]] + [[Скальк|Schalk]] |варыянт = Войсалк, Вышалк, Вішалк, Вісалг |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Войшалк''' (''Войсалк'', ''Вышалк'', ''Вішалк'', ''Вісалг'') — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Вісаўг (Wisaug) і Альгвіс (Alguis<ref>[https://books.openedition.org/pufr/16797?lang=en Noms de femmes relevés dans les divers cartulaires étudiés] // Genèse médiévale de l'anthroponymie moderne. Tome II-2 : Persistances du nom unique. — Tours, 1992. P. 231—242.</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wisaug Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wisaug], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгін]], [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) — ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>, аснова [[Скальк|-скалк- (-шалк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Скаламонт (імя)|Скаламонт]], [[Скальбут]], [[Коншалк]]; германскія імёны Scelemondo, Butaskalks, [[Готшалк (імя)|Gottschalk]]) — ад гоцкага skalks 'слуга'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Войшалк азначае «адданы паляваньню»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>. У [[Польшча|Польшчы]] бытуе прозьвішча Вісэлка (Wisełka)<ref>[https://nazwiska.ijppan.pl/haslo/show/name/WISE%C5%81KA Wisełka], Internetowy słownik nazwisk w Polsce (wersja 2.0) (2025—2030)</ref>, у [[Нямеччына|Нямеччыне]] — Вішалька (Wischalka)<ref>[http://legacy.stoepel.net/en/?name=Wischalka Wischalka], Geogen: Surname Mapping</ref>. Мовазнаўца і гісторык [[Алесь Жлутка]] тлумачыць паходжаньне імя Войшалк ад двух[[Аснова слова|асноўнага]] імя тыпу Воиславь, Воитехь (Voislav, Voitech) шляхам даданьня да ўтваральнай асновы Voi- ці Vois- фармантаў 1—3 ступеняў -š-, -e(-o)l-, -(e,-o)k(o). Ад той жа асновы ўтварыліся [[Польская мова|ст.-польск.]] Wojsza, Wojszek і [[Беларуская мова|бел.]] Войша, Вайшэвіч<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 111.</ref>. Поўнае двухасноўнае імя падае пад 1267 году адна з польскіх кронік у паведамленьні<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 113.</ref>: «''Dux Leo filius Danielis regis Rusie occidit Woyslaum filium Mendogi ducis Lithwanorum''» («''Князь Леў, сын караля Русі Данілы, забіў Войслава, сына герцага ліцьвінаў Міндоўга''»). Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя [[ліцьвіны]]» адзначае адпаведнік імя Войшалка — князя [[бодрычы|бодрычаў]] [[Готшалк]]а<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 49.</ref>. Апроч таго, імя Gosschalk бытавала ў XV ст. у [[Рыга|Рызе]]<ref>Siliņa-Piņķe R. Rufnamen in Riga im 15. Jahrhundert: Überlegungen über eine schichtenspezifische Namengebung // Die Stadt und ihre Namen. Bd. 2, 2013. S. 243.</ref>. З нагоды летувіска-[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] этымалёгіяў імя Войшалк лінгвіст і літаратуразнаўца-мэдыявіст [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што сучаснае летувіскае напісаньне гэтага імя «Vaišvilkas» істотна аддаляецца ад летапіснага і вытлумачваецца псэўдаэтымалягічна як 'гасьцінны воўк'<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — Менск: Права і эканоміка, 2010. С. 212.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Vesegele'' (чэрвень 1260 году)<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 39.</ref>; ''Woysalk filium ipsius Mendog'' (запіс пад 1264 годам)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UBdTAAAAcAAJ&q=Woysalk+Mendog#v=snippet&q=Woysalk%20Mendog&f=false S. 808].</ref>; ''и въ Молшелгове'' (1264—1267 гады)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 59.</ref><ref>[http://starbel.by/dok/d148.htm Договор полоцкого князя Изяслава от имени Полоцка и Витебска с Ригой (1264—1267)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Воишелкъ'', ''Вошелкъ'', ''Вышелкъ'' або ''Вышелгъ'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]]); ''Woisalk'' ([[Старэйшая Аліўская хроніка]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 1. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=tPxxbl8_y64C&q=Woisalk#v=snippet&q=Woisalk&f=false S. 767].</ref>; ''Воишелгъ''<ref>ПСРЛ. Т. 3. — СПб., 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nc1hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A&f=false С. 58].</ref> або ''Въишелгъ''<ref name="Zlutka">{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 112—113.</ref> ([[Наўгародзкі першы летапіс]]); ''Воишелкъ Миндовговичь''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 39].</ref> або ''Войшеглъ''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A&f=false С. 180].</ref> ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]]); ''Вошелегъ'' ([[Сафійскі першы летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A&f=false С. 192].</ref>; ''Voysalk'' або ''Woysalk'' ([[Ян Длугаш]]); ''чоловеки подле его куничников… а Висалкга кузнеца'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.</ref>; ''Woyszełk'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 133.</ref>; ''Войселк… Войселка Мендоговича'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 29—30.</ref>; ''Woyschalcus syn Mendoga'' (1872 год)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=AUghAQAAMAAJ&q=Woyschalcus+Mendoga#v=snippet&q=Woyschalcus%20Mendoga&f=false S. 997].</ref>. == Носьбіты == * [[Войшалк]] (1223—1268) — [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]] * Вайшалк — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў перапісу харугваў 1421 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=txIWAAAAYAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%8A+1421#v=snippet&q=%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%8A%201421&f=false С. 47].</ref> * Якаў Вішалкаў — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Рагачоў|Рагачова]]<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital487326/ Вишалков Яков Андреевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> == Глядзіце таксама == * [[Войша]] * [[Скальк]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з фармантам войш}} {{Імёны з фармантам скалк}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] shja5w07wi9x9jq54zojopbyxpb5kvk 2694552 2694548 2026-10-03T13:13:01Z ~2026-53249-89 100467 2694552 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Войшалк |лацінка = Vojšałk |арыгінал = Wisaug |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Віс|Wiso (Weise)]] + [[Алег|Alko]] <br> [[Войша|Woyscha]] + [[Скальк|Schalk]] |варыянт = Войсалк, Вышалк, Вішалк, Вісалг |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Войшалк''' (''Войсалк'', ''Вышалк'', ''Вішалк'', ''Вісалг'') — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Вісаўг (Wisaug) і Альгвіс (Alguis<ref>[https://books.openedition.org/pufr/16797?lang=en Noms de femmes relevés dans les divers cartulaires étudiés] // Genèse médiévale de l'anthroponymie moderne. Tome II-2 : Persistances du nom unique. — Tours, 1992. P. 231—242.</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wisaug Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wisaug], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгін]], [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) — ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>, аснова [[Скальк|-скалк- (-шалк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Скаламонт (імя)|Скаламонт]], [[Скальбут]], [[Коншалк]]; германскія імёны Scelemondo, Butaskalks, [[Готшалк (імя)|Gottschalk]]) — ад гоцкага skalks 'слуга'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Войшалк азначае «адданы паляваньню»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>. У [[Польшча|Польшчы]] бытуе прозьвішча Вісэлка (Wisełka)<ref>[https://nazwiska.ijppan.pl/haslo/show/name/WISE%C5%81KA Wisełka], Internetowy słownik nazwisk w Polsce (wersja 2.0) (2025—2030)</ref>, у [[Нямеччына|Нямеччыне]] — Вішалька (Wischalka)<ref>[http://legacy.stoepel.net/en/?name=Wischalka Wischalka], Geogen: Surname Mapping</ref>. Мовазнаўца і гісторык [[Алесь Жлутка]] тлумачыць паходжаньне імя Войшалк ад двух[[Аснова слова|асноўнага]] імя тыпу Воиславь, Воитехь (Voislav, Voitech) шляхам даданьня да ўтваральнай асновы Voi- ці Vois- фармантаў 1—3 ступеняў -š-, -e(-o)l-, -(e,-o)k(o). Ад той жа асновы ўтварыліся [[Польская мова|ст.-польск.]] Wojsza, Wojszek і [[Беларуская мова|бел.]] Войша, Вайшэвіч<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 111.</ref>. Поўнае двухасноўнае імя падае пад 1267 году адна з польскіх кронік у паведамленьні<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 113.</ref>: «''Dux Leo filius Danielis regis Rusie occidit Woyslaum filium Mendogi ducis Lithwanorum''» («''Князь Леў, сын караля Русі Данілы, забіў Войслава, сына герцага ліцьвінаў Міндоўга''»). Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя [[ліцьвіны]]» адзначае адпаведнік імя Войшалка — князя [[бодрычы|бодрычаў]] [[Готшалк]]а<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 49.</ref>. Апроч таго, імя Gosschalk бытавала ў XV ст. у [[Рыга|Рызе]]<ref>Siliņa-Piņķe R. Rufnamen in Riga im 15. Jahrhundert: Überlegungen über eine schichtenspezifische Namengebung // Die Stadt und ihre Namen. Bd. 2, 2013. S. 243.</ref>. З нагоды летувіска-[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] этымалёгіяў імя Войшалк лінгвіст і літаратуразнаўца-мэдыявіст [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што сучаснае летувіскае напісаньне гэтага імя «Vaišvilkas» істотна аддаляецца ад летапіснага і вытлумачваецца псэўдаэтымалягічна як 'гасьцінны воўк'<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — Менск: Права і эканоміка, 2010. С. 212.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Vesegele'' (чэрвень 1260 году)<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 39.</ref>; ''Woysalk filium ipsius Mendog'' (запіс пад 1264 годам)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UBdTAAAAcAAJ&q=Woysalk+Mendog#v=snippet&q=Woysalk%20Mendog&f=false S. 808].</ref>; ''и въ Молшелгове'' (1264—1267 гады)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 59.</ref><ref>[http://starbel.by/dok/d148.htm Договор полоцкого князя Изяслава от имени Полоцка и Витебска с Ригой (1264—1267)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Воишелкъ'', ''Вошелкъ'', ''Вышелкъ'' або ''Вышелгъ'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]]); ''Woisalk'' ([[Старэйшая Аліўская хроніка]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 1. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=tPxxbl8_y64C&q=Woisalk#v=snippet&q=Woisalk&f=false S. 767].</ref>; ''Воишелгъ''<ref>ПСРЛ. Т. 3. — СПб., 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nc1hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A&f=false С. 58].</ref> або ''Въишелгъ''<ref name="Zlutka">{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 112—113.</ref> ([[Наўгародзкі першы летапіс]]); ''Воишелкъ Миндовговичь''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 39].</ref> або ''Войшеглъ''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A&f=false С. 180].</ref> ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]]); ''Вошелегъ'' ([[Сафійскі першы летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A&f=false С. 192].</ref>; ''Voysalk'' або ''Woysalk'' ([[Ян Длугаш]]); ''чоловеки подле его куничников… а Висалкга кузнеца'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.</ref>; ''Woyszełk'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 133.</ref>; ''Войселк… Войселка Мендоговича'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 29—30.</ref>; ''Woyschalcus syn Mendoga'' (1872 год)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=AUghAQAAMAAJ&q=Woyschalcus+Mendoga#v=snippet&q=Woyschalcus%20Mendoga&f=false S. 997].</ref>. == Носьбіты == * [[Войшалк]] (1223—1268) — [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]] * Вайшалк — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў перапісу харугваў 1421 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=txIWAAAAYAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%8A+1421#v=snippet&q=%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%8A%201421&f=false С. 47].</ref> * Якаў Вішалкаў — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Рагачоў|Рагачова]]<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital487326/ Вишалков Яков Андреевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> == Глядзіце таксама == * [[Войша]] * [[Алег|Ольг]] * [[Скальк]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з фармантам войш}} {{Імёны з асновай алг}} {{Імёны з фармантам скалк}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 3cpdg41hji56xadkqhhgxno6e6oou24 2694716 2694552 2026-10-03T21:52:19Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Паходжаньне */ 2694716 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Войшалк |лацінка = Vojšałk |арыгінал = Wisaug |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Віс|Wiso (Weise)]] + [[Алег|Alko]] <br> [[Войша|Woyscha]] + [[Скальк|Schalk]] |варыянт = Войсалк, Вышалк, Вішалк, Вісалг |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Войшалк''' (''Войсалк'', ''Вышалк'', ''Вішалк'', ''Вісалг'') — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Вісаўг (Wisaug) і Альгвіс (Alguis<ref>[https://books.openedition.org/pufr/16797?lang=en Noms de femmes relevés dans les divers cartulaires étudiés] // Genèse médiévale de l'anthroponymie moderne. Tome II-2 : Persistances du nom unique. — Tours, 1992. P. 231—242.</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wisaug Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wisaug], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгін]], [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) — ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>, аснова [[Скальк|-скалк- (-шалк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Скаламонт (імя)|Скаламонт]], [[Скальбут]], [[Коншалк]]; германскія імёны Scelemondo, Butaskalks, [[Готшалк (імя)|Gottschalk]]) — ад гоцкага skalks 'слуга'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Войшалк азначае «адданы паляваньню»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>. У [[Польшча|Польшчы]] бытуе прозьвішча Вісэлка (Wisełka)<ref>[https://nazwiska.ijppan.pl/haslo/show/name/WISE%C5%81KA Wisełka], Internetowy słownik nazwisk w Polsce (wersja 2.0) (2025—2030)</ref>, у [[Нямеччына|Нямеччыне]] — Вішалька (Wischalka)<ref>[http://legacy.stoepel.net/en/?name=Wischalka Wischalka], Geogen: Surname Mapping</ref>. Мовазнаўца і гісторык [[Алесь Жлутка]] тлумачыць паходжаньне імя Войшалк ад двух[[Аснова слова|асноўнага]] імя тыпу Воиславь, Воитехь (Voislav, Voitech) шляхам даданьня да ўтваральнай асновы Voi- ці Vois- фармантаў 1—3 ступеняў -š-, -e(-o)l-, -(e,-o)k(o). Ад той жа асновы ўтварыліся [[Польская мова|ст.-польск.]] Wojsza, Wojszek і [[Беларуская мова|бел.]] Войша, Вайшэвіч<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 111.</ref>. Поўнае двухасноўнае імя падае пад 1267 году адна з польскіх кронік у паведамленьні<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 113.</ref>: «''Dux Leo filius Danielis regis Rusie occidit Woyslaum filium Mendogi ducis Lithwanorum''» («''Князь Леў, сын караля Русі Данілы, забіў Войслава, сына герцага ліцьвінаў Міндоўга''»). Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя [[ліцьвіны]]» адзначае адпаведнік імя Войшалка — князя [[бодрычы|бодрычаў]] [[Готшалк]]а<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 49.</ref>. Апроч таго, імя Gosschalk бытавала ў XV ст. у [[Рыга|Рызе]]<ref>Siliņa-Piņķe R. Rufnamen in Riga im 15. Jahrhundert: Überlegungen über eine schichtenspezifische Namengebung // Die Stadt und ihre Namen. Bd. 2, 2013. S. 243.</ref>. З нагоды летувіска-[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] этымалёгіяў імя Войшалк лінгвіст і літаратуразнаўца-мэдыявіст [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што сучаснае летувіскае напісаньне гэтага імя «Vaišvilkas» істотна аддаляецца ад летапіснага і вытлумачваецца псэўдаэтымалягічна як 'гасьцінны воўк'<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — Менск: Права і эканоміка, 2010. С. 212.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Vesegele'' (чэрвень 1260 году)<ref>{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 39.</ref>; ''Woysalk filium ipsius Mendog'' (запіс пад 1264 годам)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UBdTAAAAcAAJ&q=Woysalk+Mendog#v=snippet&q=Woysalk%20Mendog&f=false S. 808].</ref>; ''и въ Молшелгове'' (1264—1267 гады)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 59.</ref><ref>[http://starbel.by/dok/d148.htm Договор полоцкого князя Изяслава от имени Полоцка и Витебска с Ригой (1264—1267)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Воишелкъ'', ''Вошелкъ'', ''Вышелкъ'' або ''Вышелгъ'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]]); ''Woisalk'' ([[Старэйшая Аліўская хроніка]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 1. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=tPxxbl8_y64C&q=Woisalk#v=snippet&q=Woisalk&f=false S. 767].</ref>; ''Воишелгъ''<ref>ПСРЛ. Т. 3. — СПб., 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nc1hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%8A&f=false С. 58].</ref> або ''Въишелгъ''<ref name="Zlutka">{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 112—113.</ref> ([[Наўгародзкі першы летапіс]]); ''Воишелкъ Миндовговичь''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 39].</ref> або ''Войшеглъ''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BB%D1%8A&f=false С. 180].</ref> ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]]); ''Вошелегъ'' ([[Сафійскі першы летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%8A&f=false С. 192].</ref>; ''Voysalk'' або ''Woysalk'' ([[Ян Длугаш]]); ''[[Гінівіл (імя)|Кгинивилу]] Висолкговичу Медницкому у-в [[Абольцы|Оболцех]] три следы пустых''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 27.</ref>, ''а Висалкга кузнеца''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.</ref> (1440—1492 гады); ''Woyszełk'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 133.</ref>; ''Войселк… Войселка Мендоговича'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 29—30.</ref>; ''Woyschalcus syn Mendoga'' (1872 год)<ref>Monumenta Poloniae historica. Pomniki dziejowe Polski. T. 2. — Lwów, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=AUghAQAAMAAJ&q=Woyschalcus+Mendoga#v=snippet&q=Woyschalcus%20Mendoga&f=false S. 997].</ref>. == Носьбіты == * [[Войшалк]] (1223—1268) — [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]] * Вайшалк — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў перапісу харугваў 1421 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=txIWAAAAYAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%8A+1421#v=snippet&q=%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%8A%201421&f=false С. 47].</ref> * Якаў Вішалкаў — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Рагачоў|Рагачова]]<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital487326/ Вишалков Яков Андреевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> == Глядзіце таксама == * [[Войша]] * [[Алег|Ольг]] * [[Скальк]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з фармантам войш}} {{Імёны з асновай алг}} {{Імёны з фармантам скалк}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] o8fbfkq0trp7rv4blwz7qnuc4r6ni28 Мінтаўт 0 266020 2694625 2689388 2026-10-03T18:29:55Z ~2026-53302-49 100476 /* Паходжаньне */ 2694625 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Мінтаўт |лацінка = Mintaŭt |арыгінал = Mintold |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Мінда|Mente]] + [[Вальда (імя)|Walt]] <br> [[Мін|Minno]] + [[Тэўда (імя)|Taut]] |варыянт = Менталт |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Мінтаўт''' (''Менталт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Міндэльт, Мэндэльт, Мандальт, Манталд, Мінталд або Мінталда (Mindelt<ref>Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Mindelt#v=snippet&q=Mindelt&f=false S. 261].</ref><ref>Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=t7QwAQAAMAAJ&q=Mindelt#v=snippet&q=Mindelt&f=false S. 63].</ref>, Mendelt<ref>Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Mendelt#v=snippet&q=Mendelt&f=false S. 257].</ref><ref>Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=t7QwAQAAMAAJ&q=Mendelt#v=snippet&q=Mendelt&f=false S. 62].</ref>, Mandelt, Mantold<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/mantold Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Mantold], MyHeritage</ref>, Mintold<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/mintold Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Mintold], MyHeritage</ref>, Mintaldo<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/mintaldo Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Mintaldo], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA339&dq=Mand+elt+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi2hce18dOFAxU38QIHHYtnC34Q6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=Mand%20elt%20namenkunde&f=false S. 339].</ref><ref name="MyHeritage"/>. Іменная аснова [[Мінда|-менд- (-мант-, -мінд-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мінціла]], [[Мендэр]], [[Мендрык]]; германскія імёны Mindilo, Mender, Mendrick) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] menden 'весяліцца, цешыцца'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Германскія мовы|германскую]] (перадусім [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскую]]) этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], [[Двухасноўнае імя|іменная аснова]] [[Мін|-мін- (-мен-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мінят]], [[Асьміна (імя)|Асьміна]], [[Гайлімін|Гальмін]]; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] minan 'менаваць, памятаць, любіць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] (імёны ліцьвінаў [[Таўтвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) — ад гоцкага þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, германскага þeudo<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Мінтаўт азначае «памяць роду» (тое ж, што і імя [[Таўцімін]])<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Mantawte''<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Mantawte#v=snippet&q=Mantawte&f=false S. 55, 57, 60].</ref>. У Польшчы адзначаецца прозьвішча Мінталта (Mintałto)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 225.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''в [[Дарсунішкі|Дорсунишском]] повете шестьдесят чоловеков… а [[Бэрнат|Берната]] Минтовтовича'' (26 студзеня 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.</ref>; ''Минтовт [[Гедзівіл|Кгедвилович]]… Минтовт [[Дорг (імя)|Доркгович]]'' (1538 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82+1537&dq=%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82+1537&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjwnbPB-qaKAxW987sIHQdkDJoQ6AF6BAgHEAI P. 226, 229].</ref>; ''панъ Янъ Андреевичъ Менътолътъ'' (3 ліпеня 1578 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|272к}} С. 128.</ref>; ''панъ Криштовъ Яновичъ Минтовтъ'' (5 студзеня 1599 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Y8xhAAAAcAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A&f=false С. 482].</ref>; ''паномъ Гиляріушомъ Минтовтомъ Чижомъ — подкоморимъ Виленскимъ'' (3 сьнежня 1653 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 15. — Вильна, 1888. С. 52—53.</ref>; ''передь его милостью паномъ Гелярымъ Минтoвтомъ Чыжомъ — подкоморымъ воеводства Виленского и депутатомъ'' (10 чэрвеня 1665 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 20. — Вильна, 1893. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=i_A4AQAAMAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82o%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82o%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8A&f=false С. 386].</ref>; ''Hylariusz Czyz Mintoft — podkomoгzy Wilenski'' (10 сакавіка 1669 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 11. — Вильна, 1880. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OFwjAQAAMAAJ&q=Mintoft#v=snippet&q=Mintoft&f=false С. 191].</ref>; ''паномъ Казимеромъ Минтовтомъ-Чижомъ, подкоморымъ Виленскимъ'' (14 лістапада 1671 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 15. — Вильна, 1888. С. 298.</ref>; ''Kazimierz Mintowt Czyż, podkomorzy i poseł województwa wileńskiego'' (27 траўня 1672 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 386.</ref>; ''Kazimierz Mintowt Czyż — podkomorzy Wileński'' (5 чэрвеня 1673 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 11. — Вильна, 1880. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OFwjAQAAMAAJ&q=Mintowt#v=snippet&q=Mintowt&f=false С. 216].</ref>; ''пана Казимера Минтовта Чижа — подкоморого Виленского'' (4 ліпеня 1678 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 15. — Вильна, 1888. С. 391.</ref>; ''Albrycht Michał Mintowt'' (23 красавіка 1686 году)<ref>Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 349.</ref>; ''Mintowt Czyż'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 98.</ref>; ''Mintowtyszki'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Jan Mintowt x, Benedykt Mintowt x'' (21 жніўня 1780 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 324.</ref>. == Носьбіты == * Крыштап Янавіч Мінтаўт — [[Зямяне|зямянін]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1599 годзе * Якуб Юр’евіч і [[Гендрута]] Якубаўна Мінтаўтовічы — [[Расены|расенскія]] зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1601 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FshZAAAAcAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%D0%BC%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%D0%BC%D1%8A&f=false С. 259].</ref> * Казімер Мінтаўт Чыж — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падкаморы віленскі ў 1672 годзе * Гіляры Мінтаўт Чыж ({{†}} 1669) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падчашы лідзкі, чашнік, падсудак і падкаморы віленскі<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo smoleńskie 1650 r. — Warszawa, 2009. S. 69.</ref> З XIV ст. прыдомкам Мінтаўт карыстаўся [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род Чыжоў гербу [[Гадземба]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Mintowt#v=snippet&q=Mintowt&f=false S. 79].</ref>. На тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Ментаўт у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 209.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Мінда|Мэнтэ]] * [[Вальда (імя)|Вальда]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай менд}} {{Імёны з асновай валд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 17r2c672g3kgg6os55for8fwt1oovdz 2694628 2694625 2026-10-03T18:50:49Z ~2026-53302-49 100476 /* Паходжаньне */ 2694628 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Мінтаўт |лацінка = Mintaŭt |арыгінал = Mintold |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Мінда|Mente]] + [[Вальда (імя)|Walt]] <br> [[Мін|Minno]] + [[Тэўда (імя)|Taut]] |варыянт = Менталт |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Мінтаўт''' (''Менталт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Міндэльт, Мэндэльт, Мандальт, Манталд, Мінталд, Мінталда або Мінталта (Mindelt<ref>Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Mindelt#v=snippet&q=Mindelt&f=false S. 261].</ref><ref>Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=t7QwAQAAMAAJ&q=Mindelt#v=snippet&q=Mindelt&f=false S. 63].</ref>, Mendelt<ref>Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Mendelt#v=snippet&q=Mendelt&f=false S. 257].</ref><ref>Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=t7QwAQAAMAAJ&q=Mendelt#v=snippet&q=Mendelt&f=false S. 62].</ref>, Mandelt, Mantold<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/mantold Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Mantold], MyHeritage</ref>, Mintold<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/mintold Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Mintold], MyHeritage</ref>, Mintaldo<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/mintaldo Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Mintaldo], MyHeritage</ref>, Mintalto<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/mintalto Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Mintalto], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA339&dq=Mand+elt+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi2hce18dOFAxU38QIHHYtnC34Q6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=Mand%20elt%20namenkunde&f=false S. 339].</ref><ref name="MyHeritage"/>. Іменная аснова [[Мінда|-менд- (-мант-, -мінд-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мінціла]], [[Мендэр]], [[Мендрык]]; германскія імёны Mindilo, Mender, Mendrick) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] menden 'весяліцца, цешыцца'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Германскія мовы|германскую]] (перадусім [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскую]]) этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], [[Двухасноўнае імя|іменная аснова]] [[Мін|-мін- (-мен-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мінят]], [[Асьміна (імя)|Асьміна]], [[Гайлімін|Гальмін]]; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] minan 'менаваць, памятаць, любіць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] (імёны ліцьвінаў [[Таўтвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) — ад гоцкага þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, германскага þeudo<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Мінтаўт азначае «памяць роду» (тое ж, што і імя [[Таўцімін]])<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Mantawte''<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Mantawte#v=snippet&q=Mantawte&f=false S. 55, 57, 60].</ref>. У Польшчы адзначаецца прозьвішча Мінталта (Mintałto)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 225.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''в [[Дарсунішкі|Дорсунишском]] повете шестьдесят чоловеков… а [[Бэрнат|Берната]] Минтовтовича'' (26 студзеня 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.</ref>; ''Минтовт [[Гедзівіл|Кгедвилович]]… Минтовт [[Дорг (імя)|Доркгович]]'' (1538 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82+1537&dq=%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82+1537&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjwnbPB-qaKAxW987sIHQdkDJoQ6AF6BAgHEAI P. 226, 229].</ref>; ''панъ Янъ Андреевичъ Менътолътъ'' (3 ліпеня 1578 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|272к}} С. 128.</ref>; ''панъ Криштовъ Яновичъ Минтовтъ'' (5 студзеня 1599 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Y8xhAAAAcAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A&f=false С. 482].</ref>; ''паномъ Гиляріушомъ Минтовтомъ Чижомъ — подкоморимъ Виленскимъ'' (3 сьнежня 1653 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 15. — Вильна, 1888. С. 52—53.</ref>; ''передь его милостью паномъ Гелярымъ Минтoвтомъ Чыжомъ — подкоморымъ воеводства Виленского и депутатомъ'' (10 чэрвеня 1665 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 20. — Вильна, 1893. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=i_A4AQAAMAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82o%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82o%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8A&f=false С. 386].</ref>; ''Hylariusz Czyz Mintoft — podkomoгzy Wilenski'' (10 сакавіка 1669 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 11. — Вильна, 1880. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OFwjAQAAMAAJ&q=Mintoft#v=snippet&q=Mintoft&f=false С. 191].</ref>; ''паномъ Казимеромъ Минтовтомъ-Чижомъ, подкоморымъ Виленскимъ'' (14 лістапада 1671 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 15. — Вильна, 1888. С. 298.</ref>; ''Kazimierz Mintowt Czyż, podkomorzy i poseł województwa wileńskiego'' (27 траўня 1672 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 386.</ref>; ''Kazimierz Mintowt Czyż — podkomorzy Wileński'' (5 чэрвеня 1673 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 11. — Вильна, 1880. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OFwjAQAAMAAJ&q=Mintowt#v=snippet&q=Mintowt&f=false С. 216].</ref>; ''пана Казимера Минтовта Чижа — подкоморого Виленского'' (4 ліпеня 1678 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 15. — Вильна, 1888. С. 391.</ref>; ''Albrycht Michał Mintowt'' (23 красавіка 1686 году)<ref>Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 349.</ref>; ''Mintowt Czyż'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 98.</ref>; ''Mintowtyszki'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Jan Mintowt x, Benedykt Mintowt x'' (21 жніўня 1780 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 324.</ref>. == Носьбіты == * Крыштап Янавіч Мінтаўт — [[Зямяне|зямянін]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1599 годзе * Якуб Юр’евіч і [[Гендрута]] Якубаўна Мінтаўтовічы — [[Расены|расенскія]] зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1601 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FshZAAAAcAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%D0%BC%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%D0%BC%D1%8A&f=false С. 259].</ref> * Казімер Мінтаўт Чыж — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падкаморы віленскі ў 1672 годзе * Гіляры Мінтаўт Чыж ({{†}} 1669) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падчашы лідзкі, чашнік, падсудак і падкаморы віленскі<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo smoleńskie 1650 r. — Warszawa, 2009. S. 69.</ref> З XIV ст. прыдомкам Мінтаўт карыстаўся [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род Чыжоў гербу [[Гадземба]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Mintowt#v=snippet&q=Mintowt&f=false S. 79].</ref>. На тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Ментаўт у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 209.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Мінда|Мэнтэ]] * [[Вальда (імя)|Вальда]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай менд}} {{Імёны з асновай валд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] kh5iqw2fufjtk9xpdx6o38jqi3dplvb Мірча Эліядэ 0 267269 2694720 2390290 2026-10-03T22:44:44Z Raippa-Valli 100389 File 2694720 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} [[File:Stamp_of_Moldova_038.jpg|thumb|Mircea Eliade]] '''Мірча Эліядэ''' ({{мова-ro|Mircea Eliade}}; {{ДН|13|3|1907}}, [[Бухарэст]] — {{ДС|22|4|1986}}, [[Чыкага]]) — румынскі [[пісьменьнік]], гісторык рэлігій і дасьледчык [[міталёгія|міталёгіі]]. == Жыцьцяпіс == Па паходжаньні румын. Скончыў [[Бухарэсцкі ўнівэрсытэт]]. Вывучаў санскрыт у Індыі. [[Прафэсар]] [[Чыкагаўскі ўнівэрсытэт|Чыкаскага ўнівэрсытэту]] з 1957 году, грамадзянін [[ЗША]] з 1966 году. Аўтар больш за 30 навуковых, літаратурных і філязофскіх прац, перакладзеных на 18 моў сьвету. Свабодна валодаў дзесяцьцю мовамі ([[румынская мова|румынскай]], францускай, нямецкай, італьянскай, англійскай, [[іўрыт]], [[фарсі]], [[санскрыт]]ам, палі, бэнгалі). == Навуковая і дасьледчыцкая дзейнасьць == З яго прац па гісторыі рэлігіі найбольш каштоўнымі зьяўляюцца працы, прысьвечаныя шаманізму, [[ёга|ёзе]], касмаганічным мітам. Таксама дасьледаваў пераход ад міталягічнага апісаньня сьвету да гістарычнага. Дасьледаваў праблемы касмалёгіі, пераходу ад міталягічных да раньнегістарычных апісаньняў сьвету мэтадамі гэрмэнеўтыкі. Аўтар шматлікіх фундамэнтальных прац па міталёгіі, гісторыі культуры, рэлігіязнаўстве, гісторыі літаратуры, містычных, эзатэрычных практыках і вучэньнях (напр., ёга, шаманства) і інш. Лічыў, што сакральнае (сьвяшчэннае) зьяўляецца структурай чалавечай сьвядомасьці. Адно з галоўных адрозьненьняў паміж чалавекам архаічнага і сучаснага грамадзтваў бачыў у тым, што першы заўсёды адчуваў сябе непарыўна зьвязаным з Космасам і касьмічнымі рытмамі, тады як сутнасьць другога заключаецца ў яго сувязі з гісторыяй. Сярод асноўных прац — «Космас і гісторыя: Міт аб вечным вяртаньні» (1954), «Ёга, несьмяротнасьць і свабода» (1958), «Сакральнае і прафаннае: Сутнасьць рэлігіі» (1959), «Вобразы і сымбалі» (1961), «Міт і рэальнасьць» (1963), «Шаманізм: Архаічныя тэхнікі экстазу» (1964), «Гісторыя рэлігійных ідэй» (Т. 1-3; 1978-85) і інш. == Літаратурная творчасьць == Акрамя навуковых прац М. Эліядэ напісаў шмат фантастычных твораў з такімі характэрнымі элемэнтамі, як вампіры, злыя духі, прывіды, скрыўленьне часу, пошукі бесьсьмяротнасьці. За раман «Дзяўчына Крысьціна» (Domnişoara Christina, 1936), прысьвечаны эротыцы і сьмерці ў чалавечым жыцьці, галоўным героем якога з’яўляецца вурдалак ({{lang-ro|strigoi}}) М. Эліядэ быў абвінавачаны ў распаўсюдзе [[парнаграфія|парнаграфіі]] і адхілены ад выкладчыцкай дзейнасьці. Большасьць яго літаратурных твораў так ці іначай звязаны з ідэяй «іншага сьвету», схаванага за паўсядзённай рэчаіснасьцю. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6 * Marcello De Martino: Mircea Eliade esoterico. Settimo Sigillo, Roma 2008, ISBN 8-86-148042-X. == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20060627192721/http://eliade.upelsinka.com/ eliade.upelsinka.com] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060627192721/http://eliade.upelsinka.com/ |date=27 чэрвеня 2006 }} * {{imdb name|name=Мірча Эліядэ|id=0253431}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Эліядэ, Мірча}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бухарэсьце]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Чыкага]] [[Катэгорыя:Літаратары і літаратаркі ЗША]] [[Катэгорыя:Румынскія літаратары]] [[Катэгорыя:Гісторыкі ЗША]] [[Катэгорыя:Румынскія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Дасьледчыкі міталёгіі]] [[Катэгорыя:Рэлігіязнаўцы]] qr2eurh807aubus31fkiyoj4kfzu35g Шаблён:Імёны з асновай войш 10 267327 2694561 2694260 2026-10-03T13:25:17Z ~2026-53249-89 100467 2694561 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва_шаблёну = Імёны з асновай войш |1 = {{{1|}}} |state = uncollapsed |назва = Імёны з асновай -войш- (-вайш-) |верх = |выява = |кляса_карткі = hlist |група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]] |група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}}; |сьпіс1 = * [[Войша]] * [[Войшка]] * [[Вайшыла]] * [[Войшын]] * [[Войшывід]] * [[Войшвіл (імя)|Войшвіл]] * [[Вайсар]] * [[Войсят]] * [[Войшымунд]] * [[Войшнар]] * [[Войшалк (імя)|Войшалк]] * [[Войштаўт]] * [[Веравойша]] * [[Гінівойша]] * [[Нарывойша]] * [[Талівойша]] * [[Явойша]] |група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны |сьпіс2 = * [[Войшка|Вайска (Weiske)]] * [[Вайшыла|Вайсэль (Weisel)]] * [[Войшын|Вайсін (Weissin)]] * [[Войшвіл (імя)|Вайшвіль (Weischwill)]] * [[Вайсар|Вайсэр (Weiser)]] * [[Войшнар|Вайснэр (Weisner)]] * [[Войсят|Вайсат (Weisat)]] * [[Войшымунд|Вайсэмонт (Weisemont)]] * [[Войшалк (імя)|Вэсаўг (Wesaug)]] * [[Веравойша|Вэрвайс (Werweiss)]] * [[Гінівойша|Генвайс (Genwise)]] * [[Нарывойша|Норвайсэ (Norweise)]] * [[Талівойша|Далвайс (Dalvice)]] * [[Явойша|Авайсэ (Aweise)]] |ніз = }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства‎]]</noinclude> dsyij1a5i9brc7lqf5c8zapc1whnpjs 2694562 2694561 2026-10-03T13:25:52Z ~2026-53249-89 100467 2694562 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва_шаблёну = Імёны з асновай войш |1 = {{{1|}}} |state = uncollapsed |назва = Імёны з асновай -войш- (-вайш-) |верх = |выява = |кляса_карткі = hlist |група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]] |група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}}; |сьпіс1 = * [[Войша]] * [[Войшка]] * [[Вайшыла]] * [[Войшын]] * [[Войшывід]] * [[Войшвіл (імя)|Войшвіл]] * [[Вайсар]] * [[Войсят]] * [[Войшымунд]] * [[Войшнар]] * [[Войшалк (імя)|Войшалк]] * [[Войштаўт]] * [[Веравойша]] * [[Гінівойша]] * [[Нарывойша]] * [[Талівойша]] * [[Явойша]] |група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны |сьпіс2 = * [[Войшка|Вайска (Weiske)]] * [[Вайшыла|Вайсэль (Weisel)]] * [[Войшын|Вайсін (Weissin)]] * [[Войшвіл (імя)|Вайшвіль (Weischwill)]] * [[Вайсар|Вайсэр (Weiser)]] * [[Войшнар|Вайснэр (Weisner)]] * [[Войсят|Вайсат (Weisat)]] * [[Войшымунд|Вайсэмонт (Weisemont)]] * [[Войшалк (імя)|Вісаўг (Wisaug)]] * [[Веравойша|Вэрвайс (Werweiss)]] * [[Гінівойша|Генвайс (Genwise)]] * [[Нарывойша|Норвайсэ (Norweise)]] * [[Талівойша|Далвайс (Dalvice)]] * [[Явойша|Авайсэ (Aweise)]] |ніз = }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства‎]]</noinclude> 2jo0i164xlxqt1l8cu3egsib6oi59il Віс 0 267816 2694717 2690077 2026-10-03T21:52:52Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694717 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Віс |лацінка = Vis |арыгінал = Wis |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Вісь, Віж, Віса |вытворныя = [[Войша]] |зьвязаныя = [[Вішэка]], [[Візіла (імя)|Вішэла]], [[Вісень]] / [[Вісун]], [[Вішынт]], [[Вісбар]], [[Вісівальд]], [[Вісьвіда]], [[Вісьвіл]], [[Вісгайла]], [[Вісігаўд]], [[Вісігер]], [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]], [[Вісігін]], [[Візгінт]], [[Вісконт]], [[Вісад]], [[Вісман]], [[Вісьміл]], [[Вішымут]], [[Віснар]], [[Вісімонт]] <br> [[Альвіс]] }} '''Віс''' (''Вісь'', ''Віж''), '''Віса''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Віс або Віса, пазьней Вайса (Wis, Wiso, Weise) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-1622">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wis+Wiso#v=snippet&q=Wis%20Wiso&f=false S. 1622].</ref>. Іменная аснова -віс- (-віз-, -веш-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wis 'мудры, абазнаны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае за найбольш адэкватнае тлумачэньне іменнай асновы -віс- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] ''vìsas'' 'увесь'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.</ref> (упершыню фіксуецца ў слоўніку [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>[http://www.lkz.lt/?zodis=visas&id=30122440000 vi̇̀sas], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Вішэка|Вішэка (Вішка)]], [[Візіла (імя)|Вішэла (Весіла, Везела)]], [[Вісень]], [[Вісун]], [[Вішынт]], [[Вісбар]], [[Вісівальд]], [[Вісьвіда]], [[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл)]], [[Вісгайла|Вісгайла (Візгель)]], [[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгольд)]], [[Вісігер]], [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]], [[Вісігін|Вісігін (Вісакін)]], [[Вісконт]], [[Вісман]], [[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Візмунт)]], [[Вішымут]], [[Віснар]], [[Вісад|Вісад (Вішад)]]. Адзначаліся германскія імёны Wiseko (Wischke), Wisilo (Wizilo, Wisel), Wisen, Wisun, Wisint, Wisbar, Wiswald, Wisvida, Wiswill (Uesuili), Wisgel, Wisigold, Wisger, Visigerd, Visekin, Wisgonda, Wisman, Wisemund (Wizmunt), Vismuot, Visnar, Wisad. Апроч таго, існуе іменная аснова [[Войша|-войш-]], якая можа паходзіць ад асновы -віс-<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Wisse'', ''Wisseke / Wyske''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Wieseke<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Wieseke#v=snippet&q=Wieseke&f=false S. 262].</ref> (Wischke<ref name="Eule-1900-64">Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Wischke#v=snippet&q=Wischke&f=false S. 64].</ref>)}} (1346 і 1354 гады)<ref name="Pierson-1873-737">Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZrV-7V99ov8C&q=Wisseke#v=snippet&q=Wisseke&f=false S. 737].</ref>, ''Wissen''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wisin<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. S. 59.</ref>}} (1385 год)<ref name="Pierson-1873-737"/>, ''Wissalge / Wisselge'' (1373 год), ''Wissebir / Wissebar''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Wisbar<ref name="Eule-1900-64"/>}} (1417 і 1419 гады), ''Wyssebit''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Wisibad<ref name="Fo-1900-1623"/>}} (1368 год), ''Wissedar'' (1400 год), ''Wissegar''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Uuisager<ref name="Morlet-1971-228">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 228.</ref> (Wisager<ref>Nègre E. Toponymie générale de la France. Vol. 2. — Genève, 1991. [https://books.google.by/books?id=jbpVLN1tRNoC&pg=PA757&dq=%22Wisager%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjivcGv0LGCAxURwAIHHQ_pCMMQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Wisager%22&f=false P. 757].</ref>, *Wisigar<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&pg=PA522&dq=Wisigar+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiw2oL2srWCAxXT0QIHHT9jCFkQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=Wisigar%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>)}} (1338, 1339, 1354 і 1360 гады)<ref name="Pierson-1873-737"/>, ''Wyssegaw'' (1373 год), ''Wissegaude''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Вісагаўд (Wisogoz<ref>Lewy E. Die altpreussischen Personennamen. — Breslau, 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=5-wUAQAAIAAJ&q=Wissegaude+Wisogoz#v=snippet&q=Wissegaude%20Wisogoz&f=false S. 66].</ref>, у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=wisogoz#v=snippet&q=wisogoz&f=false S. 609—610].</ref>}} (1299 год)<ref>Urkundenbuch des Bisthums Samland. — Leipzig, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=uvv19Xq2_7EC&q=Wissegaude#v=snippet&q=Wissegaude&f=false S. 102].</ref>, ''Wisseged / Wissegede / Wyssegeth / Conrad Wyssegede'' (1339, 1347), ''Conrad Wyssegeyde / Wissageide'' (1320 і 1367 гады), ''Wiskant''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wisagund<ref name="Fo-1900-1623">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wisagund#v=snippet&q=Wisagund&f=false S. 1623].</ref>}} (1361 год)<ref name="Pierson-1873-737"/>, ''Wisseluth / Wissalute / Wisselut'' (1328, 1361 і 1407 гады), ''Wyssemanth''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wismandus<ref name="Morlet-1971-228"/>}} (1351 год), ''Wissemire / Wissameire''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Visimar, пазьнейшае Wismer<ref name="Fo-1900-1624">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Visimar+Wismer#v=snippet&q=Visimar%20Wismer&f=false S. 1624].</ref>}} (1350, 1377 і 1384 гады)<ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZrV-7V99ov8C&q=Wissemire+Wissegar#v=snippet&q=Wissemire%20Wissegar&f=false S. 737].</ref>, ''Wissemunt''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wisemund<ref name="Fo-1900-1624"/>}}, ''Wissenar / Wyssenor''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Visnar (Wisner, Wisener)<ref>Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 4. — Berlin; Boston, 2013. S. 872—873.</ref>}}, ''Wissewil / Wissawil / Wyssewel / Wissewille''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Uesuili<ref>[https://www.celtiberia.net/es/biblioteca/?id=2133&cadena=galicia El Nombre de los Antepasados: Toponimia Gallega de Origen Antroponímico (I v2.0)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>}} (1316, 1336, 1354 і 1361 гады), ''Wissewit''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wiswith<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 296.</ref>}}, ''Aldewisse''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Haldowis<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Haldowis#v=snippet&q=Haldowis&f=false S. 64].</ref>}} (1409 год), ''Gawdeways / Gaudois / Gawdewis''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Gauduis<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gaudo#v=onepage&q=Gauduis%208%20Pol%20Irm%20s%20235%20&f=false S. 621].</ref>}} (1371 і 1384 гады), ''Perwysse / Perwis / Perwisse''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Berois<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Berois#v=snippet&q=Berois&f=false S. 266, 1622].</ref>}} (1325, 1350 і 1383 гады)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Wyske#v=snippet&q=Wyske&f=false S. 12, 29, 76, 119—120].</ref>. У [[Смаленск]]у ў XII ст. адзначалася германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) імя ''Viskarr'' (< Visgeirr)<ref>Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. Тексты, перевод, комментарий. — М., 2001. С. 208.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Некрашъ Висовичъ'' (1494 год, 19 студзеня 1526 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 191.</ref>; ''[[Домаш|Domas]] Wisiewicz… Stasz Wisiewic… Jan Wisiewicz'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. С. 353, 368, 428.</ref>; ''Wiss'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 219.</ref>; ''Wisiewicze'' (1744 год)<ref name="DWil-1744">[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Piotr Wis, ogrodnik'' (24 ліпеня 1758 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WGYjAQAAMAAJ&q=Wis#v=snippet&q=Wis&f=false С. 76].</ref>; ''Maryanna Wiziewicz'' (1808 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=10pl&rid=D&search_lastname=Wiziewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Bakałarzewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Brygida Wis'' (1838 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=21uk&rid=6044&search_lastname=Wis&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Dąbrowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Вісід (адзначалася германскае імя Viset<ref>Vroonen E. Les noms de famille de Belgique. Vol 2: Dictionnaire étymologique des noms de famille de Belgique. — Bruxelles, 1957.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/v/ V], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>): ''чоловекомъ… Миколаицемъ Висидовичомъ'' (23 жніўня 1533 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 163.</ref>; * Вісут, Вішут: ''люди нашы [[Горадня|Городенъское]] волости… [[Рудзейка|Родка]] Висутевича, Дашка Висутевича'' (1 студзеня 1519 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 75.</ref>, ''[[Рупейка|Рупеико]] Вишутевичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 171.</ref>; * Вісалг (адзначалася германскае імя [[Войшалк (імя)|Wisaug]]<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wisaug Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wisaug], MyHeritage</ref>): ''[[Гінівіл (імя)|Кгинивилу]] Висолкговичу Медницкому у-в Оболцех три следы пустых''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 27.</ref>, ''а Висалкга кузнеца''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.</ref> (1440—1492 гады); * Вісбарт (адзначалася германскае імя Wisbert<ref>Kempe H. Was ist deutsch an den Deutschen oder vom Ursprung der Deutschen und ihrer Sprache // Tannenberg-Jahrbuch, 1938. [https://books.google.by/books?id=VNGmMpWD16kC&pg=RA1-PA202&dq=%22Wisbert%22+Wisbraht&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjWuJ3ygt-JAxXUgv0HHctxOYoQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=%22Wisbert%22%20Wisbraht&f=false S. 14].</ref>): ''Łucja Wyzybert'' (1825 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Wyzybert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Ławków], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Вісбарт у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 1232.</ref>; * Візберг (адзначалася старажытнае германскае імя Guisperga<ref name="Fo-1900-1623"/>): Ганна Візбергава (''Визбергова'') — мяшчанка з ваколіцаў [[Кейданы|Кейданаў]], якая мела ў валоданьні зямлю на 1882 год<ref>Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1882. С. 56.</ref> * Візьбір (адзначалася германскае імя [[Вісбар|Wisbar]]<ref name="Eule-1900-64"/>): ''Петръ Визбировичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 161.</ref>; * Візбут, Вісбуць (адзначалася германскае імя Wisbot<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wisbot Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wisbot], MyHeritage</ref>): ''[[Вілейка (імя)|Вилеико]] Визбутович… [[Маціла|Мацел]] Визбутович… Петко Визбутович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 50, 63, 234.</ref>, ''wies Wizbuty'' (12 чэрвеня 1673 году)<ref>Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 193.</ref>, ''Antoni Wisbuć Drobnik'' (1838 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Wisbu%C4%87+&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Вісьвік (адзначалася германскае імя Wiswick<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wiswick Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wiswick], MyHeritage</ref>): ''чоловекъ Висвикъ'' (20 чэрвеня 1413—1424 гадоў<ref>Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 499.</ref> паводле выпісу 30 студзеня 1607 году)<ref>Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 386.</ref>; * Вісвойна (адзначалася германскае імя Wiswein<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wiswein Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wiswein], MyHeritage</ref>): ''тая Котерына Висвойнавая а [[Онар|Онаровича]] мела одного сына'' (13 траўня 1490 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 173.</ref>, ''Stanisław Butkiewicz Wiswoyn'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 6. — Warszawa, 2016. S. 193.</ref>; * Вісар (адзначалася старажытнае германскае імя Wisheri<ref name="Fo-1900-1624"/>, Wiserus<ref>Adams K. Considérations nouvelles sur les plus anciens noms germaniques d’origine septentrionale en Catalogne au neuvième et au dixième siècles: le témoignage des documents de l’Archivo Condal de Barcelone // Revue internationale d'onomastique. Nr. 2, 1969. P. 84.</ref>): ''до урочища Висара… одъ того Висара'' (18 чэрвеня 1601 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 11. — Вильна, 1880. Т. 11. — Вильна, 1880. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=iuMDAAAAYAAJ&q=%40%D0%92%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0#v=snippet&q=%40%D0%92%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0&f=false С. 68].</ref>, ''Wisory'' (1744 год)<ref name="DWil-1744"/>; * Візерд, Візерт, Візарт (адзначалася старажытнае германскае імя Wisheard<ref>Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RLkEAAAAIAAJ&q=Wisheard#v=snippet&q=Wisheard&f=false P. 502].</ref>, пазьнейшае Wiesert<ref name="Fo-1900-1624"/>): ''Jan Wizart'' (1849 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Wizart&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Brześć], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, у перапісу харугваў 1421 году ўпамінаецца баярын Візерд<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=txIWAAAAYAAJ&q=%40%D0%92%D0%B8%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%92%D0%B8%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%8A&f=false С. 47].</ref>, Візэрт (Wizert) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>; * Вісьмін, Вішмін (адзначалася германскае імя Wismen<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wismen Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wismen], MyHeritage</ref>, Wismin<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wismin Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wismin], MyHeritage</ref>, германскае імя [[Вісман|Wisman]]<ref name="Fo-1900-1624"/>): ''чоловеки… Матея Висминовича а Монъка Висминовича'' (12 траўня 1523 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 220.</ref>, ''Ян Висминович'' (1537 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 51.</ref>, ''врадника тутошнего Воитеха Висмина'' (20 студзеня 1600 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 539.</ref>, ''Jan Wiszmin'' (1804 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Wiszmin&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Świr], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, у XVI ст. існавала «зямля» Вісьмінішкі (''Висминишки'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%92%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8&f=false С. 56].</ref> * Вішрад (адзначалася германскае імя Guisredi<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 232.</ref>, *Wisiredus<ref>Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. S. 289.</ref>): у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] існуе вёска [[Вішрад]]}}. == Носьбіты == * Ян Вісэ (Jan Wise) — [[кракаў]]скі [[Мяшчане|мешчанін]], які ўпамінаецца ў 1390 годзе<ref>Katalog testamentów z krakowskich ksiąg miejskich do 1550 roku. — Warszawa, 2017. S. 41.</ref> * Некраш Вісавіч — [[Эйшышкі|эйшыскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1494 годзе Віжы (Wiż) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1938. S. 171.</ref>. Віжовічы — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Віс (Wis) і Вісевіч (Wisiewicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся маёнткі Вісы ў [[Віленскае ваяводзтва|Віленскім ваяводзтве]] і Вішова (''Вишово'') у [[Слонімскі павет|Слонімскім павеце]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 157, 160.</ref>. На 1906 год існавалі вёскі Вялікія і Малыя Вішы ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 345.</ref>. На [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] існуе вёска [[Вішоў]], на [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] — [[Вішава]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай віс}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] sw4ks7e8kaxbfkla8x1jsz255l3eew1 Даўга 0 267846 2694560 2693939 2026-10-03T13:22:53Z ~2026-53249-89 100467 2694560 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Даўґа |лацінка = Daŭga / Daŭha |арыгінал = Daugo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Дава, Дэўг, Доўг, Доўк, Долг |вытворныя = |зьвязаныя = [[Давейка]], [[Даўгіла]], [[Даўбор]], [[Даўбарт]], [[Давіл]], [[Давірд]], [[Давін]], [[Давойна]], [[Даўгайла]], [[Даўгер|Даўгер]], [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгод]], [[Даўгоўд]], [[Даўгін]], [[Даўгінт]], [[Даўконт]], [[Даўлюд]], [[Даўмен]], [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]], [[Доўнар (імя)|Доўнар]], [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]], [[Даўят (імя)|Даўят]] <br> [[Міндоўг (імя)|Міндоўг]], [[Ядаг]] }} '''Даўга''' (''Дэўг''), '''Дава''', '''Доўг''' (''Доўк'', ''Долг'') — мужчынскае імя і вытворнае прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Даўга або Дава (Daugo, Daugjis<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref>, Davo) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-406">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Daugo+Davo#v=snippet&q=Daugo%20Davo&f=false S. 406].</ref>. Іменная аснова -даў(г)- паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref><ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае за найбольш адэкватнае тлумачэньне іменнай асновы -даў(г)- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] ''daũg'' 'многа, шмат'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.</ref> (не адзначаючы, аднак, часу першай фіксацыі адпаведнага слова з такім значэньнем у летувіскіх слоўніках, тым часам гэтага слова не фіксуе слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]], упершыню яно фіксуецца ў [[каралявец]]цкім слоўніку 1747 году, але было ўжытае ў [[каралявец]]кай Пасьціле 1591 году і віленскай Пасьціле 1600 году<ref>[http://www.lkz.lt/?zodis=daug&id=06012840000 daũg], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}} або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Давейка|Давейка (Давіка)]], [[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]], [[Даўбор|Даўбар (Даўбір, Дабар)]], [[Даўбарт]], [[Давіл]], [[Давін]], [[Давірд]], [[Даўгайла|Даўгайла (Дагала)]], [[Даўгер|Даўгер (Даўер)]], [[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард)]], [[Даўгод|Даўгод (Даўгот)]], [[Даўгоўд]], [[Даўгін|Даўгін (Даўкен)]], [[Даўмен]], [[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Домунд)]], [[Даўят (імя)|Даўят]], [[Міндоўг (імя)|Міндоўг]], [[Ядаг]]. Адзначаліся германскія імёны Davico, Dagila (Dahilo, Degel), Dauber (Daber), Daubert, Davila (Dauwila), Dawin (Dauwin), Daverdt, Dagalo, Dauharjis (Dauer, Daherr), Daugaard, Dagott, Dagaud, Dagin (Dawkin), Dauman, Daumund (Damondus), Dowyatt (Daviato), Mindach, Adago{{Заўвага|Таксама адзначаліся германскія імёны: *Dauhart (Dau-[[Гардзь|hart]])<ref>Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=i13cviZ0xYoC&q=Dauhart#v=snippet&q=Dauhart&f=false S. 29].</ref>, Daumerus (Dau-[[Міра (імя)|merus]])<ref name="Fo-1900-406"/>, Daugerada (Dauge-[[Рад|rada]])<ref name="Bach-2007">Volker Bach, [https://www.s-gabriel.org/names/giano/normanitalian.html South Italian Names from the Norman Kingdom, 11th-12th Centuries], The Medieval Names Archive, 2007</ref>, Dawaredus (Dawa-[[Рыда|redus]])<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 65.</ref>, Dauwald (Dau-[[Вальда (імя)|wald]])<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Daubert%2C+Dauwald#v=snippet&q=Daubert%2C%20Dauwald&f=false S. 125].</ref>}}. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Dagil / Dogel / Daugil / Dawgill / Dawgil''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Dagila (Degel)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dagila%2C+Dahilo%2C+Degel#v=snippet&q=Dagila%2C%20Dahilo%2C%20Degel&f=false S. 392].</ref>}} (1309, 1344, 1354, 1358, 1397 і 1407 гады)<ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZrV-7V99ov8C&q=Dogel#v=snippet&q=Dogel&f=false S. 499].</ref><ref name="Trautmann-1925-22-23">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Daugil#v=snippet&q=Daugil&f=false S. 22—23].</ref>, ''Daugin''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Dagin<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dagin#v=snippet&q=Dagin&f=false S. 1139].</ref>}} (1364 год)<ref name="Trautmann-1925-22-23"/>, ''Dabote / Dabud / Dabut''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Dabaudis<ref name="Felder-2003-89">Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. S. 89.</ref>}} (1366, 1407 і 1418 гады)<ref name="Trautmann-1925-22-23"/>, ''Dawille''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Davila (Dauwila)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Davila+Dauwila#v=snippet&q=Davila%20Dauwila&f=false S. 406].</ref>}} (1398 год)<ref name="Trautmann-1925-22-23"/>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''[[Ганус (імя)|Hannus]] Dolge'' (5 чэрвеня 1414 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0jchAQAAMAAJ&q=Dolge#v=snippet&q=Dolge&f=false S. 305].</ref>; ''Dowgone'' (16 красавіка 1444 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.</ref>; ''оу Лидском повете землю пустую тяглую на има Довкговщину'' (17 сакавіка 1514 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 280.</ref>; ''боярина сомилиского ж Якуба Довкговича'' (19 студзеня 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 234.</ref>; ''з людми… з Довкомъ Миколаевичомъ'' (13 траўня 1525 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 381.</ref>; ''Тырвидъ Довкговичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 76.</ref>, ''Петръ Довкгович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 163.</ref> (1528 год); ''два чоловеки отъчызныхъ… а Юxъна Даугевича'' (27 кастрычніка 1538 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|20к}} P. 208.</ref>; ''Гринь, Кузьма Долговичи'' (1563 год)<ref>Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=uXBmAAAAcAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 168].</ref>; ''Михно Долговичъ'' (1566 год)<ref>Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. С. 430.</ref>; ''земянка гсдръская повету Менского Ганна Станиславовна Довкговна Павловая Гербовая… брат дей мой рожoный на име Мартин Станиславович Довкгович… своих трох члвеков, то ест на име Гришка Девкгу'' (24 лютага 1590 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 36. — Вильна, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=eGYjAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0&f=false С. 421—422].</ref>; ''p. Ian Dawwa… połowa p. Dawwowi… зanu Ianowi Dawwie'' (1701 год)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 10. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Sv9gAAAAcAAJ&q=Dawwa#v=snippet&q=Dawwa&f=false С. 103—105, 107].</ref>; ''Daugowicze'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Władysław Dauhowicz'' (1791 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Dauhowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Ławaryszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Józef Doukowicz'' (1815 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Doukowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Ławaryszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Даўкун: ''Матеи Довкуновичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 102.</ref>; * Даўкша, Даўгеш: ''[[Кімунт|Kymunt]] cum filio Dawxha'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.</ref>, ''cum Dawkscha''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54.</ref>, ''Dawxscha''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.</ref>, ''Dawxa''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 70.</ref> ([[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]), ''в бояр жомоитских… в Довкгеша, а в Томка, а в Станислава, а в Тумоша Монковичов'' (19 студзеня 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 234.</ref>, Мікалай Дзяўкша — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] на 1912 год<ref>Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 39.</ref>, Міхал Даўкша (1893—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ваўкавыск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>; * Даўалг (адзанчалася славянска-германскае імя Dawalga<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dawalga Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dawalga], MyHeritage</ref>): ''Ród Dowołgowiczów… Michał Janowicz Dowołgo'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 143.</ref>, ''Michał Niemiro z Dawałgowicz'' (10 лютага 1791 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 473.</ref>; * Даўбут, Добут (адзначаліся германскае імя Daubut<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/daubut Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Daubut], MyHeritage</ref>, старажытныя германскія імёны Dabaudis<ref name="Felder-2003-89"/>, Dabod<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 550.</ref> і *Dalabod, пазьнейшае Talbut<ref>Reaney P. H., Wilson R. M. A Dictionary of English Surnames. — London and New York, 1991. [https://books.google.by/books?id=5sVq7VQlNwcC&pg=PA3051&dq=Talamund&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjgt_3E2q6GAxW5wAIHHWQ3CX04ChDoAXoECAcQAg#v=onepage&q=Talamund&f=false P. 3051].</ref>): Невянґлоўскі з Добутаў — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/n/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Н], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>, у актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Даўбуцішкі ў [[Ашмянскі павет|Ашмянскім павеце]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 231.</ref>; * Даўгвід: ''а Довкгвиду Вяжелис а Жастовт'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 32.</ref>, ''кгедроитскыи паны у головах… Пашко Довкгвидович'' (1469—1477 гады)<ref>Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 36.</ref>; * Даўгвіл: ''в бояр наших жомоитскихъ… Яна Довкгвиловича'' (30 лютага 1514 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 225.</ref>, ''Довкгвил Станкевичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 163.</ref>, ''Марко Довкгвиловичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 797].</ref>; * Даўвільт (адзначалася старажытнае германскае імя Touillda<ref>Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RLkEAAAAIAAJ&q=touillda#v=snippet&q=touillda&f=false P. 459].</ref>, Touilt<ref>Domesday Names: An Index of Latin Personal and Place Names in Domesday Book. — The Boydell Press, 1997. [https://books.google.by/books?id=B-fseNYY86sC&pg=PA205&dq=Touillda+touilt&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjM5r_H5uSFAxU29bsIHbh1COAQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=Touillda%20touilt&f=false P. 205].</ref>, пазьнейшае Davilda<ref>[https://slektogdata.no/nb/navn-anno-1900-pa-bokstaven-d Navn anno 1900 på bokstaven D], Navnene er hentet fra Folketellingen 1900, som du finner på Digitalarkivet.no, Slekt og Data</ref>): ''в Лепуньскомъ повете тежъ дали есмо ему людеи… а Венцка Довъвильтовича'' (10 чэрвеня 1511 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 74.</ref>; * Даўгід, Даўгіт, Даўгат, Даўгет, Даўгейт (адзначалася германскае імя Dauget<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dauget Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dauget], MyHeritage</ref>): ''чоловекъ Довкгит'' (20 чэрвеня 1413—1424 гадоў<ref>Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 499.</ref> паводле выпісу 30 студзеня 1607 году)<ref>Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 387.</ref>, ''купил землю у Довкгида'' (7 лістапада 1442 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.</ref>, ''князя Ивановы люди Юрьевича болничане… Довкгеит'' (1469—1477 гады)<ref>Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 37.</ref>, ''Петр а [[Людзіка|Лютко]]… Петръ а Людко новоседы Довкгетовичи'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 158, 343.</ref>, Аўгуст Даўгат — праваслаўны з ваколіцаў [[Раўданы|Раўданаў]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №37 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358632?page=259 С. 579].</ref>; * Даўгер, Даўгір, Доўгер, Далгер, Даўгар, Даўкар (адзначаліся германскае імя Daugar<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/daugar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Daugar], MyHeritage</ref>, Dauger<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dauger Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dauger], MyHeritage</ref>, старажытныя германскія імёны Dagarius, Deggeres<ref name="Förstemann-1900-394">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dagarius#v=snippet&q=Dagarius&f=false S. 394].</ref> і Dalger<ref>Canzler F. Die deutschen vornamen und zunamen etymologisch abgeleitet und erklärt. — Hamburg, 1830. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=t93hnrMa4IQC&q=Dalger#v=snippet&q=Dalger&f=false S. 88].</ref>): ''Daugyr'' (28 верасьня 1449 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 220.</ref><ref>Maciejauskiene V. Lietuviu pavardziu susidarymas, XIII—XVIII a. — Vilnius, 1991. P. 21.</ref>, ''земли пустовскии у Высокодворскои волости… Довкгоръшишки'' (19 сьнежня 1512 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 222—223.</ref>, ''Marianna Dowgier'' (1758 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Dowgier&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Pilip Dołgier'' (1762 год)<ref>[https://sources.ruzhany.info/114_38.html «Inwentarż Maiętnosci Rożaneÿ. 1762»], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 209.</ref>, ''Ewa Daugier'' (1765 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=10pl&rid=D&search_lastname=Daugier&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Jakub Dołgier'' (1769 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Dolgier&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Адольф Даўкар — [[беларусы|беларус]]-праваслаўны з [[Барысаўскі павет|Барысаўскага павету]] на 1912 год<ref>Приложение к № ? Минских Губернских Ведомостей, 1912.</ref>, Доўгер (Dougier) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>, у Польшчы адзначаецца прозьвішча Dowgier<ref>Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.</ref>; * Даўміл (адзначалася германскае імя германскае імя Daumel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/daumel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Daumel], MyHeritage</ref>): на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існавала вёска Даўмілы<ref>[https://radzima.net/pl/gmina/swieciany_2.html Gmina wiejska Święciany], [[Radzima.net]]</ref>; * Даўмод, Дамуць (адзначалася германскае імя Daumot<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/daugar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Daumot], MyHeritage</ref>, германскае імя Damod<ref>Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund, 1962. S. 71.</ref><ref>Hekket B. J. Demoed, Demoet // Naamkunde. Jaargang 5, 1973. P. 114.</ref><ref>Huth V. Die Düsseldorfer Sakramentarhandschrift D 1 als Memorialzeugnis. Mit einer Wiedergabe der Namen und Namengruppen (Taf. XIV—XXXII) // Frühmittelalterlichen Studien. Bd. 20. — Berlin; New York, 1986. S. 292.</ref>): ''Андреи Довмод'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 62.</ref>, ''Antoni Damuć'' (1784 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Damu%C4%87&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Jatwiesk (kat., gr.-kat., prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, на [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Дамуцеўцы]]; * Даўнарт, Доўнарт (адзначалася старажытнае германскае імя Tagenard<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Tagenard#v=snippet&q=Tagenard&f=false S. 397].</ref>): Іван Доўнарт — каталік з [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №111 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004923178?page=164 С. 1764].</ref>, Даўнартовічы (Downartowicz) гербу [[Прыяцель]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 375.</ref>; * Даўкнет, Даўнедзь (адзначалася германскае імя Daugnet<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/daugnet Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Daugnet], MyHeritage</ref>): ''Andreas Dewknetouicz'' ([[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.</ref>, ''подданый господарьский [[Адэльск|Одельский]] Нотко Довнедевичъ'' (10 лістапада 1539 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=aF4jAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 209].</ref>; * Даўгарад (адзначалася германскае імя Daugerada<ref name="Bach-2007"/>): Данііл Даўгарад (1909—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Старыя Дарогі|Старых Дарог]], забіты ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-15-20], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>; * Даўрым (адзначалася старажытнае германскае імя Dagrim<ref name="Förstemann-1900-394"/>): ''Матэи Довримович з братом Стасэм… Мартин Ян Доврымович'' (1556 год)<ref>Sinkevičiūtė D. Nauji lietuvių dvikamieniai asmenvardžiai su atviraisiais pirmaisiais kamienais // Baltistica. T. 58, Nr. 2 (2023). P. 319.</ref>; * Доўсін, Доўсен (адзначалася германскае імя Dausin<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dausin Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dausin], MyHeritage</ref>): Віктар Доўсен — праваслаўны з [[Расенскі павет|Расенскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №817 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358628?page=260&rotate=0&theme=white С. 13060].</ref>, Доўсіны (Dowsin) гербу [[Габданк (герб)|Габданк]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 108.</ref>}}. == Носьбіты == * Якуб Доўгавіч — [[Сумілішкі|суміліскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1516 годзе * Тырвід Доўгавіч — [[Пяняны|пянянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Пётар Доўгавіч — [[Расены|расенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Аршуля Тамашаўна і Мацей Юр’евіч Даўевічы — расенскія [[зямяне]], якія ўпамінаюцца паміж 1589 і 1590 гадамі<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 63.</ref> * Жыгімонт Даўга (1916—?) — [[беларусы|беларус]] зь [[Менск]]у<ref>[https://partizany.by/partisans/64233/ Давго Сигизмунд Михайлович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Даўговічы (Dougowicz) — прыгонныя зь вёскі [[Дубнікі|Дубнікаў]] ([[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 662.</ref>. На [[Троцкі павет|гістарычнай Троччыне]] існуе места [[Доўгі|Доўгі (Даўгі)]], на [[Вількамірскі павет|гістарычнай Вількаміршчыне]] — вёска [[Даўгішкі]]. У [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] каля [[Каралявец|Караляўцу]] існавала вёска Дэваў (''Devau'')<ref>Палмайтис Л. Предложение по научной русификации исконных наименований перешедшей в состав России северной части бывшей Восточной Пруссии. — Европейский институт рассеянных этнических меньшинств, 2003. С. 46.</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай даўг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] a6zqt5d1quzd9tfa4vdyu30mcva5cb7 Мінялк 0 267947 2694539 2689583 2026-10-03T12:55:10Z ~2026-53249-89 100467 2694539 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Мінялк |лацінка = Miniałk |арыгінал = Minaug |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Мін|Minno]] + [[Алег|Alko]] |варыянт = Міналк, Мінялг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк |вытворныя = |зьвязаныя = [[Альгмін]] }} '''Мінялк''' (''Міналк'', ''Менелк''), '''Мінялг''' (''Мінаўг'', ''Мінэльг'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Мінаўг (Minaug<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/minaug Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Minaug], MyHeritage</ref>) і Альгмінэ (Algmine) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/algmine Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Algmine], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Мін|-мін- (-мен-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мінят]], [[Асьміна (імя)|Асьміна]], [[Гайлімін|Гальмін]]; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] minan 'менаваць, памятаць, любіць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, minthi 'памяць'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 169.</ref>, а аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгін]], [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) — ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. Адзначалася старажытнае германскае імя Alechmannus ([[Алег|Alech]]-[[Ман|mannus]])<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 28.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Минелку чотыри чоловеки у [[Расены|Росеинех]]'' (1440—1492)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.</ref>; ''Минялку Дромутевичу Здетелцу отчина его у [[Зьдзецел|Здетеле]]'' (7 лістапада 1442 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.</ref>; ''D.no Minelgo fratre D.ni [[Гедыгольд|Giedygolth]]'' (1457 год)<ref>Codex Mednicensis seu Samogitiae Dioecesis. P. 1, (1416.II.13—1609.IV.2). — Roma, 1984. [https://books.google.by/books?id=ewUsAQAAMAAJ&q=D.no+Minelgo+fratre+D.ni+Gie-+dygolth&dq=D.no+Minelgo+fratre+D.ni+Gie-+dygolth&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjBmejhieKCAxWEPOwKHWz2BjUQ6AF6BAgHEAI P. 100].</ref>; ''сеножати къ [[Вязынь|Вязыни]] Менелково'' (19 чэрвеня 1473 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 420.</ref>; ''pro salute animarum Martini Mynalgovicz et sue consortis Petronelle'' (5 ліпеня 1525 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 211.</ref>; ''Янъ Минялкговичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 158.</ref>, ''Петръ Минялкговичъ… Контримъ Минялъкович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.</ref>, ''Матеи Минялкгович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 170.</ref> (1528 год); ''Родъ Минелкговичовъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 727].</ref>; ''земяном повету ковенского… з роду Минелькговичов от Жеимъ'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.</ref>; ''Krzysztof Minelg… Mikołaj Stanisławowicz Minelg… Barbara Janówna Wojciechowa Minelgowa na miejscu Macieja Wojńechowiczą Minielga… Jan Stanisławowicz Minelgowicz na miejscu Stanisława Minelgowiczą… Adam Miniałgo na miejscu rodzica swego nieboszczyka Piotra Miniałgi… Andrzej Miniałgo… Sebestian Miniałgo na miejscu rodzica swego nieboszczyka Piotra Miniałgi… Jerzy Miniałgo… Hrehory Jakubowicz Miniałgowicz na miejscu Jakuba Hrehorowicza Miniałgowicza'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 3. — Warszawa, 2015. S. 145.</ref>; ''Jerzy Minelgo… Andrzej Minialgo na miejscu P. Hrehorego Minialgi rodzica… Mikołaj Dawidowicz Minialgowicz''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 27.</ref>, ''Simon Miniałgo… Stefan Miniałgo''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 29.</ref>, ''Mikołaj Minelk z Minelgów''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 101.</ref> (1690 год); ''Tadeusz Minaugowicz'' (9 лютага 1791 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 487.</ref>; ''Minelgohowna'' (1802—1803 гады)<ref>Stepukonienė I., Mickienė I. Personal Names in Baptismal Records of Seredžius of the Early Nineteenth Century (1802—1803) // Lituanistica. Vol. 65. Nr. 2, 2019. P. 108.</ref>. == Носьбіты == * Мінелка (Мінелк) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]] * Мінялка (Мінялк) Драмуцевіч Зьдзецелец — [[зьдзецел]]ьскі баярын, які ўпамінаецца ў 1442 годзе * Ян Мінялгавіч — [[вількі]]йскі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Пётар Мінялгавіч — [[Бяржаны|бяржанскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * [[Кантрым]] Мінялкавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Мацей Мінялгавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Браніслаў Міналк — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]]<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital22281942/ Миналк Бронислав Игнатьевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Мінэльгі (Minelg) гербу [[Сыракомля (герб)|Сыракомля]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 240.</ref> — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/m/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на М], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Мін]] * [[Алег|Ольг]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай мін}} {{Імёны з асновай алг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 946ql8utfcbrlzdxk9qn9nyj8wy7pj7 2694541 2694539 2026-10-03T12:56:12Z ~2026-53249-89 100467 /* Паходжаньне */ 2694541 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Мінялк |лацінка = Miniałk |арыгінал = Minaug |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Мін|Minno]] + [[Алег|Alko]] |варыянт = Міналк, Мінялг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк |вытворныя = |зьвязаныя = [[Альгмін]] }} '''Мінялк''' (''Міналк'', ''Менелк''), '''Мінялг''' (''Мінаўг'', ''Мінэльг'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Мэнаўг (Menaug<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/menaug Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Menaug], MyHeritage</ref>) і Альгмінэ (Algmine) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/algmine Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Algmine], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Мін|-мін- (-мен-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мінят]], [[Асьміна (імя)|Асьміна]], [[Гайлімін|Гальмін]]; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] minan 'менаваць, памятаць, любіць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, minthi 'памяць'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 169.</ref>, а аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгін]], [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) — ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. Адзначалася старажытнае германскае імя Alechmannus ([[Алег|Alech]]-[[Ман|mannus]])<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 28.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Минелку чотыри чоловеки у [[Расены|Росеинех]]'' (1440—1492)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.</ref>; ''Минялку Дромутевичу Здетелцу отчина его у [[Зьдзецел|Здетеле]]'' (7 лістапада 1442 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.</ref>; ''D.no Minelgo fratre D.ni [[Гедыгольд|Giedygolth]]'' (1457 год)<ref>Codex Mednicensis seu Samogitiae Dioecesis. P. 1, (1416.II.13—1609.IV.2). — Roma, 1984. [https://books.google.by/books?id=ewUsAQAAMAAJ&q=D.no+Minelgo+fratre+D.ni+Gie-+dygolth&dq=D.no+Minelgo+fratre+D.ni+Gie-+dygolth&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjBmejhieKCAxWEPOwKHWz2BjUQ6AF6BAgHEAI P. 100].</ref>; ''сеножати къ [[Вязынь|Вязыни]] Менелково'' (19 чэрвеня 1473 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 420.</ref>; ''pro salute animarum Martini Mynalgovicz et sue consortis Petronelle'' (5 ліпеня 1525 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 211.</ref>; ''Янъ Минялкговичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 158.</ref>, ''Петръ Минялкговичъ… Контримъ Минялъкович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.</ref>, ''Матеи Минялкгович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 170.</ref> (1528 год); ''Родъ Минелкговичовъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 727].</ref>; ''земяном повету ковенского… з роду Минелькговичов от Жеимъ'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.</ref>; ''Krzysztof Minelg… Mikołaj Stanisławowicz Minelg… Barbara Janówna Wojciechowa Minelgowa na miejscu Macieja Wojńechowiczą Minielga… Jan Stanisławowicz Minelgowicz na miejscu Stanisława Minelgowiczą… Adam Miniałgo na miejscu rodzica swego nieboszczyka Piotra Miniałgi… Andrzej Miniałgo… Sebestian Miniałgo na miejscu rodzica swego nieboszczyka Piotra Miniałgi… Jerzy Miniałgo… Hrehory Jakubowicz Miniałgowicz na miejscu Jakuba Hrehorowicza Miniałgowicza'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 3. — Warszawa, 2015. S. 145.</ref>; ''Jerzy Minelgo… Andrzej Minialgo na miejscu P. Hrehorego Minialgi rodzica… Mikołaj Dawidowicz Minialgowicz''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 27.</ref>, ''Simon Miniałgo… Stefan Miniałgo''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 29.</ref>, ''Mikołaj Minelk z Minelgów''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 101.</ref> (1690 год); ''Tadeusz Minaugowicz'' (9 лютага 1791 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 487.</ref>; ''Minelgohowna'' (1802—1803 гады)<ref>Stepukonienė I., Mickienė I. Personal Names in Baptismal Records of Seredžius of the Early Nineteenth Century (1802—1803) // Lituanistica. Vol. 65. Nr. 2, 2019. P. 108.</ref>. == Носьбіты == * Мінелка (Мінелк) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]] * Мінялка (Мінялк) Драмуцевіч Зьдзецелец — [[зьдзецел]]ьскі баярын, які ўпамінаецца ў 1442 годзе * Ян Мінялгавіч — [[вількі]]йскі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Пётар Мінялгавіч — [[Бяржаны|бяржанскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * [[Кантрым]] Мінялкавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Мацей Мінялгавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Браніслаў Міналк — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]]<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital22281942/ Миналк Бронислав Игнатьевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Мінэльгі (Minelg) гербу [[Сыракомля (герб)|Сыракомля]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 240.</ref> — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/m/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на М], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Мін]] * [[Алег|Ольг]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай мін}} {{Імёны з асновай алг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] mmfgl5vdh8iknksj6nozg2ok84d69b7 2694542 2694541 2026-10-03T12:56:48Z ~2026-53249-89 100467 2694542 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Мінялк |лацінка = Miniałk |арыгінал = Menaug |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Мін|Minno]] + [[Алег|Alko]] |варыянт = Міналк, Мінялг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк |вытворныя = |зьвязаныя = [[Альгмін]] }} '''Мінялк''' (''Міналк'', ''Менелк''), '''Мінялг''' (''Мінаўг'', ''Мінэльг'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Мэнаўг (Menaug<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/menaug Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Menaug], MyHeritage</ref>) і Альгмінэ (Algmine) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/algmine Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Algmine], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Мін|-мін- (-мен-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мінят]], [[Асьміна (імя)|Асьміна]], [[Гайлімін|Гальмін]]; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] minan 'менаваць, памятаць, любіць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, minthi 'памяць'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 169.</ref>, а аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгін]], [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) — ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. Адзначалася старажытнае германскае імя Alechmannus ([[Алег|Alech]]-[[Ман|mannus]])<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 28.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Минелку чотыри чоловеки у [[Расены|Росеинех]]'' (1440—1492)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.</ref>; ''Минялку Дромутевичу Здетелцу отчина его у [[Зьдзецел|Здетеле]]'' (7 лістапада 1442 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.</ref>; ''D.no Minelgo fratre D.ni [[Гедыгольд|Giedygolth]]'' (1457 год)<ref>Codex Mednicensis seu Samogitiae Dioecesis. P. 1, (1416.II.13—1609.IV.2). — Roma, 1984. [https://books.google.by/books?id=ewUsAQAAMAAJ&q=D.no+Minelgo+fratre+D.ni+Gie-+dygolth&dq=D.no+Minelgo+fratre+D.ni+Gie-+dygolth&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjBmejhieKCAxWEPOwKHWz2BjUQ6AF6BAgHEAI P. 100].</ref>; ''сеножати къ [[Вязынь|Вязыни]] Менелково'' (19 чэрвеня 1473 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 420.</ref>; ''pro salute animarum Martini Mynalgovicz et sue consortis Petronelle'' (5 ліпеня 1525 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 211.</ref>; ''Янъ Минялкговичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 158.</ref>, ''Петръ Минялкговичъ… Контримъ Минялъкович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.</ref>, ''Матеи Минялкгович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 170.</ref> (1528 год); ''Родъ Минелкговичовъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 727].</ref>; ''земяном повету ковенского… з роду Минелькговичов от Жеимъ'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.</ref>; ''Krzysztof Minelg… Mikołaj Stanisławowicz Minelg… Barbara Janówna Wojciechowa Minelgowa na miejscu Macieja Wojńechowiczą Minielga… Jan Stanisławowicz Minelgowicz na miejscu Stanisława Minelgowiczą… Adam Miniałgo na miejscu rodzica swego nieboszczyka Piotra Miniałgi… Andrzej Miniałgo… Sebestian Miniałgo na miejscu rodzica swego nieboszczyka Piotra Miniałgi… Jerzy Miniałgo… Hrehory Jakubowicz Miniałgowicz na miejscu Jakuba Hrehorowicza Miniałgowicza'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 3. — Warszawa, 2015. S. 145.</ref>; ''Jerzy Minelgo… Andrzej Minialgo na miejscu P. Hrehorego Minialgi rodzica… Mikołaj Dawidowicz Minialgowicz''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 27.</ref>, ''Simon Miniałgo… Stefan Miniałgo''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 29.</ref>, ''Mikołaj Minelk z Minelgów''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 101.</ref> (1690 год); ''Tadeusz Minaugowicz'' (9 лютага 1791 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 487.</ref>; ''Minelgohowna'' (1802—1803 гады)<ref>Stepukonienė I., Mickienė I. Personal Names in Baptismal Records of Seredžius of the Early Nineteenth Century (1802—1803) // Lituanistica. Vol. 65. Nr. 2, 2019. P. 108.</ref>. == Носьбіты == * Мінелка (Мінелк) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]] * Мінялка (Мінялк) Драмуцевіч Зьдзецелец — [[зьдзецел]]ьскі баярын, які ўпамінаецца ў 1442 годзе * Ян Мінялгавіч — [[вількі]]йскі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Пётар Мінялгавіч — [[Бяржаны|бяржанскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * [[Кантрым]] Мінялкавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Мацей Мінялгавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Браніслаў Міналк — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]]<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital22281942/ Миналк Бронислав Игнатьевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Мінэльгі (Minelg) гербу [[Сыракомля (герб)|Сыракомля]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 240.</ref> — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/m/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на М], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Мін]] * [[Алег|Ольг]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай мін}} {{Імёны з асновай алг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 0kl2rt9u6vmpi8nhpe7371krihfhfgf Фабрыс Гэрцаг 0 268198 2694580 2395107 2026-10-03T14:43:49Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2694580 wikitext text/x-wiki {{Хакеіст |Імя = Фабрыс Гэрцаг |Клюб = [[Рапэрсьвіль-Ёна Лэйкерз]] |Выступаў = {{Просты сьпіс| * [[Таронта Марліс ]] * [[Лаянз Цюрых]] * [[Давос (хакейны клюб|Давос]] * [[Цуг (хакейны клюб)|Цуг]] }} |Пачатак кар’еры = 2012 |Драфт НХЛ = |Год драфту = |Клюб драфту = }} '''Фабры́с Гэ́рцаг''' ({{мова-de|Fabrice Herzog}}; {{Н}} 9 сьнежня 1994 году) — швайцарскі хакеіст, нападнік клюбу «[[Рапэрсьвіль-Ёна Лэйкерз]]». У 2013 годзе на [[драфт НХЛ|драфце НХЛ]] быў абраны пад агульным 142 нумарам клюбам «[[Таронта Мэйпл Ліфс]]». == Кар’ера == Пачаў кар’еру ў клюбе «[[Цуг (хакейны клюб|Цуг]]». У 2013 годзе пераехаў у Канаду, дзе далучыўся да клюбу [[Квэбэцкая галоўная юніёрская хакейная ліга|Квэбэцкай галоўнай юніёрскай хакейнай лігі]]. Удалы выступ прывёў да пераходу ў клюб [[Амэрыканская хакейная ліга|АХЛ]] «[[Таронта Марліс]]»<ref>[https://twitter.com/TorontoMarlies/status/451722550864015360 «Fabrice Herzog agrees to ATO contract with Marlies»]. Toronto Marlies.</ref>, але замацавацца ў складзе канадзкага клюбу ня выпала. Улетку 2014 году ня маючы прапановы ад «[[Таронта Мэйпл Ліфс]]», хакеіст пастанавіў вярнуцца на радзіму. Па сэзоне з «Цугам» Гэрцаг далучыўся да «[[Лаянз Цюрых]]у». У лістападзе 2018 году склаў дамову з «[[Давос (хакейны клюб)|Давосам]]», за які правёў два сэзоны. З 2021 году зноў абараняе колеры «Цуга». == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Eliteprospects}} * {{Hockeydb}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гэрцаг, Фабрыс}} [[Катэгорыя:Швайцарскія хакеісты]] [[Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швайцарыі]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Цуг»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Таронта Марліс»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лаянз Цюрых»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Давос»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рапэрсьвіль-Ёна Лэйкерз»]] 1bro4n9dm6kyj5sb3wwcrcju02sik3h Оскарс Батня 0 268389 2694579 2655393 2026-10-03T14:38:54Z Dymitr 10914 выпраўленьне спасылак 2694579 wikitext text/x-wiki {{Хакеіст |Імя = Оскарс Батня |Клюб = [[Лахці Пэліканз]] |Выступаў = {{Просты сьпіс| * [[Рыга (хакейны клюб)|Рыга]] * [[Прызма Рыга|Прызма]] * [[Кіцбюэль (хакейны клюб)|Кіцбюэль]] * [[Дынама Рыга]] * [[Ліепая (хакейны клюб)|Ліепая]] * [[Англет Армандзі]] * [[Юкурыт Мікелі|Юкурыт]] * [[Маўнтфілд Градэц Кралавэ|Маўнтфілд]] }} |Пачатак кар’еры = 2016 |Драфт НХЛ = |Год драфту = |Клюб драфту = }} '''О́скарс Ба́тня''' ({{мова-lv|Oskars Batņa}}; {{Н}} 31 траўня 1999 году) — латвійскі хакеіст, цэнтральны нападнік фінскага клюбу «[[Лахці Пэліканз]]» і нацыянальнай [[мужчынская зборная Латвіі па хакеі|зборнай Латвіі]]. Пачынаў кар’еру ў латыскіх юніёрскіх лігах. У 2013 годзе далучыўся да клюбу «[[Рыга (хакейны клюб)|Рыга]]», які на той час выступала ў [[Найвышэйшая хакейная ліга|Найвышэйшай хакейнай лізе]]. У [[Кантынэнтальная хакейная ліга|Кантынэнтальнай хакейнай лізе]] дэбютаваў у складзе рыскага «[[Дынама Рыга|Дынама]]», зьявіўшыся 22 жніўня 2017 году ў матчы супраць омскага «[[Авангард Омск|Авангарду]]». Сваю першую шайбу закінуў у браму хэльсынскага «[[Ёкерыт Хэльсынкі|Ёкерыта]]» 26 студзеня 2018 году<ref>[https://www.khl.ru/game/468/58056/protocol/ Неделя 23 / 26 Января 2018 / Матч №729]. КХЛ.</ref>. У канцы красавіка 2024 году стала вядома, што Батня ўзмоцніў склад чэскага клюбу «[[Маўнтфілд Градэц Кралавэ|Маўнтфілд]]»<ref>[https://www.mountfieldhk.cz/clanek.asp?id=Bijec-pred-branku-Mountfield-HK-posili-Lotys-Oskars-Batna-12804 «Bijec před branku! Mountfield HK posílí Lotyš Oskars Batna»]. Mountfield HK.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Eliteprospects}} * {{Hockeydb}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Батня, Оскарс}} [[Катэгорыя:Латвійскія хакеісты]] [[Катэгорыя:Хакеісты зборнай Латвіі]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рыга»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Прызма» Рыга]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Кіцбюэль»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Рыга]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ліепая»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Англет Армандзі»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юкурыт» Мікелі]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Маўнтфілд» Градэц Кралавэ]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лахці Пэліканз»]] j3m9b0ytw5hug29aszccgl9ih3kns67 Радоўг 0 268747 2694555 2498866 2026-10-03T13:15:49Z ~2026-53249-89 100467 2694555 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Радоўг |лацінка = Radoŭg / Radoŭh |арыгінал = Radalg |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Рад|Rado]] + [[Алег|Elgo]] |варыянт = Радаўг |вытворныя = |зьвязаныя = Algrada }} '''Радоўг''' або '''Радаўг''' («''Радоўгаўд''») — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Радалг (Radalg<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/radalg Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Radalg], MyHeritage</ref>) і Алграда (Algrada) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 28.</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Рад|-рад- (-рат-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ратаўт|Раталт]], [[Радавін]], [[Конрад]]; германскія імёны Ratolt, Radowin, Konrad) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *rêþs<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 193.</ref>, германскага rad- 'рада', а аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгін]], [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) — ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16, 18.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Radowg cum fratribus Ciber'' (1222 год)<ref>Codex diplomaticus Poloniae. T. 1. — Varsaviae, 1847. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=lzpNAAAAcAAJ&q=Radowg#v=snippet&q=Radowg&f=false P. 28].</ref>; ''Пану Михаилу, канъцлеру, чоловекъ [[Гасьціла|Гостилович]], а перво Радовъкговдовичом был'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} С. 54.</ref>. == Носьбіты == * Радоўг — [[Мазавецкае княства|мазавецкі]] нобіль, які ўпамінаецца ў 1222 годзе == Глядзіце таксама == * [[Рад]] * [[Алег|Ольг]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай рад}} {{Імёны з асновай алг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] dlcd9ofmp8h55aou69jaqeiirlrbtw9 2694556 2694555 2026-10-03T13:17:06Z ~2026-53249-89 100467 /* Паходжаньне */ 2694556 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Радоўг |лацінка = Radoŭg / Radoŭh |арыгінал = Radalg |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Рад|Rado]] + [[Алег|Elgo]] |варыянт = Радаўг |вытворныя = |зьвязаныя = Algrada }} '''Радоўг''' або '''Радаўг''' («''Радоўгаўд''») — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Радалг або Радалга (Radalg<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/radalg Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Radalg], MyHeritage</ref>, Radalga<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/radalga Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Radalga], MyHeritage</ref>) і Алграда (Algrada) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 28.</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Рад|-рад- (-рат-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ратаўт|Раталт]], [[Радавін]], [[Конрад]]; германскія імёны Ratolt, Radowin, Konrad) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *rêþs<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 193.</ref>, германскага rad- 'рада', а аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгін]], [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) — ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16, 18.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Radowg cum fratribus Ciber'' (1222 год)<ref>Codex diplomaticus Poloniae. T. 1. — Varsaviae, 1847. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=lzpNAAAAcAAJ&q=Radowg#v=snippet&q=Radowg&f=false P. 28].</ref>; ''Пану Михаилу, канъцлеру, чоловекъ [[Гасьціла|Гостилович]], а перво Радовъкговдовичом был'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} С. 54.</ref>. == Носьбіты == * Радоўг — [[Мазавецкае княства|мазавецкі]] нобіль, які ўпамінаецца ў 1222 годзе == Глядзіце таксама == * [[Рад]] * [[Алег|Ольг]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай рад}} {{Імёны з асновай алг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] fqviqmdt1qbvtp4vwjdbtiwnbpmo2xq Саўконт 0 269639 2694713 2685024 2026-10-03T21:48:20Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Носьбіты */ 2694713 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Саўконт |лацінка = Saŭkont |арыгінал = Savegonte |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Сава (імя)|Soava]] + [[Гунт|Gondo]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Саўконт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Савігонта (Savegonte) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&pg=PA479&dq=savegonte&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjGscuEhrL_AhWJKewKHVkgBUMQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=savegonte&f=false P. 479].</ref><ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 19 (265).</ref><ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 196.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сава (імя)|саў-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Савіла]], [[Савігайла]], [[Саўгут]]; германскія імёны Savilo, Savigello, Savegot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] sauil, старагерманскага sowila 'сонца'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гунт|-гунд- (-гунт-, -кунт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гунтэр|Гунтар]], [[Вігунт]], [[Вірконт]]; германскія імёны Guntar, Wigunt, Werecundus) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gunþs 'бойка, бітва'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''бояр наших жомоитскихъ… дядка их Олехна Совконтовича'' (20 лютага 1514 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 225.</ref>; ''Hrehory Sowkont [na miejscu] brata swego Jana Sowkonta… Jan Sowkont… Stanisław Sowkont'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 5. — Warszawa, 2016. S. 304.</ref>; ''Samuel Sawkont''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 85.</ref>, ''z P. Piotrem Łukowiczem i Janem Sowkontem''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 140.</ref>, ''[[Ядвіга|Jadwiga]] Sowkontowa''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 141.</ref>, ''z P. Stanisławem Sowkontem''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 189.</ref> (1690 год). == Носьбіты == * Алехна Саўконтавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1514 годзе * Соф’я Саўконт (Зоф’я Саўкант, Саўканд) — беларуская настаўніца і дзяячка асьветы [[Беларусы|беларускай]] меншасьці ў [[Латвія|Латвіі]] ў 1920–1930-я гады, якая выкладала ў [[Дзьвінская дзяржаўная беларуская гімназія|Дзьвінскай дзяржаўнай беларускай гімназіі]]<ref>Аляксандра Дварэцкая, [https://www.svitanak.eu/2017/11/24/%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F-%D0%BC%D1%8F%D1%81%D1%86%D1%96%D0%BD%D1%8B-%D0%B4%D0%B0%D1%9E%D0%B3%D0%B0%D1%9E%D0%BF%D1%96%D0%BB%D1%81%D0%B0/ Беларускія мясціны Даўгаўпілса], Латвійскае таварыства беларускай культуры Сьвітанак, 24 лістапада 2017 году</ref> == Глядзіце таксама == * [[Сава (імя)|Сава]] * [[Гунт|Кунт]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай саў}} {{Імёны з асновай гунд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] rlw32g02mizqr6srfjadait0in80z5p Рытаўт 0 269750 2694537 2694535 2026-10-03T12:00:02Z ~2026-53249-89 100467 /* Паходжаньне */ 2694537 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Рытаўт |лацінка = Rytaŭt |арыгінал = Ritold |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Рыда|Rito]] + [[Вальда (імя)|Walt]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = Waltrid }} '''Рытаўт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Рыдвалд або Рыталд, пазьней Рытаўд (Ridwald, Ritoldus<ref>Die Urkunden zur Geschichte des deutschen Etschlandes und des Vintschgaus. Bd. 3: 1231—1253. — Innsbruck, 1957. [https://books.google.by/books?id=UNBAAAAAYAAJ&q=ritoldus&dq=ritoldus&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiw5JDD-rb_AhXXu6QKHYjTBnk4ChDoAXoECAYQAg S. 381, 448].</ref><ref>Felix et inclitus notarius: Studien zum italienischen Notariat vom 7. bis zum 13. Jahrhundert. — Niemeyer, 2000. [https://books.google.by/books?id=x99tkGOopjgC&q=ritoldus&dq=ritoldus&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiw5JDD-rb_AhXXu6QKHYjTBnk4ChDoAXoECAkQAg S. 823].</ref><ref>Collectio chartarum pacis privatae Medii Aevi ad regionem Tusciae pertinentium. — Florence, 1943. [https://books.google.by/books?id=MUguAQAAIAAJ&q=ritoldus&dq=ritoldus&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiw5JDD-rb_AhXXu6QKHYjTBnk4ChDoAXoECAcQAg P. 36].</ref>, Ritaldi, Ritaud<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Ritaud#v=snippet&q=Ritaud&f=false P. 254].</ref><ref>[https://www.filae.com/nom-de-famille/RITAUD.html Patronyme RITAUD], Filae.com: Genealogy</ref>) і Валтрыд (Waltrid<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Waltrid#v=snippet&q=Waltrid&f=false S. 1511].</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. S. 102.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Рыда|-рыд- (-рыт-)]] (імёны [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Рыдэль]], [[Зэгрыда]], [[Кантрыт]]; германскія імёны Riedel, Segrida, Guntarith) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] rîdan<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. S. 143.</ref>, [[Стараскандынаўская мова|стараісьляндзкага]] ridha, [[Стараангельская мова|стараангельскага]] rīdan 'езьдзіць конна'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 190.</ref>, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Theutrid ([[Тэўда (імя)|Theut]]-rid)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Theutrid#v=snippet&q=Theutrid&f=false S. 1448].</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Rytawte''<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Rytawte#v=snippet&q=Rytawte&f=false S. 83].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Andrzej Rytowtt'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 245.</ref>; ''Рытовта'' (1864 год)<ref>Указатель города Вильны. — Вильна, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WhVbAAAAcAAJ&q=%D1%80%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%B0#v=snippet&q=%D1%80%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%B0&f=false С. 35].</ref>. == Носьбіты == * Андрэй Рытаўт — шляхціч [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1690 годзе == Глядзіце таксама == * [[Рыда]] * [[Вальда (імя)|Вальда]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай рыд}} {{Імёны з асновай валд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 64z9xx82q2lmg2o4oky9eks36a7okpd Эйгела 0 270112 2694708 2687393 2026-10-03T21:30:15Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Носьбіты */ 2694708 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Эйґела |лацінка = Ejgieła / Ejhieła |арыгінал = Eigel |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Эйка|Eich]] + [[Гайла (імя)|Gelo]] |варыянт = Эйгель, Айгель, Эгела, Эгель, Эйгала, Эгяла, Эйкайла, Егел, Егал |вытворныя = [[Эйгіл]], [[Ягайла (імя)|Ягайла]] |зьвязаныя = }} '''Эйгела''' (''Эйгель'', ''Эгела'', ''Эгель''), '''Айгель''', '''Эйгала''' (''Эгяла''), '''Эйгайла''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Эйгел або Айгел (Eigel, Aigel<ref>Schiffmann K. Historisches Ortsnamen-Lexikon des Landes Oberösterreich. — Berlin, 1942. S. 29.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=i13cviZ0xYoC&q=Eigel#v=snippet&q=Eigel&f=false S. 17].</ref><ref>Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=V2w5AAAAMAAJ&q=Eigel#v=snippet&q=Eigel&f=false S. 91].</ref><ref>Alhaug G. 10 001 navn: norsk fornavnleksikon. — Cappelen Damm, 2011.</ref><ref>[https://www.nordicnames.de/wiki/Eigel Eigel], Nordic Names</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Эйка|-эйх- (-эй-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Эйгерд]], [[Эйман]], [[Эймант|Эймунт]]; германскія імёны Eygerd, Eimann, Eymunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agi 'лязо, булат, меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Эйгайла азначае «жвавае лязо»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Эйгел (Эйгайла, Эгель): ''Eygayle'' (1331 год)<ref name="Trautmann-1925-27">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Eygayle+Eigel#v=snippet&q=Eygayle%20Eigel&f=false S. 27].</ref>, ''Egel'' (1419 год)<ref name="Trautmann-1925-27"/>, ''Eigel'' (1425 год)<ref name="Trautmann-1925-27"/>. У Польшчы адзначаецца прозьвішча Эйгель (Ejgel)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 107.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Eygayle dem Littowen'' (20 лютага 1303 году)<ref>Chartularium Lithuaniae res gestas magni ducis Gedeminne illustrans. — Vilnius, 2003. P. 16.</ref>; ''чоловеки: Еикаило'' (7 лістапада 1442 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 67.</ref>; ''у Окъменянех чотыри чоловеки… Еикгело'' (9 лістапада 1449 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.</ref>; ''hominibus… Heygaloviczy'' (22 лютага 1476 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 349.</ref>; ''Гриц Еикголовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.</ref>; ''людей нашых тяглых… а Ондрушка Ейкгаловича'' (16 кастрычніка 1533 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 144.</ref>; ''Петръ Екгеловичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 149.</ref>, ''люди [[Лейпуны|лепунцы]]… Петръ Ейкгелович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 171.</ref> (сьнежань 1534 году); ''волости [[Беліца|Белицъкое]]… земли… въ Ейкгаловыцыну… Ейкгаловъщына'' (30 сакавіка 1541 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} P. 173—174.</ref>; ''Фронцко Екгяловичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%95%D0%BA%D0%B3%D1%8F%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%95%D0%BA%D0%B3%D1%8F%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 792].</ref>; ''Samuel Egielewicz'' (10 жніўня 1706 году)<ref>Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 460.</ref>; ''Eygielewicz'' (1717 і 1719 гады)<ref>Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 301.</ref>; ''Katarzyna Ejgiel'' (1719 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=A&exac=&search_lastname=Ejgiel&search_lastname2=&from_date=&to_date= Birże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Eygierdance'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Mateusz Ajgiel'' (1749 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=A&exac=1&search_lastname=Ajgiel&search_lastname2=&from_date=&to_date= Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Грыц Эйгалавіч — [[Бетыгола|бетыгольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Емяльян Егела (Ягела; 1894—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Клічаў|Клічава]]<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1994476942/ Егела Емельян Денис.]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Восіп Егаловіч (1918—?) — беларус з [[Жлобін]]а<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1981079928/ Еголович Осип Антонович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> На [[Троцкі павет|гістарычнай Троччыне]] існуе вёска [[Эйгеланцы]]. == Глядзіце таксама == * [[Эйка|Эйх]] * [[Гайла (імя)|Гайла]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай эй}} {{Імёны з асновай гайл}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] ljfualacfmokq7l0vp9g1mj75obmtso Імёны ліцьвінаў 0 270556 2694544 2694261 2026-10-03T12:58:32Z ~2026-53249-89 100467 /* Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі */ 2694544 wikitext text/x-wiki '''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]]. == Германскія імёны == === Паходжаньне === [[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]] Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]]. [[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]] На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref>Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.</ref>. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Algardus#v=snippet&q=Algardus&f=false S. 645].</ref>}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.</ref>. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Wytsuit#v=snippet&q=%40Wytsuit&f=false S. 1573].</ref>), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''<ref>Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.</ref>), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.</ref>), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alikin#v=snippet&q=Alikin&f=false S. 80].</ref>)}}<ref>Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=vUghAQAAMAAJ&q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&f=false S. 47].</ref>. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&q=Herulum%20Longobardum%20nominari&f=false P. 7].</ref>}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&f=false S. 30].</ref>}}. [[Гоцкая мова|Гоцкае]] паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=meyer%20Gothischen#v=snippet&q=meyer%20Gothischen&f=false S. 91—93]</ref>. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}<ref>Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ySQob1hXWuwC&q=Skirmund#v=snippet&q=Skirmund&f=false S. 356].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»<ref>Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9aAZAAAAYAAJ&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 226].</ref>}}. Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы цьвёрда адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»<ref>Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.</ref>. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd <nowiki>=</nowiki> Algard, Lingweni <nowiki>=</nowiki> Langewin, Witold ~ Witowt <nowiki>=</nowiki> Withoud, Wojszwil <nowiki>=</nowiki> Wajswiltis <nowiki>=</nowiki> Wissewalde <nowiki>=</nowiki> Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid <nowiki>=</nowiki> Putuwer <nowiki>=</nowiki> Butywidas <nowiki>=</nowiki> Budwietis <nowiki>=</nowiki> Botwid. <…> Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}<ref>Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.</ref>}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.</ref>. Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref> на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць гоцкае паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.</ref>. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.</ref>. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.</ref>, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.</ref> з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.</ref>. У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы<ref>Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.</ref>{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>}}. Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.</ref>{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].</ref>. Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў<ref>Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.</ref><ref>Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.</ref><ref>Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.</ref>}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>: * Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад «вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>) * Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі<ref name="Laskou-1993"/>}} * Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя<ref name="Laskou-1993"/>}} * Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>}} Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў<ref>Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.</ref>. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>. === Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі === {{Аўтанумарацыя табліцы | {{ {| cellspacing="1" cellpadding="10" style="width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;" |- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align="center" ! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>}} |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}} | — | ''Abo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абека|Абека (Абіка, Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}} | — | ''Abbeco'' (''Abbiko'', ''Abbaco'') <br> Abo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абель|Абель (Абіль)]]''' | — | ''Abel'' (''Abilo'') <br> Abo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]''' | | ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name="Польшча"|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) <br> Abo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)<ref>A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.</ref>, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.</ref>}} | | ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') <br> Abo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абрат]]''' | | ''Abrada'' (''Abrat'') <br> Abo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]''' | — | ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агіла|Агіль (Ягіл)]]''' | — | ''Agilus'' (''Egilo'') <br> Agi (Egi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]''' | — | ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') <br> Agi (Egi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якш|Якш (Якша, Акша, Агша)]]''' | — | ''Akisch'' (''Ecksch'', ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}}) <br> Agi (Egi) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якбут]]''' | | ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Egi) + Boto (Buto) <br> Agi (Egi) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]''' | | ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') <br> Agi (Egi) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]''' | | ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Ageila'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') <br> Agi (Jag) + Gailo (Gelo) <br> Agi (Jag) + -l- <br> ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') <br> Jo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]''' | | ''Aginto'' (''Egind'') <br> Agi (Egi) + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]''' | | ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') <br> Agi (Jag) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]''' | | ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') <br> Agi (Egi) + Waldo <br> Agi (Egi) + Goldo <br> ''Ágautr'' <br> Agi (Egi) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягуці|Ягуці (Ягут, Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]''' | | ''Águti'' (''Agut'', ''Akuti'') <br> Agi (Jag) + Gudo (Guta) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]''' | | ''Agundia'' (''Jaconta'') <br> Agi (Jag) + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]] | | ''Agar'' (''Egiheri'') <br> Agi + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]''' | | ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') <br> Agi (Egi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягмін|Ягмін (Агмін, Ягімін, Акмін, Якмін)]]''' | | ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Agi (Egi) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт, Экмунд)]]''' | | ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmond'', ''Egmont'') <br> Agi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]''' | — | ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]''' | — | ''Allecke'' (''Alico'') <br> Alo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]''' | — | ''Alitta'' (''Alathe'') <br> Alo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]''' | — | ''Allisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Alsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Halsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Alo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]''' | | ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') <br> Alo + Bert <br> Athal + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]''' | | ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') <br> Alo + Boto (Buto) <br> Athal + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвін]]''' | | ''Alwin'' (''Alwini'') <br> Alo + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвіс]]''' | | ''Alvis'' (''Alois'') <br> Alo + Wis | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]''' | | ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') <br> Alo + Gerd (Gardo) <br> Helgi (Alko) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]''' | | ''Alget'' (''Aalgidis'') <br> Alo + Gedo (Geto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]''' | | ''Algut'' (''Alugod'') <br> Alo + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]''' | | ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') <br> Alo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альмін]]''' | | ''Almin'' (''Almen'') <br> Alo + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яльмуд]]''' | | ''Alamud'' (''Almudis'') <br> Alo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]''' | | ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') <br> Alo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]''' | — | ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Audo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Галдык, Гольдзіка)]]''' | — | ''Aldiko'' <br> Aldo + -k- <br> ''Audeca'' <br> Audo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]''' | — | ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') <br> Aldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аўтаўт]]''' | | ''Altolt'' (''Aldaud'', ''Autaut'') <br> Aldo + Waldo (Walt) <br> ''Autald'' <br> Audo (Auto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]''' | | ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') <br> Aldo (Holt) + Heri (Hari) <br> ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') <br> Audo (Auto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]''' | — | ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]''' | — | ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Holga''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]''' | — | ''Heligin'' (''Alkin'') <br> Helgi (Algo) + -n-<br> ''Augino'' <br> Augo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгіш]]''' | — | ''Halgasch'' (''Halgas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Helgi (Algo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]]''' | [[Мінялк]] | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno <br> ''Alechmannus'' (''Alkeman'', ''Algman'') <br> Helgi (Alko) + Mann | ''Menaug'' <br> Minno (Menno) + Helgi (Alko) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]''' | | ''Algemundus'' (''Ealgmund'', ''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') <br> Helgi (Algo) + Mund (Munt) <br> ''Augemundus'' (''Augemundr'') <br> Augo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Амал|Амал (Амэла, Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]''' | — | ''Amal'' (''Amelo'', ''Amul'', ''Amil'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]''' | — | ''Aro'' (''Ahr'') <br> Aro + Mann | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]''' | — | ''Arila'' <br> Aro + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]''' | — | ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') <br> Aro + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]''' | — | ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') <br> Aro + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арбут|Арбут (Арбуд, Арбот)]]''' | | ''Árbót'' (''Arbod'') <br> Aro + Boto (Buto) <br> Aro + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]''' | | ''Arvid'' (''Arwit'') <br> Aro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]''' | | ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') <br> Aro + West (Viste) <br> Heri (Hari) + West (Viste) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]''' | | ''Aregaudus'' <br> Aro + Gaudo <br> ''Hargold'' <br> Heri (Hari) + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]''' | | ''Arman'' (''Ariman'') <br> Aro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]''' | | ''Armin'' (''Arimin'') <br> Aro + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць, Армот)]]''' | | ''Armuth'' <br> Aro + Mot (Muto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армонт, Арамонт, Ярмонт)]]''' | | ''Armund'' (''Armunt'', ''Arimondus'', ''Eremunt'') <br> Aro + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]''' | | ''Arodus'' (''Aruth'') <br> Aro + Hrodo (Ruodo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]''' | — | ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]''' | | ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') <br> Aro (Arno) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнат (імя)|Арнат (Ярнат, Эрнат)]]''' | | ''Arnad'' (''Arnato'') <br> Aro (Arno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Арбш]]''' | — | ''Erbsch'' (''Erbisch'') <br> Arbo (Erbo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярг]]''' | — | ''Argo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]''' | — | ''Argelo'' (''Argila'') <br> Argo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ашка|Ашка (Аска, Яска, Еска, Еш)]]''' | — | ''Asco'' (''Asc'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкіла, Ашкела)]]''' | — | ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') <br> Asco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]''' | | ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') <br> Asco + Waldo (Walt) <br> ''Höskuldr'' <br> Hatho + Sculd | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]''' | | ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') <br> Asco + Wino <br> Asi + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]''' | | ''Ascher'' (''Ascar'') <br> Asco + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]''' | | ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') <br> Asco + Mann <br> Asi + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]''' | | ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') <br> Asco + Mund (Munt) <br> ''Osmond'' <br> Asi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ас (імя)|Ас (Ась, Азь)]]''' | — | ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азела|Азела (Асіла, Ясіла, Ясель, Эзель)]]''' | — | ''Aselo'' (''Asilo'', ''Esilo'') <br> Asi + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]''' | — | ''Asin'' (''Asen'') <br> Asi + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]''' | | ''Ásboð'' <br> Asi + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясвад]]''' | | ''Asuad'' <br> Asi + Wado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясоўд|Ясоўд (Асвальд)]]''' | | ''Asold'' (''Asuald'', ''Oswald'') <br> Asi + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]''' | | ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') <br> Asi + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]]''' | | ''Aswill'' <br> Asi + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвільт]]''' | | ''Asvild'' <br> Asi + Wilto (Wildo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азгайла]]''' | | ''Easgel'' (''Esgel'') <br> Asi + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]''' | | ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') <br> Asi + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгірд]]''' | | ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') <br> Asi (Osi) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгін|Эзгін (Азгін, Ашкін, Ажгін)]]''' | | ''Eskin'' (''Esgen'') <br> Asi + -kin <br> Asi + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]''' | | ''Osman'' (''Asman'') <br> Asi (Osi) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]''' | | ''Osminna'' <br> Asi (Osi) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]''' | | ''Asmot'' (''Asmuot'') <br> Asi + Mot | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]''' | | ''Asnar'' (''Asinar'') <br> Asi + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]''' | — | ''Ast'' (''Osta'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]''' | — | ''Oustecha'' (''Ostike'') <br> Ast (Osta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]''' | — | ''Aostilo'' (''Ostell'') <br> Ast (Osta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яштальд|Яштальд (Асталт, Аштаўт, Ястальд, Яшталт, Яштаўт)]]''' | | ''Astald'' (''Ostald'', ''Astaud'', ''Astout'', ''Austaldus'') <br> Ast (Osta) + Waldo <br> Ast (Osta) + Teudo <br> Asi (Osi) + Teudo | ''Teudasia'' <br> Teudo + Asi |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]''' | | ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Aster''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ast (Osta) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астрат]]''' | | ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') <br> Ast (Osta) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]''' | — | ''Babilo'' (''Babel'') <br> Babo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]''' | — | ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка, Бацейка)]]''' | — | ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') <br> Bado (Bato) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]''' | — | ''Badila'' (''Bathel'') <br> Bado (Bato) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батаўт]]''' | | ''Batolt'' (''Badald'', ''Badaut'', ''Bataut'') <br> Bado (Bato) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]''' | | ''Badvil'' (''Batwill'', ''Baduila'') <br> Bado (Bato) + Wilo | ''Willibad'' <br> Wilo + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батвін]]''' | | ''Batwin'' (''Badvin'') <br> Bado (Bato) + Wino | ''Winibad'' <br> Wino + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]''' | | ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') <br> Bado (Bato) + Heri (Hari) | ''Heribad'' <br> Heri + Bado |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]''' | — | ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]''' | — | ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') <br> Bald (Bolte) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдзіла|Балдзіла (Больцель, Баўдзель, Балціла)]]''' | — | ''Baldilo'' (''Baldellus'') <br> Bald (Bolte) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]''' | — | ''Baltin'' (''Balden'') <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]''' | — | ''Baldun'' <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болташ|Болташ (Болдыш, Болдаш, Больдаш)]]''' | — | ''Boldisch'' (''Boltsch'') <br> Bald (Bolte) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальдвін]]''' | | ''Baldwin'' <br> Bald + Wino | ''Winibald'' <br> Wino + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдаг]]''' | | ''Baldag'' <br> Bald (Bolte) + Dago | ''Dacbold'' <br> Dago + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]''' | | ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') <br> Bald + Heri | ''Eribald'' (''Haribald'') <br> Heri + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]''' | | ''Baltardus'' (''Balthart'') <br> Bald + Hardt (Hart) | ''Artbald'' (''Hartbald'') <br> Hardt (Hart) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]''' | | ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') <br> Bald + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Баўдамір]]''' | | ''Baldomer'' <br> Bald + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]''' | [[Рыбалт]] | ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') <br> Bald (Boldt) + Rick | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]]''' | | ''Baldrim'' <br> Bald + Rim | ''Rimbald'' (''Rimbold'') <br> Rim + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун, Баўтрун)]]''' | | ''Baltrun'' (''Baldrun'') <br> Bald + Runo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]''' | | ''Baltrudis'' <br> Bald + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бар (імя)|Бар (Бара, Пара)]]''' | — | ''Baro'' (''Paro'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]''' | — | ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') <br> Baro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]''' | — | ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') <br> Baro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]''' | — | ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]''' | | ''Barvid'' (''Barwidus'') <br> Baro + Wido | ''Widbor''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Widebor''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wido + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвік]]''' | | ''Barwic'' (''Barwig'') <br> Baro + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]''' | [[Вінбор]] | ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} <br> Baro + Wino | ''Wimber'' <br> Wino + Bеro <br> Wino + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвойн]]''' | | ''Barwein'' (''Berwein'') <br> Baro + Wino (Weine) <br> Baro + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]''' | | ''Bargeil'' (''Bargel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барконт]]''' | | ''Bargund'' (''Pargunt'') <br> Baro (Paro) + Gunth (Cund) | ''Gundabari'' <br> Gunth (Cund) + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барман|Барман (Парман)]]''' | | ''Barmann'' (''Parmann'') <br> Baro (Paro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барда|Барда (Барта)]]''' | — | ''Bardo'' (''Barto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]''' | — | ''Bardilo'' (''Bartel'') <br> Bardo (Barto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]''' | — | ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bardo (Barto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]''' | | ''Bartolt'' (''Bartaud'', ''Bartaut'', ''Bartold'') <br> Bardo (Barto) + Waldo (Walt) <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bardo + Teudo (Taut) | ''Teutbard'' <br> Teudo (Teuth) + Bard |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]''' | — | ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка, Бінека)]]''' | — | ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') <br> Beno (Bino) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]''' | — | ''Benilo'' <br> Beno (Bino) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]''' | — | ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Beno + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінгель]]''' | | ''Bengel'' <br> Beno + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бенат]]''' | | ''Bennato'' (''Bennat'') <br> Beno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінэрт]]''' | | ''Benert'' (''Benehard'') <br> Beno (Bino) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бімунт]]''' | | ''Bemund'' <br> Beno (Bino) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бера|Бера (Біра, Пера)]]''' | — | ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]''' | — | ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') <br> Bero (Biro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Бірэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]''' | — | ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') <br> Bero (Biro) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]''' | — | ''Beren'' (''Birin'') <br> Bero (Biro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]''' | — | ''Bierotte'' (''Biruth'', ''Bierott'') <br> Bero (Biro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыбольд]]''' | | ''Beribald'' <br> Bero (Biro) + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]''' | | ''Berwoldus'' (''Beroald'') <br> Bero + Wald | ''Waldpero'' <br> Wald + Biro (Bero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]''' | | ''Berwid'' <br> Bero + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]''' | | ''Perwein'' <br> Bero (Pero) + Wino (Weine) <br> Bero (Pero) + Uuenna | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]''' | | ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') <br> Bero + -kin <br> Bero + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]''' | | ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') <br> Bero (Biro) + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]''' | | ''Berhard'' <br> Bero + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Перман|Перман (Бэрман, Бірман, Пэрман, Парман, Бірмэн, Бермень)]]''' | | ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'', ''Pirrmann'') <br> Bero (Pero) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]''' | | ''Peremunt'' (''Bermondus'') <br> Bero (Pero) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ператрут]]''' | | ''Perethrud'' (''Beretrudis'') <br> Bero (Pero) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берн|Берн (Бэрн, Перн, Бернь, Бірн)]]''' | — | ''Bern'' (''Pern'', ''Pirn'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]''' | — | ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') <br> Bern (Pirn) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бярнут|Бярнут (Бярнуць)]]''' | — | ''Bernuth'' (''Bernut'', ''Barnut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]''' | — | ''Bernasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Bernisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Бернад, Барнат, Бернят, Парнат)]]''' | | ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') <br> Bern + Joto <br> Bern + Hatho (Adi) <br> ''Bernard'' <br> Bern + Hardt | ''Hathubern'' <br> Hatho + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]''' | | ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') <br> Bern + Heri (Hari) | ''Erbern'' <br> Heri + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]''' | | ''Bernard'' (''Bernhard'') <br> Bern + Hardt | ''Hartbern'' <br> Hardt + Bern |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Бэргаль, Пергайла)]]''' | | ''Bergel'' (''Bergeil'', ''Bieregel'') <br> Berga + Gailo (Gelo) <br> Bero + Gailo (Gelo) <br> Berga + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]''' | — | ''Bert'' (''Perht'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртыка]]''' | — | ''Bertike'' (''Berteka'') <br> Bert + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]''' | — | ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') <br> Bert + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртун]]''' | — | ''Berhtuni'' (''Perhtun'') <br> Bert + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]''' | — | ''Bertasch'' (''Bertisch'') <br> Bert + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]''' | | ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bert + Teudo (Taut) | ''Woltbert'' <br> Waldo (Walt) + Bert <br> ''Teutbert'' <br> Teudo (Taut) + Bert |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біе (імя)|Біе]]''' | — | ''Bie'' (''Biho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]]''' | | ''Bewein'' (''Biewine'', ''Bivinus'') <br> Bie + Wino (Weine) <br> Bie + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]''' | | ''Byatt'' (''Bietto'') <br> Bie + Joto (Juto) <br> Bie + Hatho | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]''' | — | ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біліка|Біліка (Білейка, Пілейка)]]''' | — | ''Biliko'' (''Pilicho'') <br> Bilo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білін]]''' | — | ''Bilin'' <br> Bilo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]''' | | ''Biliwin'' (''Pilwine'') <br> Bilo (Pillo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]''' | | ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') <br> Bilo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]''' | | ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') <br> Bilo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білімін|Білімін (Більмін)]]''' | | ''Bilmen'' <br> Bilo + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]''' | | ''Bilaeth'' (''Pillat'') <br> Bilo (Pillo) + Joto <br> Bilo (Pillo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]''' | — | ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]''' | — | ''Beteke'' (''Bettika'') <br> Bitto (Beto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]''' | — | ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') <br> Bitto (Beto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]''' | — | ''Bitinus'' (''Bettin'') <br> Bitto (Beto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]''' | | ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') <br> Bitto (Beto) + Waldo (Walt) <br> Bitto (Beto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]''' | | ''Betharius'' <br> Bitto (Beto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бруна|Бруна (Брунь, Прунь)]]''' | — | ''Bruno'' (''Прун'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Брунейка]]''' | — | ''Brunico'' (''Brunicho'') <br> Bruno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бубела|Бубела (Бобель, Бубель)]]''' | — | ''Bubilo'' (''Bobel'') <br> Bubo (Bobo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]''' | — | ''Bodo'' (''Budo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзейка|Будзейка (Будзека, Будзіка, Байдзейка)]]''' | — | ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') <br> Bodo (Budo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]''' | — | ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') <br> Bodo (Budo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]''' | — | ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') <br> Bodo (Budo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будыш|Будыш (Бодыш, Будуш)]]''' | — | ''Bodsch'' (''Bodusz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bodo (Budo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]''' | | ''Bodwidus'' <br> Bodo (Budo) + Wido | ''Widbod'' <br> Wid + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]''' | | ''Bauduilli'' (''Bodwill'') <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willibodo'' <br> Wilo + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]''' | | ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') <br> Bodo (Budo) + -kin <br> Bodo (Budo) + Ginno | ''Genobod'' <br> Ginno (Genno) + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]]''' | [[Гедбуд]] | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]''' | | ''Buder'' (''Boder'') <br> Bodo (Budo) + Heri (Hari) | ''Eribodo'' <br> Heri + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]''' | | ''Buddrich'' (''Budrick'') <br> Bodo (Budo) + Rick (Rih) | ''Richbodo'' (''Ricbodo'') <br> Rick (Rih) + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]''' | — | ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка, Бутка)]]''' | — | ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') <br> Boto (Buto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]''' | — | ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') <br> Boto (Buto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]''' | — | ''Buten'' (''Botin'') <br> Boto (Buto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш, Боташ)]]''' | — | ''Botsch'' (''Butisch'') <br> Boto + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Буталд, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]''' | [[Вальбут]] <br> [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]] | ''Butolt'' (''Butaldus'', ''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) | ''Waldbott'' <br> Waldo + Boto (Buto) <br> ''Teubod'' <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]''' | [[Відбут]] | ''Butvid'' (''Botwid'') <br> Boto (Buto) + Wido | ''Wiboto'' <br> Wido + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]''' | | ''Botwith'' <br> Boto (Buto) + Wito | ''Witbot'' <br> Wito + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл, Путвіл)]]''' | [[Вільбут]] | ''Botwill'' (''Bauduilli'') <br> Boto (Buto) + Wilo <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willebut'' (''Wilbot'') <br> Wilo + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]''' | | ''Butwin'' (''Botwin'') <br> Boto (Buto) + Wino (Wini) <br> Bodo (Budo) + Wino | ''Uinebod'' <br> Wino + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгель]]''' | [[Галбута]] | ''Botgel'' (''Butgel'', ''Baudugailus'', ''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) | ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгер]]''' | [[Гербут]] | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero | ''Gerboth'' (''Gerbodo'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]''' | [[Гарбут]] | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) | ''Harboth'' <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутэрт|Бутэрт (Бутарт)]]''' | | ''Bottart'' (''Boutard'') <br> Boto (Buto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутман]]''' | | ''Buthmann'' (''Bothmann'') <br> Boto (Buto) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]''' | [[Мінбут]] | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno | ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]''' | [[Нарбут (імя)|Нарбут]] | ''Botnor'' (''Butnor'', ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) | ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам, Бутрэм)]]''' | | ''Bothram'' <br> Boto (Buto) + Ramo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]''' | | ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') <br> Boto (Buto) + Rick | ''Richboto'' <br> Rick (Rih) + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутрым|Бутрым (Ботрым, Будрым, Путрым)]]''' | [[Рымбут]] | ''Botrim'' (''Bodrim'', ''Bauderrim'') <br> Boto (Buto) + Rim <br> Bodo (Budo) + Rim | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботэй]]''' | [[Эйбут]] | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]''' | — | ''Potico'' (''Putico'') <br> Boto (Poto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]''' | — | ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') <br> Boto (Poto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бой (імя)|Буй]]''' | — | ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]''' | — | ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') <br> Boio (Beie) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]]''' | | ''Boivid'' (''Bovid'') <br> Boio (Búi) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Боер|Боер (Бэер)]]''' | | ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') <br> Boio (Beie) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бумонт]]''' | | ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') <br> Boio (Búi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]''' | — | ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнар|Бэйнар (Байнэр, Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]''' | | ''Beinher'' (''Bainarius'') <br> Beyn + Heri (Hari) <br> Boio (Beio) + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]''' | | ''Beynart'' (''Beinert'') <br> Beyn + Hardt <br> Boio (Beio) + *Nard | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бранта]]''' | — | ''Branto'' (''Brando'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]''' | — | ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]''' | — | ''Bunico'' (''Bonica'') <br> Buno (Bono) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]''' | | ''Buner'' (''Bonarius'') <br> Buno (Bono) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бурэйка]]''' | — | ''Buricho'' (''Buricke'') <br> Buro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]''' | — | ''Burga'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Бургайла, Пургель, Пургайла)]]''' | | ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgeil'', ''Burgala'') <br> Burga + Gailo (Gelo) | ''Gelburg'' <br> Gailo (Gelo) + Burga |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]''' | — | ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]''' | — | ''Bukilo'' (''Bucilo'') <br> Bugo (Bucco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]''' | — | ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') <br> Bugo (Bucco) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель, Богель)]]''' | | ''Bugellus'' (''Bogel'') <br> Bugo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]''' | | ''Buger'' (''Boger'') <br> Bugo (Bock) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]''' | — | ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушка|Бушка (Буска, Босіка, Боська, Бусека, Бусейка, Бошэйка, Бушэйка)]]''' | — | ''Buschke'' (''Buske'', ''Bosico'', ''Buseke'') <br> Boos (Boso) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель, Пушыла)]]''' | — | ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'', ''Poasilo'') <br> Boos + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]''' | — | ''Buosin'' <br> Boos + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]''' | | ''Bussman'' <br> Boos (Busch) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]''' | | ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') <br> Wago (Wego) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]''' | — | ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]''' | — | ''Weideke'' <br> Waido (Waddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]''' | — | ''Weidel'' (''Weidil'', ''Weidill'', ''Wadila'', ''Wadelo'', ''Woydilo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido (Waddo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]''' | — | ''Weiden'' <br> Waido (Waddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдаўт]]''' | | ''Weidelt'' <br> Waido (Weido) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдэр, Вайдар)]]''' | | ''Weidher'' <br> Waido (Weido) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]''' | | ''Weidman'' (''Weideman'') <br> Waido (Weido) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]''' | | ''Weidat'' (''Woydath''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido + Joto <br> Waido + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валь]]''' | — | ''Wal'' (''Walo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валейка|Валейка (Валека, Валіка)]]''' | — | ''Waleicho'' (''Walica'') <br> Wal + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валіла]]''' | — | ''Walilo'' <br> Wal + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валін (імя)|Валін]]''' | — | ''Walin'' <br> Wal + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валант|Валант (Валянт)]]''' | — | ''Waland'' <br> Wal + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валат]]''' | — | ''Wallath'' <br> Wal + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вальгун]]''' | | ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') <br> Wal + Gunth (Gondo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]''' | — | ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]''' | — | ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') <br> Waldo (Walt) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальдзін, Вальцін)]]''' | — | ''Valdenus'' (''Waldin'', ''Waltino'') <br> Waldo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]''' | — | ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waldo (Walt) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Walbot'' (''Waldbott'') <br> Waldo (Walt) + Boto (Buto) <br> Wal (Walo) + Boto (Buto) | ''Butolt'' <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Волдат]]''' | [[Ятаўт]] | ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) | ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]''' | | ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') <br> Waldo (Walt) + Heri (Hari) | ''Erivald'' <br> Heri + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]''' | | ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') <br> Waldo + Mero (Maro) | ''Meruald'' <br> Mero + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]''' | [[Монтаўт]] | ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Walamunt'' <br> Wal (Walo) + Mund (Munt) | ''Montaldus'' (''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]''' | — | ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варна (імя)|Варна]]''' | — | ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варнела]]''' | — | ''Warinela'' <br> Warno (Warin) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вярнат]]''' | | ''Warnad'' <br> Warno (Werno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]''' | — | ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]''' | | ''Wospot'' (''Wasbut'', ''Vasbut'') <br> Waso (Woso) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]''' | | ''Wasgall'' (''Vosgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waso (Woso) + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгір]]''' | | ''Wasger'' <br> Waso + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгерд]]''' | | ''Wassgaard'' (''Vasgard'') <br> Waso + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]''' | | ''Wesikin'' (''Wasgen'') <br> Waso (Weso) + Ginno <br> Waso (Weso) + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгінт|Вазгінт (Важгінт)]]''' | | ''Wasgand'' <br> Waso + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васмунт|Васмунт (Васмонт)]]''' | | ''Wassmundt'' (''Wasmundus'') <br> Waso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]''' | — | ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]''' | — | ''Verdico'' (''Wirdika'') <br> Werta (Werdo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]''' | — | ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') <br> Werta (Werdo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]''' | — | ''Wirtin'' (''Werdin'') <br> Werta (Werdo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]''' | — | ''Vivilo'' <br> Vivo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]''' | — | ''Wigo'' (''Wic'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]''' | — | ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') <br> Wigo (Wic) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]''' | — | ''Wigand'' (''Wigant'') <br> Wigo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікша]]''' | — | ''Wigasch'' (''Vycxza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wigo (Wic) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]''' | [[Гельвіх]] | ''Wigelo'' (''Wigal'') <br> Wigo + Gailo (Gelo) | ''Geilwihc'' (''Keilwic'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]''' | | ''Wigerd'' (''Wicgard'') <br> Wigo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]''' | | ''Wigent'' <br> Wigo + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігунт|Вігунт (Вігунд, Вікунд, Вігонт, Віконт)]]''' | | ''Wigunt'' (''Wicgunt'', ''Wikund'') <br> Wigo (Wic) + Gunth (Cund) | ''Guntwic'' <br> Gunth + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]''' | | ''Wiger'' (''Vikar'') <br> Wigo (Wic) + Heri (Hari) | ''Ervig'' <br> Heri + Wigo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]''' | [[Мандывік]] | ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікерат]]''' | | ''Wicrat'' (''Wigerat'') <br> Wigo (Wic) + Rado (Rato) | ''Ratwig'' <br> Rado (Rato) + Wigo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]''' | — | ''Wido'' (''Wid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Відзіка, Ведзейка, Ведзік)]]''' | — | ''Wideke'' (''Widike'', ''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') <br> Wido + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відыла (імя)|Відул (Відэль)]]''' | — | ''Widulo'' (''Widelo'', ''Widilo'') <br> Wido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]''' | — | ''Widin'' <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]''' | — | ''Widun'' (''Widuni'') <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відут|Відут (Відута)]]''' | — | ''Widut'' <br> Wido + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]''' | [[Бутвід]] | ''Widbod'' (''Wiboto'') <br> Wido + Bodo <br> Wido + Boto (Buto) | ''Botwid'' <br> Boto (Buto) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відаўт]]''' | | ''Widalt'' (''Vidaut'') <br> Wido + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігайла]]''' | [[Гальвід]] | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]''' | [[Гервід]] | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero (Giro) | ''Gerwid'' <br> Gero + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]''' | [[Гірдзівід]] | ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) <br> Wido + Gerd (Gardo) | ''Gyrdvid'' <br> Gerd (Gyrd) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]''' | [[Гінвід]] | ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]''' | | ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') <br> Wido + Heri | ''Ervid'' <br> Heri + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відарт|Відарт (Відэрт)]]''' | [[Артавід]] | ''Vidart'' (''Widderd'') <br> Wido + Hardt (Hart) | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]''' | | ''Widikint'' (''Wedigint'') <br> Wido + Kindo <br> Wido + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзіман]]''' | [[Манівід]] | ''Widiman'' <br> Wido + Mann | ''Manvidus'' <br> Mann + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімін (імя)|Відзімін (Відзімен, Відмін)]]''' | [[Мінвід]] | ''Widmin'' (''Widmenn'') <br> Wido + Minno (Menno) | ''Minuit'' <br> Minno + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]''' | [[Мантывід (імя)|Мантывід]] | ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') <br> Wido + Mund (Munt) | ''Mundwitz'' <br> Mund (Munt) + Wido |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віт|Віт (Віта)]]''' | — | ''Wito'' (''Witt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]''' | — | ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') <br> Wito + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]''' | — | ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') <br> Wito + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]''' | — | ''Wittenus'' (''Witin'') <br> Wito + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]''' | | ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Vitaudus'', ''Witold'') <br> Wito + Waldo (Walt) <br> Wito + Teudo (Taut) | ''Teudwit'' <br> Teudo + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітвін]]''' | | ''Witwin'' <br> Wito + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]''' | | ''Wituchin'' (''Witikinus'') <br> Wito + -kin <br> Wito + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]''' | | ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') <br> Wito + Heri (Hari) | ''Hariwit'' <br> Heri (Hari) + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]''' | | ''Witart'' (''Witard'') <br> Wito + Hardt (Hart) <br> ''Witrud'' <br> Wito + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]''' | | ''Wikind'' (''Witikint'') <br> Wito + Kindo <br> Wigo (Wic) + Kindo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітмонт]]''' | | ''Witmund'' <br> Wito + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE " align="left" | 1 | '''[[Віцэр]]''' | | ''Wicer'' (''Wizhere'') <br> Wizo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вела]]''' | — | ''Welo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]''' | — | ''Weleka'' (''Weliko'') <br> Welo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велянт|Велянт (Велянда)]]''' | — | ''Welant'' (''Weland'') <br> Welo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]''' | — | ''Welut'' <br> Welo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]''' | | ''Welamunt'' <br> Welo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велерат]]''' | | ''Welarat'' <br> Welo + Rado (Rato) <br> ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віла|Віла (Віль)]]''' | — | ''Wilo'' (''Wili'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]''' | — | ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') <br> Wilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілян]]''' | — | ''Willana'' (''Willan'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]''' | — | ''Wilennus'' (''Willin'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]''' | — | ''Wilun'' <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілянт]]''' | — | ''Wilant'' (''Willand'') <br> Wilo + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]''' | — | ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Willusius''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wilo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільбут]]''' | [[Бутвіл]] | ''Willebut'' <br> Wilo + Boto (Buto) | ''Botwill'' <br> Boto (Buto) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]]''' | | ''Wilgel'' <br> Wilo + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]''' | | ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') <br> Wilo + Heido (Haido) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]''' | [[Гердвіл]] | ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) | ''Gardwill'' <br> Gerd (Gardo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгет|Вільгет (Вільгат)]]''' | [[Гедзівіл]] | ''Wilgyth'' (''Wilgat'') <br> Wilo + Geda (Giddo) | ''Gedwille'' <br> Geda (Giddo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгод|Вільгод (Вільгот, Вількот)]]''' | [[Гудвіл]] | ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) | ''Góðvili'' <br> Gudo (Godo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]''' | | ''Willem'' (''Wilhelm'') <br> Wilo + Helmo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]''' | | ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') <br> Wilo + Gaud <br> ''Villald'' <br> Wilo + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]''' | [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]] | ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]''' | [[Манвіл]] | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]''' | [[Монтвіл]] | ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') <br> Wilo + Mund (Munt) | ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]''' | [[Ятвіл]] | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Joto <br> Wilo + Hatho (Adi) | ''Atwill'' <br> Hatho (Adi) + Wilo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]''' | — | ''Wilto'' (''Wildo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзека, Вільдзік)]]''' | — | ''Wildecke'' (''Wildike'') <br> Wilto (Wildo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]''' | — | ''Vilden'' <br> Wilto (Wildo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]''' | [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]] | ''Wiltolt'' <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) | ''Waldowildis'' <br> Waldo + Wilto (Wildo) <br> ''Theudowills'' <br> Teudo (Taut) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віна (імя)|Віна]]''' | — | ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінка|Вінка (Вініка)]]''' | — | ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') <br> Wino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]''' | — | ''Winela'' (''Winilo'') <br> Wino + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]''' | — | ''Winsch'' (''Wiensch'') <br> Wino + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]''' | [[Борвін|Борвін (Барвін)]] | ''Wimber'' <br> Wino + Baro <br> Wino + Bero | ''Barwin'' <br> Baro + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]''' | | ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') <br> Wino + Waldo <br> ''Winiaud'' <br> Wino + Gaud | ''Waldwin'' <br> Waldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]''' | [[Гервін]] | ''Winger'' <br> Wino + Gero | ''Gerwin'' <br> Gero (Kero) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгіль]]''' | [[Гільвін]] | ''Winigilo'' (''Wingil'') <br> Wino + Gilo | ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгольт]]''' | | ''Vingautr'' (''Winigaud'') <br> Wino + Gaudo (Gaut) <br> ''Wingolt'' <br> Wino + Goldo | ''Gautvin'' <br> Gaudo (Gaut) + Wino <br> ''Goldwine'' <br> Goldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]''' | | ''Winear'' (''Wiener'') <br> Wino + Heri (Hari) | ''Harwin'' <br> Heri (Hari) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінарт]]''' | [[Эртвін]] | ''Winard'' (''Winhart'') <br> Wino + Hardt (Hart) | ''Hertwin'' <br> Hardt (Hart) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінмот]]''' | | ''Winimod'' <br> Wino + Mot (Moda) | ''Motwin'' <br> Mot + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінстаўт]]''' | | ''Winstalt'' <br> Wino + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]''' | — | ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндзейка|Віндзейка (Вендзік, Віндык)]]''' | — | ''Wendecke'' (''Wendico'') <br> Windo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вендзіла, Вентыла)]]''' | — | ''Wintila'' (''Wendilo'', ''Wentilo'') <br> Windo (Wint) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтаўт]]''' | [[Таўтвін]] | ''Wintold'' <br> Windo + Waldo (Walt) <br> Wino + Teudo (Taut) | ''Teutwin'' <br> Teudo (Taut) + Wino |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]''' | | ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') <br> Windo + Heri | ''Hariovind'' <br> Heri (Hari) + Windo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]''' | | ''Wero'' (''Varo'') | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]''' | | ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') <br> Wero (Varo) + -k- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]''' | | ''Werle'' (''Warrell'') <br> Wero + -l- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірбольт]]''' | | ''Werbold'' (''Virboldus'') <br> Wero + Bald (Boldt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вербут|Вербут (Вярбот, Вэрбут, Варбут, Вірбут)]]''' | | ''Werboto'' (''Werbot'', ''Warboto'') <br> Wero (Varo) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Веравойша|Веравойша (Верваш, Варваш)]]''' | | ''Werweiss'' (''Werweis'', ''Werwis'') <br> Wero (Varo) + Weise (Wiso) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргаўд]]''' | | ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name="goz"}}) <br> Wero + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]''' | | ''Wargel'' <br> Wero (Varo) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варгіра]]''' | | ''Warger'' <br> Wero (Varo) + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргірд]]''' | | ''Wergerd'' (''Wirgardus'') <br> Wero + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]''' | | ''Vergot'' (''Wargott'') <br> Wero + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]''' | | ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') <br> Wero (Varo) + Gunth (Cund) | ''Gunthivera'' <br> Gunth + Wero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]''' | | ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') <br> Wero + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]''' | — | ''Werzo'' (''Wers'', ''Wirs'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]''' | — | ''Wirsil'' (''Wersil'', ''Werzel'', ''Wersel'', ''Wersall'') <br> Werzo (Wers) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Вірсімунд]] | | Werzo (Wirs) + Mund | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]''' | — | ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]''' | — | ''Wiseko'' (''Wischke'') <br> Wis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]''' | — | ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') <br> Wis + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісень|Вісень (Вісінь, Вішын, Віжын, Вішнь)]]''' | — | ''Wisen'' (''Wisin'') <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісун|Вісун (Віжун)]]''' | — | ''Wisun'' <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]''' | — | ''Wisint'' (''Wisant'') <br> Wis + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]''' | | ''Wisbar'' <br> Wis + Baro | ''Barwis'' <br> Baro + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]''' | | ''Wiswald'' (''Wisewould'') <br> Wis + Waldo | ''Walvis'' <br> Waldo (Walt) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]''' | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Wis + Wido | ''Widuis'' <br> Wido + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]''' | | ''Wiswill'' (''Uesuili'') <br> Wis + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Візгела, Віжгайла)]]''' | | ''Wisgel'' <br> Wis + Gailo | ''Gelvisa'' (''Galoisus'') <br> Gailo (Gelo) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]''' | | ''Wisogoz''{{Заўвага|name="goz"|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.</ref>}} <br> Wis + Gaud <br> ''Wisigold'' <br> Wis + Goldo | ''Gauduis'' <br> Gaud + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]''' | | ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') <br> Wis + Gero (Kero) | ''Gervisa'' <br> Gero + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]''' | | ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') <br> Wis + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]''' | [[Гінівойша]] | ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') <br> Wis + -kin <br> Wis + Ginno | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візгінт|Візгінт (Візгінд, Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]]''' | | ''Wisgand'' <br> Wis + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісконт|Вісконт (Вісконд, Віскунт)]]''' | | ''Wisgonda'' (''Wisagund'') <br> Wis + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]''' | | ''Wisad'' (''Wisod'') <br> Wis + Hatho (Adi) <br> Wis + Schat (Sado) | ''Aduisus'' (''Hadvisa'') <br> Hatho (Adi) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]''' | | ''Wisman'' <br> Wis + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьміл]]''' | | ''Wismel'' (''Wismill'') <br> Wis + Milo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]''' | | ''Wisemund'' (''Wizmunt'') <br> Wis + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]''' | | ''Vismuot'' (''Wismoda'') <br> Wis + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]''' | | ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') <br> Wis + Noro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]''' | — | ''West'' (''Viste'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вістэла|Вістэла (Віштэль)]]''' | — | ''Wistila'' (''Vistella'') <br> West (Viste) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]''' | — | ''Wisten'' <br> West (Viste) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештар|Вештар (Вэстэр, Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]''' | | ''Vestarr'' (''Wistarius'') <br> West (Viste) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]''' | | ''Westhard'' (''Guistardus'') <br> West (Viste) + Hardt (Hart) <br> ''Wistrud'' <br> Wis + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войша]]''' | — | ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Weise'' (''Wiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшка|Войшка (Вайска, Вейшэка, Вейсейка)]]''' | — | ''Weiske'' (''Weiseke'') <br> Weise + -k- <br> | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайшыла|Вайшыла (Вайшэль, Вэйшэль, Войшэль)]]''' | — | ''Weisel'' <br> Wiso (Waiso) + -l- <br> ''Woschel'' <br> Waiso (Voysch) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшын|Войшын (Войсін)]]''' | — | ''Weissin'' (''Wisin'') <br> Weise (Wiso) + -n- <br> ''Vussin'' <br> Waiso (Voysch) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]] | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Weise (Wiso) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]]''' | | ''Weischwill'' (''Uesuili'') <br> Weise (Wiso) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайсар]]''' | | ''Weiser'' <br> Weise (Wiso) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войсят|Войсят (Войсяд)]]''' | | ''Weisat'' (''Weishadt'', ''Woyssath''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyschat''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) <br> ''Wisad'' <br> Weise (Wiso) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт, Вэйсмант)]]''' | | ''Weisemont'' <br> Waiso + Mund (Mont) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]''' | [[Нарывойша]] | ''Wießner'' (''Weissnar'', ''Weisner'', ''Weisnar'') <br> Weise (Wiso) + Noro | ''Norweise'' <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшалк (імя)|Войшалк (Вышалк)]] | | Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) <br> Weise (Wiso) + Helgi (Algo) | ''Alguis'' <br> Helgi (Algo) + Wiso |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]]''' | | ''Wistold'' (''Westwald'', ''Westhold'') <br> West + Waldo (Walt) <br> Waiso (Voysch) + Teudo (Taut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Война]]''' | — | ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]''' | — | ''Weinecke'' <br> Wino (Weine) + -k- <br> ''Vunnico'' (''Wonnecke'') <br> Uuenna (Wona) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь, Вайнела)]]''' | — | ''Weinel'' (''Wainilo'') <br> Wino (Weine) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]''' | — | ''Weinisch'' <br> Wino (Weine) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]''' | | ''Weiner'' <br> Wino (Weine) + Heri (Hari) <br> ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woynar''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Uuenna (Wona) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]''' | | ''Weinadt'' <br> Wino (Weine) + Hatho (Adi) <br> ''Voinot'' (''Wonat'') <br> Uuenna (Wona) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Воланг|Воланг (Валанк)]]''' | | ''Wolank'' <br> Wolo + Lango (Lancho) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вольман]]''' | | ''Wolman'' (''Wolaman'') <br> Wolo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавейка]]''' | — | ''Gauke'' <br> Gawo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]''' | — | ''Gavilo'' (''Gaul'') <br> Gawo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]''' | — | ''Gawin'' <br> Gawo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўвід]]''' | | ''Gauwida'' <br> Gawo + Wido | ''Widagauwo'' <br> Wido + Gawo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]''' | | ''Gavigunt'' <br> Gawo + Gunth (Gondo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]''' | — | ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]''' | — | ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') <br> Gailo (Gelo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]''' | — | ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') <br> Gailo (Galo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Галун, Гелон)]]''' | — | ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'') <br> Gailo (Gelo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]''' | [[Бутгель]] | ''Galbot'' (''Gelbot'') <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) | ''Botgel'' <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]''' | | ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') <br> Gailo (Gelo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвід]]''' | [[Відзігайла]] | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]''' | | ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') <br> Gailo (Galo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвірд]]''' | | ''Geilwird'' <br> Gailo (Galo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]''' | [[Вігайла (імя)|Вігайла]] | ''Geilwich'' (''Kelwihc'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo | ''Wigelo'' <br> Wigo + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]''' | | ''Gelikin'' (''Geilgen'') <br> Gailo (Gelo) + Ginno <br> Gailo (Gelo) + -kin | ''Gingel'' <br> Ginno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]''' | [[Гудзігал]] | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) | ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галінт]]''' | | ''Galind'' (''Geilindis'') <br> Gailo (Galo) + Linto (Lindis) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]''' | [[Мангайла]] | ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') <br> Gailo (Gelo) + Mann | ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]''' | [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]] | ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') <br> Gailo (Gelo) + Minno | ''Minigelus'' <br> Minno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]''' | [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]] | ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) | ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гала (імя)|Гала]]''' | — | ''Halo'' (''Helli'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галека]]''' | — | ''Haleke'' (''Halika'') <br> Halo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галень|Галень (Гален)]]''' | — | ''Hallen'' <br> Halo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]''' | | ''Halboth'' (''Heliboto'') <br> Halo (Helli) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]''' | | ''Hallmann'' <br> Halo (Helli) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гальмонт]]''' | | ''Hallmund'' (''Helmunt'') <br> Halo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]''' | — | ''Hanus'' (''Johannes'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Гешт, Кест, Гейст)]]''' | — | ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]''' | — | ''Gasticho'' (''Casticho'') <br> Gast (Cast) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]''' | — | ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') <br> Gast + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]''' | — | ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') <br> Gast (Gest) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Гештот, Кестуд, Кістут, Кейстут)]]''' | — | ''Gestot'' (''Kested'', ''Kistott'', ''Gastod'') <br> Gast (Keast) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]''' | | ''Kastert'' (''Gastart'') <br> Gast (Cast) + Hardt (Hart) | ''Hartigast'' <br> Hardt (Hart) + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гестард, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]''' | | ''Gesterd'' (''Gisteard'') <br> Gast (Gest) + Hardt (Hart) <br> ''Gistrudis'' <br> Geso (Giso) + Trudo (Trut) | ''Thrudgis'' <br> Trudo (Trut) + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]''' | | ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') <br> Gast (Gest) + Heri (Hari) | ''Herigast'' <br> Heri + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]''' | | ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') <br> Gast (Cast) + Waldo (Walt) <br> Gast (Cast) + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гішталт, Гешталд, Гешталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]''' | | ''Gestalt'' (''Gistald'', ''Gestold''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Gestaut'') <br> Gast (Gest) + Waldo (Walt) <br> Geso (Giso) + Teudo (Taut) | ''Teutgis'' <br> Teudo (Teuth) + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]''' | — | ''Gaudo'' (''Gauto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]''' | — | ''Gaudeck'' (''Gaudich'') <br> Gaudo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]''' | — | ''Gaudila'' (''Gaudela'') <br> Gaudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]''' | — | ''Gaudin'' <br> Gaudo + -n-<br> ''Goldine'' <br> Goldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]''' | — | ''Gautisch'' (''Gautsch'') <br> Gaudo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтоўт]]''' | | ''Gautald'' (''Gaudald'') <br> Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt) | ''Waltgaud'' <br> Waldo (Walt) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтвід]]''' | | ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') <br> Gaudo (Gauto) + Wido | ''Widegaud'' <br> Wido + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гоўдвік]]''' | | ''Goldwig'' <br> Gaudo + Wigo (Wic) <br> Goldo + Wigo (Wic) | ''Wihgoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Wigo + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]''' | | ''Gauter'' <br> Gaudo + Heri | ''Herigaudis'' <br> Heri + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]''' | | ''Gaudemund'' <br> Gaudo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]''' | | ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') <br> Gaudo (Gauto) + Rick <br> ''Goldric'' <br> Goldo + Rick | ''Richcoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Rick (Rih) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрым|Гаўдрым (Гоўдрым)]]''' | [[Рымгальд]] | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]''' | | ''Gautrude'' <br> Gaudo + Trudo (Drutus) | ''Trutgaudus'' <br> Trudo + Gaudo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]''' | — | ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]''' | — | ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Geda (Gaddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]''' | — | ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') <br> Geda (Geto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]''' | — | ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') <br> Geda (Giddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Гетбут, Кедбут)]]''' | [[Будзікід (імя)|Будзікід]] | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Boto (Buto) <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]''' | | ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') <br> Geda (Giddo) + Waldo (Walt) | ''Wealdgyth'' <br> Waldo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Геталд, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт, Гецольд, Гецоўд)]]''' | | ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'', ''Gatault'', ''Getsold'') <br> Geda (Geto) + Waldo (Walt) <br> Geda (Geto) + Teudo (Taut) | ''Theotgit'' <br> Teudo (Teuth) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівід|Гедзівід (Гедвіт, Гетвід, Гедвід, Кедзівід, Кедвід)]]''' | | ''Gedwed'' <br> Geda + Wido (Wito) | ''Withgitha'' <br> Geda (Giddo) + Wido (Wito) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]]''' | [[Вільгет]] | ''Gedwille'' (''Gidwill'', ''Gadwill'') <br> Geda (Giddo) + Wilo | ''Wilgyth'' <br> Wilo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедвін]]''' | | ''Gedovin'' <br> Geda + Wino | ''Wynngeat'' <br> Wino + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]''' | | ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') <br> Geda (Giddo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]''' | | ''Gidheard'' (''Gạddert'') <br> Geda (Giddo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]] | | ''Gedalcaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме з пашыранай [[суфікс]]ам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай гед-<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref> адбыўся пераход gaud у gaus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gedalcaus#v=snippet&q=Gedalcaus&f=false S. 608].</ref>}} <br> Geda + Gaudo <br> Geda + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]''' | | ''Gadagunti'' <br> Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзіман|Гедзіман (Гедман, Гітман)]]''' | | ''Gedeman'' (''Gedmann'', ''Gidman'', ''Gettman'') <br> Geda (Giddo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідамін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]''' | | ''Giddeminus'' (''Gidmen'', ''Gadmin'') <br> Geda (Giddo) + Minno | ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} <br> Minno (Menno) + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]''' | | ''Gadamundus'' (''Gedmond'', ''Gjetmund'', ''Gemundus'') <br> Geda (Gaddo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадарых|Гедрых (Гедрык, Кедрык)]]''' | | ''Gedrich'' (''Gadric'') <br> Geda (Gaddo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадзь|Гадзь (Гата, Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]''' | — | ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]''' | — | ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') <br> Hatho (Adi) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]''' | — | ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') <br> Hatho (Adi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]''' | — | ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') <br> Hatho (Adi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]''' | [[Волдат]] | ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) | ''Waldad'' (''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) <br> ''Teuthad'' <br> Teudo (Teuth) + Hatho (Had) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]''' | | ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') <br> Hatho (Edo) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]''' | | ''Hadwig'' (''Hedwig'') <br> Hatho (Hedo) + Wigo | ''Wichad'' <br> Wigo (Wic) + Hatho (Hedo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]''' | [[Вілят]] | ''Atwill'' (''Adwill'', ''Adovila'', ''Attavill'') <br> Hatho (Adi) + Wilo | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгаўд]]''' | | ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') <br> Hatho (Adi) + Gaudo | ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=gauthaus#v=snippet&q=gauthaus&f=false S. 617, 789].</ref>}} <br> Gaudo (Gaut) + Hatho |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгін]]''' | [[Гінят]] | ''Hettgen'' (''Adgen'', ''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]''' | | ''Adago'' (''Adaco'') <br> Hatho (Adi) + Dago <br> Hatho (Adi) + Daugo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]''' | | ''Adat'' (''Adhad'') <br> Hatho (Adi) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]''' | | ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') <br> Hatho (Had) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]''' | | ''Atard'' (''Adahart'') <br> Hatho (Adi) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гатман|Гатман (Гадман, Адаман, Атман, Адамэн)]]''' | | ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') <br> Hatho (Adi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмін|Ятмін (Атмен, Атмін, Ацьмін, Адамін, Адмін, Яцімін, Ядзімін)]]''' | | ''Admen'' (''Atmin'', ''Atmen'') <br> Hatho (Adi) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]''' | | ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') <br> Hatho (Adi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атрант]]''' | | ''Aderando'' <br> Hatho (Adi) + Rando (Ranto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейман]]''' | | ''Heyman'' (''Hayman'') <br> Haimo (Heimo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]''' | | ''Haimund'' <br> Haimo (Heimo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генрых|Генрык]]''' | | ''Henric'' (''Heimirich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гіндрык, Гендрык)]]''' | | ''Hindrich'' (''Heinrich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]''' | — | ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]''' | — | ''Gaidel'' (''Geitel'') <br> Gaidus (Geith) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]''' | — | ''Gaidene'' (''Gaidinus'') <br> Gaidus (Geith) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдар|Гейдар (Гайдар)]]''' | | ''Gaidheri'' (''Geiter'') <br> Gaidus (Geith) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]''' | | ''Gaiterda'' <br> Gaidus (Geith) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэман]]''' | | ''Geidemann'' <br> Gaidus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]''' | — | ''Heido'' (''Haido'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]''' | — | ''Heidilo'' (''Heidel'') <br> Heido (Haido) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтвід]]''' | | ''Heidvid'' <br> Heido + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]''' | | ''Heitgin'' (''Eitgen'', ''Heydekinus'') <br> Heido + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]''' | | ''Heidmundus'' <br> Heido + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]''' | | ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') <br> Heido + Rick | ''Rihheid'' <br> Rick (Rih) + Heido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]''' | — | ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геска|Гесека (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]''' | — | ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') <br> Geso (Giso) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]''' | — | ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') <br> Geso (Keso) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]''' | | ''Gisbert'' (''Gisebert'') <br> Geso (Giso) + Bert | ''Berdegis'' <br> Bert + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла, Гезгал)]]''' | | ''Gesgel'' (''Kesgel'') <br> Geso (Keso) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гішвід]]''' | | ''Gisoidis'' <br> Geso (Giso) + Wido | ''Widugis'' <br> Wido + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]]''' | | ''Gesmin'' (''Gesmen'') <br> Geso (Keso) + Minno (Menno) <br> ''Gessmann'' <br> Geso (Keso) + Mann | ''Minegis'' <br> Minno + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізмунд, Гізмонд, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]''' | | ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') <br> Geso (Giso) + Mund (Munt) | ''Mundegis'' <br> Mund + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гес]]''' | — | ''Haso'' (''Hesa'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьмір]]''' | | ''Hasmar'' (''Hessemer'') <br> Haso (Hesa) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь, Кілт)]]''' | — | ''Geldo'' (''Gildo'', ''Gilto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]''' | | ''Geltolt'' (''Galdualdus'') <br> Geldo + Waldo (Walt) | ''Waldgelt'' <br> Waldo + Geldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ільць]]''' | — | ''Hilto'' (''Ildia'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]''' | — | ''Hiltin'' (''Ildin'') <br> Hilto (Ildia) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]''' | | ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') <br> Hilto + Boto (Buto) | ''Buothilt'' <br> Boto (Buto) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілгут]]''' | | ''Illgut'' (''Hiltgudis'') <br> Hilto + Gudo (Guta) | ''Guthildis'' <br> Gudo (Guta) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільтэр]]''' | | ''Hilder'' <br> Hilto + Heri | ''Erhilt'' <br> Heri + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]''' | | ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') <br> Hilto + Mann | ''Manehildis'' <br> Mann + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіка]]''' | — | ''Hico'' (''Hiko'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гікель]]''' | — | ''Hiccila'' <br> Hico (Hiko) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]''' | — | ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]''' | — | ''Gendecke'' (''Gentke'') <br> Gento (Gendo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]''' | — | ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') <br> Gento (Gendo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]''' | — | ''Genten'' (''Gendinus'') <br> Gento + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтш|Гінтш (Гінч, Кендыш)]]''' | — | ''Gentsch'' (''Gandsch'') <br> Gento + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гінталд, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]''' | [[Таўцігін]] | ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Gentaud'', ''Gintaud'', ''Gentault'') <br> Gento + Waldo (Walt) <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) | ''Theudekin'' (''Deutgen'') <br> Teudo + Ginno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]''' | | ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') <br> Gento + Heri (Hari) | ''Erigand'' <br> Heri + Gento (Gando) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінтарт|Кінтарт (Гінтарт, Гентарт)]]''' | | ''Genthardus'' (''Gentert'') <br> Gento + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]''' | | ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') <br> Gento (Gendo) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]''' | — | ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]''' | — | ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') <br> Gero (Kero) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]''' | — | ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') <br> Gero (Kero) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герын|Герын (Гірын)]]''' | — | ''Gerin'' (''Girin'') <br> Gero (Giro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]''' | — | ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') <br> Gero (Kero) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]''' | — | ''Geruthus'' (''Gerutha'') <br> Gero (Giro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керш|Керш (Герш, Гірш, Геруш, Кірш)]]''' | — | ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') <br> Gero (Kero) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]''' | [[Бутгер]] | ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') <br> Gero (Kero) + Bodo (Budo) <br> Gero (Kero) + Boto (Buto) | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервала]]''' | | ''Gerwala'' <br> Gero + Wal (Walo) | ''Walager'' <br> Wal (Walo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геральд|Геральт (Гералт, Гералд, Геральд)]]''' | | ''Gerold'' (''Gerolt'') <br> Gero + Waldo (Walt) | ''Waldger'' <br> Waldo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервід|Гервід (Кірвід)]]''' | [[Відугер]] | ''Gerwid'' (''Gervidh'') <br> Gero + Wido | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кірвік|Кірвік (Гервік)]]''' | | ''Kerwic'' (''Gerwic'') <br> Gero (Kero) + Wigo (Wic) | ''Wicger'' <br> Wigo (Wic) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Карвіл, Гервел)]]''' | | ''Gerwilo'' (''Gerwill'', ''Garwilus'') <br> Gero (Giro) + Wilo | ''Vilgar'' <br> Wilo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]''' | [[Вінгер]] | ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') <br> Gero (Kero) + Wino | ''Winger'' <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервойна]]''' | | ''Gerwein'' <br> Gero + Wino (Weine) <br> ''Geruuni'' <br> Gero + Uuenna (Wona) | ''Vunniger'' <br> Uuenna (Wona) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гергард|Гіргарт]]''' | | ''Gerhard'' (''Girart'') <br> Gero (Giro) + Hardt (Hart) | ''Hartger'' <br> Hardt + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]''' | | ''Gerath'' (''Gerjet'') <br> Gero + Hatho (Adi) <br> Gero + Joto | ''Hatger'' <br> Hatho + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герод|Герод (Гірод)]]''' | [[Гродгар (імя)|Рутгер]] | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) <br> Gero + Hatho | ''Rutger'' <br> Hrodo (Ruodo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]''' | | ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') <br> Gero (Kero) + -kin <br> Gero (Kero) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]]''' | | ''Gerkunt'' <br> Gero (Kero) + Gunth (Cund) | ''Cundker'' (''Gunngeir'') <br> Gunth (Cund) + Gero (Kero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керман (імя)|Керман (Герман, Гермэн)]]''' | | ''Kerman'' (''German'') <br> Gero (Kero) + Mann | ''Manger'' <br> Gero + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]''' | [[Мінгер]] | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno | ''Minger'' <br> Minno (Menno) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]''' | | ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') <br> Gero (Giro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]''' | [[Стангір]] | ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) | ''Staniger'' (''Stanker'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]]''' | | ''Gerstalt'' <br> Gero (Giro) + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]''' | | ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') <br> Gero + Trudo | ''Thrudger'' <br> Trudo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]''' | — | ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гірык]]''' | — | ''Hierica'' <br> Heri (Hiro) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]''' | — | ''Harilo'' (''Herilo'') <br> Heri (Hari) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]''' | — | ''Herin'' <br> Heri (Hari) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]''' | — | ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Heri (Hari) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]''' | [[Бутар]] | ''Harboth'' (''Herbothe'') <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гербэрт]]''' | | ''Herbert'' <br> Heri + Bert | ''Berther'' <br> Bert + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ірвіл]]''' | | ''Irvil'' (''Iruil'') <br> Heri (Hiro) + Wilo | ''Wileri'' <br> Wilo + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]''' | [[Манар]] | ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермін|Ермін (Герамін)]]''' | | ''Ermin'' (''Hermina'') <br> Heri + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]''' | | ''Eremund'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Munt) | ''Munter'' <br> Mund (Mutn) + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ерандзь]]''' | [[Рандар]] | ''Herrand'' <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) <br> Heri (Hari) + -nd- | ''Randhere'' (''Ranthar'') <br> Rando + Heri (Hari) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]''' | — | ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]''' | — | ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') <br> Gerd + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзіла, Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]''' | — | ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') <br> Gerd (Gardo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]''' | — | ''Gerden''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Girden''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') <br> Gerd (Gert) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]''' | — | ''Gerdun'' (''Gartuni'') <br> Gerd (Gardo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]''' | — | ''Kerdut'' (''Gerdot'', ''Gardut'') <br> Gerd + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]''' | | ''Gertold'' (''Kartold'', ''Gertaud'', ''Gertaut'') <br> Gerd (Gardo) + Waldo (Walt) | ''Waldigardis'' <br> Waldo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]''' | | ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') <br> Gerd (Gyrd) + Wido | ''Widgerd'' <br> Wido + Gerd |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]]''' | [[Вільгерд]] | ''Gardwill'' (''Gerdvil'') <br> Gerd (Gardo) + Wilo | ''Wilgeard'' (''Vilgard'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвойна|Гердвойна (Гердвайнь, Гердвэйнь, Гірдвойна)]]''' | | ''Gardewein'' (''Geardwine'') <br> Gerd + Wino (Weine) <br> Gerd + Uuenna (Wona) | ''Weingard'' <br> Wino (Weine) + Gerd (Gardo) <br> ''Vunnegart'' <br> Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Герцімонт, Кірдзімонт)]]''' | [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]] | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) | ''Mundgerd'' <br> Mund + Gerd |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]''' | — | ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]''' | — | ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') <br> Hardt (Hart) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына, Ардын)]]''' | — | ''Hardin'' (''Herden'', ''Ardini'') <br> Hardt + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артавід]]''' | [[Відарт]] | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido | ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артвіл|Артвіл (Эрдзівіл, Ердзівіл)]]''' | | ''Artwill'' (''Hardwill'') <br> Hardt (Ardo) + Wilo | ''Willard'' <br> Wilo + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эртвін]]''' | [[Вінарт]] | ''Hertwin'' (''Artwin'') <br> Hardt (Ardo) + Wino | ''Winhart'' <br> Wino + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]''' | | ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') <br> Hardt + Mann | ''Manhardt'' <br> Mann + Hardt |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]''' | — | ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібейка|Кібейка (Гібейка, Гебейка, Гібік)]]''' | — | ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') <br> Gibo (Kebo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]''' | — | ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') <br> Gibo (Kebo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]''' | — | ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') <br> Gibo (Gebo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]''' | | ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') <br> Gibo (Kebo) + Heri (Hiro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]''' | | ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') <br> Gibo (Kebo) + Bert <br> Gibo (Kebo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіў]]''' | — | ''Givo'' (''Gevo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівейка]]''' | — | ''Givika'' (''Geuica'') <br> Givo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]''' | — | ''Givin'' <br> Givo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]''' | | ''Gevald'' (''Givald'') <br> Givo (Gevo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геверт|Геверт (Гевард, Гівэрт, Ківэрт)]]''' | | ''Gewert'' (''Gevard'') <br> Givo (Gevo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]''' | — | ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілейка|Гілейка (Гілек, Гілік, Кілейка)]]''' | — | ''Gilleke'' <br> Gilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілін|Гілін (Гілінь, Гілень)]]''' | — | ''Gillin'' (''Gillen'', ''Killin'') <br> Gilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кілбар]]''' | | ''Kilber'' (''Gilberia'') <br> Gilo (Kil) + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілбут|Гілбут (Кільбода)]]''' | | ''Gilbody'' (''Gilbot'', ''Gilbut'') <br> Gilo + Boto (Buto) <br> Gilo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гільвін]]''' | [[Вінгіль]] | ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino | ''Winigilo'' <br> Wino + Gilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кільман|Кільман (Гілман, Гіліман)]]''' | | ''Killman'' (''Gillman'', ''Gilimann'') <br> Gilo (Kil) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]''' | | ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') <br> Gilo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]''' | — | ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]''' | — | ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') <br> Ginno (Genno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]''' | — | ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') <br> Ginno (Genno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генут|Генут (Генюта)]]''' | — | ''Genut'' (''Geniut'') <br> Ginno (Genno) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]''' | — | ''Kinosz''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gennisch'') <br> Ginno (Genno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]''' | | ''Gimber'' (''Kimber'') <br> Ginno + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]''' | | ''Gimbert'' (''Kimbert'', ''Ginbert'') <br> Ginno (Genno) + Bert <br> ''Kinbardus'' <br> Ginno (Genno) + Bardo (Barto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбуд, Генбот, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]''' | | ''Genobod'' (''Ginbot'', ''Gimbot'', ''Kimbot'', ''Genbaud'') <br> Ginno + Bodo (Budo) <br> Gino + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінеўт|Гінеўт (Гінэльд)]]''' | | ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') <br> Ginno (Genno) + Waldo (Walt) | ''Waldgina'' <br> Waldo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гімольт]]''' | | ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) <br> Gemo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвід]]''' | [[Відзігін]] | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido | ''Widikin'' (''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Генвіл, Кінвіл)]]''' | [[Вількін]] | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo | ''Willikin'' (''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвін|Гінвін (Генвін, Кінвін)]]''' | | ''Genuinus'' (''Kinewin'') <br> Ginno (Genno) + Wino | ''Winneken'' <br> Wino + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]''' | | ''Genovefa'' <br> Ginno (Genno) + Vivo (*Weif) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гінівойша]] | [[Вісігін|Вісігін (Вайзген)]] | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) | ''Visekin'' (''Weisgen'') <br> Wiso (Weise) + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]''' | [[Ядгін]] | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) <br> ''Genniod'' <br> Ginno (Genno) + Audo (Oto) | ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэр|Кінэр (Генер, Генар, Кінер, Кінар)]]''' | | ''Kiener'' (''Gener'', ''Ginerius'') <br> Ginno (Genno) + Heri | ''Herekin'' <br> Heri + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]''' | | ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') <br> Ginno (Genno) + Hardt (Hart) | ''Hartgen'' <br> Hardt (Hart) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінгель|Гінгель (Гінгела, Гінгіла, Гінгала, Генгал)]]''' | — | ''Gingel'' (''Gengel'') <br> Ginno (Genno) + Gailo (Gelo) <br> Geng + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]''' | | ''Gengundis'' (''Genegondis'') <br> Ginno (Genno) + Gunth (Cund) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіман|Гіман (Кінман, Геньман, Кіман, Геман, Кеман)]]''' | | ''Gimiman'' (''Kinman'') <br> Ginno (Gimmo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімін|Кімін (Гімін, Кінмен)]]''' | | ''Gimmin'' <br> Ginno (Gimmo) + Minno <br> Ginno (Gimmo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]''' | | ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') <br> Ginno + Mund (Munt) <br> Gemo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінет|Гінет (Генет)]]''' | | ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') <br> Ginno (Genno) + Nieth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]''' | | ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') <br> Ginno (Genno) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гога|Гога (Гок)]]''' | — | ''Gogo'' (''Goki'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]''' | — | ''Goggilo'' (''Kugelo'') <br> Gogo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]''' | — | ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]''' | — | ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') <br> Hrodo (Ruodo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]''' | — | ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') <br> Hrodo (Ruodo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родэлін]]''' | — | ''Rothelin'' (''Hrodelin'') <br> Hrodo (Roda) + lin | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]''' | — | ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') <br> Hrodo (Roda) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]''' | — | ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rutsch'') <br> Hrodo (Ruodo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]''' | | ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Rotaut'', ''Hrotold'') <br> Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) <br> Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut) | ''Theotrod'' <br> Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]''' | | ''Hrodwil'' (''Rodwill'', ''Rudwill'') <br> Hrodo (Ruodo) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]''' | | ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') <br> Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]''' | [[Герод]] | ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') <br> Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero) | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр, Ротар)]]''' | | ''Ruder'' (''Ruotar'', ''Rotar'', ''Hroadhar'', ''Grotchar'') <br> Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]''' | | ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') <br> Hrodo (Roda) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]''' | | ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) <br> ''Grodmundus'' | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]''' | — | ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]''' | — | ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') <br> Gudo (Guta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]''' | — | ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') <br> Gudo (Guta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]''' | — | ''Godan'' (''Godun'') <br> Gudo (Godo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]''' | — | ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') <br> Gudo (Guta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Гутальд, Годаўт)]]''' | | ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'', ''Gotaut'') <br> Gudo (Godo) + Waldo (Walt) <br> Gudo (Godo) + Tuedo (Taut) | ''Waltgudis'' <br> Waldo (Walt) + Gudo <br> ''Theudeguto'' (''Theudigota'') <br> Teudo + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Годвайн]]''' | | ''Gottwein'' (''Gutwein'') <br> Gudo (Godo) + Wino (Weine) <br> Gudo (Godo) + Uuenna (Wona) | ''Wunigodo'' <br> Uuenna (Wona) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]''' | [[Вільгод]] | ''Góðvili'' (''Gudwill'', ''Godwill'', ''Goteswillo'') <br> Gudo (Godo) + Wilo | ''Willegod'' (''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]''' | | ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') <br> Gudo (Guta) + Wino | ''Wingot'' <br> Wino + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігал]]''' | [[Гелігуд]] | ''Godegel'' (''Gudegel'') <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутгер]]''' | | ''Gutgerius'' (''Cuotker'') <br> Gudo (Guta) + Gero (Kero) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]''' | | ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') <br> Gudo (Godo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готгін|Готгін (Годкін, Гудгін)]]''' | | ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'', ''Goedgen'') <br> Gudo (Guta) + -kin <br> Gudo (Guta) + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]''' | | ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') <br> Gudo (Guta) + Heri (Hari) | ''Herrguth'' <br> Heri + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готарт|Готарт (Готэрт, Готард)]]''' | | ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') <br> Gudo (Godo) + Hardt (Hart) <br> ''Gotrudis'' <br> Gudo (Godo) + Trudo (Trut) | ''Hardgot'' <br> Hardt (Hart) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Глеб]]''' | | ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]''' | | ''Gottlieb'' (''Goteleib'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) <br> ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') <br> Gudo (Got) + Lubo (Libo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]''' | [[Мангуд]] | ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') <br> Gudo (Godo) + Mann | ''Mangod'' <br> Mann + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]''' | [[Мінгуд]] | ''Goudemen'' (''Gudmen'') <br> Gudo + Minno (Menno) | ''Mengodus'' <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудмунд|Готмант]]''' | | ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') <br> Gudo (Got) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Косман|Косман (Кошман)]]''' | | ''Cosman'' (''Gossmann'') <br> Guso (Goza) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гошмант]]''' | | ''Gosmundus'' (''Gusimund'') <br> Guso (Goza) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]''' | — | ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]''' | — | ''Cunthicho'' (''Cundicho'') <br> Gunth (Kunth) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундзіла|Гундзіла (Канціла, Контыль, Гунтуль)]]''' | — | ''Gundila'' (''Kuntilo'', ''Guntulo'', ''Gontella'') <br> Gunth (Kunth) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]''' | — | ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контун]]''' | — | ''Cunduni'' (''Gunduni'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]''' | — | ''Cundisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gondish'') <br> Gunth (Kunth) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]''' | | ''Contaldus'' (''Contaudus'', ''Gontald'', ''Gontaut'') <br> Gunth (Cund) + Waldo (Walt) <br> Gunth (Cund) + Teudo (Taut) <br> Cono + Teudo (Taut) | ''Waldegundis'' <br> Waldo + Gunth <br> ''Teutgundis'' <br> Teudo (Teuth) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандбут]]''' | | ''Gundbuth'' (''Gundboto'') <br> Gunth (Kunth) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контвід]]''' | | ''Gunduidis'' <br> Gunth (Kunth) + Wido | ''Widegundis'' <br> Wido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантыгерд]]''' | | ''Cundigart'' (''Guntegardis'') <br> Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]''' | | ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') <br> Gunth (Kunth) + Heri (Hari) | ''Harigundis'' <br> Heri (Hari) + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]''' | | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гумонт]]''' | | ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') <br> Gunth + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]''' | | ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') <br> Gunth (Kunth) + Rado (Rato) | ''Ratcunda'' <br> Rado (Rato) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундэрык (імя)|Кондрык (Кандрыка)]]''' | [[Рыконт]] | ''Condricus'' (''Gunderic'') <br> Gunth (Kunth) + Rick <br> ''Candericus'' (''Gandaricus'') <br> Gento (Gando) + Rick | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрым]]''' | [[Рымконт]] | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрыт]]''' | | ''Guntarith'' <br> Gunth (Kunth) + Rido | ''Riidgunt'' <br> Rido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундыслаў]]''' | | ''Gundisalv'' <br> Gunth (Gundo) + Aluo <br> Gunth (Gundo) + Salvo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабейка]]''' | — | ''Dabicho'' <br> Dabo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабела|Дабела (Дабіла, Дабіль, Дабель)]]''' | — | ''Dabila'' <br> Dabo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дань|Дань (Дан)]]''' | — | ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]''' | — | ''Danica'' (''Denecke'') <br> Dano (Denno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]''' | — | ''Danisch'' (''Danis''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Dano + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]''' | | ''Dengel'' (''Dingela'', ''Dangel'', ''Dangeil'') <br> Dano (Denno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данар|Данар (Данэр, Дэнэр)]]''' | | ''Danhari'' (''Danner'', ''Denner'') <br> Dano + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнарт]]''' | | ''Dannert'' (''Dännart'') <br> Dano + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Данкель]]''' | — | ''Danckel'' (''Danchilo'') <br> Danco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]''' | — | ''Damulo'' (''Damilo'') <br> Dammo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]''' | — | ''Daugo'' (''Davo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]''' | — | ''Davico'' <br> Daugo (Davo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]''' | — | ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') <br> Daugo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]''' | | ''Dauber'' (''Daubar'', ''Deuber'', ''Daber'') <br> Daugo (Davo) + Baro <br> Daugo (Davo) + Bero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]''' | | ''Daubert'' <br> Daugo (Davo) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Даўголд, Далголд, Доўгаўд)]]''' | | ''Daugald'' (''Dagaud'') <br> Daugo + Waldo <br> Dago + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]''' | | ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') <br> Daugo (Davo) + Wilo <br> Daugo (Davo) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]''' | | ''Daverdt'' <br> Daugo (Davo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давін]]''' | | ''Dawin'' (''Dauwin'') <br> Daugo (Davo) + Wino <br> Daugo (Davo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Дэвэйна, Давэйна, Давэйн, Давойн)]]''' | | ''Dewein'' <br> Daugo (Davo) + Wino (Weine) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгайла|Даўгайла (Даўгала, Дагала, Даўгела)]]''' | | ''Dagalo'' (''Daggal'', ''Dæggel'') <br> Daugo (Davo) + Gailo (Galo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]''' | | ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') <br> Daugo (Davo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагерд, Догерд, Догерт, Догірд, Дзягерд)]]''' | | ''Daugaard'' (''Daugardt'', ''Daugerd'', ''Deggert'') <br> Daugo (Davo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]''' | | ''Daugott'' (''Dagott'') <br> Daugo (Davo) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгін|Даўгін (Даўген, Даўкен, Далгін)]]''' | | ''Daugen'' (''Dagin'', ''Dawkin'') <br> Daugo (Davo) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгінт|Даўгінт (Даўгінд, Даўкент, Даўкінт)]]''' | | ''Daugent'' (''Daugand'', ''Dagant'') <br> Daugo (Davo) + Gento (Gendo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкунт, Даўкант, Дэкант)]]''' | | ''Daugond'' <br> Daugo (Davo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]]''' | | ''Dalude'' <br> Daugo (Davo) + Luido <br> ''Daglid'' <br> Dago + Luido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]''' | [[Міндоўг (імя)|Міндаў]] | ''Dauman'' (''Daman'') <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) | ''Mindach'' <br> Minno + Daugo (Davo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]''' | | ''Daumund'' (''Daumunt'', ''Daumond'', ''Damondus'', ''Damundus'') <br> Daugo (Davo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дагнар, Дэўнар, Даўнар, Дагнер, Даўгнар, Дохнар)]]''' | | ''Dauner'' (''Daunar'', ''Douwner''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Daugo (Davo) + Noro (Nero) <br> ''Dæghnar'' (''Dagnar'') <br> Dago + Noro (Nero) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] | | ''Desprong'' <br> Daugo (Davo) + Spranco | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]''' | | ''Dowyatt'' (''Daviato'') <br> Daugo (Davo) + Joto (Juto) <br> Daugo (Davo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]''' | — | ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]''' | — | ''Dageke'' (''Dagiko'') <br> Dago (Dacco) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]''' | — | ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') <br> Dago (Dacco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайль]]''' | — | ''Daila'' <br> Dago (Daia) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]''' | — | ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') <br> Dago (Taggo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакварда]]''' | | ''Dagward'' <br> Dago (Dacco) + Wardo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагела|Дагела (Дзегель, Дагель, Дагайль)]]''' | | ''Dagela'' (''Degele'') <br> Dago + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]''' | | ''Deimund'' (''Daymont'') <br> Dago (Daia) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэйна]]''' | — | ''Deina'' (''Dagena'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]''' | | ''Deiner'' (''Degenher'') <br> Deina (Dagena) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]''' | — | ''Dedela'' (''Dedila'') <br> Dedo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]''' | — | ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]''' | — | ''Drogila'' (''Drogulus'') <br> Drogo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]''' | — | ''Drogen'' (''Drogin'') <br> Drogo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]] | | ''Dragwin'' <br> Drogo (Drago) + Wino (Weine) <br> Drogo + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]''' | | ''Drogat'' <br> Drogo + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]''' | — | ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]''' | — | ''Diericke'' <br> Diehr + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]''' | — | ''Tyrell'' <br> Diehr (Tier) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]''' | — | ''Teoruni'' <br> Diehr (Tier) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]''' | — | ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') <br> Diehr (Tier) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]''' | | ''Direbode'' (''Derbot'') <br> Diehr + Boto (Buto) <br> Diehr + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырольдзь]]''' | | ''Tirold'' (''Deorwald'') <br> Diehr (Tier) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]''' | | ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзергель|Дзергель (Дзіргел, Дыргайла)]]''' | | ''Diergel'' (''Dergel'', ''Deorrigilo'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]''' | | ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') <br> Diehr + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]''' | | ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') <br> Diehr (Dioro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]''' | | ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') <br> Diehr (Dioro) + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырмот]]''' | | ''Dyrmodh'' (''Deormod'') <br> Diehr (Dioro) + Mot (Moda) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірсун]]''' | | ''Tirsun'' (''Derson'') <br> Diehr (Tier) + Suno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дуніла]]''' | — | ''Dunila'' <br> Duno + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дывіла]]''' | — | ''Divilo'' <br> Deiwe + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Іва]]''' | — | ''Ivo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ібут]]''' | | ''Ibodus'' <br> Ivo + Boto (Buto) <br> Ivo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Івар]]''' | | ''Ivar'' <br> Ivo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ідзель]]''' | — | ''Idela'' (''Idilo'') <br> Ido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інга|Інка]]''' | — | ''Ingo'' (''Incho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгіль]]''' | — | ''Ingilo'' <br> Ingo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]''' | | ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') <br> Ingo (Incho) + Burga | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ігар]]''' | | ''Inchar'' <br> Ingo (Incho) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]''' | | ''Ingeila'' (''Ingel'') <br> Ingo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйса|Эйса (Іса, Іза, Ейса)]]''' | — | ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]''' | | ''Isbodus'' (''Aisbot'', ''Aisbut'') <br> Iso + Bodo (Budo) <br> Iso + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісавін]]''' | | ''Isovin'' <br> Iso + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісад]]''' | | ''Isada'' <br> Iso + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]''' | | ''Issmann'' (''Isaman'') <br> Iso + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман, Эйсьмен)]]''' | | ''Eismann'' (''Eisemann'') <br> Iso (Eisen) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]''' | | ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') <br> Iso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]''' | | ''Eismund'' (''Eismond'', ''Eisenmund'', ''Aismondo'') <br> Iso (Eisen) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кагель]]''' | — | ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') <br> Caco (Kage) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]''' | — | ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]''' | — | ''Kaseke'' <br> Cazo (Kas) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]''' | — | ''Cazilo'' <br> Cazo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]''' | | ''Gazmar'' (''Gasmarus'') <br> Cazo (Gazo) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]''' | — | ''Caro'' (''Kárr'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]''' | — | ''Kareke'' <br> Caro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]''' | — | ''Karila'' <br> Caro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]''' | | ''Carbutt'' (''Karbott'', ''Coributh''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Karbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Korbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Boto (Buto) <br> ''Karibaudis'' <br> Caro + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]''' | | ''Caruin'' <br> Caro + Wino | ''Vinicar'' <br> Wino + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла (Карагаль, Каргаль)]]''' | | ''Cargeil'' (''Cargal'', ''Cargel'', ''Corgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]''' | | ''Caragolt'' <br> Caro + Goldo <br> Caro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]''' | | ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') <br> Caro + Mann | ''Manakari'' <br> Mann + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кармін (імя)|Кармін]]''' | | ''Carmin'' (''Karmin'') <br> Caro + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]''' | | ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') <br> Caro + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыят (імя)|Карыят]]''' | | ''Cariatto'' <br> Caro + Joto <br> Caro + Hatho (Adi) | ''Jutcar'' <br> Joto (Juto) + Caro |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]''' | — | ''Carolus'' (''Carellus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінда]]''' | — | ''Kindo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]''' | — | ''Kintilo'' (''Kindel'') <br> Kindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Кінцібут]] | | Kindo + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінцівіл]]''' | | ''Kentwill'' <br> Kindo + Wilo <br> Gento + Wilo | ''Willekind'' <br> Wilo + Kindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кіндэр]]''' | | ''Kinder'' (''Kinter'') <br> Kindo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]''' | — | ''Klaus'' (''Nikolaus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўзгайла|Кляўзгайла (Кляўзгала, Клаўзгала, Клаўзгайла, Кляўзгела, Клазкайла, Клазгела)]]''' | | ''Klausgall'' <br> Klaus + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кома (імя)|Кома]]''' | — | ''Como'' (''Gumo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]''' | — | ''Comela'' (''Gumila'') <br> Como (Gumo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]''' | | ''Comont'' <br> Como + Mund (Munt) <br> ''Camund'' <br> Camo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]''' | — | ''Cono'' (''Cuno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]''' | — | ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') <br> Cono (Cuno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]''' | — | ''Chunulo'' (''Künel'') <br> Cono (Cuno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]''' | — | ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Konosz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Cono (Cuno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конвід]]''' | | ''Conwith'' <br> Cono + Wido | ''Widhkun'' <br> Wido + Cono (Cuno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]''' | | ''Conwill'' (''Convilius''{{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.</ref>}}) <br> Cono (Cuno) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]''' | | ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') <br> Cono (Cuno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Конгенд]] | | Cono + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунгер|Кунгер (Конгер)]]''' | | ''Kunger'' <br> Cono (Cuno) + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]''' | | ''Congerd'' (''Cunigard'') <br> Cono (Cuno) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]''' | | ''Kunat'' <br> Cono + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конер]]''' | | ''Koner'' (''Cunari'') <br> Cono (Cuno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]''' | | ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') <br> Cono (Cuno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]''' | | ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') <br> Cono (Cuno) + Rado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кондрут]]''' | | ''Cundrud'' <br> Cono (Cuno) + Trudo (Drutus) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]''' | — | ''Leuico'' (''Leweke'') <br> Leuo + -k- |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]''' | | ''Lewald'' (''Lewolt'') <br> Leuo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леварт|Леварт (Левард)]]''' | | ''Levard'' <br> Leuo + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]''' | | ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') <br> Leon + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Легарт]]''' | | ''Legart'' (''Legard'') <br> Laico (Lecke) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лідэла]]''' | — | ''Ledila'' <br> Ledus (Leto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Летаўт]]''' | | ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'', ''Letaut'') <br> Ledus (Leto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ліба]]''' | — | ''Libo'' <br> ''Lubo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэка|Лібэка (Лібіка, Лібік)]]''' | — | ''Libicho'' (''Libike'') <br> Libo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібель]]''' | — | ''Libila'' <br> Libo + -l- <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібельт]]''' | | ''Libolt'' <br> Libo + Waldo (Walt) <br> Lubo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэр]]''' | | ''Liberi'' (''Libheri'') <br> Libo + Heri <br> Lubo + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]''' | — | ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]''' | — | ''Lindicke'' (''Lindecke'') <br> Lindis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзін]]''' | — | ''Lendinus'' <br> Lindis (Lend) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]''' | — | ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодыка, Лодзік, Лоцейка)]]''' | — | ''Hlodico'' (''Lotichius'') <br> Lodo (Chlodio) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лобарт]]''' | | ''Lobert'' (''Chlodobert'') <br> Lodo (Chlodio) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодальд]]''' | | ''Lodoald'' (''Chlodoald'') <br> Lodo (Chlodio) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]''' | | ''Lodwich'' (''Chlodwig'') <br> Lodo (Chlodio) + Wigo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]''' | | ''Lodwin'' (''Hlotwin'') <br> Lodo (Chlodio) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]''' | | ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') <br> Lodo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Люб|Люб (Люба)]]''' | — | ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]''' | — | ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') <br> Lubo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любель (імя)|Любель]]''' | — | ''Liubilo'' (''Liebel'') <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любень|Любень]]''' | — | ''Luben'' (''Lubin'') <br> Lubo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любш]]''' | — | ''Lubisch'' <br> Lubo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]''' | | ''Luber'' <br> Lubo + Heri (Hari) | ''Erliub'' <br> Heri + Lubo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]''' | | ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Lubo + Bert <br> ''Liubhart'' (''Liebert'') <br> Lubo + Hardt (Hart) <br> ''Liubardus'' <br> Lubo + Bardo (Barto) | ''Beretliub'' <br> Bert + Lubo <br> ''Hartlib'' <br> Hardt (Hart) + Lubo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лют|Лют (Люд)]]''' | — | ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]''' | — | ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') <br> Liudo (Liut) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людан]]''' | — | ''Liudan'' <br> Liudo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]''' | — | ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') <br> Liudo (Liut) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]''' | | ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') <br> Liudo + Wino | ''Winiliut'' <br> Wino + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Людвэр, Літавор, Літавар, Лювер)]]''' | | ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') <br> Liudo + Wardo (Warto) <br> ''Leudovera'' (''Litwara'') <br> Liudo + Wero (Varo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютгарда|Людгарда]]''' | | ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') <br> Liudo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]''' | | ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') <br> Liudo (Liut) + Heri (Hari) | ''Herileut'' <br> Heri + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людкен]]''' | | ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') <br> Liudo + -kin <br> Liudo + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людміна]]''' | | ''Ludmen'' (''Ludzmin''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Liudo + Minno <br> ''Liudman'' <br> Liudo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт, Лемант, Людамонт)]]''' | | ''Liumunt'' (''Limund'', ''Lemond'', ''Ludimunt'') <br> Liudo (Liut) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]''' | — | ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]''' | — | ''Langin'' (''Lengin'') <br> Lango + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]''' | | ''Langwin'' (''Langevin'') <br> Lango + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]''' | | ''Langarda'' (''Langerd'', ''Longard'') <br> Lango + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгмін]]''' | | ''Langmin'' (''Langmen'') <br> Lango + Minno (Menno) <br> ''Langman'' <br> Lango + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]''' | — | ''Lando'' (''Lanto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянтэла]]''' | — | ''Landel'' (''Lendel'') <br> Lando (Lanto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]''' | — | ''Landina'' <br> Lando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]''' | | ''Lampert'' (''Lambert'') <br> Lando (Lanto) + Bert | ''Bertlanda'' <br> Bert + Lando |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мага]]''' | — | ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магейка]]''' | — | ''Mageyke'' (''Magico'') <br> Mago + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]''' | — | ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') <br> Mago (Maco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]''' | — | ''Meilo'' (''Meil'') <br> Mago (Meio) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магін|Магін (Мегін)]]''' | — | ''Magin'' (''Megin'') <br> Mago (Megi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магун]]''' | — | ''Maguno'' (''Magonus'') <br> Mago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]''' | | ''Megel'' (''Magel'', ''Mageil'') <br> Mago (Megi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магер]]''' | | ''Mager'' (''Magher'') <br> Mago + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Максьвіта]]''' | | ''Meguswind'' (''Mehsuint'') <br> Mago (Maco) + Suint (Suitha) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]''' | — | ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]''' | — | ''Mazecha'' (''Mazika'') <br> Mazo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]''' | — | ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') <br> Mazo (Maas) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]''' | — | ''Massana'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазен]]''' | — | ''Massen'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масанд|Масанд (Масэнд, Мазанд)]]''' | — | ''Masenda'' <br> Mazo (Maas) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Межгел|Межгел (Мезгіль, Мізгіль, Мазгіль, Мезгель, Мазгел)]]''' | | ''Mesgilo'' (''Masgel'') <br> Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) <br> Masgo (Meske) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]] | | Mazo + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мала]]''' | — | ''Malo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]''' | — | ''Malicho'' (''Malleke'') <br> Malo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]''' | | ''Malwida'' <br> Malo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малгуд]]''' | | ''Maalgodus'' <br> Malo + Gudo (Godo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мамейка|Мамейка (Мамека)]]''' | — | ''Mamecho'' <br> Mamo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]''' | — | ''Mamila'' <br> Mamo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ман|Ман (Мань)]]''' | — | ''Mann'' (''Manno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]''' | — | ''Manniko'' (''Mannecho'') <br> Mann + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]''' | — | ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') <br> Mann + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівід|Манівід (Манвід, Маневіт)]]''' | [[Відзіман]] | ''Manvidus'' (''Manwith'') <br> Mann + Wido | ''Widiman'' <br> Wido + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]]''' | [[Віліман]] | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівін]]''' | | ''Manewine'' (''Manwine'') <br> Wino + Mann | ''Winiman'' <br> Mann + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангела, Мангель, Манкель)]]''' | [[Гайліман]] | ''Manigel'' (''Mangella'', ''Mangel'', ''Mankel'') <br> Mann + Gailo (Gelo) | ''Gailamanns'' <br> Mann + Gailo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манігерд|Манігерд (Мангард, Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]''' | | ''Manegardus'' (''Mangerðr'') <br> Mann + Gerd (Gardo) | ''Gartmann'' <br> Gerd (Gardo) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангін|Мангін (Манкін, Манген)]]''' | | ''Mannikin'' (''Manngin'', ''Manngen'') <br> Mann + -kin <br> Mann + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]''' | [[Гудман]] | ''Mangod'' (''Mangud'', ''Mangut'') <br> Mann + Gudo (Godo) | ''Guotman'' <br> Gudo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манар]]''' | [[Герман (імя)|Герман]] | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) | ''Hermann'' (''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манят|Манят (Манат)]]''' | | ''Mannato'' <br> Mann + Joto <br> Mann + Hatho (Adi) | ''Hadoman'' <br> Hatho (Adi) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манстолд|Манстолд (Манстолт, Манстоўд, Манстоўт, Монстаўт)]]''' | | ''Manstald'' <br> Mann + Stalto | ''Staldmann'' <br> Stalto + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантур|Мантур (Мандур, Мінтур)]]''' | | ''Mandur'' (''Mandor'') <br> Mann + Torro | ''Tormann'' <br> Torro + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]''' | — | ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') <br> Marcho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркальд]]''' | | ''Marcold'' (''Marcald'') <br> Marcho + Waldo | ''Valadamarca'' <br> Waldo + Marcho |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргер]]''' | | ''Margger'' (''Marger'') <br> Marcho + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Март (імя)|Март (Мард, Мерт)]]''' | — | ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]''' | — | ''Martilo'' <br> Marti + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]''' | | ''Martoin'' (''Merduwinus'') <br> Marti (Mardo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]''' | — | ''Masto'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьціла|Масьціла (Мастала, Масталь, Мастэль)]]''' | — | ''Mastilo'' (''Mastalo'', ''Mastal'') <br> Masto + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцін]]''' | — | ''Mastin'' <br> Masto + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Маштаўт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]''' | | ''Mastold'' (''Mastoaldus'') <br> Masto + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцівіл|Масьцівіл (Моствіл, Маствіл)]]''' | | ''Mostwill'' <br> Masto + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]''' | — | ''Matto'' (''Mado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]''' | — | ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') <br> Matto (Mado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзел|Медзел (Мадзіла, Медзіла, Маціль)]]''' | — | ''Mädel'' (''Madelo'', ''Meddil'', ''Medulo'') <br> Matto (Mado) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]''' | — | ''Meddin'' (''Medden'') <br> Matto (Mado) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матывік|Матывік (Медвік)]]''' | | ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') <br> Matto (Mado) + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медвін]]''' | | ''Medwinus'' (''Matuvin'') <br> Matto (Mado) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матар]]''' | | ''Matter'' (''Mather'') <br> Matto + Heri (Hari) | ''Herimat''<br> Heri + Matto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]''' | | ''Matgen'' (''Medgin'') <br> Matto (Mado) + -kin <br> Matto (Mado) + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]''' | | ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') <br> Matto (Mado) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Магон]]''' | — | ''Magonus'' (''Maganus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]''' | — | ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль, Майніла)]]''' | — | ''Meynell'' (''Meinilo'') <br> Meyn + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мейнуш]]''' | — | ''Meinisch'' (''Mejnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Majnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}) <br> Meyn + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]''' | | ''Meinar'' <br> Meyn + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]''' | | ''Meinart'' (''Meynard'') <br> Meyn + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]''' | — | ''Milo'' (''Melus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]''' | — | ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') <br> Milo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]''' | — | ''Mellen'' (''Melin'') <br> Milo (Melus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]''' | | ''Melbodo'' (''Melbut'', ''Melbot'', ''Mellobaud'') <br> Milo (Melus) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]''' | | ''Melvid'' (''Melewidis'') <br> Milo (Melus) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілар]]''' | | ''Milehar'' <br> Milo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]''' | | ''Meligedius'' (''Melgad'') <br> Milo (Melus) + Geda (Giddo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]''' | | ''Millikin'' (''Melgen'') <br> Milo (Melus) + Ginno <br> Milo + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]''' | | ''Milgunt'' (''Melgund'') <br> Milo + Gunth (Kunth) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]]''' | | ''Milmond'' <br> Milo + Mund (Munt) <br> ''Malmund'' <br> Malo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]''' | | ''Milliot'' (''Melot'', ''Mellath'') <br> Milo (Melus) + Joto (Juto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]''' | — | ''Minno'' (''Menno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]''' | — | ''Minnico'' (''Meniko'') <br> Minno (Menno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]''' | — | ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') <br> Minno (Menno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]]''' | [[Альгмін]] | ''Menaug'' <br> Minno (Menno) + Helgi (Alko) | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінбут]]''' | [[Бутмін]] | ''Menbodo'' (''Menbot'') <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) <br> Minno + Boto (Buto) | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Мінальд, Міналта, Меналта)]]''' | | ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menold'', ''Menalt'') <br> Minno + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]''' | [[Відзімін (імя)|Відзімін]] | ''Minuit'' <br> Minno + Wido <br> ''Meginwid'' <br> Meyn (Megin) + Wido | ''Widmin'' <br> Wido + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]''' | [[Гайлімін]] | ''Minigelus'' (''Mengel'') <br> Minno (Menno) + Gailo (Gelo) | ''Geleminus'' <br> Gailo (Gelo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгіла]]''' | | ''Mengilo'' (''Menkilo'') <br> Minno (Menno) + Gilo | ''Gilmin'' (''Gilmen'') <br> Gilo + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгер]]''' | [[Гермін]] | ''Minger'' (''Menger'') <br> Minno (Menno) + Gero | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгірд]]''' | | ''Mingard'' (''Mengerd'') <br> Minno + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]''' | | ''Menegald'' (''Minegolt'') <br> Minno (Menno) + Goldo <br> ''Menigaut'' <br> Minno (Menno) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]''' | | ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') <br> Minno (Menno) + -kin <br> Minno (Menno) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]''' | [[Гудымін]] | ''Mengodus'' (''Mengotus'') <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) | ''Goudemen'' <br> Gudo + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінар|Мінар (Мінэр)]]''' | | ''Minar'' (''Miner'') <br> Minno (Menno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінард|Менарт (Мінарт, Мінард)]]''' | | ''Mennert'' (''Minart'', ''Minard'') <br> Minno (Menno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]''' | [[Даўмен]] | ''Mindach'' (''Mendoch'', ''Mindag'', ''Mendag'') <br> Minno (Menno) + Daugo (Davo) <br> Meyn + Dago | ''Dauman'' <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінконт]]''' | [[Кантмін]] | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth (Kunth) | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]] | [[Мантымін]] | Minno + Mund (Munt) <br> ''Maginmund'' <br> Meyn (Megin) + Mund (Munt) | Mund (Munt) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]''' | | ''Miniatus'' <br> Minno + Joto (Juto) <br> Minno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента, Манта)]]''' | — | ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]''' | — | ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') <br> Manto (Minte) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]''' | | ''Mintold'' (''Mendelt'', ''Mandelt'') <br> Manto (Minte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендэр|Мендэр (Мантар, Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]''' | | ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') <br> Manto (Mende) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендрык|Мендрык (Мэндрык, Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]''' | | ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') <br> Manto (Mende) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]''' | — | ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]''' | — | ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') <br> Mero (Miro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]''' | — | ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') <br> Mero + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]''' | — | ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') <br> Mero (Maro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]''' | — | ''Merusch'' <br> Mero (Miro) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Марбут]]''' | | ''Marbotte'' (''Meriboto'') <br> Mero (Maro) + Boto (Buto) | ''Botmar'' <br> Boto (Buto) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мервін|Мервін (Марвін, Мірвін)]]''' | | ''Mervinus'' (''Maruin'') <br> Mero (Maro) + Wino | ''Winimar'' <br> Wino + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргела|Маргела (Мергель, Маргель, Маргайла, Маргаль)]]''' | | ''Mergell'' <br> Mero (Maro) + Gailo (Gelo) | ''Geilamer'' (''Gelmer'') <br> Gailo (Gelo) + Mero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркунт]]''' | | ''Margundis'' (''Mariconda'') <br> Mero (Maro) + Gunth (Kunth) | ''Gundemar'' (''Cundmar'') <br> Gunth (Kunth) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]''' | | ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') <br> Mero (Maro) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]''' | — | ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]''' | — | ''Motico'' (''Muteke'') <br> Mot (Muta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]''' | — | ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') <br> Mot (Muta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]''' | — | ''Modin'' (''Muttin'') <br> Mot (Muta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мутаўт]]''' | | ''Muotolt'' (''Mutaud'') <br> Mot (Muta) + Waldo (Walt) <br> Mot (Muta) + Teudo (Taut) | ''Teutmodus'' <br> Teudo (Teuth) + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]''' | | ''Moetwil'' (''Modwill'', ''Mutwill'') <br> Mot (Muta) + Wilo | ''Willimot'' <br> Wilo + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотар|Мотар (Мутар, Модэр)]]''' | | ''Motar'' (''Muotar'', ''Moder'') <br> Mot + Heri (Hari) | ''Herimot'' <br> Heri + Mot |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]''' | — | ''Mus''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Musz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]''' | — | ''Musilo'' (''Musula'') <br> Mus + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]''' | — | ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]''' | — | ''Mundicho'' (''Mondeke'', ''Mondicus'') <br> Mund (Mont) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]''' | — | ''Muntilo'' (''Montel'') <br> Mund (Munt) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]''' | — | ''Muntsch'' (''Mudsch'') <br> Mund (Mont) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]''' | [[Валімонт]] | ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) <br> Mund (Munt) + Teudo (Taut) | ''Walmont'' (''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Teutmunt'' <br> Teudo (Teuth) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандывік]]''' | [[Вігмант]] | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) | ''Wigmunt'' (''Wicmund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]]''' | [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] | ''Mundwitz'' (''Montwit'') <br> Mund (Munt) + Wido | ''Widmund'' <br> Wido + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]''' | [[Вілімонт]] | ''Muntwil'' (''Mondwill'', ''Mundwill'') <br> Mund (Munt) + Wilo | ''Wilmunt'' <br> Wilo + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывін]]''' | | ''Mondawin'' (''Mundawins'') <br> Mund (Munt) + Wino | ''Winimunt'' <br> Wino + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]''' | [[Галімонт]] | ''Montigel'' (''Mundigal'') <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) | ''Galmund'' <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]''' | [[Гірдзімонт]] | ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') <br> Mund + Gerd | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мондар|Мондар (Мунтэр, Мондэр, Монтар)]]''' | | ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') <br> Mund (Munt) + Heri (Hari) | ''Hermunt'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Mont) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтарт]]''' | | ''Mundert'' (''Mundhart'') <br> Mund (Munt) + Hardt (Hart) | ''Hardmunt'' (''Hartomund'') <br> Hardt (Hart) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Мантымін]] | [[Мінімонт]] | Mund (Munt) + Minno <br> ''Muntman'' <br> Mund (Munt) + Mann | Minno + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]''' | | ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') <br> Mund + Rick | ''Richmont'' <br> Rick (Rih) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]]''' | [[Рымант]] | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim | ''Rimunt'' <br> Rim + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нейка]]''' | — | ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]''' | | ''Nagel'' (''Nagal'', ''Nageil'') <br> Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]''' | | ''Naimundus'' (''Neimond'', ''Neimundus'') <br> Naicho + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нань]]''' | — | ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наніка]]''' | — | ''Nannicha'' <br> Nanno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Нанэрт, Нэнарт, Ненарт, Нінарт)]]''' | | ''Nanhart'' (''Nennert'') <br> Nanno (Nenna) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наць]]''' | — | ''Nath'' (''Nato'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]''' | | ''Nater'' (''Nadhere'') <br> Nath + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])''' | — | ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ніціла]]''' | — | ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') <br> Nieth (Nid) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]''' | | ''Negele'' (''Niegel'') <br> Nieth + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]''' | | ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') <br> Nieth (Nid) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітарт]]''' | | ''Nitart'' (''Nithart'') <br> Nieth + Hardt (Hart) | ''Hartnid'' <br> Hardt (Hart) + Nieth (Nid) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нетымер]]''' | | ''Nitimerus'' (''Niemer'') <br> Nieth + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]''' | — | ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]''' | — | ''Nothicho'' (''Nodiko'') <br> Noddo (Noto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацель]]''' | — | ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') <br> Noddo (Noto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутаўт]]''' | | ''Notaldus'' (''Noteldus'') <br> Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) <br> Noddo (Nutte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]''' | | ''Nudhari'' (''Nothar'') <br> Noddo (Nutte) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]''' | — | ''Noro'' (''Nero'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]''' | — | ''Noriko'' (''Norke'') <br> Noro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]''' | — | ''Narelo'' <br> Noro (Nero) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нерын|Нерын (Нарын)]]''' | — | ''Nerin'' (''Narin'', ''Norin'') <br> Noro (Nero) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарут|Нарут (Нарот, Наруць)]]''' | — | ''Noruth'' (''Norot'', ''Norodd'') <br> Noro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]''' | — | ''Noresch'' (''Norisch'', ''Norusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Noreš''{{Заўвага|name="Чэхія"|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}) <br> Noro + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбар]]''' | | ''Norber'' (''Norbar'') <br> Noro + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]''' | | ''Norbert'' (''Nerbertus'') <br> Noro (Nero) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]''' | [[Бутнар]] | ''Narbot'' (''Norbud'', ''Narbod'', ''Norpoth'', ''Norpod'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) | ''Botnor'' <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]''' | | ''Norvid'' (''Narvid'') <br> Noro + Wido | ''Widhener'' <br> Wido + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвіл]]''' | | ''Norvilus'' (''Narwill'') <br> Noro + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарывойша|Нарывойша (Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]]''' | [[Войшнар]] | ''Norweise'' (''Norvice'', ''Norweisch'') <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) | ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]''' | | ''Nargella'' (''Norgeil'', ''Norgell'') <br> Noro (Nero) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]''' | | ''Norman'' (''Neriman'') <br> Noro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]''' | | ''Normunt'' (''Normundus'') <br> Noro + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]''' | — | ''North'' (''Nardo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]''' | | ''Nartolt'' (''Nortold'', ''Nartaud'', ''Nartault'') <br> North + Waldo (Walt) <br> Noro (Nero) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]''' | — | ''Newilo'' <br> Niwo (Nevo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойст]]''' | — | ''Neosta'' (''Neweist'') <br> Niwo (Nevo) + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойна]]''' | | ''Newein'' (''Nevin'') <br> Niwo (Nevo) + Wino (Weine) <br> Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Невярд|Невярд (Невярт)]]''' | | ''Niviard'' (''Niewerth'') <br> Niwo (Nevo) + Hardt | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Неўрад]]''' | | ''Niwrat'' (''Neurodus'') <br> Niwo (Nevo) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нястольт]]''' | | ''Nistaldus'' <br> Nistio + Waldo <br> Niwo (Nevo) + Stalto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ота]]''' | — | ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]''' | — | ''Otilo'' (''Audilo'') <br> Oto (Audo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Одзін (імя)|Одзін]]''' | — | ''Odin'' <br> Oto (Odo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Отаўт]]''' | | ''Ottolt'' <br> Oto + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атгін]]''' | | ''Otken'' (''Oetgen'') <br> Oto + -kin <br> Oto + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атмут]]''' | | ''Otmot'' <br> Oto + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адрык|Адрык (Атарык)]]''' | | ''Odric'' (''Oterihc'') <br> Oto (Odo) + Rick | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Окель]]''' | — | ''Ockel'' (''Okilo'') <br> Occo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пац|Пац (Пач)]]''' | — | ''Pazzo'' (''Patza'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]''' | | ''Pazolt'' (''Petzold'') <br> Pazzo + Waldo (Walt) <br> Petz + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прош|Прош (Прэз, Прыш, Брош)]]''' | — | ''Brezzo'' (''Prosch'', ''Brosch'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]] | | Brezzo (Prosch) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прышымунд, Прызмант)]]''' | | ''Prosmund'' (''Brosmundus'') <br> Brezzo (Prosch) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]''' | — | ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]''' | — | ''Rappo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапш]]''' | — | ''Rapsch'' <br> Rabanus (Rappo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рага|Рага (Рэга)]]''' | — | ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]''' | — | ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') <br> Rago (Reggi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]''' | — | ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') <br> Rago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]''' | | ''Ragvald'' <br> Rago + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]''' | | ''Ragel'' (''Regeil'', ''Rogello'', ''Regel'') <br> Rago (Reggi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]''' | | ''Regimunt'' (''Ragemunt'') <br> Rago (Reggi) + Mund (Munt) <br> ''Rigmunt'' <br> Rick + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раган]]''' | — | ''Raganus'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]''' | — | ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]''' | | ''Reinald'' (''Raginald'') <br> Rein (Raganus) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]''' | | ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') <br> Rein (Raganus) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнар]]''' | | ''Reinar'' (''Raganhar'') <br> Rein (Raganus) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]''' | | ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') <br> Rein (Raganus) + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]''' | — | ''Rakila'' <br> Raco (Rako) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]''' | — | ''Rado'' (''Rato'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]''' | — | ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіла|Радзіла (Раціла, Радзель, Радуль)]]''' | — | ''Radila'' (''Ratilo'', ''Radel'', ''Radulus'') <br> Rado + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]''' | — | ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') <br> Rado (Rato) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]''' | — | ''Raduni'' <br> Rado + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]''' | — | ''Radusch'' (''Ratsch'') <br> Rado (Rato) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]''' | | ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'', ''Ratault'') <br> Rado (Rato) + Waldo (Walt) <br> Rado + Teudo (Taut) | ''Waltrat'' <br> Waldo (Walt) + Rado (Rato) <br> ''Teudrad'' <br> Teudo (Teuth) + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Рацівіл, Радвіл)]]''' | | ''Ratwilius'' (''Radwill'') <br> Rado (Rato) + Wilo | ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]''' | | ''Radowin'' (''Radwin'') <br> Rado + Wino | ''Winirad'' <br> Wino + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радыгайла]]''' | | ''Ratgeil'' (''Redgell'') <br> Rado (Rato) + Gailo | ''Geilrad'' (''Gailrat'') <br> Gailo + Rado (Rato) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]''' | | ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') <br> Rado (Rato) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімін|Радзімін (Радмін)]]''' | | ''Radmin'' (''Radmen'') <br> Rado + Minno (Menno) | ''Minrath'' (''Menrad'') <br> Rado (Rato) + Minno (Menno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімонт]]''' | | ''Radmunt'' (''Ratemund'') <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Разела|Разела (Расель, Разель, Разэль, Ражэла)]]''' | — | ''Razala'' (''Rassel'') <br> Razo (Rasse) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рам]]''' | — | ''Ramo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]''' | — | ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]''' | — | ''Ramut'' <br> Ramo + -t- <br> Ramo + Mot (Muta) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамша]]''' | — | ''Ramsch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Ramysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Rames''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамаўт]]''' | | ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') <br> Ramo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт, Ромунд)]]''' | | ''Ramunt'' <br> Ramo + Mund (Munt) <br> ''Romont'' (''Romundus'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ран|Ран (Рань)]]''' | — | ''Rano'' (''Rahn'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раніла]]''' | — | ''Ranila'' <br> Rano + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ранвід]]''' | | ''Ranoid'' (''Ranvid'') <br> Rano + Wido | ''Widerannus'' <br> Wido + Rano |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]''' | — | ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзіла]]''' | — | ''Randilo'' <br> Rando + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзін]]''' | — | ''Randinus'' (''Randenus'') <br> Rando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]''' | [[Ерандзь]] | ''Randhar'' (''Randhere'') <br> Rando + Heri (Hari) | ''Herrand'' (''Harranth'') <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]''' | — | ''Rucco'' (''Rocco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]''' | — | ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ruclo'') <br> Rucco (Rocco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рукша]]''' | — | ''Rocksch'' <br> Rucco (Rocco) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руга]]''' | — | ''Rugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін, Ругень)]]''' | — | ''Rugin'' <br> Rugo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рувіль|Рувіль (Ровіл)]]''' | — | ''Rowilo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]''' | — | ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка, Руміка)]]''' | — | ''Rümecke'' (''Hromiko'') <br> Rumo (Hruam) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]''' | — | ''Rummel'' (''Rommel'') <br> Rumo (Ruom) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румін|Румін (Ромен)]]''' | — | ''Rumin'' (''Romenus'') <br> Rumo (Ruom) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромат]]''' | — | ''Romatus'' <br> Rumo (Ruom) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]''' | — | ''Rumsch'' (''Römisch'') <br> Rumo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]''' | | ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') <br> Rumo + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]''' | | ''Rombodus'' <br> Rumo (Ruom) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]''' | | ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') <br> Rumo (Ruom) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]''' | — | ''Runo'' (''Run'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]''' | — | ''Runnecke'' (''Runica'') <br> Runo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рупейка|Рупейка (Рупіка, Рупека, Рупка, Рапейка)]]''' | — | ''Rupke'' (''Ropeke'') <br> Rupo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]''' | — | ''Rost'' (''Rust'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]''' | — | ''Rosteck'' (''Rusteke'') <br> Rost (Rust) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Расьціла]]''' | — | ''Rustil'' <br> Rost (Rust) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростан|Ростан (Рустан, Руштан)]]''' | — | ''Rostan'' (''Ruston'') <br> Rost + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]''' | — | ''Rusten'' (''Rosten'') <br> Rost (Rust) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]''' | | ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'', ''Rustaud'', ''Rustaut'', ''Rostaut'') <br> Rost (Rust) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]''' | — | ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]''' | — | ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') <br> Rick (Rih) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]''' | [[Болтрык]] | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald | ''Boldericus'' <br> Bald (Boldt) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]''' | | ''Ricgela'' (''Riegeil'', ''Rigail'') <br> Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыконт]]''' | [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]] | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) | ''Condricus'' <br> Gunth (Kunth) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхлік]]''' | | ''Richlich'' <br> Rick (Rih) + *Lic | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рым (імя)|Рым]]''' | — | ''Rim'' (''Rimo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымейка|Рымейка (Рыміка, Рымка)]]''' | — | ''Rimicho'' (''Rimeke'') <br> Rim + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымель]]''' | — | ''Riemel'' (''Rimila'') <br> Rim + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэмест]]''' | — | ''Rimisto'' (''Remistus'') <br> Rim + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]''' | — | ''Rimut'' (''Rymut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -t- <br> Rim + Mot (Muta) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]''' | — | ''Rimsch'' (''Rymsza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымбут]]''' | [[Бутрым]] | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) | ''Botrim'' <br> Boto (Buto) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымальд]]''' | | ''Rimald'' <br> Rim + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]]''' | | ''Remved'' <br> Rim + Wido <br> ''Rennuit'' <br> Rein + Wido | ''Vidrim'' <br> Wido + Rimo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]]''' | | ''Rimgel'' (''Rimgal'', ''Rimagil'') <br> Rim + Gailo <br> Rim + Gilo (< Gisel) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгальд]]''' | [[Гаўдрым]] | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымэр, Рымер)]]''' | | ''Rimarus'' (''Rimer'') <br> Rim + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымард]]''' | | ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') <br> Rim + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымконт]]''' | [[Кантрым]] | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Kunth) | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыман]]''' | | ''Rimann'' <br> Rim + Mann <br> Rick (Rih) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]''' | [[Мантрым (імя)|Мантрым]] | ''Rimunt'' (''Rimund'') <br> Rim + Mund (Munt) | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]]''' | | ''Remtold'' <br> Rim + Teudo (Teudo) <br> ''Rintolt'' (''Rintault'', ''Rindolt'') <br> Rindr + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]''' | — | ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]''' | — | ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') <br> Rinco (Ringk) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынкун]]''' | — | ''Ringun'' <br> Rinco (Ringk) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]''' | | ''Ringold'' (''Ringwald'') <br> Rinco (Ringk) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]''' | — | ''Rido'' (''Rito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]''' | — | ''Redeco'' <br> Rido + -k- <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]''' | — | ''Riedel'' <br> Rido (Rito) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытэн]]''' | — | ''Rieden'' <br> Rido (Rito) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытаўт]]''' | | ''Ritoldus'' (''Ritaud'') <br> Rido (Rito) + Waldo (Walt) | ''Waltrid'' <br> Waldo (Walt) + Rido <br> ''Theutrid'' <br> Teudo (Teuth) + Rido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдмонт]]''' | | ''Redmund'' <br> Rido + Mund (Munt) <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саба|Саба (Шаба)]]''' | — | ''Saba'' (''Sabas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Шабель, Жабела)]]''' | — | ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') <br> Saba + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]''' | — | ''Sabine'' <br> Saba + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]''' | | ''Sabherus'' <br> Saba + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сава (імя)|Сава]]''' | — | ''Soava'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Шавіла, Савель, Шавела)]]''' | — | ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') <br> Soava + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]''' | | ''Savigello'' (''Saugel'') <br> Soava + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Саўкін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]''' | | ''Sawkin'' (''Saugin'') <br> Soava + -kin <br> Savas + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]''' | | ''Savegotus'' (''Savegotis'') <br> Soava + Gudo (Godo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўконт]]''' | | ''Savegonte'' <br> Soava + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савімонт|Савімонт (Саўмонт)]]''' | | ''Sawmond'' <br> Soava + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]''' | | ''Savericus'' (''Severicus'') <br> Soava + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савірым|Савірым (Саўрым)]]''' | | ''Saurim'' <br> Soava + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]''' | — | ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]''' | — | ''Sakel'' (''Sagilo'') <br> Sack + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Сакін, Шакен, Загень)]]''' | — | ''Sacken'' (''Sagin'') <br> Sack + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]''' | | ''Sagel'' (''Sagalo'', ''Sageil'') <br> Sack (Saage) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]''' | | ''Sagar'' (''Sahker'') <br> Sack (Saage) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]''' | — | ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]''' | — | ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') <br> Salvo (Sallo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салін]]''' | — | ''Salina'' <br> Salvo (Sallo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]''' | | ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') <br> Salvo (Sallo) + -t- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сельвін|Сельвін (Салавін, Шалавін)]]''' | | ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') <br> Salvo (Selo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]''' | | ''Salger'' (''Salager'') <br> Salvo (Sallo) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]''' | | ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') <br> Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd) <br> ''Saugard'' <br> Soava + Gerd (Gyrd) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Зальман, Саўман, Саламен)]]''' | | ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') <br> Salvo (Sallo) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жалмонт|Жалмонт (Залмонт, Саўмонт)]]''' | | ''Salmond'' (''Salamund'') <br> Salvo (Sallo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сан]]''' | — | ''Sanno'' (''Senne'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саніла|Саніла (Саніль, Сяніла, Сініла, Санель, Сенель, Сініль)]]''' | — | ''Sanilo'' (''Senilo'') <br> Sano (Senne) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]]''' | | ''Sangau'' <br> Sano + Gawo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]''' | — | ''Sando'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сандзейка]]''' | — | ''Sandika'' <br> Sando + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]''' | — | ''Sandel'' (''Sendel'') <br> Sando + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]''' | | ''Santold'' <br> Sando + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зантэр|Зантэр (Сандэр, Сандар, Зандэр, Зандар, Жантар, Шантэр, Шандэр, Шандар)]]''' | | ''Santer'' (''Sander'', ''Sandheri'', ''Santari'') <br> Sando + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шандрык]]''' | | ''Sandrih'' <br> Sando + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]''' | — | ''Sarus'' (''Serre'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]''' | — | ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') <br> Sarus (Serre) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]''' | — | ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') <br> Sarus (Serre) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]''' | | ''Serbutt'' (''Saraboto'') <br> Sarus (Serre) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]''' | | ''Sarvidis'' <br> Sarus + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]''' | | ''Sarvilo'' (''Servil'', ''Sarwill'') <br> Sarus + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]''' | | ''Sargeli'' <br> Sarus + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргонт]]''' | | ''Sergunda'' <br> Sarus (Serre) + Gunth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]''' | | ''Saregaud'' <br> Sarus + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Сергута, Саргот, Шэргут, Саркут)]]''' | | ''Sargood'' (''Sergudo'', ''Serecutus'') <br> Sarus + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарман|Сарман (Шарман, Сермана, Шараман, Шэрман)]]''' | | ''Saraman'' (''Sermanus'') <br> Sarus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт, Жэрмунт)]]''' | | ''Sarmund'' (''Saramund'') <br> Sarus + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]] | | з + [[Яштальд|Аштаўт]]{{Заўвага|Параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>}} <br> Zeiz + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Свала|Свала (Швала)]]''' | — | ''Swala'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]] | | Swala + Gedo (Geto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]''' | | ''Suanikin'' (''Swangin'', ''Schwangen'') <br> Svano + -kin <br> Svano + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]''' | — | ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]''' | — | ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') <br> Suint (Suitha) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]''' | — | ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') <br> Suint + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун, Сьвітун)]]''' | — | ''Suidun'' (''Switun'') <br> Suint + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]''' | | ''Switbodo'' <br> Suint (Suitha) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]]''' | | ''Schwingel'' <br> Suint + Gailo | ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') <br> Gailo (Gelo) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]''' | | ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') <br> Suint (Suitha) + Heri | ''Heriswind'' <br> Heri + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]] | | Suint + Rago | ''Raginswinda'' <br> Rago + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрык]]''' | | ''Swidericus'' (''Suedrik'') <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) | ''Richswind'' <br> Rick (Rih) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьвідэргал, Сьвітэргал, Сьвітэргайл, Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]]''' | | ''Swidergall'' <br> Swidher + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Heri + Gailo <br> Swidericus (Suedrik) + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвенталд, Сьвентальд)]]''' | | ''Switald'' (''Swindolt'') <br> Suint (Suitha) + Waldo (Walt) <br> Suint (Suitha) + Teudo (Taut) | ''Waltswind'' <br> Waldo (Walt) + Suint (Swind) <br> ''Theutsuint'' <br> Teudo (Teuth) + Suint |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]''' | — | ''Sibilo'' <br> Sibo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]''' | — | ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]''' | — | ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') <br> Sigo (Sick) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]''' | — | ''Sigun'' (''Siguni'') <br> Sigo (Sick) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]''' | | ''Sibald'' (''Sibold'') <br> Sigo + Bald | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]''' | | ''Siber'' (''Sibar'') <br> Sigo + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]''' | | ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') <br> Sigo + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]''' | | ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') <br> Sigo (Segga) + Boto (Buto) <br> Sigo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]''' | | ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') <br> Sigo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіварт|Зіварт (Зывэрт, Жыварт, Сіварт)]]''' | | ''Siwart'' (''Siewert'', ''Sigiward'') <br> Sigo + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]''' | | ''Sigaud'' <br> Sigo + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]''' | | ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Sigeil'', ''Segel'') <br> Sigo (Segga) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]''' | | ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') <br> Sigo (Segga) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]''' | | ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') <br> Sigo (Sick) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]''' | | ''Sigot'' (''Sægut'') <br> Sigo + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шыдаг]]''' | | ''Sidag'' (''Sigdag'') <br> Sigo + Dago | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]''' | | ''Sieman'' (''Siegmann'') <br> Sigo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Жымот, Шымут)]]''' | | ''Simot'' (''Sigimout'') <br> Sigo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]''' | | ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name="Польшча"}}, Żygmont{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Simund'', ''Symont'') <br> Sigo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгрыда]]''' | | ''Segrida'' (''Sigrida'') <br> Sigo (Segga) + Rido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шэйбар]]''' | | ''Seiber'' <br> *Seio + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]''' | | ''Seyboth'' (''Seiboth'') <br> *Seio + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]''' | | ''Seywaldus'' (''Seivalt'') <br> *Seio + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]''' | | ''Seymund'' (''Seimund'') <br> *Seio + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынь|Зынь (Зінь, Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]''' | — | ''Sino'' (''Sini'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір, Жынгір)]]''' | | ''Singer'' (''Singar'') <br> Sino + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зінар|Зінар (Жынер)]]''' | | ''Siner'' (''Sinner'') <br> Sino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынгель|Зынгель (Зінгіль, Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]''' | | ''Singel'' (''Singilo'') <br> Singo + -l- <br> ''Sinigala'' <br> Sino + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жында|Жында (Сінда, Зында)]]''' | — | ''Sindo'' (''Sindt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]''' | — | ''Sindico'' <br> Sindo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]''' | — | ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') <br> Sindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шымбольт]]''' | | ''Sinbald'' (''Simbold'', ''Sendebald'') <br> Sindo (Sindt) + Bald (Boldt) | ''Baltsint'' <br> Bald + Sindo (Sindt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]''' | | ''Sintualdus'' (''Sindolt'') <br> Sindo + Waldo (Walt) | ''Waltsinda'' <br> Waldo (Walt) + Sindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар, Жындар)]]''' | | ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') <br> Sindo + Heri | ''Ersind'' <br> Heri + Sindo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]''' | | ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скольберт]]''' | | ''Skolbert'' (''Schalbert'') <br> Scalc (Schalch) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальбут]]''' | | ''Schalbut'' <br> Scalc (Schalch) + Boto (Buto) | ''Butaskalks'' <br> Boto (Buto) + Scalc |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]''' | | ''Scelemundus'' (''Schalmont'', ''Scelemondo'', ''Scemund'') <br> Scalc (Schalch) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скольд]]''' | — | ''Sculd'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]]''' | | ''Scaldwill'' <br> Sculd + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]''' | | ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') <br> Sculd + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скера|Скера (Скіра)]]''' | — | ''Scira'' (''Sciri'', ''Schier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]''' | — | ''Scirilo'' (''Skerilo'') <br> Scira + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіран]]''' | — | ''Skerun'' <br> Scira + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]''' | | ''Scirwine'' (''Sherwin'') <br> Scira + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргайл, Шыргал)]]''' | | ''Schirgel'' (''Schirgely'') <br> Scira (Schier) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірман]]''' | | ''Scirman'' (''Scearmann'') <br> Scira + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Шырмунт)]]''' | | ''Sciremunt'' (''Skīrmund'', ''Schirmund'') <br> Scira + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скудэр|Скудэр (Скодар, Скотар, Скутар)]]''' | | ''Scoder'' <br> Scot + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]''' | — | ''Somo'' (''Sumo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]''' | — | ''Sumila'' <br> Somo (Sumo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Соман|Соман (Сумунь, Суман, Шуман)]]''' | — | ''Sumuni'' <br> Somo (Sumo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сомалт]]''' | | ''Somald'' <br> Somo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]''' | | ''Sommund'' <br> Somo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стана|Стана (Штэйна, Штэйн)]]''' | — | ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]''' | — | ''Steneke'' (''Steinicke'') <br> Steina (Stean) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станвіла]]''' | | ''Stanwill'' <br> Steina (Stean) + Wilo | ''Wilstan'' <br> Wilo + Steina (Stean) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангель|Стангель (Штангель)]]''' | | ''Stengel'' (''Stangel'') <br> Steina (Stean) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]''' | [[Керстэн]] | ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) | ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Суг|Суг (Шук)]]''' | — | ''Sugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]''' | | ''Sugenti'' <br> Sugo + Gento <br> Sugo + -nd- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]''' | | ''Sugarius'' (''Suger'') <br> Sugo + Heri (Hari) <br> ''Sutgarius'' <br> Sudo + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]''' | — | ''Sudo'' (''Suto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]''' | — | ''Sudila'' (''Sudela'') <br> Sudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]''' | — | ''Suden'' <br> Sudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сударг]]''' | | ''Sudergo'' <br> Sudo + Argo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]''' | | ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') <br> Sudo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сутарт]]''' | | ''Sutardus'' (''Suthardus'') <br> Sudo (Suto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судман]]''' | | ''Sudhman'' <br> Sudo + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судымуд]]''' | | ''Sutmodis'' <br> Sudo (Suto) + Mot (Moda) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]''' | | ''Sudhmund'' <br> Sudo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]''' | — | ''Zuto'' (''Zotto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зутан]]''' | — | ''Zotan'' <br> Zuto (Zotto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]''' | | ''Zotolt'' <br> Zuto (Zotto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суна (імя)|Суня (Сона, Шуна, Шуня)]]''' | — | ''Sunna'' (''Sunja'', ''Sonna'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Соніка|Соніка (Суніка, Шунека, Шунейка)]]''' | — | ''Sonnica'' (''Sunneke'') <br> Sunja (Sonna) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунела|Сунела (Шуніла)]]''' | — | ''Sunilo'' (''Sunila'') <br> Sunja + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонбут]]''' | | ''Sonobodis'' <br> Sunja (Sonna) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]''' | | ''Sunigelo'' (''Sungal'', ''Sungel'', ''Songel'') <br> Sunja + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]''' | | ''Sungard'' (''Songarta'') <br> Sunja + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]''' | | ''Sungod'' (''Sunegod'') <br> Sunja (Sonna) + Gudo (Guta) | ''Godsune'' <br> Gudo + Sunno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]''' | | ''Sunken'' (''Sungen'') <br> Sunja (Sonna) + -kin <br> Sunja (Sonna) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]''' | — | ''Sundo'' (''Sondo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]''' | | ''Sundolt'' (''Sunduald'') <br> Sundo + Waldo (Walt) <br> Sundo + Teudo (Daut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундар]]''' | | ''Sunder'' (''Sunthar'') <br> Sundo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зусель]]''' | — | ''Susilo'' <br> Suso + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра, Жыр)]]''' | — | ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]''' | — | ''Sireke'' (''Sirica'') <br> Sirio + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]''' | | ''Sirobodus'' (''Sisebut'') <br> Sirio (Siso) + Boto (Buto) <br> Sirio (Siso) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырвід|Сырвід (Сурвід, Сурвіт, Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Журвід)]]''' | | ''Surwit'' (''Sisuita'', ''Sesuito'') <br> Sirio (Siso) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]''' | | ''Surville'' (''Sirwill'', ''Sorwill'') <br> Sirio (Surro) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвін|Сурвін (Шырвін, Жырвін)]]''' | | ''Surawine'' (''Sirwin'') <br> Sirio (Surro) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргірд]]''' | | ''Sirgard'' (''Sirigardus'') <br> Sirio + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сургонт|Сургонт (Сыргунт, Сургунд, Суркунт, Сургун, Сурконт, Сургант, Суркант)]]''' | | ''Sisigunda'' (''Surrigvn'') <br> Sirio (Siso) + Gunth <br> ''Surgant'' <br> Sirio (Surro) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]''' | | ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} <br> Sirio (Surro) + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]''' | | ''Sireguti'' (''Sisagut'') <br> Sirio (Siso) + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман, Сысман, Зызман, Шышман)]]''' | | ''Surman'' <br> Sirio (Surro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурмін|Сурмін (Шурмен, Шырмін)]]''' | | ''Surmen'' <br> Sirio (Surro) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]''' | | ''Sirmar'' (''Sirmer'', ''Sismar'', ''Sismer'', ''Sisimir'') <br> Sirio (Siso) + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Зырмант, Жырмант, Жырмунт)]]''' | | ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') <br> Sirio (Siso) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сір’ят|Сір’ят (Сірат, Сырат, Сыр’ят, Сур’ят)]]''' | | ''Sirad'' <br> Sirio (Surro) + Hatho (Adi) <br> Sirio (Surro) + Joto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]''' | — | ''Sito'' (''Sido'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]''' | — | ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') <br> Sito (Sido) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]''' | — | ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') <br> Sito (Sido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]''' | — | ''Sittin'' (''Sidden'') <br> Sito + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]''' | | ''Sidewine'' <br> Sito (Sido) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сыдэр|Сыдэр (Зыдар, Жыдар)]]''' | | ''Sidierius'' (''Seederius'') <br> Sito (Sido) + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]''' | | ''Sidimund'' (''Sitmund'') <br> Sito (Sido) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сявела]]''' | — | ''Sevila'' <br> Sevia + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]''' | — | ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька, Далека)]]''' | — | ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'', ''Dalleke'') <br> Talo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]''' | — | ''Thalilo'' (''Tellelli'') <br> Talo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]''' | — | ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') <br> Talo (Dahl) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]''' | — | ''Talsche'' (''Talsch'', ''Dalusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Talo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талівойша|Талівойша (Тальвэш, Тальваш, Талівош)]]''' | | ''Dalvice'' <br> Talo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальман|Дальман (Тальман)]]''' | | ''Dalman'' (''Tallman'') <br> Talo (Dahl) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тальмін|Тальмін (Тальмэн, Дальмін)]]''' | | ''Tallmen'' (''Tallmin'', ''Dalmen'') <br> Talo (Dahl) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талмут]]''' | | ''Talamot'' (''Talmut'') <br> Talo + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]''' | | ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') <br> Talo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]''' | | ''Talet'' <br> Talo + Joto <br> Talo + Hatho (Adi) <br> Talo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]''' | — | ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]''' | — | ''Thureke'' <br> Torro (Turo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]''' | — | ''Turrell'' (''Darila'') <br> Torro (Turo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]''' | — | ''Torin'' <br> Torro (Turo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]''' | — | ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') <br> Torro (Turo) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]''' | — | ''Tarut'' (''Toruth'') <br> Torro (Tara) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарбут]]''' | | ''Darebodus'' (''Darbot'', ''Thorbod'') <br> Torro (Tara) + Bodo (Budo) <br> Torro (Tara) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]''' | | ''Taruald'' (''Thorald'') <br> Torro + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]''' | | ''Torvid'' (''Darvid'') <br> Torro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарвіл]]''' | | ''Tharuila'' (''Darwill'') <br> Torro (Tara) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турвін]]''' | | ''Thurwine'' (''Torvin'') <br> Torro (Turo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торыгаўт]]''' | | ''Torgaut'' (''Þórgautr'') <br> Torro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарман|Тарман (Торман, Дорман, Турмен, Дармен)]]''' | | ''Tormann'' (''Thurman'') <br> Torro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]''' | | ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') <br> Torro (Tara) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]''' | — | ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]''' | — | ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') <br> Teudo (Teuth) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]''' | — | ''Teutilo'' <br> Teudo (Taut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]''' | — | ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') <br> Teudo (Deut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]''' | — | ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') <br> Teudo (Taut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыбарт]]''' | | ''Tiebert'' (''Teutbert'') <br> Teudo (Teuth) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) <br> Teudo (Teuth) + Boto (Buto) <br> ''Taboth'' <br> Dago + Boto (Buto) | ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтвал]]''' | | ''Teodwal'' <br> Teudo (Taut) + Wal | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]''' | | ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') <br> Teudo (Deut) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]''' | | ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') <br> Teudo (Taut) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]''' | [[Вілтаўт]] | ''Theudowills'' (''Theowilh'') <br> Teudo (Taut) + Wilo | ''Wiltolt'' <br> Wilo + Teudo (Taut) <br> Wilto + Teudo (Taut) <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]''' | [[Вінтаўт]] | ''Teutwin'' (''Tietwin'') <br> Teudo (Taut) + Wino | ''Wintold'' <br> Wino + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Талтар, Тытар)]]''' | | ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') <br> Teudo (Teuth) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]''' | | ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') <br> Teudo (Daut) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]''' | [[Гінтаўт]] | ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') <br> Teudo (Deut) + -kin <br> Teudo (Deut) + Ginno | ''Gentaltus'' <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігіл]]''' | | ''Theudigilius'' <br> Teudo (Taut) + Gilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]''' | | ''Theogint'' <br> Teudo (Taut) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]''' | | ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') <br> Teudo (Taut) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]''' | | ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') <br> Teudo (Deut) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]] | | ''Teutmen'' <br> Teudo (Taut) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]''' | | ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') <br> Teudo (Ditt) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]] | | ''Trenot'' <br> Troannus + Joto <br> Troannus + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць)]]''' | — | ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друцейка|Друцейка (Друцека, Трудка)]]''' | — | ''Drudeke'' (''Drudico'') <br> Trudo (Drutus) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друціла|Друціла (Трудзіла, Друтэль, Друтыль)]]''' | — | ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') <br> Trudo (Trut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труцень|Труцень (Труцін, Трудзін, Трудзень, Друтынь, Друцень)]]''' | — | ''Trutin'' (''Thrudine'') <br> Trudo (Drutus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]''' | — | ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') <br> Trudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дротвіл|Дротвіл (Дродвіл, Друтвіл)]]''' | | ''Drodwill'' (''Trotwill'') <br> Trudo (Drutus) + Wilo | ''Wildrud'' <br> Wilo + Trudo (Drutus) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Трубіла]]''' | — | ''Trubilo'' <br> Trubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туба]]''' | — | ''Tubo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]''' | — | ''Tuobilo'' <br> Tubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тола|Тола (Тула)]]''' | | ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дольвін]]''' | | ''Dolwin'' (''Tulwine'') <br> Tollo (Dolo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]''' | | ''Dolcaudus'' (''Dulgaud'') <br> Tollo (Tulla) + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]''' | | ''Tolmunt'' <br> Tollo (Dolo) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тума|Тума (Дома)]]''' | — | ''Tumo'' (''Duomo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека, Домка)]]''' | — | ''Dommecke'' (''Dommick'', ''Domke'') <br> Tumo (Duomo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]''' | — | ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') <br> Tumo (Duomo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домін]]''' | — | ''Domin'' <br> Tumo (Duomo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]''' | — | ''Domisch'' (''Thumisch'', ''Thumsch'', ''Domas''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Dumas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Tumo (Duomo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]''' | | ''Thumer'' (''Domarius'') <br> Tumo (Duomo) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даматурт]]''' | | ''Domedrudis'' <br> Tumo (Duomo) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дундзіла|Дундзіла (Тондзель)]]''' | — | ''Tuntil'' <br> Tunto (Dundo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]''' | — | ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туцейка|Туцейка (Туціка, Дудзіка, Додык)]]''' | — | ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]''' | — | ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]''' | — | ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') <br> Tota (Dodo, Tuoto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доман|Доман (Дотман)]]''' | | ''Domann'' (''Totman'') <br> Tota (Dodo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гуга|Гуга (Уга, Юга)]]''' | — | ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]''' | | ''Uber'' (''Huber'', ''Hugbero'') <br> Hugo (Ucho) + Baro <br> Oto + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Губэрт, Юбарт)]]''' | | ''Ubert'' (''Hubert'') <br> Hugo (Ucho) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]''' | | ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') <br> Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уграт]]''' | | ''Hughrat'' (''Hugirat'') <br> Hugo (Ucho) + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]''' | — | ''Ano'' (''Enno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]''' | — | ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') <br> Ano (Enno) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энель|Энель (Аніла, Анель)]]''' | — | ''Enilo'' (''Anilo'') <br> Ano (Enno) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яноўд]]''' | | ''Ennold'' (''Analdus'') <br> Ano (Enno) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]''' | | ''Anwin'' (''Anoin'') <br> Ano + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]]''' | | ''Uvine'' (''Owine'') <br> Ano + Wino (Weine) <br> Ano + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]''' | | ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') <br> Ano (Enno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ангот|Ангот (Ангуць, Анкуд, Янгут)]]''' | | ''Angodus'' (''Angot'') <br> Ano + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Анар|Анар (Янар)]]''' | | ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') <br> Ano + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Улеб]]''' | | ''Uleifr'' <br> Ano + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]''' | | ''Áleifr'' (''Olipher'') <br> Ano + Leifi | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]''' | | ''Unger'' <br> Uno + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Унта]]''' | — | ''Unto'' (''Undo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]''' | — | ''Undila'' (''Undela'') <br> Unto (Undo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]''' | | ''Untheri'' <br> Unto (Undo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ур]]''' | — | ''Uro'' (''Uhr'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урыка|Урыка (Урык)]]''' | — | ''Urich'' <br> Uro + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урвік]]''' | | ''Urwick'' <br> Uro + Wigo (Wic) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]''' | | ''Urlich'' <br> Uro + *Lic <br> Udal + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]''' | | ''Urmann'' <br> Uro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]''' | — | ''Tilo'' (''Zill'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цілен]]''' | — | ''Zillen'' (''Zilina'') <br> Tilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільвін]]''' | | ''Tziliwin'' <br> Tilo (Zill) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]''' | | ''Zilimund'' <br> Tilo (Zill) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]] | | Twerda + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвермунт]] | | Twerda + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]''' | — | ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзека, Шадзейка, Садзейка, Жадзейка, Задэйка, Задыка)]]''' | — | ''Scazciho'' (''Sedeke'', ''Schatko''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]''' | — | ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') <br> Schat + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзібор|Шадзібор (Шэдзібар, Седзебар, Шэдбар, Седбар, Шатбар, Шайтбар)]]''' | | ''Sedber'' <br> Schat (Sado) + Baro <br> Schat (Sado) + Bero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзівід|Шадзівід (Шадвід, Шэдвід, Жадзівід, Задвід)]]''' | | ''Sedvid'' (''Sadwith'', ''Zedwyd''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жадзьвін]]''' | | ''Saduinus'' (''Sadwin'') <br> Schat (Sado) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]''' | — | ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкель]]''' | — | ''Eichele'' <br> Eicho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгант]]''' | — | ''Eigant'' (''Aigant'') <br> Eicho + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]''' | — | ''Eigust'' (''Eggusta'') <br> Agi (Eicho) + -st- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]''' | | ''Eyber'' <br> Eicho (Eich) + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]''' | | ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') <br> Eicho (Eich) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]''' | [[Ботэй]] | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]''' | | ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') <br> Eicho (Eich) + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]''' | | ''Övid'' (''Ecgwid'') <br> Eicho (Eich) + Wido | ''Viðey'' <br> Wido + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]''' | | ''Ewild'' (''Agoildis'') <br> Eicho (Eich) + Wild | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвінд|Эвінт]]''' | | ''Evind'' (''Eivind'') <br> Eicho (Eich) + Windo (Winito) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]''' | | ''Eygautr'' (''Øygautr'') <br> Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]''' | | ''Eigel'' (''Aigel'') <br> Eicho (Eich) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгіл]]''' | | ''Eigil'' <br> Eicho (Eich) + Gilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]''' | | ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') <br> Eicho (Eich) + Ger | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгерд, Айгірд)]]''' | | ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') <br> Eicho (Eich) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]''' | | ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') <br> Eicho (Aico) + Ginno <br> Eicho (Aico) + -kin | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]''' | | ''Eigint'' (''Eigant'') <br> Eicho (Eich) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгот]]''' | | ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') <br> Eicho (Eich) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкар]]''' | | ''Aiccarius'' <br> Eicho (Aico) + Caro <br> ''Eckher'' (''Aicher'') <br> Eicho (Aico) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйруд]]''' | | ''Eirodus'' (''Eichrodus'') <br> Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo) | ''Rodney'' <br> Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]''' | | ''Eimann'' (''Eichmann'') <br> Eicho (Eich) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]''' | | ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') <br> Eicho (Eich) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймут]]''' | | ''Eimuth'' (''Eimuot'') <br> Eicho (Eich) + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]''' | | ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') <br> Eicho (Eich) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]''' | | ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') <br> Eicho (Eich) + Noro <br> Eino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]''' | | ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') <br> Eicho (Aico) + Rick (Rih) | ''Ríkey'' <br> Rick + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]''' | | ''Eirim'' (''Eckrim'', ''Agrim'') <br> Eicho (Aico) + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйна]]''' | — | ''Eino'' (''Egino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнік]]''' | — | ''Einicke'' <br> Eino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйта|Эйта (Эйда, Эйць, Эйдзь)]]''' | — | ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]''' | — | ''Eitel'' (''Aidilo'') <br> Eito (Eido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтун]]''' | — | ''Eidunn'' (''Aittuni'') <br> Eito (Eido) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]''' | | ''Aitald'' (''Aitold'') <br> Eito (Aito) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]''' | | ''Eidoila'' <br> Eito (Eido) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]''' | | ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') <br> Eito (Aito) + Hardt (Hart) <br> ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') <br> Eicho (Aico) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтман]]''' | | ''Eitmann'' (''Eydtman'') <br> Eito + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтмін|Эйтмін (Эйдмін, Эйцімін, Этмін, Айтмін)]]''' | | ''Eidmen'' <br> Eito (Eido) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эльзман]]''' | | ''Elsmann'' <br> Elis + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алсмунт]]''' | | ''Alsmond'' (''Elsmont'') <br> Elis + Mund (Mont) <br> ''Ausmunds'' <br> Auso + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]''' | — | ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]''' | — | ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') <br> Ando (Ende) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]''' | — | ''Entin'' (''Anten'') <br> Ando (Ende) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янтаўт]]''' | | ''Antolt'' <br> Ando (Anto) + Waldo (Walt) <br> Ando (Anto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Антавіт]]''' | | ''Antvit'' (''Anduit'') <br> Ando (Anto) + Wito | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Андрат]]''' | | ''Andrad'' <br> Ando + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]''' | | ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') <br> Ando (Ende) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]''' | — | ''Erman'' (''Ermen'') |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]''' | — | ''Eudila'' <br> Euda + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]''' | — | ''Jungo'' (''Junk'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]''' | | ''Jungel'' <br> Jungo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]''' | — | ''Jundt'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]''' | — | ''Jundill'' (''Jundel'', ''Junzila'') <br> Jundt + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юсіла]]''' | — | ''Jusila'' <br> Joso + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]''' | — | ''Aevo'' (''Evo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явін|Явін (Авін)]]''' | — | ''Evin'' (''Awin'') <br> Aevo (Evo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўбут]]''' | | ''Eubod'' (''Aubot'') <br> Aevo (Evo) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]''' | | ''Ewald'' (''Avald'') <br> Aevo + Waldo <br> ''Hávaldr'' <br> Hatho + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явор|Явар (Явор, Авар, Овар)]]''' | | ''Awart'' <br> Aevo + Wardo (Warto) <br> ''Jovar'' (''Jovard'') <br> Jo + Wardo (Warto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явід]]''' | | ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') <br> Aevo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]''' | | ''Awill'' (''Avila'') <br> Aevo + Wilo <br> ''Jovila'' <br> Jo + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]''' | | ''Awild'' (''Avildis'') <br> Aevo + Wilto (Wildo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явойша|Явойша (Явэйша)]]''' | | ''Aweise'' (''Awise'', ''Êwiso'') <br> Aevo + Weise (Wiso) <br> Jo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]''' | | ''Æwirth'' (''Everd'') <br> Aevo + Werta (Wirt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]''' | | ''Eumund'' (''Awimund'') <br> Aevo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўна]]''' | — | ''Auno'' (''Euni'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўнут (імя)|Еўнут (Яўнут, Яўнуць)]]''' | — | ''Eunat'' (''Aunot'') <br> Auno (Euni) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ама|Ама (Ям)]]''' | — | ''Amo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямейка|Ямейка (Аміка)]]''' | — | ''Emmecke'' (''Amica'', ''Ameke'') <br> Amo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямаўт]]''' | | ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') <br> Amo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яман|Яман (Аман)]]''' | | ''Aman'' <br> Amo + Mann <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]''' | | ''Ammin'' (''Emino'') <br> Amo + Minno <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]''' | | ''Amota'' (''Ammud'') <br> Amo + Mot (Muto) <br> Amo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]''' | | ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') <br> Amo + Mund (Munt) <br> ''Jomund'' <br> Jo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]''' | | ''Hákon'' (Acun, Hacon) <br> HǫR + Cono (Cuno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]''' | — | ''Joto'' (''Juto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]''' | — | ''Jüttke'' (''Jüdicke'') <br> Joto (Juto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]''' | — | ''Jutilo'' (''Judel'') <br> Joto (Juto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]''' | — | ''Jutten'' (''Judin'') <br> Joto (Juto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютша]]''' | — | ''Jutsche'' <br> Joto (Juto) + -sch- | — |- style="background:{{Колер|ВКЛ}}" height="2px" align="left" | 1 | colspan="4" | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.</ref>; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].</ref>, таксама расейская мовазнаўца Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald<ref>Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.</ref>}} |} }}}} == Славянскія імёны == Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.</ref>. Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.</ref>. Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.</ref>}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref><ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.</ref>, ''Stazwiłowei''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.</ref><ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.</ref>, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Rums%C5%82aw#v=snippet&q=Rums%C5%82aw&f=false С. 434].</ref>}}). == Царкоўныя імёны == З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.</ref>. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам<ref>[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.</ref>. Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&pg=PA109&dq=bartosch+name&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=bartosch%20name&f=false P. 109].</ref>. З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках. == Балтыйскія імёны == Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.</ref>{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.</ref>. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].</ref>. Першыя спробы рэтраспэктыўна патлумачыць некаторыя літоўскія імёны зь летувіскай мовы зьмяшчаюцца ў ненадрукаваным рукапісе [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]] (1658 год): прозьвішча [[Даўбор]] ён спрабаваў зьвязаць зь летувіскім ''Dabar'' 'Зараз', а прозьвішча [[Даўгайла|Даўгяла]] — з ''Dawgalis'' 'Магутны'<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 146, 165.</ref>}}. Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а<ref>Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Нарманская тэорыя]] == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213. * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15. * Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}. * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53. * Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp. * Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s. * Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578. * Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S. * Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S. * Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S. * Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}. * Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80. * Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}} * Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S. * Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}. * Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}. * Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p. * Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S. * Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S. * Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S. * Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S. * Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S. * Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367. * Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102. * Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S. * Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}. * Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S. * Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S. * Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S. * Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p. * Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}. * Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p. * Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England & Germany. — London, 1864. — 606 p. * Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p. * Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}. * [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480. * Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}. * Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}. * Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s. * Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}. * [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914. * Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929). * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}. * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}. * Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106. * Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}. * Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp. * Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}. * Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016. == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names] [[Катэгорыя:Беларусы]] [[Катэгорыя:Славяне]] [[Катэгорыя:Балты]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]] 4243q1pfmnte4skljo54tkc0xturc5v 2694551 2694544 2026-10-03T13:11:03Z ~2026-53249-89 100467 /* Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі */ 2694551 wikitext text/x-wiki '''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]]. == Германскія імёны == === Паходжаньне === [[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]] Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]]. [[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]] На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref>Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.</ref>. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Algardus#v=snippet&q=Algardus&f=false S. 645].</ref>}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.</ref>. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Wytsuit#v=snippet&q=%40Wytsuit&f=false S. 1573].</ref>), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''<ref>Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.</ref>), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.</ref>), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alikin#v=snippet&q=Alikin&f=false S. 80].</ref>)}}<ref>Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=vUghAQAAMAAJ&q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&f=false S. 47].</ref>. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&q=Herulum%20Longobardum%20nominari&f=false P. 7].</ref>}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&f=false S. 30].</ref>}}. [[Гоцкая мова|Гоцкае]] паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=meyer%20Gothischen#v=snippet&q=meyer%20Gothischen&f=false S. 91—93]</ref>. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}<ref>Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ySQob1hXWuwC&q=Skirmund#v=snippet&q=Skirmund&f=false S. 356].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»<ref>Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9aAZAAAAYAAJ&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 226].</ref>}}. Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы цьвёрда адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»<ref>Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.</ref>. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd <nowiki>=</nowiki> Algard, Lingweni <nowiki>=</nowiki> Langewin, Witold ~ Witowt <nowiki>=</nowiki> Withoud, Wojszwil <nowiki>=</nowiki> Wajswiltis <nowiki>=</nowiki> Wissewalde <nowiki>=</nowiki> Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid <nowiki>=</nowiki> Putuwer <nowiki>=</nowiki> Butywidas <nowiki>=</nowiki> Budwietis <nowiki>=</nowiki> Botwid. <…> Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}<ref>Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.</ref>}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.</ref>. Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref> на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць гоцкае паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.</ref>. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.</ref>. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.</ref>, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.</ref> з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.</ref>. У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы<ref>Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.</ref>{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>}}. Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.</ref>{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].</ref>. Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў<ref>Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.</ref><ref>Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.</ref><ref>Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.</ref>}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>: * Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад «вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>) * Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі<ref name="Laskou-1993"/>}} * Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя<ref name="Laskou-1993"/>}} * Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>}} Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў<ref>Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.</ref>. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>. === Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі === {{Аўтанумарацыя табліцы | {{ {| cellspacing="1" cellpadding="10" style="width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;" |- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align="center" ! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>}} |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}} | — | ''Abo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абека|Абека (Абіка, Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}} | — | ''Abbeco'' (''Abbiko'', ''Abbaco'') <br> Abo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абель|Абель (Абіль)]]''' | — | ''Abel'' (''Abilo'') <br> Abo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]''' | | ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name="Польшча"|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) <br> Abo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)<ref>A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.</ref>, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.</ref>}} | | ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') <br> Abo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абрат]]''' | | ''Abrada'' (''Abrat'') <br> Abo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]''' | — | ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агіла|Агіль (Ягіл)]]''' | — | ''Agilus'' (''Egilo'') <br> Agi (Egi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]''' | — | ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') <br> Agi (Egi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якш|Якш (Якша, Акша, Агша)]]''' | — | ''Akisch'' (''Ecksch'', ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}}) <br> Agi (Egi) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якбут]]''' | | ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Egi) + Boto (Buto) <br> Agi (Egi) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]''' | | ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') <br> Agi (Egi) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]''' | | ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Ageila'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') <br> Agi (Jag) + Gailo (Gelo) <br> Agi (Jag) + -l- <br> ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') <br> Jo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]''' | | ''Aginto'' (''Egind'') <br> Agi (Egi) + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]''' | | ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') <br> Agi (Jag) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]''' | | ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') <br> Agi (Egi) + Waldo <br> Agi (Egi) + Goldo <br> ''Ágautr'' <br> Agi (Egi) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягуці|Ягуці (Ягут, Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]''' | | ''Águti'' (''Agut'', ''Akuti'') <br> Agi (Jag) + Gudo (Guta) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]''' | | ''Agundia'' (''Jaconta'') <br> Agi (Jag) + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]] | | ''Agar'' (''Egiheri'') <br> Agi + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]''' | | ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') <br> Agi (Egi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягмін|Ягмін (Агмін, Ягімін, Акмін, Якмін)]]''' | | ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Agi (Egi) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт, Экмунд)]]''' | | ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmond'', ''Egmont'') <br> Agi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]''' | — | ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]''' | — | ''Allecke'' (''Alico'') <br> Alo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]''' | — | ''Alitta'' (''Alathe'') <br> Alo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]''' | — | ''Allisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Alsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Halsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Alo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]''' | | ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') <br> Alo + Bert <br> Athal + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]''' | | ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') <br> Alo + Boto (Buto) <br> Athal + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвін]]''' | | ''Alwin'' (''Alwini'') <br> Alo + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвіс]]''' | | ''Alvis'' (''Alois'') <br> Alo + Wis | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]''' | | ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') <br> Alo + Gerd (Gardo) <br> Helgi (Alko) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]''' | | ''Alget'' (''Aalgidis'') <br> Alo + Gedo (Geto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]''' | | ''Algut'' (''Alugod'') <br> Alo + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]''' | | ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') <br> Alo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альмін]]''' | | ''Almin'' (''Almen'') <br> Alo + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яльмуд]]''' | | ''Alamud'' (''Almudis'') <br> Alo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]''' | | ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') <br> Alo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]''' | — | ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Audo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Галдык, Гольдзіка)]]''' | — | ''Aldiko'' <br> Aldo + -k- <br> ''Audeca'' <br> Audo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]''' | — | ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') <br> Aldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аўтаўт]]''' | | ''Altolt'' (''Aldaud'', ''Autaut'') <br> Aldo + Waldo (Walt) <br> ''Autald'' <br> Audo (Auto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]''' | | ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') <br> Aldo (Holt) + Heri (Hari) <br> ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') <br> Audo (Auto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]''' | — | ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]''' | — | ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Holga''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]''' | — | ''Heligin'' (''Alkin'') <br> Helgi (Algo) + -n-<br> ''Augino'' <br> Augo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгіш]]''' | — | ''Halgasch'' (''Halgas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Helgi (Algo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]]''' | [[Мінялк]] | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno <br> ''Alechmannus'' (''Alkeman'', ''Algman'') <br> Helgi (Alko) + Mann | ''Menaug'' <br> Minno (Menno) + Helgi (Alko) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]''' | | ''Algemundus'' (''Ealgmund'', ''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') <br> Helgi (Algo) + Mund (Munt) <br> ''Augemundus'' (''Augemundr'') <br> Augo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Амал|Амал (Амэла, Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]''' | — | ''Amal'' (''Amelo'', ''Amul'', ''Amil'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]''' | — | ''Aro'' (''Ahr'') <br> Aro + Mann | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]''' | — | ''Arila'' <br> Aro + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]''' | — | ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') <br> Aro + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]''' | — | ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') <br> Aro + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арбут|Арбут (Арбуд, Арбот)]]''' | | ''Árbót'' (''Arbod'') <br> Aro + Boto (Buto) <br> Aro + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]''' | | ''Arvid'' (''Arwit'') <br> Aro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]''' | | ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') <br> Aro + West (Viste) <br> Heri (Hari) + West (Viste) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]''' | | ''Aregaudus'' <br> Aro + Gaudo <br> ''Hargold'' <br> Heri (Hari) + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]''' | | ''Arman'' (''Ariman'') <br> Aro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]''' | | ''Armin'' (''Arimin'') <br> Aro + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць, Армот)]]''' | | ''Armuth'' <br> Aro + Mot (Muto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армонт, Арамонт, Ярмонт)]]''' | | ''Armund'' (''Armunt'', ''Arimondus'', ''Eremunt'') <br> Aro + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]''' | | ''Arodus'' (''Aruth'') <br> Aro + Hrodo (Ruodo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]''' | — | ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]''' | | ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') <br> Aro (Arno) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнат (імя)|Арнат (Ярнат, Эрнат)]]''' | | ''Arnad'' (''Arnato'') <br> Aro (Arno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Арбш]]''' | — | ''Erbsch'' (''Erbisch'') <br> Arbo (Erbo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярг]]''' | — | ''Argo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]''' | — | ''Argelo'' (''Argila'') <br> Argo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ашка|Ашка (Аска, Яска, Еска, Еш)]]''' | — | ''Asco'' (''Asc'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкіла, Ашкела)]]''' | — | ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') <br> Asco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]''' | | ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') <br> Asco + Waldo (Walt) <br> ''Höskuldr'' <br> Hatho + Sculd | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]''' | | ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') <br> Asco + Wino <br> Asi + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]''' | | ''Ascher'' (''Ascar'') <br> Asco + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]''' | | ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') <br> Asco + Mann <br> Asi + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]''' | | ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') <br> Asco + Mund (Munt) <br> ''Osmond'' <br> Asi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ас (імя)|Ас (Ась, Азь)]]''' | — | ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азела|Азела (Асіла, Ясіла, Ясель, Эзель)]]''' | — | ''Aselo'' (''Asilo'', ''Esilo'') <br> Asi + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]''' | — | ''Asin'' (''Asen'') <br> Asi + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]''' | | ''Ásboð'' <br> Asi + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясвад]]''' | | ''Asuad'' <br> Asi + Wado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясоўд|Ясоўд (Асвальд)]]''' | | ''Asold'' (''Asuald'', ''Oswald'') <br> Asi + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]''' | | ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') <br> Asi + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]]''' | | ''Aswill'' <br> Asi + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвільт]]''' | | ''Asvild'' <br> Asi + Wilto (Wildo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азгайла]]''' | | ''Easgel'' (''Esgel'') <br> Asi + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]''' | | ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') <br> Asi + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгірд]]''' | | ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') <br> Asi (Osi) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгін|Эзгін (Азгін, Ашкін, Ажгін)]]''' | | ''Eskin'' (''Esgen'') <br> Asi + -kin <br> Asi + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]''' | | ''Osman'' (''Asman'') <br> Asi (Osi) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]''' | | ''Osminna'' <br> Asi (Osi) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]''' | | ''Asmot'' (''Asmuot'') <br> Asi + Mot | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]''' | | ''Asnar'' (''Asinar'') <br> Asi + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]''' | — | ''Ast'' (''Osta'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]''' | — | ''Oustecha'' (''Ostike'') <br> Ast (Osta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]''' | — | ''Aostilo'' (''Ostell'') <br> Ast (Osta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яштальд|Яштальд (Асталт, Аштаўт, Ястальд, Яшталт, Яштаўт)]]''' | | ''Astald'' (''Ostald'', ''Astaud'', ''Astout'', ''Austaldus'') <br> Ast (Osta) + Waldo <br> Ast (Osta) + Teudo <br> Asi (Osi) + Teudo | ''Teudasia'' <br> Teudo + Asi |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]''' | | ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Aster''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ast (Osta) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астрат]]''' | | ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') <br> Ast (Osta) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]''' | — | ''Babilo'' (''Babel'') <br> Babo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]''' | — | ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка, Бацейка)]]''' | — | ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') <br> Bado (Bato) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]''' | — | ''Badila'' (''Bathel'') <br> Bado (Bato) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батаўт]]''' | | ''Batolt'' (''Badald'', ''Badaut'', ''Bataut'') <br> Bado (Bato) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]''' | | ''Badvil'' (''Batwill'', ''Baduila'') <br> Bado (Bato) + Wilo | ''Willibad'' <br> Wilo + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батвін]]''' | | ''Batwin'' (''Badvin'') <br> Bado (Bato) + Wino | ''Winibad'' <br> Wino + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]''' | | ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') <br> Bado (Bato) + Heri (Hari) | ''Heribad'' <br> Heri + Bado |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]''' | — | ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]''' | — | ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') <br> Bald (Bolte) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдзіла|Балдзіла (Больцель, Баўдзель, Балціла)]]''' | — | ''Baldilo'' (''Baldellus'') <br> Bald (Bolte) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]''' | — | ''Baltin'' (''Balden'') <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]''' | — | ''Baldun'' <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болташ|Болташ (Болдыш, Болдаш, Больдаш)]]''' | — | ''Boldisch'' (''Boltsch'') <br> Bald (Bolte) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальдвін]]''' | | ''Baldwin'' <br> Bald + Wino | ''Winibald'' <br> Wino + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдаг]]''' | | ''Baldag'' <br> Bald (Bolte) + Dago | ''Dacbold'' <br> Dago + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]''' | | ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') <br> Bald + Heri | ''Eribald'' (''Haribald'') <br> Heri + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]''' | | ''Baltardus'' (''Balthart'') <br> Bald + Hardt (Hart) | ''Artbald'' (''Hartbald'') <br> Hardt (Hart) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]''' | | ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') <br> Bald + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Баўдамір]]''' | | ''Baldomer'' <br> Bald + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]''' | [[Рыбалт]] | ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') <br> Bald (Boldt) + Rick | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]]''' | | ''Baldrim'' <br> Bald + Rim | ''Rimbald'' (''Rimbold'') <br> Rim + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун, Баўтрун)]]''' | | ''Baltrun'' (''Baldrun'') <br> Bald + Runo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]''' | | ''Baltrudis'' <br> Bald + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бар (імя)|Бар (Бара, Пара)]]''' | — | ''Baro'' (''Paro'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]''' | — | ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') <br> Baro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]''' | — | ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') <br> Baro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]''' | — | ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]''' | | ''Barvid'' (''Barwidus'') <br> Baro + Wido | ''Widbor''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Widebor''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wido + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвік]]''' | | ''Barwic'' (''Barwig'') <br> Baro + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]''' | [[Вінбор]] | ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} <br> Baro + Wino | ''Wimber'' <br> Wino + Bеro <br> Wino + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвойн]]''' | | ''Barwein'' (''Berwein'') <br> Baro + Wino (Weine) <br> Baro + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]''' | | ''Bargeil'' (''Bargel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барконт]]''' | | ''Bargund'' (''Pargunt'') <br> Baro (Paro) + Gunth (Cund) | ''Gundabari'' <br> Gunth (Cund) + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барман|Барман (Парман)]]''' | | ''Barmann'' (''Parmann'') <br> Baro (Paro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барда|Барда (Барта)]]''' | — | ''Bardo'' (''Barto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]''' | — | ''Bardilo'' (''Bartel'') <br> Bardo (Barto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]''' | — | ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bardo (Barto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]''' | | ''Bartolt'' (''Bartaud'', ''Bartaut'', ''Bartold'') <br> Bardo (Barto) + Waldo (Walt) <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bardo + Teudo (Taut) | ''Teutbard'' <br> Teudo (Teuth) + Bard |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]''' | — | ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка, Бінека)]]''' | — | ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') <br> Beno (Bino) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]''' | — | ''Benilo'' <br> Beno (Bino) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]''' | — | ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Beno + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінгель]]''' | | ''Bengel'' <br> Beno + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бенат]]''' | | ''Bennato'' (''Bennat'') <br> Beno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінэрт]]''' | | ''Benert'' (''Benehard'') <br> Beno (Bino) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бімунт]]''' | | ''Bemund'' <br> Beno (Bino) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бера|Бера (Біра, Пера)]]''' | — | ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]''' | — | ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') <br> Bero (Biro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Бірэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]''' | — | ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') <br> Bero (Biro) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]''' | — | ''Beren'' (''Birin'') <br> Bero (Biro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]''' | — | ''Bierotte'' (''Biruth'', ''Bierott'') <br> Bero (Biro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыбольд]]''' | | ''Beribald'' <br> Bero (Biro) + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]''' | | ''Berwoldus'' (''Beroald'') <br> Bero + Wald | ''Waldpero'' <br> Wald + Biro (Bero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]''' | | ''Berwid'' <br> Bero + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]''' | | ''Perwein'' <br> Bero (Pero) + Wino (Weine) <br> Bero (Pero) + Uuenna | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]''' | | ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') <br> Bero + -kin <br> Bero + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]''' | | ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') <br> Bero (Biro) + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]''' | | ''Berhard'' <br> Bero + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Перман|Перман (Бэрман, Бірман, Пэрман, Парман, Бірмэн, Бермень)]]''' | | ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'', ''Pirrmann'') <br> Bero (Pero) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]''' | | ''Peremunt'' (''Bermondus'') <br> Bero (Pero) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ператрут]]''' | | ''Perethrud'' (''Beretrudis'') <br> Bero (Pero) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берн|Берн (Бэрн, Перн, Бернь, Бірн)]]''' | — | ''Bern'' (''Pern'', ''Pirn'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]''' | — | ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') <br> Bern (Pirn) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бярнут|Бярнут (Бярнуць)]]''' | — | ''Bernuth'' (''Bernut'', ''Barnut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]''' | — | ''Bernasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Bernisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Бернад, Барнат, Бернят, Парнат)]]''' | | ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') <br> Bern + Joto <br> Bern + Hatho (Adi) <br> ''Bernard'' <br> Bern + Hardt | ''Hathubern'' <br> Hatho + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]''' | | ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') <br> Bern + Heri (Hari) | ''Erbern'' <br> Heri + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]''' | | ''Bernard'' (''Bernhard'') <br> Bern + Hardt | ''Hartbern'' <br> Hardt + Bern |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Бэргаль, Пергайла)]]''' | | ''Bergel'' (''Bergeil'', ''Bieregel'') <br> Berga + Gailo (Gelo) <br> Bero + Gailo (Gelo) <br> Berga + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]''' | — | ''Bert'' (''Perht'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртыка]]''' | — | ''Bertike'' (''Berteka'') <br> Bert + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]''' | — | ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') <br> Bert + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртун]]''' | — | ''Berhtuni'' (''Perhtun'') <br> Bert + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]''' | — | ''Bertasch'' (''Bertisch'') <br> Bert + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]''' | | ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bert + Teudo (Taut) | ''Woltbert'' <br> Waldo (Walt) + Bert <br> ''Teutbert'' <br> Teudo (Taut) + Bert |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біе (імя)|Біе]]''' | — | ''Bie'' (''Biho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]]''' | | ''Bewein'' (''Biewine'', ''Bivinus'') <br> Bie + Wino (Weine) <br> Bie + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]''' | | ''Byatt'' (''Bietto'') <br> Bie + Joto (Juto) <br> Bie + Hatho | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]''' | — | ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біліка|Біліка (Білейка, Пілейка)]]''' | — | ''Biliko'' (''Pilicho'') <br> Bilo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білін]]''' | — | ''Bilin'' <br> Bilo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]''' | | ''Biliwin'' (''Pilwine'') <br> Bilo (Pillo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]''' | | ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') <br> Bilo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]''' | | ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') <br> Bilo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білімін|Білімін (Більмін)]]''' | | ''Bilmen'' <br> Bilo + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]''' | | ''Bilaeth'' (''Pillat'') <br> Bilo (Pillo) + Joto <br> Bilo (Pillo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]''' | — | ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]''' | — | ''Beteke'' (''Bettika'') <br> Bitto (Beto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]''' | — | ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') <br> Bitto (Beto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]''' | — | ''Bitinus'' (''Bettin'') <br> Bitto (Beto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]''' | | ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') <br> Bitto (Beto) + Waldo (Walt) <br> Bitto (Beto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]''' | | ''Betharius'' <br> Bitto (Beto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бруна|Бруна (Брунь, Прунь)]]''' | — | ''Bruno'' (''Прун'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Брунейка]]''' | — | ''Brunico'' (''Brunicho'') <br> Bruno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бубела|Бубела (Бобель, Бубель)]]''' | — | ''Bubilo'' (''Bobel'') <br> Bubo (Bobo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]''' | — | ''Bodo'' (''Budo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзейка|Будзейка (Будзека, Будзіка, Байдзейка)]]''' | — | ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') <br> Bodo (Budo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]''' | — | ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') <br> Bodo (Budo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]''' | — | ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') <br> Bodo (Budo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будыш|Будыш (Бодыш, Будуш)]]''' | — | ''Bodsch'' (''Bodusz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bodo (Budo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]''' | | ''Bodwidus'' <br> Bodo (Budo) + Wido | ''Widbod'' <br> Wid + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]''' | | ''Bauduilli'' (''Bodwill'') <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willibodo'' <br> Wilo + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]''' | | ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') <br> Bodo (Budo) + -kin <br> Bodo (Budo) + Ginno | ''Genobod'' <br> Ginno (Genno) + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]]''' | [[Гедбуд]] | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]''' | | ''Buder'' (''Boder'') <br> Bodo (Budo) + Heri (Hari) | ''Eribodo'' <br> Heri + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]''' | | ''Buddrich'' (''Budrick'') <br> Bodo (Budo) + Rick (Rih) | ''Richbodo'' (''Ricbodo'') <br> Rick (Rih) + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]''' | — | ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка, Бутка)]]''' | — | ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') <br> Boto (Buto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]''' | — | ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') <br> Boto (Buto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]''' | — | ''Buten'' (''Botin'') <br> Boto (Buto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш, Боташ)]]''' | — | ''Botsch'' (''Butisch'') <br> Boto + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Буталд, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]''' | [[Вальбут]] <br> [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]] | ''Butolt'' (''Butaldus'', ''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) | ''Waldbott'' <br> Waldo + Boto (Buto) <br> ''Teubod'' <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]''' | [[Відбут]] | ''Butvid'' (''Botwid'') <br> Boto (Buto) + Wido | ''Wiboto'' <br> Wido + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]''' | | ''Botwith'' <br> Boto (Buto) + Wito | ''Witbot'' <br> Wito + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл, Путвіл)]]''' | [[Вільбут]] | ''Botwill'' (''Bauduilli'') <br> Boto (Buto) + Wilo <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willebut'' (''Wilbot'') <br> Wilo + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]''' | | ''Butwin'' (''Botwin'') <br> Boto (Buto) + Wino (Wini) <br> Bodo (Budo) + Wino | ''Uinebod'' <br> Wino + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгель]]''' | [[Галбута]] | ''Botgel'' (''Butgel'', ''Baudugailus'', ''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) | ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгер]]''' | [[Гербут]] | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero | ''Gerboth'' (''Gerbodo'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]''' | [[Гарбут]] | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) | ''Harboth'' <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутэрт|Бутэрт (Бутарт)]]''' | | ''Bottart'' (''Boutard'') <br> Boto (Buto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутман]]''' | | ''Buthmann'' (''Bothmann'') <br> Boto (Buto) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]''' | [[Мінбут]] | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno | ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]''' | [[Нарбут (імя)|Нарбут]] | ''Botnor'' (''Butnor'', ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) | ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам, Бутрэм)]]''' | | ''Bothram'' <br> Boto (Buto) + Ramo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]''' | | ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') <br> Boto (Buto) + Rick | ''Richboto'' <br> Rick (Rih) + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутрым|Бутрым (Ботрым, Будрым, Путрым)]]''' | [[Рымбут]] | ''Botrim'' (''Bodrim'', ''Bauderrim'') <br> Boto (Buto) + Rim <br> Bodo (Budo) + Rim | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботэй]]''' | [[Эйбут]] | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]''' | — | ''Potico'' (''Putico'') <br> Boto (Poto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]''' | — | ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') <br> Boto (Poto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бой (імя)|Буй]]''' | — | ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]''' | — | ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') <br> Boio (Beie) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]]''' | | ''Boivid'' (''Bovid'') <br> Boio (Búi) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Боер|Боер (Бэер)]]''' | | ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') <br> Boio (Beie) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бумонт]]''' | | ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') <br> Boio (Búi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]''' | — | ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнар|Бэйнар (Байнэр, Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]''' | | ''Beinher'' (''Bainarius'') <br> Beyn + Heri (Hari) <br> Boio (Beio) + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]''' | | ''Beynart'' (''Beinert'') <br> Beyn + Hardt <br> Boio (Beio) + *Nard | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бранта]]''' | — | ''Branto'' (''Brando'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]''' | — | ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]''' | — | ''Bunico'' (''Bonica'') <br> Buno (Bono) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]''' | | ''Buner'' (''Bonarius'') <br> Buno (Bono) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бурэйка]]''' | — | ''Buricho'' (''Buricke'') <br> Buro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]''' | — | ''Burga'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Бургайла, Пургель, Пургайла)]]''' | | ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgeil'', ''Burgala'') <br> Burga + Gailo (Gelo) | ''Gelburg'' <br> Gailo (Gelo) + Burga |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]''' | — | ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]''' | — | ''Bukilo'' (''Bucilo'') <br> Bugo (Bucco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]''' | — | ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') <br> Bugo (Bucco) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель, Богель)]]''' | | ''Bugellus'' (''Bogel'') <br> Bugo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]''' | | ''Buger'' (''Boger'') <br> Bugo (Bock) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]''' | — | ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушка|Бушка (Буска, Босіка, Боська, Бусека, Бусейка, Бошэйка, Бушэйка)]]''' | — | ''Buschke'' (''Buske'', ''Bosico'', ''Buseke'') <br> Boos (Boso) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель, Пушыла)]]''' | — | ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'', ''Poasilo'') <br> Boos + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]''' | — | ''Buosin'' <br> Boos + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]''' | | ''Bussman'' <br> Boos (Busch) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]''' | | ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') <br> Wago (Wego) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]''' | — | ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]''' | — | ''Weideke'' <br> Waido (Waddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]''' | — | ''Weidel'' (''Weidil'', ''Weidill'', ''Wadila'', ''Wadelo'', ''Woydilo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido (Waddo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]''' | — | ''Weiden'' <br> Waido (Waddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдаўт]]''' | | ''Weidelt'' <br> Waido (Weido) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдэр, Вайдар)]]''' | | ''Weidher'' <br> Waido (Weido) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]''' | | ''Weidman'' (''Weideman'') <br> Waido (Weido) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]''' | | ''Weidat'' (''Woydath''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido + Joto <br> Waido + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валь]]''' | — | ''Wal'' (''Walo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валейка|Валейка (Валека, Валіка)]]''' | — | ''Waleicho'' (''Walica'') <br> Wal + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валіла]]''' | — | ''Walilo'' <br> Wal + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валін (імя)|Валін]]''' | — | ''Walin'' <br> Wal + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валант|Валант (Валянт)]]''' | — | ''Waland'' <br> Wal + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валат]]''' | — | ''Wallath'' <br> Wal + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вальгун]]''' | | ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') <br> Wal + Gunth (Gondo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]''' | — | ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]''' | — | ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') <br> Waldo (Walt) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальдзін, Вальцін)]]''' | — | ''Valdenus'' (''Waldin'', ''Waltino'') <br> Waldo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]''' | — | ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waldo (Walt) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Walbot'' (''Waldbott'') <br> Waldo (Walt) + Boto (Buto) <br> Wal (Walo) + Boto (Buto) | ''Butolt'' <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Волдат]]''' | [[Ятаўт]] | ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) | ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]''' | | ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') <br> Waldo (Walt) + Heri (Hari) | ''Erivald'' <br> Heri + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]''' | | ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') <br> Waldo + Mero (Maro) | ''Meruald'' <br> Mero + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]''' | [[Монтаўт]] | ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Walamunt'' <br> Wal (Walo) + Mund (Munt) | ''Montaldus'' (''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]''' | — | ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варна (імя)|Варна]]''' | — | ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варнела]]''' | — | ''Warinela'' <br> Warno (Warin) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вярнат]]''' | | ''Warnad'' <br> Warno (Werno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]''' | — | ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]''' | | ''Wospot'' (''Wasbut'', ''Vasbut'') <br> Waso (Woso) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]''' | | ''Wasgall'' (''Vosgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waso (Woso) + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгір]]''' | | ''Wasger'' <br> Waso + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгерд]]''' | | ''Wassgaard'' (''Vasgard'') <br> Waso + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]''' | | ''Wesikin'' (''Wasgen'') <br> Waso (Weso) + Ginno <br> Waso (Weso) + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгінт|Вазгінт (Важгінт)]]''' | | ''Wasgand'' <br> Waso + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васмунт|Васмунт (Васмонт)]]''' | | ''Wassmundt'' (''Wasmundus'') <br> Waso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]''' | — | ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]''' | — | ''Verdico'' (''Wirdika'') <br> Werta (Werdo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]''' | — | ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') <br> Werta (Werdo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]''' | — | ''Wirtin'' (''Werdin'') <br> Werta (Werdo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]''' | — | ''Vivilo'' <br> Vivo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]''' | — | ''Wigo'' (''Wic'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]''' | — | ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') <br> Wigo (Wic) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]''' | — | ''Wigand'' (''Wigant'') <br> Wigo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікша]]''' | — | ''Wigasch'' (''Vycxza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wigo (Wic) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]''' | [[Гельвіх]] | ''Wigelo'' (''Wigal'') <br> Wigo + Gailo (Gelo) | ''Geilwihc'' (''Keilwic'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]''' | | ''Wigerd'' (''Wicgard'') <br> Wigo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]''' | | ''Wigent'' <br> Wigo + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігунт|Вігунт (Вігунд, Вікунд, Вігонт, Віконт)]]''' | | ''Wigunt'' (''Wicgunt'', ''Wikund'') <br> Wigo (Wic) + Gunth (Cund) | ''Guntwic'' <br> Gunth + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]''' | | ''Wiger'' (''Vikar'') <br> Wigo (Wic) + Heri (Hari) | ''Ervig'' <br> Heri + Wigo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]''' | [[Мандывік]] | ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікерат]]''' | | ''Wicrat'' (''Wigerat'') <br> Wigo (Wic) + Rado (Rato) | ''Ratwig'' <br> Rado (Rato) + Wigo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]''' | — | ''Wido'' (''Wid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Відзіка, Ведзейка, Ведзік)]]''' | — | ''Wideke'' (''Widike'', ''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') <br> Wido + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відыла (імя)|Відул (Відэль)]]''' | — | ''Widulo'' (''Widelo'', ''Widilo'') <br> Wido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]''' | — | ''Widin'' <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]''' | — | ''Widun'' (''Widuni'') <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відут|Відут (Відута)]]''' | — | ''Widut'' <br> Wido + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]''' | [[Бутвід]] | ''Widbod'' (''Wiboto'') <br> Wido + Bodo <br> Wido + Boto (Buto) | ''Botwid'' <br> Boto (Buto) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відаўт]]''' | | ''Widalt'' (''Vidaut'') <br> Wido + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігайла]]''' | [[Гальвід]] | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]''' | [[Гервід]] | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero (Giro) | ''Gerwid'' <br> Gero + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]''' | [[Гірдзівід]] | ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) <br> Wido + Gerd (Gardo) | ''Gyrdvid'' <br> Gerd (Gyrd) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]''' | [[Гінвід]] | ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]''' | | ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') <br> Wido + Heri | ''Ervid'' <br> Heri + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відарт|Відарт (Відэрт)]]''' | [[Артавід]] | ''Vidart'' (''Widderd'') <br> Wido + Hardt (Hart) | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]''' | | ''Widikint'' (''Wedigint'') <br> Wido + Kindo <br> Wido + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзіман]]''' | [[Манівід]] | ''Widiman'' <br> Wido + Mann | ''Manvidus'' <br> Mann + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімін (імя)|Відзімін (Відзімен, Відмін)]]''' | [[Мінвід]] | ''Widmin'' (''Widmenn'') <br> Wido + Minno (Menno) | ''Minuit'' <br> Minno + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]''' | [[Мантывід (імя)|Мантывід]] | ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') <br> Wido + Mund (Munt) | ''Mundwitz'' <br> Mund (Munt) + Wido |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віт|Віт (Віта)]]''' | — | ''Wito'' (''Witt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]''' | — | ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') <br> Wito + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]''' | — | ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') <br> Wito + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]''' | — | ''Wittenus'' (''Witin'') <br> Wito + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]''' | | ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Vitaudus'', ''Witold'') <br> Wito + Waldo (Walt) <br> Wito + Teudo (Taut) | ''Teudwit'' <br> Teudo + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітвін]]''' | | ''Witwin'' <br> Wito + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]''' | | ''Wituchin'' (''Witikinus'') <br> Wito + -kin <br> Wito + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]''' | | ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') <br> Wito + Heri (Hari) | ''Hariwit'' <br> Heri (Hari) + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]''' | | ''Witart'' (''Witard'') <br> Wito + Hardt (Hart) <br> ''Witrud'' <br> Wito + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]''' | | ''Wikind'' (''Witikint'') <br> Wito + Kindo <br> Wigo (Wic) + Kindo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітмонт]]''' | | ''Witmund'' <br> Wito + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE " align="left" | 1 | '''[[Віцэр]]''' | | ''Wicer'' (''Wizhere'') <br> Wizo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вела]]''' | — | ''Welo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]''' | — | ''Weleka'' (''Weliko'') <br> Welo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велянт|Велянт (Велянда)]]''' | — | ''Welant'' (''Weland'') <br> Welo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]''' | — | ''Welut'' <br> Welo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]''' | | ''Welamunt'' <br> Welo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велерат]]''' | | ''Welarat'' <br> Welo + Rado (Rato) <br> ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віла|Віла (Віль)]]''' | — | ''Wilo'' (''Wili'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]''' | — | ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') <br> Wilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілян]]''' | — | ''Willana'' (''Willan'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]''' | — | ''Wilennus'' (''Willin'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]''' | — | ''Wilun'' <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілянт]]''' | — | ''Wilant'' (''Willand'') <br> Wilo + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]''' | — | ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Willusius''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wilo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільбут]]''' | [[Бутвіл]] | ''Willebut'' <br> Wilo + Boto (Buto) | ''Botwill'' <br> Boto (Buto) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]]''' | | ''Wilgel'' <br> Wilo + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]''' | | ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') <br> Wilo + Heido (Haido) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]''' | [[Гердвіл]] | ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) | ''Gardwill'' <br> Gerd (Gardo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгет|Вільгет (Вільгат)]]''' | [[Гедзівіл]] | ''Wilgyth'' (''Wilgat'') <br> Wilo + Geda (Giddo) | ''Gedwille'' <br> Geda (Giddo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгод|Вільгод (Вільгот, Вількот)]]''' | [[Гудвіл]] | ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) | ''Góðvili'' <br> Gudo (Godo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]''' | | ''Willem'' (''Wilhelm'') <br> Wilo + Helmo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]''' | | ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') <br> Wilo + Gaud <br> ''Villald'' <br> Wilo + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]''' | [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]] | ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]''' | [[Манвіл]] | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]''' | [[Монтвіл]] | ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') <br> Wilo + Mund (Munt) | ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]''' | [[Ятвіл]] | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Joto <br> Wilo + Hatho (Adi) | ''Atwill'' <br> Hatho (Adi) + Wilo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]''' | — | ''Wilto'' (''Wildo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзека, Вільдзік)]]''' | — | ''Wildecke'' (''Wildike'') <br> Wilto (Wildo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]''' | — | ''Vilden'' <br> Wilto (Wildo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]''' | [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]] | ''Wiltolt'' <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) | ''Waldowildis'' <br> Waldo + Wilto (Wildo) <br> ''Theudowills'' <br> Teudo (Taut) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віна (імя)|Віна]]''' | — | ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінка|Вінка (Вініка)]]''' | — | ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') <br> Wino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]''' | — | ''Winela'' (''Winilo'') <br> Wino + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]''' | — | ''Winsch'' (''Wiensch'') <br> Wino + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]''' | [[Борвін|Борвін (Барвін)]] | ''Wimber'' <br> Wino + Baro <br> Wino + Bero | ''Barwin'' <br> Baro + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]''' | | ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') <br> Wino + Waldo <br> ''Winiaud'' <br> Wino + Gaud | ''Waldwin'' <br> Waldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]''' | [[Гервін]] | ''Winger'' <br> Wino + Gero | ''Gerwin'' <br> Gero (Kero) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгіль]]''' | [[Гільвін]] | ''Winigilo'' (''Wingil'') <br> Wino + Gilo | ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгольт]]''' | | ''Vingautr'' (''Winigaud'') <br> Wino + Gaudo (Gaut) <br> ''Wingolt'' <br> Wino + Goldo | ''Gautvin'' <br> Gaudo (Gaut) + Wino <br> ''Goldwine'' <br> Goldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]''' | | ''Winear'' (''Wiener'') <br> Wino + Heri (Hari) | ''Harwin'' <br> Heri (Hari) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінарт]]''' | [[Эртвін]] | ''Winard'' (''Winhart'') <br> Wino + Hardt (Hart) | ''Hertwin'' <br> Hardt (Hart) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінмот]]''' | | ''Winimod'' <br> Wino + Mot (Moda) | ''Motwin'' <br> Mot + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінстаўт]]''' | | ''Winstalt'' <br> Wino + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]''' | — | ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндзейка|Віндзейка (Вендзік, Віндык)]]''' | — | ''Wendecke'' (''Wendico'') <br> Windo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вендзіла, Вентыла)]]''' | — | ''Wintila'' (''Wendilo'', ''Wentilo'') <br> Windo (Wint) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтаўт]]''' | [[Таўтвін]] | ''Wintold'' <br> Windo + Waldo (Walt) <br> Wino + Teudo (Taut) | ''Teutwin'' <br> Teudo (Taut) + Wino |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]''' | | ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') <br> Windo + Heri | ''Hariovind'' <br> Heri (Hari) + Windo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]''' | | ''Wero'' (''Varo'') | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]''' | | ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') <br> Wero (Varo) + -k- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]''' | | ''Werle'' (''Warrell'') <br> Wero + -l- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірбольт]]''' | | ''Werbold'' (''Virboldus'') <br> Wero + Bald (Boldt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вербут|Вербут (Вярбот, Вэрбут, Варбут, Вірбут)]]''' | | ''Werboto'' (''Werbot'', ''Warboto'') <br> Wero (Varo) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Веравойша|Веравойша (Верваш, Варваш)]]''' | | ''Werweiss'' (''Werweis'', ''Werwis'') <br> Wero (Varo) + Weise (Wiso) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргаўд]]''' | | ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name="goz"}}) <br> Wero + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]''' | | ''Wargel'' <br> Wero (Varo) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варгіра]]''' | | ''Warger'' <br> Wero (Varo) + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргірд]]''' | | ''Wergerd'' (''Wirgardus'') <br> Wero + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]''' | | ''Vergot'' (''Wargott'') <br> Wero + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]''' | | ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') <br> Wero (Varo) + Gunth (Cund) | ''Gunthivera'' <br> Gunth + Wero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]''' | | ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') <br> Wero + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]''' | — | ''Werzo'' (''Wers'', ''Wirs'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]''' | — | ''Wirsil'' (''Wersil'', ''Werzel'', ''Wersel'', ''Wersall'') <br> Werzo (Wers) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Вірсімунд]] | | Werzo (Wirs) + Mund | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]''' | — | ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]''' | — | ''Wiseko'' (''Wischke'') <br> Wis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]''' | — | ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') <br> Wis + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісень|Вісень (Вісінь, Вішын, Віжын, Вішнь)]]''' | — | ''Wisen'' (''Wisin'') <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісун|Вісун (Віжун)]]''' | — | ''Wisun'' <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]''' | — | ''Wisint'' (''Wisant'') <br> Wis + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]''' | | ''Wisbar'' <br> Wis + Baro | ''Barwis'' <br> Baro + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]''' | | ''Wiswald'' (''Wisewould'') <br> Wis + Waldo | ''Walvis'' <br> Waldo (Walt) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]''' | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Wis + Wido | ''Widuis'' <br> Wido + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]''' | | ''Wiswill'' (''Uesuili'') <br> Wis + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Візгела, Віжгайла)]]''' | | ''Wisgel'' <br> Wis + Gailo | ''Gelvisa'' (''Galoisus'') <br> Gailo (Gelo) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]''' | | ''Wisogoz''{{Заўвага|name="goz"|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.</ref>}} <br> Wis + Gaud <br> ''Wisigold'' <br> Wis + Goldo | ''Gauduis'' <br> Gaud + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]''' | | ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') <br> Wis + Gero (Kero) | ''Gervisa'' <br> Gero + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]''' | | ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') <br> Wis + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]''' | [[Гінівойша]] | ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') <br> Wis + -kin <br> Wis + Ginno | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візгінт|Візгінт (Візгінд, Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]]''' | | ''Wisgand'' <br> Wis + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісконт|Вісконт (Вісконд, Віскунт)]]''' | | ''Wisgonda'' (''Wisagund'') <br> Wis + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]''' | | ''Wisad'' (''Wisod'') <br> Wis + Hatho (Adi) <br> Wis + Schat (Sado) | ''Aduisus'' (''Hadvisa'') <br> Hatho (Adi) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]''' | | ''Wisman'' <br> Wis + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьміл]]''' | | ''Wismel'' (''Wismill'') <br> Wis + Milo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]''' | | ''Wisemund'' (''Wizmunt'') <br> Wis + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]''' | | ''Vismuot'' (''Wismoda'') <br> Wis + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]''' | | ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') <br> Wis + Noro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]''' | — | ''West'' (''Viste'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вістэла|Вістэла (Віштэль)]]''' | — | ''Wistila'' (''Vistella'') <br> West (Viste) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]''' | — | ''Wisten'' <br> West (Viste) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештар|Вештар (Вэстэр, Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]''' | | ''Vestarr'' (''Wistarius'') <br> West (Viste) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]''' | | ''Westhard'' (''Guistardus'') <br> West (Viste) + Hardt (Hart) <br> ''Wistrud'' <br> Wis + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войша]]''' | — | ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Weise'' (''Wiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшка|Войшка (Вайска, Вейшэка, Вейсейка)]]''' | — | ''Weiske'' (''Weiseke'') <br> Weise + -k- <br> | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайшыла|Вайшыла (Вайшэль, Вэйшэль, Войшэль)]]''' | — | ''Weisel'' <br> Wiso (Waiso) + -l- <br> ''Woschel'' <br> Waiso (Voysch) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшын|Войшын (Войсін)]]''' | — | ''Weissin'' (''Wisin'') <br> Weise (Wiso) + -n- <br> ''Vussin'' <br> Waiso (Voysch) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]] | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Weise (Wiso) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]]''' | | ''Weischwill'' (''Uesuili'') <br> Weise (Wiso) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайсар]]''' | | ''Weiser'' <br> Weise (Wiso) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войсят|Войсят (Войсяд)]]''' | | ''Weisat'' (''Weishadt'', ''Woyssath''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyschat''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) <br> ''Wisad'' <br> Weise (Wiso) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт, Вэйсмант)]]''' | | ''Weisemont'' <br> Waiso + Mund (Mont) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]''' | [[Нарывойша]] | ''Wießner'' (''Weissnar'', ''Weisner'', ''Weisnar'') <br> Weise (Wiso) + Noro | ''Norweise'' <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшалк (імя)|Войшалк (Войсалк, Вышалк, Вішалк, Вісалг)]] | | ''Wisaug'' <br> Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) <br> Weise (Wiso) + Helgi (Algo) | ''Alguis'' <br> Helgi (Algo) + Wiso |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]]''' | | ''Wistold'' (''Westwald'', ''Westhold'') <br> West + Waldo (Walt) <br> Waiso (Voysch) + Teudo (Taut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Война]]''' | — | ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]''' | — | ''Weinecke'' <br> Wino (Weine) + -k- <br> ''Vunnico'' (''Wonnecke'') <br> Uuenna (Wona) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь, Вайнела)]]''' | — | ''Weinel'' (''Wainilo'') <br> Wino (Weine) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]''' | — | ''Weinisch'' <br> Wino (Weine) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]''' | | ''Weiner'' <br> Wino (Weine) + Heri (Hari) <br> ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woynar''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Uuenna (Wona) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]''' | | ''Weinadt'' <br> Wino (Weine) + Hatho (Adi) <br> ''Voinot'' (''Wonat'') <br> Uuenna (Wona) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Воланг|Воланг (Валанк)]]''' | | ''Wolank'' <br> Wolo + Lango (Lancho) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вольман]]''' | | ''Wolman'' (''Wolaman'') <br> Wolo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавейка]]''' | — | ''Gauke'' <br> Gawo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]''' | — | ''Gavilo'' (''Gaul'') <br> Gawo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]''' | — | ''Gawin'' <br> Gawo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўвід]]''' | | ''Gauwida'' <br> Gawo + Wido | ''Widagauwo'' <br> Wido + Gawo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]''' | | ''Gavigunt'' <br> Gawo + Gunth (Gondo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]''' | — | ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]''' | — | ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') <br> Gailo (Gelo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]''' | — | ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') <br> Gailo (Galo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Галун, Гелон)]]''' | — | ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'') <br> Gailo (Gelo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]''' | [[Бутгель]] | ''Galbot'' (''Gelbot'') <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) | ''Botgel'' <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]''' | | ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') <br> Gailo (Gelo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвід]]''' | [[Відзігайла]] | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]''' | | ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') <br> Gailo (Galo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвірд]]''' | | ''Geilwird'' <br> Gailo (Galo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]''' | [[Вігайла (імя)|Вігайла]] | ''Geilwich'' (''Kelwihc'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo | ''Wigelo'' <br> Wigo + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]''' | | ''Gelikin'' (''Geilgen'') <br> Gailo (Gelo) + Ginno <br> Gailo (Gelo) + -kin | ''Gingel'' <br> Ginno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]''' | [[Гудзігал]] | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) | ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галінт]]''' | | ''Galind'' (''Geilindis'') <br> Gailo (Galo) + Linto (Lindis) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]''' | [[Мангайла]] | ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') <br> Gailo (Gelo) + Mann | ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]''' | [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]] | ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') <br> Gailo (Gelo) + Minno | ''Minigelus'' <br> Minno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]''' | [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]] | ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) | ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гала (імя)|Гала]]''' | — | ''Halo'' (''Helli'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галека]]''' | — | ''Haleke'' (''Halika'') <br> Halo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галень|Галень (Гален)]]''' | — | ''Hallen'' <br> Halo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]''' | | ''Halboth'' (''Heliboto'') <br> Halo (Helli) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]''' | | ''Hallmann'' <br> Halo (Helli) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гальмонт]]''' | | ''Hallmund'' (''Helmunt'') <br> Halo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]''' | — | ''Hanus'' (''Johannes'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Гешт, Кест, Гейст)]]''' | — | ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]''' | — | ''Gasticho'' (''Casticho'') <br> Gast (Cast) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]''' | — | ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') <br> Gast + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]''' | — | ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') <br> Gast (Gest) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Гештот, Кестуд, Кістут, Кейстут)]]''' | — | ''Gestot'' (''Kested'', ''Kistott'', ''Gastod'') <br> Gast (Keast) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]''' | | ''Kastert'' (''Gastart'') <br> Gast (Cast) + Hardt (Hart) | ''Hartigast'' <br> Hardt (Hart) + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гестард, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]''' | | ''Gesterd'' (''Gisteard'') <br> Gast (Gest) + Hardt (Hart) <br> ''Gistrudis'' <br> Geso (Giso) + Trudo (Trut) | ''Thrudgis'' <br> Trudo (Trut) + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]''' | | ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') <br> Gast (Gest) + Heri (Hari) | ''Herigast'' <br> Heri + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]''' | | ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') <br> Gast (Cast) + Waldo (Walt) <br> Gast (Cast) + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гішталт, Гешталд, Гешталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]''' | | ''Gestalt'' (''Gistald'', ''Gestold''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Gestaut'') <br> Gast (Gest) + Waldo (Walt) <br> Geso (Giso) + Teudo (Taut) | ''Teutgis'' <br> Teudo (Teuth) + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]''' | — | ''Gaudo'' (''Gauto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]''' | — | ''Gaudeck'' (''Gaudich'') <br> Gaudo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]''' | — | ''Gaudila'' (''Gaudela'') <br> Gaudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]''' | — | ''Gaudin'' <br> Gaudo + -n-<br> ''Goldine'' <br> Goldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]''' | — | ''Gautisch'' (''Gautsch'') <br> Gaudo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтоўт]]''' | | ''Gautald'' (''Gaudald'') <br> Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt) | ''Waltgaud'' <br> Waldo (Walt) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтвід]]''' | | ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') <br> Gaudo (Gauto) + Wido | ''Widegaud'' <br> Wido + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гоўдвік]]''' | | ''Goldwig'' <br> Gaudo + Wigo (Wic) <br> Goldo + Wigo (Wic) | ''Wihgoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Wigo + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]''' | | ''Gauter'' <br> Gaudo + Heri | ''Herigaudis'' <br> Heri + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]''' | | ''Gaudemund'' <br> Gaudo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]''' | | ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') <br> Gaudo (Gauto) + Rick <br> ''Goldric'' <br> Goldo + Rick | ''Richcoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Rick (Rih) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрым|Гаўдрым (Гоўдрым)]]''' | [[Рымгальд]] | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]''' | | ''Gautrude'' <br> Gaudo + Trudo (Drutus) | ''Trutgaudus'' <br> Trudo + Gaudo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]''' | — | ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]''' | — | ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Geda (Gaddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]''' | — | ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') <br> Geda (Geto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]''' | — | ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') <br> Geda (Giddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Гетбут, Кедбут)]]''' | [[Будзікід (імя)|Будзікід]] | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Boto (Buto) <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]''' | | ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') <br> Geda (Giddo) + Waldo (Walt) | ''Wealdgyth'' <br> Waldo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Геталд, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт, Гецольд, Гецоўд)]]''' | | ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'', ''Gatault'', ''Getsold'') <br> Geda (Geto) + Waldo (Walt) <br> Geda (Geto) + Teudo (Taut) | ''Theotgit'' <br> Teudo (Teuth) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівід|Гедзівід (Гедвіт, Гетвід, Гедвід, Кедзівід, Кедвід)]]''' | | ''Gedwed'' <br> Geda + Wido (Wito) | ''Withgitha'' <br> Geda (Giddo) + Wido (Wito) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]]''' | [[Вільгет]] | ''Gedwille'' (''Gidwill'', ''Gadwill'') <br> Geda (Giddo) + Wilo | ''Wilgyth'' <br> Wilo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедвін]]''' | | ''Gedovin'' <br> Geda + Wino | ''Wynngeat'' <br> Wino + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]''' | | ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') <br> Geda (Giddo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]''' | | ''Gidheard'' (''Gạddert'') <br> Geda (Giddo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]] | | ''Gedalcaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме з пашыранай [[суфікс]]ам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай гед-<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref> адбыўся пераход gaud у gaus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gedalcaus#v=snippet&q=Gedalcaus&f=false S. 608].</ref>}} <br> Geda + Gaudo <br> Geda + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]''' | | ''Gadagunti'' <br> Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзіман|Гедзіман (Гедман, Гітман)]]''' | | ''Gedeman'' (''Gedmann'', ''Gidman'', ''Gettman'') <br> Geda (Giddo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідамін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]''' | | ''Giddeminus'' (''Gidmen'', ''Gadmin'') <br> Geda (Giddo) + Minno | ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} <br> Minno (Menno) + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]''' | | ''Gadamundus'' (''Gedmond'', ''Gjetmund'', ''Gemundus'') <br> Geda (Gaddo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадарых|Гедрых (Гедрык, Кедрык)]]''' | | ''Gedrich'' (''Gadric'') <br> Geda (Gaddo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадзь|Гадзь (Гата, Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]''' | — | ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]''' | — | ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') <br> Hatho (Adi) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]''' | — | ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') <br> Hatho (Adi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]''' | — | ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') <br> Hatho (Adi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]''' | [[Волдат]] | ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) | ''Waldad'' (''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) <br> ''Teuthad'' <br> Teudo (Teuth) + Hatho (Had) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]''' | | ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') <br> Hatho (Edo) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]''' | | ''Hadwig'' (''Hedwig'') <br> Hatho (Hedo) + Wigo | ''Wichad'' <br> Wigo (Wic) + Hatho (Hedo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]''' | [[Вілят]] | ''Atwill'' (''Adwill'', ''Adovila'', ''Attavill'') <br> Hatho (Adi) + Wilo | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгаўд]]''' | | ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') <br> Hatho (Adi) + Gaudo | ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=gauthaus#v=snippet&q=gauthaus&f=false S. 617, 789].</ref>}} <br> Gaudo (Gaut) + Hatho |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгін]]''' | [[Гінят]] | ''Hettgen'' (''Adgen'', ''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]''' | | ''Adago'' (''Adaco'') <br> Hatho (Adi) + Dago <br> Hatho (Adi) + Daugo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]''' | | ''Adat'' (''Adhad'') <br> Hatho (Adi) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]''' | | ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') <br> Hatho (Had) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]''' | | ''Atard'' (''Adahart'') <br> Hatho (Adi) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гатман|Гатман (Гадман, Адаман, Атман, Адамэн)]]''' | | ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') <br> Hatho (Adi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмін|Ятмін (Атмен, Атмін, Ацьмін, Адамін, Адмін, Яцімін, Ядзімін)]]''' | | ''Admen'' (''Atmin'', ''Atmen'') <br> Hatho (Adi) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]''' | | ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') <br> Hatho (Adi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атрант]]''' | | ''Aderando'' <br> Hatho (Adi) + Rando (Ranto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейман]]''' | | ''Heyman'' (''Hayman'') <br> Haimo (Heimo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]''' | | ''Haimund'' <br> Haimo (Heimo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генрых|Генрык]]''' | | ''Henric'' (''Heimirich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гіндрык, Гендрык)]]''' | | ''Hindrich'' (''Heinrich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]''' | — | ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]''' | — | ''Gaidel'' (''Geitel'') <br> Gaidus (Geith) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]''' | — | ''Gaidene'' (''Gaidinus'') <br> Gaidus (Geith) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдар|Гейдар (Гайдар)]]''' | | ''Gaidheri'' (''Geiter'') <br> Gaidus (Geith) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]''' | | ''Gaiterda'' <br> Gaidus (Geith) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэман]]''' | | ''Geidemann'' <br> Gaidus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]''' | — | ''Heido'' (''Haido'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]''' | — | ''Heidilo'' (''Heidel'') <br> Heido (Haido) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтвід]]''' | | ''Heidvid'' <br> Heido + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]''' | | ''Heitgin'' (''Eitgen'', ''Heydekinus'') <br> Heido + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]''' | | ''Heidmundus'' <br> Heido + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]''' | | ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') <br> Heido + Rick | ''Rihheid'' <br> Rick (Rih) + Heido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]''' | — | ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геска|Гесека (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]''' | — | ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') <br> Geso (Giso) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]''' | — | ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') <br> Geso (Keso) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]''' | | ''Gisbert'' (''Gisebert'') <br> Geso (Giso) + Bert | ''Berdegis'' <br> Bert + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла, Гезгал)]]''' | | ''Gesgel'' (''Kesgel'') <br> Geso (Keso) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гішвід]]''' | | ''Gisoidis'' <br> Geso (Giso) + Wido | ''Widugis'' <br> Wido + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]]''' | | ''Gesmin'' (''Gesmen'') <br> Geso (Keso) + Minno (Menno) <br> ''Gessmann'' <br> Geso (Keso) + Mann | ''Minegis'' <br> Minno + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізмунд, Гізмонд, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]''' | | ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') <br> Geso (Giso) + Mund (Munt) | ''Mundegis'' <br> Mund + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гес]]''' | — | ''Haso'' (''Hesa'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьмір]]''' | | ''Hasmar'' (''Hessemer'') <br> Haso (Hesa) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь, Кілт)]]''' | — | ''Geldo'' (''Gildo'', ''Gilto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]''' | | ''Geltolt'' (''Galdualdus'') <br> Geldo + Waldo (Walt) | ''Waldgelt'' <br> Waldo + Geldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ільць]]''' | — | ''Hilto'' (''Ildia'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]''' | — | ''Hiltin'' (''Ildin'') <br> Hilto (Ildia) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]''' | | ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') <br> Hilto + Boto (Buto) | ''Buothilt'' <br> Boto (Buto) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілгут]]''' | | ''Illgut'' (''Hiltgudis'') <br> Hilto + Gudo (Guta) | ''Guthildis'' <br> Gudo (Guta) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільтэр]]''' | | ''Hilder'' <br> Hilto + Heri | ''Erhilt'' <br> Heri + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]''' | | ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') <br> Hilto + Mann | ''Manehildis'' <br> Mann + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіка]]''' | — | ''Hico'' (''Hiko'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гікель]]''' | — | ''Hiccila'' <br> Hico (Hiko) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]''' | — | ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]''' | — | ''Gendecke'' (''Gentke'') <br> Gento (Gendo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]''' | — | ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') <br> Gento (Gendo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]''' | — | ''Genten'' (''Gendinus'') <br> Gento + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтш|Гінтш (Гінч, Кендыш)]]''' | — | ''Gentsch'' (''Gandsch'') <br> Gento + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гінталд, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]''' | [[Таўцігін]] | ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Gentaud'', ''Gintaud'', ''Gentault'') <br> Gento + Waldo (Walt) <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) | ''Theudekin'' (''Deutgen'') <br> Teudo + Ginno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]''' | | ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') <br> Gento + Heri (Hari) | ''Erigand'' <br> Heri + Gento (Gando) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінтарт|Кінтарт (Гінтарт, Гентарт)]]''' | | ''Genthardus'' (''Gentert'') <br> Gento + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]''' | | ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') <br> Gento (Gendo) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]''' | — | ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]''' | — | ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') <br> Gero (Kero) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]''' | — | ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') <br> Gero (Kero) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герын|Герын (Гірын)]]''' | — | ''Gerin'' (''Girin'') <br> Gero (Giro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]''' | — | ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') <br> Gero (Kero) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]''' | — | ''Geruthus'' (''Gerutha'') <br> Gero (Giro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керш|Керш (Герш, Гірш, Геруш, Кірш)]]''' | — | ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') <br> Gero (Kero) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]''' | [[Бутгер]] | ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') <br> Gero (Kero) + Bodo (Budo) <br> Gero (Kero) + Boto (Buto) | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервала]]''' | | ''Gerwala'' <br> Gero + Wal (Walo) | ''Walager'' <br> Wal (Walo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геральд|Геральт (Гералт, Гералд, Геральд)]]''' | | ''Gerold'' (''Gerolt'') <br> Gero + Waldo (Walt) | ''Waldger'' <br> Waldo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервід|Гервід (Кірвід)]]''' | [[Відугер]] | ''Gerwid'' (''Gervidh'') <br> Gero + Wido | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кірвік|Кірвік (Гервік)]]''' | | ''Kerwic'' (''Gerwic'') <br> Gero (Kero) + Wigo (Wic) | ''Wicger'' <br> Wigo (Wic) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Карвіл, Гервел)]]''' | | ''Gerwilo'' (''Gerwill'', ''Garwilus'') <br> Gero (Giro) + Wilo | ''Vilgar'' <br> Wilo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]''' | [[Вінгер]] | ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') <br> Gero (Kero) + Wino | ''Winger'' <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервойна]]''' | | ''Gerwein'' <br> Gero + Wino (Weine) <br> ''Geruuni'' <br> Gero + Uuenna (Wona) | ''Vunniger'' <br> Uuenna (Wona) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гергард|Гіргарт]]''' | | ''Gerhard'' (''Girart'') <br> Gero (Giro) + Hardt (Hart) | ''Hartger'' <br> Hardt + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]''' | | ''Gerath'' (''Gerjet'') <br> Gero + Hatho (Adi) <br> Gero + Joto | ''Hatger'' <br> Hatho + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герод|Герод (Гірод)]]''' | [[Гродгар (імя)|Рутгер]] | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) <br> Gero + Hatho | ''Rutger'' <br> Hrodo (Ruodo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]''' | | ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') <br> Gero (Kero) + -kin <br> Gero (Kero) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]]''' | | ''Gerkunt'' <br> Gero (Kero) + Gunth (Cund) | ''Cundker'' (''Gunngeir'') <br> Gunth (Cund) + Gero (Kero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керман (імя)|Керман (Герман, Гермэн)]]''' | | ''Kerman'' (''German'') <br> Gero (Kero) + Mann | ''Manger'' <br> Gero + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]''' | [[Мінгер]] | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno | ''Minger'' <br> Minno (Menno) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]''' | | ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') <br> Gero (Giro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]''' | [[Стангір]] | ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) | ''Staniger'' (''Stanker'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]]''' | | ''Gerstalt'' <br> Gero (Giro) + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]''' | | ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') <br> Gero + Trudo | ''Thrudger'' <br> Trudo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]''' | — | ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гірык]]''' | — | ''Hierica'' <br> Heri (Hiro) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]''' | — | ''Harilo'' (''Herilo'') <br> Heri (Hari) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]''' | — | ''Herin'' <br> Heri (Hari) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]''' | — | ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Heri (Hari) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]''' | [[Бутар]] | ''Harboth'' (''Herbothe'') <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гербэрт]]''' | | ''Herbert'' <br> Heri + Bert | ''Berther'' <br> Bert + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ірвіл]]''' | | ''Irvil'' (''Iruil'') <br> Heri (Hiro) + Wilo | ''Wileri'' <br> Wilo + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]''' | [[Манар]] | ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермін|Ермін (Герамін)]]''' | | ''Ermin'' (''Hermina'') <br> Heri + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]''' | | ''Eremund'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Munt) | ''Munter'' <br> Mund (Mutn) + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ерандзь]]''' | [[Рандар]] | ''Herrand'' <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) <br> Heri (Hari) + -nd- | ''Randhere'' (''Ranthar'') <br> Rando + Heri (Hari) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]''' | — | ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]''' | — | ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') <br> Gerd + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзіла, Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]''' | — | ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') <br> Gerd (Gardo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]''' | — | ''Gerden''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Girden''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') <br> Gerd (Gert) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]''' | — | ''Gerdun'' (''Gartuni'') <br> Gerd (Gardo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]''' | — | ''Kerdut'' (''Gerdot'', ''Gardut'') <br> Gerd + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]''' | | ''Gertold'' (''Kartold'', ''Gertaud'', ''Gertaut'') <br> Gerd (Gardo) + Waldo (Walt) | ''Waldigardis'' <br> Waldo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]''' | | ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') <br> Gerd (Gyrd) + Wido | ''Widgerd'' <br> Wido + Gerd |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]]''' | [[Вільгерд]] | ''Gardwill'' (''Gerdvil'') <br> Gerd (Gardo) + Wilo | ''Wilgeard'' (''Vilgard'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвойна|Гердвойна (Гердвайнь, Гердвэйнь, Гірдвойна)]]''' | | ''Gardewein'' (''Geardwine'') <br> Gerd + Wino (Weine) <br> Gerd + Uuenna (Wona) | ''Weingard'' <br> Wino (Weine) + Gerd (Gardo) <br> ''Vunnegart'' <br> Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Герцімонт, Кірдзімонт)]]''' | [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]] | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) | ''Mundgerd'' <br> Mund + Gerd |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]''' | — | ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]''' | — | ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') <br> Hardt (Hart) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына, Ардын)]]''' | — | ''Hardin'' (''Herden'', ''Ardini'') <br> Hardt + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артавід]]''' | [[Відарт]] | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido | ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артвіл|Артвіл (Эрдзівіл, Ердзівіл)]]''' | | ''Artwill'' (''Hardwill'') <br> Hardt (Ardo) + Wilo | ''Willard'' <br> Wilo + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эртвін]]''' | [[Вінарт]] | ''Hertwin'' (''Artwin'') <br> Hardt (Ardo) + Wino | ''Winhart'' <br> Wino + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]''' | | ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') <br> Hardt + Mann | ''Manhardt'' <br> Mann + Hardt |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]''' | — | ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібейка|Кібейка (Гібейка, Гебейка, Гібік)]]''' | — | ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') <br> Gibo (Kebo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]''' | — | ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') <br> Gibo (Kebo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]''' | — | ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') <br> Gibo (Gebo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]''' | | ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') <br> Gibo (Kebo) + Heri (Hiro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]''' | | ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') <br> Gibo (Kebo) + Bert <br> Gibo (Kebo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіў]]''' | — | ''Givo'' (''Gevo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівейка]]''' | — | ''Givika'' (''Geuica'') <br> Givo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]''' | — | ''Givin'' <br> Givo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]''' | | ''Gevald'' (''Givald'') <br> Givo (Gevo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геверт|Геверт (Гевард, Гівэрт, Ківэрт)]]''' | | ''Gewert'' (''Gevard'') <br> Givo (Gevo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]''' | — | ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілейка|Гілейка (Гілек, Гілік, Кілейка)]]''' | — | ''Gilleke'' <br> Gilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілін|Гілін (Гілінь, Гілень)]]''' | — | ''Gillin'' (''Gillen'', ''Killin'') <br> Gilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кілбар]]''' | | ''Kilber'' (''Gilberia'') <br> Gilo (Kil) + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілбут|Гілбут (Кільбода)]]''' | | ''Gilbody'' (''Gilbot'', ''Gilbut'') <br> Gilo + Boto (Buto) <br> Gilo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гільвін]]''' | [[Вінгіль]] | ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino | ''Winigilo'' <br> Wino + Gilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кільман|Кільман (Гілман, Гіліман)]]''' | | ''Killman'' (''Gillman'', ''Gilimann'') <br> Gilo (Kil) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]''' | | ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') <br> Gilo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]''' | — | ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]''' | — | ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') <br> Ginno (Genno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]''' | — | ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') <br> Ginno (Genno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генут|Генут (Генюта)]]''' | — | ''Genut'' (''Geniut'') <br> Ginno (Genno) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]''' | — | ''Kinosz''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gennisch'') <br> Ginno (Genno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]''' | | ''Gimber'' (''Kimber'') <br> Ginno + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]''' | | ''Gimbert'' (''Kimbert'', ''Ginbert'') <br> Ginno (Genno) + Bert <br> ''Kinbardus'' <br> Ginno (Genno) + Bardo (Barto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбуд, Генбот, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]''' | | ''Genobod'' (''Ginbot'', ''Gimbot'', ''Kimbot'', ''Genbaud'') <br> Ginno + Bodo (Budo) <br> Gino + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінеўт|Гінеўт (Гінэльд)]]''' | | ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') <br> Ginno (Genno) + Waldo (Walt) | ''Waldgina'' <br> Waldo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гімольт]]''' | | ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) <br> Gemo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвід]]''' | [[Відзігін]] | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido | ''Widikin'' (''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Генвіл, Кінвіл)]]''' | [[Вількін]] | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo | ''Willikin'' (''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвін|Гінвін (Генвін, Кінвін)]]''' | | ''Genuinus'' (''Kinewin'') <br> Ginno (Genno) + Wino | ''Winneken'' <br> Wino + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]''' | | ''Genovefa'' <br> Ginno (Genno) + Vivo (*Weif) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гінівойша]] | [[Вісігін|Вісігін (Вайзген)]] | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) | ''Visekin'' (''Weisgen'') <br> Wiso (Weise) + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]''' | [[Ядгін]] | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) <br> ''Genniod'' <br> Ginno (Genno) + Audo (Oto) | ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэр|Кінэр (Генер, Генар, Кінер, Кінар)]]''' | | ''Kiener'' (''Gener'', ''Ginerius'') <br> Ginno (Genno) + Heri | ''Herekin'' <br> Heri + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]''' | | ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') <br> Ginno (Genno) + Hardt (Hart) | ''Hartgen'' <br> Hardt (Hart) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінгель|Гінгель (Гінгела, Гінгіла, Гінгала, Генгал)]]''' | — | ''Gingel'' (''Gengel'') <br> Ginno (Genno) + Gailo (Gelo) <br> Geng + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]''' | | ''Gengundis'' (''Genegondis'') <br> Ginno (Genno) + Gunth (Cund) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіман|Гіман (Кінман, Геньман, Кіман, Геман, Кеман)]]''' | | ''Gimiman'' (''Kinman'') <br> Ginno (Gimmo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімін|Кімін (Гімін, Кінмен)]]''' | | ''Gimmin'' <br> Ginno (Gimmo) + Minno <br> Ginno (Gimmo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]''' | | ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') <br> Ginno + Mund (Munt) <br> Gemo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінет|Гінет (Генет)]]''' | | ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') <br> Ginno (Genno) + Nieth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]''' | | ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') <br> Ginno (Genno) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гога|Гога (Гок)]]''' | — | ''Gogo'' (''Goki'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]''' | — | ''Goggilo'' (''Kugelo'') <br> Gogo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]''' | — | ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]''' | — | ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') <br> Hrodo (Ruodo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]''' | — | ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') <br> Hrodo (Ruodo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родэлін]]''' | — | ''Rothelin'' (''Hrodelin'') <br> Hrodo (Roda) + lin | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]''' | — | ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') <br> Hrodo (Roda) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]''' | — | ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rutsch'') <br> Hrodo (Ruodo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]''' | | ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Rotaut'', ''Hrotold'') <br> Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) <br> Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut) | ''Theotrod'' <br> Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]''' | | ''Hrodwil'' (''Rodwill'', ''Rudwill'') <br> Hrodo (Ruodo) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]''' | | ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') <br> Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]''' | [[Герод]] | ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') <br> Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero) | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр, Ротар)]]''' | | ''Ruder'' (''Ruotar'', ''Rotar'', ''Hroadhar'', ''Grotchar'') <br> Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]''' | | ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') <br> Hrodo (Roda) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]''' | | ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) <br> ''Grodmundus'' | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]''' | — | ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]''' | — | ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') <br> Gudo (Guta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]''' | — | ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') <br> Gudo (Guta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]''' | — | ''Godan'' (''Godun'') <br> Gudo (Godo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]''' | — | ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') <br> Gudo (Guta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Гутальд, Годаўт)]]''' | | ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'', ''Gotaut'') <br> Gudo (Godo) + Waldo (Walt) <br> Gudo (Godo) + Tuedo (Taut) | ''Waltgudis'' <br> Waldo (Walt) + Gudo <br> ''Theudeguto'' (''Theudigota'') <br> Teudo + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Годвайн]]''' | | ''Gottwein'' (''Gutwein'') <br> Gudo (Godo) + Wino (Weine) <br> Gudo (Godo) + Uuenna (Wona) | ''Wunigodo'' <br> Uuenna (Wona) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]''' | [[Вільгод]] | ''Góðvili'' (''Gudwill'', ''Godwill'', ''Goteswillo'') <br> Gudo (Godo) + Wilo | ''Willegod'' (''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]''' | | ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') <br> Gudo (Guta) + Wino | ''Wingot'' <br> Wino + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігал]]''' | [[Гелігуд]] | ''Godegel'' (''Gudegel'') <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутгер]]''' | | ''Gutgerius'' (''Cuotker'') <br> Gudo (Guta) + Gero (Kero) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]''' | | ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') <br> Gudo (Godo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готгін|Готгін (Годкін, Гудгін)]]''' | | ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'', ''Goedgen'') <br> Gudo (Guta) + -kin <br> Gudo (Guta) + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]''' | | ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') <br> Gudo (Guta) + Heri (Hari) | ''Herrguth'' <br> Heri + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готарт|Готарт (Готэрт, Готард)]]''' | | ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') <br> Gudo (Godo) + Hardt (Hart) <br> ''Gotrudis'' <br> Gudo (Godo) + Trudo (Trut) | ''Hardgot'' <br> Hardt (Hart) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Глеб]]''' | | ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]''' | | ''Gottlieb'' (''Goteleib'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) <br> ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') <br> Gudo (Got) + Lubo (Libo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]''' | [[Мангуд]] | ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') <br> Gudo (Godo) + Mann | ''Mangod'' <br> Mann + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]''' | [[Мінгуд]] | ''Goudemen'' (''Gudmen'') <br> Gudo + Minno (Menno) | ''Mengodus'' <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудмунд|Готмант]]''' | | ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') <br> Gudo (Got) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Косман|Косман (Кошман)]]''' | | ''Cosman'' (''Gossmann'') <br> Guso (Goza) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гошмант]]''' | | ''Gosmundus'' (''Gusimund'') <br> Guso (Goza) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]''' | — | ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]''' | — | ''Cunthicho'' (''Cundicho'') <br> Gunth (Kunth) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундзіла|Гундзіла (Канціла, Контыль, Гунтуль)]]''' | — | ''Gundila'' (''Kuntilo'', ''Guntulo'', ''Gontella'') <br> Gunth (Kunth) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]''' | — | ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контун]]''' | — | ''Cunduni'' (''Gunduni'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]''' | — | ''Cundisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gondish'') <br> Gunth (Kunth) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]''' | | ''Contaldus'' (''Contaudus'', ''Gontald'', ''Gontaut'') <br> Gunth (Cund) + Waldo (Walt) <br> Gunth (Cund) + Teudo (Taut) <br> Cono + Teudo (Taut) | ''Waldegundis'' <br> Waldo + Gunth <br> ''Teutgundis'' <br> Teudo (Teuth) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандбут]]''' | | ''Gundbuth'' (''Gundboto'') <br> Gunth (Kunth) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контвід]]''' | | ''Gunduidis'' <br> Gunth (Kunth) + Wido | ''Widegundis'' <br> Wido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантыгерд]]''' | | ''Cundigart'' (''Guntegardis'') <br> Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]''' | | ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') <br> Gunth (Kunth) + Heri (Hari) | ''Harigundis'' <br> Heri (Hari) + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]''' | | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гумонт]]''' | | ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') <br> Gunth + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]''' | | ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') <br> Gunth (Kunth) + Rado (Rato) | ''Ratcunda'' <br> Rado (Rato) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундэрык (імя)|Кондрык (Кандрыка)]]''' | [[Рыконт]] | ''Condricus'' (''Gunderic'') <br> Gunth (Kunth) + Rick <br> ''Candericus'' (''Gandaricus'') <br> Gento (Gando) + Rick | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрым]]''' | [[Рымконт]] | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрыт]]''' | | ''Guntarith'' <br> Gunth (Kunth) + Rido | ''Riidgunt'' <br> Rido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундыслаў]]''' | | ''Gundisalv'' <br> Gunth (Gundo) + Aluo <br> Gunth (Gundo) + Salvo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабейка]]''' | — | ''Dabicho'' <br> Dabo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабела|Дабела (Дабіла, Дабіль, Дабель)]]''' | — | ''Dabila'' <br> Dabo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дань|Дань (Дан)]]''' | — | ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]''' | — | ''Danica'' (''Denecke'') <br> Dano (Denno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]''' | — | ''Danisch'' (''Danis''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Dano + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]''' | | ''Dengel'' (''Dingela'', ''Dangel'', ''Dangeil'') <br> Dano (Denno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данар|Данар (Данэр, Дэнэр)]]''' | | ''Danhari'' (''Danner'', ''Denner'') <br> Dano + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнарт]]''' | | ''Dannert'' (''Dännart'') <br> Dano + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Данкель]]''' | — | ''Danckel'' (''Danchilo'') <br> Danco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]''' | — | ''Damulo'' (''Damilo'') <br> Dammo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]''' | — | ''Daugo'' (''Davo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]''' | — | ''Davico'' <br> Daugo (Davo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]''' | — | ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') <br> Daugo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]''' | | ''Dauber'' (''Daubar'', ''Deuber'', ''Daber'') <br> Daugo (Davo) + Baro <br> Daugo (Davo) + Bero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]''' | | ''Daubert'' <br> Daugo (Davo) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Даўголд, Далголд, Доўгаўд)]]''' | | ''Daugald'' (''Dagaud'') <br> Daugo + Waldo <br> Dago + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]''' | | ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') <br> Daugo (Davo) + Wilo <br> Daugo (Davo) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]''' | | ''Daverdt'' <br> Daugo (Davo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давін]]''' | | ''Dawin'' (''Dauwin'') <br> Daugo (Davo) + Wino <br> Daugo (Davo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Дэвэйна, Давэйна, Давэйн, Давойн)]]''' | | ''Dewein'' <br> Daugo (Davo) + Wino (Weine) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгайла|Даўгайла (Даўгала, Дагала, Даўгела)]]''' | | ''Dagalo'' (''Daggal'', ''Dæggel'') <br> Daugo (Davo) + Gailo (Galo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]''' | | ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') <br> Daugo (Davo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагерд, Догерд, Догерт, Догірд, Дзягерд)]]''' | | ''Daugaard'' (''Daugardt'', ''Daugerd'', ''Deggert'') <br> Daugo (Davo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]''' | | ''Daugott'' (''Dagott'') <br> Daugo (Davo) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгін|Даўгін (Даўген, Даўкен, Далгін)]]''' | | ''Daugen'' (''Dagin'', ''Dawkin'') <br> Daugo (Davo) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгінт|Даўгінт (Даўгінд, Даўкент, Даўкінт)]]''' | | ''Daugent'' (''Daugand'', ''Dagant'') <br> Daugo (Davo) + Gento (Gendo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкунт, Даўкант, Дэкант)]]''' | | ''Daugond'' <br> Daugo (Davo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]]''' | | ''Dalude'' <br> Daugo (Davo) + Luido <br> ''Daglid'' <br> Dago + Luido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]''' | [[Міндоўг (імя)|Міндаў]] | ''Dauman'' (''Daman'') <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) | ''Mindach'' <br> Minno + Daugo (Davo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]''' | | ''Daumund'' (''Daumunt'', ''Daumond'', ''Damondus'', ''Damundus'') <br> Daugo (Davo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дагнар, Дэўнар, Даўнар, Дагнер, Даўгнар, Дохнар)]]''' | | ''Dauner'' (''Daunar'', ''Douwner''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Daugo (Davo) + Noro (Nero) <br> ''Dæghnar'' (''Dagnar'') <br> Dago + Noro (Nero) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] | | ''Desprong'' <br> Daugo (Davo) + Spranco | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]''' | | ''Dowyatt'' (''Daviato'') <br> Daugo (Davo) + Joto (Juto) <br> Daugo (Davo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]''' | — | ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]''' | — | ''Dageke'' (''Dagiko'') <br> Dago (Dacco) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]''' | — | ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') <br> Dago (Dacco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайль]]''' | — | ''Daila'' <br> Dago (Daia) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]''' | — | ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') <br> Dago (Taggo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакварда]]''' | | ''Dagward'' <br> Dago (Dacco) + Wardo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагела|Дагела (Дзегель, Дагель, Дагайль)]]''' | | ''Dagela'' (''Degele'') <br> Dago + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]''' | | ''Deimund'' (''Daymont'') <br> Dago (Daia) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэйна]]''' | — | ''Deina'' (''Dagena'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]''' | | ''Deiner'' (''Degenher'') <br> Deina (Dagena) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]''' | — | ''Dedela'' (''Dedila'') <br> Dedo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]''' | — | ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]''' | — | ''Drogila'' (''Drogulus'') <br> Drogo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]''' | — | ''Drogen'' (''Drogin'') <br> Drogo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]] | | ''Dragwin'' <br> Drogo (Drago) + Wino (Weine) <br> Drogo + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]''' | | ''Drogat'' <br> Drogo + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]''' | — | ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]''' | — | ''Diericke'' <br> Diehr + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]''' | — | ''Tyrell'' <br> Diehr (Tier) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]''' | — | ''Teoruni'' <br> Diehr (Tier) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]''' | — | ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') <br> Diehr (Tier) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]''' | | ''Direbode'' (''Derbot'') <br> Diehr + Boto (Buto) <br> Diehr + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырольдзь]]''' | | ''Tirold'' (''Deorwald'') <br> Diehr (Tier) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]''' | | ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзергель|Дзергель (Дзіргел, Дыргайла)]]''' | | ''Diergel'' (''Dergel'', ''Deorrigilo'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]''' | | ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') <br> Diehr + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]''' | | ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') <br> Diehr (Dioro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]''' | | ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') <br> Diehr (Dioro) + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырмот]]''' | | ''Dyrmodh'' (''Deormod'') <br> Diehr (Dioro) + Mot (Moda) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірсун]]''' | | ''Tirsun'' (''Derson'') <br> Diehr (Tier) + Suno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дуніла]]''' | — | ''Dunila'' <br> Duno + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дывіла]]''' | — | ''Divilo'' <br> Deiwe + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Іва]]''' | — | ''Ivo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ібут]]''' | | ''Ibodus'' <br> Ivo + Boto (Buto) <br> Ivo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Івар]]''' | | ''Ivar'' <br> Ivo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ідзель]]''' | — | ''Idela'' (''Idilo'') <br> Ido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інга|Інка]]''' | — | ''Ingo'' (''Incho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгіль]]''' | — | ''Ingilo'' <br> Ingo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]''' | | ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') <br> Ingo (Incho) + Burga | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ігар]]''' | | ''Inchar'' <br> Ingo (Incho) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]''' | | ''Ingeila'' (''Ingel'') <br> Ingo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйса|Эйса (Іса, Іза, Ейса)]]''' | — | ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]''' | | ''Isbodus'' (''Aisbot'', ''Aisbut'') <br> Iso + Bodo (Budo) <br> Iso + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісавін]]''' | | ''Isovin'' <br> Iso + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісад]]''' | | ''Isada'' <br> Iso + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]''' | | ''Issmann'' (''Isaman'') <br> Iso + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман, Эйсьмен)]]''' | | ''Eismann'' (''Eisemann'') <br> Iso (Eisen) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]''' | | ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') <br> Iso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]''' | | ''Eismund'' (''Eismond'', ''Eisenmund'', ''Aismondo'') <br> Iso (Eisen) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кагель]]''' | — | ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') <br> Caco (Kage) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]''' | — | ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]''' | — | ''Kaseke'' <br> Cazo (Kas) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]''' | — | ''Cazilo'' <br> Cazo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]''' | | ''Gazmar'' (''Gasmarus'') <br> Cazo (Gazo) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]''' | — | ''Caro'' (''Kárr'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]''' | — | ''Kareke'' <br> Caro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]''' | — | ''Karila'' <br> Caro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]''' | | ''Carbutt'' (''Karbott'', ''Coributh''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Karbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Korbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Boto (Buto) <br> ''Karibaudis'' <br> Caro + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]''' | | ''Caruin'' <br> Caro + Wino | ''Vinicar'' <br> Wino + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла (Карагаль, Каргаль)]]''' | | ''Cargeil'' (''Cargal'', ''Cargel'', ''Corgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]''' | | ''Caragolt'' <br> Caro + Goldo <br> Caro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]''' | | ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') <br> Caro + Mann | ''Manakari'' <br> Mann + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кармін (імя)|Кармін]]''' | | ''Carmin'' (''Karmin'') <br> Caro + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]''' | | ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') <br> Caro + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыят (імя)|Карыят]]''' | | ''Cariatto'' <br> Caro + Joto <br> Caro + Hatho (Adi) | ''Jutcar'' <br> Joto (Juto) + Caro |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]''' | — | ''Carolus'' (''Carellus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінда]]''' | — | ''Kindo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]''' | — | ''Kintilo'' (''Kindel'') <br> Kindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Кінцібут]] | | Kindo + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінцівіл]]''' | | ''Kentwill'' <br> Kindo + Wilo <br> Gento + Wilo | ''Willekind'' <br> Wilo + Kindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кіндэр]]''' | | ''Kinder'' (''Kinter'') <br> Kindo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]''' | — | ''Klaus'' (''Nikolaus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўзгайла|Кляўзгайла (Кляўзгала, Клаўзгала, Клаўзгайла, Кляўзгела, Клазкайла, Клазгела)]]''' | | ''Klausgall'' <br> Klaus + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кома (імя)|Кома]]''' | — | ''Como'' (''Gumo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]''' | — | ''Comela'' (''Gumila'') <br> Como (Gumo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]''' | | ''Comont'' <br> Como + Mund (Munt) <br> ''Camund'' <br> Camo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]''' | — | ''Cono'' (''Cuno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]''' | — | ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') <br> Cono (Cuno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]''' | — | ''Chunulo'' (''Künel'') <br> Cono (Cuno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]''' | — | ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Konosz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Cono (Cuno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конвід]]''' | | ''Conwith'' <br> Cono + Wido | ''Widhkun'' <br> Wido + Cono (Cuno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]''' | | ''Conwill'' (''Convilius''{{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.</ref>}}) <br> Cono (Cuno) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]''' | | ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') <br> Cono (Cuno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Конгенд]] | | Cono + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунгер|Кунгер (Конгер)]]''' | | ''Kunger'' <br> Cono (Cuno) + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]''' | | ''Congerd'' (''Cunigard'') <br> Cono (Cuno) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]''' | | ''Kunat'' <br> Cono + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конер]]''' | | ''Koner'' (''Cunari'') <br> Cono (Cuno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]''' | | ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') <br> Cono (Cuno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]''' | | ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') <br> Cono (Cuno) + Rado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кондрут]]''' | | ''Cundrud'' <br> Cono (Cuno) + Trudo (Drutus) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]''' | — | ''Leuico'' (''Leweke'') <br> Leuo + -k- |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]''' | | ''Lewald'' (''Lewolt'') <br> Leuo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леварт|Леварт (Левард)]]''' | | ''Levard'' <br> Leuo + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]''' | | ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') <br> Leon + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Легарт]]''' | | ''Legart'' (''Legard'') <br> Laico (Lecke) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лідэла]]''' | — | ''Ledila'' <br> Ledus (Leto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Летаўт]]''' | | ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'', ''Letaut'') <br> Ledus (Leto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ліба]]''' | — | ''Libo'' <br> ''Lubo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэка|Лібэка (Лібіка, Лібік)]]''' | — | ''Libicho'' (''Libike'') <br> Libo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібель]]''' | — | ''Libila'' <br> Libo + -l- <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібельт]]''' | | ''Libolt'' <br> Libo + Waldo (Walt) <br> Lubo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэр]]''' | | ''Liberi'' (''Libheri'') <br> Libo + Heri <br> Lubo + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]''' | — | ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]''' | — | ''Lindicke'' (''Lindecke'') <br> Lindis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзін]]''' | — | ''Lendinus'' <br> Lindis (Lend) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]''' | — | ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодыка, Лодзік, Лоцейка)]]''' | — | ''Hlodico'' (''Lotichius'') <br> Lodo (Chlodio) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лобарт]]''' | | ''Lobert'' (''Chlodobert'') <br> Lodo (Chlodio) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодальд]]''' | | ''Lodoald'' (''Chlodoald'') <br> Lodo (Chlodio) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]''' | | ''Lodwich'' (''Chlodwig'') <br> Lodo (Chlodio) + Wigo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]''' | | ''Lodwin'' (''Hlotwin'') <br> Lodo (Chlodio) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]''' | | ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') <br> Lodo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Люб|Люб (Люба)]]''' | — | ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]''' | — | ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') <br> Lubo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любель (імя)|Любель]]''' | — | ''Liubilo'' (''Liebel'') <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любень|Любень]]''' | — | ''Luben'' (''Lubin'') <br> Lubo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любш]]''' | — | ''Lubisch'' <br> Lubo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]''' | | ''Luber'' <br> Lubo + Heri (Hari) | ''Erliub'' <br> Heri + Lubo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]''' | | ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Lubo + Bert <br> ''Liubhart'' (''Liebert'') <br> Lubo + Hardt (Hart) <br> ''Liubardus'' <br> Lubo + Bardo (Barto) | ''Beretliub'' <br> Bert + Lubo <br> ''Hartlib'' <br> Hardt (Hart) + Lubo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лют|Лют (Люд)]]''' | — | ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]''' | — | ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') <br> Liudo (Liut) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людан]]''' | — | ''Liudan'' <br> Liudo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]''' | — | ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') <br> Liudo (Liut) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]''' | | ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') <br> Liudo + Wino | ''Winiliut'' <br> Wino + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Людвэр, Літавор, Літавар, Лювер)]]''' | | ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') <br> Liudo + Wardo (Warto) <br> ''Leudovera'' (''Litwara'') <br> Liudo + Wero (Varo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютгарда|Людгарда]]''' | | ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') <br> Liudo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]''' | | ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') <br> Liudo (Liut) + Heri (Hari) | ''Herileut'' <br> Heri + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людкен]]''' | | ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') <br> Liudo + -kin <br> Liudo + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людміна]]''' | | ''Ludmen'' (''Ludzmin''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Liudo + Minno <br> ''Liudman'' <br> Liudo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт, Лемант, Людамонт)]]''' | | ''Liumunt'' (''Limund'', ''Lemond'', ''Ludimunt'') <br> Liudo (Liut) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]''' | — | ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]''' | — | ''Langin'' (''Lengin'') <br> Lango + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]''' | | ''Langwin'' (''Langevin'') <br> Lango + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]''' | | ''Langarda'' (''Langerd'', ''Longard'') <br> Lango + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгмін]]''' | | ''Langmin'' (''Langmen'') <br> Lango + Minno (Menno) <br> ''Langman'' <br> Lango + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]''' | — | ''Lando'' (''Lanto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянтэла]]''' | — | ''Landel'' (''Lendel'') <br> Lando (Lanto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]''' | — | ''Landina'' <br> Lando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]''' | | ''Lampert'' (''Lambert'') <br> Lando (Lanto) + Bert | ''Bertlanda'' <br> Bert + Lando |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мага]]''' | — | ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магейка]]''' | — | ''Mageyke'' (''Magico'') <br> Mago + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]''' | — | ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') <br> Mago (Maco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]''' | — | ''Meilo'' (''Meil'') <br> Mago (Meio) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магін|Магін (Мегін)]]''' | — | ''Magin'' (''Megin'') <br> Mago (Megi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магун]]''' | — | ''Maguno'' (''Magonus'') <br> Mago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]''' | | ''Megel'' (''Magel'', ''Mageil'') <br> Mago (Megi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магер]]''' | | ''Mager'' (''Magher'') <br> Mago + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Максьвіта]]''' | | ''Meguswind'' (''Mehsuint'') <br> Mago (Maco) + Suint (Suitha) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]''' | — | ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]''' | — | ''Mazecha'' (''Mazika'') <br> Mazo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]''' | — | ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') <br> Mazo (Maas) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]''' | — | ''Massana'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазен]]''' | — | ''Massen'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масанд|Масанд (Масэнд, Мазанд)]]''' | — | ''Masenda'' <br> Mazo (Maas) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Межгел|Межгел (Мезгіль, Мізгіль, Мазгіль, Мезгель, Мазгел)]]''' | | ''Mesgilo'' (''Masgel'') <br> Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) <br> Masgo (Meske) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]] | | Mazo + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мала]]''' | — | ''Malo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]''' | — | ''Malicho'' (''Malleke'') <br> Malo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]''' | | ''Malwida'' <br> Malo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малгуд]]''' | | ''Maalgodus'' <br> Malo + Gudo (Godo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мамейка|Мамейка (Мамека)]]''' | — | ''Mamecho'' <br> Mamo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]''' | — | ''Mamila'' <br> Mamo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ман|Ман (Мань)]]''' | — | ''Mann'' (''Manno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]''' | — | ''Manniko'' (''Mannecho'') <br> Mann + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]''' | — | ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') <br> Mann + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівід|Манівід (Манвід, Маневіт)]]''' | [[Відзіман]] | ''Manvidus'' (''Manwith'') <br> Mann + Wido | ''Widiman'' <br> Wido + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]]''' | [[Віліман]] | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівін]]''' | | ''Manewine'' (''Manwine'') <br> Wino + Mann | ''Winiman'' <br> Mann + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангела, Мангель, Манкель)]]''' | [[Гайліман]] | ''Manigel'' (''Mangella'', ''Mangel'', ''Mankel'') <br> Mann + Gailo (Gelo) | ''Gailamanns'' <br> Mann + Gailo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манігерд|Манігерд (Мангард, Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]''' | | ''Manegardus'' (''Mangerðr'') <br> Mann + Gerd (Gardo) | ''Gartmann'' <br> Gerd (Gardo) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангін|Мангін (Манкін, Манген)]]''' | | ''Mannikin'' (''Manngin'', ''Manngen'') <br> Mann + -kin <br> Mann + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]''' | [[Гудман]] | ''Mangod'' (''Mangud'', ''Mangut'') <br> Mann + Gudo (Godo) | ''Guotman'' <br> Gudo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манар]]''' | [[Герман (імя)|Герман]] | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) | ''Hermann'' (''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манят|Манят (Манат)]]''' | | ''Mannato'' <br> Mann + Joto <br> Mann + Hatho (Adi) | ''Hadoman'' <br> Hatho (Adi) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манстолд|Манстолд (Манстолт, Манстоўд, Манстоўт, Монстаўт)]]''' | | ''Manstald'' <br> Mann + Stalto | ''Staldmann'' <br> Stalto + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантур|Мантур (Мандур, Мінтур)]]''' | | ''Mandur'' (''Mandor'') <br> Mann + Torro | ''Tormann'' <br> Torro + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]''' | — | ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') <br> Marcho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркальд]]''' | | ''Marcold'' (''Marcald'') <br> Marcho + Waldo | ''Valadamarca'' <br> Waldo + Marcho |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргер]]''' | | ''Margger'' (''Marger'') <br> Marcho + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Март (імя)|Март (Мард, Мерт)]]''' | — | ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]''' | — | ''Martilo'' <br> Marti + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]''' | | ''Martoin'' (''Merduwinus'') <br> Marti (Mardo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]''' | — | ''Masto'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьціла|Масьціла (Мастала, Масталь, Мастэль)]]''' | — | ''Mastilo'' (''Mastalo'', ''Mastal'') <br> Masto + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцін]]''' | — | ''Mastin'' <br> Masto + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Маштаўт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]''' | | ''Mastold'' (''Mastoaldus'') <br> Masto + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцівіл|Масьцівіл (Моствіл, Маствіл)]]''' | | ''Mostwill'' <br> Masto + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]''' | — | ''Matto'' (''Mado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]''' | — | ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') <br> Matto (Mado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзел|Медзел (Мадзіла, Медзіла, Маціль)]]''' | — | ''Mädel'' (''Madelo'', ''Meddil'', ''Medulo'') <br> Matto (Mado) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]''' | — | ''Meddin'' (''Medden'') <br> Matto (Mado) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матывік|Матывік (Медвік)]]''' | | ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') <br> Matto (Mado) + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медвін]]''' | | ''Medwinus'' (''Matuvin'') <br> Matto (Mado) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матар]]''' | | ''Matter'' (''Mather'') <br> Matto + Heri (Hari) | ''Herimat''<br> Heri + Matto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]''' | | ''Matgen'' (''Medgin'') <br> Matto (Mado) + -kin <br> Matto (Mado) + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]''' | | ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') <br> Matto (Mado) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Магон]]''' | — | ''Magonus'' (''Maganus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]''' | — | ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль, Майніла)]]''' | — | ''Meynell'' (''Meinilo'') <br> Meyn + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мейнуш]]''' | — | ''Meinisch'' (''Mejnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Majnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}) <br> Meyn + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]''' | | ''Meinar'' <br> Meyn + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]''' | | ''Meinart'' (''Meynard'') <br> Meyn + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]''' | — | ''Milo'' (''Melus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]''' | — | ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') <br> Milo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]''' | — | ''Mellen'' (''Melin'') <br> Milo (Melus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]''' | | ''Melbodo'' (''Melbut'', ''Melbot'', ''Mellobaud'') <br> Milo (Melus) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]''' | | ''Melvid'' (''Melewidis'') <br> Milo (Melus) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілар]]''' | | ''Milehar'' <br> Milo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]''' | | ''Meligedius'' (''Melgad'') <br> Milo (Melus) + Geda (Giddo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]''' | | ''Millikin'' (''Melgen'') <br> Milo (Melus) + Ginno <br> Milo + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]''' | | ''Milgunt'' (''Melgund'') <br> Milo + Gunth (Kunth) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]]''' | | ''Milmond'' <br> Milo + Mund (Munt) <br> ''Malmund'' <br> Malo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]''' | | ''Milliot'' (''Melot'', ''Mellath'') <br> Milo (Melus) + Joto (Juto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]''' | — | ''Minno'' (''Menno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]''' | — | ''Minnico'' (''Meniko'') <br> Minno (Menno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]''' | — | ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') <br> Minno (Menno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]]''' | [[Альгмін]] | ''Menaug'' <br> Minno (Menno) + Helgi (Alko) | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінбут]]''' | [[Бутмін]] | ''Menbodo'' (''Menbot'') <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) <br> Minno + Boto (Buto) | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Мінальд, Міналта, Меналта)]]''' | | ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menold'', ''Menalt'') <br> Minno + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]''' | [[Відзімін (імя)|Відзімін]] | ''Minuit'' <br> Minno + Wido <br> ''Meginwid'' <br> Meyn (Megin) + Wido | ''Widmin'' <br> Wido + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]''' | [[Гайлімін]] | ''Minigelus'' (''Mengel'') <br> Minno (Menno) + Gailo (Gelo) | ''Geleminus'' <br> Gailo (Gelo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгіла]]''' | | ''Mengilo'' (''Menkilo'') <br> Minno (Menno) + Gilo | ''Gilmin'' (''Gilmen'') <br> Gilo + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгер]]''' | [[Гермін]] | ''Minger'' (''Menger'') <br> Minno (Menno) + Gero | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгірд]]''' | | ''Mingard'' (''Mengerd'') <br> Minno + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]''' | | ''Menegald'' (''Minegolt'') <br> Minno (Menno) + Goldo <br> ''Menigaut'' <br> Minno (Menno) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]''' | | ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') <br> Minno (Menno) + -kin <br> Minno (Menno) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]''' | [[Гудымін]] | ''Mengodus'' (''Mengotus'') <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) | ''Goudemen'' <br> Gudo + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінар|Мінар (Мінэр)]]''' | | ''Minar'' (''Miner'') <br> Minno (Menno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінард|Менарт (Мінарт, Мінард)]]''' | | ''Mennert'' (''Minart'', ''Minard'') <br> Minno (Menno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]''' | [[Даўмен]] | ''Mindach'' (''Mendoch'', ''Mindag'', ''Mendag'') <br> Minno (Menno) + Daugo (Davo) <br> Meyn + Dago | ''Dauman'' <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінконт]]''' | [[Кантмін]] | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth (Kunth) | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]] | [[Мантымін]] | Minno + Mund (Munt) <br> ''Maginmund'' <br> Meyn (Megin) + Mund (Munt) | Mund (Munt) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]''' | | ''Miniatus'' <br> Minno + Joto (Juto) <br> Minno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента, Манта)]]''' | — | ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]''' | — | ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') <br> Manto (Minte) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]''' | | ''Mintold'' (''Mendelt'', ''Mandelt'') <br> Manto (Minte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендэр|Мендэр (Мантар, Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]''' | | ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') <br> Manto (Mende) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендрык|Мендрык (Мэндрык, Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]''' | | ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') <br> Manto (Mende) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]''' | — | ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]''' | — | ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') <br> Mero (Miro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]''' | — | ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') <br> Mero + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]''' | — | ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') <br> Mero (Maro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]''' | — | ''Merusch'' <br> Mero (Miro) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Марбут]]''' | | ''Marbotte'' (''Meriboto'') <br> Mero (Maro) + Boto (Buto) | ''Botmar'' <br> Boto (Buto) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мервін|Мервін (Марвін, Мірвін)]]''' | | ''Mervinus'' (''Maruin'') <br> Mero (Maro) + Wino | ''Winimar'' <br> Wino + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргела|Маргела (Мергель, Маргель, Маргайла, Маргаль)]]''' | | ''Mergell'' <br> Mero (Maro) + Gailo (Gelo) | ''Geilamer'' (''Gelmer'') <br> Gailo (Gelo) + Mero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркунт]]''' | | ''Margundis'' (''Mariconda'') <br> Mero (Maro) + Gunth (Kunth) | ''Gundemar'' (''Cundmar'') <br> Gunth (Kunth) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]''' | | ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') <br> Mero (Maro) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]''' | — | ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]''' | — | ''Motico'' (''Muteke'') <br> Mot (Muta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]''' | — | ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') <br> Mot (Muta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]''' | — | ''Modin'' (''Muttin'') <br> Mot (Muta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мутаўт]]''' | | ''Muotolt'' (''Mutaud'') <br> Mot (Muta) + Waldo (Walt) <br> Mot (Muta) + Teudo (Taut) | ''Teutmodus'' <br> Teudo (Teuth) + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]''' | | ''Moetwil'' (''Modwill'', ''Mutwill'') <br> Mot (Muta) + Wilo | ''Willimot'' <br> Wilo + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотар|Мотар (Мутар, Модэр)]]''' | | ''Motar'' (''Muotar'', ''Moder'') <br> Mot + Heri (Hari) | ''Herimot'' <br> Heri + Mot |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]''' | — | ''Mus''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Musz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]''' | — | ''Musilo'' (''Musula'') <br> Mus + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]''' | — | ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]''' | — | ''Mundicho'' (''Mondeke'', ''Mondicus'') <br> Mund (Mont) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]''' | — | ''Muntilo'' (''Montel'') <br> Mund (Munt) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]''' | — | ''Muntsch'' (''Mudsch'') <br> Mund (Mont) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]''' | [[Валімонт]] | ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) <br> Mund (Munt) + Teudo (Taut) | ''Walmont'' (''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Teutmunt'' <br> Teudo (Teuth) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандывік]]''' | [[Вігмант]] | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) | ''Wigmunt'' (''Wicmund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]]''' | [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] | ''Mundwitz'' (''Montwit'') <br> Mund (Munt) + Wido | ''Widmund'' <br> Wido + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]''' | [[Вілімонт]] | ''Muntwil'' (''Mondwill'', ''Mundwill'') <br> Mund (Munt) + Wilo | ''Wilmunt'' <br> Wilo + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывін]]''' | | ''Mondawin'' (''Mundawins'') <br> Mund (Munt) + Wino | ''Winimunt'' <br> Wino + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]''' | [[Галімонт]] | ''Montigel'' (''Mundigal'') <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) | ''Galmund'' <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]''' | [[Гірдзімонт]] | ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') <br> Mund + Gerd | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мондар|Мондар (Мунтэр, Мондэр, Монтар)]]''' | | ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') <br> Mund (Munt) + Heri (Hari) | ''Hermunt'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Mont) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтарт]]''' | | ''Mundert'' (''Mundhart'') <br> Mund (Munt) + Hardt (Hart) | ''Hardmunt'' (''Hartomund'') <br> Hardt (Hart) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Мантымін]] | [[Мінімонт]] | Mund (Munt) + Minno <br> ''Muntman'' <br> Mund (Munt) + Mann | Minno + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]''' | | ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') <br> Mund + Rick | ''Richmont'' <br> Rick (Rih) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]]''' | [[Рымант]] | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim | ''Rimunt'' <br> Rim + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нейка]]''' | — | ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]''' | | ''Nagel'' (''Nagal'', ''Nageil'') <br> Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]''' | | ''Naimundus'' (''Neimond'', ''Neimundus'') <br> Naicho + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нань]]''' | — | ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наніка]]''' | — | ''Nannicha'' <br> Nanno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Нанэрт, Нэнарт, Ненарт, Нінарт)]]''' | | ''Nanhart'' (''Nennert'') <br> Nanno (Nenna) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наць]]''' | — | ''Nath'' (''Nato'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]''' | | ''Nater'' (''Nadhere'') <br> Nath + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])''' | — | ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ніціла]]''' | — | ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') <br> Nieth (Nid) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]''' | | ''Negele'' (''Niegel'') <br> Nieth + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]''' | | ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') <br> Nieth (Nid) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітарт]]''' | | ''Nitart'' (''Nithart'') <br> Nieth + Hardt (Hart) | ''Hartnid'' <br> Hardt (Hart) + Nieth (Nid) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нетымер]]''' | | ''Nitimerus'' (''Niemer'') <br> Nieth + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]''' | — | ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]''' | — | ''Nothicho'' (''Nodiko'') <br> Noddo (Noto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацель]]''' | — | ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') <br> Noddo (Noto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутаўт]]''' | | ''Notaldus'' (''Noteldus'') <br> Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) <br> Noddo (Nutte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]''' | | ''Nudhari'' (''Nothar'') <br> Noddo (Nutte) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]''' | — | ''Noro'' (''Nero'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]''' | — | ''Noriko'' (''Norke'') <br> Noro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]''' | — | ''Narelo'' <br> Noro (Nero) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нерын|Нерын (Нарын)]]''' | — | ''Nerin'' (''Narin'', ''Norin'') <br> Noro (Nero) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарут|Нарут (Нарот, Наруць)]]''' | — | ''Noruth'' (''Norot'', ''Norodd'') <br> Noro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]''' | — | ''Noresch'' (''Norisch'', ''Norusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Noreš''{{Заўвага|name="Чэхія"|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}) <br> Noro + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбар]]''' | | ''Norber'' (''Norbar'') <br> Noro + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]''' | | ''Norbert'' (''Nerbertus'') <br> Noro (Nero) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]''' | [[Бутнар]] | ''Narbot'' (''Norbud'', ''Narbod'', ''Norpoth'', ''Norpod'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) | ''Botnor'' <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]''' | | ''Norvid'' (''Narvid'') <br> Noro + Wido | ''Widhener'' <br> Wido + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвіл]]''' | | ''Norvilus'' (''Narwill'') <br> Noro + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарывойша|Нарывойша (Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]]''' | [[Войшнар]] | ''Norweise'' (''Norvice'', ''Norweisch'') <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) | ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]''' | | ''Nargella'' (''Norgeil'', ''Norgell'') <br> Noro (Nero) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]''' | | ''Norman'' (''Neriman'') <br> Noro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]''' | | ''Normunt'' (''Normundus'') <br> Noro + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]''' | — | ''North'' (''Nardo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]''' | | ''Nartolt'' (''Nortold'', ''Nartaud'', ''Nartault'') <br> North + Waldo (Walt) <br> Noro (Nero) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]''' | — | ''Newilo'' <br> Niwo (Nevo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойст]]''' | — | ''Neosta'' (''Neweist'') <br> Niwo (Nevo) + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойна]]''' | | ''Newein'' (''Nevin'') <br> Niwo (Nevo) + Wino (Weine) <br> Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Невярд|Невярд (Невярт)]]''' | | ''Niviard'' (''Niewerth'') <br> Niwo (Nevo) + Hardt | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Неўрад]]''' | | ''Niwrat'' (''Neurodus'') <br> Niwo (Nevo) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нястольт]]''' | | ''Nistaldus'' <br> Nistio + Waldo <br> Niwo (Nevo) + Stalto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ота]]''' | — | ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]''' | — | ''Otilo'' (''Audilo'') <br> Oto (Audo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Одзін (імя)|Одзін]]''' | — | ''Odin'' <br> Oto (Odo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Отаўт]]''' | | ''Ottolt'' <br> Oto + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атгін]]''' | | ''Otken'' (''Oetgen'') <br> Oto + -kin <br> Oto + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атмут]]''' | | ''Otmot'' <br> Oto + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адрык|Адрык (Атарык)]]''' | | ''Odric'' (''Oterihc'') <br> Oto (Odo) + Rick | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Окель]]''' | — | ''Ockel'' (''Okilo'') <br> Occo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пац|Пац (Пач)]]''' | — | ''Pazzo'' (''Patza'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]''' | | ''Pazolt'' (''Petzold'') <br> Pazzo + Waldo (Walt) <br> Petz + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прош|Прош (Прэз, Прыш, Брош)]]''' | — | ''Brezzo'' (''Prosch'', ''Brosch'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]] | | Brezzo (Prosch) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прышымунд, Прызмант)]]''' | | ''Prosmund'' (''Brosmundus'') <br> Brezzo (Prosch) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]''' | — | ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]''' | — | ''Rappo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапш]]''' | — | ''Rapsch'' <br> Rabanus (Rappo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рага|Рага (Рэга)]]''' | — | ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]''' | — | ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') <br> Rago (Reggi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]''' | — | ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') <br> Rago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]''' | | ''Ragvald'' <br> Rago + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]''' | | ''Ragel'' (''Regeil'', ''Rogello'', ''Regel'') <br> Rago (Reggi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]''' | | ''Regimunt'' (''Ragemunt'') <br> Rago (Reggi) + Mund (Munt) <br> ''Rigmunt'' <br> Rick + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раган]]''' | — | ''Raganus'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]''' | — | ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]''' | | ''Reinald'' (''Raginald'') <br> Rein (Raganus) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]''' | | ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') <br> Rein (Raganus) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнар]]''' | | ''Reinar'' (''Raganhar'') <br> Rein (Raganus) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]''' | | ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') <br> Rein (Raganus) + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]''' | — | ''Rakila'' <br> Raco (Rako) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]''' | — | ''Rado'' (''Rato'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]''' | — | ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіла|Радзіла (Раціла, Радзель, Радуль)]]''' | — | ''Radila'' (''Ratilo'', ''Radel'', ''Radulus'') <br> Rado + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]''' | — | ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') <br> Rado (Rato) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]''' | — | ''Raduni'' <br> Rado + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]''' | — | ''Radusch'' (''Ratsch'') <br> Rado (Rato) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]''' | | ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'', ''Ratault'') <br> Rado (Rato) + Waldo (Walt) <br> Rado + Teudo (Taut) | ''Waltrat'' <br> Waldo (Walt) + Rado (Rato) <br> ''Teudrad'' <br> Teudo (Teuth) + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Рацівіл, Радвіл)]]''' | | ''Ratwilius'' (''Radwill'') <br> Rado (Rato) + Wilo | ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]''' | | ''Radowin'' (''Radwin'') <br> Rado + Wino | ''Winirad'' <br> Wino + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радыгайла]]''' | | ''Ratgeil'' (''Redgell'') <br> Rado (Rato) + Gailo | ''Geilrad'' (''Gailrat'') <br> Gailo + Rado (Rato) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]''' | | ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') <br> Rado (Rato) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімін|Радзімін (Радмін)]]''' | | ''Radmin'' (''Radmen'') <br> Rado + Minno (Menno) | ''Minrath'' (''Menrad'') <br> Rado (Rato) + Minno (Menno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімонт]]''' | | ''Radmunt'' (''Ratemund'') <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Разела|Разела (Расель, Разель, Разэль, Ражэла)]]''' | — | ''Razala'' (''Rassel'') <br> Razo (Rasse) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рам]]''' | — | ''Ramo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]''' | — | ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]''' | — | ''Ramut'' <br> Ramo + -t- <br> Ramo + Mot (Muta) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамша]]''' | — | ''Ramsch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Ramysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Rames''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамаўт]]''' | | ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') <br> Ramo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт, Ромунд)]]''' | | ''Ramunt'' <br> Ramo + Mund (Munt) <br> ''Romont'' (''Romundus'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ран|Ран (Рань)]]''' | — | ''Rano'' (''Rahn'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раніла]]''' | — | ''Ranila'' <br> Rano + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ранвід]]''' | | ''Ranoid'' (''Ranvid'') <br> Rano + Wido | ''Widerannus'' <br> Wido + Rano |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]''' | — | ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзіла]]''' | — | ''Randilo'' <br> Rando + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзін]]''' | — | ''Randinus'' (''Randenus'') <br> Rando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]''' | [[Ерандзь]] | ''Randhar'' (''Randhere'') <br> Rando + Heri (Hari) | ''Herrand'' (''Harranth'') <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]''' | — | ''Rucco'' (''Rocco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]''' | — | ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ruclo'') <br> Rucco (Rocco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рукша]]''' | — | ''Rocksch'' <br> Rucco (Rocco) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руга]]''' | — | ''Rugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін, Ругень)]]''' | — | ''Rugin'' <br> Rugo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рувіль|Рувіль (Ровіл)]]''' | — | ''Rowilo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]''' | — | ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка, Руміка)]]''' | — | ''Rümecke'' (''Hromiko'') <br> Rumo (Hruam) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]''' | — | ''Rummel'' (''Rommel'') <br> Rumo (Ruom) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румін|Румін (Ромен)]]''' | — | ''Rumin'' (''Romenus'') <br> Rumo (Ruom) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромат]]''' | — | ''Romatus'' <br> Rumo (Ruom) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]''' | — | ''Rumsch'' (''Römisch'') <br> Rumo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]''' | | ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') <br> Rumo + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]''' | | ''Rombodus'' <br> Rumo (Ruom) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]''' | | ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') <br> Rumo (Ruom) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]''' | — | ''Runo'' (''Run'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]''' | — | ''Runnecke'' (''Runica'') <br> Runo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рупейка|Рупейка (Рупіка, Рупека, Рупка, Рапейка)]]''' | — | ''Rupke'' (''Ropeke'') <br> Rupo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]''' | — | ''Rost'' (''Rust'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]''' | — | ''Rosteck'' (''Rusteke'') <br> Rost (Rust) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Расьціла]]''' | — | ''Rustil'' <br> Rost (Rust) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростан|Ростан (Рустан, Руштан)]]''' | — | ''Rostan'' (''Ruston'') <br> Rost + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]''' | — | ''Rusten'' (''Rosten'') <br> Rost (Rust) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]''' | | ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'', ''Rustaud'', ''Rustaut'', ''Rostaut'') <br> Rost (Rust) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]''' | — | ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]''' | — | ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') <br> Rick (Rih) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]''' | [[Болтрык]] | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald | ''Boldericus'' <br> Bald (Boldt) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]''' | | ''Ricgela'' (''Riegeil'', ''Rigail'') <br> Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыконт]]''' | [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]] | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) | ''Condricus'' <br> Gunth (Kunth) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхлік]]''' | | ''Richlich'' <br> Rick (Rih) + *Lic | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рым (імя)|Рым]]''' | — | ''Rim'' (''Rimo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымейка|Рымейка (Рыміка, Рымка)]]''' | — | ''Rimicho'' (''Rimeke'') <br> Rim + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымель]]''' | — | ''Riemel'' (''Rimila'') <br> Rim + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэмест]]''' | — | ''Rimisto'' (''Remistus'') <br> Rim + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]''' | — | ''Rimut'' (''Rymut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -t- <br> Rim + Mot (Muta) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]''' | — | ''Rimsch'' (''Rymsza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымбут]]''' | [[Бутрым]] | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) | ''Botrim'' <br> Boto (Buto) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымальд]]''' | | ''Rimald'' <br> Rim + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]]''' | | ''Remved'' <br> Rim + Wido <br> ''Rennuit'' <br> Rein + Wido | ''Vidrim'' <br> Wido + Rimo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]]''' | | ''Rimgel'' (''Rimgal'', ''Rimagil'') <br> Rim + Gailo <br> Rim + Gilo (< Gisel) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгальд]]''' | [[Гаўдрым]] | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымэр, Рымер)]]''' | | ''Rimarus'' (''Rimer'') <br> Rim + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымард]]''' | | ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') <br> Rim + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымконт]]''' | [[Кантрым]] | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Kunth) | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыман]]''' | | ''Rimann'' <br> Rim + Mann <br> Rick (Rih) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]''' | [[Мантрым (імя)|Мантрым]] | ''Rimunt'' (''Rimund'') <br> Rim + Mund (Munt) | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]]''' | | ''Remtold'' <br> Rim + Teudo (Teudo) <br> ''Rintolt'' (''Rintault'', ''Rindolt'') <br> Rindr + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]''' | — | ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]''' | — | ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') <br> Rinco (Ringk) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынкун]]''' | — | ''Ringun'' <br> Rinco (Ringk) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]''' | | ''Ringold'' (''Ringwald'') <br> Rinco (Ringk) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]''' | — | ''Rido'' (''Rito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]''' | — | ''Redeco'' <br> Rido + -k- <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]''' | — | ''Riedel'' <br> Rido (Rito) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытэн]]''' | — | ''Rieden'' <br> Rido (Rito) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытаўт]]''' | | ''Ritoldus'' (''Ritaud'') <br> Rido (Rito) + Waldo (Walt) | ''Waltrid'' <br> Waldo (Walt) + Rido <br> ''Theutrid'' <br> Teudo (Teuth) + Rido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдмонт]]''' | | ''Redmund'' <br> Rido + Mund (Munt) <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саба|Саба (Шаба)]]''' | — | ''Saba'' (''Sabas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Шабель, Жабела)]]''' | — | ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') <br> Saba + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]''' | — | ''Sabine'' <br> Saba + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]''' | | ''Sabherus'' <br> Saba + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сава (імя)|Сава]]''' | — | ''Soava'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Шавіла, Савель, Шавела)]]''' | — | ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') <br> Soava + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]''' | | ''Savigello'' (''Saugel'') <br> Soava + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Саўкін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]''' | | ''Sawkin'' (''Saugin'') <br> Soava + -kin <br> Savas + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]''' | | ''Savegotus'' (''Savegotis'') <br> Soava + Gudo (Godo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўконт]]''' | | ''Savegonte'' <br> Soava + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савімонт|Савімонт (Саўмонт)]]''' | | ''Sawmond'' <br> Soava + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]''' | | ''Savericus'' (''Severicus'') <br> Soava + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савірым|Савірым (Саўрым)]]''' | | ''Saurim'' <br> Soava + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]''' | — | ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]''' | — | ''Sakel'' (''Sagilo'') <br> Sack + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Сакін, Шакен, Загень)]]''' | — | ''Sacken'' (''Sagin'') <br> Sack + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]''' | | ''Sagel'' (''Sagalo'', ''Sageil'') <br> Sack (Saage) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]''' | | ''Sagar'' (''Sahker'') <br> Sack (Saage) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]''' | — | ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]''' | — | ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') <br> Salvo (Sallo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салін]]''' | — | ''Salina'' <br> Salvo (Sallo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]''' | | ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') <br> Salvo (Sallo) + -t- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сельвін|Сельвін (Салавін, Шалавін)]]''' | | ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') <br> Salvo (Selo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]''' | | ''Salger'' (''Salager'') <br> Salvo (Sallo) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]''' | | ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') <br> Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd) <br> ''Saugard'' <br> Soava + Gerd (Gyrd) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Зальман, Саўман, Саламен)]]''' | | ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') <br> Salvo (Sallo) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жалмонт|Жалмонт (Залмонт, Саўмонт)]]''' | | ''Salmond'' (''Salamund'') <br> Salvo (Sallo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сан]]''' | — | ''Sanno'' (''Senne'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саніла|Саніла (Саніль, Сяніла, Сініла, Санель, Сенель, Сініль)]]''' | — | ''Sanilo'' (''Senilo'') <br> Sano (Senne) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]]''' | | ''Sangau'' <br> Sano + Gawo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]''' | — | ''Sando'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сандзейка]]''' | — | ''Sandika'' <br> Sando + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]''' | — | ''Sandel'' (''Sendel'') <br> Sando + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]''' | | ''Santold'' <br> Sando + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зантэр|Зантэр (Сандэр, Сандар, Зандэр, Зандар, Жантар, Шантэр, Шандэр, Шандар)]]''' | | ''Santer'' (''Sander'', ''Sandheri'', ''Santari'') <br> Sando + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шандрык]]''' | | ''Sandrih'' <br> Sando + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]''' | — | ''Sarus'' (''Serre'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]''' | — | ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') <br> Sarus (Serre) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]''' | — | ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') <br> Sarus (Serre) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]''' | | ''Serbutt'' (''Saraboto'') <br> Sarus (Serre) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]''' | | ''Sarvidis'' <br> Sarus + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]''' | | ''Sarvilo'' (''Servil'', ''Sarwill'') <br> Sarus + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]''' | | ''Sargeli'' <br> Sarus + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргонт]]''' | | ''Sergunda'' <br> Sarus (Serre) + Gunth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]''' | | ''Saregaud'' <br> Sarus + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Сергута, Саргот, Шэргут, Саркут)]]''' | | ''Sargood'' (''Sergudo'', ''Serecutus'') <br> Sarus + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарман|Сарман (Шарман, Сермана, Шараман, Шэрман)]]''' | | ''Saraman'' (''Sermanus'') <br> Sarus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт, Жэрмунт)]]''' | | ''Sarmund'' (''Saramund'') <br> Sarus + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]] | | з + [[Яштальд|Аштаўт]]{{Заўвага|Параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>}} <br> Zeiz + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Свала|Свала (Швала)]]''' | — | ''Swala'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]] | | Swala + Gedo (Geto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]''' | | ''Suanikin'' (''Swangin'', ''Schwangen'') <br> Svano + -kin <br> Svano + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]''' | — | ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]''' | — | ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') <br> Suint (Suitha) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]''' | — | ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') <br> Suint + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун, Сьвітун)]]''' | — | ''Suidun'' (''Switun'') <br> Suint + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]''' | | ''Switbodo'' <br> Suint (Suitha) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]]''' | | ''Schwingel'' <br> Suint + Gailo | ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') <br> Gailo (Gelo) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]''' | | ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') <br> Suint (Suitha) + Heri | ''Heriswind'' <br> Heri + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]] | | Suint + Rago | ''Raginswinda'' <br> Rago + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрык]]''' | | ''Swidericus'' (''Suedrik'') <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) | ''Richswind'' <br> Rick (Rih) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьвідэргал, Сьвітэргал, Сьвітэргайл, Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]]''' | | ''Swidergall'' <br> Swidher + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Heri + Gailo <br> Swidericus (Suedrik) + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвенталд, Сьвентальд)]]''' | | ''Switald'' (''Swindolt'') <br> Suint (Suitha) + Waldo (Walt) <br> Suint (Suitha) + Teudo (Taut) | ''Waltswind'' <br> Waldo (Walt) + Suint (Swind) <br> ''Theutsuint'' <br> Teudo (Teuth) + Suint |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]''' | — | ''Sibilo'' <br> Sibo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]''' | — | ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]''' | — | ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') <br> Sigo (Sick) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]''' | — | ''Sigun'' (''Siguni'') <br> Sigo (Sick) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]''' | | ''Sibald'' (''Sibold'') <br> Sigo + Bald | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]''' | | ''Siber'' (''Sibar'') <br> Sigo + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]''' | | ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') <br> Sigo + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]''' | | ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') <br> Sigo (Segga) + Boto (Buto) <br> Sigo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]''' | | ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') <br> Sigo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіварт|Зіварт (Зывэрт, Жыварт, Сіварт)]]''' | | ''Siwart'' (''Siewert'', ''Sigiward'') <br> Sigo + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]''' | | ''Sigaud'' <br> Sigo + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]''' | | ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Sigeil'', ''Segel'') <br> Sigo (Segga) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]''' | | ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') <br> Sigo (Segga) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]''' | | ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') <br> Sigo (Sick) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]''' | | ''Sigot'' (''Sægut'') <br> Sigo + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шыдаг]]''' | | ''Sidag'' (''Sigdag'') <br> Sigo + Dago | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]''' | | ''Sieman'' (''Siegmann'') <br> Sigo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Жымот, Шымут)]]''' | | ''Simot'' (''Sigimout'') <br> Sigo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]''' | | ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name="Польшча"}}, Żygmont{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Simund'', ''Symont'') <br> Sigo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгрыда]]''' | | ''Segrida'' (''Sigrida'') <br> Sigo (Segga) + Rido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шэйбар]]''' | | ''Seiber'' <br> *Seio + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]''' | | ''Seyboth'' (''Seiboth'') <br> *Seio + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]''' | | ''Seywaldus'' (''Seivalt'') <br> *Seio + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]''' | | ''Seymund'' (''Seimund'') <br> *Seio + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынь|Зынь (Зінь, Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]''' | — | ''Sino'' (''Sini'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір, Жынгір)]]''' | | ''Singer'' (''Singar'') <br> Sino + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зінар|Зінар (Жынер)]]''' | | ''Siner'' (''Sinner'') <br> Sino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынгель|Зынгель (Зінгіль, Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]''' | | ''Singel'' (''Singilo'') <br> Singo + -l- <br> ''Sinigala'' <br> Sino + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жында|Жында (Сінда, Зында)]]''' | — | ''Sindo'' (''Sindt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]''' | — | ''Sindico'' <br> Sindo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]''' | — | ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') <br> Sindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шымбольт]]''' | | ''Sinbald'' (''Simbold'', ''Sendebald'') <br> Sindo (Sindt) + Bald (Boldt) | ''Baltsint'' <br> Bald + Sindo (Sindt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]''' | | ''Sintualdus'' (''Sindolt'') <br> Sindo + Waldo (Walt) | ''Waltsinda'' <br> Waldo (Walt) + Sindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар, Жындар)]]''' | | ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') <br> Sindo + Heri | ''Ersind'' <br> Heri + Sindo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]''' | | ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скольберт]]''' | | ''Skolbert'' (''Schalbert'') <br> Scalc (Schalch) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальбут]]''' | | ''Schalbut'' <br> Scalc (Schalch) + Boto (Buto) | ''Butaskalks'' <br> Boto (Buto) + Scalc |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]''' | | ''Scelemundus'' (''Schalmont'', ''Scelemondo'', ''Scemund'') <br> Scalc (Schalch) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скольд]]''' | — | ''Sculd'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]]''' | | ''Scaldwill'' <br> Sculd + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]''' | | ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') <br> Sculd + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скера|Скера (Скіра)]]''' | — | ''Scira'' (''Sciri'', ''Schier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]''' | — | ''Scirilo'' (''Skerilo'') <br> Scira + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіран]]''' | — | ''Skerun'' <br> Scira + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]''' | | ''Scirwine'' (''Sherwin'') <br> Scira + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргайл, Шыргал)]]''' | | ''Schirgel'' (''Schirgely'') <br> Scira (Schier) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірман]]''' | | ''Scirman'' (''Scearmann'') <br> Scira + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Шырмунт)]]''' | | ''Sciremunt'' (''Skīrmund'', ''Schirmund'') <br> Scira + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скудэр|Скудэр (Скодар, Скотар, Скутар)]]''' | | ''Scoder'' <br> Scot + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]''' | — | ''Somo'' (''Sumo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]''' | — | ''Sumila'' <br> Somo (Sumo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Соман|Соман (Сумунь, Суман, Шуман)]]''' | — | ''Sumuni'' <br> Somo (Sumo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сомалт]]''' | | ''Somald'' <br> Somo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]''' | | ''Sommund'' <br> Somo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стана|Стана (Штэйна, Штэйн)]]''' | — | ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]''' | — | ''Steneke'' (''Steinicke'') <br> Steina (Stean) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станвіла]]''' | | ''Stanwill'' <br> Steina (Stean) + Wilo | ''Wilstan'' <br> Wilo + Steina (Stean) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангель|Стангель (Штангель)]]''' | | ''Stengel'' (''Stangel'') <br> Steina (Stean) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]''' | [[Керстэн]] | ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) | ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Суг|Суг (Шук)]]''' | — | ''Sugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]''' | | ''Sugenti'' <br> Sugo + Gento <br> Sugo + -nd- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]''' | | ''Sugarius'' (''Suger'') <br> Sugo + Heri (Hari) <br> ''Sutgarius'' <br> Sudo + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]''' | — | ''Sudo'' (''Suto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]''' | — | ''Sudila'' (''Sudela'') <br> Sudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]''' | — | ''Suden'' <br> Sudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сударг]]''' | | ''Sudergo'' <br> Sudo + Argo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]''' | | ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') <br> Sudo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сутарт]]''' | | ''Sutardus'' (''Suthardus'') <br> Sudo (Suto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судман]]''' | | ''Sudhman'' <br> Sudo + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судымуд]]''' | | ''Sutmodis'' <br> Sudo (Suto) + Mot (Moda) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]''' | | ''Sudhmund'' <br> Sudo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]''' | — | ''Zuto'' (''Zotto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зутан]]''' | — | ''Zotan'' <br> Zuto (Zotto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]''' | | ''Zotolt'' <br> Zuto (Zotto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суна (імя)|Суня (Сона, Шуна, Шуня)]]''' | — | ''Sunna'' (''Sunja'', ''Sonna'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Соніка|Соніка (Суніка, Шунека, Шунейка)]]''' | — | ''Sonnica'' (''Sunneke'') <br> Sunja (Sonna) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунела|Сунела (Шуніла)]]''' | — | ''Sunilo'' (''Sunila'') <br> Sunja + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонбут]]''' | | ''Sonobodis'' <br> Sunja (Sonna) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]''' | | ''Sunigelo'' (''Sungal'', ''Sungel'', ''Songel'') <br> Sunja + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]''' | | ''Sungard'' (''Songarta'') <br> Sunja + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]''' | | ''Sungod'' (''Sunegod'') <br> Sunja (Sonna) + Gudo (Guta) | ''Godsune'' <br> Gudo + Sunno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]''' | | ''Sunken'' (''Sungen'') <br> Sunja (Sonna) + -kin <br> Sunja (Sonna) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]''' | — | ''Sundo'' (''Sondo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]''' | | ''Sundolt'' (''Sunduald'') <br> Sundo + Waldo (Walt) <br> Sundo + Teudo (Daut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундар]]''' | | ''Sunder'' (''Sunthar'') <br> Sundo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зусель]]''' | — | ''Susilo'' <br> Suso + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра, Жыр)]]''' | — | ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]''' | — | ''Sireke'' (''Sirica'') <br> Sirio + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]''' | | ''Sirobodus'' (''Sisebut'') <br> Sirio (Siso) + Boto (Buto) <br> Sirio (Siso) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырвід|Сырвід (Сурвід, Сурвіт, Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Журвід)]]''' | | ''Surwit'' (''Sisuita'', ''Sesuito'') <br> Sirio (Siso) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]''' | | ''Surville'' (''Sirwill'', ''Sorwill'') <br> Sirio (Surro) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвін|Сурвін (Шырвін, Жырвін)]]''' | | ''Surawine'' (''Sirwin'') <br> Sirio (Surro) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргірд]]''' | | ''Sirgard'' (''Sirigardus'') <br> Sirio + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сургонт|Сургонт (Сыргунт, Сургунд, Суркунт, Сургун, Сурконт, Сургант, Суркант)]]''' | | ''Sisigunda'' (''Surrigvn'') <br> Sirio (Siso) + Gunth <br> ''Surgant'' <br> Sirio (Surro) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]''' | | ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} <br> Sirio (Surro) + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]''' | | ''Sireguti'' (''Sisagut'') <br> Sirio (Siso) + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман, Сысман, Зызман, Шышман)]]''' | | ''Surman'' <br> Sirio (Surro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурмін|Сурмін (Шурмен, Шырмін)]]''' | | ''Surmen'' <br> Sirio (Surro) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]''' | | ''Sirmar'' (''Sirmer'', ''Sismar'', ''Sismer'', ''Sisimir'') <br> Sirio (Siso) + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Зырмант, Жырмант, Жырмунт)]]''' | | ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') <br> Sirio (Siso) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сір’ят|Сір’ят (Сірат, Сырат, Сыр’ят, Сур’ят)]]''' | | ''Sirad'' <br> Sirio (Surro) + Hatho (Adi) <br> Sirio (Surro) + Joto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]''' | — | ''Sito'' (''Sido'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]''' | — | ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') <br> Sito (Sido) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]''' | — | ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') <br> Sito (Sido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]''' | — | ''Sittin'' (''Sidden'') <br> Sito + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]''' | | ''Sidewine'' <br> Sito (Sido) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сыдэр|Сыдэр (Зыдар, Жыдар)]]''' | | ''Sidierius'' (''Seederius'') <br> Sito (Sido) + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]''' | | ''Sidimund'' (''Sitmund'') <br> Sito (Sido) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сявела]]''' | — | ''Sevila'' <br> Sevia + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]''' | — | ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька, Далека)]]''' | — | ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'', ''Dalleke'') <br> Talo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]''' | — | ''Thalilo'' (''Tellelli'') <br> Talo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]''' | — | ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') <br> Talo (Dahl) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]''' | — | ''Talsche'' (''Talsch'', ''Dalusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Talo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талівойша|Талівойша (Тальвэш, Тальваш, Талівош)]]''' | | ''Dalvice'' <br> Talo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальман|Дальман (Тальман)]]''' | | ''Dalman'' (''Tallman'') <br> Talo (Dahl) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тальмін|Тальмін (Тальмэн, Дальмін)]]''' | | ''Tallmen'' (''Tallmin'', ''Dalmen'') <br> Talo (Dahl) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талмут]]''' | | ''Talamot'' (''Talmut'') <br> Talo + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]''' | | ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') <br> Talo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]''' | | ''Talet'' <br> Talo + Joto <br> Talo + Hatho (Adi) <br> Talo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]''' | — | ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]''' | — | ''Thureke'' <br> Torro (Turo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]''' | — | ''Turrell'' (''Darila'') <br> Torro (Turo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]''' | — | ''Torin'' <br> Torro (Turo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]''' | — | ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') <br> Torro (Turo) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]''' | — | ''Tarut'' (''Toruth'') <br> Torro (Tara) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарбут]]''' | | ''Darebodus'' (''Darbot'', ''Thorbod'') <br> Torro (Tara) + Bodo (Budo) <br> Torro (Tara) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]''' | | ''Taruald'' (''Thorald'') <br> Torro + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]''' | | ''Torvid'' (''Darvid'') <br> Torro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарвіл]]''' | | ''Tharuila'' (''Darwill'') <br> Torro (Tara) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турвін]]''' | | ''Thurwine'' (''Torvin'') <br> Torro (Turo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торыгаўт]]''' | | ''Torgaut'' (''Þórgautr'') <br> Torro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарман|Тарман (Торман, Дорман, Турмен, Дармен)]]''' | | ''Tormann'' (''Thurman'') <br> Torro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]''' | | ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') <br> Torro (Tara) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]''' | — | ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]''' | — | ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') <br> Teudo (Teuth) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]''' | — | ''Teutilo'' <br> Teudo (Taut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]''' | — | ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') <br> Teudo (Deut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]''' | — | ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') <br> Teudo (Taut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыбарт]]''' | | ''Tiebert'' (''Teutbert'') <br> Teudo (Teuth) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) <br> Teudo (Teuth) + Boto (Buto) <br> ''Taboth'' <br> Dago + Boto (Buto) | ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтвал]]''' | | ''Teodwal'' <br> Teudo (Taut) + Wal | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]''' | | ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') <br> Teudo (Deut) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]''' | | ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') <br> Teudo (Taut) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]''' | [[Вілтаўт]] | ''Theudowills'' (''Theowilh'') <br> Teudo (Taut) + Wilo | ''Wiltolt'' <br> Wilo + Teudo (Taut) <br> Wilto + Teudo (Taut) <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]''' | [[Вінтаўт]] | ''Teutwin'' (''Tietwin'') <br> Teudo (Taut) + Wino | ''Wintold'' <br> Wino + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Талтар, Тытар)]]''' | | ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') <br> Teudo (Teuth) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]''' | | ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') <br> Teudo (Daut) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]''' | [[Гінтаўт]] | ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') <br> Teudo (Deut) + -kin <br> Teudo (Deut) + Ginno | ''Gentaltus'' <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігіл]]''' | | ''Theudigilius'' <br> Teudo (Taut) + Gilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]''' | | ''Theogint'' <br> Teudo (Taut) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]''' | | ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') <br> Teudo (Taut) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]''' | | ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') <br> Teudo (Deut) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]] | | ''Teutmen'' <br> Teudo (Taut) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]''' | | ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') <br> Teudo (Ditt) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]] | | ''Trenot'' <br> Troannus + Joto <br> Troannus + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць)]]''' | — | ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друцейка|Друцейка (Друцека, Трудка)]]''' | — | ''Drudeke'' (''Drudico'') <br> Trudo (Drutus) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друціла|Друціла (Трудзіла, Друтэль, Друтыль)]]''' | — | ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') <br> Trudo (Trut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труцень|Труцень (Труцін, Трудзін, Трудзень, Друтынь, Друцень)]]''' | — | ''Trutin'' (''Thrudine'') <br> Trudo (Drutus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]''' | — | ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') <br> Trudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дротвіл|Дротвіл (Дродвіл, Друтвіл)]]''' | | ''Drodwill'' (''Trotwill'') <br> Trudo (Drutus) + Wilo | ''Wildrud'' <br> Wilo + Trudo (Drutus) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Трубіла]]''' | — | ''Trubilo'' <br> Trubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туба]]''' | — | ''Tubo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]''' | — | ''Tuobilo'' <br> Tubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тола|Тола (Тула)]]''' | | ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дольвін]]''' | | ''Dolwin'' (''Tulwine'') <br> Tollo (Dolo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]''' | | ''Dolcaudus'' (''Dulgaud'') <br> Tollo (Tulla) + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]''' | | ''Tolmunt'' <br> Tollo (Dolo) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тума|Тума (Дома)]]''' | — | ''Tumo'' (''Duomo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека, Домка)]]''' | — | ''Dommecke'' (''Dommick'', ''Domke'') <br> Tumo (Duomo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]''' | — | ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') <br> Tumo (Duomo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домін]]''' | — | ''Domin'' <br> Tumo (Duomo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]''' | — | ''Domisch'' (''Thumisch'', ''Thumsch'', ''Domas''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Dumas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Tumo (Duomo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]''' | | ''Thumer'' (''Domarius'') <br> Tumo (Duomo) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даматурт]]''' | | ''Domedrudis'' <br> Tumo (Duomo) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дундзіла|Дундзіла (Тондзель)]]''' | — | ''Tuntil'' <br> Tunto (Dundo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]''' | — | ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туцейка|Туцейка (Туціка, Дудзіка, Додык)]]''' | — | ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]''' | — | ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]''' | — | ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') <br> Tota (Dodo, Tuoto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доман|Доман (Дотман)]]''' | | ''Domann'' (''Totman'') <br> Tota (Dodo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гуга|Гуга (Уга, Юга)]]''' | — | ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]''' | | ''Uber'' (''Huber'', ''Hugbero'') <br> Hugo (Ucho) + Baro <br> Oto + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Губэрт, Юбарт)]]''' | | ''Ubert'' (''Hubert'') <br> Hugo (Ucho) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]''' | | ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') <br> Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уграт]]''' | | ''Hughrat'' (''Hugirat'') <br> Hugo (Ucho) + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]''' | — | ''Ano'' (''Enno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]''' | — | ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') <br> Ano (Enno) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энель|Энель (Аніла, Анель)]]''' | — | ''Enilo'' (''Anilo'') <br> Ano (Enno) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яноўд]]''' | | ''Ennold'' (''Analdus'') <br> Ano (Enno) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]''' | | ''Anwin'' (''Anoin'') <br> Ano + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]]''' | | ''Uvine'' (''Owine'') <br> Ano + Wino (Weine) <br> Ano + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]''' | | ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') <br> Ano (Enno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ангот|Ангот (Ангуць, Анкуд, Янгут)]]''' | | ''Angodus'' (''Angot'') <br> Ano + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Анар|Анар (Янар)]]''' | | ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') <br> Ano + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Улеб]]''' | | ''Uleifr'' <br> Ano + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]''' | | ''Áleifr'' (''Olipher'') <br> Ano + Leifi | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]''' | | ''Unger'' <br> Uno + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Унта]]''' | — | ''Unto'' (''Undo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]''' | — | ''Undila'' (''Undela'') <br> Unto (Undo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]''' | | ''Untheri'' <br> Unto (Undo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ур]]''' | — | ''Uro'' (''Uhr'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урыка|Урыка (Урык)]]''' | — | ''Urich'' <br> Uro + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урвік]]''' | | ''Urwick'' <br> Uro + Wigo (Wic) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]''' | | ''Urlich'' <br> Uro + *Lic <br> Udal + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]''' | | ''Urmann'' <br> Uro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]''' | — | ''Tilo'' (''Zill'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цілен]]''' | — | ''Zillen'' (''Zilina'') <br> Tilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільвін]]''' | | ''Tziliwin'' <br> Tilo (Zill) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]''' | | ''Zilimund'' <br> Tilo (Zill) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]] | | Twerda + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвермунт]] | | Twerda + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]''' | — | ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзека, Шадзейка, Садзейка, Жадзейка, Задэйка, Задыка)]]''' | — | ''Scazciho'' (''Sedeke'', ''Schatko''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]''' | — | ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') <br> Schat + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзібор|Шадзібор (Шэдзібар, Седзебар, Шэдбар, Седбар, Шатбар, Шайтбар)]]''' | | ''Sedber'' <br> Schat (Sado) + Baro <br> Schat (Sado) + Bero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзівід|Шадзівід (Шадвід, Шэдвід, Жадзівід, Задвід)]]''' | | ''Sedvid'' (''Sadwith'', ''Zedwyd''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жадзьвін]]''' | | ''Saduinus'' (''Sadwin'') <br> Schat (Sado) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]''' | — | ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкель]]''' | — | ''Eichele'' <br> Eicho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгант]]''' | — | ''Eigant'' (''Aigant'') <br> Eicho + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]''' | — | ''Eigust'' (''Eggusta'') <br> Agi (Eicho) + -st- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]''' | | ''Eyber'' <br> Eicho (Eich) + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]''' | | ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') <br> Eicho (Eich) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]''' | [[Ботэй]] | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]''' | | ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') <br> Eicho (Eich) + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]''' | | ''Övid'' (''Ecgwid'') <br> Eicho (Eich) + Wido | ''Viðey'' <br> Wido + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]''' | | ''Ewild'' (''Agoildis'') <br> Eicho (Eich) + Wild | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвінд|Эвінт]]''' | | ''Evind'' (''Eivind'') <br> Eicho (Eich) + Windo (Winito) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]''' | | ''Eygautr'' (''Øygautr'') <br> Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]''' | | ''Eigel'' (''Aigel'') <br> Eicho (Eich) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгіл]]''' | | ''Eigil'' <br> Eicho (Eich) + Gilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]''' | | ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') <br> Eicho (Eich) + Ger | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгерд, Айгірд)]]''' | | ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') <br> Eicho (Eich) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]''' | | ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') <br> Eicho (Aico) + Ginno <br> Eicho (Aico) + -kin | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]''' | | ''Eigint'' (''Eigant'') <br> Eicho (Eich) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгот]]''' | | ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') <br> Eicho (Eich) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкар]]''' | | ''Aiccarius'' <br> Eicho (Aico) + Caro <br> ''Eckher'' (''Aicher'') <br> Eicho (Aico) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйруд]]''' | | ''Eirodus'' (''Eichrodus'') <br> Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo) | ''Rodney'' <br> Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]''' | | ''Eimann'' (''Eichmann'') <br> Eicho (Eich) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]''' | | ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') <br> Eicho (Eich) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймут]]''' | | ''Eimuth'' (''Eimuot'') <br> Eicho (Eich) + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]''' | | ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') <br> Eicho (Eich) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]''' | | ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') <br> Eicho (Eich) + Noro <br> Eino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]''' | | ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') <br> Eicho (Aico) + Rick (Rih) | ''Ríkey'' <br> Rick + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]''' | | ''Eirim'' (''Eckrim'', ''Agrim'') <br> Eicho (Aico) + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйна]]''' | — | ''Eino'' (''Egino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнік]]''' | — | ''Einicke'' <br> Eino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйта|Эйта (Эйда, Эйць, Эйдзь)]]''' | — | ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]''' | — | ''Eitel'' (''Aidilo'') <br> Eito (Eido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтун]]''' | — | ''Eidunn'' (''Aittuni'') <br> Eito (Eido) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]''' | | ''Aitald'' (''Aitold'') <br> Eito (Aito) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]''' | | ''Eidoila'' <br> Eito (Eido) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]''' | | ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') <br> Eito (Aito) + Hardt (Hart) <br> ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') <br> Eicho (Aico) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтман]]''' | | ''Eitmann'' (''Eydtman'') <br> Eito + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтмін|Эйтмін (Эйдмін, Эйцімін, Этмін, Айтмін)]]''' | | ''Eidmen'' <br> Eito (Eido) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эльзман]]''' | | ''Elsmann'' <br> Elis + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алсмунт]]''' | | ''Alsmond'' (''Elsmont'') <br> Elis + Mund (Mont) <br> ''Ausmunds'' <br> Auso + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]''' | — | ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]''' | — | ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') <br> Ando (Ende) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]''' | — | ''Entin'' (''Anten'') <br> Ando (Ende) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янтаўт]]''' | | ''Antolt'' <br> Ando (Anto) + Waldo (Walt) <br> Ando (Anto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Антавіт]]''' | | ''Antvit'' (''Anduit'') <br> Ando (Anto) + Wito | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Андрат]]''' | | ''Andrad'' <br> Ando + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]''' | | ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') <br> Ando (Ende) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]''' | — | ''Erman'' (''Ermen'') |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]''' | — | ''Eudila'' <br> Euda + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]''' | — | ''Jungo'' (''Junk'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]''' | | ''Jungel'' <br> Jungo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]''' | — | ''Jundt'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]''' | — | ''Jundill'' (''Jundel'', ''Junzila'') <br> Jundt + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юсіла]]''' | — | ''Jusila'' <br> Joso + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]''' | — | ''Aevo'' (''Evo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явін|Явін (Авін)]]''' | — | ''Evin'' (''Awin'') <br> Aevo (Evo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўбут]]''' | | ''Eubod'' (''Aubot'') <br> Aevo (Evo) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]''' | | ''Ewald'' (''Avald'') <br> Aevo + Waldo <br> ''Hávaldr'' <br> Hatho + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явор|Явар (Явор, Авар, Овар)]]''' | | ''Awart'' <br> Aevo + Wardo (Warto) <br> ''Jovar'' (''Jovard'') <br> Jo + Wardo (Warto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явід]]''' | | ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') <br> Aevo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]''' | | ''Awill'' (''Avila'') <br> Aevo + Wilo <br> ''Jovila'' <br> Jo + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]''' | | ''Awild'' (''Avildis'') <br> Aevo + Wilto (Wildo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явойша|Явойша (Явэйша)]]''' | | ''Aweise'' (''Awise'', ''Êwiso'') <br> Aevo + Weise (Wiso) <br> Jo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]''' | | ''Æwirth'' (''Everd'') <br> Aevo + Werta (Wirt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]''' | | ''Eumund'' (''Awimund'') <br> Aevo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўна]]''' | — | ''Auno'' (''Euni'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўнут (імя)|Еўнут (Яўнут, Яўнуць)]]''' | — | ''Eunat'' (''Aunot'') <br> Auno (Euni) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ама|Ама (Ям)]]''' | — | ''Amo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямейка|Ямейка (Аміка)]]''' | — | ''Emmecke'' (''Amica'', ''Ameke'') <br> Amo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямаўт]]''' | | ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') <br> Amo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яман|Яман (Аман)]]''' | | ''Aman'' <br> Amo + Mann <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]''' | | ''Ammin'' (''Emino'') <br> Amo + Minno <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]''' | | ''Amota'' (''Ammud'') <br> Amo + Mot (Muto) <br> Amo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]''' | | ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') <br> Amo + Mund (Munt) <br> ''Jomund'' <br> Jo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]''' | | ''Hákon'' (Acun, Hacon) <br> HǫR + Cono (Cuno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]''' | — | ''Joto'' (''Juto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]''' | — | ''Jüttke'' (''Jüdicke'') <br> Joto (Juto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]''' | — | ''Jutilo'' (''Judel'') <br> Joto (Juto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]''' | — | ''Jutten'' (''Judin'') <br> Joto (Juto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютша]]''' | — | ''Jutsche'' <br> Joto (Juto) + -sch- | — |- style="background:{{Колер|ВКЛ}}" height="2px" align="left" | 1 | colspan="4" | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.</ref>; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].</ref>, таксама расейская мовазнаўца Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald<ref>Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.</ref>}} |} }}}} == Славянскія імёны == Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.</ref>. Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.</ref>. Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.</ref>}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref><ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.</ref>, ''Stazwiłowei''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.</ref><ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.</ref>, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Rums%C5%82aw#v=snippet&q=Rums%C5%82aw&f=false С. 434].</ref>}}). == Царкоўныя імёны == З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.</ref>. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам<ref>[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.</ref>. Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&pg=PA109&dq=bartosch+name&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=bartosch%20name&f=false P. 109].</ref>. З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках. == Балтыйскія імёны == Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.</ref>{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.</ref>. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].</ref>. Першыя спробы рэтраспэктыўна патлумачыць некаторыя літоўскія імёны зь летувіскай мовы зьмяшчаюцца ў ненадрукаваным рукапісе [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]] (1658 год): прозьвішча [[Даўбор]] ён спрабаваў зьвязаць зь летувіскім ''Dabar'' 'Зараз', а прозьвішча [[Даўгайла|Даўгяла]] — з ''Dawgalis'' 'Магутны'<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 146, 165.</ref>}}. Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а<ref>Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Нарманская тэорыя]] == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213. * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15. * Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}. * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53. * Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp. * Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s. * Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578. * Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S. * Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S. * Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S. * Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}. * Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80. * Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}} * Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S. * Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}. * Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}. * Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p. * Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S. * Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S. * Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S. * Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S. * Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S. * Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367. * Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102. * Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S. * Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}. * Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S. * Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S. * Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S. * Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p. * Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}. * Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p. * Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England & Germany. — London, 1864. — 606 p. * Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p. * Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}. * [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480. * Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}. * Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}. * Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s. * Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}. * [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914. * Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929). * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}. * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}. * Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106. * Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}. * Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp. * Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}. * Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016. == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names] [[Катэгорыя:Беларусы]] [[Катэгорыя:Славяне]] [[Катэгорыя:Балты]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]] p1upzur2xn1yr3s7k5hm39nosmapfcn 2694629 2694551 2026-10-03T18:54:11Z ~2026-53302-49 100476 /* Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі */ 2694629 wikitext text/x-wiki '''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]]. == Германскія імёны == === Паходжаньне === [[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]] Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]]. [[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]] На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref>Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.</ref>. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Algardus#v=snippet&q=Algardus&f=false S. 645].</ref>}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.</ref>. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Wytsuit#v=snippet&q=%40Wytsuit&f=false S. 1573].</ref>), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''<ref>Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.</ref>), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.</ref>), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alikin#v=snippet&q=Alikin&f=false S. 80].</ref>)}}<ref>Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=vUghAQAAMAAJ&q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&f=false S. 47].</ref>. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&q=Herulum%20Longobardum%20nominari&f=false P. 7].</ref>}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&f=false S. 30].</ref>}}. [[Гоцкая мова|Гоцкае]] паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=meyer%20Gothischen#v=snippet&q=meyer%20Gothischen&f=false S. 91—93]</ref>. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}<ref>Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ySQob1hXWuwC&q=Skirmund#v=snippet&q=Skirmund&f=false S. 356].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»<ref>Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9aAZAAAAYAAJ&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 226].</ref>}}. Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы цьвёрда адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»<ref>Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.</ref>. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd <nowiki>=</nowiki> Algard, Lingweni <nowiki>=</nowiki> Langewin, Witold ~ Witowt <nowiki>=</nowiki> Withoud, Wojszwil <nowiki>=</nowiki> Wajswiltis <nowiki>=</nowiki> Wissewalde <nowiki>=</nowiki> Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid <nowiki>=</nowiki> Putuwer <nowiki>=</nowiki> Butywidas <nowiki>=</nowiki> Budwietis <nowiki>=</nowiki> Botwid. <…> Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}<ref>Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.</ref>}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.</ref>. Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref> на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць гоцкае паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.</ref>. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.</ref>. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.</ref>, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.</ref> з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.</ref>. У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы<ref>Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.</ref>{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>}}. Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.</ref>{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].</ref>. Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў<ref>Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.</ref><ref>Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.</ref><ref>Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.</ref>}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>: * Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад «вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>) * Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі<ref name="Laskou-1993"/>}} * Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя<ref name="Laskou-1993"/>}} * Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>}} Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў<ref>Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.</ref>. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>. === Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі === {{Аўтанумарацыя табліцы | {{ {| cellspacing="1" cellpadding="10" style="width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;" |- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align="center" ! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>}} |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}} | — | ''Abo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абека|Абека (Абіка, Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}} | — | ''Abbeco'' (''Abbiko'', ''Abbaco'') <br> Abo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абель|Абель (Абіль)]]''' | — | ''Abel'' (''Abilo'') <br> Abo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]''' | | ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name="Польшча"|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) <br> Abo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)<ref>A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.</ref>, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.</ref>}} | | ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') <br> Abo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абрат]]''' | | ''Abrada'' (''Abrat'') <br> Abo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]''' | — | ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агіла|Агіль (Ягіл)]]''' | — | ''Agilus'' (''Egilo'') <br> Agi (Egi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]''' | — | ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') <br> Agi (Egi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якш|Якш (Якша, Акша, Агша)]]''' | — | ''Akisch'' (''Ecksch'', ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}}) <br> Agi (Egi) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якбут]]''' | | ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Egi) + Boto (Buto) <br> Agi (Egi) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]''' | | ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') <br> Agi (Egi) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]''' | | ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Ageila'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') <br> Agi (Jag) + Gailo (Gelo) <br> Agi (Jag) + -l- <br> ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') <br> Jo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]''' | | ''Aginto'' (''Egind'') <br> Agi (Egi) + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]''' | | ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') <br> Agi (Jag) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]''' | | ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') <br> Agi (Egi) + Waldo <br> Agi (Egi) + Goldo <br> ''Ágautr'' <br> Agi (Egi) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягуці|Ягуці (Ягут, Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]''' | | ''Águti'' (''Agut'', ''Akuti'') <br> Agi (Jag) + Gudo (Guta) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]''' | | ''Agundia'' (''Jaconta'') <br> Agi (Jag) + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]] | | ''Agar'' (''Egiheri'') <br> Agi + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]''' | | ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') <br> Agi (Egi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягмін|Ягмін (Агмін, Ягімін, Акмін, Якмін)]]''' | | ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Agi (Egi) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт, Экмунд)]]''' | | ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmond'', ''Egmont'') <br> Agi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]''' | — | ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]''' | — | ''Allecke'' (''Alico'') <br> Alo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]''' | — | ''Alitta'' (''Alathe'') <br> Alo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]''' | — | ''Allisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Alsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Halsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Alo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]''' | | ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') <br> Alo + Bert <br> Athal + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]''' | | ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') <br> Alo + Boto (Buto) <br> Athal + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвін]]''' | | ''Alwin'' (''Alwini'') <br> Alo + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвіс]]''' | | ''Alvis'' (''Alois'') <br> Alo + Wis | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]''' | | ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') <br> Alo + Gerd (Gardo) <br> Helgi (Alko) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]''' | | ''Alget'' (''Aalgidis'') <br> Alo + Gedo (Geto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]''' | | ''Algut'' (''Alugod'') <br> Alo + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]''' | | ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') <br> Alo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альмін]]''' | | ''Almin'' (''Almen'') <br> Alo + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яльмуд]]''' | | ''Alamud'' (''Almudis'') <br> Alo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]''' | | ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') <br> Alo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]''' | — | ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Audo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Галдык, Гольдзіка)]]''' | — | ''Aldiko'' <br> Aldo + -k- <br> ''Audeca'' <br> Audo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]''' | — | ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') <br> Aldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аўтаўт]]''' | | ''Altolt'' (''Aldaud'', ''Autaut'') <br> Aldo + Waldo (Walt) <br> ''Autald'' <br> Audo (Auto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]''' | | ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') <br> Aldo (Holt) + Heri (Hari) <br> ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') <br> Audo (Auto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]''' | — | ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]''' | — | ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Holga''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]''' | — | ''Heligin'' (''Alkin'') <br> Helgi (Algo) + -n-<br> ''Augino'' <br> Augo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгіш]]''' | — | ''Halgasch'' (''Halgas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Helgi (Algo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]]''' | [[Мінялк]] | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno <br> ''Alechmannus'' (''Alkeman'', ''Algman'') <br> Helgi (Alko) + Mann | ''Menaug'' <br> Minno (Menno) + Helgi (Alko) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]''' | | ''Algemundus'' (''Ealgmund'', ''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') <br> Helgi (Algo) + Mund (Munt) <br> ''Augemundus'' (''Augemundr'') <br> Augo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Амал|Амал (Амэла, Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]''' | — | ''Amal'' (''Amelo'', ''Amul'', ''Amil'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]''' | — | ''Aro'' (''Ahr'') <br> Aro + Mann | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]''' | — | ''Arila'' <br> Aro + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]''' | — | ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') <br> Aro + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]''' | — | ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') <br> Aro + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арбут|Арбут (Арбуд, Арбот)]]''' | | ''Árbót'' (''Arbod'') <br> Aro + Boto (Buto) <br> Aro + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]''' | | ''Arvid'' (''Arwit'') <br> Aro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]''' | | ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') <br> Aro + West (Viste) <br> Heri (Hari) + West (Viste) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]''' | | ''Aregaudus'' <br> Aro + Gaudo <br> ''Hargold'' <br> Heri (Hari) + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]''' | | ''Arman'' (''Ariman'') <br> Aro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]''' | | ''Armin'' (''Arimin'') <br> Aro + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць, Армот)]]''' | | ''Armuth'' <br> Aro + Mot (Muto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армонт, Арамонт, Ярмонт)]]''' | | ''Armund'' (''Armunt'', ''Arimondus'', ''Eremunt'') <br> Aro + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]''' | | ''Arodus'' (''Aruth'') <br> Aro + Hrodo (Ruodo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]''' | — | ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]''' | | ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') <br> Aro (Arno) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнат (імя)|Арнат (Ярнат, Эрнат)]]''' | | ''Arnad'' (''Arnato'') <br> Aro (Arno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Арбш]]''' | — | ''Erbsch'' (''Erbisch'') <br> Arbo (Erbo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярг]]''' | — | ''Argo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]''' | — | ''Argelo'' (''Argila'') <br> Argo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ашка|Ашка (Аска, Яска, Еска, Еш)]]''' | — | ''Asco'' (''Asc'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкіла, Ашкела)]]''' | — | ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') <br> Asco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]''' | | ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') <br> Asco + Waldo (Walt) <br> ''Höskuldr'' <br> Hatho + Sculd | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]''' | | ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') <br> Asco + Wino <br> Asi + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]''' | | ''Ascher'' (''Ascar'') <br> Asco + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]''' | | ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') <br> Asco + Mann <br> Asi + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]''' | | ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') <br> Asco + Mund (Munt) <br> ''Osmond'' <br> Asi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ас (імя)|Ас (Ась, Азь)]]''' | — | ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азела|Азела (Асіла, Ясіла, Ясель, Эзель)]]''' | — | ''Aselo'' (''Asilo'', ''Esilo'') <br> Asi + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]''' | — | ''Asin'' (''Asen'') <br> Asi + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]''' | | ''Ásboð'' <br> Asi + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясвад]]''' | | ''Asuad'' <br> Asi + Wado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясоўд|Ясоўд (Асвальд)]]''' | | ''Asold'' (''Asuald'', ''Oswald'') <br> Asi + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]''' | | ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') <br> Asi + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]]''' | | ''Aswill'' <br> Asi + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвільт]]''' | | ''Asvild'' <br> Asi + Wilto (Wildo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азгайла]]''' | | ''Easgel'' (''Esgel'') <br> Asi + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]''' | | ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') <br> Asi + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгірд]]''' | | ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') <br> Asi (Osi) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгін|Эзгін (Азгін, Ашкін, Ажгін)]]''' | | ''Eskin'' (''Esgen'') <br> Asi + -kin <br> Asi + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]''' | | ''Osman'' (''Asman'') <br> Asi (Osi) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]''' | | ''Osminna'' <br> Asi (Osi) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]''' | | ''Asmot'' (''Asmuot'') <br> Asi + Mot | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]''' | | ''Asnar'' (''Asinar'') <br> Asi + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]''' | — | ''Ast'' (''Osta'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]''' | — | ''Oustecha'' (''Ostike'') <br> Ast (Osta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]''' | — | ''Aostilo'' (''Ostell'') <br> Ast (Osta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яштальд|Яштальд (Асталт, Аштаўт, Ястальд, Яшталт, Яштаўт)]]''' | | ''Astald'' (''Ostald'', ''Astaud'', ''Astout'', ''Austaldus'') <br> Ast (Osta) + Waldo <br> Ast (Osta) + Teudo <br> Asi (Osi) + Teudo | ''Teudasia'' <br> Teudo + Asi |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]''' | | ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Aster''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ast (Osta) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астрат]]''' | | ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') <br> Ast (Osta) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]''' | — | ''Babilo'' (''Babel'') <br> Babo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]''' | — | ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка, Бацейка)]]''' | — | ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') <br> Bado (Bato) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]''' | — | ''Badila'' (''Bathel'') <br> Bado (Bato) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батаўт]]''' | | ''Batolt'' (''Badald'', ''Badaut'', ''Bataut'') <br> Bado (Bato) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]''' | | ''Badvil'' (''Batwill'', ''Baduila'') <br> Bado (Bato) + Wilo | ''Willibad'' <br> Wilo + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батвін]]''' | | ''Batwin'' (''Badvin'') <br> Bado (Bato) + Wino | ''Winibad'' <br> Wino + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]''' | | ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') <br> Bado (Bato) + Heri (Hari) | ''Heribad'' <br> Heri + Bado |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]''' | — | ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]''' | — | ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') <br> Bald (Bolte) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдзіла|Балдзіла (Больцель, Баўдзель, Балціла)]]''' | — | ''Baldilo'' (''Baldellus'') <br> Bald (Bolte) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]''' | — | ''Baltin'' (''Balden'') <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]''' | — | ''Baldun'' <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болташ|Болташ (Болдыш, Болдаш, Больдаш)]]''' | — | ''Boldisch'' (''Boltsch'') <br> Bald (Bolte) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальдвін]]''' | | ''Baldwin'' <br> Bald + Wino | ''Winibald'' <br> Wino + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдаг]]''' | | ''Baldag'' <br> Bald (Bolte) + Dago | ''Dacbold'' <br> Dago + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]''' | | ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') <br> Bald + Heri | ''Eribald'' (''Haribald'') <br> Heri + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]''' | | ''Baltardus'' (''Balthart'') <br> Bald + Hardt (Hart) | ''Artbald'' (''Hartbald'') <br> Hardt (Hart) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]''' | | ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') <br> Bald + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Баўдамір]]''' | | ''Baldomer'' <br> Bald + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]''' | [[Рыбалт]] | ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') <br> Bald (Boldt) + Rick | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]]''' | | ''Baldrim'' <br> Bald + Rim | ''Rimbald'' (''Rimbold'') <br> Rim + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун, Баўтрун)]]''' | | ''Baltrun'' (''Baldrun'') <br> Bald + Runo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]''' | | ''Baltrudis'' <br> Bald + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бар (імя)|Бар (Бара, Пара)]]''' | — | ''Baro'' (''Paro'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]''' | — | ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') <br> Baro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]''' | — | ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') <br> Baro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]''' | — | ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]''' | | ''Barvid'' (''Barwidus'') <br> Baro + Wido | ''Widbor''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Widebor''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wido + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвік]]''' | | ''Barwic'' (''Barwig'') <br> Baro + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]''' | [[Вінбор]] | ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} <br> Baro + Wino | ''Wimber'' <br> Wino + Bеro <br> Wino + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвойн]]''' | | ''Barwein'' (''Berwein'') <br> Baro + Wino (Weine) <br> Baro + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]''' | | ''Bargeil'' (''Bargel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барконт]]''' | | ''Bargund'' (''Pargunt'') <br> Baro (Paro) + Gunth (Cund) | ''Gundabari'' <br> Gunth (Cund) + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барман|Барман (Парман)]]''' | | ''Barmann'' (''Parmann'') <br> Baro (Paro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барда|Барда (Барта)]]''' | — | ''Bardo'' (''Barto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]''' | — | ''Bardilo'' (''Bartel'') <br> Bardo (Barto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]''' | — | ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bardo (Barto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]''' | | ''Bartolt'' (''Bartaud'', ''Bartaut'', ''Bartold'') <br> Bardo (Barto) + Waldo (Walt) <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bardo + Teudo (Taut) | ''Teutbard'' <br> Teudo (Teuth) + Bard |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]''' | — | ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка, Бінека)]]''' | — | ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') <br> Beno (Bino) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]''' | — | ''Benilo'' <br> Beno (Bino) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]''' | — | ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Beno + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінгель]]''' | | ''Bengel'' <br> Beno + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бенат]]''' | | ''Bennato'' (''Bennat'') <br> Beno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінэрт]]''' | | ''Benert'' (''Benehard'') <br> Beno (Bino) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бімунт]]''' | | ''Bemund'' <br> Beno (Bino) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бера|Бера (Біра, Пера)]]''' | — | ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]''' | — | ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') <br> Bero (Biro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Бірэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]''' | — | ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') <br> Bero (Biro) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]''' | — | ''Beren'' (''Birin'') <br> Bero (Biro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]''' | — | ''Bierotte'' (''Biruth'', ''Bierott'') <br> Bero (Biro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыбольд]]''' | | ''Beribald'' <br> Bero (Biro) + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]''' | | ''Berwoldus'' (''Beroald'') <br> Bero + Wald | ''Waldpero'' <br> Wald + Biro (Bero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]''' | | ''Berwid'' <br> Bero + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]''' | | ''Perwein'' <br> Bero (Pero) + Wino (Weine) <br> Bero (Pero) + Uuenna | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]''' | | ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') <br> Bero + -kin <br> Bero + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]''' | | ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') <br> Bero (Biro) + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]''' | | ''Berhard'' <br> Bero + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Перман|Перман (Бэрман, Бірман, Пэрман, Парман, Бірмэн, Бермень)]]''' | | ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'', ''Pirrmann'') <br> Bero (Pero) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]''' | | ''Peremunt'' (''Bermondus'') <br> Bero (Pero) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ператрут]]''' | | ''Perethrud'' (''Beretrudis'') <br> Bero (Pero) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берн|Берн (Бэрн, Перн, Бернь, Бірн)]]''' | — | ''Bern'' (''Pern'', ''Pirn'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]''' | — | ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') <br> Bern (Pirn) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бярнут|Бярнут (Бярнуць)]]''' | — | ''Bernuth'' (''Bernut'', ''Barnut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]''' | — | ''Bernasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Bernisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Бернад, Барнат, Бернят, Парнат)]]''' | | ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') <br> Bern + Joto <br> Bern + Hatho (Adi) <br> ''Bernard'' <br> Bern + Hardt | ''Hathubern'' <br> Hatho + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]''' | | ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') <br> Bern + Heri (Hari) | ''Erbern'' <br> Heri + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]''' | | ''Bernard'' (''Bernhard'') <br> Bern + Hardt | ''Hartbern'' <br> Hardt + Bern |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Бэргаль, Пергайла)]]''' | | ''Bergel'' (''Bergeil'', ''Bieregel'') <br> Berga + Gailo (Gelo) <br> Bero + Gailo (Gelo) <br> Berga + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]''' | — | ''Bert'' (''Perht'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртыка]]''' | — | ''Bertike'' (''Berteka'') <br> Bert + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]''' | — | ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') <br> Bert + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртун]]''' | — | ''Berhtuni'' (''Perhtun'') <br> Bert + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]''' | — | ''Bertasch'' (''Bertisch'') <br> Bert + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]''' | | ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bert + Teudo (Taut) | ''Woltbert'' <br> Waldo (Walt) + Bert <br> ''Teutbert'' <br> Teudo (Taut) + Bert |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біе (імя)|Біе]]''' | — | ''Bie'' (''Biho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]]''' | | ''Bewein'' (''Biewine'', ''Bivinus'') <br> Bie + Wino (Weine) <br> Bie + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]''' | | ''Byatt'' (''Bietto'') <br> Bie + Joto (Juto) <br> Bie + Hatho | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]''' | — | ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біліка|Біліка (Білейка, Пілейка)]]''' | — | ''Biliko'' (''Pilicho'') <br> Bilo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білін]]''' | — | ''Bilin'' <br> Bilo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]''' | | ''Biliwin'' (''Pilwine'') <br> Bilo (Pillo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]''' | | ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') <br> Bilo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]''' | | ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') <br> Bilo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білімін|Білімін (Більмін)]]''' | | ''Bilmen'' <br> Bilo + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]''' | | ''Bilaeth'' (''Pillat'') <br> Bilo (Pillo) + Joto <br> Bilo (Pillo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]''' | — | ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]''' | — | ''Beteke'' (''Bettika'') <br> Bitto (Beto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]''' | — | ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') <br> Bitto (Beto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]''' | — | ''Bitinus'' (''Bettin'') <br> Bitto (Beto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]''' | | ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') <br> Bitto (Beto) + Waldo (Walt) <br> Bitto (Beto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]''' | | ''Betharius'' <br> Bitto (Beto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бруна|Бруна (Брунь, Прунь)]]''' | — | ''Bruno'' (''Прун'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Брунейка]]''' | — | ''Brunico'' (''Brunicho'') <br> Bruno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бубела|Бубела (Бобель, Бубель)]]''' | — | ''Bubilo'' (''Bobel'') <br> Bubo (Bobo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]''' | — | ''Bodo'' (''Budo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзейка|Будзейка (Будзека, Будзіка, Байдзейка)]]''' | — | ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') <br> Bodo (Budo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]''' | — | ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') <br> Bodo (Budo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]''' | — | ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') <br> Bodo (Budo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будыш|Будыш (Бодыш, Будуш)]]''' | — | ''Bodsch'' (''Bodusz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bodo (Budo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]''' | | ''Bodwidus'' <br> Bodo (Budo) + Wido | ''Widbod'' <br> Wid + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]''' | | ''Bauduilli'' (''Bodwill'') <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willibodo'' <br> Wilo + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]''' | | ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') <br> Bodo (Budo) + -kin <br> Bodo (Budo) + Ginno | ''Genobod'' <br> Ginno (Genno) + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]]''' | [[Гедбуд]] | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]''' | | ''Buder'' (''Boder'') <br> Bodo (Budo) + Heri (Hari) | ''Eribodo'' <br> Heri + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]''' | | ''Buddrich'' (''Budrick'') <br> Bodo (Budo) + Rick (Rih) | ''Richbodo'' (''Ricbodo'') <br> Rick (Rih) + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]''' | — | ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка, Бутка)]]''' | — | ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') <br> Boto (Buto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]''' | — | ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') <br> Boto (Buto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]''' | — | ''Buten'' (''Botin'') <br> Boto (Buto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш, Боташ)]]''' | — | ''Botsch'' (''Butisch'') <br> Boto + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Буталд, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]''' | [[Вальбут]] <br> [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]] | ''Butolt'' (''Butaldus'', ''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) | ''Waldbott'' <br> Waldo + Boto (Buto) <br> ''Teubod'' <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]''' | [[Відбут]] | ''Butvid'' (''Botwid'') <br> Boto (Buto) + Wido | ''Wiboto'' <br> Wido + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]''' | | ''Botwith'' <br> Boto (Buto) + Wito | ''Witbot'' <br> Wito + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл, Путвіл)]]''' | [[Вільбут]] | ''Botwill'' (''Bauduilli'') <br> Boto (Buto) + Wilo <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willebut'' (''Wilbot'') <br> Wilo + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]''' | | ''Butwin'' (''Botwin'') <br> Boto (Buto) + Wino (Wini) <br> Bodo (Budo) + Wino | ''Uinebod'' <br> Wino + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгель]]''' | [[Галбута]] | ''Botgel'' (''Butgel'', ''Baudugailus'', ''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) | ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгер]]''' | [[Гербут]] | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero | ''Gerboth'' (''Gerbodo'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]''' | [[Гарбут]] | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) | ''Harboth'' <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутэрт|Бутэрт (Бутарт)]]''' | | ''Bottart'' (''Boutard'') <br> Boto (Buto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутман]]''' | | ''Buthmann'' (''Bothmann'') <br> Boto (Buto) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]''' | [[Мінбут]] | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno | ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]''' | [[Нарбут (імя)|Нарбут]] | ''Botnor'' (''Butnor'', ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) | ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам, Бутрэм)]]''' | | ''Bothram'' <br> Boto (Buto) + Ramo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]''' | | ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') <br> Boto (Buto) + Rick | ''Richboto'' <br> Rick (Rih) + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутрым|Бутрым (Ботрым, Будрым, Путрым)]]''' | [[Рымбут]] | ''Botrim'' (''Bodrim'', ''Bauderrim'') <br> Boto (Buto) + Rim <br> Bodo (Budo) + Rim | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботэй]]''' | [[Эйбут]] | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]''' | — | ''Potico'' (''Putico'') <br> Boto (Poto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]''' | — | ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') <br> Boto (Poto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бой (імя)|Буй]]''' | — | ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]''' | — | ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') <br> Boio (Beie) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]]''' | | ''Boivid'' (''Bovid'') <br> Boio (Búi) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Боер|Боер (Бэер)]]''' | | ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') <br> Boio (Beie) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бумонт]]''' | | ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') <br> Boio (Búi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]''' | — | ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнар|Бэйнар (Байнэр, Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]''' | | ''Beinher'' (''Bainarius'') <br> Beyn + Heri (Hari) <br> Boio (Beio) + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]''' | | ''Beynart'' (''Beinert'') <br> Beyn + Hardt <br> Boio (Beio) + *Nard | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бранта]]''' | — | ''Branto'' (''Brando'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]''' | — | ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]''' | — | ''Bunico'' (''Bonica'') <br> Buno (Bono) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]''' | | ''Buner'' (''Bonarius'') <br> Buno (Bono) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бурэйка]]''' | — | ''Buricho'' (''Buricke'') <br> Buro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]''' | — | ''Burga'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Бургайла, Пургель, Пургайла)]]''' | | ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgeil'', ''Burgala'') <br> Burga + Gailo (Gelo) | ''Gelburg'' <br> Gailo (Gelo) + Burga |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]''' | — | ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]''' | — | ''Bukilo'' (''Bucilo'') <br> Bugo (Bucco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]''' | — | ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') <br> Bugo (Bucco) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель, Богель)]]''' | | ''Bugellus'' (''Bogel'') <br> Bugo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]''' | | ''Buger'' (''Boger'') <br> Bugo (Bock) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]''' | — | ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушка|Бушка (Буска, Босіка, Боська, Бусека, Бусейка, Бошэйка, Бушэйка)]]''' | — | ''Buschke'' (''Buske'', ''Bosico'', ''Buseke'') <br> Boos (Boso) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель, Пушыла)]]''' | — | ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'', ''Poasilo'') <br> Boos + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]''' | — | ''Buosin'' <br> Boos + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]''' | | ''Bussman'' <br> Boos (Busch) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]''' | | ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') <br> Wago (Wego) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]''' | — | ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]''' | — | ''Weideke'' <br> Waido (Waddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]''' | — | ''Weidel'' (''Weidil'', ''Weidill'', ''Wadila'', ''Wadelo'', ''Woydilo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido (Waddo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]''' | — | ''Weiden'' <br> Waido (Waddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдаўт]]''' | | ''Weidelt'' <br> Waido (Weido) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдэр, Вайдар)]]''' | | ''Weidher'' <br> Waido (Weido) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]''' | | ''Weidman'' (''Weideman'') <br> Waido (Weido) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]''' | | ''Weidat'' (''Woydath''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido + Joto <br> Waido + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валь]]''' | — | ''Wal'' (''Walo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валейка|Валейка (Валека, Валіка)]]''' | — | ''Waleicho'' (''Walica'') <br> Wal + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валіла]]''' | — | ''Walilo'' <br> Wal + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валін (імя)|Валін]]''' | — | ''Walin'' <br> Wal + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валант|Валант (Валянт)]]''' | — | ''Waland'' <br> Wal + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валат]]''' | — | ''Wallath'' <br> Wal + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вальгун]]''' | | ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') <br> Wal + Gunth (Gondo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]''' | — | ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]''' | — | ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') <br> Waldo (Walt) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальдзін, Вальцін)]]''' | — | ''Valdenus'' (''Waldin'', ''Waltino'') <br> Waldo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]''' | — | ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waldo (Walt) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Walbot'' (''Waldbott'') <br> Waldo (Walt) + Boto (Buto) <br> Wal (Walo) + Boto (Buto) | ''Butolt'' <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Волдат]]''' | [[Ятаўт]] | ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) | ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]''' | | ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') <br> Waldo (Walt) + Heri (Hari) | ''Erivald'' <br> Heri + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]''' | | ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') <br> Waldo + Mero (Maro) | ''Meruald'' <br> Mero + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]''' | [[Монтаўт]] | ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Walamunt'' <br> Wal (Walo) + Mund (Munt) | ''Montaldus'' (''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]''' | — | ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варна (імя)|Варна]]''' | — | ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варнела]]''' | — | ''Warinela'' <br> Warno (Warin) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вярнат]]''' | | ''Warnad'' <br> Warno (Werno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]''' | — | ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]''' | | ''Wospot'' (''Wasbut'', ''Vasbut'') <br> Waso (Woso) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]''' | | ''Wasgall'' (''Vosgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waso (Woso) + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгір]]''' | | ''Wasger'' <br> Waso + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгерд]]''' | | ''Wassgaard'' (''Vasgard'') <br> Waso + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]''' | | ''Wesikin'' (''Wasgen'') <br> Waso (Weso) + Ginno <br> Waso (Weso) + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгінт|Вазгінт (Важгінт)]]''' | | ''Wasgand'' <br> Waso + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васмунт|Васмунт (Васмонт)]]''' | | ''Wassmundt'' (''Wasmundus'') <br> Waso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]''' | — | ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]''' | — | ''Verdico'' (''Wirdika'') <br> Werta (Werdo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]''' | — | ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') <br> Werta (Werdo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]''' | — | ''Wirtin'' (''Werdin'') <br> Werta (Werdo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]''' | — | ''Vivilo'' <br> Vivo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]''' | — | ''Wigo'' (''Wic'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]''' | — | ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') <br> Wigo (Wic) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]''' | — | ''Wigand'' (''Wigant'') <br> Wigo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікша]]''' | — | ''Wigasch'' (''Vycxza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wigo (Wic) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]''' | [[Гельвіх]] | ''Wigelo'' (''Wigal'') <br> Wigo + Gailo (Gelo) | ''Geilwihc'' (''Keilwic'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]''' | | ''Wigerd'' (''Wicgard'') <br> Wigo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]''' | | ''Wigent'' <br> Wigo + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігунт|Вігунт (Вігунд, Вікунд, Вігонт, Віконт)]]''' | | ''Wigunt'' (''Wicgunt'', ''Wikund'') <br> Wigo (Wic) + Gunth (Cund) | ''Guntwic'' <br> Gunth + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]''' | | ''Wiger'' (''Vikar'') <br> Wigo (Wic) + Heri (Hari) | ''Ervig'' <br> Heri + Wigo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]''' | [[Мандывік]] | ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікерат]]''' | | ''Wicrat'' (''Wigerat'') <br> Wigo (Wic) + Rado (Rato) | ''Ratwig'' <br> Rado (Rato) + Wigo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]''' | — | ''Wido'' (''Wid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Відзіка, Ведзейка, Ведзік)]]''' | — | ''Wideke'' (''Widike'', ''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') <br> Wido + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відыла (імя)|Відул (Відэль)]]''' | — | ''Widulo'' (''Widelo'', ''Widilo'') <br> Wido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]''' | — | ''Widin'' <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]''' | — | ''Widun'' (''Widuni'') <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відут|Відут (Відута)]]''' | — | ''Widut'' <br> Wido + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]''' | [[Бутвід]] | ''Widbod'' (''Wiboto'') <br> Wido + Bodo <br> Wido + Boto (Buto) | ''Botwid'' <br> Boto (Buto) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відаўт]]''' | | ''Widalt'' (''Vidaut'') <br> Wido + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігайла]]''' | [[Гальвід]] | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]''' | [[Гервід]] | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero (Giro) | ''Gerwid'' <br> Gero + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]''' | [[Гірдзівід]] | ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) <br> Wido + Gerd (Gardo) | ''Gyrdvid'' <br> Gerd (Gyrd) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]''' | [[Гінвід]] | ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]''' | | ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') <br> Wido + Heri | ''Ervid'' <br> Heri + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відарт|Відарт (Відэрт)]]''' | [[Артавід]] | ''Vidart'' (''Widderd'') <br> Wido + Hardt (Hart) | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]''' | | ''Widikint'' (''Wedigint'') <br> Wido + Kindo <br> Wido + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзіман]]''' | [[Манівід]] | ''Widiman'' <br> Wido + Mann | ''Manvidus'' <br> Mann + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімін (імя)|Відзімін (Відзімен, Відмін)]]''' | [[Мінвід]] | ''Widmin'' (''Widmenn'') <br> Wido + Minno (Menno) | ''Minuit'' <br> Minno + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]''' | [[Мантывід (імя)|Мантывід]] | ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') <br> Wido + Mund (Munt) | ''Mundwitz'' <br> Mund (Munt) + Wido |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віт|Віт (Віта)]]''' | — | ''Wito'' (''Witt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]''' | — | ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') <br> Wito + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]''' | — | ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') <br> Wito + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]''' | — | ''Wittenus'' (''Witin'') <br> Wito + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]''' | | ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Vitaudus'', ''Witold'') <br> Wito + Waldo (Walt) <br> Wito + Teudo (Taut) | ''Teudwit'' <br> Teudo + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітвін]]''' | | ''Witwin'' <br> Wito + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]''' | | ''Wituchin'' (''Witikinus'') <br> Wito + -kin <br> Wito + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]''' | | ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') <br> Wito + Heri (Hari) | ''Hariwit'' <br> Heri (Hari) + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]''' | | ''Witart'' (''Witard'') <br> Wito + Hardt (Hart) <br> ''Witrud'' <br> Wito + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]''' | | ''Wikind'' (''Witikint'') <br> Wito + Kindo <br> Wigo (Wic) + Kindo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітмонт]]''' | | ''Witmund'' <br> Wito + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE " align="left" | 1 | '''[[Віцэр]]''' | | ''Wicer'' (''Wizhere'') <br> Wizo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вела]]''' | — | ''Welo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]''' | — | ''Weleka'' (''Weliko'') <br> Welo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велянт|Велянт (Велянда)]]''' | — | ''Welant'' (''Weland'') <br> Welo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]''' | — | ''Welut'' <br> Welo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]''' | | ''Welamunt'' <br> Welo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велерат]]''' | | ''Welarat'' <br> Welo + Rado (Rato) <br> ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віла|Віла (Віль)]]''' | — | ''Wilo'' (''Wili'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]''' | — | ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') <br> Wilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілян]]''' | — | ''Willana'' (''Willan'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]''' | — | ''Wilennus'' (''Willin'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]''' | — | ''Wilun'' <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілянт]]''' | — | ''Wilant'' (''Willand'') <br> Wilo + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]''' | — | ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Willusius''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wilo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільбут]]''' | [[Бутвіл]] | ''Willebut'' <br> Wilo + Boto (Buto) | ''Botwill'' <br> Boto (Buto) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]]''' | | ''Wilgel'' <br> Wilo + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]''' | | ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') <br> Wilo + Heido (Haido) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]''' | [[Гердвіл]] | ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) | ''Gardwill'' <br> Gerd (Gardo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгет|Вільгет (Вільгат)]]''' | [[Гедзівіл]] | ''Wilgyth'' (''Wilgat'') <br> Wilo + Geda (Giddo) | ''Gedwille'' <br> Geda (Giddo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгод|Вільгод (Вільгот, Вількот)]]''' | [[Гудвіл]] | ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) | ''Góðvili'' <br> Gudo (Godo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]''' | | ''Willem'' (''Wilhelm'') <br> Wilo + Helmo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]''' | | ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') <br> Wilo + Gaud <br> ''Villald'' <br> Wilo + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]''' | [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]] | ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]''' | [[Манвіл]] | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]''' | [[Монтвіл]] | ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') <br> Wilo + Mund (Munt) | ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]''' | [[Ятвіл]] | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Joto <br> Wilo + Hatho (Adi) | ''Atwill'' <br> Hatho (Adi) + Wilo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]''' | — | ''Wilto'' (''Wildo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзека, Вільдзік)]]''' | — | ''Wildecke'' (''Wildike'') <br> Wilto (Wildo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]''' | — | ''Vilden'' <br> Wilto (Wildo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]''' | [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]] | ''Wiltolt'' <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) | ''Waldowildis'' <br> Waldo + Wilto (Wildo) <br> ''Theudowills'' <br> Teudo (Taut) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віна (імя)|Віна]]''' | — | ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінка|Вінка (Вініка)]]''' | — | ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') <br> Wino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]''' | — | ''Winela'' (''Winilo'') <br> Wino + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]''' | — | ''Winsch'' (''Wiensch'') <br> Wino + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]''' | [[Борвін|Борвін (Барвін)]] | ''Wimber'' <br> Wino + Baro <br> Wino + Bero | ''Barwin'' <br> Baro + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]''' | | ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') <br> Wino + Waldo <br> ''Winiaud'' <br> Wino + Gaud | ''Waldwin'' <br> Waldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]''' | [[Гервін]] | ''Winger'' <br> Wino + Gero | ''Gerwin'' <br> Gero (Kero) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгіль]]''' | [[Гільвін]] | ''Winigilo'' (''Wingil'') <br> Wino + Gilo | ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгольт]]''' | | ''Vingautr'' (''Winigaud'') <br> Wino + Gaudo (Gaut) <br> ''Wingolt'' <br> Wino + Goldo | ''Gautvin'' <br> Gaudo (Gaut) + Wino <br> ''Goldwine'' <br> Goldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]''' | | ''Winear'' (''Wiener'') <br> Wino + Heri (Hari) | ''Harwin'' <br> Heri (Hari) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінарт]]''' | [[Эртвін]] | ''Winard'' (''Winhart'') <br> Wino + Hardt (Hart) | ''Hertwin'' <br> Hardt (Hart) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінмот]]''' | | ''Winimod'' <br> Wino + Mot (Moda) | ''Motwin'' <br> Mot + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінстаўт]]''' | | ''Winstalt'' <br> Wino + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]''' | — | ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндзейка|Віндзейка (Вендзік, Віндык)]]''' | — | ''Wendecke'' (''Wendico'') <br> Windo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вендзіла, Вентыла)]]''' | — | ''Wintila'' (''Wendilo'', ''Wentilo'') <br> Windo (Wint) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтаўт]]''' | [[Таўтвін]] | ''Wintold'' <br> Windo + Waldo (Walt) <br> Wino + Teudo (Taut) | ''Teutwin'' <br> Teudo (Taut) + Wino |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]''' | | ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') <br> Windo + Heri | ''Hariovind'' <br> Heri (Hari) + Windo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]''' | | ''Wero'' (''Varo'') | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]''' | | ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') <br> Wero (Varo) + -k- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]''' | | ''Werle'' (''Warrell'') <br> Wero + -l- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірбольт]]''' | | ''Werbold'' (''Virboldus'') <br> Wero + Bald (Boldt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вербут|Вербут (Вярбот, Вэрбут, Варбут, Вірбут)]]''' | | ''Werboto'' (''Werbot'', ''Warboto'') <br> Wero (Varo) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Веравойша|Веравойша (Верваш, Варваш)]]''' | | ''Werweiss'' (''Werweis'', ''Werwis'') <br> Wero (Varo) + Weise (Wiso) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргаўд]]''' | | ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name="goz"}}) <br> Wero + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]''' | | ''Wargel'' <br> Wero (Varo) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варгіра]]''' | | ''Warger'' <br> Wero (Varo) + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргірд]]''' | | ''Wergerd'' (''Wirgardus'') <br> Wero + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]''' | | ''Vergot'' (''Wargott'') <br> Wero + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]''' | | ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') <br> Wero (Varo) + Gunth (Cund) | ''Gunthivera'' <br> Gunth + Wero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]''' | | ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') <br> Wero + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]''' | — | ''Werzo'' (''Wers'', ''Wirs'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]''' | — | ''Wirsil'' (''Wersil'', ''Werzel'', ''Wersel'', ''Wersall'') <br> Werzo (Wers) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Вірсімунд]] | | Werzo (Wirs) + Mund | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]''' | — | ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]''' | — | ''Wiseko'' (''Wischke'') <br> Wis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]''' | — | ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') <br> Wis + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісень|Вісень (Вісінь, Вішын, Віжын, Вішнь)]]''' | — | ''Wisen'' (''Wisin'') <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісун|Вісун (Віжун)]]''' | — | ''Wisun'' <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]''' | — | ''Wisint'' (''Wisant'') <br> Wis + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]''' | | ''Wisbar'' <br> Wis + Baro | ''Barwis'' <br> Baro + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]''' | | ''Wiswald'' (''Wisewould'') <br> Wis + Waldo | ''Walvis'' <br> Waldo (Walt) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]''' | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Wis + Wido | ''Widuis'' <br> Wido + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]''' | | ''Wiswill'' (''Uesuili'') <br> Wis + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Візгела, Віжгайла)]]''' | | ''Wisgel'' <br> Wis + Gailo | ''Gelvisa'' (''Galoisus'') <br> Gailo (Gelo) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]''' | | ''Wisogoz''{{Заўвага|name="goz"|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.</ref>}} <br> Wis + Gaud <br> ''Wisigold'' <br> Wis + Goldo | ''Gauduis'' <br> Gaud + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]''' | | ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') <br> Wis + Gero (Kero) | ''Gervisa'' <br> Gero + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]''' | | ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') <br> Wis + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]''' | [[Гінівойша]] | ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') <br> Wis + -kin <br> Wis + Ginno | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візгінт|Візгінт (Візгінд, Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]]''' | | ''Wisgand'' <br> Wis + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісконт|Вісконт (Вісконд, Віскунт)]]''' | | ''Wisgonda'' (''Wisagund'') <br> Wis + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]''' | | ''Wisad'' (''Wisod'') <br> Wis + Hatho (Adi) <br> Wis + Schat (Sado) | ''Aduisus'' (''Hadvisa'') <br> Hatho (Adi) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]''' | | ''Wisman'' <br> Wis + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьміл]]''' | | ''Wismel'' (''Wismill'') <br> Wis + Milo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]''' | | ''Wisemund'' (''Wizmunt'') <br> Wis + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]''' | | ''Vismuot'' (''Wismoda'') <br> Wis + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]''' | | ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') <br> Wis + Noro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]''' | — | ''West'' (''Viste'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вістэла|Вістэла (Віштэль)]]''' | — | ''Wistila'' (''Vistella'') <br> West (Viste) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]''' | — | ''Wisten'' <br> West (Viste) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештар|Вештар (Вэстэр, Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]''' | | ''Vestarr'' (''Wistarius'') <br> West (Viste) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]''' | | ''Westhard'' (''Guistardus'') <br> West (Viste) + Hardt (Hart) <br> ''Wistrud'' <br> Wis + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войша]]''' | — | ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Weise'' (''Wiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшка|Войшка (Вайска, Вейшэка, Вейсейка)]]''' | — | ''Weiske'' (''Weiseke'') <br> Weise + -k- <br> | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайшыла|Вайшыла (Вайшэль, Вэйшэль, Войшэль)]]''' | — | ''Weisel'' <br> Wiso (Waiso) + -l- <br> ''Woschel'' <br> Waiso (Voysch) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшын|Войшын (Войсін)]]''' | — | ''Weissin'' (''Wisin'') <br> Weise (Wiso) + -n- <br> ''Vussin'' <br> Waiso (Voysch) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]] | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Weise (Wiso) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]]''' | | ''Weischwill'' (''Uesuili'') <br> Weise (Wiso) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайсар]]''' | | ''Weiser'' <br> Weise (Wiso) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войсят|Войсят (Войсяд)]]''' | | ''Weisat'' (''Weishadt'', ''Woyssath''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyschat''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) <br> ''Wisad'' <br> Weise (Wiso) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт, Вэйсмант)]]''' | | ''Weisemont'' <br> Waiso + Mund (Mont) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]''' | [[Нарывойша]] | ''Wießner'' (''Weissnar'', ''Weisner'', ''Weisnar'') <br> Weise (Wiso) + Noro | ''Norweise'' <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшалк (імя)|Войшалк (Войсалк, Вышалк, Вішалк, Вісалг)]] | | ''Wisaug'' <br> Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) <br> Weise (Wiso) + Helgi (Algo) | ''Alguis'' <br> Helgi (Algo) + Wiso |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]]''' | | ''Wistold'' (''Westwald'', ''Westhold'') <br> West + Waldo (Walt) <br> Waiso (Voysch) + Teudo (Taut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Война]]''' | — | ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]''' | — | ''Weinecke'' <br> Wino (Weine) + -k- <br> ''Vunnico'' (''Wonnecke'') <br> Uuenna (Wona) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь, Вайнела)]]''' | — | ''Weinel'' (''Wainilo'') <br> Wino (Weine) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]''' | — | ''Weinisch'' <br> Wino (Weine) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]''' | | ''Weiner'' <br> Wino (Weine) + Heri (Hari) <br> ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woynar''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Uuenna (Wona) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]''' | | ''Weinadt'' <br> Wino (Weine) + Hatho (Adi) <br> ''Voinot'' (''Wonat'') <br> Uuenna (Wona) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Воланг|Воланг (Валанк)]]''' | | ''Wolank'' <br> Wolo + Lango (Lancho) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вольман]]''' | | ''Wolman'' (''Wolaman'') <br> Wolo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавейка]]''' | — | ''Gauke'' <br> Gawo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]''' | — | ''Gavilo'' (''Gaul'') <br> Gawo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]''' | — | ''Gawin'' <br> Gawo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўвід]]''' | | ''Gauwida'' <br> Gawo + Wido | ''Widagauwo'' <br> Wido + Gawo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]''' | | ''Gavigunt'' <br> Gawo + Gunth (Gondo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]''' | — | ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]''' | — | ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') <br> Gailo (Gelo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]''' | — | ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') <br> Gailo (Galo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Галун, Гелон)]]''' | — | ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'') <br> Gailo (Gelo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]''' | [[Бутгель]] | ''Galbot'' (''Gelbot'') <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) | ''Botgel'' <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]''' | | ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') <br> Gailo (Gelo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвід]]''' | [[Відзігайла]] | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]''' | | ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') <br> Gailo (Galo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвірд]]''' | | ''Geilwird'' <br> Gailo (Galo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]''' | [[Вігайла (імя)|Вігайла]] | ''Geilwich'' (''Kelwihc'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo | ''Wigelo'' <br> Wigo + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]''' | | ''Gelikin'' (''Geilgen'') <br> Gailo (Gelo) + Ginno <br> Gailo (Gelo) + -kin | ''Gingel'' <br> Ginno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]''' | [[Гудзігал]] | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) | ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галінт]]''' | | ''Galind'' (''Geilindis'') <br> Gailo (Galo) + Linto (Lindis) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]''' | [[Мангайла]] | ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') <br> Gailo (Gelo) + Mann | ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]''' | [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]] | ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') <br> Gailo (Gelo) + Minno | ''Minigelus'' <br> Minno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]''' | [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]] | ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) | ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гала (імя)|Гала]]''' | — | ''Halo'' (''Helli'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галека]]''' | — | ''Haleke'' (''Halika'') <br> Halo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галень|Галень (Гален)]]''' | — | ''Hallen'' <br> Halo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]''' | | ''Halboth'' (''Heliboto'') <br> Halo (Helli) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]''' | | ''Hallmann'' <br> Halo (Helli) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гальмонт]]''' | | ''Hallmund'' (''Helmunt'') <br> Halo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]''' | — | ''Hanus'' (''Johannes'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Гешт, Кест, Гейст)]]''' | — | ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]''' | — | ''Gasticho'' (''Casticho'') <br> Gast (Cast) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]''' | — | ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') <br> Gast + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]''' | — | ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') <br> Gast (Gest) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Гештот, Кестуд, Кістут, Кейстут)]]''' | — | ''Gestot'' (''Kested'', ''Kistott'', ''Gastod'') <br> Gast (Keast) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]''' | | ''Kastert'' (''Gastart'') <br> Gast (Cast) + Hardt (Hart) | ''Hartigast'' <br> Hardt (Hart) + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гестард, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]''' | | ''Gesterd'' (''Gisteard'') <br> Gast (Gest) + Hardt (Hart) <br> ''Gistrudis'' <br> Geso (Giso) + Trudo (Trut) | ''Thrudgis'' <br> Trudo (Trut) + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]''' | | ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') <br> Gast (Gest) + Heri (Hari) | ''Herigast'' <br> Heri + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]''' | | ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') <br> Gast (Cast) + Waldo (Walt) <br> Gast (Cast) + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гішталт, Гешталд, Гешталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]''' | | ''Gestalt'' (''Gistald'', ''Gestold''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Gestaut'') <br> Gast (Gest) + Waldo (Walt) <br> Geso (Giso) + Teudo (Taut) | ''Teutgis'' <br> Teudo (Teuth) + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]''' | — | ''Gaudo'' (''Gauto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]''' | — | ''Gaudeck'' (''Gaudich'') <br> Gaudo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]''' | — | ''Gaudila'' (''Gaudela'') <br> Gaudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]''' | — | ''Gaudin'' <br> Gaudo + -n-<br> ''Goldine'' <br> Goldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]''' | — | ''Gautisch'' (''Gautsch'') <br> Gaudo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтоўт]]''' | | ''Gautald'' (''Gaudald'') <br> Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt) | ''Waltgaud'' <br> Waldo (Walt) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтвід]]''' | | ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') <br> Gaudo (Gauto) + Wido | ''Widegaud'' <br> Wido + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гоўдвік]]''' | | ''Goldwig'' <br> Gaudo + Wigo (Wic) <br> Goldo + Wigo (Wic) | ''Wihgoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Wigo + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]''' | | ''Gauter'' <br> Gaudo + Heri | ''Herigaudis'' <br> Heri + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]''' | | ''Gaudemund'' <br> Gaudo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]''' | | ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') <br> Gaudo (Gauto) + Rick <br> ''Goldric'' <br> Goldo + Rick | ''Richcoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Rick (Rih) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрым|Гаўдрым (Гоўдрым)]]''' | [[Рымгальд]] | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]''' | | ''Gautrude'' <br> Gaudo + Trudo (Drutus) | ''Trutgaudus'' <br> Trudo + Gaudo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]''' | — | ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]''' | — | ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Geda (Gaddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]''' | — | ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') <br> Geda (Geto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]''' | — | ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') <br> Geda (Giddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Гетбут, Кедбут)]]''' | [[Будзікід (імя)|Будзікід]] | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Boto (Buto) <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]''' | | ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') <br> Geda (Giddo) + Waldo (Walt) | ''Wealdgyth'' <br> Waldo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Геталд, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт, Гецольд, Гецоўд)]]''' | | ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'', ''Gatault'', ''Getsold'') <br> Geda (Geto) + Waldo (Walt) <br> Geda (Geto) + Teudo (Taut) | ''Theotgit'' <br> Teudo (Teuth) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівід|Гедзівід (Гедвіт, Гетвід, Гедвід, Кедзівід, Кедвід)]]''' | | ''Gedwed'' <br> Geda + Wido (Wito) | ''Withgitha'' <br> Geda (Giddo) + Wido (Wito) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]]''' | [[Вільгет]] | ''Gedwille'' (''Gidwill'', ''Gadwill'') <br> Geda (Giddo) + Wilo | ''Wilgyth'' <br> Wilo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедвін]]''' | | ''Gedovin'' <br> Geda + Wino | ''Wynngeat'' <br> Wino + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]''' | | ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') <br> Geda (Giddo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]''' | | ''Gidheard'' (''Gạddert'') <br> Geda (Giddo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]] | | ''Gedalcaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме з пашыранай [[суфікс]]ам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай гед-<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref> адбыўся пераход gaud у gaus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gedalcaus#v=snippet&q=Gedalcaus&f=false S. 608].</ref>}} <br> Geda + Gaudo <br> Geda + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]''' | | ''Gadagunti'' <br> Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзіман|Гедзіман (Гедман, Гітман)]]''' | | ''Gedeman'' (''Gedmann'', ''Gidman'', ''Gettman'') <br> Geda (Giddo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідамін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]''' | | ''Giddeminus'' (''Gidmen'', ''Gadmin'') <br> Geda (Giddo) + Minno | ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} <br> Minno (Menno) + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]''' | | ''Gadamundus'' (''Gedmond'', ''Gjetmund'', ''Gemundus'') <br> Geda (Gaddo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадарых|Гедрых (Гедрык, Кедрык)]]''' | | ''Gedrich'' (''Gadric'') <br> Geda (Gaddo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадзь|Гадзь (Гата, Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]''' | — | ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]''' | — | ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') <br> Hatho (Adi) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]''' | — | ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') <br> Hatho (Adi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]''' | — | ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') <br> Hatho (Adi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]''' | [[Волдат]] | ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) | ''Waldad'' (''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) <br> ''Teuthad'' <br> Teudo (Teuth) + Hatho (Had) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]''' | | ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') <br> Hatho (Edo) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]''' | | ''Hadwig'' (''Hedwig'') <br> Hatho (Hedo) + Wigo | ''Wichad'' <br> Wigo (Wic) + Hatho (Hedo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]''' | [[Вілят]] | ''Atwill'' (''Adwill'', ''Adovila'', ''Attavill'') <br> Hatho (Adi) + Wilo | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгаўд]]''' | | ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') <br> Hatho (Adi) + Gaudo | ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=gauthaus#v=snippet&q=gauthaus&f=false S. 617, 789].</ref>}} <br> Gaudo (Gaut) + Hatho |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгін]]''' | [[Гінят]] | ''Hettgen'' (''Adgen'', ''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]''' | | ''Adago'' (''Adaco'') <br> Hatho (Adi) + Dago <br> Hatho (Adi) + Daugo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]''' | | ''Adat'' (''Adhad'') <br> Hatho (Adi) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]''' | | ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') <br> Hatho (Had) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]''' | | ''Atard'' (''Adahart'') <br> Hatho (Adi) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гатман|Гатман (Гадман, Адаман, Атман, Адамэн)]]''' | | ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') <br> Hatho (Adi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмін|Ятмін (Атмен, Атмін, Ацьмін, Адамін, Адмін, Яцімін, Ядзімін)]]''' | | ''Admen'' (''Atmin'', ''Atmen'') <br> Hatho (Adi) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]''' | | ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') <br> Hatho (Adi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атрант]]''' | | ''Aderando'' <br> Hatho (Adi) + Rando (Ranto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейман]]''' | | ''Heyman'' (''Hayman'') <br> Haimo (Heimo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]''' | | ''Haimund'' <br> Haimo (Heimo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генрых|Генрык]]''' | | ''Henric'' (''Heimirich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гіндрык, Гендрык)]]''' | | ''Hindrich'' (''Heinrich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]''' | — | ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]''' | — | ''Gaidel'' (''Geitel'') <br> Gaidus (Geith) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]''' | — | ''Gaidene'' (''Gaidinus'') <br> Gaidus (Geith) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдар|Гейдар (Гайдар)]]''' | | ''Gaidheri'' (''Geiter'') <br> Gaidus (Geith) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]''' | | ''Gaiterda'' <br> Gaidus (Geith) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэман]]''' | | ''Geidemann'' <br> Gaidus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]''' | — | ''Heido'' (''Haido'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]''' | — | ''Heidilo'' (''Heidel'') <br> Heido (Haido) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтвід]]''' | | ''Heidvid'' <br> Heido + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]''' | | ''Heitgin'' (''Eitgen'', ''Heydekinus'') <br> Heido + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]''' | | ''Heidmundus'' <br> Heido + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]''' | | ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') <br> Heido + Rick | ''Rihheid'' <br> Rick (Rih) + Heido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]''' | — | ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геска|Гесека (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]''' | — | ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') <br> Geso (Giso) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]''' | — | ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') <br> Geso (Keso) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]''' | | ''Gisbert'' (''Gisebert'') <br> Geso (Giso) + Bert | ''Berdegis'' <br> Bert + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла, Гезгал)]]''' | | ''Gesgel'' (''Kesgel'') <br> Geso (Keso) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гішвід]]''' | | ''Gisoidis'' <br> Geso (Giso) + Wido | ''Widugis'' <br> Wido + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]]''' | | ''Gesmin'' (''Gesmen'') <br> Geso (Keso) + Minno (Menno) <br> ''Gessmann'' <br> Geso (Keso) + Mann | ''Minegis'' <br> Minno + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізмунд, Гізмонд, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]''' | | ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') <br> Geso (Giso) + Mund (Munt) | ''Mundegis'' <br> Mund + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гес]]''' | — | ''Haso'' (''Hesa'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьмір]]''' | | ''Hasmar'' (''Hessemer'') <br> Haso (Hesa) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь, Кілт)]]''' | — | ''Geldo'' (''Gildo'', ''Gilto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]''' | | ''Geltolt'' (''Galdualdus'') <br> Geldo + Waldo (Walt) | ''Waldgelt'' <br> Waldo + Geldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ільць]]''' | — | ''Hilto'' (''Ildia'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]''' | — | ''Hiltin'' (''Ildin'') <br> Hilto (Ildia) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]''' | | ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') <br> Hilto + Boto (Buto) | ''Buothilt'' <br> Boto (Buto) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілгут]]''' | | ''Illgut'' (''Hiltgudis'') <br> Hilto + Gudo (Guta) | ''Guthildis'' <br> Gudo (Guta) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільтэр]]''' | | ''Hilder'' <br> Hilto + Heri | ''Erhilt'' <br> Heri + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]''' | | ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') <br> Hilto + Mann | ''Manehildis'' <br> Mann + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіка]]''' | — | ''Hico'' (''Hiko'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гікель]]''' | — | ''Hiccila'' <br> Hico (Hiko) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]''' | — | ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]''' | — | ''Gendecke'' (''Gentke'') <br> Gento (Gendo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]''' | — | ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') <br> Gento (Gendo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]''' | — | ''Genten'' (''Gendinus'') <br> Gento + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтш|Гінтш (Гінч, Кендыш)]]''' | — | ''Gentsch'' (''Gandsch'') <br> Gento + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гінталд, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]''' | [[Таўцігін]] | ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Gentaud'', ''Gintaud'', ''Gentault'') <br> Gento + Waldo (Walt) <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) | ''Theudekin'' (''Deutgen'') <br> Teudo + Ginno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]''' | | ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') <br> Gento + Heri (Hari) | ''Erigand'' <br> Heri + Gento (Gando) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінтарт|Кінтарт (Гінтарт, Гентарт)]]''' | | ''Genthardus'' (''Gentert'') <br> Gento + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]''' | | ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') <br> Gento (Gendo) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]''' | — | ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]''' | — | ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') <br> Gero (Kero) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]''' | — | ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') <br> Gero (Kero) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герын|Герын (Гірын)]]''' | — | ''Gerin'' (''Girin'') <br> Gero (Giro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]''' | — | ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') <br> Gero (Kero) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]''' | — | ''Geruthus'' (''Gerutha'') <br> Gero (Giro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керш|Керш (Герш, Гірш, Геруш, Кірш)]]''' | — | ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') <br> Gero (Kero) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]''' | [[Бутгер]] | ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') <br> Gero (Kero) + Bodo (Budo) <br> Gero (Kero) + Boto (Buto) | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервала]]''' | | ''Gerwala'' <br> Gero + Wal (Walo) | ''Walager'' <br> Wal (Walo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геральд|Геральт (Гералт, Гералд, Геральд)]]''' | | ''Gerold'' (''Gerolt'') <br> Gero + Waldo (Walt) | ''Waldger'' <br> Waldo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервід|Гервід (Кірвід)]]''' | [[Відугер]] | ''Gerwid'' (''Gervidh'') <br> Gero + Wido | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кірвік|Кірвік (Гервік)]]''' | | ''Kerwic'' (''Gerwic'') <br> Gero (Kero) + Wigo (Wic) | ''Wicger'' <br> Wigo (Wic) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Карвіл, Гервел)]]''' | | ''Gerwilo'' (''Gerwill'', ''Garwilus'') <br> Gero (Giro) + Wilo | ''Vilgar'' <br> Wilo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]''' | [[Вінгер]] | ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') <br> Gero (Kero) + Wino | ''Winger'' <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервойна]]''' | | ''Gerwein'' <br> Gero + Wino (Weine) <br> ''Geruuni'' <br> Gero + Uuenna (Wona) | ''Vunniger'' <br> Uuenna (Wona) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гергард|Гіргарт]]''' | | ''Gerhard'' (''Girart'') <br> Gero (Giro) + Hardt (Hart) | ''Hartger'' <br> Hardt + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]''' | | ''Gerath'' (''Gerjet'') <br> Gero + Hatho (Adi) <br> Gero + Joto | ''Hatger'' <br> Hatho + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герод|Герод (Гірод)]]''' | [[Гродгар (імя)|Рутгер]] | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) <br> Gero + Hatho | ''Rutger'' <br> Hrodo (Ruodo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]''' | | ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') <br> Gero (Kero) + -kin <br> Gero (Kero) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]]''' | | ''Gerkunt'' <br> Gero (Kero) + Gunth (Cund) | ''Cundker'' (''Gunngeir'') <br> Gunth (Cund) + Gero (Kero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керман (імя)|Керман (Герман, Гермэн)]]''' | | ''Kerman'' (''German'') <br> Gero (Kero) + Mann | ''Manger'' <br> Gero + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]''' | [[Мінгер]] | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno | ''Minger'' <br> Minno (Menno) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]''' | | ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') <br> Gero (Giro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]''' | [[Стангір]] | ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) | ''Staniger'' (''Stanker'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]]''' | | ''Gerstalt'' <br> Gero (Giro) + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]''' | | ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') <br> Gero + Trudo | ''Thrudger'' <br> Trudo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]''' | — | ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гірык]]''' | — | ''Hierica'' <br> Heri (Hiro) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]''' | — | ''Harilo'' (''Herilo'') <br> Heri (Hari) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]''' | — | ''Herin'' <br> Heri (Hari) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]''' | — | ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Heri (Hari) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]''' | [[Бутар]] | ''Harboth'' (''Herbothe'') <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гербэрт]]''' | | ''Herbert'' <br> Heri + Bert | ''Berther'' <br> Bert + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ірвіл]]''' | | ''Irvil'' (''Iruil'') <br> Heri (Hiro) + Wilo | ''Wileri'' <br> Wilo + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]''' | [[Манар]] | ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермін|Ермін (Герамін)]]''' | | ''Ermin'' (''Hermina'') <br> Heri + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]''' | | ''Eremund'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Munt) | ''Munter'' <br> Mund (Mutn) + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ерандзь]]''' | [[Рандар]] | ''Herrand'' <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) <br> Heri (Hari) + -nd- | ''Randhere'' (''Ranthar'') <br> Rando + Heri (Hari) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]''' | — | ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]''' | — | ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') <br> Gerd + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзіла, Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]''' | — | ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') <br> Gerd (Gardo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]''' | — | ''Gerden''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Girden''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') <br> Gerd (Gert) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]''' | — | ''Gerdun'' (''Gartuni'') <br> Gerd (Gardo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]''' | — | ''Kerdut'' (''Gerdot'', ''Gardut'') <br> Gerd + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]''' | | ''Gertold'' (''Kartold'', ''Gertaud'', ''Gertaut'') <br> Gerd (Gardo) + Waldo (Walt) | ''Waldigardis'' <br> Waldo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]''' | | ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') <br> Gerd (Gyrd) + Wido | ''Widgerd'' <br> Wido + Gerd |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]]''' | [[Вільгерд]] | ''Gardwill'' (''Gerdvil'') <br> Gerd (Gardo) + Wilo | ''Wilgeard'' (''Vilgard'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвойна|Гердвойна (Гердвайнь, Гердвэйнь, Гірдвойна)]]''' | | ''Gardewein'' (''Geardwine'') <br> Gerd + Wino (Weine) <br> Gerd + Uuenna (Wona) | ''Weingard'' <br> Wino (Weine) + Gerd (Gardo) <br> ''Vunnegart'' <br> Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Герцімонт, Кірдзімонт)]]''' | [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]] | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) | ''Mundgerd'' <br> Mund + Gerd |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]''' | — | ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]''' | — | ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') <br> Hardt (Hart) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына, Ардын)]]''' | — | ''Hardin'' (''Herden'', ''Ardini'') <br> Hardt + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артавід]]''' | [[Відарт]] | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido | ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артвіл|Артвіл (Эрдзівіл, Ердзівіл)]]''' | | ''Artwill'' (''Hardwill'') <br> Hardt (Ardo) + Wilo | ''Willard'' <br> Wilo + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эртвін]]''' | [[Вінарт]] | ''Hertwin'' (''Artwin'') <br> Hardt (Ardo) + Wino | ''Winhart'' <br> Wino + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]''' | | ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') <br> Hardt + Mann | ''Manhardt'' <br> Mann + Hardt |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]''' | — | ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібейка|Кібейка (Гібейка, Гебейка, Гібік)]]''' | — | ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') <br> Gibo (Kebo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]''' | — | ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') <br> Gibo (Kebo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]''' | — | ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') <br> Gibo (Gebo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]''' | | ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') <br> Gibo (Kebo) + Heri (Hiro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]''' | | ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') <br> Gibo (Kebo) + Bert <br> Gibo (Kebo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіў]]''' | — | ''Givo'' (''Gevo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівейка]]''' | — | ''Givika'' (''Geuica'') <br> Givo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]''' | — | ''Givin'' <br> Givo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]''' | | ''Gevald'' (''Givald'') <br> Givo (Gevo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геверт|Геверт (Гевард, Гівэрт, Ківэрт)]]''' | | ''Gewert'' (''Gevard'') <br> Givo (Gevo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]''' | — | ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілейка|Гілейка (Гілек, Гілік, Кілейка)]]''' | — | ''Gilleke'' <br> Gilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілін|Гілін (Гілінь, Гілень)]]''' | — | ''Gillin'' (''Gillen'', ''Killin'') <br> Gilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кілбар]]''' | | ''Kilber'' (''Gilberia'') <br> Gilo (Kil) + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілбут|Гілбут (Кільбода)]]''' | | ''Gilbody'' (''Gilbot'', ''Gilbut'') <br> Gilo + Boto (Buto) <br> Gilo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гільвін]]''' | [[Вінгіль]] | ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino | ''Winigilo'' <br> Wino + Gilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кільман|Кільман (Гілман, Гіліман)]]''' | | ''Killman'' (''Gillman'', ''Gilimann'') <br> Gilo (Kil) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]''' | | ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') <br> Gilo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]''' | — | ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]''' | — | ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') <br> Ginno (Genno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]''' | — | ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') <br> Ginno (Genno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генут|Генут (Генюта)]]''' | — | ''Genut'' (''Geniut'') <br> Ginno (Genno) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]''' | — | ''Kinosz''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gennisch'') <br> Ginno (Genno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]''' | | ''Gimber'' (''Kimber'') <br> Ginno + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]''' | | ''Gimbert'' (''Kimbert'', ''Ginbert'') <br> Ginno (Genno) + Bert <br> ''Kinbardus'' <br> Ginno (Genno) + Bardo (Barto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбуд, Генбот, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]''' | | ''Genobod'' (''Ginbot'', ''Gimbot'', ''Kimbot'', ''Genbaud'') <br> Ginno + Bodo (Budo) <br> Gino + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінеўт|Гінеўт (Гінэльд)]]''' | | ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') <br> Ginno (Genno) + Waldo (Walt) | ''Waldgina'' <br> Waldo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гімольт]]''' | | ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) <br> Gemo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвід]]''' | [[Відзігін]] | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido | ''Widikin'' (''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Генвіл, Кінвіл)]]''' | [[Вількін]] | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo | ''Willikin'' (''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвін|Гінвін (Генвін, Кінвін)]]''' | | ''Genuinus'' (''Kinewin'') <br> Ginno (Genno) + Wino | ''Winneken'' <br> Wino + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]''' | | ''Genovefa'' <br> Ginno (Genno) + Vivo (*Weif) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гінівойша]] | [[Вісігін|Вісігін (Вайзген)]] | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) | ''Visekin'' (''Weisgen'') <br> Wiso (Weise) + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]''' | [[Ядгін]] | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) <br> ''Genniod'' <br> Ginno (Genno) + Audo (Oto) | ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэр|Кінэр (Генер, Генар, Кінер, Кінар)]]''' | | ''Kiener'' (''Gener'', ''Ginerius'') <br> Ginno (Genno) + Heri | ''Herekin'' <br> Heri + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]''' | | ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') <br> Ginno (Genno) + Hardt (Hart) | ''Hartgen'' <br> Hardt (Hart) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінгель|Гінгель (Гінгела, Гінгіла, Гінгала, Генгал)]]''' | — | ''Gingel'' (''Gengel'') <br> Ginno (Genno) + Gailo (Gelo) <br> Geng + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]''' | | ''Gengundis'' (''Genegondis'') <br> Ginno (Genno) + Gunth (Cund) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіман|Гіман (Кінман, Геньман, Кіман, Геман, Кеман)]]''' | | ''Gimiman'' (''Kinman'') <br> Ginno (Gimmo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімін|Кімін (Гімін, Кінмен)]]''' | | ''Gimmin'' <br> Ginno (Gimmo) + Minno <br> Ginno (Gimmo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]''' | | ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') <br> Ginno + Mund (Munt) <br> Gemo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінет|Гінет (Генет)]]''' | | ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') <br> Ginno (Genno) + Nieth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]''' | | ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') <br> Ginno (Genno) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гога|Гога (Гок)]]''' | — | ''Gogo'' (''Goki'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]''' | — | ''Goggilo'' (''Kugelo'') <br> Gogo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]''' | — | ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]''' | — | ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') <br> Hrodo (Ruodo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]''' | — | ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') <br> Hrodo (Ruodo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родэлін]]''' | — | ''Rothelin'' (''Hrodelin'') <br> Hrodo (Roda) + lin | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]''' | — | ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') <br> Hrodo (Roda) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]''' | — | ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rutsch'') <br> Hrodo (Ruodo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]''' | | ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Rotaut'', ''Hrotold'') <br> Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) <br> Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut) | ''Theotrod'' <br> Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]''' | | ''Hrodwil'' (''Rodwill'', ''Rudwill'') <br> Hrodo (Ruodo) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]''' | | ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') <br> Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]''' | [[Герод]] | ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') <br> Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero) | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр, Ротар)]]''' | | ''Ruder'' (''Ruotar'', ''Rotar'', ''Hroadhar'', ''Grotchar'') <br> Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]''' | | ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') <br> Hrodo (Roda) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]''' | | ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) <br> ''Grodmundus'' | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]''' | — | ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]''' | — | ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') <br> Gudo (Guta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]''' | — | ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') <br> Gudo (Guta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]''' | — | ''Godan'' (''Godun'') <br> Gudo (Godo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]''' | — | ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') <br> Gudo (Guta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Гутальд, Годаўт)]]''' | | ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'', ''Gotaut'') <br> Gudo (Godo) + Waldo (Walt) <br> Gudo (Godo) + Tuedo (Taut) | ''Waltgudis'' <br> Waldo (Walt) + Gudo <br> ''Theudeguto'' (''Theudigota'') <br> Teudo + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Годвайн]]''' | | ''Gottwein'' (''Gutwein'') <br> Gudo (Godo) + Wino (Weine) <br> Gudo (Godo) + Uuenna (Wona) | ''Wunigodo'' <br> Uuenna (Wona) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]''' | [[Вільгод]] | ''Góðvili'' (''Gudwill'', ''Godwill'', ''Goteswillo'') <br> Gudo (Godo) + Wilo | ''Willegod'' (''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]''' | | ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') <br> Gudo (Guta) + Wino | ''Wingot'' <br> Wino + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігал]]''' | [[Гелігуд]] | ''Godegel'' (''Gudegel'') <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутгер]]''' | | ''Gutgerius'' (''Cuotker'') <br> Gudo (Guta) + Gero (Kero) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]''' | | ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') <br> Gudo (Godo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готгін|Готгін (Годкін, Гудгін)]]''' | | ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'', ''Goedgen'') <br> Gudo (Guta) + -kin <br> Gudo (Guta) + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]''' | | ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') <br> Gudo (Guta) + Heri (Hari) | ''Herrguth'' <br> Heri + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готарт|Готарт (Готэрт, Готард)]]''' | | ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') <br> Gudo (Godo) + Hardt (Hart) <br> ''Gotrudis'' <br> Gudo (Godo) + Trudo (Trut) | ''Hardgot'' <br> Hardt (Hart) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Глеб]]''' | | ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]''' | | ''Gottlieb'' (''Goteleib'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) <br> ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') <br> Gudo (Got) + Lubo (Libo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]''' | [[Мангуд]] | ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') <br> Gudo (Godo) + Mann | ''Mangod'' <br> Mann + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]''' | [[Мінгуд]] | ''Goudemen'' (''Gudmen'') <br> Gudo + Minno (Menno) | ''Mengodus'' <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудмунд|Готмант]]''' | | ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') <br> Gudo (Got) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Косман|Косман (Кошман)]]''' | | ''Cosman'' (''Gossmann'') <br> Guso (Goza) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гошмант]]''' | | ''Gosmundus'' (''Gusimund'') <br> Guso (Goza) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]''' | — | ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]''' | — | ''Cunthicho'' (''Cundicho'') <br> Gunth (Kunth) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундзіла|Гундзіла (Канціла, Контыль, Гунтуль)]]''' | — | ''Gundila'' (''Kuntilo'', ''Guntulo'', ''Gontella'') <br> Gunth (Kunth) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]''' | — | ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контун]]''' | — | ''Cunduni'' (''Gunduni'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]''' | — | ''Cundisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gondish'') <br> Gunth (Kunth) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]''' | | ''Contaldus'' (''Contaudus'', ''Gontald'', ''Gontaut'') <br> Gunth (Cund) + Waldo (Walt) <br> Gunth (Cund) + Teudo (Taut) <br> Cono + Teudo (Taut) | ''Waldegundis'' <br> Waldo + Gunth <br> ''Teutgundis'' <br> Teudo (Teuth) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандбут]]''' | | ''Gundbuth'' (''Gundboto'') <br> Gunth (Kunth) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контвід]]''' | | ''Gunduidis'' <br> Gunth (Kunth) + Wido | ''Widegundis'' <br> Wido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантыгерд]]''' | | ''Cundigart'' (''Guntegardis'') <br> Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]''' | | ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') <br> Gunth (Kunth) + Heri (Hari) | ''Harigundis'' <br> Heri (Hari) + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]''' | | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гумонт]]''' | | ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') <br> Gunth + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]''' | | ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') <br> Gunth (Kunth) + Rado (Rato) | ''Ratcunda'' <br> Rado (Rato) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундэрык (імя)|Кондрык (Кандрыка)]]''' | [[Рыконт]] | ''Condricus'' (''Gunderic'') <br> Gunth (Kunth) + Rick <br> ''Candericus'' (''Gandaricus'') <br> Gento (Gando) + Rick | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрым]]''' | [[Рымконт]] | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрыт]]''' | | ''Guntarith'' <br> Gunth (Kunth) + Rido | ''Riidgunt'' <br> Rido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундыслаў]]''' | | ''Gundisalv'' <br> Gunth (Gundo) + Aluo <br> Gunth (Gundo) + Salvo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабейка]]''' | — | ''Dabicho'' <br> Dabo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабела|Дабела (Дабіла, Дабіль, Дабель)]]''' | — | ''Dabila'' <br> Dabo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дань|Дань (Дан)]]''' | — | ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]''' | — | ''Danica'' (''Denecke'') <br> Dano (Denno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]''' | — | ''Danisch'' (''Danis''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Dano + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]''' | | ''Dengel'' (''Dingela'', ''Dangel'', ''Dangeil'') <br> Dano (Denno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данар|Данар (Данэр, Дэнэр)]]''' | | ''Danhari'' (''Danner'', ''Denner'') <br> Dano + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнарт]]''' | | ''Dannert'' (''Dännart'') <br> Dano + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Данкель]]''' | — | ''Danckel'' (''Danchilo'') <br> Danco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]''' | — | ''Damulo'' (''Damilo'') <br> Dammo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]''' | — | ''Daugo'' (''Davo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]''' | — | ''Davico'' <br> Daugo (Davo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]''' | — | ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') <br> Daugo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]''' | | ''Dauber'' (''Daubar'', ''Deuber'', ''Daber'') <br> Daugo (Davo) + Baro <br> Daugo (Davo) + Bero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]''' | | ''Daubert'' <br> Daugo (Davo) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Даўголд, Далголд, Доўгаўд)]]''' | | ''Daugald'' (''Dagaud'') <br> Daugo + Waldo <br> Dago + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]''' | | ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') <br> Daugo (Davo) + Wilo <br> Daugo (Davo) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]''' | | ''Daverdt'' <br> Daugo (Davo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давін]]''' | | ''Dawin'' (''Dauwin'') <br> Daugo (Davo) + Wino <br> Daugo (Davo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Дэвэйна, Давэйна, Давэйн, Давойн)]]''' | | ''Dewein'' <br> Daugo (Davo) + Wino (Weine) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгайла|Даўгайла (Даўгала, Дагала, Даўгела)]]''' | | ''Dagalo'' (''Daggal'', ''Dæggel'') <br> Daugo (Davo) + Gailo (Galo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]''' | | ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') <br> Daugo (Davo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагерд, Догерд, Догерт, Догірд, Дзягерд)]]''' | | ''Daugaard'' (''Daugardt'', ''Daugerd'', ''Deggert'') <br> Daugo (Davo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]''' | | ''Daugott'' (''Dagott'') <br> Daugo (Davo) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгін|Даўгін (Даўген, Даўкен, Далгін)]]''' | | ''Daugen'' (''Dagin'', ''Dawkin'') <br> Daugo (Davo) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгінт|Даўгінт (Даўгінд, Даўкент, Даўкінт)]]''' | | ''Daugent'' (''Daugand'', ''Dagant'') <br> Daugo (Davo) + Gento (Gendo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкунт, Даўкант, Дэкант)]]''' | | ''Daugond'' <br> Daugo (Davo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]]''' | | ''Dalude'' <br> Daugo (Davo) + Luido <br> ''Daglid'' <br> Dago + Luido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]''' | [[Міндоўг (імя)|Міндаў]] | ''Dauman'' (''Daman'') <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) | ''Mindach'' <br> Minno + Daugo (Davo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]''' | | ''Daumund'' (''Daumunt'', ''Daumond'', ''Damondus'', ''Damundus'') <br> Daugo (Davo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дагнар, Дэўнар, Даўнар, Дагнер, Даўгнар, Дохнар)]]''' | | ''Dauner'' (''Daunar'', ''Douwner''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Daugo (Davo) + Noro (Nero) <br> ''Dæghnar'' (''Dagnar'') <br> Dago + Noro (Nero) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] | | ''Desprong'' <br> Daugo (Davo) + Spranco | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]''' | | ''Dowyatt'' (''Daviato'') <br> Daugo (Davo) + Joto (Juto) <br> Daugo (Davo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]''' | — | ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]''' | — | ''Dageke'' (''Dagiko'') <br> Dago (Dacco) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]''' | — | ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') <br> Dago (Dacco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайль]]''' | — | ''Daila'' <br> Dago (Daia) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]''' | — | ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') <br> Dago (Taggo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакварда]]''' | | ''Dagward'' <br> Dago (Dacco) + Wardo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагела|Дагела (Дзегель, Дагель, Дагайль)]]''' | | ''Dagela'' (''Degele'') <br> Dago + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]''' | | ''Deimund'' (''Daymont'') <br> Dago (Daia) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэйна]]''' | — | ''Deina'' (''Dagena'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]''' | | ''Deiner'' (''Degenher'') <br> Deina (Dagena) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]''' | — | ''Dedela'' (''Dedila'') <br> Dedo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]''' | — | ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]''' | — | ''Drogila'' (''Drogulus'') <br> Drogo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]''' | — | ''Drogen'' (''Drogin'') <br> Drogo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]] | | ''Dragwin'' <br> Drogo (Drago) + Wino (Weine) <br> Drogo + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]''' | | ''Drogat'' <br> Drogo + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]''' | — | ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]''' | — | ''Diericke'' <br> Diehr + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]''' | — | ''Tyrell'' <br> Diehr (Tier) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]''' | — | ''Teoruni'' <br> Diehr (Tier) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]''' | — | ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') <br> Diehr (Tier) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]''' | | ''Direbode'' (''Derbot'') <br> Diehr + Boto (Buto) <br> Diehr + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырольдзь]]''' | | ''Tirold'' (''Deorwald'') <br> Diehr (Tier) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]''' | | ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзергель|Дзергель (Дзіргел, Дыргайла)]]''' | | ''Diergel'' (''Dergel'', ''Deorrigilo'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]''' | | ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') <br> Diehr + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]''' | | ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') <br> Diehr (Dioro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]''' | | ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') <br> Diehr (Dioro) + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырмот]]''' | | ''Dyrmodh'' (''Deormod'') <br> Diehr (Dioro) + Mot (Moda) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірсун]]''' | | ''Tirsun'' (''Derson'') <br> Diehr (Tier) + Suno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дуніла]]''' | — | ''Dunila'' <br> Duno + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дывіла]]''' | — | ''Divilo'' <br> Deiwe + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Іва]]''' | — | ''Ivo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ібут]]''' | | ''Ibodus'' <br> Ivo + Boto (Buto) <br> Ivo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Івар]]''' | | ''Ivar'' <br> Ivo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ідзель]]''' | — | ''Idela'' (''Idilo'') <br> Ido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інга|Інка]]''' | — | ''Ingo'' (''Incho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгіль]]''' | — | ''Ingilo'' <br> Ingo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]''' | | ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') <br> Ingo (Incho) + Burga | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ігар]]''' | | ''Inchar'' <br> Ingo (Incho) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]''' | | ''Ingeila'' (''Ingel'') <br> Ingo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйса|Эйса (Іса, Іза, Ейса)]]''' | — | ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]''' | | ''Isbodus'' (''Aisbot'', ''Aisbut'') <br> Iso + Bodo (Budo) <br> Iso + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісавін]]''' | | ''Isovin'' <br> Iso + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісад]]''' | | ''Isada'' <br> Iso + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]''' | | ''Issmann'' (''Isaman'') <br> Iso + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман, Эйсьмен)]]''' | | ''Eismann'' (''Eisemann'') <br> Iso (Eisen) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]''' | | ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') <br> Iso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]''' | | ''Eismund'' (''Eismond'', ''Eisenmund'', ''Aismondo'') <br> Iso (Eisen) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кагель]]''' | — | ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') <br> Caco (Kage) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]''' | — | ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]''' | — | ''Kaseke'' <br> Cazo (Kas) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]''' | — | ''Cazilo'' <br> Cazo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]''' | | ''Gazmar'' (''Gasmarus'') <br> Cazo (Gazo) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]''' | — | ''Caro'' (''Kárr'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]''' | — | ''Kareke'' <br> Caro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]''' | — | ''Karila'' <br> Caro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]''' | | ''Carbutt'' (''Karbott'', ''Coributh''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Karbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Korbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Boto (Buto) <br> ''Karibaudis'' <br> Caro + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]''' | | ''Caruin'' <br> Caro + Wino | ''Vinicar'' <br> Wino + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла (Карагаль, Каргаль)]]''' | | ''Cargeil'' (''Cargal'', ''Cargel'', ''Corgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]''' | | ''Caragolt'' <br> Caro + Goldo <br> Caro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]''' | | ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') <br> Caro + Mann | ''Manakari'' <br> Mann + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кармін (імя)|Кармін]]''' | | ''Carmin'' (''Karmin'') <br> Caro + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]''' | | ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') <br> Caro + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыят (імя)|Карыят]]''' | | ''Cariatto'' <br> Caro + Joto <br> Caro + Hatho (Adi) | ''Jutcar'' <br> Joto (Juto) + Caro |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]''' | — | ''Carolus'' (''Carellus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінда]]''' | — | ''Kindo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]''' | — | ''Kintilo'' (''Kindel'') <br> Kindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Кінцібут]] | | Kindo + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінцівіл]]''' | | ''Kentwill'' <br> Kindo + Wilo <br> Gento + Wilo | ''Willekind'' <br> Wilo + Kindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кіндэр]]''' | | ''Kinder'' (''Kinter'') <br> Kindo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]''' | — | ''Klaus'' (''Nikolaus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўзгайла|Кляўзгайла (Кляўзгала, Клаўзгала, Клаўзгайла, Кляўзгела, Клазкайла, Клазгела)]]''' | | ''Klausgall'' <br> Klaus + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кома (імя)|Кома]]''' | — | ''Como'' (''Gumo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]''' | — | ''Comela'' (''Gumila'') <br> Como (Gumo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]''' | | ''Comont'' <br> Como + Mund (Munt) <br> ''Camund'' <br> Camo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]''' | — | ''Cono'' (''Cuno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]''' | — | ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') <br> Cono (Cuno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]''' | — | ''Chunulo'' (''Künel'') <br> Cono (Cuno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]''' | — | ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Konosz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Cono (Cuno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конвід]]''' | | ''Conwith'' <br> Cono + Wido | ''Widhkun'' <br> Wido + Cono (Cuno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]''' | | ''Conwill'' (''Convilius''{{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.</ref>}}) <br> Cono (Cuno) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]''' | | ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') <br> Cono (Cuno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Конгенд]] | | Cono + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунгер|Кунгер (Конгер)]]''' | | ''Kunger'' <br> Cono (Cuno) + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]''' | | ''Congerd'' (''Cunigard'') <br> Cono (Cuno) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]''' | | ''Kunat'' <br> Cono + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конер]]''' | | ''Koner'' (''Cunari'') <br> Cono (Cuno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]''' | | ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') <br> Cono (Cuno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]''' | | ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') <br> Cono (Cuno) + Rado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кондрут]]''' | | ''Cundrud'' <br> Cono (Cuno) + Trudo (Drutus) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]''' | — | ''Leuico'' (''Leweke'') <br> Leuo + -k- |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]''' | | ''Lewald'' (''Lewolt'') <br> Leuo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леварт|Леварт (Левард)]]''' | | ''Levard'' <br> Leuo + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]''' | | ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') <br> Leon + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Легарт]]''' | | ''Legart'' (''Legard'') <br> Laico (Lecke) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лідэла]]''' | — | ''Ledila'' <br> Ledus (Leto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Летаўт]]''' | | ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'', ''Letaut'') <br> Ledus (Leto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ліба]]''' | — | ''Libo'' <br> ''Lubo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэка|Лібэка (Лібіка, Лібік)]]''' | — | ''Libicho'' (''Libike'') <br> Libo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібель]]''' | — | ''Libila'' <br> Libo + -l- <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібельт]]''' | | ''Libolt'' <br> Libo + Waldo (Walt) <br> Lubo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэр]]''' | | ''Liberi'' (''Libheri'') <br> Libo + Heri <br> Lubo + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]''' | — | ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]''' | — | ''Lindicke'' (''Lindecke'') <br> Lindis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзін]]''' | — | ''Lendinus'' <br> Lindis (Lend) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]''' | — | ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодыка, Лодзік, Лоцейка)]]''' | — | ''Hlodico'' (''Lotichius'') <br> Lodo (Chlodio) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лобарт]]''' | | ''Lobert'' (''Chlodobert'') <br> Lodo (Chlodio) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодальд]]''' | | ''Lodoald'' (''Chlodoald'') <br> Lodo (Chlodio) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]''' | | ''Lodwich'' (''Chlodwig'') <br> Lodo (Chlodio) + Wigo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]''' | | ''Lodwin'' (''Hlotwin'') <br> Lodo (Chlodio) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]''' | | ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') <br> Lodo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Люб|Люб (Люба)]]''' | — | ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]''' | — | ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') <br> Lubo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любель (імя)|Любель]]''' | — | ''Liubilo'' (''Liebel'') <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любень|Любень]]''' | — | ''Luben'' (''Lubin'') <br> Lubo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любш]]''' | — | ''Lubisch'' <br> Lubo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]''' | | ''Luber'' <br> Lubo + Heri (Hari) | ''Erliub'' <br> Heri + Lubo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]''' | | ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Lubo + Bert <br> ''Liubhart'' (''Liebert'') <br> Lubo + Hardt (Hart) <br> ''Liubardus'' <br> Lubo + Bardo (Barto) | ''Beretliub'' <br> Bert + Lubo <br> ''Hartlib'' <br> Hardt (Hart) + Lubo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лют|Лют (Люд)]]''' | — | ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]''' | — | ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') <br> Liudo (Liut) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людан]]''' | — | ''Liudan'' <br> Liudo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]''' | — | ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') <br> Liudo (Liut) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]''' | | ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') <br> Liudo + Wino | ''Winiliut'' <br> Wino + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Людвэр, Літавор, Літавар, Лювер)]]''' | | ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') <br> Liudo + Wardo (Warto) <br> ''Leudovera'' (''Litwara'') <br> Liudo + Wero (Varo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютгарда|Людгарда]]''' | | ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') <br> Liudo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]''' | | ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') <br> Liudo (Liut) + Heri (Hari) | ''Herileut'' <br> Heri + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людкен]]''' | | ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') <br> Liudo + -kin <br> Liudo + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людміна]]''' | | ''Ludmen'' (''Ludzmin''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Liudo + Minno <br> ''Liudman'' <br> Liudo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт, Лемант, Людамонт)]]''' | | ''Liumunt'' (''Limund'', ''Lemond'', ''Ludimunt'') <br> Liudo (Liut) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]''' | — | ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]''' | — | ''Langin'' (''Lengin'') <br> Lango + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]''' | | ''Langwin'' (''Langevin'') <br> Lango + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]''' | | ''Langarda'' (''Langerd'', ''Longard'') <br> Lango + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгмін]]''' | | ''Langmin'' (''Langmen'') <br> Lango + Minno (Menno) <br> ''Langman'' <br> Lango + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]''' | — | ''Lando'' (''Lanto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянтэла]]''' | — | ''Landel'' (''Lendel'') <br> Lando (Lanto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]''' | — | ''Landina'' <br> Lando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]''' | | ''Lampert'' (''Lambert'') <br> Lando (Lanto) + Bert | ''Bertlanda'' <br> Bert + Lando |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мага]]''' | — | ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магейка]]''' | — | ''Mageyke'' (''Magico'') <br> Mago + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]''' | — | ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') <br> Mago (Maco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]''' | — | ''Meilo'' (''Meil'') <br> Mago (Meio) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магін|Магін (Мегін)]]''' | — | ''Magin'' (''Megin'') <br> Mago (Megi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магун]]''' | — | ''Maguno'' (''Magonus'') <br> Mago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]''' | | ''Megel'' (''Magel'', ''Mageil'') <br> Mago (Megi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магер]]''' | | ''Mager'' (''Magher'') <br> Mago + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Максьвіта]]''' | | ''Meguswind'' (''Mehsuint'') <br> Mago (Maco) + Suint (Suitha) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]''' | — | ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]''' | — | ''Mazecha'' (''Mazika'') <br> Mazo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]''' | — | ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') <br> Mazo (Maas) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]''' | — | ''Massana'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазен]]''' | — | ''Massen'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масанд|Масанд (Масэнд, Мазанд)]]''' | — | ''Masenda'' <br> Mazo (Maas) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Межгел|Межгел (Мезгіль, Мізгіль, Мазгіль, Мезгель, Мазгел)]]''' | | ''Mesgilo'' (''Masgel'') <br> Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) <br> Masgo (Meske) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]] | | Mazo + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мала]]''' | — | ''Malo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]''' | — | ''Malicho'' (''Malleke'') <br> Malo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]''' | | ''Malwida'' <br> Malo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малгуд]]''' | | ''Maalgodus'' <br> Malo + Gudo (Godo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мамейка|Мамейка (Мамека)]]''' | — | ''Mamecho'' <br> Mamo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]''' | — | ''Mamila'' <br> Mamo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ман|Ман (Мань)]]''' | — | ''Mann'' (''Manno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]''' | — | ''Manniko'' (''Mannecho'') <br> Mann + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]''' | — | ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') <br> Mann + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівід|Манівід (Манвід, Маневіт)]]''' | [[Відзіман]] | ''Manvidus'' (''Manwith'') <br> Mann + Wido | ''Widiman'' <br> Wido + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]]''' | [[Віліман]] | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівін]]''' | | ''Manewine'' (''Manwine'') <br> Wino + Mann | ''Winiman'' <br> Mann + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангела, Мангель, Манкель)]]''' | [[Гайліман]] | ''Manigel'' (''Mangella'', ''Mangel'', ''Mankel'') <br> Mann + Gailo (Gelo) | ''Gailamanns'' <br> Mann + Gailo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манігерд|Манігерд (Мангард, Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]''' | | ''Manegardus'' (''Mangerðr'') <br> Mann + Gerd (Gardo) | ''Gartmann'' <br> Gerd (Gardo) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангін|Мангін (Манкін, Манген)]]''' | | ''Mannikin'' (''Manngin'', ''Manngen'') <br> Mann + -kin <br> Mann + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]''' | [[Гудман]] | ''Mangod'' (''Mangud'', ''Mangut'') <br> Mann + Gudo (Godo) | ''Guotman'' <br> Gudo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манар]]''' | [[Герман (імя)|Герман]] | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) | ''Hermann'' (''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манят|Манят (Манат)]]''' | | ''Mannato'' <br> Mann + Joto <br> Mann + Hatho (Adi) | ''Hadoman'' <br> Hatho (Adi) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манстолд|Манстолд (Манстолт, Манстоўд, Манстоўт, Монстаўт)]]''' | | ''Manstald'' <br> Mann + Stalto | ''Staldmann'' <br> Stalto + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантур|Мантур (Мандур, Мінтур)]]''' | | ''Mandur'' (''Mandor'') <br> Mann + Torro | ''Tormann'' <br> Torro + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]''' | — | ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') <br> Marcho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркальд]]''' | | ''Marcold'' (''Marcald'') <br> Marcho + Waldo | ''Valadamarca'' <br> Waldo + Marcho |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргер]]''' | | ''Margger'' (''Marger'') <br> Marcho + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Март (імя)|Март (Мард, Мерт)]]''' | — | ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]''' | — | ''Martilo'' <br> Marti + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]''' | | ''Martoin'' (''Merduwinus'') <br> Marti (Mardo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]''' | — | ''Masto'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьціла|Масьціла (Мастала, Масталь, Мастэль)]]''' | — | ''Mastilo'' (''Mastalo'', ''Mastal'') <br> Masto + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцін]]''' | — | ''Mastin'' <br> Masto + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Маштаўт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]''' | | ''Mastold'' (''Mastoaldus'') <br> Masto + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцівіл|Масьцівіл (Моствіл, Маствіл)]]''' | | ''Mostwill'' <br> Masto + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]''' | — | ''Matto'' (''Mado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]''' | — | ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') <br> Matto (Mado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзел|Медзел (Мадзіла, Медзіла, Маціль)]]''' | — | ''Mädel'' (''Madelo'', ''Meddil'', ''Medulo'') <br> Matto (Mado) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]''' | — | ''Meddin'' (''Medden'') <br> Matto (Mado) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матывік|Матывік (Медвік)]]''' | | ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') <br> Matto (Mado) + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медвін]]''' | | ''Medwinus'' (''Matuvin'') <br> Matto (Mado) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матар]]''' | | ''Matter'' (''Mather'') <br> Matto + Heri (Hari) | ''Herimat''<br> Heri + Matto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]''' | | ''Matgen'' (''Medgin'') <br> Matto (Mado) + -kin <br> Matto (Mado) + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]''' | | ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') <br> Matto (Mado) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Магон]]''' | — | ''Magonus'' (''Maganus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]''' | — | ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль, Майніла)]]''' | — | ''Meynell'' (''Meinilo'') <br> Meyn + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мейнуш]]''' | — | ''Meinisch'' (''Mejnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Majnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}) <br> Meyn + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]''' | | ''Meinar'' <br> Meyn + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]''' | | ''Meinart'' (''Meynard'') <br> Meyn + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]''' | — | ''Milo'' (''Melus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]''' | — | ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') <br> Milo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]''' | — | ''Mellen'' (''Melin'') <br> Milo (Melus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]''' | | ''Melbodo'' (''Melbut'', ''Melbot'', ''Mellobaud'') <br> Milo (Melus) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]''' | | ''Melvid'' (''Melewidis'') <br> Milo (Melus) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілар]]''' | | ''Milehar'' <br> Milo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]''' | | ''Meligedius'' (''Melgad'') <br> Milo (Melus) + Geda (Giddo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]''' | | ''Millikin'' (''Melgen'') <br> Milo (Melus) + Ginno <br> Milo + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]''' | | ''Milgunt'' (''Melgund'') <br> Milo + Gunth (Kunth) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]]''' | | ''Milmond'' <br> Milo + Mund (Munt) <br> ''Malmund'' <br> Malo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]''' | | ''Milliot'' (''Melot'', ''Mellath'') <br> Milo (Melus) + Joto (Juto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]''' | — | ''Minno'' (''Menno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]''' | — | ''Minnico'' (''Meniko'') <br> Minno (Menno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]''' | — | ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') <br> Minno (Menno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]]''' | [[Альгмін]] | ''Menaug'' <br> Minno (Menno) + Helgi (Alko) | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінбут]]''' | [[Бутмін]] | ''Menbodo'' (''Menbot'') <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) <br> Minno + Boto (Buto) | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Мінальд, Міналта, Меналта)]]''' | | ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menold'', ''Menalt'') <br> Minno + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]''' | [[Відзімін (імя)|Відзімін]] | ''Minuit'' <br> Minno + Wido <br> ''Meginwid'' <br> Meyn (Megin) + Wido | ''Widmin'' <br> Wido + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]''' | [[Гайлімін]] | ''Minigelus'' (''Mengel'') <br> Minno (Menno) + Gailo (Gelo) | ''Geleminus'' <br> Gailo (Gelo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгіла]]''' | | ''Mengilo'' (''Menkilo'') <br> Minno (Menno) + Gilo | ''Gilmin'' (''Gilmen'') <br> Gilo + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгер]]''' | [[Гермін]] | ''Minger'' (''Menger'') <br> Minno (Menno) + Gero | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгірд]]''' | | ''Mingard'' (''Mengerd'') <br> Minno + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]''' | | ''Menegald'' (''Minegolt'') <br> Minno (Menno) + Goldo <br> ''Menigaut'' <br> Minno (Menno) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]''' | | ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') <br> Minno (Menno) + -kin <br> Minno (Menno) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]''' | [[Гудымін]] | ''Mengodus'' (''Mengotus'') <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) | ''Goudemen'' <br> Gudo + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінар|Мінар (Мінэр)]]''' | | ''Minar'' (''Miner'') <br> Minno (Menno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінард|Менарт (Мінарт, Мінард)]]''' | | ''Mennert'' (''Minart'', ''Minard'') <br> Minno (Menno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]''' | [[Даўмен]] | ''Mindach'' (''Mendoch'', ''Mindag'', ''Mendag'') <br> Minno (Menno) + Daugo (Davo) <br> Meyn + Dago | ''Dauman'' <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінконт]]''' | [[Кантмін]] | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth (Kunth) | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]] | [[Мантымін]] | Minno + Mund (Munt) <br> ''Maginmund'' <br> Meyn (Megin) + Mund (Munt) | Mund (Munt) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]''' | | ''Miniatus'' <br> Minno + Joto (Juto) <br> Minno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента, Манта)]]''' | — | ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]''' | — | ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') <br> Manto (Minte) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]''' | | ''Mintold'' (''Mintalto'', ''Mendelt'') <br> Manto (Minte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендэр|Мендэр (Мантар, Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]''' | | ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') <br> Manto (Mende) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендрык|Мендрык (Мэндрык, Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]''' | | ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') <br> Manto (Mende) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]''' | — | ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]''' | — | ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') <br> Mero (Miro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]''' | — | ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') <br> Mero + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]''' | — | ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') <br> Mero (Maro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]''' | — | ''Merusch'' <br> Mero (Miro) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Марбут]]''' | | ''Marbotte'' (''Meriboto'') <br> Mero (Maro) + Boto (Buto) | ''Botmar'' <br> Boto (Buto) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мервін|Мервін (Марвін, Мірвін)]]''' | | ''Mervinus'' (''Maruin'') <br> Mero (Maro) + Wino | ''Winimar'' <br> Wino + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргела|Маргела (Мергель, Маргель, Маргайла, Маргаль)]]''' | | ''Mergell'' <br> Mero (Maro) + Gailo (Gelo) | ''Geilamer'' (''Gelmer'') <br> Gailo (Gelo) + Mero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркунт]]''' | | ''Margundis'' (''Mariconda'') <br> Mero (Maro) + Gunth (Kunth) | ''Gundemar'' (''Cundmar'') <br> Gunth (Kunth) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]''' | | ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') <br> Mero (Maro) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]''' | — | ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]''' | — | ''Motico'' (''Muteke'') <br> Mot (Muta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]''' | — | ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') <br> Mot (Muta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]''' | — | ''Modin'' (''Muttin'') <br> Mot (Muta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мутаўт]]''' | | ''Muotolt'' (''Mutaud'') <br> Mot (Muta) + Waldo (Walt) <br> Mot (Muta) + Teudo (Taut) | ''Teutmodus'' <br> Teudo (Teuth) + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]''' | | ''Moetwil'' (''Modwill'', ''Mutwill'') <br> Mot (Muta) + Wilo | ''Willimot'' <br> Wilo + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотар|Мотар (Мутар, Модэр)]]''' | | ''Motar'' (''Muotar'', ''Moder'') <br> Mot + Heri (Hari) | ''Herimot'' <br> Heri + Mot |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]''' | — | ''Mus''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Musz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]''' | — | ''Musilo'' (''Musula'') <br> Mus + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]''' | — | ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]''' | — | ''Mundicho'' (''Mondeke'', ''Mondicus'') <br> Mund (Mont) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]''' | — | ''Muntilo'' (''Montel'') <br> Mund (Munt) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]''' | — | ''Muntsch'' (''Mudsch'') <br> Mund (Mont) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]''' | [[Валімонт]] | ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) <br> Mund (Munt) + Teudo (Taut) | ''Walmont'' (''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Teutmunt'' <br> Teudo (Teuth) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандывік]]''' | [[Вігмант]] | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) | ''Wigmunt'' (''Wicmund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]]''' | [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] | ''Mundwitz'' (''Montwit'') <br> Mund (Munt) + Wido | ''Widmund'' <br> Wido + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]''' | [[Вілімонт]] | ''Muntwil'' (''Mondwill'', ''Mundwill'') <br> Mund (Munt) + Wilo | ''Wilmunt'' <br> Wilo + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывін]]''' | | ''Mondawin'' (''Mundawins'') <br> Mund (Munt) + Wino | ''Winimunt'' <br> Wino + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]''' | [[Галімонт]] | ''Montigel'' (''Mundigal'') <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) | ''Galmund'' <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]''' | [[Гірдзімонт]] | ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') <br> Mund + Gerd | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мондар|Мондар (Мунтэр, Мондэр, Монтар)]]''' | | ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') <br> Mund (Munt) + Heri (Hari) | ''Hermunt'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Mont) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтарт]]''' | | ''Mundert'' (''Mundhart'') <br> Mund (Munt) + Hardt (Hart) | ''Hardmunt'' (''Hartomund'') <br> Hardt (Hart) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Мантымін]] | [[Мінімонт]] | Mund (Munt) + Minno <br> ''Muntman'' <br> Mund (Munt) + Mann | Minno + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]''' | | ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') <br> Mund + Rick | ''Richmont'' <br> Rick (Rih) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]]''' | [[Рымант]] | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim | ''Rimunt'' <br> Rim + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нейка]]''' | — | ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]''' | | ''Nagel'' (''Nagal'', ''Nageil'') <br> Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]''' | | ''Naimundus'' (''Neimond'', ''Neimundus'') <br> Naicho + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нань]]''' | — | ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наніка]]''' | — | ''Nannicha'' <br> Nanno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Нанэрт, Нэнарт, Ненарт, Нінарт)]]''' | | ''Nanhart'' (''Nennert'') <br> Nanno (Nenna) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наць]]''' | — | ''Nath'' (''Nato'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]''' | | ''Nater'' (''Nadhere'') <br> Nath + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])''' | — | ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ніціла]]''' | — | ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') <br> Nieth (Nid) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]''' | | ''Negele'' (''Niegel'') <br> Nieth + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]''' | | ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') <br> Nieth (Nid) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітарт]]''' | | ''Nitart'' (''Nithart'') <br> Nieth + Hardt (Hart) | ''Hartnid'' <br> Hardt (Hart) + Nieth (Nid) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нетымер]]''' | | ''Nitimerus'' (''Niemer'') <br> Nieth + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]''' | — | ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]''' | — | ''Nothicho'' (''Nodiko'') <br> Noddo (Noto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацель]]''' | — | ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') <br> Noddo (Noto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутаўт]]''' | | ''Notaldus'' (''Noteldus'') <br> Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) <br> Noddo (Nutte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]''' | | ''Nudhari'' (''Nothar'') <br> Noddo (Nutte) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]''' | — | ''Noro'' (''Nero'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]''' | — | ''Noriko'' (''Norke'') <br> Noro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]''' | — | ''Narelo'' <br> Noro (Nero) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нерын|Нерын (Нарын)]]''' | — | ''Nerin'' (''Narin'', ''Norin'') <br> Noro (Nero) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарут|Нарут (Нарот, Наруць)]]''' | — | ''Noruth'' (''Norot'', ''Norodd'') <br> Noro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]''' | — | ''Noresch'' (''Norisch'', ''Norusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Noreš''{{Заўвага|name="Чэхія"|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}) <br> Noro + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбар]]''' | | ''Norber'' (''Norbar'') <br> Noro + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]''' | | ''Norbert'' (''Nerbertus'') <br> Noro (Nero) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]''' | [[Бутнар]] | ''Narbot'' (''Norbud'', ''Narbod'', ''Norpoth'', ''Norpod'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) | ''Botnor'' <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]''' | | ''Norvid'' (''Narvid'') <br> Noro + Wido | ''Widhener'' <br> Wido + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвіл]]''' | | ''Norvilus'' (''Narwill'') <br> Noro + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарывойша|Нарывойша (Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]]''' | [[Войшнар]] | ''Norweise'' (''Norvice'', ''Norweisch'') <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) | ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]''' | | ''Nargella'' (''Norgeil'', ''Norgell'') <br> Noro (Nero) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]''' | | ''Norman'' (''Neriman'') <br> Noro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]''' | | ''Normunt'' (''Normundus'') <br> Noro + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]''' | — | ''North'' (''Nardo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]''' | | ''Nartolt'' (''Nortold'', ''Nartaud'', ''Nartault'') <br> North + Waldo (Walt) <br> Noro (Nero) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]''' | — | ''Newilo'' <br> Niwo (Nevo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойст]]''' | — | ''Neosta'' (''Neweist'') <br> Niwo (Nevo) + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойна]]''' | | ''Newein'' (''Nevin'') <br> Niwo (Nevo) + Wino (Weine) <br> Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Невярд|Невярд (Невярт)]]''' | | ''Niviard'' (''Niewerth'') <br> Niwo (Nevo) + Hardt | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Неўрад]]''' | | ''Niwrat'' (''Neurodus'') <br> Niwo (Nevo) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нястольт]]''' | | ''Nistaldus'' <br> Nistio + Waldo <br> Niwo (Nevo) + Stalto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ота]]''' | — | ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]''' | — | ''Otilo'' (''Audilo'') <br> Oto (Audo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Одзін (імя)|Одзін]]''' | — | ''Odin'' <br> Oto (Odo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Отаўт]]''' | | ''Ottolt'' <br> Oto + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атгін]]''' | | ''Otken'' (''Oetgen'') <br> Oto + -kin <br> Oto + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атмут]]''' | | ''Otmot'' <br> Oto + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адрык|Адрык (Атарык)]]''' | | ''Odric'' (''Oterihc'') <br> Oto (Odo) + Rick | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Окель]]''' | — | ''Ockel'' (''Okilo'') <br> Occo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пац|Пац (Пач)]]''' | — | ''Pazzo'' (''Patza'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]''' | | ''Pazolt'' (''Petzold'') <br> Pazzo + Waldo (Walt) <br> Petz + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прош|Прош (Прэз, Прыш, Брош)]]''' | — | ''Brezzo'' (''Prosch'', ''Brosch'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]] | | Brezzo (Prosch) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прышымунд, Прызмант)]]''' | | ''Prosmund'' (''Brosmundus'') <br> Brezzo (Prosch) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]''' | — | ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]''' | — | ''Rappo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапш]]''' | — | ''Rapsch'' <br> Rabanus (Rappo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рага|Рага (Рэга)]]''' | — | ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]''' | — | ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') <br> Rago (Reggi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]''' | — | ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') <br> Rago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]''' | | ''Ragvald'' <br> Rago + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]''' | | ''Ragel'' (''Regeil'', ''Rogello'', ''Regel'') <br> Rago (Reggi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]''' | | ''Regimunt'' (''Ragemunt'') <br> Rago (Reggi) + Mund (Munt) <br> ''Rigmunt'' <br> Rick + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раган]]''' | — | ''Raganus'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]''' | — | ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]''' | | ''Reinald'' (''Raginald'') <br> Rein (Raganus) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]''' | | ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') <br> Rein (Raganus) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнар]]''' | | ''Reinar'' (''Raganhar'') <br> Rein (Raganus) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]''' | | ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') <br> Rein (Raganus) + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]''' | — | ''Rakila'' <br> Raco (Rako) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]''' | — | ''Rado'' (''Rato'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]''' | — | ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіла|Радзіла (Раціла, Радзель, Радуль)]]''' | — | ''Radila'' (''Ratilo'', ''Radel'', ''Radulus'') <br> Rado + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]''' | — | ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') <br> Rado (Rato) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]''' | — | ''Raduni'' <br> Rado + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]''' | — | ''Radusch'' (''Ratsch'') <br> Rado (Rato) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]''' | | ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'', ''Ratault'') <br> Rado (Rato) + Waldo (Walt) <br> Rado + Teudo (Taut) | ''Waltrat'' <br> Waldo (Walt) + Rado (Rato) <br> ''Teudrad'' <br> Teudo (Teuth) + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Рацівіл, Радвіл)]]''' | | ''Ratwilius'' (''Radwill'') <br> Rado (Rato) + Wilo | ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]''' | | ''Radowin'' (''Radwin'') <br> Rado + Wino | ''Winirad'' <br> Wino + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радыгайла]]''' | | ''Ratgeil'' (''Redgell'') <br> Rado (Rato) + Gailo | ''Geilrad'' (''Gailrat'') <br> Gailo + Rado (Rato) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]''' | | ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') <br> Rado (Rato) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімін|Радзімін (Радмін)]]''' | | ''Radmin'' (''Radmen'') <br> Rado + Minno (Menno) | ''Minrath'' (''Menrad'') <br> Rado (Rato) + Minno (Menno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімонт]]''' | | ''Radmunt'' (''Ratemund'') <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Разела|Разела (Расель, Разель, Разэль, Ражэла)]]''' | — | ''Razala'' (''Rassel'') <br> Razo (Rasse) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рам]]''' | — | ''Ramo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]''' | — | ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]''' | — | ''Ramut'' <br> Ramo + -t- <br> Ramo + Mot (Muta) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамша]]''' | — | ''Ramsch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Ramysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Rames''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамаўт]]''' | | ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') <br> Ramo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт, Ромунд)]]''' | | ''Ramunt'' <br> Ramo + Mund (Munt) <br> ''Romont'' (''Romundus'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ран|Ран (Рань)]]''' | — | ''Rano'' (''Rahn'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раніла]]''' | — | ''Ranila'' <br> Rano + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ранвід]]''' | | ''Ranoid'' (''Ranvid'') <br> Rano + Wido | ''Widerannus'' <br> Wido + Rano |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]''' | — | ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзіла]]''' | — | ''Randilo'' <br> Rando + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзін]]''' | — | ''Randinus'' (''Randenus'') <br> Rando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]''' | [[Ерандзь]] | ''Randhar'' (''Randhere'') <br> Rando + Heri (Hari) | ''Herrand'' (''Harranth'') <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]''' | — | ''Rucco'' (''Rocco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]''' | — | ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ruclo'') <br> Rucco (Rocco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рукша]]''' | — | ''Rocksch'' <br> Rucco (Rocco) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руга]]''' | — | ''Rugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін, Ругень)]]''' | — | ''Rugin'' <br> Rugo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рувіль|Рувіль (Ровіл)]]''' | — | ''Rowilo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]''' | — | ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка, Руміка)]]''' | — | ''Rümecke'' (''Hromiko'') <br> Rumo (Hruam) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]''' | — | ''Rummel'' (''Rommel'') <br> Rumo (Ruom) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румін|Румін (Ромен)]]''' | — | ''Rumin'' (''Romenus'') <br> Rumo (Ruom) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромат]]''' | — | ''Romatus'' <br> Rumo (Ruom) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]''' | — | ''Rumsch'' (''Römisch'') <br> Rumo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]''' | | ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') <br> Rumo + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]''' | | ''Rombodus'' <br> Rumo (Ruom) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]''' | | ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') <br> Rumo (Ruom) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]''' | — | ''Runo'' (''Run'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]''' | — | ''Runnecke'' (''Runica'') <br> Runo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рупейка|Рупейка (Рупіка, Рупека, Рупка, Рапейка)]]''' | — | ''Rupke'' (''Ropeke'') <br> Rupo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]''' | — | ''Rost'' (''Rust'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]''' | — | ''Rosteck'' (''Rusteke'') <br> Rost (Rust) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Расьціла]]''' | — | ''Rustil'' <br> Rost (Rust) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростан|Ростан (Рустан, Руштан)]]''' | — | ''Rostan'' (''Ruston'') <br> Rost + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]''' | — | ''Rusten'' (''Rosten'') <br> Rost (Rust) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]''' | | ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'', ''Rustaud'', ''Rustaut'', ''Rostaut'') <br> Rost (Rust) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]''' | — | ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]''' | — | ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') <br> Rick (Rih) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]''' | [[Болтрык]] | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald | ''Boldericus'' <br> Bald (Boldt) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]''' | | ''Ricgela'' (''Riegeil'', ''Rigail'') <br> Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыконт]]''' | [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]] | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) | ''Condricus'' <br> Gunth (Kunth) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхлік]]''' | | ''Richlich'' <br> Rick (Rih) + *Lic | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рым (імя)|Рым]]''' | — | ''Rim'' (''Rimo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымейка|Рымейка (Рыміка, Рымка)]]''' | — | ''Rimicho'' (''Rimeke'') <br> Rim + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымель]]''' | — | ''Riemel'' (''Rimila'') <br> Rim + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэмест]]''' | — | ''Rimisto'' (''Remistus'') <br> Rim + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]''' | — | ''Rimut'' (''Rymut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -t- <br> Rim + Mot (Muta) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]''' | — | ''Rimsch'' (''Rymsza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымбут]]''' | [[Бутрым]] | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) | ''Botrim'' <br> Boto (Buto) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымальд]]''' | | ''Rimald'' <br> Rim + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]]''' | | ''Remved'' <br> Rim + Wido <br> ''Rennuit'' <br> Rein + Wido | ''Vidrim'' <br> Wido + Rimo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]]''' | | ''Rimgel'' (''Rimgal'', ''Rimagil'') <br> Rim + Gailo <br> Rim + Gilo (< Gisel) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгальд]]''' | [[Гаўдрым]] | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымэр, Рымер)]]''' | | ''Rimarus'' (''Rimer'') <br> Rim + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымард]]''' | | ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') <br> Rim + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымконт]]''' | [[Кантрым]] | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Kunth) | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыман]]''' | | ''Rimann'' <br> Rim + Mann <br> Rick (Rih) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]''' | [[Мантрым (імя)|Мантрым]] | ''Rimunt'' (''Rimund'') <br> Rim + Mund (Munt) | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]]''' | | ''Remtold'' <br> Rim + Teudo (Teudo) <br> ''Rintolt'' (''Rintault'', ''Rindolt'') <br> Rindr + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]''' | — | ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]''' | — | ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') <br> Rinco (Ringk) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынкун]]''' | — | ''Ringun'' <br> Rinco (Ringk) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]''' | | ''Ringold'' (''Ringwald'') <br> Rinco (Ringk) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]''' | — | ''Rido'' (''Rito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]''' | — | ''Redeco'' <br> Rido + -k- <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]''' | — | ''Riedel'' <br> Rido (Rito) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытэн]]''' | — | ''Rieden'' <br> Rido (Rito) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытаўт]]''' | | ''Ritoldus'' (''Ritaud'') <br> Rido (Rito) + Waldo (Walt) | ''Waltrid'' <br> Waldo (Walt) + Rido <br> ''Theutrid'' <br> Teudo (Teuth) + Rido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдмонт]]''' | | ''Redmund'' <br> Rido + Mund (Munt) <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саба|Саба (Шаба)]]''' | — | ''Saba'' (''Sabas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Шабель, Жабела)]]''' | — | ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') <br> Saba + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]''' | — | ''Sabine'' <br> Saba + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]''' | | ''Sabherus'' <br> Saba + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сава (імя)|Сава]]''' | — | ''Soava'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Шавіла, Савель, Шавела)]]''' | — | ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') <br> Soava + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]''' | | ''Savigello'' (''Saugel'') <br> Soava + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Саўкін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]''' | | ''Sawkin'' (''Saugin'') <br> Soava + -kin <br> Savas + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]''' | | ''Savegotus'' (''Savegotis'') <br> Soava + Gudo (Godo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўконт]]''' | | ''Savegonte'' <br> Soava + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савімонт|Савімонт (Саўмонт)]]''' | | ''Sawmond'' <br> Soava + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]''' | | ''Savericus'' (''Severicus'') <br> Soava + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савірым|Савірым (Саўрым)]]''' | | ''Saurim'' <br> Soava + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]''' | — | ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]''' | — | ''Sakel'' (''Sagilo'') <br> Sack + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Сакін, Шакен, Загень)]]''' | — | ''Sacken'' (''Sagin'') <br> Sack + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]''' | | ''Sagel'' (''Sagalo'', ''Sageil'') <br> Sack (Saage) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]''' | | ''Sagar'' (''Sahker'') <br> Sack (Saage) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]''' | — | ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]''' | — | ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') <br> Salvo (Sallo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салін]]''' | — | ''Salina'' <br> Salvo (Sallo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]''' | | ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') <br> Salvo (Sallo) + -t- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сельвін|Сельвін (Салавін, Шалавін)]]''' | | ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') <br> Salvo (Selo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]''' | | ''Salger'' (''Salager'') <br> Salvo (Sallo) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]''' | | ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') <br> Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd) <br> ''Saugard'' <br> Soava + Gerd (Gyrd) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Зальман, Саўман, Саламен)]]''' | | ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') <br> Salvo (Sallo) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жалмонт|Жалмонт (Залмонт, Саўмонт)]]''' | | ''Salmond'' (''Salamund'') <br> Salvo (Sallo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сан]]''' | — | ''Sanno'' (''Senne'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саніла|Саніла (Саніль, Сяніла, Сініла, Санель, Сенель, Сініль)]]''' | — | ''Sanilo'' (''Senilo'') <br> Sano (Senne) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]]''' | | ''Sangau'' <br> Sano + Gawo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]''' | — | ''Sando'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сандзейка]]''' | — | ''Sandika'' <br> Sando + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]''' | — | ''Sandel'' (''Sendel'') <br> Sando + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]''' | | ''Santold'' <br> Sando + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зантэр|Зантэр (Сандэр, Сандар, Зандэр, Зандар, Жантар, Шантэр, Шандэр, Шандар)]]''' | | ''Santer'' (''Sander'', ''Sandheri'', ''Santari'') <br> Sando + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шандрык]]''' | | ''Sandrih'' <br> Sando + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]''' | — | ''Sarus'' (''Serre'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]''' | — | ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') <br> Sarus (Serre) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]''' | — | ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') <br> Sarus (Serre) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]''' | | ''Serbutt'' (''Saraboto'') <br> Sarus (Serre) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]''' | | ''Sarvidis'' <br> Sarus + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]''' | | ''Sarvilo'' (''Servil'', ''Sarwill'') <br> Sarus + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]''' | | ''Sargeli'' <br> Sarus + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргонт]]''' | | ''Sergunda'' <br> Sarus (Serre) + Gunth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]''' | | ''Saregaud'' <br> Sarus + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Сергута, Саргот, Шэргут, Саркут)]]''' | | ''Sargood'' (''Sergudo'', ''Serecutus'') <br> Sarus + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарман|Сарман (Шарман, Сермана, Шараман, Шэрман)]]''' | | ''Saraman'' (''Sermanus'') <br> Sarus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт, Жэрмунт)]]''' | | ''Sarmund'' (''Saramund'') <br> Sarus + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]] | | з + [[Яштальд|Аштаўт]]{{Заўвага|Параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>}} <br> Zeiz + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Свала|Свала (Швала)]]''' | — | ''Swala'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]] | | Swala + Gedo (Geto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]''' | | ''Suanikin'' (''Swangin'', ''Schwangen'') <br> Svano + -kin <br> Svano + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]''' | — | ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]''' | — | ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') <br> Suint (Suitha) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]''' | — | ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') <br> Suint + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун, Сьвітун)]]''' | — | ''Suidun'' (''Switun'') <br> Suint + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]''' | | ''Switbodo'' <br> Suint (Suitha) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]]''' | | ''Schwingel'' <br> Suint + Gailo | ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') <br> Gailo (Gelo) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]''' | | ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') <br> Suint (Suitha) + Heri | ''Heriswind'' <br> Heri + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]] | | Suint + Rago | ''Raginswinda'' <br> Rago + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрык]]''' | | ''Swidericus'' (''Suedrik'') <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) | ''Richswind'' <br> Rick (Rih) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьвідэргал, Сьвітэргал, Сьвітэргайл, Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]]''' | | ''Swidergall'' <br> Swidher + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Heri + Gailo <br> Swidericus (Suedrik) + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвенталд, Сьвентальд)]]''' | | ''Switald'' (''Swindolt'') <br> Suint (Suitha) + Waldo (Walt) <br> Suint (Suitha) + Teudo (Taut) | ''Waltswind'' <br> Waldo (Walt) + Suint (Swind) <br> ''Theutsuint'' <br> Teudo (Teuth) + Suint |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]''' | — | ''Sibilo'' <br> Sibo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]''' | — | ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]''' | — | ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') <br> Sigo (Sick) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]''' | — | ''Sigun'' (''Siguni'') <br> Sigo (Sick) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]''' | | ''Sibald'' (''Sibold'') <br> Sigo + Bald | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]''' | | ''Siber'' (''Sibar'') <br> Sigo + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]''' | | ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') <br> Sigo + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]''' | | ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') <br> Sigo (Segga) + Boto (Buto) <br> Sigo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]''' | | ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') <br> Sigo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіварт|Зіварт (Зывэрт, Жыварт, Сіварт)]]''' | | ''Siwart'' (''Siewert'', ''Sigiward'') <br> Sigo + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]''' | | ''Sigaud'' <br> Sigo + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]''' | | ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Sigeil'', ''Segel'') <br> Sigo (Segga) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]''' | | ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') <br> Sigo (Segga) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]''' | | ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') <br> Sigo (Sick) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]''' | | ''Sigot'' (''Sægut'') <br> Sigo + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шыдаг]]''' | | ''Sidag'' (''Sigdag'') <br> Sigo + Dago | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]''' | | ''Sieman'' (''Siegmann'') <br> Sigo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Жымот, Шымут)]]''' | | ''Simot'' (''Sigimout'') <br> Sigo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]''' | | ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name="Польшча"}}, Żygmont{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Simund'', ''Symont'') <br> Sigo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгрыда]]''' | | ''Segrida'' (''Sigrida'') <br> Sigo (Segga) + Rido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шэйбар]]''' | | ''Seiber'' <br> *Seio + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]''' | | ''Seyboth'' (''Seiboth'') <br> *Seio + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]''' | | ''Seywaldus'' (''Seivalt'') <br> *Seio + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]''' | | ''Seymund'' (''Seimund'') <br> *Seio + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынь|Зынь (Зінь, Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]''' | — | ''Sino'' (''Sini'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір, Жынгір)]]''' | | ''Singer'' (''Singar'') <br> Sino + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зінар|Зінар (Жынер)]]''' | | ''Siner'' (''Sinner'') <br> Sino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынгель|Зынгель (Зінгіль, Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]''' | | ''Singel'' (''Singilo'') <br> Singo + -l- <br> ''Sinigala'' <br> Sino + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жында|Жында (Сінда, Зында)]]''' | — | ''Sindo'' (''Sindt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]''' | — | ''Sindico'' <br> Sindo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]''' | — | ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') <br> Sindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шымбольт]]''' | | ''Sinbald'' (''Simbold'', ''Sendebald'') <br> Sindo (Sindt) + Bald (Boldt) | ''Baltsint'' <br> Bald + Sindo (Sindt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]''' | | ''Sintualdus'' (''Sindolt'') <br> Sindo + Waldo (Walt) | ''Waltsinda'' <br> Waldo (Walt) + Sindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар, Жындар)]]''' | | ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') <br> Sindo + Heri | ''Ersind'' <br> Heri + Sindo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]''' | | ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скольберт]]''' | | ''Skolbert'' (''Schalbert'') <br> Scalc (Schalch) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальбут]]''' | | ''Schalbut'' <br> Scalc (Schalch) + Boto (Buto) | ''Butaskalks'' <br> Boto (Buto) + Scalc |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]''' | | ''Scelemundus'' (''Schalmont'', ''Scelemondo'', ''Scemund'') <br> Scalc (Schalch) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скольд]]''' | — | ''Sculd'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]]''' | | ''Scaldwill'' <br> Sculd + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]''' | | ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') <br> Sculd + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скера|Скера (Скіра)]]''' | — | ''Scira'' (''Sciri'', ''Schier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]''' | — | ''Scirilo'' (''Skerilo'') <br> Scira + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіран]]''' | — | ''Skerun'' <br> Scira + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]''' | | ''Scirwine'' (''Sherwin'') <br> Scira + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргайл, Шыргал)]]''' | | ''Schirgel'' (''Schirgely'') <br> Scira (Schier) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірман]]''' | | ''Scirman'' (''Scearmann'') <br> Scira + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Шырмунт)]]''' | | ''Sciremunt'' (''Skīrmund'', ''Schirmund'') <br> Scira + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скудэр|Скудэр (Скодар, Скотар, Скутар)]]''' | | ''Scoder'' <br> Scot + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]''' | — | ''Somo'' (''Sumo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]''' | — | ''Sumila'' <br> Somo (Sumo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Соман|Соман (Сумунь, Суман, Шуман)]]''' | — | ''Sumuni'' <br> Somo (Sumo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сомалт]]''' | | ''Somald'' <br> Somo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]''' | | ''Sommund'' <br> Somo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стана|Стана (Штэйна, Штэйн)]]''' | — | ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]''' | — | ''Steneke'' (''Steinicke'') <br> Steina (Stean) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станвіла]]''' | | ''Stanwill'' <br> Steina (Stean) + Wilo | ''Wilstan'' <br> Wilo + Steina (Stean) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангель|Стангель (Штангель)]]''' | | ''Stengel'' (''Stangel'') <br> Steina (Stean) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]''' | [[Керстэн]] | ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) | ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Суг|Суг (Шук)]]''' | — | ''Sugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]''' | | ''Sugenti'' <br> Sugo + Gento <br> Sugo + -nd- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]''' | | ''Sugarius'' (''Suger'') <br> Sugo + Heri (Hari) <br> ''Sutgarius'' <br> Sudo + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]''' | — | ''Sudo'' (''Suto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]''' | — | ''Sudila'' (''Sudela'') <br> Sudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]''' | — | ''Suden'' <br> Sudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сударг]]''' | | ''Sudergo'' <br> Sudo + Argo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]''' | | ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') <br> Sudo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сутарт]]''' | | ''Sutardus'' (''Suthardus'') <br> Sudo (Suto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судман]]''' | | ''Sudhman'' <br> Sudo + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судымуд]]''' | | ''Sutmodis'' <br> Sudo (Suto) + Mot (Moda) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]''' | | ''Sudhmund'' <br> Sudo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]''' | — | ''Zuto'' (''Zotto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зутан]]''' | — | ''Zotan'' <br> Zuto (Zotto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]''' | | ''Zotolt'' <br> Zuto (Zotto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суна (імя)|Суня (Сона, Шуна, Шуня)]]''' | — | ''Sunna'' (''Sunja'', ''Sonna'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Соніка|Соніка (Суніка, Шунека, Шунейка)]]''' | — | ''Sonnica'' (''Sunneke'') <br> Sunja (Sonna) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунела|Сунела (Шуніла)]]''' | — | ''Sunilo'' (''Sunila'') <br> Sunja + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонбут]]''' | | ''Sonobodis'' <br> Sunja (Sonna) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]''' | | ''Sunigelo'' (''Sungal'', ''Sungel'', ''Songel'') <br> Sunja + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]''' | | ''Sungard'' (''Songarta'') <br> Sunja + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]''' | | ''Sungod'' (''Sunegod'') <br> Sunja (Sonna) + Gudo (Guta) | ''Godsune'' <br> Gudo + Sunno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]''' | | ''Sunken'' (''Sungen'') <br> Sunja (Sonna) + -kin <br> Sunja (Sonna) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]''' | — | ''Sundo'' (''Sondo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]''' | | ''Sundolt'' (''Sunduald'') <br> Sundo + Waldo (Walt) <br> Sundo + Teudo (Daut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундар]]''' | | ''Sunder'' (''Sunthar'') <br> Sundo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зусель]]''' | — | ''Susilo'' <br> Suso + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра, Жыр)]]''' | — | ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]''' | — | ''Sireke'' (''Sirica'') <br> Sirio + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]''' | | ''Sirobodus'' (''Sisebut'') <br> Sirio (Siso) + Boto (Buto) <br> Sirio (Siso) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырвід|Сырвід (Сурвід, Сурвіт, Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Журвід)]]''' | | ''Surwit'' (''Sisuita'', ''Sesuito'') <br> Sirio (Siso) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]''' | | ''Surville'' (''Sirwill'', ''Sorwill'') <br> Sirio (Surro) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвін|Сурвін (Шырвін, Жырвін)]]''' | | ''Surawine'' (''Sirwin'') <br> Sirio (Surro) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргірд]]''' | | ''Sirgard'' (''Sirigardus'') <br> Sirio + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сургонт|Сургонт (Сыргунт, Сургунд, Суркунт, Сургун, Сурконт, Сургант, Суркант)]]''' | | ''Sisigunda'' (''Surrigvn'') <br> Sirio (Siso) + Gunth <br> ''Surgant'' <br> Sirio (Surro) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]''' | | ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} <br> Sirio (Surro) + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]''' | | ''Sireguti'' (''Sisagut'') <br> Sirio (Siso) + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман, Сысман, Зызман, Шышман)]]''' | | ''Surman'' <br> Sirio (Surro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурмін|Сурмін (Шурмен, Шырмін)]]''' | | ''Surmen'' <br> Sirio (Surro) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]''' | | ''Sirmar'' (''Sirmer'', ''Sismar'', ''Sismer'', ''Sisimir'') <br> Sirio (Siso) + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Зырмант, Жырмант, Жырмунт)]]''' | | ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') <br> Sirio (Siso) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сір’ят|Сір’ят (Сірат, Сырат, Сыр’ят, Сур’ят)]]''' | | ''Sirad'' <br> Sirio (Surro) + Hatho (Adi) <br> Sirio (Surro) + Joto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]''' | — | ''Sito'' (''Sido'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]''' | — | ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') <br> Sito (Sido) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]''' | — | ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') <br> Sito (Sido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]''' | — | ''Sittin'' (''Sidden'') <br> Sito + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]''' | | ''Sidewine'' <br> Sito (Sido) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сыдэр|Сыдэр (Зыдар, Жыдар)]]''' | | ''Sidierius'' (''Seederius'') <br> Sito (Sido) + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]''' | | ''Sidimund'' (''Sitmund'') <br> Sito (Sido) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сявела]]''' | — | ''Sevila'' <br> Sevia + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]''' | — | ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька, Далека)]]''' | — | ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'', ''Dalleke'') <br> Talo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]''' | — | ''Thalilo'' (''Tellelli'') <br> Talo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]''' | — | ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') <br> Talo (Dahl) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]''' | — | ''Talsche'' (''Talsch'', ''Dalusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Talo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талівойша|Талівойша (Тальвэш, Тальваш, Талівош)]]''' | | ''Dalvice'' <br> Talo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальман|Дальман (Тальман)]]''' | | ''Dalman'' (''Tallman'') <br> Talo (Dahl) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тальмін|Тальмін (Тальмэн, Дальмін)]]''' | | ''Tallmen'' (''Tallmin'', ''Dalmen'') <br> Talo (Dahl) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талмут]]''' | | ''Talamot'' (''Talmut'') <br> Talo + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]''' | | ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') <br> Talo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]''' | | ''Talet'' <br> Talo + Joto <br> Talo + Hatho (Adi) <br> Talo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]''' | — | ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]''' | — | ''Thureke'' <br> Torro (Turo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]''' | — | ''Turrell'' (''Darila'') <br> Torro (Turo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]''' | — | ''Torin'' <br> Torro (Turo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]''' | — | ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') <br> Torro (Turo) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]''' | — | ''Tarut'' (''Toruth'') <br> Torro (Tara) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарбут]]''' | | ''Darebodus'' (''Darbot'', ''Thorbod'') <br> Torro (Tara) + Bodo (Budo) <br> Torro (Tara) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]''' | | ''Taruald'' (''Thorald'') <br> Torro + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]''' | | ''Torvid'' (''Darvid'') <br> Torro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарвіл]]''' | | ''Tharuila'' (''Darwill'') <br> Torro (Tara) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турвін]]''' | | ''Thurwine'' (''Torvin'') <br> Torro (Turo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торыгаўт]]''' | | ''Torgaut'' (''Þórgautr'') <br> Torro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарман|Тарман (Торман, Дорман, Турмен, Дармен)]]''' | | ''Tormann'' (''Thurman'') <br> Torro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]''' | | ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') <br> Torro (Tara) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]''' | — | ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]''' | — | ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') <br> Teudo (Teuth) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]''' | — | ''Teutilo'' <br> Teudo (Taut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]''' | — | ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') <br> Teudo (Deut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]''' | — | ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') <br> Teudo (Taut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыбарт]]''' | | ''Tiebert'' (''Teutbert'') <br> Teudo (Teuth) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) <br> Teudo (Teuth) + Boto (Buto) <br> ''Taboth'' <br> Dago + Boto (Buto) | ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтвал]]''' | | ''Teodwal'' <br> Teudo (Taut) + Wal | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]''' | | ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') <br> Teudo (Deut) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]''' | | ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') <br> Teudo (Taut) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]''' | [[Вілтаўт]] | ''Theudowills'' (''Theowilh'') <br> Teudo (Taut) + Wilo | ''Wiltolt'' <br> Wilo + Teudo (Taut) <br> Wilto + Teudo (Taut) <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]''' | [[Вінтаўт]] | ''Teutwin'' (''Tietwin'') <br> Teudo (Taut) + Wino | ''Wintold'' <br> Wino + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Талтар, Тытар)]]''' | | ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') <br> Teudo (Teuth) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]''' | | ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') <br> Teudo (Daut) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]''' | [[Гінтаўт]] | ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') <br> Teudo (Deut) + -kin <br> Teudo (Deut) + Ginno | ''Gentaltus'' <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігіл]]''' | | ''Theudigilius'' <br> Teudo (Taut) + Gilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]''' | | ''Theogint'' <br> Teudo (Taut) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]''' | | ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') <br> Teudo (Taut) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]''' | | ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') <br> Teudo (Deut) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]] | | ''Teutmen'' <br> Teudo (Taut) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]''' | | ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') <br> Teudo (Ditt) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]] | | ''Trenot'' <br> Troannus + Joto <br> Troannus + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць)]]''' | — | ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друцейка|Друцейка (Друцека, Трудка)]]''' | — | ''Drudeke'' (''Drudico'') <br> Trudo (Drutus) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друціла|Друціла (Трудзіла, Друтэль, Друтыль)]]''' | — | ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') <br> Trudo (Trut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труцень|Труцень (Труцін, Трудзін, Трудзень, Друтынь, Друцень)]]''' | — | ''Trutin'' (''Thrudine'') <br> Trudo (Drutus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]''' | — | ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') <br> Trudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дротвіл|Дротвіл (Дродвіл, Друтвіл)]]''' | | ''Drodwill'' (''Trotwill'') <br> Trudo (Drutus) + Wilo | ''Wildrud'' <br> Wilo + Trudo (Drutus) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Трубіла]]''' | — | ''Trubilo'' <br> Trubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туба]]''' | — | ''Tubo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]''' | — | ''Tuobilo'' <br> Tubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тола|Тола (Тула)]]''' | | ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дольвін]]''' | | ''Dolwin'' (''Tulwine'') <br> Tollo (Dolo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]''' | | ''Dolcaudus'' (''Dulgaud'') <br> Tollo (Tulla) + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]''' | | ''Tolmunt'' <br> Tollo (Dolo) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тума|Тума (Дома)]]''' | — | ''Tumo'' (''Duomo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека, Домка)]]''' | — | ''Dommecke'' (''Dommick'', ''Domke'') <br> Tumo (Duomo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]''' | — | ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') <br> Tumo (Duomo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домін]]''' | — | ''Domin'' <br> Tumo (Duomo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]''' | — | ''Domisch'' (''Thumisch'', ''Thumsch'', ''Domas''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Dumas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Tumo (Duomo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]''' | | ''Thumer'' (''Domarius'') <br> Tumo (Duomo) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даматурт]]''' | | ''Domedrudis'' <br> Tumo (Duomo) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дундзіла|Дундзіла (Тондзель)]]''' | — | ''Tuntil'' <br> Tunto (Dundo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]''' | — | ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туцейка|Туцейка (Туціка, Дудзіка, Додык)]]''' | — | ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]''' | — | ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]''' | — | ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') <br> Tota (Dodo, Tuoto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доман|Доман (Дотман)]]''' | | ''Domann'' (''Totman'') <br> Tota (Dodo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гуга|Гуга (Уга, Юга)]]''' | — | ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]''' | | ''Uber'' (''Huber'', ''Hugbero'') <br> Hugo (Ucho) + Baro <br> Oto + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Губэрт, Юбарт)]]''' | | ''Ubert'' (''Hubert'') <br> Hugo (Ucho) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]''' | | ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') <br> Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уграт]]''' | | ''Hughrat'' (''Hugirat'') <br> Hugo (Ucho) + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]''' | — | ''Ano'' (''Enno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]''' | — | ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') <br> Ano (Enno) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энель|Энель (Аніла, Анель)]]''' | — | ''Enilo'' (''Anilo'') <br> Ano (Enno) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яноўд]]''' | | ''Ennold'' (''Analdus'') <br> Ano (Enno) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]''' | | ''Anwin'' (''Anoin'') <br> Ano + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]]''' | | ''Uvine'' (''Owine'') <br> Ano + Wino (Weine) <br> Ano + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]''' | | ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') <br> Ano (Enno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ангот|Ангот (Ангуць, Анкуд, Янгут)]]''' | | ''Angodus'' (''Angot'') <br> Ano + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Анар|Анар (Янар)]]''' | | ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') <br> Ano + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Улеб]]''' | | ''Uleifr'' <br> Ano + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]''' | | ''Áleifr'' (''Olipher'') <br> Ano + Leifi | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]''' | | ''Unger'' <br> Uno + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Унта]]''' | — | ''Unto'' (''Undo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]''' | — | ''Undila'' (''Undela'') <br> Unto (Undo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]''' | | ''Untheri'' <br> Unto (Undo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ур]]''' | — | ''Uro'' (''Uhr'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урыка|Урыка (Урык)]]''' | — | ''Urich'' <br> Uro + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урвік]]''' | | ''Urwick'' <br> Uro + Wigo (Wic) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]''' | | ''Urlich'' <br> Uro + *Lic <br> Udal + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]''' | | ''Urmann'' <br> Uro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]''' | — | ''Tilo'' (''Zill'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цілен]]''' | — | ''Zillen'' (''Zilina'') <br> Tilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільвін]]''' | | ''Tziliwin'' <br> Tilo (Zill) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]''' | | ''Zilimund'' <br> Tilo (Zill) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]] | | Twerda + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвермунт]] | | Twerda + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]''' | — | ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзека, Шадзейка, Садзейка, Жадзейка, Задэйка, Задыка)]]''' | — | ''Scazciho'' (''Sedeke'', ''Schatko''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]''' | — | ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') <br> Schat + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзібор|Шадзібор (Шэдзібар, Седзебар, Шэдбар, Седбар, Шатбар, Шайтбар)]]''' | | ''Sedber'' <br> Schat (Sado) + Baro <br> Schat (Sado) + Bero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзівід|Шадзівід (Шадвід, Шэдвід, Жадзівід, Задвід)]]''' | | ''Sedvid'' (''Sadwith'', ''Zedwyd''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жадзьвін]]''' | | ''Saduinus'' (''Sadwin'') <br> Schat (Sado) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]''' | — | ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкель]]''' | — | ''Eichele'' <br> Eicho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгант]]''' | — | ''Eigant'' (''Aigant'') <br> Eicho + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]''' | — | ''Eigust'' (''Eggusta'') <br> Agi (Eicho) + -st- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]''' | | ''Eyber'' <br> Eicho (Eich) + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]''' | | ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') <br> Eicho (Eich) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]''' | [[Ботэй]] | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]''' | | ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') <br> Eicho (Eich) + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]''' | | ''Övid'' (''Ecgwid'') <br> Eicho (Eich) + Wido | ''Viðey'' <br> Wido + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]''' | | ''Ewild'' (''Agoildis'') <br> Eicho (Eich) + Wild | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвінд|Эвінт]]''' | | ''Evind'' (''Eivind'') <br> Eicho (Eich) + Windo (Winito) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]''' | | ''Eygautr'' (''Øygautr'') <br> Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]''' | | ''Eigel'' (''Aigel'') <br> Eicho (Eich) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгіл]]''' | | ''Eigil'' <br> Eicho (Eich) + Gilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]''' | | ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') <br> Eicho (Eich) + Ger | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгерд, Айгірд)]]''' | | ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') <br> Eicho (Eich) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]''' | | ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') <br> Eicho (Aico) + Ginno <br> Eicho (Aico) + -kin | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]''' | | ''Eigint'' (''Eigant'') <br> Eicho (Eich) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгот]]''' | | ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') <br> Eicho (Eich) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкар]]''' | | ''Aiccarius'' <br> Eicho (Aico) + Caro <br> ''Eckher'' (''Aicher'') <br> Eicho (Aico) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйруд]]''' | | ''Eirodus'' (''Eichrodus'') <br> Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo) | ''Rodney'' <br> Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]''' | | ''Eimann'' (''Eichmann'') <br> Eicho (Eich) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]''' | | ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') <br> Eicho (Eich) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймут]]''' | | ''Eimuth'' (''Eimuot'') <br> Eicho (Eich) + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]''' | | ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') <br> Eicho (Eich) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]''' | | ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') <br> Eicho (Eich) + Noro <br> Eino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]''' | | ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') <br> Eicho (Aico) + Rick (Rih) | ''Ríkey'' <br> Rick + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]''' | | ''Eirim'' (''Eckrim'', ''Agrim'') <br> Eicho (Aico) + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйна]]''' | — | ''Eino'' (''Egino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнік]]''' | — | ''Einicke'' <br> Eino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйта|Эйта (Эйда, Эйць, Эйдзь)]]''' | — | ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]''' | — | ''Eitel'' (''Aidilo'') <br> Eito (Eido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтун]]''' | — | ''Eidunn'' (''Aittuni'') <br> Eito (Eido) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]''' | | ''Aitald'' (''Aitold'') <br> Eito (Aito) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]''' | | ''Eidoila'' <br> Eito (Eido) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]''' | | ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') <br> Eito (Aito) + Hardt (Hart) <br> ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') <br> Eicho (Aico) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтман]]''' | | ''Eitmann'' (''Eydtman'') <br> Eito + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтмін|Эйтмін (Эйдмін, Эйцімін, Этмін, Айтмін)]]''' | | ''Eidmen'' <br> Eito (Eido) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эльзман]]''' | | ''Elsmann'' <br> Elis + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алсмунт]]''' | | ''Alsmond'' (''Elsmont'') <br> Elis + Mund (Mont) <br> ''Ausmunds'' <br> Auso + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]''' | — | ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]''' | — | ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') <br> Ando (Ende) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]''' | — | ''Entin'' (''Anten'') <br> Ando (Ende) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янтаўт]]''' | | ''Antolt'' <br> Ando (Anto) + Waldo (Walt) <br> Ando (Anto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Антавіт]]''' | | ''Antvit'' (''Anduit'') <br> Ando (Anto) + Wito | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Андрат]]''' | | ''Andrad'' <br> Ando + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]''' | | ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') <br> Ando (Ende) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]''' | — | ''Erman'' (''Ermen'') |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]''' | — | ''Eudila'' <br> Euda + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]''' | — | ''Jungo'' (''Junk'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]''' | | ''Jungel'' <br> Jungo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]''' | — | ''Jundt'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]''' | — | ''Jundill'' (''Jundel'', ''Junzila'') <br> Jundt + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юсіла]]''' | — | ''Jusila'' <br> Joso + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]''' | — | ''Aevo'' (''Evo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явін|Явін (Авін)]]''' | — | ''Evin'' (''Awin'') <br> Aevo (Evo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўбут]]''' | | ''Eubod'' (''Aubot'') <br> Aevo (Evo) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]''' | | ''Ewald'' (''Avald'') <br> Aevo + Waldo <br> ''Hávaldr'' <br> Hatho + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явор|Явар (Явор, Авар, Овар)]]''' | | ''Awart'' <br> Aevo + Wardo (Warto) <br> ''Jovar'' (''Jovard'') <br> Jo + Wardo (Warto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явід]]''' | | ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') <br> Aevo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]''' | | ''Awill'' (''Avila'') <br> Aevo + Wilo <br> ''Jovila'' <br> Jo + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]''' | | ''Awild'' (''Avildis'') <br> Aevo + Wilto (Wildo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явойша|Явойша (Явэйша)]]''' | | ''Aweise'' (''Awise'', ''Êwiso'') <br> Aevo + Weise (Wiso) <br> Jo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]''' | | ''Æwirth'' (''Everd'') <br> Aevo + Werta (Wirt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]''' | | ''Eumund'' (''Awimund'') <br> Aevo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўна]]''' | — | ''Auno'' (''Euni'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўнут (імя)|Еўнут (Яўнут, Яўнуць)]]''' | — | ''Eunat'' (''Aunot'') <br> Auno (Euni) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ама|Ама (Ям)]]''' | — | ''Amo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямейка|Ямейка (Аміка)]]''' | — | ''Emmecke'' (''Amica'', ''Ameke'') <br> Amo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямаўт]]''' | | ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') <br> Amo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яман|Яман (Аман)]]''' | | ''Aman'' <br> Amo + Mann <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]''' | | ''Ammin'' (''Emino'') <br> Amo + Minno <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]''' | | ''Amota'' (''Ammud'') <br> Amo + Mot (Muto) <br> Amo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]''' | | ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') <br> Amo + Mund (Munt) <br> ''Jomund'' <br> Jo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]''' | | ''Hákon'' (Acun, Hacon) <br> HǫR + Cono (Cuno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]''' | — | ''Joto'' (''Juto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]''' | — | ''Jüttke'' (''Jüdicke'') <br> Joto (Juto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]''' | — | ''Jutilo'' (''Judel'') <br> Joto (Juto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]''' | — | ''Jutten'' (''Judin'') <br> Joto (Juto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютша]]''' | — | ''Jutsche'' <br> Joto (Juto) + -sch- | — |- style="background:{{Колер|ВКЛ}}" height="2px" align="left" | 1 | colspan="4" | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.</ref>; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].</ref>, таксама расейская мовазнаўца Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald<ref>Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.</ref>}} |} }}}} == Славянскія імёны == Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.</ref>. Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.</ref>. Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.</ref>}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref><ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.</ref>, ''Stazwiłowei''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.</ref><ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.</ref>, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Rums%C5%82aw#v=snippet&q=Rums%C5%82aw&f=false С. 434].</ref>}}). == Царкоўныя імёны == З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.</ref>. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам<ref>[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.</ref>. Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&pg=PA109&dq=bartosch+name&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=bartosch%20name&f=false P. 109].</ref>. З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках. == Балтыйскія імёны == Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.</ref>{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.</ref>. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].</ref>. Першыя спробы рэтраспэктыўна патлумачыць некаторыя літоўскія імёны зь летувіскай мовы зьмяшчаюцца ў ненадрукаваным рукапісе [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]] (1658 год): прозьвішча [[Даўбор]] ён спрабаваў зьвязаць зь летувіскім ''Dabar'' 'Зараз', а прозьвішча [[Даўгайла|Даўгяла]] — з ''Dawgalis'' 'Магутны'<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 146, 165.</ref>}}. Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а<ref>Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Нарманская тэорыя]] == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213. * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15. * Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}. * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53. * Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp. * Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s. * Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578. * Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S. * Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S. * Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S. * Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}. * Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80. * Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}} * Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S. * Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}. * Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}. * Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p. * Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S. * Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S. * Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S. * Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S. * Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S. * Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367. * Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102. * Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S. * Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}. * Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S. * Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S. * Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S. * Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p. * Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}. * Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p. * Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England & Germany. — London, 1864. — 606 p. * Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p. * Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}. * [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480. * Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}. * Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}. * Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s. * Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}. * [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914. * Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929). * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}. * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}. * Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106. * Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}. * Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp. * Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}. * Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016. == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names] [[Катэгорыя:Беларусы]] [[Катэгорыя:Славяне]] [[Катэгорыя:Балты]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]] ey1hpfcbna7uc32cdymt1donb541cuv 2694770 2694629 2026-10-04T10:07:44Z ~2026-53165-93 100487 2694770 wikitext text/x-wiki '''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]]. == Германскія імёны == === Паходжаньне === [[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]] Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]]. [[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]] На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref>Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.</ref>. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Algardus#v=snippet&q=Algardus&f=false S. 645].</ref>}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.</ref>. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Wytsuit#v=snippet&q=%40Wytsuit&f=false S. 1573].</ref>), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''<ref>Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.</ref>), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.</ref>), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alikin#v=snippet&q=Alikin&f=false S. 80].</ref>)}}<ref>Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=vUghAQAAMAAJ&q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&f=false S. 47].</ref>. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&q=Herulum%20Longobardum%20nominari&f=false P. 7].</ref>}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&f=false S. 30].</ref>}}. [[Гоцкая мова|Гоцкае]] паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=meyer%20Gothischen#v=snippet&q=meyer%20Gothischen&f=false S. 91—93]</ref>. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}<ref>Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ySQob1hXWuwC&q=Skirmund#v=snippet&q=Skirmund&f=false S. 356].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»<ref>Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9aAZAAAAYAAJ&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 226].</ref>}}. Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы цьвёрда адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»<ref>Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.</ref>. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd <nowiki>=</nowiki> Algard, Lingweni <nowiki>=</nowiki> Langewin, Witold ~ Witowt <nowiki>=</nowiki> Withoud, Wojszwil <nowiki>=</nowiki> Wajswiltis <nowiki>=</nowiki> Wissewalde <nowiki>=</nowiki> Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid <nowiki>=</nowiki> Putuwer <nowiki>=</nowiki> Butywidas <nowiki>=</nowiki> Budwietis <nowiki>=</nowiki> Botwid. <…> Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}<ref>Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.</ref>}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.</ref>. Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref> на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць гоцкае паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.</ref>. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.</ref>. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.</ref>, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.</ref> з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.</ref>. У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы<ref>Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.</ref>{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>}}. Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.</ref>{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].</ref>. Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў<ref>Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.</ref><ref>Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.</ref><ref>Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.</ref>}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>: * Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад «вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>) * Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі<ref name="Laskou-1993"/>}} * Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя<ref name="Laskou-1993"/>}} * Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>}} Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў<ref>Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.</ref>. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>. === Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі === {{Аўтанумарацыя табліцы | {{ {| cellspacing="1" cellpadding="10" style="width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;" |- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align="center" ! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>}} |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}} | — | ''Abo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абека|Абека (Абіка, Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}} | — | ''Abbeco'' (''Abbiko'', ''Abbaco'') <br> Abo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абель|Абель (Абіль)]]''' | — | ''Abel'' (''Abilo'') <br> Abo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]''' | | ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name="Польшча"|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) <br> Abo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)<ref>A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.</ref>, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.</ref>}} | | ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') <br> Abo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абрат]]''' | | ''Abrada'' (''Abrat'') <br> Abo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]''' | — | ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агіла|Агіль (Ягіл)]]''' | — | ''Agilus'' (''Egilo'') <br> Agi (Egi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]''' | — | ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') <br> Agi (Egi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якш|Якш (Якша, Акша, Агша)]]''' | — | ''Akisch'' (''Ecksch'', ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}}) <br> Agi (Egi) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якбут]]''' | | ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Egi) + Boto (Buto) <br> Agi (Egi) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]''' | | ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') <br> Agi (Egi) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]''' | | ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Ageila'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') <br> Agi (Jag) + Gailo (Gelo) <br> Agi (Jag) + -l- <br> ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') <br> Jo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]''' | | ''Aginto'' (''Egind'') <br> Agi (Egi) + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]''' | | ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') <br> Agi (Jag) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]''' | | ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') <br> Agi (Egi) + Waldo <br> Agi (Egi) + Goldo <br> ''Ágautr'' <br> Agi (Egi) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягуці|Ягуці (Ягут, Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]''' | | ''Águti'' (''Agut'', ''Akuti'') <br> Agi (Jag) + Gudo (Guta) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]''' | | ''Agundia'' (''Jaconta'') <br> Agi (Jag) + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]] | | ''Agar'' (''Egiheri'') <br> Agi + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]''' | | ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') <br> Agi (Egi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягмін|Ягмін (Агмін, Ягімін, Акмін, Якмін)]]''' | | ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Agi (Egi) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт, Экмунд)]]''' | | ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmond'', ''Egmont'') <br> Agi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]''' | — | ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]''' | — | ''Allecke'' (''Alico'') <br> Alo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]''' | — | ''Alitta'' (''Alathe'') <br> Alo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]''' | — | ''Allisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Alsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Halsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Alo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]''' | | ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') <br> Alo + Bert <br> Athal + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]''' | | ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') <br> Alo + Boto (Buto) <br> Athal + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвін]]''' | | ''Alwin'' (''Alwini'') <br> Alo + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвіс]]''' | | ''Alvis'' (''Alois'') <br> Alo + Wis | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]''' | | ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') <br> Alo + Gerd (Gardo) <br> Helgi (Alko) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]''' | | ''Alget'' (''Aalgidis'') <br> Alo + Gedo (Geto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]''' | | ''Algut'' (''Alugod'') <br> Alo + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]''' | | ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') <br> Alo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альмін]]''' | | ''Almin'' (''Almen'') <br> Alo + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яльмуд]]''' | | ''Alamud'' (''Almudis'') <br> Alo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]''' | | ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') <br> Alo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]''' | — | ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Audo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Галдык, Гольдзіка)]]''' | — | ''Aldiko'' <br> Aldo + -k- <br> ''Audeca'' <br> Audo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]''' | — | ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') <br> Aldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аўтаўт]]''' | | ''Altolt'' (''Aldaud'', ''Autaut'') <br> Aldo + Waldo (Walt) <br> ''Autald'' <br> Audo (Auto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]''' | | ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') <br> Aldo (Holt) + Heri (Hari) <br> ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') <br> Audo (Auto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]''' | — | ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]''' | — | ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Holga''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]''' | — | ''Heligin'' (''Alkin'') <br> Helgi (Algo) + -n-<br> ''Augino'' <br> Augo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгіш]]''' | — | ''Halgasch'' (''Halgas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Helgi (Algo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]]''' | [[Мінялк]] | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno <br> ''Alechmannus'' (''Alkeman'', ''Algman'') <br> Helgi (Alko) + Mann | ''Menaug'' <br> Minno (Menno) + Helgi (Alko) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]''' | | ''Algemundus'' (''Ealgmund'', ''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') <br> Helgi (Algo) + Mund (Munt) <br> ''Augemundus'' (''Augemundr'') <br> Augo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Амал|Амал (Амэла, Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]''' | — | ''Amal'' (''Amelo'', ''Amul'', ''Amil'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]''' | — | ''Aro'' (''Ahr'') <br> Aro + Mann | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]''' | — | ''Arila'' <br> Aro + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]''' | — | ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') <br> Aro + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]''' | — | ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') <br> Aro + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арбут|Арбут (Арбуд, Арбот)]]''' | | ''Árbót'' (''Arbod'') <br> Aro + Boto (Buto) <br> Aro + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]''' | | ''Arvid'' (''Arwit'') <br> Aro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]''' | | ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') <br> Aro + West (Viste) <br> Heri (Hari) + West (Viste) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]''' | | ''Aregaudus'' <br> Aro + Gaudo <br> ''Hargold'' <br> Heri (Hari) + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]''' | | ''Arman'' (''Ariman'') <br> Aro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]''' | | ''Armin'' (''Arimin'') <br> Aro + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць, Армот)]]''' | | ''Armuth'' <br> Aro + Mot (Muto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армонт, Арамонт, Ярмонт)]]''' | | ''Armund'' (''Armunt'', ''Arimondus'', ''Eremunt'') <br> Aro + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]''' | | ''Arodus'' (''Aruth'') <br> Aro + Hrodo (Ruodo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]''' | — | ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]''' | | ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') <br> Aro (Arno) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнат (імя)|Арнат (Ярнат, Эрнат)]]''' | | ''Arnad'' (''Arnato'') <br> Aro (Arno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Арбш]]''' | — | ''Erbsch'' (''Erbisch'') <br> Arbo (Erbo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярг]]''' | — | ''Argo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]''' | — | ''Argelo'' (''Argila'') <br> Argo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ашка|Ашка (Аска, Яска, Еска, Еш)]]''' | — | ''Asco'' (''Asc'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкіла, Ашкела)]]''' | — | ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') <br> Asco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]''' | | ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') <br> Asco + Waldo (Walt) <br> ''Höskuldr'' <br> Hatho + Sculd | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]''' | | ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') <br> Asco + Wino <br> Asi + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]''' | | ''Ascher'' (''Ascar'') <br> Asco + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]''' | | ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') <br> Asco + Mann <br> Asi + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]''' | | ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') <br> Asco + Mund (Munt) <br> ''Osmond'' <br> Asi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ас (імя)|Ас (Ась, Азь)]]''' | — | ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азела|Азела (Асіла, Ясіла, Ясель, Эзель)]]''' | — | ''Aselo'' (''Asilo'', ''Esilo'') <br> Asi + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]''' | — | ''Asin'' (''Asen'') <br> Asi + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]''' | | ''Ásboð'' <br> Asi + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясвад]]''' | | ''Asuad'' <br> Asi + Wado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясоўд|Ясоўд (Асвальд)]]''' | | ''Asold'' (''Asuald'', ''Oswald'') <br> Asi + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]''' | | ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') <br> Asi + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]]''' | | ''Aswill'' <br> Asi + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвільт]]''' | | ''Asvild'' <br> Asi + Wilto (Wildo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азгайла]]''' | | ''Easgel'' (''Esgel'') <br> Asi + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]''' | | ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') <br> Asi + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгірд]]''' | | ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') <br> Asi (Osi) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгін|Эзгін (Азгін, Ашкін, Ажгін)]]''' | | ''Eskin'' (''Esgen'') <br> Asi + -kin <br> Asi + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]''' | | ''Osman'' (''Asman'') <br> Asi (Osi) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]''' | | ''Osminna'' <br> Asi (Osi) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]''' | | ''Asmot'' (''Asmuot'') <br> Asi + Mot | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]''' | | ''Asnar'' (''Asinar'') <br> Asi + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]''' | — | ''Ast'' (''Osta'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]''' | — | ''Oustecha'' (''Ostike'') <br> Ast (Osta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]''' | — | ''Aostilo'' (''Ostell'') <br> Ast (Osta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яштальд|Яштальд (Асталт, Аштаўт, Ястальд, Яшталт, Яштаўт)]]''' | | ''Astald'' (''Ostald'', ''Astaud'', ''Astout'', ''Austaldus'') <br> Ast (Osta) + Waldo <br> Ast (Osta) + Teudo <br> Asi (Osi) + Teudo | ''Teudasia'' <br> Teudo + Asi |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]''' | | ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Aster''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ast (Osta) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астрат]]''' | | ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') <br> Ast (Osta) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]''' | — | ''Babilo'' (''Babel'') <br> Babo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]''' | — | ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка, Бацейка)]]''' | — | ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') <br> Bado (Bato) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]''' | — | ''Badila'' (''Bathel'') <br> Bado (Bato) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батаўт]]''' | | ''Batolt'' (''Badald'', ''Badaut'', ''Bataut'') <br> Bado (Bato) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]''' | | ''Badvil'' (''Batwill'', ''Baduila'') <br> Bado (Bato) + Wilo | ''Willibad'' <br> Wilo + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батвін]]''' | | ''Batwin'' (''Badvin'') <br> Bado (Bato) + Wino | ''Winibad'' <br> Wino + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]''' | | ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') <br> Bado (Bato) + Heri (Hari) | ''Heribad'' <br> Heri + Bado |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]''' | — | ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]''' | — | ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') <br> Bald (Bolte) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдзіла|Балдзіла (Больцель, Баўдзель, Балціла)]]''' | — | ''Baldilo'' (''Baldellus'') <br> Bald (Bolte) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]''' | — | ''Baltin'' (''Balden'') <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]''' | — | ''Baldun'' <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болташ|Болташ (Болдыш, Болдаш, Больдаш)]]''' | — | ''Boldisch'' (''Boltsch'') <br> Bald (Bolte) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальдвін]]''' | | ''Baldwin'' <br> Bald + Wino | ''Winibald'' <br> Wino + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдаг]]''' | | ''Baldag'' <br> Bald (Bolte) + Dago | ''Dacbold'' <br> Dago + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]''' | | ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') <br> Bald + Heri | ''Eribald'' (''Haribald'') <br> Heri + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]''' | | ''Baltardus'' (''Balthart'') <br> Bald + Hardt (Hart) | ''Artbald'' (''Hartbald'') <br> Hardt (Hart) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]''' | | ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') <br> Bald + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Баўдамір]]''' | | ''Baldomer'' <br> Bald + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]''' | [[Рыбалт]] | ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') <br> Bald (Boldt) + Rick | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]]''' | | ''Baldrim'' <br> Bald + Rim | ''Rimbald'' (''Rimbold'') <br> Rim + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун, Баўтрун)]]''' | | ''Baltrun'' (''Baldrun'') <br> Bald + Runo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]''' | | ''Baltrudis'' <br> Bald + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бар (імя)|Бар (Бара, Пара)]]''' | — | ''Baro'' (''Paro'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]''' | — | ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') <br> Baro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]''' | — | ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') <br> Baro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]''' | — | ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]''' | | ''Barvid'' (''Barwidus'') <br> Baro + Wido | ''Widbor''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Widebor''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wido + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвік]]''' | | ''Barwic'' (''Barwig'') <br> Baro + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]''' | [[Вінбор]] | ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} <br> Baro + Wino | ''Wimber'' <br> Wino + Bеro <br> Wino + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвойн]]''' | | ''Barwein'' (''Berwein'') <br> Baro + Wino (Weine) <br> Baro + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]''' | | ''Bargeil'' (''Bargel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барконт]]''' | | ''Bargund'' (''Pargunt'') <br> Baro (Paro) + Gunth (Cund) | ''Gundabari'' <br> Gunth (Cund) + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барман|Барман (Парман)]]''' | | ''Barmann'' (''Parmann'') <br> Baro (Paro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барда|Барда (Барта)]]''' | — | ''Bardo'' (''Barto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]''' | — | ''Bardilo'' (''Bartel'') <br> Bardo (Barto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]''' | — | ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bardo (Barto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]''' | | ''Bartolt'' (''Bartaud'', ''Bartaut'', ''Bartold'') <br> Bardo (Barto) + Waldo (Walt) <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bardo + Teudo (Taut) | ''Teutbard'' <br> Teudo (Teuth) + Bard |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]''' | — | ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка, Бінека)]]''' | — | ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') <br> Beno (Bino) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]''' | — | ''Benilo'' <br> Beno (Bino) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]''' | — | ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Beno + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінгель]]''' | | ''Bengel'' <br> Beno + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бенат]]''' | | ''Bennato'' (''Bennat'') <br> Beno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінэрт]]''' | | ''Benert'' (''Benehard'') <br> Beno (Bino) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бімунт]]''' | | ''Bemund'' <br> Beno (Bino) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бера|Бера (Біра, Пера)]]''' | — | ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]''' | — | ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') <br> Bero (Biro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Бірэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]''' | — | ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') <br> Bero (Biro) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]''' | — | ''Beren'' (''Birin'') <br> Bero (Biro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]''' | — | ''Bierotte'' (''Biruth'', ''Bierott'') <br> Bero (Biro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыбольд]]''' | | ''Beribald'' <br> Bero (Biro) + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]''' | | ''Berwoldus'' (''Beroald'') <br> Bero + Wald | ''Waldpero'' <br> Wald + Biro (Bero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]''' | | ''Berwid'' <br> Bero + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]''' | | ''Perwein'' <br> Bero (Pero) + Wino (Weine) <br> Bero (Pero) + Uuenna | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]''' | | ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') <br> Bero + -kin <br> Bero + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]''' | | ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') <br> Bero (Biro) + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]''' | | ''Berhard'' <br> Bero + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Перман|Перман (Бэрман, Бірман, Пэрман, Парман, Бірмэн, Бермень)]]''' | | ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'', ''Pirrmann'') <br> Bero (Pero) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]''' | | ''Peremunt'' (''Bermondus'') <br> Bero (Pero) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ператрут]]''' | | ''Perethrud'' (''Beretrudis'') <br> Bero (Pero) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берн|Берн (Бэрн, Перн, Бернь, Бірн)]]''' | — | ''Bern'' (''Pern'', ''Pirn'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]''' | — | ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') <br> Bern (Pirn) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бярнут|Бярнут (Бярнуць)]]''' | — | ''Bernuth'' (''Bernut'', ''Barnut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]''' | — | ''Bernasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Bernisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Бернад, Барнат, Бернят, Парнат)]]''' | | ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') <br> Bern + Joto <br> Bern + Hatho (Adi) <br> ''Bernard'' <br> Bern + Hardt | ''Hathubern'' <br> Hatho + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]''' | | ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') <br> Bern + Heri (Hari) | ''Erbern'' <br> Heri + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]''' | | ''Bernard'' (''Bernhard'') <br> Bern + Hardt | ''Hartbern'' <br> Hardt + Bern |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Бэргаль, Пергайла)]]''' | | ''Bergel'' (''Bergeil'', ''Bieregel'') <br> Berga + Gailo (Gelo) <br> Bero + Gailo (Gelo) <br> Berga + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]''' | — | ''Bert'' (''Perht'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртыка]]''' | — | ''Bertike'' (''Berteka'') <br> Bert + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]''' | — | ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') <br> Bert + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртун]]''' | — | ''Berhtuni'' (''Perhtun'') <br> Bert + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]''' | — | ''Bertasch'' (''Bertisch'') <br> Bert + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]''' | | ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bert + Teudo (Taut) | ''Woltbert'' <br> Waldo (Walt) + Bert <br> ''Teutbert'' <br> Teudo (Taut) + Bert |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біе (імя)|Біе]]''' | — | ''Bie'' (''Biho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]]''' | | ''Bewein'' (''Biewine'', ''Bivinus'') <br> Bie + Wino (Weine) <br> Bie + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]''' | | ''Byatt'' (''Bietto'') <br> Bie + Joto (Juto) <br> Bie + Hatho | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]''' | — | ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біліка|Біліка (Білейка, Пілейка)]]''' | — | ''Biliko'' (''Pilicho'') <br> Bilo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білін]]''' | — | ''Bilin'' <br> Bilo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]''' | | ''Biliwin'' (''Pilwine'') <br> Bilo (Pillo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]''' | | ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') <br> Bilo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]''' | | ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') <br> Bilo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білімін|Білімін (Більмін)]]''' | | ''Bilmen'' <br> Bilo + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]''' | | ''Bilaeth'' (''Pillat'') <br> Bilo (Pillo) + Joto <br> Bilo (Pillo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]''' | — | ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]''' | — | ''Beteke'' (''Bettika'') <br> Bitto (Beto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]''' | — | ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') <br> Bitto (Beto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]''' | — | ''Bitinus'' (''Bettin'') <br> Bitto (Beto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]''' | | ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') <br> Bitto (Beto) + Waldo (Walt) <br> Bitto (Beto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]''' | | ''Betharius'' <br> Bitto (Beto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бруна|Бруна (Брунь, Прунь)]]''' | — | ''Bruno'' (''Прун'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Брунейка]]''' | — | ''Brunico'' (''Brunicho'') <br> Bruno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бубела|Бубела (Бобель, Бубель)]]''' | — | ''Bubilo'' (''Bobel'') <br> Bubo (Bobo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]''' | — | ''Bodo'' (''Budo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзейка|Будзейка (Будзека, Будзіка, Байдзейка)]]''' | — | ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') <br> Bodo (Budo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]''' | — | ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') <br> Bodo (Budo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]''' | — | ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') <br> Bodo (Budo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будыш|Будыш (Бодыш, Будуш)]]''' | — | ''Bodsch'' (''Bodusz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bodo (Budo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]''' | | ''Bodwidus'' <br> Bodo (Budo) + Wido | ''Widbod'' <br> Wid + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]''' | | ''Bauduilli'' (''Bodwill'') <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willibodo'' <br> Wilo + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]''' | | ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') <br> Bodo (Budo) + -kin <br> Bodo (Budo) + Ginno | ''Genobod'' <br> Ginno (Genno) + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]]''' | [[Гедбуд]] | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]''' | | ''Buder'' (''Boder'') <br> Bodo (Budo) + Heri (Hari) | ''Eribodo'' <br> Heri + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]''' | | ''Buddrich'' (''Budrick'') <br> Bodo (Budo) + Rick (Rih) | ''Richbodo'' (''Ricbodo'') <br> Rick (Rih) + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]''' | — | ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка, Бутка)]]''' | — | ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') <br> Boto (Buto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]''' | — | ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') <br> Boto (Buto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]''' | — | ''Buten'' (''Botin'') <br> Boto (Buto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш, Боташ)]]''' | — | ''Botsch'' (''Butisch'') <br> Boto + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Буталд, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]''' | [[Вальбут]] <br> [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]] | ''Butolt'' (''Butaldus'', ''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) | ''Waldbott'' <br> Waldo + Boto (Buto) <br> ''Teubod'' <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]''' | [[Відбут]] | ''Butvid'' (''Botwid'') <br> Boto (Buto) + Wido | ''Wiboto'' <br> Wido + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]''' | | ''Botwith'' <br> Boto (Buto) + Wito | ''Witbot'' <br> Wito + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл, Путвіл)]]''' | [[Вільбут]] | ''Botwill'' (''Bauduilli'') <br> Boto (Buto) + Wilo <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willebut'' (''Wilbot'') <br> Wilo + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]''' | | ''Butwin'' (''Botwin'') <br> Boto (Buto) + Wino (Wini) <br> Bodo (Budo) + Wino | ''Uinebod'' <br> Wino + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгель]]''' | [[Галбута]] | ''Botgel'' (''Butgel'', ''Baudugailus'', ''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) | ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгер]]''' | [[Гербут]] | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero | ''Gerboth'' (''Gerbodo'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]''' | [[Гарбут]] | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) | ''Harboth'' <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутэрт|Бутэрт (Бутарт)]]''' | | ''Bottart'' (''Boutard'') <br> Boto (Buto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутман]]''' | | ''Buthmann'' (''Bothmann'') <br> Boto (Buto) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]''' | [[Мінбут]] | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno | ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]''' | [[Нарбут (імя)|Нарбут]] | ''Botnor'' (''Butnor'', ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) | ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам, Бутрэм)]]''' | | ''Bothram'' <br> Boto (Buto) + Ramo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]''' | | ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') <br> Boto (Buto) + Rick | ''Richboto'' <br> Rick (Rih) + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутрым|Бутрым (Ботрым, Будрым, Путрым)]]''' | [[Рымбут]] | ''Botrim'' (''Bodrim'', ''Bauderrim'') <br> Boto (Buto) + Rim <br> Bodo (Budo) + Rim | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботэй]]''' | [[Эйбут]] | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]''' | — | ''Potico'' (''Putico'') <br> Boto (Poto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]''' | — | ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') <br> Boto (Poto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бой (імя)|Буй]]''' | — | ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]''' | — | ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') <br> Boio (Beie) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]]''' | | ''Boivid'' (''Bovid'') <br> Boio (Búi) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Боер|Боер (Бэер)]]''' | | ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') <br> Boio (Beie) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бумонт]]''' | | ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') <br> Boio (Búi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]''' | — | ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнар|Бэйнар (Байнэр, Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]''' | | ''Beinher'' (''Bainarius'') <br> Beyn + Heri (Hari) <br> Boio (Beio) + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]''' | | ''Beynart'' (''Beinert'') <br> Beyn + Hardt <br> Boio (Beio) + *Nard | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бранта]]''' | — | ''Branto'' (''Brando'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]''' | — | ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]''' | — | ''Bunico'' (''Bonica'') <br> Buno (Bono) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]''' | | ''Buner'' (''Bonarius'') <br> Buno (Bono) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бурэйка]]''' | — | ''Buricho'' (''Buricke'') <br> Buro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]''' | — | ''Burga'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Бургайла, Пургель, Пургайла)]]''' | | ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgeil'', ''Burgala'') <br> Burga + Gailo (Gelo) | ''Gelburg'' <br> Gailo (Gelo) + Burga |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]''' | — | ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]''' | — | ''Bukilo'' (''Bucilo'') <br> Bugo (Bucco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]''' | — | ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') <br> Bugo (Bucco) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель, Богель)]]''' | | ''Bugellus'' (''Bogel'') <br> Bugo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]''' | | ''Buger'' (''Boger'') <br> Bugo (Bock) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]''' | — | ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушка|Бушка (Буска, Босіка, Боська, Бусека, Бусейка, Бошэйка, Бушэйка)]]''' | — | ''Buschke'' (''Buske'', ''Bosico'', ''Buseke'') <br> Boos (Boso) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель, Пушыла)]]''' | — | ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'', ''Poasilo'') <br> Boos + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]''' | — | ''Buosin'' <br> Boos + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]''' | | ''Bussman'' <br> Boos (Busch) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]''' | | ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') <br> Wago (Wego) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]''' | — | ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]''' | — | ''Weideke'' <br> Waido (Waddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]''' | — | ''Weidel'' (''Weidil'', ''Weidill'', ''Wadila'', ''Wadelo'', ''Woydilo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido (Waddo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]''' | — | ''Weiden'' <br> Waido (Waddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдаўт]]''' | | ''Weidelt'' <br> Waido (Weido) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдэр, Вайдар)]]''' | | ''Weidher'' <br> Waido (Weido) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]''' | | ''Weidman'' (''Weideman'') <br> Waido (Weido) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]''' | | ''Weidat'' (''Woydath''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido + Joto <br> Waido + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валь]]''' | — | ''Wal'' (''Walo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валейка|Валейка (Валека, Валіка)]]''' | — | ''Waleicho'' (''Walica'') <br> Wal + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валіла]]''' | — | ''Walilo'' <br> Wal + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валін (імя)|Валін]]''' | — | ''Walin'' <br> Wal + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валант|Валант (Валянт)]]''' | — | ''Waland'' <br> Wal + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валат]]''' | — | ''Wallath'' <br> Wal + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вальгун]]''' | | ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') <br> Wal + Gunth (Gondo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]''' | — | ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]''' | — | ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') <br> Waldo (Walt) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальдзін, Вальцін)]]''' | — | ''Valdenus'' (''Waldin'', ''Waltino'') <br> Waldo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]''' | — | ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waldo (Walt) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Walbot'' (''Waldbott'') <br> Waldo (Walt) + Boto (Buto) <br> Wal (Walo) + Boto (Buto) | ''Butolt'' <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Волдат]]''' | [[Ятаўт]] | ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) | ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]''' | | ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') <br> Waldo (Walt) + Heri (Hari) | ''Erivald'' <br> Heri + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]''' | | ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') <br> Waldo + Mero (Maro) | ''Meruald'' <br> Mero + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]''' | [[Монтаўт]] | ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Walamunt'' <br> Wal (Walo) + Mund (Munt) | ''Montaldus'' (''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]''' | — | ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варна (імя)|Варна]]''' | — | ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варнела]]''' | — | ''Warinela'' <br> Warno (Warin) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вярнат]]''' | | ''Warnad'' <br> Warno (Werno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]''' | — | ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]''' | | ''Wospot'' (''Wasbut'', ''Vasbut'') <br> Waso (Woso) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]''' | | ''Wasgall'' (''Vosgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waso (Woso) + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгір]]''' | | ''Wasger'' <br> Waso + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгерд]]''' | | ''Wassgaard'' (''Vasgard'') <br> Waso + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]''' | | ''Wesikin'' (''Wasgen'') <br> Waso (Weso) + Ginno <br> Waso (Weso) + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгінт|Вазгінт (Важгінт)]]''' | | ''Wasgand'' <br> Waso + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васмунт|Васмунт (Васмонт)]]''' | | ''Wassmundt'' (''Wasmundus'') <br> Waso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]''' | — | ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]''' | — | ''Verdico'' (''Wirdika'') <br> Werta (Werdo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]''' | — | ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') <br> Werta (Werdo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]''' | — | ''Wirtin'' (''Werdin'') <br> Werta (Werdo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]''' | — | ''Vivilo'' <br> Vivo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]''' | — | ''Wigo'' (''Wic'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]''' | — | ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') <br> Wigo (Wic) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]''' | — | ''Wigand'' (''Wigant'') <br> Wigo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікша]]''' | — | ''Wigasch'' (''Vycxza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wigo (Wic) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]''' | [[Гельвіх]] | ''Wigelo'' (''Wigal'') <br> Wigo + Gailo (Gelo) | ''Geilwihc'' (''Keilwic'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]''' | | ''Wigerd'' (''Wicgard'') <br> Wigo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]''' | | ''Wigent'' <br> Wigo + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігунт|Вігунт (Вігунд, Вікунд, Вігонт, Віконт)]]''' | | ''Wigunt'' (''Wicgunt'', ''Wikund'') <br> Wigo (Wic) + Gunth (Cund) | ''Guntwic'' <br> Gunth + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]''' | | ''Wiger'' (''Vikar'') <br> Wigo (Wic) + Heri (Hari) | ''Ervig'' <br> Heri + Wigo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]''' | [[Мандывік]] | ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікерат]]''' | | ''Wicrat'' (''Wigerat'') <br> Wigo (Wic) + Rado (Rato) | ''Ratwig'' <br> Rado (Rato) + Wigo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]''' | — | ''Wido'' (''Wid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Відзіка, Ведзейка, Ведзік)]]''' | — | ''Wideke'' (''Widike'', ''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') <br> Wido + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відыла (імя)|Відул (Відэль)]]''' | — | ''Widulo'' (''Widelo'', ''Widilo'') <br> Wido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]''' | — | ''Widin'' <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]''' | — | ''Widun'' (''Widuni'') <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відут|Відут (Відута)]]''' | — | ''Widut'' <br> Wido + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]''' | [[Бутвід]] | ''Widbod'' (''Wiboto'') <br> Wido + Bodo <br> Wido + Boto (Buto) | ''Botwid'' <br> Boto (Buto) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відаўт]]''' | | ''Widalt'' (''Vidaut'') <br> Wido + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігайла]]''' | [[Гальвід]] | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]''' | [[Гервід]] | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero (Giro) | ''Gerwid'' <br> Gero + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]''' | [[Гірдзівід]] | ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) <br> Wido + Gerd (Gardo) | ''Gyrdvid'' <br> Gerd (Gyrd) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]''' | [[Гінвід]] | ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]''' | | ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') <br> Wido + Heri | ''Ervid'' <br> Heri + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відарт|Відарт (Відэрт)]]''' | [[Артавід]] | ''Vidart'' (''Widderd'') <br> Wido + Hardt (Hart) | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]''' | | ''Widikint'' (''Wedigint'') <br> Wido + Kindo <br> Wido + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзіман]]''' | [[Манівід]] | ''Widiman'' <br> Wido + Mann | ''Manvidus'' <br> Mann + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімін (імя)|Відзімін (Відзімен, Відмін)]]''' | [[Мінвід]] | ''Widmin'' (''Widmenn'') <br> Wido + Minno (Menno) | ''Minuit'' <br> Minno + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]''' | [[Мантывід (імя)|Мантывід]] | ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') <br> Wido + Mund (Munt) | ''Mundwitz'' <br> Mund (Munt) + Wido |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віт|Віт (Віта)]]''' | — | ''Wito'' (''Witt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]''' | — | ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') <br> Wito + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]''' | — | ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') <br> Wito + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]''' | — | ''Wittenus'' (''Witin'') <br> Wito + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]''' | | ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Vitaudus'', ''Witold'') <br> Wito + Waldo (Walt) <br> Wito + Teudo (Taut) | ''Teudwit'' <br> Teudo + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітвін]]''' | | ''Witwin'' <br> Wito + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]''' | | ''Wituchin'' (''Witikinus'') <br> Wito + -kin <br> Wito + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]''' | | ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') <br> Wito + Heri (Hari) | ''Hariwit'' <br> Heri (Hari) + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]''' | | ''Witart'' (''Witard'') <br> Wito + Hardt (Hart) <br> ''Witrud'' <br> Wito + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]''' | | ''Wikind'' (''Witikint'') <br> Wito + Kindo <br> Wigo (Wic) + Kindo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітмонт]]''' | | ''Witmund'' <br> Wito + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE " align="left" | 1 | '''[[Віцэр]]''' | | ''Wicer'' (''Wizhere'') <br> Wizo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вела]]''' | — | ''Welo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]''' | — | ''Weleka'' (''Weliko'') <br> Welo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велянт|Велянт (Велянда)]]''' | — | ''Welant'' (''Weland'') <br> Welo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]''' | — | ''Welut'' <br> Welo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]''' | | ''Welamunt'' <br> Welo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велерат]]''' | | ''Welarat'' <br> Welo + Rado (Rato) <br> ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віла|Віла (Віль)]]''' | — | ''Wilo'' (''Wili'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]''' | — | ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') <br> Wilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілян]]''' | — | ''Willana'' (''Willan'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]''' | — | ''Wilennus'' (''Willin'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]''' | — | ''Wilun'' <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілянт]]''' | — | ''Wilant'' (''Willand'') <br> Wilo + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]''' | — | ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Willusius''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wilo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільбут]]''' | [[Бутвіл]] | ''Willebut'' <br> Wilo + Boto (Buto) | ''Botwill'' <br> Boto (Buto) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]]''' | | ''Wilgel'' <br> Wilo + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]''' | | ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') <br> Wilo + Heido (Haido) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]''' | [[Гердвіл]] | ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) | ''Gardwill'' <br> Gerd (Gardo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгет|Вільгет (Вільгат)]]''' | [[Гедзівіл]] | ''Wilgyth'' (''Wilgat'') <br> Wilo + Geda (Giddo) | ''Gedwille'' <br> Geda (Giddo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгод|Вільгод (Вільгот, Вількот)]]''' | [[Гудвіл]] | ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) | ''Góðvili'' <br> Gudo (Godo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]''' | | ''Willem'' (''Wilhelm'') <br> Wilo + Helmo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]''' | | ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') <br> Wilo + Gaud <br> ''Villald'' <br> Wilo + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]''' | [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]] | ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]''' | [[Манвіл]] | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]''' | [[Монтвіл]] | ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') <br> Wilo + Mund (Munt) | ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]''' | [[Ятвіл]] | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Joto <br> Wilo + Hatho (Adi) | ''Atwill'' <br> Hatho (Adi) + Wilo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]''' | — | ''Wilto'' (''Wildo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзека, Вільдзік)]]''' | — | ''Wildecke'' (''Wildike'') <br> Wilto (Wildo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]''' | — | ''Vilden'' <br> Wilto (Wildo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]''' | [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]] | ''Wiltolt'' <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) | ''Waldowildis'' <br> Waldo + Wilto (Wildo) <br> ''Theudowills'' <br> Teudo (Taut) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віна (імя)|Віна]]''' | — | ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінка|Вінка (Вініка)]]''' | — | ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') <br> Wino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]''' | — | ''Winela'' (''Winilo'') <br> Wino + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]''' | — | ''Winsch'' (''Wiensch'') <br> Wino + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]''' | [[Борвін|Борвін (Барвін)]] | ''Wimber'' <br> Wino + Baro <br> Wino + Bero | ''Barwin'' <br> Baro + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]''' | | ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') <br> Wino + Waldo <br> ''Winiaud'' <br> Wino + Gaud | ''Waldwin'' <br> Waldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]''' | [[Гервін]] | ''Winger'' <br> Wino + Gero | ''Gerwin'' <br> Gero (Kero) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгіль]]''' | [[Гільвін]] | ''Winigilo'' (''Wingil'') <br> Wino + Gilo | ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгольт]]''' | | ''Vingautr'' (''Winigaud'') <br> Wino + Gaudo (Gaut) <br> ''Wingolt'' <br> Wino + Goldo | ''Gautvin'' <br> Gaudo (Gaut) + Wino <br> ''Goldwine'' <br> Goldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]''' | | ''Winear'' (''Wiener'') <br> Wino + Heri (Hari) | ''Harwin'' <br> Heri (Hari) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінарт]]''' | [[Эртвін]] | ''Winard'' (''Winhart'') <br> Wino + Hardt (Hart) | ''Hertwin'' <br> Hardt (Hart) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінмот]]''' | | ''Winimod'' <br> Wino + Mot (Moda) | ''Motwin'' <br> Mot + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінстаўт]]''' | | ''Winstalt'' <br> Wino + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]''' | — | ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндзейка|Віндзейка (Вендзік, Віндык)]]''' | — | ''Wendecke'' (''Wendico'') <br> Windo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вендзіла, Вентыла)]]''' | — | ''Wintila'' (''Wendilo'', ''Wentilo'') <br> Windo (Wint) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтаўт]]''' | [[Таўтвін]] | ''Wintold'' <br> Windo + Waldo (Walt) <br> Wino + Teudo (Taut) | ''Teutwin'' <br> Teudo (Taut) + Wino |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]''' | | ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') <br> Windo + Heri | ''Hariovind'' <br> Heri (Hari) + Windo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]''' | | ''Wero'' (''Varo'') | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]''' | | ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') <br> Wero (Varo) + -k- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]''' | | ''Werle'' (''Warrell'') <br> Wero + -l- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірбольт]]''' | | ''Werbold'' (''Virboldus'') <br> Wero + Bald (Boldt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вербут|Вербут (Вярбот, Вэрбут, Варбут, Вірбут)]]''' | | ''Werboto'' (''Werbot'', ''Warboto'') <br> Wero (Varo) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Веравойша|Веравойша (Верваш, Варваш)]]''' | | ''Werweiss'' (''Werweis'', ''Werwis'') <br> Wero (Varo) + Weise (Wiso) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргаўд]]''' | | ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name="goz"}}) <br> Wero + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]''' | | ''Wargel'' <br> Wero (Varo) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варгіра]]''' | | ''Warger'' <br> Wero (Varo) + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргірд]]''' | | ''Wergerd'' (''Wirgardus'') <br> Wero + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]''' | | ''Vergot'' (''Wargott'') <br> Wero + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]''' | | ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') <br> Wero (Varo) + Gunth (Cund) | ''Gunthivera'' <br> Gunth + Wero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]''' | | ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') <br> Wero + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]''' | — | ''Werzo'' (''Wers'', ''Wirs'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]''' | — | ''Wirsil'' (''Wersil'', ''Werzel'', ''Wersel'', ''Wersall'') <br> Werzo (Wers) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Вірсімунд]] | | Werzo (Wirs) + Mund | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]''' | — | ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]''' | — | ''Wiseko'' (''Wischke'') <br> Wis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]''' | — | ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') <br> Wis + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісень|Вісень (Вісінь, Вішын, Віжын, Вішнь)]]''' | — | ''Wisen'' (''Wisin'') <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісун|Вісун (Віжун)]]''' | — | ''Wisun'' <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]''' | — | ''Wisint'' (''Wisant'') <br> Wis + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]''' | | ''Wisbar'' <br> Wis + Baro | ''Barwis'' <br> Baro + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]''' | | ''Wiswald'' (''Wisewould'') <br> Wis + Waldo | ''Walvis'' <br> Waldo (Walt) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]''' | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Wis + Wido | ''Widuis'' <br> Wido + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]''' | | ''Wiswill'' (''Uesuili'') <br> Wis + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Візгела, Віжгайла)]]''' | | ''Wisgel'' <br> Wis + Gailo | ''Gelvisa'' (''Galoisus'') <br> Gailo (Gelo) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]''' | | ''Wisogoz''{{Заўвага|name="goz"|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.</ref>}} <br> Wis + Gaud <br> ''Wisigold'' <br> Wis + Goldo | ''Gauduis'' <br> Gaud + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]''' | | ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') <br> Wis + Gero (Kero) | ''Gervisa'' <br> Gero + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]''' | | ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') <br> Wis + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]''' | [[Гінівойша]] | ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') <br> Wis + -kin <br> Wis + Ginno | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візгінт|Візгінт (Візгінд, Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]]''' | | ''Wisgand'' <br> Wis + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісконт|Вісконт (Вісконд, Віскунт)]]''' | | ''Wisgonda'' (''Wisagund'') <br> Wis + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]''' | | ''Wisad'' (''Wisod'') <br> Wis + Hatho (Adi) <br> Wis + Schat (Sado) | ''Aduisus'' (''Hadvisa'') <br> Hatho (Adi) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]''' | | ''Wisman'' <br> Wis + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьміл]]''' | | ''Wismel'' (''Wismill'') <br> Wis + Milo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]''' | | ''Wisemund'' (''Wizmunt'') <br> Wis + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]''' | | ''Vismuot'' (''Wismoda'') <br> Wis + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]''' | | ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') <br> Wis + Noro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]''' | — | ''West'' (''Viste'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вістэла|Вістэла (Віштэль)]]''' | — | ''Wistila'' (''Vistella'') <br> West (Viste) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]''' | — | ''Wisten'' <br> West (Viste) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештар|Вештар (Вэстэр, Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]''' | | ''Vestarr'' (''Wistarius'') <br> West (Viste) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]''' | | ''Westhard'' (''Guistardus'') <br> West (Viste) + Hardt (Hart) <br> ''Wistrud'' <br> Wis + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войша]]''' | — | ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Weise'' (''Wiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшка|Войшка (Вайска, Вейшэка, Вейсейка)]]''' | — | ''Weiske'' (''Weiseke'') <br> Weise + -k- <br> | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайшыла|Вайшыла (Вайшэль, Вэйшэль, Войшэль)]]''' | — | ''Weisel'' <br> Wiso (Waiso) + -l- <br> ''Woschel'' <br> Waiso (Voysch) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшын|Войшын (Войсін)]]''' | — | ''Weissin'' (''Wisin'') <br> Weise (Wiso) + -n- <br> ''Vussin'' <br> Waiso (Voysch) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]] | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Weise (Wiso) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]]''' | | ''Weischwill'' (''Uesuili'') <br> Weise (Wiso) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайсар]]''' | | ''Weiser'' <br> Weise (Wiso) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войсят|Войсят (Войсяд)]]''' | | ''Weisat'' (''Weishadt'', ''Woyssath''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyschat''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) <br> ''Wisad'' <br> Weise (Wiso) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт, Вэйсмант)]]''' | | ''Weisemont'' <br> Waiso + Mund (Mont) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]''' | [[Нарывойша]] | ''Wießner'' (''Weissnar'', ''Weisner'', ''Weisnar'') <br> Weise (Wiso) + Noro | ''Norweise'' <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшалк (імя)|Войшалк (Войсалк, Вышалк, Вішалк, Вісалг)]] | | ''Wisaug'' <br> Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) <br> Weise (Wiso) + Helgi (Algo) | ''Alguis'' <br> Helgi (Algo) + Wiso |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]]''' | | ''Wistold'' (''Westwald'', ''Westhold'') <br> West + Waldo (Walt) <br> Waiso (Voysch) + Teudo (Taut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Война]]''' | — | ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]''' | — | ''Weinecke'' <br> Wino (Weine) + -k- <br> ''Vunnico'' (''Wonnecke'') <br> Uuenna (Wona) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь, Вайнела)]]''' | — | ''Weinel'' (''Wainilo'') <br> Wino (Weine) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]''' | — | ''Weinisch'' <br> Wino (Weine) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]''' | | ''Weiner'' <br> Wino (Weine) + Heri (Hari) <br> ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woynar''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Uuenna (Wona) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]''' | | ''Weinadt'' <br> Wino (Weine) + Hatho (Adi) <br> ''Voinot'' (''Wonat'') <br> Uuenna (Wona) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Воланг|Воланг (Валанк)]]''' | | ''Wolank'' <br> Wolo + Lango (Lancho) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вольман]]''' | | ''Wolman'' (''Wolaman'') <br> Wolo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавейка]]''' | — | ''Gauke'' <br> Gawo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]''' | — | ''Gavilo'' (''Gaul'') <br> Gawo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]''' | — | ''Gawin'' <br> Gawo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўвід]]''' | | ''Gauwida'' <br> Gawo + Wido | ''Widagauwo'' <br> Wido + Gawo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]''' | | ''Gavigunt'' <br> Gawo + Gunth (Gondo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]''' | — | ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]''' | — | ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') <br> Gailo (Gelo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]''' | — | ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') <br> Gailo (Galo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Галун, Гелон)]]''' | — | ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'') <br> Gailo (Gelo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]''' | [[Бутгель]] | ''Galbot'' (''Gelbot'') <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) | ''Botgel'' <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]''' | | ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') <br> Gailo (Gelo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвід]]''' | [[Відзігайла]] | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]''' | | ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') <br> Gailo (Galo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвірд]]''' | | ''Geilwird'' <br> Gailo (Galo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]''' | [[Вігайла (імя)|Вігайла]] | ''Geilwich'' (''Kelwihc'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo | ''Wigelo'' <br> Wigo + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]''' | | ''Gelikin'' (''Geilgen'') <br> Gailo (Gelo) + Ginno <br> Gailo (Gelo) + -kin | ''Gingel'' <br> Ginno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]''' | [[Гудзігал]] | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) | ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галінт]]''' | | ''Galind'' (''Geilindis'') <br> Gailo (Galo) + Linto (Lindis) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]''' | [[Мангайла]] | ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') <br> Gailo (Gelo) + Mann | ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]''' | [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]] | ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') <br> Gailo (Gelo) + Minno | ''Minigelus'' <br> Minno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]''' | [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]] | ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) | ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гала (імя)|Гала]]''' | — | ''Halo'' (''Helli'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галека]]''' | — | ''Haleke'' (''Halika'') <br> Halo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галень|Галень (Гален)]]''' | — | ''Hallen'' <br> Halo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]''' | | ''Halboth'' (''Heliboto'') <br> Halo (Helli) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]''' | | ''Hallmann'' <br> Halo (Helli) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гальмонт]]''' | | ''Hallmund'' (''Helmunt'') <br> Halo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]''' | — | ''Hanus'' (''Johannes'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Гешт, Кест, Гейст)]]''' | — | ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]''' | — | ''Gasticho'' (''Casticho'') <br> Gast (Cast) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]''' | — | ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') <br> Gast + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]''' | — | ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') <br> Gast (Gest) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Гештот, Кестуд, Кістут, Кейстут)]]''' | — | ''Gestot'' (''Kested'', ''Kistott'', ''Gastod'') <br> Gast (Keast) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]''' | | ''Kastert'' (''Gastart'') <br> Gast (Cast) + Hardt (Hart) | ''Hartigast'' <br> Hardt (Hart) + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гестард, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]''' | | ''Gesterd'' (''Gisteard'') <br> Gast (Gest) + Hardt (Hart) <br> ''Gistrudis'' <br> Geso (Giso) + Trudo (Trut) | ''Thrudgis'' <br> Trudo (Trut) + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]''' | | ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') <br> Gast (Gest) + Heri (Hari) | ''Herigast'' <br> Heri + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]''' | | ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') <br> Gast (Cast) + Waldo (Walt) <br> Gast (Cast) + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гішталт, Гешталд, Гешталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]''' | | ''Gestalt'' (''Gistald'', ''Gestold''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Gestaut'') <br> Gast (Gest) + Waldo (Walt) <br> Geso (Giso) + Teudo (Taut) | ''Teutgis'' <br> Teudo (Teuth) + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]''' | — | ''Gaudo'' (''Gauto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]''' | — | ''Gaudeck'' (''Gaudich'') <br> Gaudo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]''' | — | ''Gaudila'' (''Gaudela'') <br> Gaudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]''' | — | ''Gaudin'' <br> Gaudo + -n-<br> ''Goldine'' <br> Goldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]''' | — | ''Gautisch'' (''Gautsch'') <br> Gaudo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтоўт]]''' | | ''Gautald'' (''Gaudald'') <br> Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt) | ''Waltgaud'' <br> Waldo (Walt) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтвід]]''' | | ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') <br> Gaudo (Gauto) + Wido | ''Widegaud'' <br> Wido + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гоўдвік]]''' | | ''Goldwig'' <br> Gaudo + Wigo (Wic) <br> Goldo + Wigo (Wic) | ''Wihgoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Wigo + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]''' | | ''Gauter'' <br> Gaudo + Heri | ''Herigaudis'' <br> Heri + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]''' | | ''Gaudemund'' <br> Gaudo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]''' | | ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') <br> Gaudo (Gauto) + Rick <br> ''Goldric'' <br> Goldo + Rick | ''Richcoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Rick (Rih) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрым|Гаўдрым (Гоўдрым)]]''' | [[Рымгальд]] | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]''' | | ''Gautrude'' <br> Gaudo + Trudo (Drutus) | ''Trutgaudus'' <br> Trudo + Gaudo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]''' | — | ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]''' | — | ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Geda (Gaddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]''' | — | ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') <br> Geda (Geto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]''' | — | ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') <br> Geda (Giddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Гетбут, Кедбут)]]''' | [[Будзікід (імя)|Будзікід]] | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Boto (Buto) <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]''' | | ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') <br> Geda (Giddo) + Waldo (Walt) | ''Wealdgyth'' <br> Waldo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Геталд, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт, Гецольд, Гецоўд)]]''' | | ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'', ''Gatault'', ''Getsold'') <br> Geda (Geto) + Waldo (Walt) <br> Geda (Geto) + Teudo (Taut) | ''Theotgit'' <br> Teudo (Teuth) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівід|Гедзівід (Гедвіт, Гетвід, Гедвід, Кедзівід, Кедвід)]]''' | | ''Gedwed'' <br> Geda + Wido (Wito) | ''Withgitha'' <br> Geda (Giddo) + Wido (Wito) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]]''' | [[Вільгет]] | ''Gedwille'' (''Gidwill'', ''Gadwill'') <br> Geda (Giddo) + Wilo | ''Wilgyth'' <br> Wilo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедвін]]''' | | ''Gedovin'' <br> Geda + Wino | ''Wynngeat'' <br> Wino + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]''' | | ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') <br> Geda (Giddo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]''' | | ''Gidheard'' (''Gạddert'') <br> Geda (Giddo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]] | | ''Gedalcaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме з пашыранай [[суфікс]]ам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай гед-<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref> адбыўся пераход gaud у gaus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gedalcaus#v=snippet&q=Gedalcaus&f=false S. 608].</ref>}} <br> Geda + Gaudo <br> Geda + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]''' | | ''Gadagunti'' <br> Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзіман|Гедзіман (Гедман, Гітман)]]''' | | ''Gedeman'' (''Gedmann'', ''Gidman'', ''Gettman'') <br> Geda (Giddo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідамін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]''' | | ''Giddeminus'' (''Gidmen'', ''Gadmin'') <br> Geda (Giddo) + Minno | ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} <br> Minno (Menno) + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]''' | | ''Gadamundus'' (''Gedmond'', ''Gjetmund'', ''Gemundus'') <br> Geda (Gaddo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадарых|Гедрых (Гедрык, Кедрык)]]''' | | ''Gedrich'' (''Gadric'') <br> Geda (Gaddo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадзь|Гадзь (Гата, Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]''' | — | ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]''' | — | ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') <br> Hatho (Adi) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]''' | — | ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') <br> Hatho (Adi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]''' | — | ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') <br> Hatho (Adi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]''' | [[Волдат]] | ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) | ''Waldad'' (''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) <br> ''Teuthad'' <br> Teudo (Teuth) + Hatho (Had) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]''' | | ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') <br> Hatho (Edo) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]''' | | ''Hadwig'' (''Hedwig'') <br> Hatho (Hedo) + Wigo | ''Wichad'' <br> Wigo (Wic) + Hatho (Hedo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]''' | [[Вілят]] | ''Atwill'' (''Adwill'', ''Adovila'', ''Attavill'') <br> Hatho (Adi) + Wilo | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгаўд]]''' | | ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') <br> Hatho (Adi) + Gaudo | ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=gauthaus#v=snippet&q=gauthaus&f=false S. 617, 789].</ref>}} <br> Gaudo (Gaut) + Hatho |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгін]]''' | [[Гінят]] | ''Hettgen'' (''Adgen'', ''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]''' | | ''Adago'' (''Adaco'') <br> Hatho (Adi) + Dago <br> Hatho (Adi) + Daugo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]''' | | ''Adat'' (''Adhad'') <br> Hatho (Adi) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]''' | | ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') <br> Hatho (Had) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]''' | | ''Atard'' (''Adahart'') <br> Hatho (Adi) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гатман|Гатман (Гадман, Адаман, Атман, Адамэн)]]''' | | ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') <br> Hatho (Adi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмін|Ятмін (Атмен, Атмін, Ацьмін, Адамін, Адмін, Яцімін, Ядзімін)]]''' | | ''Admen'' (''Atmin'', ''Atmen'') <br> Hatho (Adi) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]''' | | ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') <br> Hatho (Adi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атрант]]''' | | ''Aderando'' <br> Hatho (Adi) + Rando (Ranto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейман]]''' | | ''Heyman'' (''Hayman'') <br> Haimo (Heimo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]''' | | ''Haimund'' <br> Haimo (Heimo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генрых|Генрык]]''' | | ''Henric'' (''Heimirich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гіндрык, Гендрык)]]''' | | ''Hindrich'' (''Heinrich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]''' | — | ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]''' | — | ''Gaidel'' (''Geitel'') <br> Gaidus (Geith) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]''' | — | ''Gaidene'' (''Gaidinus'') <br> Gaidus (Geith) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдар|Гейдар (Гайдар)]]''' | | ''Gaidheri'' (''Geiter'') <br> Gaidus (Geith) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]''' | | ''Gaiterda'' <br> Gaidus (Geith) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэман]]''' | | ''Geidemann'' <br> Gaidus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]''' | — | ''Heido'' (''Haido'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]''' | — | ''Heidilo'' (''Heidel'') <br> Heido (Haido) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтвід]]''' | | ''Heidvid'' <br> Heido + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]''' | | ''Heitgin'' (''Eitgen'', ''Heydekinus'') <br> Heido + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]''' | | ''Heidmundus'' <br> Heido + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]''' | | ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') <br> Heido + Rick | ''Rihheid'' <br> Rick (Rih) + Heido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]''' | — | ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геска|Гесека (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]''' | — | ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') <br> Geso (Giso) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]''' | — | ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') <br> Geso (Keso) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]''' | | ''Gisbert'' (''Gisebert'') <br> Geso (Giso) + Bert | ''Berdegis'' <br> Bert + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла, Гезгал)]]''' | | ''Gesgel'' (''Kesgel'') <br> Geso (Keso) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гішвід]]''' | | ''Gisoidis'' <br> Geso (Giso) + Wido | ''Widugis'' <br> Wido + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]]''' | | ''Gesmin'' (''Gesmen'') <br> Geso (Keso) + Minno (Menno) <br> ''Gessmann'' <br> Geso (Keso) + Mann | ''Minegis'' <br> Minno + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізмунд, Гізмонд, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]''' | | ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') <br> Geso (Giso) + Mund (Munt) | ''Mundegis'' <br> Mund + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гес]]''' | — | ''Haso'' (''Hesa'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьмір]]''' | | ''Hasmar'' (''Hessemer'') <br> Haso (Hesa) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь, Кілт)]]''' | — | ''Geldo'' (''Gildo'', ''Gilto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]''' | | ''Geltolt'' (''Galdualdus'') <br> Geldo + Waldo (Walt) | ''Waldgelt'' <br> Waldo + Geldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ільць]]''' | — | ''Hilto'' (''Ildia'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]''' | — | ''Hiltin'' (''Ildin'') <br> Hilto (Ildia) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]''' | | ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') <br> Hilto + Boto (Buto) | ''Buothilt'' <br> Boto (Buto) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілгут]]''' | | ''Illgut'' (''Hiltgudis'') <br> Hilto + Gudo (Guta) | ''Guthildis'' <br> Gudo (Guta) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільтэр]]''' | | ''Hilder'' <br> Hilto + Heri | ''Erhilt'' <br> Heri + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]''' | | ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') <br> Hilto + Mann | ''Manehildis'' <br> Mann + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіка]]''' | — | ''Hico'' (''Hiko'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гікель]]''' | — | ''Hiccila'' <br> Hico (Hiko) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]''' | — | ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]''' | — | ''Gendecke'' (''Gentke'') <br> Gento (Gendo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]''' | — | ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') <br> Gento (Gendo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]''' | — | ''Genten'' (''Gendinus'') <br> Gento + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтш|Гінтш (Гінч, Кендыш)]]''' | — | ''Gentsch'' (''Gandsch'') <br> Gento + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гінталд, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]''' | [[Таўцігін]] | ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Gentaud'', ''Gintaud'', ''Gentault'') <br> Gento + Waldo (Walt) <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) | ''Theudekin'' (''Deutgen'') <br> Teudo + Ginno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]''' | | ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') <br> Gento + Heri (Hari) | ''Erigand'' <br> Heri + Gento (Gando) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінтарт|Кінтарт (Гінтарт, Гентарт)]]''' | | ''Genthardus'' (''Gentert'') <br> Gento + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]''' | | ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') <br> Gento (Gendo) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]''' | — | ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]''' | — | ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') <br> Gero (Kero) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]''' | — | ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') <br> Gero (Kero) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герын|Герын (Гірын)]]''' | — | ''Gerin'' (''Girin'') <br> Gero (Giro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]''' | — | ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') <br> Gero (Kero) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]''' | — | ''Geruthus'' (''Gerutha'') <br> Gero (Giro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керш|Керш (Герш, Гірш, Геруш, Кірш)]]''' | — | ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') <br> Gero (Kero) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]''' | [[Бутгер]] | ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') <br> Gero (Kero) + Bodo (Budo) <br> Gero (Kero) + Boto (Buto) | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервала]]''' | | ''Gerwala'' <br> Gero + Wal (Walo) | ''Walager'' <br> Wal (Walo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геральд|Геральт (Гералт, Гералд, Геральд)]]''' | | ''Gerold'' (''Gerolt'') <br> Gero + Waldo (Walt) | ''Waldger'' <br> Waldo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервід|Гервід (Кірвід)]]''' | [[Відугер]] | ''Gerwid'' (''Gervidh'') <br> Gero + Wido | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кірвік|Кірвік (Гервік)]]''' | | ''Kerwic'' (''Gerwic'') <br> Gero (Kero) + Wigo (Wic) | ''Wicger'' <br> Wigo (Wic) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Карвіл, Гервел)]]''' | | ''Gerwilo'' (''Gerwill'', ''Garwilus'') <br> Gero (Giro) + Wilo | ''Vilgar'' <br> Wilo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]''' | [[Вінгер]] | ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') <br> Gero (Kero) + Wino | ''Winger'' <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервойна]]''' | | ''Gerwein'' <br> Gero + Wino (Weine) <br> ''Geruuni'' <br> Gero + Uuenna (Wona) | ''Vunniger'' <br> Uuenna (Wona) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гергард|Гіргарт]]''' | | ''Gerhard'' (''Girart'') <br> Gero (Giro) + Hardt (Hart) | ''Hartger'' <br> Hardt + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]''' | | ''Gerath'' (''Gerjet'') <br> Gero + Hatho (Adi) <br> Gero + Joto | ''Hatger'' <br> Hatho + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герод|Герод (Гірод)]]''' | [[Гродгар (імя)|Рутгер]] | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) <br> Gero + Hatho | ''Rutger'' <br> Hrodo (Ruodo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]''' | | ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') <br> Gero (Kero) + -kin <br> Gero (Kero) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]]''' | | ''Gerkunt'' <br> Gero (Kero) + Gunth (Cund) | ''Cundker'' (''Gunngeir'') <br> Gunth (Cund) + Gero (Kero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керман (імя)|Керман (Герман, Гермэн)]]''' | | ''Kerman'' (''German'') <br> Gero (Kero) + Mann | ''Manger'' <br> Gero + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]''' | [[Мінгер]] | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno | ''Minger'' <br> Minno (Menno) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]''' | | ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') <br> Gero (Giro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]''' | [[Стангір]] | ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) | ''Staniger'' (''Stanker'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]]''' | | ''Gerstalt'' <br> Gero (Giro) + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]''' | | ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') <br> Gero + Trudo | ''Thrudger'' <br> Trudo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]''' | — | ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гірык]]''' | — | ''Hierica'' <br> Heri (Hiro) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]''' | — | ''Harilo'' (''Herilo'') <br> Heri (Hari) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]''' | — | ''Herin'' <br> Heri (Hari) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]''' | — | ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Heri (Hari) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]''' | [[Бутар]] | ''Harboth'' (''Herbothe'') <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гербэрт]]''' | | ''Herbert'' <br> Heri + Bert | ''Berther'' <br> Bert + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ірвіл]]''' | | ''Irvil'' (''Iruil'') <br> Heri (Hiro) + Wilo | ''Wileri'' <br> Wilo + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]''' | [[Манар]] | ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермін|Ермін (Герамін)]]''' | | ''Ermin'' (''Hermina'') <br> Heri + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]''' | | ''Eremund'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Munt) | ''Munter'' <br> Mund (Mutn) + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ерандзь]]''' | [[Рандар]] | ''Herrand'' <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) <br> Heri (Hari) + -nd- | ''Randhere'' (''Ranthar'') <br> Rando + Heri (Hari) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]''' | — | ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]''' | — | ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') <br> Gerd + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзіла, Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]''' | — | ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') <br> Gerd (Gardo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]''' | — | ''Gerden''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Girden''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') <br> Gerd (Gert) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]''' | — | ''Gerdun'' (''Gartuni'') <br> Gerd (Gardo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]''' | — | ''Kerdut'' (''Gerdot'', ''Gardut'') <br> Gerd + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]''' | | ''Gertold'' (''Kartold'', ''Gertaud'', ''Gertaut'') <br> Gerd (Gardo) + Waldo (Walt) | ''Waldigardis'' <br> Waldo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]''' | | ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') <br> Gerd (Gyrd) + Wido | ''Widgerd'' <br> Wido + Gerd |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]]''' | [[Вільгерд]] | ''Gardwill'' (''Gerdvil'') <br> Gerd (Gardo) + Wilo | ''Wilgeard'' (''Vilgard'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвойна|Гердвойна (Гердвайнь, Гердвэйнь, Гірдвойна)]]''' | | ''Gardewein'' (''Geardwine'') <br> Gerd + Wino (Weine) <br> Gerd + Uuenna (Wona) | ''Weingard'' <br> Wino (Weine) + Gerd (Gardo) <br> ''Vunnegart'' <br> Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Герцімонт, Кірдзімонт)]]''' | [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]] | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) | ''Mundgerd'' <br> Mund + Gerd |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]''' | — | ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]''' | — | ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') <br> Hardt (Hart) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына, Ардын)]]''' | — | ''Hardin'' (''Herden'', ''Ardini'') <br> Hardt + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артавід]]''' | [[Відарт]] | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido | ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артвіл|Артвіл (Эрдзівіл, Ердзівіл)]]''' | | ''Artwill'' (''Hardwill'') <br> Hardt (Ardo) + Wilo | ''Willard'' <br> Wilo + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эртвін]]''' | [[Вінарт]] | ''Hertwin'' (''Artwin'') <br> Hardt (Ardo) + Wino | ''Winhart'' <br> Wino + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]''' | | ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') <br> Hardt + Mann | ''Manhardt'' <br> Mann + Hardt |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]''' | — | ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібейка|Кібейка (Гібейка, Гебейка, Гібік)]]''' | — | ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') <br> Gibo (Kebo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]''' | — | ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') <br> Gibo (Kebo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]''' | — | ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') <br> Gibo (Gebo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]''' | | ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') <br> Gibo (Kebo) + Heri (Hiro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]''' | | ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') <br> Gibo (Kebo) + Bert <br> Gibo (Kebo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіў]]''' | — | ''Givo'' (''Gevo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівейка]]''' | — | ''Givika'' (''Geuica'') <br> Givo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]''' | — | ''Givin'' <br> Givo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]''' | | ''Gevald'' (''Givald'') <br> Givo (Gevo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геверт|Геверт (Гевард, Гівэрт, Ківэрт)]]''' | | ''Gewert'' (''Gevard'') <br> Givo (Gevo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]''' | — | ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілейка|Гілейка (Гілек, Гілік, Кілейка)]]''' | — | ''Gilleke'' <br> Gilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілін|Гілін (Гілінь, Гілень)]]''' | — | ''Gillin'' (''Gillen'', ''Killin'') <br> Gilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кілбар]]''' | | ''Kilber'' (''Gilberia'') <br> Gilo (Kil) + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілбут|Гілбут (Кільбода)]]''' | | ''Gilbody'' (''Gilbot'', ''Gilbut'') <br> Gilo + Boto (Buto) <br> Gilo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гільвін]]''' | [[Вінгіль]] | ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino | ''Winigilo'' <br> Wino + Gilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кільман|Кільман (Гілман, Гіліман)]]''' | | ''Killman'' (''Gillman'', ''Gilimann'') <br> Gilo (Kil) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]''' | | ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') <br> Gilo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]''' | — | ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]''' | — | ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') <br> Ginno (Genno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]''' | — | ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') <br> Ginno (Genno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генут|Генут (Генюта)]]''' | — | ''Genut'' (''Geniut'') <br> Ginno (Genno) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]''' | — | ''Kinosz''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gennisch'') <br> Ginno (Genno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]''' | | ''Gimber'' (''Kimber'') <br> Ginno + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]''' | | ''Gimbert'' (''Kimbert'', ''Ginbert'') <br> Ginno (Genno) + Bert <br> ''Kinbardus'' <br> Ginno (Genno) + Bardo (Barto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбуд, Генбот, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]''' | | ''Genobod'' (''Ginbot'', ''Gimbot'', ''Kimbot'', ''Genbaud'') <br> Ginno + Bodo (Budo) <br> Gino + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінеўт|Гінеўт (Гінэльд)]]''' | | ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') <br> Ginno (Genno) + Waldo (Walt) | ''Waldgina'' <br> Waldo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гімольт]]''' | | ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) <br> Gemo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвід]]''' | [[Відзігін]] | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido | ''Widikin'' (''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Генвіл, Кінвіл)]]''' | [[Вількін]] | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo | ''Willikin'' (''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвін|Гінвін (Генвін, Кінвін)]]''' | | ''Genuinus'' (''Kinewin'') <br> Ginno (Genno) + Wino | ''Winneken'' <br> Wino + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]''' | | ''Genovefa'' <br> Ginno (Genno) + Vivo (*Weif) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гінівойша]] | [[Вісігін|Вісігін (Вайзген)]] | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) | ''Visekin'' (''Weisgen'') <br> Wiso (Weise) + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]''' | [[Ядгін]] | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) <br> ''Genniod'' <br> Ginno (Genno) + Audo (Oto) | ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэр|Кінэр (Генер, Генар, Кінер, Кінар)]]''' | | ''Kiener'' (''Gener'', ''Ginerius'') <br> Ginno (Genno) + Heri | ''Herekin'' <br> Heri + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]''' | | ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') <br> Ginno (Genno) + Hardt (Hart) | ''Hartgen'' <br> Hardt (Hart) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінгель|Гінгель (Гінгела, Гінгіла, Гінгала, Генгал)]]''' | — | ''Gingel'' (''Gengel'') <br> Ginno (Genno) + Gailo (Gelo) <br> Geng + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]''' | | ''Gengundis'' (''Genegondis'') <br> Ginno (Genno) + Gunth (Cund) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіман|Гіман (Кінман, Геньман, Кіман, Геман, Кеман)]]''' | | ''Gimiman'' (''Kinman'') <br> Ginno (Gimmo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімін|Кімін (Гімін, Кінмен)]]''' | | ''Gimmin'' <br> Ginno (Gimmo) + Minno <br> Ginno (Gimmo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]''' | | ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') <br> Ginno + Mund (Munt) <br> Gemo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінет|Гінет (Генет)]]''' | | ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') <br> Ginno (Genno) + Nieth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]''' | | ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') <br> Ginno (Genno) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гога|Гога (Гок)]]''' | — | ''Gogo'' (''Goki'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]''' | — | ''Goggilo'' (''Kugelo'') <br> Gogo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]''' | — | ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]''' | — | ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') <br> Hrodo (Ruodo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]''' | — | ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') <br> Hrodo (Ruodo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родэлін]]''' | — | ''Rothelin'' (''Hrodelin'') <br> Hrodo (Roda) + lin | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]''' | — | ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') <br> Hrodo (Roda) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]''' | — | ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rutsch'') <br> Hrodo (Ruodo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]''' | | ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Rotaut'', ''Hrotold'') <br> Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) <br> Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut) | ''Theotrod'' <br> Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]''' | | ''Hrodwil'' (''Rodwill'', ''Rudwill'') <br> Hrodo (Ruodo) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]''' | | ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') <br> Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]''' | [[Герод]] | ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') <br> Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero) | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр, Ротар)]]''' | | ''Ruder'' (''Ruotar'', ''Rotar'', ''Hroadhar'', ''Grotchar'') <br> Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]''' | | ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') <br> Hrodo (Roda) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]''' | | ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) <br> ''Grodmundus'' | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]''' | — | ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]''' | — | ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') <br> Gudo (Guta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]''' | — | ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') <br> Gudo (Guta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]''' | — | ''Godan'' (''Godun'') <br> Gudo (Godo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]''' | — | ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') <br> Gudo (Guta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Гутальд, Годаўт)]]''' | | ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'', ''Gotaut'') <br> Gudo (Godo) + Waldo (Walt) <br> Gudo (Godo) + Tuedo (Taut) | ''Waltgudis'' <br> Waldo (Walt) + Gudo <br> ''Theudeguto'' (''Theudigota'') <br> Teudo + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Годвайн]]''' | | ''Gottwein'' (''Gutwein'') <br> Gudo (Godo) + Wino (Weine) <br> Gudo (Godo) + Uuenna (Wona) | ''Wunigodo'' <br> Uuenna (Wona) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]''' | [[Вільгод]] | ''Góðvili'' (''Gudwill'', ''Godwill'', ''Goteswillo'') <br> Gudo (Godo) + Wilo | ''Willegod'' (''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]''' | | ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') <br> Gudo (Guta) + Wino | ''Wingot'' <br> Wino + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігал]]''' | [[Гелігуд]] | ''Godegel'' (''Gudegel'') <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутгер]]''' | | ''Gutgerius'' (''Cuotker'') <br> Gudo (Guta) + Gero (Kero) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]''' | | ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') <br> Gudo (Godo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готгін|Готгін (Годкін, Гудгін)]]''' | | ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'', ''Goedgen'') <br> Gudo (Guta) + -kin <br> Gudo (Guta) + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]''' | | ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') <br> Gudo (Guta) + Heri (Hari) | ''Herrguth'' <br> Heri + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готарт|Готарт (Готэрт, Готард)]]''' | | ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') <br> Gudo (Godo) + Hardt (Hart) <br> ''Gotrudis'' <br> Gudo (Godo) + Trudo (Trut) | ''Hardgot'' <br> Hardt (Hart) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Глеб]]''' | | ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]''' | | ''Gottlieb'' (''Goteleib'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) <br> ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') <br> Gudo (Got) + Lubo (Libo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]''' | [[Мангуд]] | ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') <br> Gudo (Godo) + Mann | ''Mangod'' <br> Mann + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]''' | [[Мінгуд]] | ''Goudemen'' (''Gudmen'') <br> Gudo + Minno (Menno) | ''Mengodus'' <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудмунд|Готмант]]''' | | ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') <br> Gudo (Got) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Косман|Косман (Кошман)]]''' | | ''Cosman'' (''Gossmann'') <br> Guso (Goza) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гошмант]]''' | | ''Gosmundus'' (''Gusimund'') <br> Guso (Goza) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]''' | — | ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]''' | — | ''Cunthicho'' (''Cundicho'') <br> Gunth (Kunth) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундзіла|Гундзіла (Канціла, Контыль, Гунтуль)]]''' | — | ''Gundila'' (''Kuntilo'', ''Guntulo'', ''Gontella'') <br> Gunth (Kunth) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]''' | — | ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контун]]''' | — | ''Cunduni'' (''Gunduni'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]''' | — | ''Cundisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gondish'') <br> Gunth (Kunth) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]''' | | ''Contaldus'' (''Contaudus'', ''Gontald'', ''Gontaut'') <br> Gunth (Cund) + Waldo (Walt) <br> Gunth (Cund) + Teudo (Taut) <br> Cono + Teudo (Taut) | ''Waldegundis'' <br> Waldo + Gunth <br> ''Teutgundis'' <br> Teudo (Teuth) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандбут]]''' | | ''Gundbuth'' (''Gundboto'') <br> Gunth (Kunth) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контвід]]''' | | ''Gunduidis'' <br> Gunth (Kunth) + Wido | ''Widegundis'' <br> Wido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантыгерд]]''' | | ''Cundigart'' (''Guntegardis'') <br> Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]''' | | ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') <br> Gunth (Kunth) + Heri (Hari) | ''Harigundis'' <br> Heri (Hari) + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]''' | | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гумонт]]''' | | ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') <br> Gunth + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]''' | | ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') <br> Gunth (Kunth) + Rado (Rato) | ''Ratcunda'' <br> Rado (Rato) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундэрык (імя)|Кондрык (Кандрыка)]]''' | [[Рыконт]] | ''Condricus'' (''Gunderic'') <br> Gunth (Kunth) + Rick <br> ''Candericus'' (''Gandaricus'') <br> Gento (Gando) + Rick | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрым]]''' | [[Рымконт]] | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрыт]]''' | | ''Guntarith'' <br> Gunth (Kunth) + Rido | ''Riidgunt'' <br> Rido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундыслаў]]''' | | ''Gundisalv'' <br> Gunth (Gundo) + Aluo <br> Gunth (Gundo) + Salvo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабейка]]''' | — | ''Dabicho'' <br> Dabo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабела|Дабела (Дабіла, Дабіль, Дабель)]]''' | — | ''Dabila'' <br> Dabo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дань|Дань (Дан)]]''' | — | ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]''' | — | ''Danica'' (''Denecke'') <br> Dano (Denno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]''' | — | ''Danisch'' (''Danis''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Dano + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]''' | | ''Dengel'' (''Dingela'', ''Dangel'', ''Dangeil'') <br> Dano (Denno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данар|Данар (Данэр, Дэнэр)]]''' | | ''Danhari'' (''Danner'', ''Denner'') <br> Dano + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнарт]]''' | | ''Dannert'' (''Dännart'') <br> Dano + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Данкель]]''' | — | ''Danckel'' (''Danchilo'') <br> Danco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]''' | — | ''Damulo'' (''Damilo'') <br> Dammo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]''' | — | ''Daugo'' (''Davo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]''' | — | ''Davico'' <br> Daugo (Davo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]''' | — | ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') <br> Daugo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]''' | | ''Dauber'' (''Daubar'', ''Deuber'', ''Daber'') <br> Daugo (Davo) + Baro <br> Daugo (Davo) + Bero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]''' | | ''Daubert'' <br> Daugo (Davo) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Даўголд, Далголд, Доўгаўд)]]''' | | ''Daugald'' (''Dagaud'') <br> Daugo + Waldo <br> Dago + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]''' | | ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') <br> Daugo (Davo) + Wilo <br> Daugo (Davo) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]''' | | ''Daverdt'' <br> Daugo (Davo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давін]]''' | | ''Dawin'' (''Dauwin'') <br> Daugo (Davo) + Wino <br> Daugo (Davo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Дэвэйна, Давэйна, Давэйн, Давойн)]]''' | | ''Dewein'' <br> Daugo (Davo) + Wino (Weine) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгайла|Даўгайла (Даўгала, Дагала, Даўгела)]]''' | | ''Dagalo'' (''Daggal'', ''Dæggel'') <br> Daugo (Davo) + Gailo (Galo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]''' | | ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') <br> Daugo (Davo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагерд, Догерд, Догерт, Догірд, Дзягерд)]]''' | | ''Daugaard'' (''Daugardt'', ''Daugerd'', ''Deggert'') <br> Daugo (Davo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]''' | | ''Daugott'' (''Dagott'') <br> Daugo (Davo) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгін|Даўгін (Даўген, Даўкен, Далгін)]]''' | | ''Daugen'' (''Dagin'', ''Dawkin'') <br> Daugo (Davo) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгінт|Даўгінт (Даўгінд, Даўкент, Даўкінт)]]''' | | ''Daugent'' (''Daugand'', ''Dagant'') <br> Daugo (Davo) + Gento (Gendo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкунт, Даўкант, Дэкант)]]''' | | ''Daugond'' <br> Daugo (Davo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]]''' | | ''Dalude'' <br> Daugo (Davo) + Luido <br> ''Daglid'' <br> Dago + Luido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]''' | [[Міндоўг (імя)|Міндаў]] | ''Dauman'' (''Daman'') <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) | ''Mindach'' <br> Minno + Daugo (Davo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]''' | | ''Daumund'' (''Daumunt'', ''Daumond'', ''Damondus'', ''Damundus'') <br> Daugo (Davo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дагнар, Дэўнар, Даўнар, Дагнер, Даўгнар, Дохнар)]]''' | | ''Dauner'' (''Daunar'', ''Douwner''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Daugo (Davo) + Noro (Nero) <br> ''Dæghnar'' (''Dagnar'') <br> Dago + Noro (Nero) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] | | ''Desprong'' <br> Daugo (Davo) + Spranco | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]''' | | ''Dowyatt'' (''Daviato'') <br> Daugo (Davo) + Joto (Juto) <br> Daugo (Davo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]''' | — | ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]''' | — | ''Dageke'' (''Dagiko'') <br> Dago (Dacco) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]''' | — | ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') <br> Dago (Dacco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайль]]''' | — | ''Daila'' <br> Dago (Daia) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]''' | — | ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') <br> Dago (Taggo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакварда]]''' | | ''Dagward'' <br> Dago (Dacco) + Wardo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагела|Дагела (Дзегель, Дагель, Дагайль)]]''' | | ''Dagela'' (''Degele'') <br> Dago + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]''' | | ''Deimund'' (''Daymont'') <br> Dago (Daia) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэйна]]''' | — | ''Deina'' (''Dagena'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]''' | | ''Deiner'' (''Degenher'') <br> Deina (Dagena) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]''' | — | ''Dedela'' (''Dedila'') <br> Dedo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]''' | — | ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]''' | — | ''Drogila'' (''Drogulus'') <br> Drogo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]''' | — | ''Drogen'' (''Drogin'') <br> Drogo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]] | | ''Dragwin'' <br> Drogo (Drago) + Wino (Weine) <br> Drogo + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]''' | | ''Drogat'' <br> Drogo + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]''' | — | ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]''' | — | ''Diericke'' <br> Diehr + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]''' | — | ''Tyrell'' <br> Diehr (Tier) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]''' | — | ''Teoruni'' <br> Diehr (Tier) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]''' | — | ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') <br> Diehr (Tier) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]''' | | ''Direbode'' (''Derbot'') <br> Diehr + Boto (Buto) <br> Diehr + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырольдзь]]''' | | ''Tirold'' (''Deorwald'') <br> Diehr (Tier) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]''' | | ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзергель|Дзергель (Дзіргел, Дыргайла)]]''' | | ''Diergel'' (''Dergel'', ''Deorrigilo'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]''' | | ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') <br> Diehr + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]''' | | ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') <br> Diehr (Dioro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]''' | | ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') <br> Diehr (Dioro) + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырмот]]''' | | ''Dyrmodh'' (''Deormod'') <br> Diehr (Dioro) + Mot (Moda) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірсун]]''' | | ''Tirsun'' (''Derson'') <br> Diehr (Tier) + Suno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дуніла]]''' | — | ''Dunila'' <br> Duno + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дывіла]]''' | — | ''Divilo'' <br> Deiwe + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Іва]]''' | — | ''Ivo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ібут]]''' | | ''Ibodus'' <br> Ivo + Boto (Buto) <br> Ivo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Івар]]''' | | ''Ivar'' <br> Ivo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ідзель]]''' | — | ''Idela'' (''Idilo'') <br> Ido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інга|Інка]]''' | — | ''Ingo'' (''Incho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгіль]]''' | — | ''Ingilo'' <br> Ingo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]''' | | ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') <br> Ingo (Incho) + Burga | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ігар]]''' | | ''Inchar'' <br> Ingo (Incho) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]''' | | ''Ingeila'' (''Ingel'') <br> Ingo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйса|Эйса (Іса, Іза, Ейса)]]''' | — | ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]''' | | ''Isbodus'' (''Aisbot'', ''Aisbut'') <br> Iso + Bodo (Budo) <br> Iso + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісавін]]''' | | ''Isovin'' <br> Iso + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісад]]''' | | ''Isada'' <br> Iso + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]''' | | ''Issmann'' (''Isaman'') <br> Iso + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман, Эйсьмен)]]''' | | ''Eismann'' (''Eisemann'') <br> Iso (Eisen) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]''' | | ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') <br> Iso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]''' | | ''Eismund'' (''Eismond'', ''Eisenmund'', ''Aismondo'') <br> Iso (Eisen) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кагель]]''' | — | ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') <br> Caco (Kage) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]''' | — | ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]''' | — | ''Kaseke'' <br> Cazo (Kas) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]''' | — | ''Cazilo'' <br> Cazo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]''' | | ''Gazmar'' (''Gasmarus'') <br> Cazo (Gazo) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]''' | — | ''Caro'' (''Kárr'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]''' | — | ''Kareke'' <br> Caro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]''' | — | ''Karila'' <br> Caro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]''' | | ''Carbutt'' (''Karbott'', ''Coributh''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Karbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Korbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Boto (Buto) <br> ''Karibaudis'' <br> Caro + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]''' | | ''Caruin'' <br> Caro + Wino | ''Vinicar'' <br> Wino + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла (Карагаль, Каргаль)]]''' | | ''Cargeil'' (''Cargal'', ''Cargel'', ''Corgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]''' | | ''Caragolt'' <br> Caro + Goldo <br> Caro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]''' | | ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') <br> Caro + Mann | ''Manakari'' <br> Mann + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кармін (імя)|Кармін]]''' | | ''Carmin'' (''Karmin'') <br> Caro + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]''' | | ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') <br> Caro + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыят (імя)|Карыят]]''' | | ''Cariatto'' <br> Caro + Joto <br> Caro + Hatho (Adi) | ''Jutcar'' <br> Joto (Juto) + Caro |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]''' | — | ''Carolus'' (''Carellus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінда]]''' | — | ''Kindo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]''' | — | ''Kintilo'' (''Kindel'') <br> Kindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Кінцібут]] | | Kindo + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінцівіл]]''' | | ''Kentwill'' <br> Kindo + Wilo <br> Gento + Wilo | ''Willekind'' <br> Wilo + Kindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кіндэр]]''' | | ''Kinder'' (''Kinter'') <br> Kindo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]''' | — | ''Klaus'' (''Nikolaus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўзгайла|Кляўзгайла (Кляўзгала, Клаўзгала, Клаўзгайла, Кляўзгела, Клазкайла, Клазгела)]]''' | | ''Klausgall'' <br> Klaus + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кома (імя)|Кома]]''' | — | ''Como'' (''Gumo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]''' | — | ''Comela'' (''Gumila'') <br> Como (Gumo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]''' | | ''Comont'' <br> Como + Mund (Munt) <br> ''Camund'' <br> Camo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]''' | — | ''Cono'' (''Cuno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]''' | — | ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') <br> Cono (Cuno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]''' | — | ''Chunulo'' (''Künel'') <br> Cono (Cuno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]''' | — | ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Konosz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Cono (Cuno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конвід]]''' | | ''Conwith'' <br> Cono + Wido | ''Widhkun'' <br> Wido + Cono (Cuno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]''' | | ''Conwill'' (''Convilius''{{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.</ref>}}) <br> Cono (Cuno) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]''' | | ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') <br> Cono (Cuno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Конгенд]] | | Cono + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунгер|Кунгер (Конгер)]]''' | | ''Kunger'' <br> Cono (Cuno) + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]''' | | ''Congerd'' (''Cunigard'') <br> Cono (Cuno) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]''' | | ''Kunat'' <br> Cono + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конер]]''' | | ''Koner'' (''Cunari'') <br> Cono (Cuno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]''' | | ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') <br> Cono (Cuno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]''' | | ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') <br> Cono (Cuno) + Rado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кондрут]]''' | | ''Cundrud'' <br> Cono (Cuno) + Trudo (Drutus) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]''' | — | ''Leuico'' (''Leweke'') <br> Leuo + -k- |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]''' | | ''Lewald'' (''Lewolt'') <br> Leuo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леварт|Леварт (Левард)]]''' | | ''Levard'' <br> Leuo + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]''' | | ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') <br> Leon + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Легарт]]''' | | ''Legart'' (''Legard'') <br> Laico (Lecke) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лідэла]]''' | — | ''Ledila'' <br> Ledus (Leto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Летаўт]]''' | | ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'', ''Letaut'') <br> Ledus (Leto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ліба]]''' | — | ''Libo'' <br> ''Lubo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэка|Лібэка (Лібіка, Лібік)]]''' | — | ''Libicho'' (''Libike'') <br> Libo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібель]]''' | — | ''Libila'' <br> Libo + -l- <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібельт]]''' | | ''Libolt'' <br> Libo + Waldo (Walt) <br> Lubo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэр]]''' | | ''Liberi'' (''Libheri'') <br> Libo + Heri <br> Lubo + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]''' | — | ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]''' | — | ''Lindicke'' (''Lindecke'') <br> Lindis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзін]]''' | — | ''Lendinus'' <br> Lindis (Lend) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]''' | — | ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодыка, Лодзік, Лоцейка)]]''' | — | ''Hlodico'' (''Lotichius'') <br> Lodo (Chlodio) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лобарт]]''' | | ''Lobert'' (''Chlodobert'') <br> Lodo (Chlodio) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодальд]]''' | | ''Lodoald'' (''Chlodoald'') <br> Lodo (Chlodio) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]''' | | ''Lodwich'' (''Chlodwig'') <br> Lodo (Chlodio) + Wigo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]''' | | ''Lodwin'' (''Hlotwin'') <br> Lodo (Chlodio) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]''' | | ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') <br> Lodo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Люб|Люб (Люба)]]''' | — | ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]''' | — | ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') <br> Lubo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любель (імя)|Любель]]''' | — | ''Liubilo'' (''Liebel'') <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любень|Любень]]''' | — | ''Luben'' (''Lubin'') <br> Lubo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любш]]''' | — | ''Lubisch'' <br> Lubo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]''' | | ''Luber'' <br> Lubo + Heri (Hari) | ''Erliub'' <br> Heri + Lubo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]''' | | ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Lubo + Bert <br> ''Liubhart'' (''Liebert'') <br> Lubo + Hardt (Hart) <br> ''Liubardus'' <br> Lubo + Bardo (Barto) | ''Beretliub'' <br> Bert + Lubo <br> ''Hartlib'' <br> Hardt (Hart) + Lubo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лют|Лют (Люд)]]''' | — | ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]''' | — | ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') <br> Liudo (Liut) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людан]]''' | — | ''Liudan'' <br> Liudo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]''' | — | ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') <br> Liudo (Liut) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]''' | | ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') <br> Liudo + Wino | ''Winiliut'' <br> Wino + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Людвэр, Літавор, Літавар, Лювер)]]''' | | ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') <br> Liudo + Wardo (Warto) <br> ''Leudovera'' (''Litwara'') <br> Liudo + Wero (Varo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютгарда|Людгарда]]''' | | ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') <br> Liudo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]''' | | ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') <br> Liudo (Liut) + Heri (Hari) | ''Herileut'' <br> Heri + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людкен]]''' | | ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') <br> Liudo + -kin <br> Liudo + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людміна]]''' | | ''Ludmen'' (''Ludzmin''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Liudo + Minno <br> ''Liudman'' <br> Liudo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт, Лемант, Людамонт)]]''' | | ''Liumunt'' (''Limund'', ''Lemond'', ''Ludimunt'') <br> Liudo (Liut) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]''' | — | ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]''' | — | ''Langin'' (''Lengin'') <br> Lango + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]''' | | ''Langwin'' (''Langevin'') <br> Lango + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]''' | | ''Langarda'' (''Langerd'', ''Longard'') <br> Lango + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгмін]]''' | | ''Langmin'' (''Langmen'') <br> Lango + Minno (Menno) <br> ''Langman'' <br> Lango + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]''' | — | ''Lando'' (''Lanto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянтэла]]''' | — | ''Landel'' (''Lendel'') <br> Lando (Lanto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]''' | — | ''Landina'' <br> Lando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]''' | | ''Lampert'' (''Lambert'') <br> Lando (Lanto) + Bert | ''Bertlanda'' <br> Bert + Lando |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мага]]''' | — | ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магейка]]''' | — | ''Mageyke'' (''Magico'') <br> Mago + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]''' | — | ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') <br> Mago (Maco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]''' | — | ''Meilo'' (''Meil'') <br> Mago (Meio) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магін|Магін (Мегін)]]''' | — | ''Magin'' (''Megin'') <br> Mago (Megi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магун]]''' | — | ''Maguno'' (''Magonus'') <br> Mago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]''' | | ''Megel'' (''Magel'', ''Mageil'') <br> Mago (Megi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магер]]''' | | ''Mager'' (''Magher'') <br> Mago + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Максьвіта]]''' | | ''Meguswind'' (''Mehsuint'') <br> Mago (Maco) + Suint (Suitha) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]''' | — | ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]''' | — | ''Mazecha'' (''Mazika'') <br> Mazo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]''' | — | ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') <br> Mazo (Maas) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]''' | — | ''Massana'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазен]]''' | — | ''Massen'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масанд|Масанд (Масэнд, Мазанд)]]''' | — | ''Masenda'' <br> Mazo (Maas) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Межгел|Межгел (Мезгіль, Мізгіль, Мазгіль, Мезгель, Мазгел)]]''' | | ''Mesgilo'' (''Masgel'') <br> Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) <br> Masgo (Meske) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]] | | Mazo + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мала]]''' | — | ''Malo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]''' | — | ''Malicho'' (''Malleke'') <br> Malo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]''' | | ''Malwida'' <br> Malo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малгуд]]''' | | ''Maalgodus'' <br> Malo + Gudo (Godo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мамейка|Мамейка (Мамека)]]''' | — | ''Mamecho'' <br> Mamo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]''' | — | ''Mamila'' <br> Mamo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ман|Ман (Мань)]]''' | — | ''Mann'' (''Manno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]''' | — | ''Manniko'' (''Mannecho'') <br> Mann + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]''' | — | ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') <br> Mann + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівід|Манівід (Манвід, Маневіт)]]''' | [[Відзіман]] | ''Manvidus'' (''Manwith'') <br> Mann + Wido | ''Widiman'' <br> Wido + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]]''' | [[Віліман]] | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівін]]''' | | ''Manewine'' (''Manwine'') <br> Wino + Mann | ''Winiman'' <br> Mann + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангела, Мангель, Манкель)]]''' | [[Гайліман]] | ''Manigel'' (''Mangella'', ''Mangel'', ''Mankel'') <br> Mann + Gailo (Gelo) | ''Gailamanns'' <br> Mann + Gailo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манігерд|Манігерд (Мангард, Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]''' | | ''Manegardus'' (''Mangerðr'') <br> Mann + Gerd (Gardo) | ''Gartmann'' <br> Gerd (Gardo) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангін|Мангін (Манкін, Манген)]]''' | | ''Mannikin'' (''Manngin'', ''Manngen'') <br> Mann + -kin <br> Mann + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]''' | [[Гудман]] | ''Mangod'' (''Mangud'', ''Mangut'') <br> Mann + Gudo (Godo) | ''Guotman'' <br> Gudo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манар]]''' | [[Герман (імя)|Герман]] | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) | ''Hermann'' (''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манят|Манят (Манат)]]''' | | ''Mannato'' <br> Mann + Joto <br> Mann + Hatho (Adi) | ''Hadoman'' <br> Hatho (Adi) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манстолд|Манстолд (Манстолт, Манстоўд, Манстоўт, Монстаўт)]]''' | | ''Manstald'' <br> Mann + Stalto | ''Staldmann'' <br> Stalto + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантур|Мантур (Мандур, Мінтур)]]''' | | ''Mandur'' (''Mandor'') <br> Mann + Torro | ''Tormann'' <br> Torro + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]''' | — | ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') <br> Marcho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркальд]]''' | | ''Marcold'' (''Marcald'') <br> Marcho + Waldo | ''Valadamarca'' <br> Waldo + Marcho |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргер]]''' | | ''Margger'' (''Marger'') <br> Marcho + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Март (імя)|Март (Мард, Мерт)]]''' | — | ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]''' | — | ''Martilo'' <br> Marti + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]''' | | ''Martoin'' (''Merduwinus'') <br> Marti (Mardo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]''' | — | ''Masto'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьціла|Масьціла (Мастала, Масталь, Мастэль)]]''' | — | ''Mastilo'' (''Mastalo'', ''Mastal'') <br> Masto + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцін]]''' | — | ''Mastin'' <br> Masto + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Маштаўт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]''' | | ''Mastold'' (''Mastoaldus'') <br> Masto + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцівіл|Масьцівіл (Моствіл, Маствіл)]]''' | | ''Mostwill'' <br> Masto + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]''' | — | ''Matto'' (''Mado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]''' | — | ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') <br> Matto (Mado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзел|Медзел (Мадзіла, Медзіла, Маціль)]]''' | — | ''Mädel'' (''Madelo'', ''Meddil'', ''Medulo'') <br> Matto (Mado) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]''' | — | ''Meddin'' (''Medden'') <br> Matto (Mado) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матывік|Матывік (Медвік)]]''' | | ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') <br> Matto (Mado) + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медвін]]''' | | ''Medwinus'' (''Matuvin'') <br> Matto (Mado) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матар]]''' | | ''Matter'' (''Mather'') <br> Matto + Heri (Hari) | ''Herimat''<br> Heri + Matto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]''' | | ''Matgen'' (''Medgin'') <br> Matto (Mado) + -kin <br> Matto (Mado) + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]''' | | ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') <br> Matto (Mado) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Магон]]''' | — | ''Magonus'' (''Maganus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]''' | — | ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль, Майніла)]]''' | — | ''Meynell'' (''Meinilo'') <br> Meyn + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мейнуш]]''' | — | ''Meinisch'' (''Mejnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Majnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}) <br> Meyn + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]''' | | ''Meinar'' <br> Meyn + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]''' | | ''Meinart'' (''Meynard'') <br> Meyn + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]''' | — | ''Milo'' (''Melus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]''' | — | ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') <br> Milo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]''' | — | ''Mellen'' (''Melin'') <br> Milo (Melus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]''' | | ''Melbodo'' (''Melbut'', ''Melbot'', ''Mellobaud'') <br> Milo (Melus) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]''' | | ''Melvid'' (''Melewidis'') <br> Milo (Melus) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілар]]''' | | ''Milehar'' <br> Milo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]''' | | ''Meligedius'' (''Melgad'') <br> Milo (Melus) + Geda (Giddo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]''' | | ''Millikin'' (''Melgen'') <br> Milo (Melus) + Ginno <br> Milo + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]''' | | ''Milgunt'' (''Melgund'') <br> Milo + Gunth (Kunth) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]]''' | | ''Milmond'' <br> Milo + Mund (Munt) <br> ''Malmund'' <br> Malo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]''' | | ''Milliot'' (''Melot'', ''Mellath'') <br> Milo (Melus) + Joto (Juto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]''' | — | ''Minno'' (''Menno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]''' | — | ''Minnico'' (''Meniko'') <br> Minno (Menno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]''' | — | ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') <br> Minno (Menno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]]''' | [[Альгмін]] | ''Menaug'' <br> Minno (Menno) + Helgi (Alko) | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінбут]]''' | [[Бутмін]] | ''Menbodo'' (''Menbot'') <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) <br> Minno + Boto (Buto) | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Мінальд, Міналта, Меналта)]]''' | | ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menold'', ''Menalt'') <br> Minno + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]''' | [[Відзімін (імя)|Відзімін]] | ''Minuit'' <br> Minno + Wido <br> ''Meginwid'' <br> Meyn (Megin) + Wido | ''Widmin'' <br> Wido + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]''' | [[Гайлімін]] | ''Minigelus'' (''Mengel'') <br> Minno (Menno) + Gailo (Gelo) | ''Geleminus'' <br> Gailo (Gelo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгіла]]''' | | ''Mengilo'' (''Menkilo'') <br> Minno (Menno) + Gilo | ''Gilmin'' (''Gilmen'') <br> Gilo + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгер]]''' | [[Гермін]] | ''Minger'' (''Menger'') <br> Minno (Menno) + Gero | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгірд]]''' | | ''Mingard'' (''Mengerd'') <br> Minno + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]''' | | ''Menegald'' (''Minegolt'') <br> Minno (Menno) + Goldo <br> ''Menigaut'' <br> Minno (Menno) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]''' | | ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') <br> Minno (Menno) + -kin <br> Minno (Menno) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]''' | [[Гудымін]] | ''Mengodus'' (''Mengotus'') <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) | ''Goudemen'' <br> Gudo + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінар|Мінар (Мінэр)]]''' | | ''Minar'' (''Miner'') <br> Minno (Menno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінард|Менарт (Мінарт, Мінард)]]''' | | ''Mennert'' (''Minart'', ''Minard'') <br> Minno (Menno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]''' | [[Даўмен]] | ''Mindach'' (''Mendoch'', ''Mindag'', ''Mendag'') <br> Minno (Menno) + Daugo (Davo) <br> Meyn + Dago | ''Dauman'' <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінконт]]''' | [[Кантмін]] | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth (Kunth) | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]] | [[Мантымін]] | Minno + Mund (Munt) <br> ''Maginmund'' <br> Meyn (Megin) + Mund (Munt) | Mund (Munt) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]''' | | ''Miniatus'' <br> Minno + Joto (Juto) <br> Minno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента, Манта)]]''' | — | ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]''' | — | ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') <br> Manto (Minte) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]''' | | ''Mintold'' (''Mintalto'', ''Mendelt'') <br> Manto (Minte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендэр|Мендэр (Мантар, Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]''' | | ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') <br> Manto (Mende) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендрык|Мендрык (Мэндрык, Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]''' | | ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') <br> Manto (Mende) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]''' | — | ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]''' | — | ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') <br> Mero (Miro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]''' | — | ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') <br> Mero + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]''' | — | ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') <br> Mero (Maro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]''' | — | ''Merusch'' <br> Mero (Miro) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Марбут]]''' | | ''Marbotte'' (''Meriboto'') <br> Mero (Maro) + Boto (Buto) | ''Botmar'' <br> Boto (Buto) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мервін|Мервін (Марвін, Мірвін)]]''' | | ''Mervinus'' (''Maruin'') <br> Mero (Maro) + Wino | ''Winimar'' <br> Wino + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргела|Маргела (Мергель, Маргель, Маргайла, Маргаль)]]''' | | ''Mergell'' <br> Mero (Maro) + Gailo (Gelo) | ''Geilamer'' (''Gelmer'') <br> Gailo (Gelo) + Mero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркунт]]''' | | ''Margundis'' (''Mariconda'') <br> Mero (Maro) + Gunth (Kunth) | ''Gundemar'' (''Cundmar'') <br> Gunth (Kunth) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]''' | | ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') <br> Mero (Maro) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]''' | — | ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]''' | — | ''Motico'' (''Muteke'') <br> Mot (Muta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]''' | — | ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') <br> Mot (Muta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]''' | — | ''Modin'' (''Muttin'') <br> Mot (Muta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мутаўт]]''' | | ''Muotolt'' (''Mutaud'') <br> Mot (Muta) + Waldo (Walt) <br> Mot (Muta) + Teudo (Taut) | ''Teutmodus'' <br> Teudo (Teuth) + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]''' | | ''Moetwil'' (''Modwill'', ''Mutwill'') <br> Mot (Muta) + Wilo | ''Willimot'' <br> Wilo + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотар|Мотар (Мутар, Модэр)]]''' | | ''Motar'' (''Muotar'', ''Moder'') <br> Mot + Heri (Hari) | ''Herimot'' <br> Heri + Mot |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]''' | — | ''Mus''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Musz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]''' | — | ''Musilo'' (''Musula'') <br> Mus + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]''' | — | ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]''' | — | ''Mundicho'' (''Mondeke'', ''Mondicus'') <br> Mund (Mont) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]''' | — | ''Muntilo'' (''Montel'') <br> Mund (Munt) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]''' | — | ''Muntsch'' (''Mudsch'') <br> Mund (Mont) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]''' | [[Валімонт]] | ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) <br> Mund (Munt) + Teudo (Taut) | ''Walmont'' (''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Teutmunt'' <br> Teudo (Teuth) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандывік]]''' | [[Вігмант]] | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) | ''Wigmunt'' (''Wicmund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]]''' | [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] | ''Mundwitz'' (''Montwit'') <br> Mund (Munt) + Wido | ''Widmund'' <br> Wido + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]''' | [[Вілімонт]] | ''Muntwil'' (''Mondwill'', ''Mundwill'') <br> Mund (Munt) + Wilo | ''Wilmunt'' <br> Wilo + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывін]]''' | | ''Mondawin'' (''Mundawins'') <br> Mund (Munt) + Wino | ''Winimunt'' <br> Wino + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]''' | [[Галімонт]] | ''Montigel'' (''Mundigal'') <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) | ''Galmund'' <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]''' | [[Гірдзімонт]] | ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') <br> Mund + Gerd | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мондар|Мондар (Мунтэр, Мондэр, Монтар)]]''' | | ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') <br> Mund (Munt) + Heri (Hari) | ''Hermunt'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Mont) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтарт]]''' | | ''Mundert'' (''Mundhart'') <br> Mund (Munt) + Hardt (Hart) | ''Hardmunt'' (''Hartomund'') <br> Hardt (Hart) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Мантымін]] | [[Мінімонт]] | Mund (Munt) + Minno <br> ''Muntman'' <br> Mund (Munt) + Mann | Minno + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]''' | | ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') <br> Mund + Rick | ''Richmont'' <br> Rick (Rih) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]]''' | [[Рымант]] | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim | ''Rimunt'' <br> Rim + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нейка]]''' | — | ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]''' | | ''Nagel'' (''Nagal'', ''Nageil'') <br> Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]''' | | ''Naimundus'' (''Neimond'', ''Neimundus'') <br> Naicho + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нань]]''' | — | ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наніка]]''' | — | ''Nannicha'' <br> Nanno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Нанэрт, Нэнарт, Ненарт, Нінарт)]]''' | | ''Nanhart'' (''Nennert'') <br> Nanno (Nenna) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наць]]''' | — | ''Nath'' (''Nato'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]''' | | ''Nater'' (''Nadhere'') <br> Nath + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])''' | — | ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ніціла]]''' | — | ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') <br> Nieth (Nid) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]''' | | ''Negele'' (''Niegel'') <br> Nieth + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]''' | | ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') <br> Nieth (Nid) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітарт]]''' | | ''Nitart'' (''Nithart'') <br> Nieth + Hardt (Hart) | ''Hartnid'' <br> Hardt (Hart) + Nieth (Nid) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нетымер]]''' | | ''Nitimerus'' (''Niemer'') <br> Nieth + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]''' | — | ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]''' | — | ''Nothicho'' (''Nodiko'') <br> Noddo (Noto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацель]]''' | — | ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') <br> Noddo (Noto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутаўт]]''' | | ''Notaldus'' (''Noteldus'') <br> Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) <br> Noddo (Nutte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]''' | | ''Nudhari'' (''Nothar'') <br> Noddo (Nutte) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]''' | — | ''Noro'' (''Nero'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]''' | — | ''Noriko'' (''Norke'') <br> Noro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]''' | — | ''Narelo'' <br> Noro (Nero) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нерын|Нерын (Нарын)]]''' | — | ''Nerin'' (''Narin'', ''Norin'') <br> Noro (Nero) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарут|Нарут (Нарот, Наруць)]]''' | — | ''Noruth'' (''Norot'', ''Norodd'') <br> Noro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]''' | — | ''Noresch'' (''Norisch'', ''Norusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Noreš''{{Заўвага|name="Чэхія"|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}) <br> Noro + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбар]]''' | | ''Norber'' (''Norbar'') <br> Noro + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]''' | | ''Norbert'' (''Nerbertus'') <br> Noro (Nero) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]''' | [[Бутнар]] | ''Narbot'' (''Norbud'', ''Narbod'', ''Norpoth'', ''Norpod'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) | ''Botnor'' <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]''' | | ''Norvid'' (''Narvid'') <br> Noro + Wido | ''Widhener'' <br> Wido + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвіл]]''' | | ''Norvilus'' (''Narwill'') <br> Noro + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарывойша|Нарывойша (Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]]''' | [[Войшнар]] | ''Norweise'' (''Norvice'', ''Norweisch'') <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) | ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]''' | | ''Nargella'' (''Norgeil'', ''Norgell'') <br> Noro (Nero) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]''' | | ''Norman'' (''Neriman'') <br> Noro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]''' | | ''Normunt'' (''Normundus'') <br> Noro + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]''' | — | ''North'' (''Nardo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]''' | | ''Nartolt'' (''Nortold'', ''Nartaud'', ''Nartault'') <br> North + Waldo (Walt) <br> Noro (Nero) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]''' | — | ''Newilo'' <br> Niwo (Nevo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойст]]''' | — | ''Neosta'' (''Neweist'') <br> Niwo (Nevo) + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойна]]''' | | ''Newein'' (''Nevin'') <br> Niwo (Nevo) + Wino (Weine) <br> Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Невярд|Невярд (Невярт)]]''' | | ''Niviard'' (''Niewerth'') <br> Niwo (Nevo) + Hardt | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Неўрад]]''' | | ''Niwrat'' (''Neurodus'') <br> Niwo (Nevo) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нястольт]]''' | | ''Nistaldus'' <br> Nistio + Waldo <br> Niwo (Nevo) + Stalto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ота]]''' | — | ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]''' | — | ''Otilo'' (''Audilo'') <br> Oto (Audo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Одзін (імя)|Одзін]]''' | — | ''Odin'' <br> Oto (Odo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Отаўт]]''' | | ''Ottolt'' <br> Oto + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атгін]]''' | | ''Otken'' (''Oetgen'') <br> Oto + -kin <br> Oto + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атмут]]''' | | ''Otmot'' <br> Oto + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адрык|Адрык (Атарык)]]''' | | ''Odric'' (''Oterihc'') <br> Oto (Odo) + Rick | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Окель]]''' | — | ''Ockel'' (''Okilo'') <br> Occo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пац|Пац (Пач)]]''' | — | ''Pazzo'' (''Patza'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]''' | | ''Pazolt'' (''Petzold'') <br> Pazzo + Waldo (Walt) <br> Petz + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прош|Прош (Прэз, Прыш, Брош)]]''' | — | ''Brezzo'' (''Prosch'', ''Brosch'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]] | | Brezzo (Prosch) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прышымунд, Прызмант)]]''' | | ''Prosmund'' (''Brosmundus'') <br> Brezzo (Prosch) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]''' | — | ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]''' | — | ''Rappo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапш]]''' | — | ''Rapsch'' <br> Rabanus (Rappo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рага|Рага (Рэга)]]''' | — | ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]''' | — | ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') <br> Rago (Reggi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]''' | — | ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') <br> Rago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]''' | | ''Ragvald'' <br> Rago + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]''' | | ''Ragel'' (''Regeil'', ''Rogello'', ''Regel'') <br> Rago (Reggi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]''' | | ''Regimunt'' (''Ragemunt'') <br> Rago (Reggi) + Mund (Munt) <br> ''Rigmunt'' <br> Rick + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раган]]''' | — | ''Raganus'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]''' | — | ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]''' | | ''Reinald'' (''Raginald'') <br> Rein (Raganus) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]''' | | ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') <br> Rein (Raganus) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнар]]''' | | ''Reinar'' (''Raganhar'') <br> Rein (Raganus) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]''' | | ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') <br> Rein (Raganus) + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]''' | — | ''Rakila'' <br> Raco (Rako) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]''' | — | ''Rado'' (''Rato'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]''' | — | ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіла|Радзіла (Раціла, Радзель, Радуль)]]''' | — | ''Radila'' (''Ratilo'', ''Radel'', ''Radulus'') <br> Rado + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]''' | — | ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') <br> Rado (Rato) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]''' | — | ''Raduni'' <br> Rado + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]''' | — | ''Radusch'' (''Ratsch'') <br> Rado (Rato) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]''' | | ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'', ''Ratault'') <br> Rado (Rato) + Waldo (Walt) <br> Rado + Teudo (Taut) | ''Waltrat'' <br> Waldo (Walt) + Rado (Rato) <br> ''Teudrad'' <br> Teudo (Teuth) + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Рацівіл, Радвіл)]]''' | | ''Ratwilius'' (''Radwill'') <br> Rado (Rato) + Wilo | ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]''' | | ''Radowin'' (''Radwin'') <br> Rado + Wino | ''Winirad'' <br> Wino + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радыгайла]]''' | | ''Ratgeil'' (''Redgell'') <br> Rado (Rato) + Gailo | ''Geilrad'' (''Gailrat'') <br> Gailo + Rado (Rato) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]''' | | ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') <br> Rado (Rato) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімін|Радзімін (Радмін)]]''' | | ''Radmin'' (''Radmen'') <br> Rado + Minno (Menno) | ''Minrath'' (''Menrad'') <br> Rado (Rato) + Minno (Menno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімонт]]''' | | ''Radmunt'' (''Ratemund'') <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Разела|Разела (Расель, Разель, Разэль, Ражэла)]]''' | — | ''Razala'' (''Rassel'') <br> Razo (Rasse) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рам]]''' | — | ''Ramo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]''' | — | ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]''' | — | ''Ramut'' <br> Ramo + -t- <br> Ramo + Mot (Muta) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамша]]''' | — | ''Ramsch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Ramysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Rames''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамаўт]]''' | | ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') <br> Ramo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт, Ромунд)]]''' | | ''Ramunt'' <br> Ramo + Mund (Munt) <br> ''Romont'' (''Romundus'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ран|Ран (Рань)]]''' | — | ''Rano'' (''Rahn'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раніла]]''' | — | ''Ranila'' <br> Rano + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ранвід]]''' | | ''Ranoid'' (''Ranvid'') <br> Rano + Wido | ''Widerannus'' <br> Wido + Rano |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]''' | — | ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзіла]]''' | — | ''Randilo'' <br> Rando + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзін]]''' | — | ''Randinus'' (''Randenus'') <br> Rando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]''' | [[Ерандзь]] | ''Randhar'' (''Randhere'') <br> Rando + Heri (Hari) | ''Herrand'' (''Harranth'') <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]''' | — | ''Rucco'' (''Rocco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]''' | — | ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ruclo'') <br> Rucco (Rocco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рукша]]''' | — | ''Rocksch'' <br> Rucco (Rocco) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руга]]''' | — | ''Rugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін, Ругень)]]''' | — | ''Rugin'' <br> Rugo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рувіль|Рувіль (Ровіл)]]''' | — | ''Rowilo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]''' | — | ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка, Руміка)]]''' | — | ''Rümecke'' (''Hromiko'') <br> Rumo (Hruam) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]''' | — | ''Rummel'' (''Rommel'') <br> Rumo (Ruom) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румін|Румін (Ромен)]]''' | — | ''Rumin'' (''Romenus'') <br> Rumo (Ruom) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромат]]''' | — | ''Romatus'' <br> Rumo (Ruom) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]''' | — | ''Rumsch'' (''Römisch'') <br> Rumo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]''' | | ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') <br> Rumo + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]''' | | ''Rombodus'' <br> Rumo (Ruom) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]''' | | ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') <br> Rumo (Ruom) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]''' | — | ''Runo'' (''Run'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]''' | — | ''Runnecke'' (''Runica'') <br> Runo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рупейка|Рупейка (Рупіка, Рупека, Рупка, Рапейка)]]''' | — | ''Rupke'' (''Ropeke'') <br> Rupo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]''' | — | ''Rost'' (''Rust'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]''' | — | ''Rosteck'' (''Rusteke'') <br> Rost (Rust) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Расьціла]]''' | — | ''Rustil'' <br> Rost (Rust) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростан|Ростан (Рустан, Руштан)]]''' | — | ''Rostan'' (''Ruston'') <br> Rost + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]''' | — | ''Rusten'' (''Rosten'') <br> Rost (Rust) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]''' | | ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'', ''Rustaud'', ''Rustaut'', ''Rostaut'') <br> Rost (Rust) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]''' | — | ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]''' | — | ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') <br> Rick (Rih) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]''' | [[Болтрык]] | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald | ''Boldericus'' <br> Bald (Boldt) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]''' | | ''Ricgela'' (''Riegeil'', ''Rigail'') <br> Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыконт]]''' | [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]] | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) | ''Condricus'' <br> Gunth (Kunth) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхлік]]''' | | ''Richlich'' <br> Rick (Rih) + *Lic | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рым (імя)|Рым]]''' | — | ''Rim'' (''Rimo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымейка|Рымейка (Рыміка, Рымка)]]''' | — | ''Rimicho'' (''Rimeke'') <br> Rim + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымель]]''' | — | ''Riemel'' (''Rimila'') <br> Rim + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэмест]]''' | — | ''Rimisto'' (''Remistus'') <br> Rim + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]''' | — | ''Rimut'' (''Rymut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -t- <br> Rim + Mot (Muta) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]''' | — | ''Rimsch'' (''Rymsza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымбут]]''' | [[Бутрым]] | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) | ''Botrim'' <br> Boto (Buto) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымальд]]''' | | ''Rimald'' <br> Rim + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]]''' | | ''Remved'' <br> Rim + Wido <br> ''Rennuit'' <br> Rein + Wido | ''Vidrim'' <br> Wido + Rimo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]]''' | | ''Rimgel'' (''Rimgal'', ''Rimagil'') <br> Rim + Gailo <br> Rim + Gilo (< Gisel) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгальд]]''' | [[Гаўдрым]] | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымэр, Рымер)]]''' | | ''Rimarus'' (''Rimer'') <br> Rim + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымард]]''' | | ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') <br> Rim + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымконт]]''' | [[Кантрым]] | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Kunth) | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыман]]''' | | ''Rimann'' <br> Rim + Mann <br> Rick (Rih) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]''' | [[Мантрым (імя)|Мантрым]] | ''Rimunt'' (''Rimund'') <br> Rim + Mund (Munt) | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]]''' | | ''Remtold'' <br> Rim + Teudo (Teudo) <br> ''Rintolt'' (''Rintault'', ''Rindolt'') <br> Rindr + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]''' | — | ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]''' | — | ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') <br> Rinco (Ringk) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынкун]]''' | — | ''Ringun'' <br> Rinco (Ringk) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]''' | | ''Ringold'' (''Ringwald'') <br> Rinco (Ringk) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]''' | — | ''Rido'' (''Rito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]''' | — | ''Redeco'' <br> Rido + -k- <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]''' | — | ''Riedel'' <br> Rido (Rito) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытэн]]''' | — | ''Rieden'' <br> Rido (Rito) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытаўт]]''' | | ''Ritoldus'' (''Ritaud'') <br> Rido (Rito) + Waldo (Walt) | ''Waltrid'' <br> Waldo (Walt) + Rido <br> ''Theutrid'' <br> Teudo (Teuth) + Rido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдмонт]]''' | | ''Redmund'' <br> Rido + Mund (Munt) <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саба|Саба (Шаба)]]''' | — | ''Saba'' (''Sabas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Шабель, Жабела)]]''' | — | ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') <br> Saba + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]''' | — | ''Sabine'' <br> Saba + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]''' | | ''Sabherus'' <br> Saba + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сава (імя)|Сава]]''' | — | ''Soava'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Шавіла, Савель, Шавела)]]''' | — | ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') <br> Soava + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]''' | | ''Savigello'' (''Saugel'') <br> Soava + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Саўкін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]''' | | ''Sawkin'' (''Saugin'') <br> Soava + -kin <br> Savas + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]''' | | ''Savegotus'' (''Savegotis'') <br> Soava + Gudo (Godo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўконт]]''' | | ''Savegonte'' <br> Soava + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савімонт|Савімонт (Саўмонт)]]''' | | ''Sawmond'' <br> Soava + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]''' | | ''Savericus'' (''Severicus'') <br> Soava + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савірым|Савірым (Саўрым)]]''' | | ''Saurim'' <br> Soava + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]''' | — | ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]''' | — | ''Sakel'' (''Sagilo'') <br> Sack + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Сакін, Шакен, Загень)]]''' | — | ''Sacken'' (''Sagin'') <br> Sack + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]''' | | ''Sagel'' (''Sagalo'', ''Sageil'') <br> Sack (Saage) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]''' | | ''Sagar'' (''Sahker'') <br> Sack (Saage) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]''' | — | ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]''' | — | ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') <br> Salvo (Sallo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салін]]''' | — | ''Salina'' <br> Salvo (Sallo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]''' | | ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') <br> Salvo (Sallo) + -t- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сельвін|Сельвін (Салавін, Шалавін)]]''' | | ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') <br> Salvo (Selo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]''' | | ''Salger'' (''Salager'') <br> Salvo (Sallo) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]''' | | ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') <br> Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd) <br> ''Saugard'' <br> Soava + Gerd (Gyrd) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Зальман, Саўман, Саламен)]]''' | | ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') <br> Salvo (Sallo) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жалмонт|Жалмонт (Залмонт, Саўмонт)]]''' | | ''Salmond'' (''Salamund'') <br> Salvo (Sallo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сан]]''' | — | ''Sanno'' (''Senne'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саніла|Саніла (Саніль, Сяніла, Сініла, Санель, Сенель, Сініль)]]''' | — | ''Sanilo'' (''Senilo'') <br> Sano (Senne) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]]''' | | ''Sangau'' <br> Sano + Gawo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]''' | — | ''Sando'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сандзейка]]''' | — | ''Sandika'' <br> Sando + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]''' | — | ''Sandel'' (''Sendel'') <br> Sando + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]''' | | ''Santold'' <br> Sando + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зантэр|Зантэр (Сандэр, Сандар, Зандэр, Зандар, Жантар, Шантэр, Шандэр, Шандар)]]''' | | ''Santer'' (''Sander'', ''Sandheri'', ''Santari'') <br> Sando + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шандрык]]''' | | ''Sandrih'' <br> Sando + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]''' | — | ''Sarus'' (''Serre'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]''' | — | ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') <br> Sarus (Serre) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]''' | — | ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') <br> Sarus (Serre) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]''' | | ''Serbutt'' (''Saraboto'') <br> Sarus (Serre) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]''' | | ''Sarvidis'' <br> Sarus + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]''' | | ''Sarvilo'' (''Servil'', ''Sarwill'') <br> Sarus + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]''' | | ''Sargeli'' <br> Sarus + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргонт]]''' | | ''Sergunda'' <br> Sarus (Serre) + Gunth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]''' | | ''Saregaud'' <br> Sarus + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Сергута, Саргот, Шэргут, Саркут)]]''' | | ''Sargood'' (''Sergudo'', ''Serecutus'') <br> Sarus + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарман|Сарман (Шарман, Сермана, Шараман, Шэрман)]]''' | | ''Saraman'' (''Sermanus'') <br> Sarus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт, Жэрмунт)]]''' | | ''Sarmund'' (''Saramund'') <br> Sarus + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]] | | з + [[Яштальд|Аштаўт]]{{Заўвага|Параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>}} <br> Zeiz + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Свала|Свала (Швала)]]''' | — | ''Swala'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]] | | Swala + Gedo (Geto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]''' | | ''Suanikin'' (''Swangin'', ''Schwangen'') <br> Svano + -kin <br> Svano + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]''' | — | ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]''' | — | ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') <br> Suint (Suitha) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]''' | — | ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') <br> Suint + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун, Сьвітун)]]''' | — | ''Suidun'' (''Switun'') <br> Suint + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]''' | | ''Switbodo'' <br> Suint (Suitha) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]]''' | | ''Schwingel'' <br> Suint + Gailo | ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') <br> Gailo (Gelo) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]''' | | ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') <br> Suint (Suitha) + Heri | ''Heriswind'' <br> Heri + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]] | | Suint + Rago | ''Raginswinda'' <br> Rago + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрык]]''' | | ''Swidericus'' (''Suedrik'') <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) | ''Richswind'' <br> Rick (Rih) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьвідэргал, Сьвітэргал, Сьвітэргайл, Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]]''' | | ''Swidergall'' <br> Swidher + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Heri + Gailo <br> Swidericus (Suedrik) + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвенталд, Сьвентальд)]]''' | | ''Switald'' (''Swindolt'') <br> Suint (Suitha) + Waldo (Walt) <br> Suint (Suitha) + Teudo (Taut) | ''Waltswind'' <br> Waldo (Walt) + Suint (Swind) <br> ''Theutsuint'' <br> Teudo (Teuth) + Suint |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]''' | — | ''Sibilo'' <br> Sibo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]''' | — | ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]''' | — | ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') <br> Sigo (Sick) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]''' | — | ''Sigun'' (''Siguni'') <br> Sigo (Sick) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]''' | | ''Sibald'' (''Sibold'') <br> Sigo + Bald | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]''' | | ''Siber'' (''Sibar'') <br> Sigo + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]''' | | ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') <br> Sigo + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]''' | | ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') <br> Sigo (Segga) + Boto (Buto) <br> Sigo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]''' | | ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') <br> Sigo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіварт|Зіварт (Зывэрт, Жыварт, Сіварт)]]''' | | ''Siwart'' (''Siewert'', ''Sigiward'') <br> Sigo + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]''' | | ''Sigaud'' <br> Sigo + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]''' | | ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Sigeil'', ''Segel'') <br> Sigo (Segga) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]''' | | ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') <br> Sigo (Segga) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]''' | | ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') <br> Sigo (Sick) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]''' | | ''Sigot'' (''Sægut'') <br> Sigo + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шыдаг]]''' | | ''Sidag'' (''Sigdag'') <br> Sigo + Dago | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]''' | | ''Sieman'' (''Siegmann'') <br> Sigo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Жымот, Шымут)]]''' | | ''Simot'' (''Sigimout'') <br> Sigo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]''' | | ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name="Польшча"}}, Żygmont{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Simund'', ''Symont'') <br> Sigo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгрыда]]''' | | ''Segrida'' (''Sigrida'') <br> Sigo (Segga) + Rido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шэйбар]]''' | | ''Seiber'' <br> *Seio + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]''' | | ''Seyboth'' (''Seiboth'') <br> *Seio + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]''' | | ''Seywaldus'' (''Seivalt'') <br> *Seio + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]''' | | ''Seymund'' (''Seimund'') <br> *Seio + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынь|Зынь (Зінь, Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]''' | — | ''Sino'' (''Sini'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір, Жынгір)]]''' | | ''Singer'' (''Singar'') <br> Sino + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зінар|Зінар (Жынер)]]''' | | ''Siner'' (''Sinner'') <br> Sino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынгель|Зынгель (Зінгіль, Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]''' | | ''Singel'' (''Singilo'') <br> Singo + -l- <br> ''Sinigala'' <br> Sino + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жында|Жында (Сінда, Зында)]]''' | — | ''Sindo'' (''Sindt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]''' | — | ''Sindico'' <br> Sindo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]''' | — | ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') <br> Sindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шымбольт]]''' | | ''Sinbald'' (''Simbold'', ''Sendebald'') <br> Sindo (Sindt) + Bald (Boldt) | ''Baltsint'' <br> Bald + Sindo (Sindt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]''' | | ''Sintualdus'' (''Sindolt'') <br> Sindo + Waldo (Walt) | ''Waltsinda'' <br> Waldo (Walt) + Sindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар, Жындар)]]''' | | ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') <br> Sindo + Heri | ''Ersind'' <br> Heri + Sindo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]''' | | ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скольберт]]''' | | ''Skolbert'' (''Schalbert'') <br> Scalc (Schalch) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальбут]]''' | | ''Schalbut'' <br> Scalc (Schalch) + Boto (Buto) | ''Butaskalks'' <br> Boto (Buto) + Scalc |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]''' | | ''Scelemundus'' (''Schalmont'', ''Scelemondo'', ''Scemund'') <br> Scalc (Schalch) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скольд]]''' | — | ''Sculd'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]]''' | | ''Scaldwill'' <br> Sculd + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]''' | | ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') <br> Sculd + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скера|Скера (Скіра)]]''' | — | ''Scira'' (''Sciri'', ''Schier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]''' | — | ''Scirilo'' (''Skerilo'') <br> Scira + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіран]]''' | — | ''Skerun'' <br> Scira + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]''' | | ''Scirwine'' (''Sherwin'') <br> Scira + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргайл, Шыргал)]]''' | | ''Schirgel'' (''Schirgely'') <br> Scira (Schier) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірман]]''' | | ''Scirman'' (''Scearmann'') <br> Scira + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Шырмунт)]]''' | | ''Sciremunt'' (''Skīrmund'', ''Schirmund'') <br> Scira + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скудэр|Скудэр (Скодар, Скотар, Скутар)]]''' | | ''Scoder'' <br> Scot + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]''' | — | ''Somo'' (''Sumo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]''' | — | ''Sumila'' <br> Somo (Sumo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Соман|Соман (Сумунь, Суман, Шуман)]]''' | — | ''Sumuni'' <br> Somo (Sumo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сомалт]]''' | | ''Somald'' <br> Somo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]''' | | ''Sommund'' <br> Somo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стана|Стана (Штэйна, Штэйн)]]''' | — | ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]''' | — | ''Steneke'' (''Steinicke'') <br> Steina (Stean) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станвіла]]''' | | ''Stanwill'' <br> Steina (Stean) + Wilo | ''Wilstan'' <br> Wilo + Steina (Stean) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангель|Стангель (Штангель)]]''' | | ''Stengel'' (''Stangel'') <br> Steina (Stean) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]''' | [[Керстэн]] | ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) | ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Суг|Суг (Шук)]]''' | — | ''Sugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]''' | | ''Sugenti'' <br> Sugo + Gento <br> Sugo + -nd- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]''' | | ''Sugarius'' (''Suger'') <br> Sugo + Heri (Hari) <br> ''Sutgarius'' <br> Sudo + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]''' | — | ''Sudo'' (''Suto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]''' | — | ''Sudila'' (''Sudela'') <br> Sudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]''' | — | ''Suden'' <br> Sudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сударг]]''' | | ''Sudergo'' <br> Sudo + Argo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]''' | | ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') <br> Sudo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сутарт]]''' | | ''Sutardus'' (''Suthardus'') <br> Sudo (Suto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судман]]''' | | ''Sudhman'' <br> Sudo + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судымуд]]''' | | ''Sutmodis'' <br> Sudo (Suto) + Mot (Moda) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]''' | | ''Sudhmund'' <br> Sudo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]''' | — | ''Zuto'' (''Zotto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зутан]]''' | — | ''Zotan'' <br> Zuto (Zotto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]''' | | ''Zotolt'' <br> Zuto (Zotto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суна (імя)|Суня (Сона, Шуна, Шуня)]]''' | — | ''Sunna'' (''Sunja'', ''Sonna'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Соніка|Соніка (Суніка, Шунека, Шунейка)]]''' | — | ''Sonnica'' (''Sunneke'') <br> Sunja (Sonna) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунела|Сунела (Шуніла)]]''' | — | ''Sunilo'' (''Sunila'') <br> Sunja + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонбут]]''' | | ''Sonobodis'' <br> Sunja (Sonna) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]''' | | ''Sunigelo'' (''Sungal'', ''Sungel'', ''Songel'') <br> Sunja + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]''' | | ''Sungard'' (''Songarta'') <br> Sunja + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]''' | | ''Sungod'' (''Sunegod'') <br> Sunja (Sonna) + Gudo (Guta) | ''Godsune'' <br> Gudo + Sunno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]''' | | ''Sunken'' (''Sungen'') <br> Sunja (Sonna) + -kin <br> Sunja (Sonna) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]''' | — | ''Sundo'' (''Sondo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]''' | | ''Sundolt'' (''Sunduald'') <br> Sundo + Waldo (Walt) <br> Sundo + Teudo (Daut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундар]]''' | | ''Sunder'' (''Sunthar'') <br> Sundo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зусель]]''' | — | ''Susilo'' <br> Suso + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра, Жыр)]]''' | — | ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]''' | — | ''Sireke'' (''Sirica'') <br> Sirio + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]''' | | ''Sirobodus'' (''Sisebut'') <br> Sirio (Siso) + Boto (Buto) <br> Sirio (Siso) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырвід|Сырвід (Сурвід, Сурвіт, Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Журвід)]]''' | | ''Surwit'' (''Sisuita'', ''Sesuito'') <br> Sirio (Siso) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]''' | | ''Surville'' (''Sirwill'', ''Sorwill'') <br> Sirio (Surro) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвін|Сурвін (Шырвін, Жырвін)]]''' | | ''Surawine'' (''Sirwin'') <br> Sirio (Surro) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргірд]]''' | | ''Sirgard'' (''Sirigardus'') <br> Sirio + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сургонт|Сургонт (Сыргунт, Сургунд, Суркунт, Сургун, Сурконт, Сургант, Суркант)]]''' | | ''Sisigunda'' (''Surrigvn'') <br> Sirio (Siso) + Gunth <br> ''Surgant'' <br> Sirio (Surro) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]''' | | ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} <br> Sirio (Surro) + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]''' | | ''Sireguti'' (''Sisagut'') <br> Sirio (Siso) + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман, Сысман, Зызман, Шышман)]]''' | | ''Surman'' <br> Sirio (Surro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурмін|Сурмін (Шурмен, Шырмін)]]''' | | ''Surmen'' <br> Sirio (Surro) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]''' | | ''Sirmar'' (''Sirmer'', ''Sismar'', ''Sismer'', ''Sisimir'') <br> Sirio (Siso) + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Зырмант, Жырмант, Жырмунт)]]''' | | ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') <br> Sirio (Siso) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сір’ят|Сір’ят (Сірат, Сырат, Сыр’ят, Сур’ят)]]''' | | ''Sirad'' <br> Sirio (Surro) + Hatho (Adi) <br> Sirio (Surro) + Joto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]''' | — | ''Sito'' (''Sido'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]''' | — | ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') <br> Sito (Sido) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]''' | — | ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') <br> Sito (Sido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]''' | — | ''Sittin'' (''Sidden'') <br> Sito + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]''' | | ''Sidewine'' <br> Sito (Sido) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сыдэр|Сыдэр (Зыдар, Жыдар)]]''' | | ''Sidierius'' (''Seederius'') <br> Sito (Sido) + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]''' | | ''Sidimund'' (''Sitmund'') <br> Sito (Sido) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сявела]]''' | — | ''Sevila'' <br> Sevia + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]''' | — | ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька, Далека)]]''' | — | ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'', ''Dalleke'') <br> Talo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]''' | — | ''Thalilo'' (''Tellelli'') <br> Talo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]''' | — | ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') <br> Talo (Dahl) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]''' | — | ''Talsche'' (''Talsch'', ''Dalusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Talo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талівойша|Талівойша (Тальвэш, Тальваш, Талівош)]]''' | | ''Dalvice'' <br> Talo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальман|Дальман (Тальман)]]''' | | ''Dalman'' (''Tallman'') <br> Talo (Dahl) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тальмін|Тальмін (Тальмэн, Дальмін)]]''' | | ''Tallmen'' (''Tallmin'', ''Dalmen'') <br> Talo (Dahl) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талмут]]''' | | ''Talamot'' (''Talmut'') <br> Talo + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]''' | | ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') <br> Talo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]''' | | ''Talet'' <br> Talo + Joto <br> Talo + Hatho (Adi) <br> Talo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]''' | — | ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]''' | — | ''Thureke'' <br> Torro (Turo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]''' | — | ''Turrell'' (''Darila'') <br> Torro (Turo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]''' | — | ''Torin'' <br> Torro (Turo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]''' | — | ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') <br> Torro (Turo) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]''' | — | ''Tarut'' (''Toruth'') <br> Torro (Tara) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарбут]]''' | | ''Darebodus'' (''Darbot'', ''Thorbod'') <br> Torro (Tara) + Bodo (Budo) <br> Torro (Tara) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]''' | | ''Taruald'' (''Thorald'') <br> Torro + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]''' | | ''Torvid'' (''Darvid'') <br> Torro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарвіл]]''' | | ''Tharuila'' (''Darwill'') <br> Torro (Tara) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турвін]]''' | | ''Thurwine'' (''Torvin'') <br> Torro (Turo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торыгаўт]]''' | | ''Torgaut'' (''Þórgautr'') <br> Torro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарман|Тарман (Торман, Дорман, Турмен, Дармен)]]''' | | ''Tormann'' (''Thurman'') <br> Torro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]''' | | ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') <br> Torro (Tara) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]''' | — | ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]''' | — | ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') <br> Teudo (Teuth) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]''' | — | ''Teutilo'' <br> Teudo (Taut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]''' | — | ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') <br> Teudo (Deut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]''' | — | ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') <br> Teudo (Taut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыбарт]]''' | | ''Tiebert'' (''Teutbert'') <br> Teudo (Teuth) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) <br> Teudo (Teuth) + Boto (Buto) <br> ''Taboth'' <br> Dago + Boto (Buto) | ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтвал]]''' | | ''Teodwal'' <br> Teudo (Taut) + Wal | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]''' | | ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') <br> Teudo (Deut) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]''' | | ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') <br> Teudo (Taut) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]''' | [[Вілтаўт]] | ''Theudowills'' (''Theowilh'') <br> Teudo (Taut) + Wilo | ''Wiltolt'' <br> Wilo + Teudo (Taut) <br> Wilto + Teudo (Taut) <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]''' | [[Вінтаўт]] | ''Teutwin'' (''Tietwin'') <br> Teudo (Taut) + Wino | ''Wintold'' <br> Wino + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Талтар, Тытар)]]''' | | ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') <br> Teudo (Teuth) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]''' | | ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') <br> Teudo (Daut) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]''' | [[Гінтаўт]] | ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') <br> Teudo (Deut) + -kin <br> Teudo (Deut) + Ginno | ''Gentaltus'' <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігіл]]''' | | ''Theudigilius'' <br> Teudo (Taut) + Gilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]''' | | ''Theogint'' <br> Teudo (Taut) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]''' | | ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') <br> Teudo (Taut) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]''' | | ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') <br> Teudo (Deut) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]] | | ''Teutmen'' <br> Teudo (Taut) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]''' | | ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') <br> Teudo (Ditt) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]] | | ''Trenot'' <br> Troannus + Joto <br> Troannus + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць)]]''' | — | ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друцейка|Друцейка (Друцека, Трудка)]]''' | — | ''Drudeke'' (''Drudico'') <br> Trudo (Drutus) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друціла|Друціла (Трудзіла, Друтэль, Друтыль)]]''' | — | ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') <br> Trudo (Trut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труцень|Труцень (Труцін, Трудзін, Трудзень, Друтынь, Друцень)]]''' | — | ''Trutin'' (''Thrudine'') <br> Trudo (Drutus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]''' | — | ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') <br> Trudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дротвіл|Дротвіл (Дродвіл, Друтвіл)]]''' | | ''Drodwill'' (''Trotwill'') <br> Trudo (Drutus) + Wilo | ''Wildrud'' <br> Wilo + Trudo (Drutus) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Трубіла]]''' | — | ''Trubilo'' <br> Trubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туба]]''' | — | ''Tubo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]''' | — | ''Tuobilo'' <br> Tubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тола|Тола (Тула)]]''' | | ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дольвін]]''' | | ''Dolwin'' (''Tulwine'') <br> Tollo (Dolo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]''' | | ''Dolcaudus'' (''Dulgaud'') <br> Tollo (Tulla) + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]''' | | ''Tolmunt'' <br> Tollo (Dolo) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тума|Тума (Дома)]]''' | — | ''Tumo'' (''Duomo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека, Домка)]]''' | — | ''Dommecke'' (''Dommick'', ''Domke'') <br> Tumo (Duomo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]''' | — | ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') <br> Tumo (Duomo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домін]]''' | — | ''Domin'' <br> Tumo (Duomo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]''' | — | ''Domisch'' (''Thumisch'', ''Thumsch'', ''Domas''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Dumas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Tumo (Duomo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]''' | | ''Thumer'' (''Domarius'') <br> Tumo (Duomo) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даматурт]]''' | | ''Domedrudis'' <br> Tumo (Duomo) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дундзіла|Дундзіла (Тондзель)]]''' | — | ''Tuntil'' <br> Tunto (Dundo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]''' | — | ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туцейка|Туцейка (Туціка, Дудзіка, Додык)]]''' | — | ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]''' | — | ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]''' | — | ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') <br> Tota (Dodo, Tuoto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доман|Доман (Дотман)]]''' | | ''Domann'' (''Totman'') <br> Tota (Dodo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гуга|Гуга (Уга, Юга)]]''' | — | ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]''' | | ''Uber'' (''Huber'', ''Hugbero'') <br> Hugo (Ucho) + Baro <br> Oto + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Губэрт, Юбарт)]]''' | | ''Ubert'' (''Hubert'') <br> Hugo (Ucho) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]''' | | ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') <br> Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уграт]]''' | | ''Hughrat'' (''Hugirat'') <br> Hugo (Ucho) + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]''' | — | ''Ano'' (''Enno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]''' | — | ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') <br> Ano (Enno) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энель|Энель (Аніла, Анель)]]''' | — | ''Enilo'' (''Anilo'') <br> Ano (Enno) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яноўд]]''' | | ''Ennold'' (''Analdus'') <br> Ano (Enno) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]''' | | ''Anwin'' (''Anoin'') <br> Ano + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]]''' | | ''Uvine'' (''Owine'') <br> Ano + Wino (Weine) <br> Ano + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]''' | | ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') <br> Ano (Enno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ангот|Ангот (Ангуць, Анкуд, Янгут)]]''' | | ''Angodus'' (''Angot'') <br> Ano + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Анар|Анар (Янар)]]''' | | ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') <br> Ano + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Улеб]]''' | | ''Uleifr'' <br> Ano + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]''' | | ''Áleifr'' (''Olipher'') <br> Ano + Leifi | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]''' | | ''Unger'' <br> Uno + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Унта]]''' | — | ''Unto'' (''Undo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]''' | — | ''Undila'' (''Undela'') <br> Unto (Undo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]''' | | ''Untheri'' <br> Unto (Undo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ур]]''' | — | ''Uro'' (''Uhr'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урыка|Урыка (Урык)]]''' | — | ''Urich'' <br> Uro + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урвік]]''' | | ''Urwick'' <br> Uro + Wigo (Wic) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]''' | | ''Urlich'' <br> Uro + *Lic <br> Udal + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]''' | | ''Urmann'' <br> Uro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]''' | — | ''Tilo'' (''Zill'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цілен]]''' | — | ''Zillen'' (''Zilina'') <br> Tilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільвін]]''' | | ''Tziliwin'' <br> Tilo (Zill) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]''' | | ''Zilimund'' <br> Tilo (Zill) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]] | | Twerda + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвермунт]] | | Twerda + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]''' | — | ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзека, Шадзейка, Садзейка, Жадзейка, Задэйка, Задыка)]]''' | — | ''Scazciho'' (''Sedeke'', ''Schatko''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]''' | — | ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') <br> Schat + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзібор|Шадзібор (Шэдзібар, Седзебар, Шэдбар, Седбар, Шатбар, Шайтбар)]]''' | | ''Sedber'' <br> Schat (Sado) + Baro <br> Schat (Sado) + Bero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзівід|Шадзівід (Шадвід, Шэдвід, Жадзівід, Задвід)]]''' | | ''Sedvid'' (''Sadwith'', ''Zedwyd''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жадзьвін]]''' | | ''Saduinus'' (''Sadwin'') <br> Schat (Sado) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]''' | — | ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкель]]''' | — | ''Eichele'' <br> Eicho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгант]]''' | — | ''Eigant'' (''Aigant'') <br> Eicho + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]''' | — | ''Eigust'' (''Eggusta'') <br> Agi (Eicho) + -st- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]''' | | ''Eyber'' <br> Eicho (Eich) + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]''' | | ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') <br> Eicho (Eich) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]''' | [[Ботэй]] | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]''' | | ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') <br> Eicho (Eich) + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]''' | | ''Övid'' (''Ecgwid'') <br> Eicho (Eich) + Wido | ''Viðey'' <br> Wido + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]''' | | ''Ewild'' (''Agoildis'') <br> Eicho (Eich) + Wild | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвінд|Эвінт]]''' | | ''Evind'' (''Eivind'') <br> Eicho (Eich) + Windo (Winito) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]''' | | ''Eygautr'' (''Øygautr'') <br> Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]''' | | ''Eigel'' (''Aigel'') <br> Eicho (Eich) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгіл]]''' | | ''Eigil'' <br> Eicho (Eich) + Gilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]''' | | ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') <br> Eicho (Eich) + Ger | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгерд, Айгірд)]]''' | | ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') <br> Eicho (Eich) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]''' | | ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') <br> Eicho (Aico) + Ginno <br> Eicho (Aico) + -kin | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]''' | | ''Eigint'' (''Eigant'') <br> Eicho (Eich) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгот]]''' | | ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') <br> Eicho (Eich) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкар]]''' | | ''Aiccarius'' <br> Eicho (Aico) + Caro <br> ''Eckher'' (''Aicher'') <br> Eicho (Aico) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйруд]]''' | | ''Eirodus'' (''Eichrodus'') <br> Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo) | ''Rodney'' <br> Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]''' | | ''Eimann'' (''Eichmann'') <br> Eicho (Eich) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]''' | | ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') <br> Eicho (Eich) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймут]]''' | | ''Eimuth'' (''Eimuot'') <br> Eicho (Eich) + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]''' | | ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') <br> Eicho (Eich) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]''' | | ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') <br> Eicho (Eich) + Noro <br> Eino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]''' | | ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') <br> Eicho (Aico) + Rick (Rih) | ''Ríkey'' <br> Rick + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]''' | | ''Eirim'' (''Eckrim'', ''Agrim'') <br> Eicho (Aico) + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйна]]''' | — | ''Eino'' (''Egino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнік]]''' | — | ''Einicke'' <br> Eino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйта|Эйта (Эйда, Эйць, Эйдзь)]]''' | — | ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]''' | — | ''Eitel'' (''Aidilo'') <br> Eito (Eido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтун]]''' | — | ''Eidunn'' (''Aittuni'') <br> Eito (Eido) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]''' | | ''Aitald'' (''Aitold'') <br> Eito (Aito) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]''' | | ''Eidoila'' <br> Eito (Eido) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]''' | | ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') <br> Eito (Aito) + Hardt (Hart) <br> ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') <br> Eicho (Aico) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтман]]''' | | ''Eitmann'' (''Eydtman'') <br> Eito + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтмін|Эйтмін (Эйдмін, Эйцімін, Этмін, Айтмін)]]''' | | ''Eidmen'' <br> Eito (Eido) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эльзман]]''' | | ''Elsmann'' <br> Elis + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алсмунт]]''' | | ''Alsmond'' (''Elsmont'') <br> Elis + Mund (Mont) <br> ''Ausmunds'' <br> Auso + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]''' | — | ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]''' | — | ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') <br> Ando (Ende) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]''' | — | ''Entin'' (''Anten'') <br> Ando (Ende) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янтаўт]]''' | | ''Antolt'' <br> Ando (Anto) + Waldo (Walt) <br> Ando (Anto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Антавіт]]''' | | ''Antvit'' (''Anduit'') <br> Ando (Anto) + Wito | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Андрат]]''' | | ''Andrad'' <br> Ando + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]''' | | ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') <br> Ando (Ende) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]''' | — | ''Erman'' (''Ermen'') |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]''' | — | ''Eudila'' <br> Euda + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]''' | — | ''Jungo'' (''Junk'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]''' | | ''Jungel'' <br> Jungo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]''' | — | ''Jundt'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]''' | — | ''Jundill'' (''Jundel'', ''Junzila'') <br> Jundt + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юсіла]]''' | — | ''Jusila'' <br> Joso + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]''' | — | ''Aevo'' (''Evo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явін|Явін (Авін)]]''' | — | ''Evin'' (''Awin'') <br> Aevo (Evo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўбут]]''' | | ''Eubod'' (''Aubot'') <br> Aevo (Evo) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]''' | | ''Ewald'' (''Avald'') <br> Aevo + Waldo <br> ''Hávaldr'' <br> Hatho + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явор|Явар (Явор, Авар, Овар)]]''' | | ''Awart'' <br> Aevo + Wardo (Warto) <br> ''Jovar'' (''Jovard'') <br> Jo + Wardo (Warto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явід]]''' | | ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') <br> Aevo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]''' | | ''Awill'' (''Avila'') <br> Aevo + Wilo <br> ''Jovila'' <br> Jo + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]''' | | ''Awild'' (''Avildis'') <br> Aevo + Wilto (Wildo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явойша|Явойша (Явэйша)]]''' | | ''Aweise'' (''Awise'', ''Êwiso'') <br> Aevo + Weise (Wiso) <br> Jo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]''' | | ''Æwirth'' (''Everd'') <br> Aevo + Werta (Wirt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]''' | | ''Eumund'' (''Awimund'') <br> Aevo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўна]]''' | — | ''Auno'' (''Euni'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўнут (імя)|Еўнут (Яўнут, Яўнуць)]]''' | — | ''Eunat'' (''Aunot'') <br> Auno (Euni) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ама|Ама (Ям)]]''' | — | ''Amo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямейка|Ямейка (Аміка)]]''' | — | ''Emmecke'' (''Amica'', ''Ameke'') <br> Amo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямаўт]]''' | | ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') <br> Amo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яман|Яман (Аман)]]''' | | ''Aman'' <br> Amo + Mann <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]''' | | ''Ammin'' (''Emino'') <br> Amo + Minno <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]''' | | ''Amota'' (''Ammud'') <br> Amo + Mot (Muto) <br> Amo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]''' | | ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') <br> Amo + Mund (Munt) <br> ''Jomund'' <br> Jo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]''' | | ''Hákon'' (Acun, Hacon) <br> HǫR + Cono (Cuno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]''' | — | ''Joto'' (''Juto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]''' | — | ''Jüttke'' (''Jüdicke'') <br> Joto (Juto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]''' | — | ''Jutilo'' (''Judel'') <br> Joto (Juto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]''' | — | ''Jutten'' (''Judin'') <br> Joto (Juto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютша]]''' | — | ''Jutsche'' <br> Joto (Juto) + -sch- | — |- style="background:{{Колер|ВКЛ}}" height="2px" align="left" | 1 | colspan="4" | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.</ref>; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].</ref>, таксама расейская [[Балтыстыка|балтыстка]] Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald<ref>Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.</ref>}} |} }}}} == Славянскія імёны == Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.</ref>. Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.</ref>. Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.</ref>}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref><ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.</ref>, ''Stazwiłowei''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.</ref><ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.</ref>, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Rums%C5%82aw#v=snippet&q=Rums%C5%82aw&f=false С. 434].</ref>}}). == Царкоўныя імёны == З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.</ref>. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам<ref>[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.</ref>. Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&pg=PA109&dq=bartosch+name&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=bartosch%20name&f=false P. 109].</ref>. З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках. == Балтыйскія імёны == Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.</ref>{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.</ref>. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].</ref>. Першыя спробы рэтраспэктыўна патлумачыць некаторыя літоўскія імёны зь летувіскай мовы зьмяшчаюцца ў ненадрукаваным рукапісе [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]] (1658 год): прозьвішча [[Даўбор]] ён спрабаваў зьвязаць зь летувіскім ''Dabar'' 'Зараз', а прозьвішча [[Даўгайла|Даўгяла]] — з ''Dawgalis'' 'Магутны'<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 146, 165.</ref>}}. Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а<ref>Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Нарманская тэорыя]] == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213. * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15. * Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}. * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53. * Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp. * Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s. * Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578. * Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S. * Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S. * Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S. * Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}. * Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80. * Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}} * Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S. * Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}. * Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}. * Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p. * Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S. * Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S. * Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S. * Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S. * Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S. * Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367. * Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102. * Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S. * Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}. * Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S. * Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S. * Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S. * Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p. * Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}. * Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p. * Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England & Germany. — London, 1864. — 606 p. * Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p. * Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}. * [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480. * Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}. * Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}. * Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s. * Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}. * [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914. * Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929). * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}. * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}. * Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106. * Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}. * Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp. * Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}. * Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016. == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names] [[Катэгорыя:Беларусы]] [[Катэгорыя:Славяне]] [[Катэгорыя:Балты]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]] ksilnyfz50ndazoakjiwfsx3ho4uh3e 2694791 2694770 2026-10-04T11:32:28Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі */ 2694791 wikitext text/x-wiki '''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]]. == Германскія імёны == === Паходжаньне === [[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]] Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]]. [[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]] На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref>Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.</ref>. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Algardus#v=snippet&q=Algardus&f=false S. 645].</ref>}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.</ref>. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Wytsuit#v=snippet&q=%40Wytsuit&f=false S. 1573].</ref>), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''<ref>Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.</ref>), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.</ref>), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alikin#v=snippet&q=Alikin&f=false S. 80].</ref>)}}<ref>Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=vUghAQAAMAAJ&q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&f=false S. 47].</ref>. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&q=Herulum%20Longobardum%20nominari&f=false P. 7].</ref>}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&f=false S. 30].</ref>}}. [[Гоцкая мова|Гоцкае]] паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=meyer%20Gothischen#v=snippet&q=meyer%20Gothischen&f=false S. 91—93]</ref>. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}<ref>Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ySQob1hXWuwC&q=Skirmund#v=snippet&q=Skirmund&f=false S. 356].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»<ref>Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9aAZAAAAYAAJ&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 226].</ref>}}. Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы цьвёрда адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»<ref>Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.</ref>. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd <nowiki>=</nowiki> Algard, Lingweni <nowiki>=</nowiki> Langewin, Witold ~ Witowt <nowiki>=</nowiki> Withoud, Wojszwil <nowiki>=</nowiki> Wajswiltis <nowiki>=</nowiki> Wissewalde <nowiki>=</nowiki> Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid <nowiki>=</nowiki> Putuwer <nowiki>=</nowiki> Butywidas <nowiki>=</nowiki> Budwietis <nowiki>=</nowiki> Botwid. <…> Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}<ref>Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.</ref>}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.</ref>. Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref> на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць гоцкае паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.</ref>. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.</ref>. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.</ref>, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.</ref> з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.</ref>. У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы<ref>Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.</ref>{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>}}. Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.</ref>{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].</ref>. Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў<ref>Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.</ref><ref>Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.</ref><ref>Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.</ref>}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>: * Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад «вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>) * Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі<ref name="Laskou-1993"/>}} * Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя<ref name="Laskou-1993"/>}} * Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>}} Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў<ref>Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.</ref>. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>. === Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі === {{Аўтанумарацыя табліцы | {{ {| cellspacing="1" cellpadding="10" style="width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;" |- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align="center" ! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>}} |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}} | — | ''Abo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абека|Абека (Абіка, Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}} | — | ''Abbeco'' (''Abbiko'', ''Abbaco'') <br> Abo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абель|Абель (Абіль)]]''' | — | ''Abel'' (''Abilo'') <br> Abo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]''' | | ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name="Польшча"|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) <br> Abo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)<ref>A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.</ref>, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.</ref>}} | | ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') <br> Abo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абрат]]''' | | ''Abrada'' (''Abrat'') <br> Abo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]''' | — | ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агіла|Агіль (Ягіл)]]''' | — | ''Agilus'' (''Egilo'') <br> Agi (Egi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]''' | — | ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') <br> Agi (Egi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якш|Якш (Якша, Акша, Агша)]]''' | — | ''Akisch'' (''Ecksch'', ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}}) <br> Agi (Egi) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якбут]]''' | | ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Egi) + Boto (Buto) <br> Agi (Egi) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]''' | | ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') <br> Agi (Egi) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]''' | | ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Ageila'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') <br> Agi (Jag) + Gailo (Gelo) <br> Agi (Jag) + -l- <br> ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') <br> Jo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]''' | | ''Aginto'' (''Egind'') <br> Agi (Egi) + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]''' | | ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') <br> Agi (Jag) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]''' | | ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') <br> Agi (Egi) + Waldo <br> Agi (Egi) + Goldo <br> ''Ágautr'' <br> Agi (Egi) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягуці|Ягуці (Ягут, Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]''' | | ''Águti'' (''Agut'', ''Akuti'') <br> Agi (Jag) + Gudo (Guta) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]''' | | ''Agundia'' (''Jaconta'') <br> Agi (Jag) + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]] | | ''Agar'' (''Egiheri'') <br> Agi + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]''' | | ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') <br> Agi (Egi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягмін|Ягмін (Агмін, Ягімін, Акмін, Якмін)]]''' | | ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Agi (Egi) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт, Экмунд)]]''' | | ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmond'', ''Egmont'') <br> Agi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]''' | — | ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]''' | — | ''Allecke'' (''Alico'') <br> Alo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]''' | — | ''Alitta'' (''Alathe'') <br> Alo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]''' | — | ''Allisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Alsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Halsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Alo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]''' | | ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') <br> Alo + Bert <br> Athal + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]''' | | ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') <br> Alo + Boto (Buto) <br> Athal + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвін]]''' | | ''Alwin'' (''Alwini'') <br> Alo + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвіс]]''' | | ''Alvis'' (''Alois'') <br> Alo + Wis | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]''' | | ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') <br> Alo + Gerd (Gardo) <br> Helgi (Alko) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]''' | | ''Alget'' (''Aalgidis'') <br> Alo + Gedo (Geto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]''' | | ''Algut'' (''Alugod'') <br> Alo + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]''' | | ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') <br> Alo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альмін]]''' | | ''Almin'' (''Almen'') <br> Alo + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яльмуд]]''' | | ''Alamud'' (''Almudis'') <br> Alo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]''' | | ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') <br> Alo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]''' | — | ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Audo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Галдык, Гольдзіка)]]''' | — | ''Aldiko'' <br> Aldo + -k- <br> ''Audeca'' <br> Audo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]''' | — | ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') <br> Aldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аўтаўт]]''' | | ''Altolt'' (''Aldaud'', ''Autaut'') <br> Aldo + Waldo (Walt) <br> ''Autald'' <br> Audo (Auto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]''' | | ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') <br> Aldo (Holt) + Heri (Hari) <br> ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') <br> Audo (Auto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]''' | — | ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]''' | — | ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Holga''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]''' | — | ''Heligin'' (''Alkin'') <br> Helgi (Algo) + -n-<br> ''Augino'' <br> Augo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгіш]]''' | — | ''Halgasch'' (''Halgas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Helgi (Algo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]]''' | [[Мінялк]] | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno <br> ''Alechmannus'' (''Alkeman'', ''Algman'') <br> Helgi (Alko) + Mann | ''Menaug'' <br> Minno (Menno) + Helgi (Alko) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]''' | | ''Algemundus'' (''Ealgmund'', ''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') <br> Helgi (Algo) + Mund (Munt) <br> ''Augemundus'' (''Augemundr'') <br> Augo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Амал|Амал (Амэла, Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]''' | — | ''Amal'' (''Amelo'', ''Amul'', ''Amil'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]''' | — | ''Aro'' (''Ahr'') <br> Aro + Mann | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]''' | — | ''Arila'' <br> Aro + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]''' | — | ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') <br> Aro + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]''' | — | ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') <br> Aro + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арбут|Арбут (Арбуд, Арбот)]]''' | | ''Árbót'' (''Arbod'') <br> Aro + Boto (Buto) <br> Aro + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]''' | | ''Arvid'' (''Arwit'') <br> Aro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]''' | | ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') <br> Aro + West (Viste) <br> Heri (Hari) + West (Viste) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]''' | | ''Aregaudus'' <br> Aro + Gaudo <br> ''Hargold'' <br> Heri (Hari) + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]''' | | ''Arman'' (''Ariman'') <br> Aro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]''' | | ''Armin'' (''Arimin'') <br> Aro + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць, Армот)]]''' | | ''Armuth'' <br> Aro + Mot (Muto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армонт, Арамонт, Ярмонт)]]''' | | ''Armund'' (''Armunt'', ''Arimondus'', ''Eremunt'') <br> Aro + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]''' | | ''Arodus'' (''Aruth'') <br> Aro + Hrodo (Ruodo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]''' | — | ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]''' | | ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') <br> Aro (Arno) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнат (імя)|Арнат (Ярнат, Эрнат)]]''' | | ''Arnad'' (''Arnato'') <br> Aro (Arno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Арбш]]''' | — | ''Erbsch'' (''Erbisch'') <br> Arbo (Erbo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярг]]''' | — | ''Argo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]''' | — | ''Argelo'' (''Argila'') <br> Argo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ашка|Ашка (Аска, Яска, Еска, Еш)]]''' | — | ''Asco'' (''Asc'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкіла, Ашкела)]]''' | — | ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') <br> Asco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]''' | | ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') <br> Asco + Waldo (Walt) <br> ''Höskuldr'' <br> Hatho + Sculd | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]''' | | ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') <br> Asco + Wino <br> Asi + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]''' | | ''Ascher'' (''Ascar'') <br> Asco + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]''' | | ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') <br> Asco + Mann <br> Asi + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]''' | | ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') <br> Asco + Mund (Munt) <br> ''Osmond'' <br> Asi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ас (імя)|Ас (Ась, Азь)]]''' | — | ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азела|Азела (Асіла, Ясіла, Ясель, Эзель)]]''' | — | ''Aselo'' (''Asilo'', ''Esilo'') <br> Asi + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]''' | — | ''Asin'' (''Asen'') <br> Asi + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]''' | | ''Ásboð'' <br> Asi + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясвад]]''' | | ''Asuad'' <br> Asi + Wado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясоўд|Ясоўд (Асвальд)]]''' | | ''Asold'' (''Asuald'', ''Oswald'') <br> Asi + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]''' | | ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') <br> Asi + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]]''' | | ''Aswill'' <br> Asi + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвільт]]''' | | ''Asvild'' <br> Asi + Wilto (Wildo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азгайла]]''' | | ''Easgel'' (''Esgel'') <br> Asi + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]''' | | ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') <br> Asi + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгірд]]''' | | ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') <br> Asi (Osi) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгін|Эзгін (Азгін, Ашкін, Ажгін)]]''' | | ''Eskin'' (''Esgen'') <br> Asi + -kin <br> Asi + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]''' | | ''Osman'' (''Asman'') <br> Asi (Osi) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]''' | | ''Osminna'' <br> Asi (Osi) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]''' | | ''Asmot'' (''Asmuot'') <br> Asi + Mot | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]''' | | ''Asnar'' (''Asinar'') <br> Asi + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]''' | — | ''Ast'' (''Osta'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]''' | — | ''Oustecha'' (''Ostike'') <br> Ast (Osta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]''' | — | ''Aostilo'' (''Ostell'') <br> Ast (Osta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яштальд|Яштальд (Асталт, Аштаўт, Ястальд, Яшталт, Яштаўт)]]''' | | ''Astald'' (''Ostald'', ''Astaud'', ''Astout'', ''Austaldus'') <br> Ast (Osta) + Waldo <br> Ast (Osta) + Teudo <br> Asi (Osi) + Teudo | ''Teudasia'' <br> Teudo + Asi |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]''' | | ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Aster''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ast (Osta) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астрат]]''' | | ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') <br> Ast (Osta) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]''' | — | ''Babilo'' (''Babel'') <br> Babo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]''' | — | ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка, Бацейка)]]''' | — | ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') <br> Bado (Bato) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]''' | — | ''Badila'' (''Bathel'') <br> Bado (Bato) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батаўт]]''' | | ''Batolt'' (''Badald'', ''Badaut'', ''Bataut'') <br> Bado (Bato) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]''' | | ''Badvil'' (''Batwill'', ''Baduila'') <br> Bado (Bato) + Wilo | ''Willibad'' <br> Wilo + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батвін]]''' | | ''Batwin'' (''Badvin'') <br> Bado (Bato) + Wino | ''Winibad'' <br> Wino + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]''' | | ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') <br> Bado (Bato) + Heri (Hari) | ''Heribad'' <br> Heri + Bado |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]''' | — | ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]''' | — | ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') <br> Bald (Bolte) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдзіла|Балдзіла (Больцель, Баўдзель, Балціла)]]''' | — | ''Baldilo'' (''Baldellus'') <br> Bald (Bolte) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]''' | — | ''Baltin'' (''Balden'') <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]''' | — | ''Baldun'' <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болташ|Болташ (Болдыш, Болдаш, Больдаш)]]''' | — | ''Boldisch'' (''Boltsch'') <br> Bald (Bolte) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальдвін]]''' | | ''Baldwin'' <br> Bald + Wino | ''Winibald'' <br> Wino + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдаг]]''' | | ''Baldag'' <br> Bald (Bolte) + Dago | ''Dacbold'' <br> Dago + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]''' | | ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') <br> Bald + Heri | ''Eribald'' (''Haribald'') <br> Heri + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]''' | | ''Baltardus'' (''Balthart'') <br> Bald + Hardt (Hart) | ''Artbald'' (''Hartbald'') <br> Hardt (Hart) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]''' | | ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') <br> Bald + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Баўдамір]]''' | | ''Baldomer'' <br> Bald + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]''' | [[Рыбалт]] | ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') <br> Bald (Boldt) + Rick | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]]''' | | ''Baldrim'' <br> Bald + Rim | ''Rimbald'' (''Rimbold'') <br> Rim + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун, Баўтрун)]]''' | | ''Baltrun'' (''Baldrun'') <br> Bald + Runo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]''' | | ''Baltrudis'' <br> Bald + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бар (імя)|Бар (Бара, Пара)]]''' | — | ''Baro'' (''Paro'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]''' | — | ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') <br> Baro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]''' | — | ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') <br> Baro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]''' | — | ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]''' | | ''Barvid'' (''Barwidus'') <br> Baro + Wido | ''Widbor''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Widebor''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wido + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвік]]''' | | ''Barwic'' (''Barwig'') <br> Baro + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]''' | [[Вінбор]] | ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} <br> Baro + Wino | ''Wimber'' <br> Wino + Bеro <br> Wino + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвойн]]''' | | ''Barwein'' (''Berwein'') <br> Baro + Wino (Weine) <br> Baro + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]''' | | ''Bargeil'' (''Bargel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барконт]]''' | | ''Bargund'' (''Pargunt'') <br> Baro (Paro) + Gunth (Cund) | ''Gundabari'' <br> Gunth (Cund) + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барман|Барман (Парман)]]''' | | ''Barmann'' (''Parmann'') <br> Baro (Paro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барда|Барда (Барта)]]''' | — | ''Bardo'' (''Barto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]''' | — | ''Bardilo'' (''Bartel'') <br> Bardo (Barto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]''' | — | ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bardo (Barto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]''' | | ''Bartolt'' (''Bartaud'', ''Bartaut'', ''Bartold'') <br> Bardo (Barto) + Waldo (Walt) <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bardo + Teudo (Taut) | ''Teutbard'' <br> Teudo (Teuth) + Bard |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]''' | — | ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка, Бінека)]]''' | — | ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') <br> Beno (Bino) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]''' | — | ''Benilo'' <br> Beno (Bino) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]''' | — | ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Beno + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінгель]]''' | | ''Bengel'' <br> Beno + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бенат]]''' | | ''Bennato'' (''Bennat'') <br> Beno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінэрт]]''' | | ''Benert'' (''Benehard'') <br> Beno (Bino) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бімунт]]''' | | ''Bemund'' <br> Beno (Bino) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бера|Бера (Біра, Пера)]]''' | — | ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]''' | — | ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') <br> Bero (Biro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Бірэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]''' | — | ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') <br> Bero (Biro) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]''' | — | ''Beren'' (''Birin'') <br> Bero (Biro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]''' | — | ''Bierotte'' (''Biruth'', ''Bierott'') <br> Bero (Biro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыбольд]]''' | | ''Beribald'' <br> Bero (Biro) + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]''' | | ''Berwoldus'' (''Beroald'') <br> Bero + Wald | ''Waldpero'' <br> Wald + Biro (Bero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]''' | | ''Berwid'' <br> Bero + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]''' | | ''Perwein'' <br> Bero (Pero) + Wino (Weine) <br> Bero (Pero) + Uuenna | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]''' | | ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') <br> Bero + -kin <br> Bero + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]''' | | ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') <br> Bero (Biro) + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]''' | | ''Berhard'' <br> Bero + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Перман|Перман (Бэрман, Бірман, Пэрман, Парман, Бірмэн, Бермень)]]''' | | ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'', ''Pirrmann'') <br> Bero (Pero) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]''' | | ''Peremunt'' (''Bermondus'') <br> Bero (Pero) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ператрут]]''' | | ''Perethrud'' (''Beretrudis'') <br> Bero (Pero) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берн|Берн (Бэрн, Перн, Бернь, Бірн)]]''' | — | ''Bern'' (''Pern'', ''Pirn'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]''' | — | ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') <br> Bern (Pirn) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бярнут|Бярнут (Бярнуць)]]''' | — | ''Bernuth'' (''Bernut'', ''Barnut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]''' | — | ''Bernasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Bernisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Бернад, Барнат, Бернят, Парнат)]]''' | | ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') <br> Bern + Joto <br> Bern + Hatho (Adi) <br> ''Bernard'' <br> Bern + Hardt | ''Hathubern'' <br> Hatho + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]''' | | ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') <br> Bern + Heri (Hari) | ''Erbern'' <br> Heri + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]''' | | ''Bernard'' (''Bernhard'') <br> Bern + Hardt | ''Hartbern'' <br> Hardt + Bern |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Бэргаль, Пергайла)]]''' | | ''Bergel'' (''Bergeil'', ''Bieregel'') <br> Berga + Gailo (Gelo) <br> Bero + Gailo (Gelo) <br> Berga + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]''' | — | ''Bert'' (''Perht'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртыка]]''' | — | ''Bertike'' (''Berteka'') <br> Bert + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]''' | — | ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') <br> Bert + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртун]]''' | — | ''Berhtuni'' (''Perhtun'') <br> Bert + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]''' | — | ''Bertasch'' (''Bertisch'') <br> Bert + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]''' | | ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bert + Teudo (Taut) | ''Woltbert'' <br> Waldo (Walt) + Bert <br> ''Teutbert'' <br> Teudo (Taut) + Bert |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біе (імя)|Біе]]''' | — | ''Bie'' (''Biho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]]''' | | ''Bewein'' (''Biewine'', ''Bivinus'') <br> Bie + Wino (Weine) <br> Bie + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]''' | | ''Byatt'' (''Bietto'') <br> Bie + Joto (Juto) <br> Bie + Hatho | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]''' | — | ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біліка|Біліка (Білейка, Пілейка)]]''' | — | ''Biliko'' (''Pilicho'') <br> Bilo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білін]]''' | — | ''Bilin'' <br> Bilo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]''' | | ''Biliwin'' (''Pilwine'') <br> Bilo (Pillo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]''' | | ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') <br> Bilo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]''' | | ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') <br> Bilo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білімін|Білімін (Більмін)]]''' | | ''Bilmen'' <br> Bilo + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]''' | | ''Bilaeth'' (''Pillat'') <br> Bilo (Pillo) + Joto <br> Bilo (Pillo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]''' | — | ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]''' | — | ''Beteke'' (''Bettika'') <br> Bitto (Beto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]''' | — | ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') <br> Bitto (Beto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]''' | — | ''Bitinus'' (''Bettin'') <br> Bitto (Beto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]''' | | ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') <br> Bitto (Beto) + Waldo (Walt) <br> Bitto (Beto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]''' | | ''Betharius'' <br> Bitto (Beto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бруна|Бруна (Брунь, Прунь)]]''' | — | ''Bruno'' (''Прун'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Брунейка]]''' | — | ''Brunico'' (''Brunicho'') <br> Bruno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бубела|Бубела (Бобель, Бубель)]]''' | — | ''Bubilo'' (''Bobel'') <br> Bubo (Bobo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]''' | — | ''Bodo'' (''Budo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзейка|Будзейка (Будзека, Будзіка, Байдзейка)]]''' | — | ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') <br> Bodo (Budo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]''' | — | ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') <br> Bodo (Budo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]''' | — | ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') <br> Bodo (Budo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будыш|Будыш (Бодыш, Будуш)]]''' | — | ''Bodsch'' (''Bodusz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bodo (Budo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]''' | | ''Bodwidus'' <br> Bodo (Budo) + Wido | ''Widbod'' <br> Wid + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]''' | | ''Bauduilli'' (''Bodwill'') <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willibodo'' <br> Wilo + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]''' | | ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') <br> Bodo (Budo) + -kin <br> Bodo (Budo) + Ginno | ''Genobod'' <br> Ginno (Genno) + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]]''' | [[Гедбуд]] | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]''' | | ''Buder'' (''Boder'') <br> Bodo (Budo) + Heri (Hari) | ''Eribodo'' <br> Heri + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]''' | | ''Buddrich'' (''Budrick'') <br> Bodo (Budo) + Rick (Rih) | ''Richbodo'' (''Ricbodo'') <br> Rick (Rih) + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]''' | — | ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка, Бутка)]]''' | — | ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') <br> Boto (Buto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]''' | — | ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') <br> Boto (Buto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]''' | — | ''Buten'' (''Botin'') <br> Boto (Buto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш, Боташ)]]''' | — | ''Botsch'' (''Butisch'') <br> Boto + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Буталд, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]''' | [[Вальбут]] <br> [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]] | ''Butolt'' (''Butaldus'', ''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) | ''Waldbott'' <br> Waldo + Boto (Buto) <br> ''Teubod'' <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]''' | [[Відбут]] | ''Butvid'' (''Botwid'') <br> Boto (Buto) + Wido | ''Wiboto'' <br> Wido + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]''' | | ''Botwith'' <br> Boto (Buto) + Wito | ''Witbot'' <br> Wito + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл, Путвіл)]]''' | [[Вільбут]] | ''Botwill'' (''Bauduilli'') <br> Boto (Buto) + Wilo <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willebut'' (''Wilbot'') <br> Wilo + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]''' | | ''Butwin'' (''Botwin'') <br> Boto (Buto) + Wino (Wini) <br> Bodo (Budo) + Wino | ''Uinebod'' <br> Wino + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгель]]''' | [[Галбута]] | ''Botgel'' (''Butgel'', ''Baudugailus'', ''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) | ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгер]]''' | [[Гербут]] | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero | ''Gerboth'' (''Gerbodo'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]''' | [[Гарбут]] | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) | ''Harboth'' <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутэрт|Бутэрт (Бутарт)]]''' | | ''Bottart'' (''Boutard'') <br> Boto (Buto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутман]]''' | | ''Buthmann'' (''Bothmann'') <br> Boto (Buto) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]''' | [[Мінбут]] | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno | ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]''' | [[Нарбут (імя)|Нарбут]] | ''Botnor'' (''Butnor'', ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) | ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам, Бутрэм)]]''' | | ''Bothram'' <br> Boto (Buto) + Ramo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]''' | | ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') <br> Boto (Buto) + Rick | ''Richboto'' <br> Rick (Rih) + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутрым|Бутрым (Ботрым, Будрым, Путрым)]]''' | [[Рымбут]] | ''Botrim'' (''Bodrim'', ''Bauderrim'') <br> Boto (Buto) + Rim <br> Bodo (Budo) + Rim | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботэй]]''' | [[Эйбут]] | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]''' | — | ''Potico'' (''Putico'') <br> Boto (Poto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]''' | — | ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') <br> Boto (Poto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бой (імя)|Буй]]''' | — | ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]''' | — | ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') <br> Boio (Beie) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]]''' | | ''Boivid'' (''Bovid'') <br> Boio (Búi) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Боер|Боер (Бэер)]]''' | | ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') <br> Boio (Beie) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бумонт]]''' | | ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') <br> Boio (Búi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]''' | — | ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнар|Бэйнар (Байнэр, Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]''' | | ''Beinher'' (''Bainarius'') <br> Beyn + Heri (Hari) <br> Boio (Beio) + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]''' | | ''Beynart'' (''Beinert'') <br> Beyn + Hardt <br> Boio (Beio) + *Nard | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бранта]]''' | — | ''Branto'' (''Brando'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]''' | — | ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]''' | — | ''Bunico'' (''Bonica'') <br> Buno (Bono) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]''' | | ''Buner'' (''Bonarius'') <br> Buno (Bono) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бурэйка]]''' | — | ''Buricho'' (''Buricke'') <br> Buro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]''' | — | ''Burga'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Бургайла, Пургель, Пургайла)]]''' | | ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgeil'', ''Burgala'') <br> Burga + Gailo (Gelo) | ''Gelburg'' <br> Gailo (Gelo) + Burga |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]''' | — | ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]''' | — | ''Bukilo'' (''Bucilo'') <br> Bugo (Bucco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]''' | — | ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') <br> Bugo (Bucco) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель, Богель)]]''' | | ''Bugellus'' (''Bogel'') <br> Bugo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]''' | | ''Buger'' (''Boger'') <br> Bugo (Bock) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]''' | — | ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушка|Бушка (Буска, Босіка, Боська, Бусека, Бусейка, Бошэйка, Бушэйка)]]''' | — | ''Buschke'' (''Buske'', ''Bosico'', ''Buseke'') <br> Boos (Boso) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель, Пушыла)]]''' | — | ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'', ''Poasilo'') <br> Boos + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]''' | — | ''Buosin'' <br> Boos + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]''' | | ''Bussman'' <br> Boos (Busch) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]''' | | ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') <br> Wago (Wego) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]''' | — | ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]''' | — | ''Weideke'' <br> Waido (Waddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]''' | — | ''Weidel'' (''Weidil'', ''Weidill'', ''Wadila'', ''Wadelo'', ''Woydilo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido (Waddo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]''' | — | ''Weiden'' <br> Waido (Waddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдаўт]]''' | | ''Weidelt'' <br> Waido (Weido) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдэр, Вайдар)]]''' | | ''Weidher'' <br> Waido (Weido) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]''' | | ''Weidman'' (''Weideman'') <br> Waido (Weido) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]''' | | ''Weidat'' (''Woydath''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido + Joto <br> Waido + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валь]]''' | — | ''Wal'' (''Walo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валейка|Валейка (Валека, Валіка)]]''' | — | ''Waleicho'' (''Walica'') <br> Wal + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валіла]]''' | — | ''Walilo'' <br> Wal + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валін (імя)|Валін]]''' | — | ''Walin'' <br> Wal + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валант|Валант (Валянт)]]''' | — | ''Waland'' <br> Wal + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валат]]''' | — | ''Wallath'' <br> Wal + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вальгун]]''' | | ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') <br> Wal + Gunth (Gondo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]''' | — | ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]''' | — | ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') <br> Waldo (Walt) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальдзін, Вальцін)]]''' | — | ''Valdenus'' (''Waldin'', ''Waltino'') <br> Waldo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]''' | — | ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waldo (Walt) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Walbot'' (''Waldbott'') <br> Waldo (Walt) + Boto (Buto) <br> Wal (Walo) + Boto (Buto) | ''Butolt'' <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Волдат]]''' | [[Ятаўт]] | ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) | ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]''' | | ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') <br> Waldo (Walt) + Heri (Hari) | ''Erivald'' <br> Heri + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]''' | | ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') <br> Waldo + Mero (Maro) | ''Meruald'' <br> Mero + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]''' | [[Монтаўт]] | ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Walamunt'' <br> Wal (Walo) + Mund (Munt) | ''Montaldus'' (''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]''' | — | ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варна (імя)|Варна]]''' | — | ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варнела]]''' | — | ''Warinela'' <br> Warno (Warin) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вярнат]]''' | | ''Warnad'' <br> Warno (Werno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]''' | — | ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]''' | | ''Wospot'' (''Wasbut'', ''Vasbut'') <br> Waso (Woso) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]''' | | ''Wasgall'' (''Vosgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waso (Woso) + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгір]]''' | | ''Wasger'' <br> Waso + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгерд]]''' | | ''Wassgaard'' (''Vasgard'') <br> Waso + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]''' | | ''Wesikin'' (''Wasgen'') <br> Waso (Weso) + Ginno <br> Waso (Weso) + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгінт|Вазгінт (Важгінт)]]''' | | ''Wasgand'' <br> Waso + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васмунт|Васмунт (Васмонт)]]''' | | ''Wassmundt'' (''Wasmundus'') <br> Waso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]''' | — | ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]''' | — | ''Verdico'' (''Wirdika'') <br> Werta (Werdo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]''' | — | ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') <br> Werta (Werdo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]''' | — | ''Wirtin'' (''Werdin'') <br> Werta (Werdo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]''' | — | ''Vivilo'' <br> Vivo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]''' | — | ''Wigo'' (''Wic'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]''' | — | ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') <br> Wigo (Wic) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]''' | — | ''Wigand'' (''Wigant'') <br> Wigo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікша]]''' | — | ''Wigasch'' (''Vycxza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wigo (Wic) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]''' | [[Гельвіх]] | ''Wigelo'' (''Wigal'') <br> Wigo + Gailo (Gelo) | ''Geilwihc'' (''Keilwic'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]''' | | ''Wigerd'' (''Wicgard'') <br> Wigo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]''' | | ''Wigent'' <br> Wigo + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігунт|Вігунт (Вігунд, Вікунд, Вігонт, Віконт)]]''' | | ''Wigunt'' (''Wicgunt'', ''Wikund'') <br> Wigo (Wic) + Gunth (Cund) | ''Guntwic'' <br> Gunth + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]''' | | ''Wiger'' (''Vikar'') <br> Wigo (Wic) + Heri (Hari) | ''Ervig'' <br> Heri + Wigo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]''' | [[Мандывік]] | ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікерат]]''' | | ''Wicrat'' (''Wigerat'') <br> Wigo (Wic) + Rado (Rato) | ''Ratwig'' <br> Rado (Rato) + Wigo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]''' | — | ''Wido'' (''Wid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Відзіка, Ведзейка, Ведзік)]]''' | — | ''Wideke'' (''Widike'', ''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') <br> Wido + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відыла (імя)|Відул (Відэль)]]''' | — | ''Widulo'' (''Widelo'', ''Widilo'') <br> Wido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]''' | — | ''Widin'' <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]''' | — | ''Widun'' (''Widuni'') <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відут|Відут (Відута)]]''' | — | ''Widut'' <br> Wido + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]''' | [[Бутвід]] | ''Widbod'' (''Wiboto'') <br> Wido + Bodo <br> Wido + Boto (Buto) | ''Botwid'' <br> Boto (Buto) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відаўт]]''' | | ''Widalt'' (''Vidaut'') <br> Wido + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігайла]]''' | [[Гальвід]] | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]''' | [[Гервід]] | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero (Giro) | ''Gerwid'' <br> Gero + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]''' | [[Гірдзівід]] | ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) <br> Wido + Gerd (Gardo) | ''Gyrdvid'' <br> Gerd (Gyrd) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]''' | [[Гінвід]] | ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]''' | | ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') <br> Wido + Heri | ''Ervid'' <br> Heri + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відарт|Відарт (Відэрт)]]''' | [[Артавід]] | ''Vidart'' (''Widderd'') <br> Wido + Hardt (Hart) | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]''' | | ''Widikint'' (''Wedigint'') <br> Wido + Kindo <br> Wido + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзіман]]''' | [[Манівід]] | ''Widiman'' <br> Wido + Mann | ''Manvidus'' <br> Mann + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімін (імя)|Відзімін (Відзімен, Відмін)]]''' | [[Мінвід]] | ''Widmin'' (''Widmenn'') <br> Wido + Minno (Menno) | ''Minuit'' <br> Minno + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]''' | [[Мантывід (імя)|Мантывід]] | ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') <br> Wido + Mund (Munt) | ''Mundwitz'' <br> Mund (Munt) + Wido |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віт|Віт (Віта)]]''' | — | ''Wito'' (''Witt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]''' | — | ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') <br> Wito + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]''' | — | ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') <br> Wito + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]''' | — | ''Wittenus'' (''Witin'') <br> Wito + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]''' | | ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Vitaudus'', ''Witold'') <br> Wito + Waldo (Walt) <br> Wito + Teudo (Taut) | ''Teudwit'' <br> Teudo + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітвін]]''' | | ''Witwin'' <br> Wito + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]''' | | ''Wituchin'' (''Witikinus'') <br> Wito + -kin <br> Wito + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]''' | | ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') <br> Wito + Heri (Hari) | ''Hariwit'' <br> Heri (Hari) + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]''' | | ''Witart'' (''Witard'') <br> Wito + Hardt (Hart) <br> ''Witrud'' <br> Wito + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]''' | | ''Wikind'' (''Witikint'') <br> Wito + Kindo <br> Wigo (Wic) + Kindo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітмонт]]''' | | ''Witmund'' <br> Wito + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE " align="left" | 1 | '''[[Віцэр]]''' | | ''Wicer'' (''Wizhere'') <br> Wizo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вела]]''' | — | ''Welo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]''' | — | ''Weleka'' (''Weliko'') <br> Welo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велянт|Велянт (Велянда)]]''' | — | ''Welant'' (''Weland'') <br> Welo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]''' | — | ''Welut'' <br> Welo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]''' | | ''Welamunt'' <br> Welo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велерат]]''' | | ''Welarat'' <br> Welo + Rado (Rato) <br> ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віла|Віла (Віль)]]''' | — | ''Wilo'' (''Wili'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]''' | — | ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') <br> Wilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілян]]''' | — | ''Willana'' (''Willan'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]''' | — | ''Wilennus'' (''Willin'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]''' | — | ''Wilun'' <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілянт]]''' | — | ''Wilant'' (''Willand'') <br> Wilo + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]''' | — | ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Willusius''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wilo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільбут]]''' | [[Бутвіл]] | ''Willebut'' <br> Wilo + Boto (Buto) | ''Botwill'' <br> Boto (Buto) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]]''' | | ''Wilgel'' <br> Wilo + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]''' | | ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') <br> Wilo + Heido (Haido) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]''' | [[Гердвіл]] | ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) | ''Gardwill'' <br> Gerd (Gardo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгет|Вільгет (Вільгат)]]''' | [[Гедзівіл]] | ''Wilgyth'' (''Wilgat'') <br> Wilo + Geda (Giddo) | ''Gedwille'' <br> Geda (Giddo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгод|Вільгод (Вільгот, Вількот)]]''' | [[Гудвіл]] | ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) | ''Góðvili'' <br> Gudo (Godo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]''' | | ''Willem'' (''Wilhelm'') <br> Wilo + Helmo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]''' | | ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') <br> Wilo + Gaud <br> ''Villald'' <br> Wilo + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]''' | [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]] | ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]''' | [[Манвіл]] | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]''' | [[Монтвіл]] | ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') <br> Wilo + Mund (Munt) | ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]''' | [[Ятвіл]] | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Joto <br> Wilo + Hatho (Adi) | ''Atwill'' <br> Hatho (Adi) + Wilo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]''' | — | ''Wilto'' (''Wildo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзека, Вільдзік)]]''' | — | ''Wildecke'' (''Wildike'') <br> Wilto (Wildo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]''' | — | ''Vilden'' <br> Wilto (Wildo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]''' | [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]] | ''Wiltolt'' <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) | ''Waldowildis'' <br> Waldo + Wilto (Wildo) <br> ''Theudowills'' <br> Teudo (Taut) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віна (імя)|Віна]]''' | — | ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінка|Вінка (Вініка)]]''' | — | ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') <br> Wino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]''' | — | ''Winela'' (''Winilo'') <br> Wino + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]''' | — | ''Winsch'' (''Wiensch'') <br> Wino + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]''' | [[Борвін|Борвін (Барвін)]] | ''Wimber'' <br> Wino + Baro <br> Wino + Bero | ''Barwin'' <br> Baro + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]''' | | ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') <br> Wino + Waldo <br> ''Winiaud'' <br> Wino + Gaud | ''Waldwin'' <br> Waldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]''' | [[Гервін]] | ''Winger'' <br> Wino + Gero | ''Gerwin'' <br> Gero (Kero) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгіль]]''' | [[Гільвін]] | ''Winigilo'' (''Wingil'') <br> Wino + Gilo | ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгольт]]''' | | ''Vingautr'' (''Winigaud'') <br> Wino + Gaudo (Gaut) <br> ''Wingolt'' <br> Wino + Goldo | ''Gautvin'' <br> Gaudo (Gaut) + Wino <br> ''Goldwine'' <br> Goldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]''' | | ''Winear'' (''Wiener'') <br> Wino + Heri (Hari) | ''Harwin'' <br> Heri (Hari) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінарт]]''' | [[Эртвін]] | ''Winard'' (''Winhart'') <br> Wino + Hardt (Hart) | ''Hertwin'' <br> Hardt (Hart) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінмот]]''' | | ''Winimod'' <br> Wino + Mot (Moda) | ''Motwin'' <br> Mot + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінстаўт]]''' | | ''Winstalt'' <br> Wino + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]''' | — | ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндзейка|Віндзейка (Вендзік, Віндык)]]''' | — | ''Wendecke'' (''Wendico'') <br> Windo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вендзіла, Вентыла)]]''' | — | ''Wintila'' (''Wendilo'', ''Wentilo'') <br> Windo (Wint) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтаўт]]''' | [[Таўтвін]] | ''Wintold'' <br> Windo + Waldo (Walt) <br> Wino + Teudo (Taut) | ''Teutwin'' <br> Teudo (Taut) + Wino |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]''' | | ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') <br> Windo + Heri | ''Hariovind'' <br> Heri (Hari) + Windo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]''' | | ''Wero'' (''Varo'') | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]''' | | ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') <br> Wero (Varo) + -k- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]''' | | ''Werle'' (''Warrell'') <br> Wero + -l- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірбольт]]''' | | ''Werbold'' (''Virboldus'') <br> Wero + Bald (Boldt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вербут|Вербут (Вярбот, Вэрбут, Варбут, Вірбут)]]''' | | ''Werboto'' (''Werbot'', ''Warboto'') <br> Wero (Varo) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Веравойша|Веравойша (Верваш, Варваш)]]''' | | ''Werweiss'' (''Werweis'', ''Werwis'') <br> Wero (Varo) + Weise (Wiso) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргаўд]]''' | | ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name="goz"}}) <br> Wero + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]''' | | ''Wargel'' <br> Wero (Varo) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варгіра]]''' | | ''Warger'' <br> Wero (Varo) + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргірд]]''' | | ''Wergerd'' (''Wirgardus'') <br> Wero + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]''' | | ''Vergot'' (''Wargott'') <br> Wero + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]''' | | ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') <br> Wero (Varo) + Gunth (Cund) | ''Gunthivera'' <br> Gunth + Wero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]''' | | ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') <br> Wero + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]''' | — | ''Werzo'' (''Wers'', ''Wirs'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]''' | — | ''Wirsil'' (''Wersil'', ''Werzel'', ''Wersel'', ''Wersall'') <br> Werzo (Wers) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Вірсімунд]] | | Werzo (Wirs) + Mund | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]''' | — | ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]''' | — | ''Wiseko'' (''Wischke'') <br> Wis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]''' | — | ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') <br> Wis + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісень|Вісень (Вісінь, Вішын, Віжын, Вішнь)]]''' | — | ''Wisen'' (''Wisin'') <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісун|Вісун (Віжун)]]''' | — | ''Wisun'' <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]''' | — | ''Wisint'' (''Wisant'') <br> Wis + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]''' | | ''Wisbar'' <br> Wis + Baro | ''Barwis'' <br> Baro + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]''' | | ''Wiswald'' (''Wisewould'') <br> Wis + Waldo | ''Walvis'' <br> Waldo (Walt) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]''' | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Wis + Wido | ''Widuis'' <br> Wido + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]''' | | ''Wiswill'' (''Uesuili'') <br> Wis + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Візгела, Віжгайла)]]''' | | ''Wisgel'' <br> Wis + Gailo | ''Gelvisa'' (''Galoisus'') <br> Gailo (Gelo) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]''' | | ''Wisogoz''{{Заўвага|name="goz"|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.</ref>}} <br> Wis + Gaud <br> ''Wisigold'' <br> Wis + Goldo | ''Gauduis'' <br> Gaud + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]''' | | ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') <br> Wis + Gero (Kero) | ''Gervisa'' <br> Gero + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]''' | | ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') <br> Wis + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]''' | [[Гінівойша]] | ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') <br> Wis + -kin <br> Wis + Ginno | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візгінт|Візгінт (Візгінд, Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]]''' | | ''Wisgand'' <br> Wis + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісконт|Вісконт (Вісконд, Віскунт)]]''' | | ''Wisgonda'' (''Wisagund'') <br> Wis + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]''' | | ''Wisad'' (''Wisod'') <br> Wis + Hatho (Adi) <br> Wis + Schat (Sado) | ''Aduisus'' (''Hadvisa'') <br> Hatho (Adi) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]''' | | ''Wisman'' <br> Wis + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьміл]]''' | | ''Wismel'' (''Wismill'') <br> Wis + Milo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]''' | | ''Wisemund'' (''Wizmunt'') <br> Wis + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]''' | | ''Vismuot'' (''Wismoda'') <br> Wis + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]''' | | ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') <br> Wis + Noro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]''' | — | ''West'' (''Viste'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вістэла|Вістэла (Віштэль)]]''' | — | ''Wistila'' (''Vistella'') <br> West (Viste) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]''' | — | ''Wisten'' <br> West (Viste) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештар|Вештар (Вэстэр, Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]''' | | ''Vestarr'' (''Wistarius'') <br> West (Viste) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]''' | | ''Westhard'' (''Guistardus'') <br> West (Viste) + Hardt (Hart) <br> ''Wistrud'' <br> Wis + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войша]]''' | — | ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Weise'' (''Wiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшка|Войшка (Вайска, Вейшэка, Вейсейка)]]''' | — | ''Weiske'' (''Weiseke'') <br> Weise + -k- <br> | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайшыла|Вайшыла (Вайшэль, Вэйшэль, Войшэль)]]''' | — | ''Weisel'' <br> Wiso (Waiso) + -l- <br> ''Woschel'' <br> Waiso (Voysch) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшын|Войшын (Войсін)]]''' | — | ''Weissin'' (''Wisin'') <br> Weise (Wiso) + -n- <br> ''Vussin'' <br> Waiso (Voysch) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]] | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Weise (Wiso) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]]''' | | ''Weischwill'' (''Uesuili'') <br> Weise (Wiso) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайсар]]''' | | ''Weiser'' <br> Weise (Wiso) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войсят|Войсят (Войсяд)]]''' | | ''Weisat'' (''Weishadt'', ''Woyssath''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyschat''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) <br> ''Wisad'' <br> Weise (Wiso) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт, Вэйсмант)]]''' | | ''Weisemont'' <br> Waiso + Mund (Mont) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]''' | [[Нарывойша]] | ''Wießner'' (''Weissnar'', ''Weisner'', ''Weisnar'') <br> Weise (Wiso) + Noro | ''Norweise'' <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшалк (імя)|Войшалк (Войсалк, Вышалк, Вішалк, Вісалг)]] | | ''Wisaug'' <br> Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) <br> Weise (Wiso) + Helgi (Algo) | ''Alguis'' <br> Helgi (Algo) + Wiso |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]]''' | | ''Wistold'' (''Westwald'', ''Westhold'') <br> West + Waldo (Walt) <br> Waiso (Voysch) + Teudo (Taut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Война]]''' | — | ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]''' | — | ''Weinecke'' <br> Wino (Weine) + -k- <br> ''Vunnico'' (''Wonnecke'') <br> Uuenna (Wona) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь, Вайнела)]]''' | — | ''Weinel'' (''Wainilo'') <br> Wino (Weine) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]''' | — | ''Weinisch'' <br> Wino (Weine) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]''' | | ''Weiner'' <br> Wino (Weine) + Heri (Hari) <br> ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woynar''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Uuenna (Wona) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]''' | | ''Weinadt'' <br> Wino (Weine) + Hatho (Adi) <br> ''Voinot'' (''Wonat'') <br> Uuenna (Wona) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Воланг|Воланг (Валанк)]]''' | | ''Wolank'' <br> Wolo + Lango (Lancho) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вольман]]''' | | ''Wolman'' (''Wolaman'') <br> Wolo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавейка]]''' | — | ''Gauke'' <br> Gawo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]''' | — | ''Gavilo'' (''Gaul'') <br> Gawo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]''' | — | ''Gawin'' <br> Gawo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўвід]]''' | | ''Gauwida'' <br> Gawo + Wido | ''Widagauwo'' <br> Wido + Gawo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]''' | | ''Gavigunt'' <br> Gawo + Gunth (Gondo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]''' | — | ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]''' | — | ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') <br> Gailo (Gelo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]''' | — | ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') <br> Gailo (Galo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Галун, Гелон)]]''' | — | ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'') <br> Gailo (Gelo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]''' | [[Бутгель]] | ''Galbot'' (''Gelbot'') <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) | ''Botgel'' <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]''' | | ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') <br> Gailo (Gelo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвід]]''' | [[Відзігайла]] | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]''' | | ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') <br> Gailo (Galo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвірд]]''' | | ''Geilwird'' <br> Gailo (Galo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]''' | [[Вігайла (імя)|Вігайла]] | ''Geilwich'' (''Kelwihc'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo | ''Wigelo'' <br> Wigo + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]''' | | ''Gelikin'' (''Geilgen'') <br> Gailo (Gelo) + Ginno <br> Gailo (Gelo) + -kin | ''Gingel'' <br> Ginno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]''' | [[Гудзігал]] | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) | ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галінт]]''' | | ''Galind'' (''Geilindis'') <br> Gailo (Galo) + Linto (Lindis) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]''' | [[Мангайла]] | ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') <br> Gailo (Gelo) + Mann | ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]''' | [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]] | ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') <br> Gailo (Gelo) + Minno | ''Minigelus'' <br> Minno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]''' | [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]] | ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) | ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гала (імя)|Гала]]''' | — | ''Halo'' (''Helli'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галека]]''' | — | ''Haleke'' (''Halika'') <br> Halo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галень|Галень (Гален)]]''' | — | ''Hallen'' <br> Halo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]''' | | ''Halboth'' (''Heliboto'') <br> Halo (Helli) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]''' | | ''Hallmann'' <br> Halo (Helli) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гальмонт]]''' | | ''Hallmund'' (''Helmunt'') <br> Halo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]''' | — | ''Hanus'' (''Johannes'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Гешт, Кест, Гейст)]]''' | — | ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]''' | — | ''Gasticho'' (''Casticho'') <br> Gast (Cast) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]''' | — | ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') <br> Gast + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]''' | — | ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') <br> Gast (Gest) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Гештот, Кестуд, Кістут, Кейстут)]]''' | — | ''Gestot'' (''Kested'', ''Kistott'', ''Gastod'') <br> Gast (Keast) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]''' | | ''Kastert'' (''Gastart'') <br> Gast (Cast) + Hardt (Hart) | ''Hartigast'' <br> Hardt (Hart) + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гестард, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]''' | | ''Gesterd'' (''Gisteard'') <br> Gast (Gest) + Hardt (Hart) <br> ''Gistrudis'' <br> Geso (Giso) + Trudo (Trut) | ''Thrudgis'' <br> Trudo (Trut) + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]''' | | ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') <br> Gast (Gest) + Heri (Hari) | ''Herigast'' <br> Heri + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]''' | | ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') <br> Gast (Cast) + Waldo (Walt) <br> Gast (Cast) + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гішталт, Гешталд, Гешталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]''' | | ''Gestalt'' (''Gistald'', ''Gestold''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Gestaut'') <br> Gast (Gest) + Waldo (Walt) <br> Geso (Giso) + Teudo (Taut) | ''Teutgis'' <br> Teudo (Teuth) + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]''' | — | ''Gaudo'' (''Gauto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]''' | — | ''Gaudeck'' (''Gaudich'') <br> Gaudo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]''' | — | ''Gaudila'' (''Gaudela'') <br> Gaudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]''' | — | ''Gaudin'' <br> Gaudo + -n-<br> ''Goldine'' <br> Goldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]''' | — | ''Gautisch'' (''Gautsch'') <br> Gaudo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтоўт]]''' | | ''Gautald'' (''Gaudald'') <br> Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt) | ''Waltgaud'' <br> Waldo (Walt) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтвід]]''' | | ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') <br> Gaudo (Gauto) + Wido | ''Widegaud'' <br> Wido + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гоўдвік]]''' | | ''Goldwig'' <br> Gaudo + Wigo (Wic) <br> Goldo + Wigo (Wic) | ''Wihgoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Wigo + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]''' | | ''Gauter'' <br> Gaudo + Heri | ''Herigaudis'' <br> Heri + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]''' | | ''Gaudemund'' <br> Gaudo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]''' | | ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') <br> Gaudo (Gauto) + Rick <br> ''Goldric'' <br> Goldo + Rick | ''Richcoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Rick (Rih) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрым|Гаўдрым (Гоўдрым)]]''' | [[Рымгальд]] | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]''' | | ''Gautrude'' <br> Gaudo + Trudo (Drutus) | ''Trutgaudus'' <br> Trudo + Gaudo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]''' | — | ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]''' | — | ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Geda (Gaddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]''' | — | ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') <br> Geda (Geto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]''' | — | ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') <br> Geda (Giddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Гетбут, Кедбут)]]''' | [[Будзікід (імя)|Будзікід]] | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Boto (Buto) <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]''' | | ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') <br> Geda (Giddo) + Waldo (Walt) | ''Wealdgyth'' <br> Waldo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Геталд, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт, Гецольд, Гецоўд)]]''' | | ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'', ''Gatault'', ''Getsold'') <br> Geda (Geto) + Waldo (Walt) <br> Geda (Geto) + Teudo (Taut) | ''Theotgit'' <br> Teudo (Teuth) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівід|Гедзівід (Гедвіт, Гетвід, Гедвід, Кедзівід, Кедвід)]]''' | | ''Gedwed'' <br> Geda + Wido (Wito) | ''Withgitha'' <br> Geda (Giddo) + Wido (Wito) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]]''' | [[Вільгет]] | ''Gedwille'' (''Gidwill'', ''Gadwill'') <br> Geda (Giddo) + Wilo | ''Wilgyth'' <br> Wilo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедвін]]''' | | ''Gedovin'' <br> Geda + Wino | ''Wynngeat'' <br> Wino + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]''' | | ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') <br> Geda (Giddo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]''' | | ''Gidheard'' (''Gạddert'') <br> Geda (Giddo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]] | | ''Gedalcaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме з пашыранай [[суфікс]]ам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай гед-<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref> адбыўся пераход gaud у gaus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gedalcaus#v=snippet&q=Gedalcaus&f=false S. 608].</ref>}} <br> Geda + Gaudo <br> Geda + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]''' | | ''Gadagunti'' <br> Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзіман|Гедзіман (Гедман, Гітман)]]''' | | ''Gedeman'' (''Gedmann'', ''Gidman'', ''Gettman'') <br> Geda (Giddo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідамін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]''' | | ''Giddeminus'' (''Gidmen'', ''Gadmin'') <br> Geda (Giddo) + Minno | ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} <br> Minno (Menno) + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]''' | | ''Gadamundus'' (''Gedmond'', ''Gjetmund'', ''Gemundus'') <br> Geda (Gaddo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадарых|Гедрых (Гедрык, Кедрык)]]''' | | ''Gedrich'' (''Gadric'') <br> Geda (Gaddo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадзь|Гадзь (Гата, Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]''' | — | ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]''' | — | ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') <br> Hatho (Adi) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]''' | — | ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') <br> Hatho (Adi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]''' | — | ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') <br> Hatho (Adi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]''' | [[Волдат]] | ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) | ''Waldad'' (''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) <br> ''Teuthad'' <br> Teudo (Teuth) + Hatho (Had) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]''' | | ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') <br> Hatho (Edo) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]''' | | ''Hadwig'' (''Hedwig'') <br> Hatho (Hedo) + Wigo | ''Wichad'' <br> Wigo (Wic) + Hatho (Hedo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]''' | [[Вілят]] | ''Atwill'' (''Adwill'', ''Adovila'', ''Attavill'') <br> Hatho (Adi) + Wilo | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгаўд]]''' | | ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') <br> Hatho (Adi) + Gaudo | ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=gauthaus#v=snippet&q=gauthaus&f=false S. 617, 789].</ref>}} <br> Gaudo (Gaut) + Hatho |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгін]]''' | [[Гінят]] | ''Hettgen'' (''Adgen'', ''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]''' | | ''Adago'' (''Adaco'') <br> Hatho (Adi) + Dago <br> Hatho (Adi) + Daugo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]''' | | ''Adat'' (''Adhad'') <br> Hatho (Adi) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]''' | | ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') <br> Hatho (Had) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]''' | | ''Atard'' (''Adahart'') <br> Hatho (Adi) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гатман|Гатман (Гадман, Адаман, Атман, Адамэн)]]''' | | ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') <br> Hatho (Adi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмін|Ятмін (Атмен, Атмін, Ацьмін, Адамін, Адмін, Яцімін, Ядзімін)]]''' | | ''Admen'' (''Atmin'', ''Atmen'') <br> Hatho (Adi) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]''' | | ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') <br> Hatho (Adi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атрант]]''' | | ''Aderando'' <br> Hatho (Adi) + Rando (Ranto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейман]]''' | | ''Heyman'' (''Hayman'') <br> Haimo (Heimo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]''' | | ''Haimund'' <br> Haimo (Heimo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генрых|Генрык]]''' | | ''Henric'' (''Heimirich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гіндрык, Гендрык)]]''' | | ''Hindrich'' (''Heinrich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]''' | — | ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]''' | — | ''Gaidel'' (''Geitel'') <br> Gaidus (Geith) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]''' | — | ''Gaidene'' (''Gaidinus'') <br> Gaidus (Geith) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдар|Гейдар (Гайдар)]]''' | | ''Gaidheri'' (''Geiter'') <br> Gaidus (Geith) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]''' | | ''Gaiterda'' <br> Gaidus (Geith) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэман]]''' | | ''Geidemann'' <br> Gaidus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]''' | — | ''Heido'' (''Haido'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]''' | — | ''Heidilo'' (''Heidel'') <br> Heido (Haido) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтвід]]''' | | ''Heidvid'' <br> Heido + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]''' | | ''Heitgin'' (''Eitgen'', ''Heydekinus'') <br> Heido + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]''' | | ''Heidmundus'' <br> Heido + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]''' | | ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') <br> Heido + Rick | ''Rihheid'' <br> Rick (Rih) + Heido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]''' | — | ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геска|Гесека (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]''' | — | ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') <br> Geso (Giso) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]''' | — | ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') <br> Geso (Keso) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]''' | | ''Gisbert'' (''Gisebert'') <br> Geso (Giso) + Bert | ''Berdegis'' <br> Bert + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла, Гезгал)]]''' | | ''Gesgel'' (''Kesgel'') <br> Geso (Keso) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гішвід]]''' | | ''Gisoidis'' <br> Geso (Giso) + Wido | ''Widugis'' <br> Wido + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]]''' | | ''Gesmin'' (''Gesmen'') <br> Geso (Keso) + Minno (Menno) <br> ''Gessmann'' <br> Geso (Keso) + Mann | ''Minegis'' <br> Minno + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізмунд, Гізмонд, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]''' | | ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') <br> Geso (Giso) + Mund (Munt) | ''Mundegis'' <br> Mund + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гес]]''' | — | ''Haso'' (''Hesa'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьмір]]''' | | ''Hasmar'' (''Hessemer'') <br> Haso (Hesa) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь, Кілт)]]''' | — | ''Geldo'' (''Gildo'', ''Gilto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]''' | | ''Geltolt'' (''Galdualdus'') <br> Geldo + Waldo (Walt) | ''Waldgelt'' <br> Waldo + Geldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ільць]]''' | — | ''Hilto'' (''Ildia'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]''' | — | ''Hiltin'' (''Ildin'') <br> Hilto (Ildia) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]''' | | ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') <br> Hilto + Boto (Buto) | ''Buothilt'' <br> Boto (Buto) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілгут]]''' | | ''Illgut'' (''Hiltgudis'') <br> Hilto + Gudo (Guta) | ''Guthildis'' <br> Gudo (Guta) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільтэр]]''' | | ''Hilder'' <br> Hilto + Heri | ''Erhilt'' <br> Heri + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]''' | | ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') <br> Hilto + Mann | ''Manehildis'' <br> Mann + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіка]]''' | — | ''Hico'' (''Hiko'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гікель]]''' | — | ''Hiccila'' <br> Hico (Hiko) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]''' | — | ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]''' | — | ''Gendecke'' (''Gentke'') <br> Gento (Gendo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]''' | — | ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') <br> Gento (Gendo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]''' | — | ''Genten'' (''Gendinus'') <br> Gento + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтш|Гінтш (Гінч, Кендыш)]]''' | — | ''Gentsch'' (''Gandsch'') <br> Gento + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гінталд, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]''' | [[Таўцігін]] | ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Gentaud'', ''Gintaud'', ''Gentault'') <br> Gento + Waldo (Walt) <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) | ''Theudekin'' (''Deutgen'') <br> Teudo + Ginno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]''' | | ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') <br> Gento + Heri (Hari) | ''Erigand'' <br> Heri + Gento (Gando) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінтарт|Кінтарт (Гінтарт, Гентарт)]]''' | | ''Genthardus'' (''Gentert'') <br> Gento + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]''' | | ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') <br> Gento (Gendo) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]''' | — | ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]''' | — | ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') <br> Gero (Kero) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]''' | — | ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') <br> Gero (Kero) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герын|Герын (Гірын)]]''' | — | ''Gerin'' (''Girin'') <br> Gero (Giro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]''' | — | ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') <br> Gero (Kero) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]''' | — | ''Geruthus'' (''Gerutha'') <br> Gero (Giro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керш|Керш (Герш, Гірш, Геруш, Кірш)]]''' | — | ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') <br> Gero (Kero) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]''' | [[Бутгер]] | ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') <br> Gero (Kero) + Bodo (Budo) <br> Gero (Kero) + Boto (Buto) | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервала]]''' | | ''Gerwala'' <br> Gero + Wal (Walo) | ''Walager'' <br> Wal (Walo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геральд|Геральт (Гералт, Гералд, Геральд)]]''' | | ''Gerold'' (''Gerolt'') <br> Gero + Waldo (Walt) | ''Waldger'' <br> Waldo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервід|Гервід (Кірвід)]]''' | [[Відугер]] | ''Gerwid'' (''Gervidh'') <br> Gero + Wido | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кірвік|Кірвік (Гервік)]]''' | | ''Kerwic'' (''Gerwic'') <br> Gero (Kero) + Wigo (Wic) | ''Wicger'' <br> Wigo (Wic) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Карвіл, Гервел)]]''' | | ''Gerwilo'' (''Gerwill'', ''Garwilus'') <br> Gero (Giro) + Wilo | ''Vilgar'' <br> Wilo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]''' | [[Вінгер]] | ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') <br> Gero (Kero) + Wino | ''Winger'' <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервойна]]''' | | ''Gerwein'' <br> Gero + Wino (Weine) <br> ''Geruuni'' <br> Gero + Uuenna (Wona) | ''Vunniger'' <br> Uuenna (Wona) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гергард|Гіргарт]]''' | | ''Gerhard'' (''Girart'') <br> Gero (Giro) + Hardt (Hart) | ''Hartger'' <br> Hardt + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]''' | | ''Gerath'' (''Gerjet'') <br> Gero + Hatho (Adi) <br> Gero + Joto | ''Hatger'' <br> Hatho + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герод|Герод (Гірод)]]''' | [[Гродгар (імя)|Рутгер]] | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) <br> Gero + Hatho | ''Rutger'' <br> Hrodo (Ruodo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]''' | | ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') <br> Gero (Kero) + -kin <br> Gero (Kero) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]]''' | | ''Gerkunt'' <br> Gero (Kero) + Gunth (Cund) | ''Cundker'' (''Gunngeir'') <br> Gunth (Cund) + Gero (Kero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керман (імя)|Керман (Герман, Гермэн)]]''' | | ''Kerman'' (''German'') <br> Gero (Kero) + Mann | ''Manger'' <br> Gero + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]''' | [[Мінгер]] | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno | ''Minger'' <br> Minno (Menno) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]''' | | ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') <br> Gero (Giro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]''' | [[Стангір]] | ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) | ''Staniger'' (''Stanker'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]]''' | | ''Gerstalt'' <br> Gero (Giro) + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]''' | | ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') <br> Gero + Trudo | ''Thrudger'' <br> Trudo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]''' | — | ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гірык]]''' | — | ''Hierica'' <br> Heri (Hiro) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]''' | — | ''Harilo'' (''Herilo'') <br> Heri (Hari) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]''' | — | ''Herin'' <br> Heri (Hari) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]''' | — | ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Heri (Hari) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]''' | [[Бутар]] | ''Harboth'' (''Herbothe'') <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гербэрт]]''' | | ''Herbert'' <br> Heri + Bert | ''Berther'' <br> Bert + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ірвіл]]''' | | ''Irvil'' (''Iruil'') <br> Heri (Hiro) + Wilo | ''Wileri'' <br> Wilo + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]''' | [[Манар]] | ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермін|Ермін (Герамін)]]''' | | ''Ermin'' (''Hermina'') <br> Heri + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]''' | | ''Eremund'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Munt) | ''Munter'' <br> Mund (Mutn) + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ерандзь]]''' | [[Рандар]] | ''Herrand'' <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) <br> Heri (Hari) + -nd- | ''Randhere'' (''Ranthar'') <br> Rando + Heri (Hari) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]''' | — | ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]''' | — | ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') <br> Gerd + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзіла, Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]''' | — | ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') <br> Gerd (Gardo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]''' | — | ''Gerden''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Girden''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') <br> Gerd (Gert) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]''' | — | ''Gerdun'' (''Gartuni'') <br> Gerd (Gardo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]''' | — | ''Kerdut'' (''Gerdot'', ''Gardut'') <br> Gerd + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]''' | | ''Gertold'' (''Kartold'', ''Gertaud'', ''Gertaut'') <br> Gerd (Gardo) + Waldo (Walt) | ''Waldigardis'' <br> Waldo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]''' | | ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') <br> Gerd (Gyrd) + Wido | ''Widgerd'' <br> Wido + Gerd |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]]''' | [[Вільгерд]] | ''Gardwill'' (''Gerdvil'') <br> Gerd (Gardo) + Wilo | ''Wilgeard'' (''Vilgard'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвойна|Гердвойна (Гердвайнь, Гердвэйнь, Гірдвойна)]]''' | | ''Gardewein'' (''Geardwine'') <br> Gerd + Wino (Weine) <br> Gerd + Uuenna (Wona) | ''Weingard'' <br> Wino (Weine) + Gerd (Gardo) <br> ''Vunnegart'' <br> Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Герцімонт, Кірдзімонт)]]''' | [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]] | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) | ''Mundgerd'' <br> Mund + Gerd |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]''' | — | ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]''' | — | ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') <br> Hardt (Hart) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына, Ардын)]]''' | — | ''Hardin'' (''Herden'', ''Ardini'') <br> Hardt + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артавід]]''' | [[Відарт]] | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido | ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артвіл|Артвіл (Эрдзівіл, Ердзівіл)]]''' | | ''Artwill'' (''Hardwill'') <br> Hardt (Ardo) + Wilo | ''Willard'' <br> Wilo + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эртвін]]''' | [[Вінарт]] | ''Hertwin'' (''Artwin'') <br> Hardt (Ardo) + Wino | ''Winhart'' <br> Wino + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]''' | | ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') <br> Hardt + Mann | ''Manhardt'' <br> Mann + Hardt |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]''' | — | ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібейка|Кібейка (Гібейка, Гебейка, Гібік)]]''' | — | ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') <br> Gibo (Kebo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]''' | — | ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') <br> Gibo (Kebo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]''' | — | ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') <br> Gibo (Gebo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]''' | | ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') <br> Gibo (Kebo) + Heri (Hiro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]''' | | ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') <br> Gibo (Kebo) + Bert <br> Gibo (Kebo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіў]]''' | — | ''Givo'' (''Gevo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівейка]]''' | — | ''Givika'' (''Geuica'') <br> Givo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]''' | — | ''Givin'' <br> Givo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]''' | | ''Gevald'' (''Givald'') <br> Givo (Gevo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геверт|Геверт (Гевард, Гівэрт, Ківэрт)]]''' | | ''Gewert'' (''Gevard'') <br> Givo (Gevo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]''' | — | ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілейка|Гілейка (Гілек, Гілік, Кілейка)]]''' | — | ''Gilleke'' <br> Gilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілін|Гілін (Гілінь, Гілень)]]''' | — | ''Gillin'' (''Gillen'', ''Killin'') <br> Gilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кілбар]]''' | | ''Kilber'' (''Gilberia'') <br> Gilo (Kil) + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілбут|Гілбут (Кільбода)]]''' | | ''Gilbody'' (''Gilbot'', ''Gilbut'') <br> Gilo + Boto (Buto) <br> Gilo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гільвін]]''' | [[Вінгіль]] | ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino | ''Winigilo'' <br> Wino + Gilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кільман|Кільман (Гілман, Гіліман)]]''' | | ''Killman'' (''Gillman'', ''Gilimann'') <br> Gilo (Kil) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]''' | | ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') <br> Gilo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]''' | — | ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]''' | — | ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') <br> Ginno (Genno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]''' | — | ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') <br> Ginno (Genno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генут|Генут (Генюта)]]''' | — | ''Genut'' (''Geniut'') <br> Ginno (Genno) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]''' | — | ''Kinosz''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gennisch'') <br> Ginno (Genno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]''' | | ''Gimber'' (''Kimber'') <br> Ginno + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]''' | | ''Gimbert'' (''Kimbert'', ''Ginbert'') <br> Ginno (Genno) + Bert <br> ''Kinbardus'' <br> Ginno (Genno) + Bardo (Barto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбуд, Генбот, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]''' | | ''Genobod'' (''Ginbot'', ''Gimbot'', ''Kimbot'', ''Genbaud'') <br> Ginno + Bodo (Budo) <br> Gino + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінеўт|Гінеўт (Гінэльд)]]''' | | ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') <br> Ginno (Genno) + Waldo (Walt) | ''Waldgina'' <br> Waldo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гімольт]]''' | | ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) <br> Gemo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвід]]''' | [[Відзігін]] | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido | ''Widikin'' (''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Генвіл, Кінвіл)]]''' | [[Вількін]] | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo | ''Willikin'' (''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвін|Гінвін (Генвін, Кінвін)]]''' | | ''Genuinus'' (''Kinewin'') <br> Ginno (Genno) + Wino | ''Winneken'' <br> Wino + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]''' | | ''Genovefa'' <br> Ginno (Genno) + Vivo (*Weif) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гінівойша]] | [[Вісігін|Вісігін (Вайзген)]] | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) | ''Visekin'' (''Weisgen'') <br> Wiso (Weise) + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]''' | [[Ядгін]] | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) <br> ''Genniod'' <br> Ginno (Genno) + Audo (Oto) | ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэр|Кінэр (Генер, Генар, Кінер, Кінар)]]''' | | ''Kiener'' (''Gener'', ''Ginerius'') <br> Ginno (Genno) + Heri | ''Herekin'' <br> Heri + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]''' | | ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') <br> Ginno (Genno) + Hardt (Hart) | ''Hartgen'' <br> Hardt (Hart) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінгель|Гінгель (Гінгела, Гінгіла, Гінгала, Генгал)]]''' | — | ''Gingel'' (''Gengel'') <br> Ginno (Genno) + Gailo (Gelo) <br> Geng + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]''' | | ''Gengundis'' (''Genegondis'') <br> Ginno (Genno) + Gunth (Cund) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіман|Гіман (Кінман, Геньман, Кіман, Геман, Кеман)]]''' | | ''Gimiman'' (''Kinman'') <br> Ginno (Gimmo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімін|Кімін (Гімін, Кінмен)]]''' | | ''Gimmin'' <br> Ginno (Gimmo) + Minno <br> Ginno (Gimmo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]''' | | ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') <br> Ginno + Mund (Munt) <br> Gemo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінет|Гінет (Генет)]]''' | | ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') <br> Ginno (Genno) + Nieth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]''' | | ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') <br> Ginno (Genno) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гога|Гога (Гок)]]''' | — | ''Gogo'' (''Goki'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]''' | — | ''Goggilo'' (''Kugelo'') <br> Gogo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]''' | — | ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]''' | — | ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') <br> Hrodo (Ruodo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]''' | — | ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') <br> Hrodo (Ruodo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родэлін]]''' | — | ''Rothelin'' (''Hrodelin'') <br> Hrodo (Roda) + lin | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]''' | — | ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') <br> Hrodo (Roda) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]''' | — | ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rutsch'') <br> Hrodo (Ruodo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]''' | | ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Rotaut'', ''Hrotold'') <br> Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) <br> Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut) | ''Theotrod'' <br> Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]''' | | ''Hrodwil'' (''Rodwill'', ''Rudwill'') <br> Hrodo (Ruodo) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]''' | | ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') <br> Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]''' | [[Герод]] | ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') <br> Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero) | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр, Ротар)]]''' | | ''Ruder'' (''Ruotar'', ''Rotar'', ''Hroadhar'', ''Grotchar'') <br> Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]''' | | ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') <br> Hrodo (Roda) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]''' | | ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) <br> ''Grodmundus'' | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]''' | — | ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]''' | — | ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') <br> Gudo (Guta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]''' | — | ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') <br> Gudo (Guta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]''' | — | ''Godan'' (''Godun'') <br> Gudo (Godo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]''' | — | ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') <br> Gudo (Guta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Гутальд, Годаўт)]]''' | | ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'', ''Gotaut'') <br> Gudo (Godo) + Waldo (Walt) <br> Gudo (Godo) + Tuedo (Taut) | ''Waltgudis'' <br> Waldo (Walt) + Gudo <br> ''Theudeguto'' (''Theudigota'') <br> Teudo + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Годвайн]]''' | | ''Gottwein'' (''Gutwein'') <br> Gudo (Godo) + Wino (Weine) <br> Gudo (Godo) + Uuenna (Wona) | ''Wunigodo'' <br> Uuenna (Wona) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]''' | [[Вільгод]] | ''Góðvili'' (''Gudwill'', ''Godwill'', ''Goteswillo'') <br> Gudo (Godo) + Wilo | ''Willegod'' (''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]''' | | ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') <br> Gudo (Guta) + Wino | ''Wingot'' <br> Wino + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігал]]''' | [[Гелігуд]] | ''Godegel'' (''Gudegel'') <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутгер]]''' | | ''Gutgerius'' (''Cuotker'') <br> Gudo (Guta) + Gero (Kero) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]''' | | ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') <br> Gudo (Godo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готгін|Готгін (Годкін, Гудгін)]]''' | | ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'', ''Goedgen'') <br> Gudo (Guta) + -kin <br> Gudo (Guta) + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]''' | | ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') <br> Gudo (Guta) + Heri (Hari) | ''Herrguth'' <br> Heri + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готарт|Готарт (Готэрт, Готард)]]''' | | ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') <br> Gudo (Godo) + Hardt (Hart) <br> ''Gotrudis'' <br> Gudo (Godo) + Trudo (Trut) | ''Hardgot'' <br> Hardt (Hart) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Глеб]]''' | | ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]''' | | ''Gottlieb'' (''Goteleib'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) <br> ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') <br> Gudo (Got) + Lubo (Libo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]''' | [[Мангуд]] | ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') <br> Gudo (Godo) + Mann | ''Mangod'' <br> Mann + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]''' | [[Мінгуд]] | ''Goudemen'' (''Gudmen'') <br> Gudo + Minno (Menno) | ''Mengodus'' <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудмунд|Готмант]]''' | | ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') <br> Gudo (Got) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Косман|Косман (Кошман)]]''' | | ''Cosman'' (''Gossmann'') <br> Guso (Goza) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гошмант]]''' | | ''Gosmundus'' (''Gusimund'') <br> Guso (Goza) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]''' | — | ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]''' | — | ''Cunthicho'' (''Cundicho'') <br> Gunth (Kunth) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундзіла|Гундзіла (Канціла, Контыль, Гунтуль)]]''' | — | ''Gundila'' (''Kuntilo'', ''Guntulo'', ''Gontella'') <br> Gunth (Kunth) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]''' | — | ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контун]]''' | — | ''Cunduni'' (''Gunduni'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]''' | — | ''Cundisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gondish'') <br> Gunth (Kunth) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]''' | | ''Contaldus'' (''Contaudus'', ''Gontald'', ''Gontaut'') <br> Gunth (Cund) + Waldo (Walt) <br> Gunth (Cund) + Teudo (Taut) <br> Cono + Teudo (Taut) | ''Waldegundis'' <br> Waldo + Gunth <br> ''Teutgundis'' <br> Teudo (Teuth) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандбут]]''' | | ''Gundbuth'' (''Gundboto'') <br> Gunth (Kunth) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контвід]]''' | | ''Gunduidis'' <br> Gunth (Kunth) + Wido | ''Widegundis'' <br> Wido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантыгерд]]''' | | ''Cundigart'' (''Guntegardis'') <br> Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]''' | | ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') <br> Gunth (Kunth) + Heri (Hari) | ''Harigundis'' <br> Heri (Hari) + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]''' | | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гумонт]]''' | | ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') <br> Gunth + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]''' | | ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') <br> Gunth (Kunth) + Rado (Rato) | ''Ratcunda'' <br> Rado (Rato) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундэрык (імя)|Кондрык (Кандрыка)]]''' | [[Рыконт]] | ''Condricus'' (''Gunderic'') <br> Gunth (Kunth) + Rick <br> ''Candericus'' (''Gandaricus'') <br> Gento (Gando) + Rick | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрым]]''' | [[Рымконт]] | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрыт]]''' | | ''Guntarith'' <br> Gunth (Kunth) + Rido | ''Riidgunt'' <br> Rido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундыслаў]]''' | | ''Gundisalv'' <br> Gunth (Gundo) + Aluo <br> Gunth (Gundo) + Salvo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабейка]]''' | — | ''Dabicho'' <br> Dabo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабела|Дабела (Дабіла, Дабіль, Дабель)]]''' | — | ''Dabila'' <br> Dabo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дань|Дань (Дан)]]''' | — | ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]''' | — | ''Danica'' (''Denecke'') <br> Dano (Denno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]''' | — | ''Danisch'' (''Danis''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Dano + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]''' | | ''Dengel'' (''Dingela'', ''Dangel'', ''Dangeil'') <br> Dano (Denno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данар|Данар (Данэр, Дэнэр)]]''' | | ''Danhari'' (''Danner'', ''Denner'') <br> Dano + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнарт]]''' | | ''Dannert'' (''Dännart'') <br> Dano + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Данкель]]''' | — | ''Danckel'' (''Danchilo'') <br> Danco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]''' | — | ''Damulo'' (''Damilo'') <br> Dammo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]''' | — | ''Daugo'' (''Davo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]''' | — | ''Davico'' <br> Daugo (Davo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]''' | — | ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') <br> Daugo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]''' | | ''Dauber'' (''Daubar'', ''Deuber'', ''Daber'') <br> Daugo (Davo) + Baro <br> Daugo (Davo) + Bero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]''' | | ''Daubert'' <br> Daugo (Davo) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Даўголд, Далголд, Доўгаўд)]]''' | | ''Daugald'' (''Dagaud'') <br> Daugo + Waldo <br> Dago + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]''' | | ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') <br> Daugo (Davo) + Wilo <br> Daugo (Davo) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]''' | | ''Daverdt'' <br> Daugo (Davo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давін]]''' | | ''Dawin'' (''Dauwin'') <br> Daugo (Davo) + Wino <br> Daugo (Davo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Дэвэйна, Давэйна, Давэйн, Давойн)]]''' | | ''Dewein'' <br> Daugo (Davo) + Wino (Weine) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгайла|Даўгайла (Даўгала, Дагала, Даўгела)]]''' | | ''Dagalo'' (''Daggal'', ''Dæggel'') <br> Daugo (Davo) + Gailo (Galo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]''' | | ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') <br> Daugo (Davo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагерд, Догерд, Догерт, Догірд, Дзягерд)]]''' | | ''Daugaard'' (''Daugardt'', ''Daugerd'', ''Deggert'') <br> Daugo (Davo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]''' | | ''Daugott'' (''Dagott'') <br> Daugo (Davo) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгін|Даўгін (Даўген, Даўкен, Далгін)]]''' | | ''Daugen'' (''Dagin'', ''Dawkin'') <br> Daugo (Davo) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгінт|Даўгінт (Даўгінд, Даўкент, Даўкінт)]]''' | | ''Daugent'' (''Daugand'', ''Dagant'') <br> Daugo (Davo) + Gento (Gendo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкунт, Даўкант, Дэкант)]]''' | | ''Daugond'' <br> Daugo (Davo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]]''' | | ''Dalude'' <br> Daugo (Davo) + Luido <br> ''Daglid'' <br> Dago + Luido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]''' | [[Міндоўг (імя)|Міндаў]] | ''Dauman'' (''Daman'') <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) | ''Mindach'' <br> Minno + Daugo (Davo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]''' | | ''Daumund'' (''Daumunt'', ''Daumond'', ''Damondus'', ''Damundus'') <br> Daugo (Davo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дагнар, Дэўнар, Даўнар, Дагнер, Даўгнар, Дохнар)]]''' | | ''Dauner'' (''Daunar'', ''Douwner''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Daugo (Davo) + Noro (Nero) <br> ''Dæghnar'' (''Dagnar'') <br> Dago + Noro (Nero) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] | | ''Desprong'' <br> Daugo (Davo) + Spranco | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]''' | | ''Dowyatt'' (''Daviato'') <br> Daugo (Davo) + Joto (Juto) <br> Daugo (Davo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]''' | — | ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]''' | — | ''Dageke'' (''Dagiko'') <br> Dago (Dacco) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]''' | — | ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') <br> Dago (Dacco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайль]]''' | — | ''Daila'' <br> Dago (Daia) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]''' | — | ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') <br> Dago (Taggo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакварда]]''' | | ''Dagward'' <br> Dago (Dacco) + Wardo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагела|Дагела (Дзегель, Дагель, Дагайль)]]''' | | ''Dagela'' (''Degele'') <br> Dago + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]''' | | ''Deimund'' (''Daymont'') <br> Dago (Daia) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэйна]]''' | — | ''Deina'' (''Dagena'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]''' | | ''Deiner'' (''Degenher'') <br> Deina (Dagena) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]''' | — | ''Dedela'' (''Dedila'') <br> Dedo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]''' | — | ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]''' | — | ''Drogila'' (''Drogulus'') <br> Drogo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]''' | — | ''Drogen'' (''Drogin'') <br> Drogo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]] | | ''Dragwin'' <br> Drogo (Drago) + Wino (Weine) <br> Drogo + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]''' | | ''Drogat'' <br> Drogo + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]''' | — | ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]''' | — | ''Diericke'' <br> Diehr + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]''' | — | ''Tyrell'' <br> Diehr (Tier) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]''' | — | ''Teoruni'' <br> Diehr (Tier) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]''' | — | ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') <br> Diehr (Tier) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]''' | | ''Direbode'' (''Derbot'') <br> Diehr + Boto (Buto) <br> Diehr + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырольдзь]]''' | | ''Tirold'' (''Deorwald'') <br> Diehr (Tier) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]''' | | ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзергель|Дзергель (Дзіргел, Дыргайла)]]''' | | ''Diergel'' (''Dergel'', ''Deorrigilo'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]''' | | ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') <br> Diehr + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]''' | | ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') <br> Diehr (Dioro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]''' | | ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') <br> Diehr (Dioro) + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырмот]]''' | | ''Dyrmodh'' (''Deormod'') <br> Diehr (Dioro) + Mot (Moda) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірсун]]''' | | ''Tirsun'' (''Derson'') <br> Diehr (Tier) + Suno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дуніла]]''' | — | ''Dunila'' <br> Duno + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дывіла]]''' | — | ''Divilo'' <br> Deiwe + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Іва]]''' | — | ''Ivo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ібут]]''' | | ''Ibodus'' <br> Ivo + Boto (Buto) <br> Ivo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Івар]]''' | | ''Ivar'' <br> Ivo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ідзель]]''' | — | ''Idela'' (''Idilo'') <br> Ido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інга|Інка]]''' | — | ''Ingo'' (''Incho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгіль]]''' | — | ''Ingilo'' <br> Ingo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]''' | | ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') <br> Ingo (Incho) + Burga | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ігар]]''' | | ''Inchar'' <br> Ingo (Incho) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]''' | | ''Ingeila'' (''Ingel'') <br> Ingo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйса|Эйса (Іса, Іза, Ейса)]]''' | — | ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]''' | | ''Isbodus'' (''Aisbot'', ''Aisbut'') <br> Iso + Bodo (Budo) <br> Iso + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісавін]]''' | | ''Isovin'' <br> Iso + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісад]]''' | | ''Isada'' <br> Iso + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]''' | | ''Issmann'' (''Isaman'') <br> Iso + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман, Эйсьмен)]]''' | | ''Eismann'' (''Eisemann'') <br> Iso (Eisen) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]''' | | ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') <br> Iso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]''' | | ''Eismund'' (''Eismond'', ''Eisenmund'', ''Aismondo'') <br> Iso (Eisen) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кагель]]''' | — | ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') <br> Caco (Kage) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]''' | — | ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]''' | — | ''Kaseke'' <br> Cazo (Kas) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]''' | — | ''Cazilo'' <br> Cazo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]''' | | ''Gazmar'' (''Gasmarus'') <br> Cazo (Gazo) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]''' | — | ''Caro'' (''Kárr'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]''' | — | ''Kareke'' <br> Caro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]''' | — | ''Karila'' <br> Caro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]''' | | ''Carbutt'' (''Karbott'', ''Coributh''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Karbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Korbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Boto (Buto) <br> ''Karibaudis'' <br> Caro + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]''' | | ''Caruin'' <br> Caro + Wino | ''Vinicar'' <br> Wino + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла (Карагаль, Каргаль)]]''' | | ''Cargeil'' (''Cargal'', ''Cargel'', ''Corgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]''' | | ''Caragolt'' <br> Caro + Goldo <br> Caro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]''' | | ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') <br> Caro + Mann | ''Manakari'' <br> Mann + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кармін (імя)|Кармін]]''' | | ''Carmin'' (''Karmin'') <br> Caro + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]''' | | ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') <br> Caro + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыят (імя)|Карыят]]''' | | ''Cariatto'' <br> Caro + Joto <br> Caro + Hatho (Adi) | ''Jutcar'' <br> Joto (Juto) + Caro |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]''' | — | ''Carolus'' (''Carellus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінда]]''' | — | ''Kindo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]''' | — | ''Kintilo'' (''Kindel'') <br> Kindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Кінцібут]] | | Kindo + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінцівіл]]''' | | ''Kentwill'' <br> Kindo + Wilo <br> Gento + Wilo | ''Willekind'' <br> Wilo + Kindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кіндэр]]''' | | ''Kinder'' (''Kinter'') <br> Kindo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]''' | — | ''Klaus'' (''Nikolaus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўзгайла|Кляўзгайла (Кляўзгала, Клаўзгала, Клаўзгайла, Кляўзгела, Клазкайла, Клазгела)]]''' | | ''Klausgall'' <br> Klaus + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кома (імя)|Кома]]''' | — | ''Como'' (''Gumo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]''' | — | ''Comela'' (''Gumila'') <br> Como (Gumo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]''' | | ''Comont'' <br> Como + Mund (Munt) <br> ''Camund'' <br> Camo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]''' | — | ''Cono'' (''Cuno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]''' | — | ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') <br> Cono (Cuno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]''' | — | ''Chunulo'' (''Künel'') <br> Cono (Cuno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]''' | — | ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Konosz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Cono (Cuno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конвід]]''' | | ''Conwith'' <br> Cono + Wido | ''Widhkun'' <br> Wido + Cono (Cuno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]''' | | ''Conwill'' (''Convilius''{{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.</ref>}}) <br> Cono (Cuno) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]''' | | ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') <br> Cono (Cuno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Конгенд]] | | Cono + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунгер|Кунгер (Конгер)]]''' | | ''Kunger'' <br> Cono (Cuno) + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]''' | | ''Congerd'' (''Cunigard'') <br> Cono (Cuno) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]''' | | ''Kunat'' <br> Cono + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конер]]''' | | ''Koner'' (''Cunari'') <br> Cono (Cuno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]''' | | ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') <br> Cono (Cuno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]''' | | ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') <br> Cono (Cuno) + Rado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кондрут]]''' | | ''Cundrud'' <br> Cono (Cuno) + Trudo (Drutus) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]''' | — | ''Leuico'' (''Leweke'') <br> Leuo + -k- |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]''' | | ''Lewald'' (''Lewolt'') <br> Leuo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леварт|Леварт (Левард)]]''' | | ''Levard'' <br> Leuo + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]''' | | ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') <br> Leon + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Легарт]]''' | | ''Legart'' (''Legard'') <br> Laico (Lecke) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лідэла]]''' | — | ''Ledila'' <br> Ledus (Leto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Летаўт]]''' | | ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'', ''Letaut'') <br> Ledus (Leto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ліба]]''' | — | ''Libo'' <br> ''Lubo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэка|Лібэка (Лібіка, Лібік)]]''' | — | ''Libicho'' (''Libike'') <br> Libo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібель]]''' | — | ''Libila'' <br> Libo + -l- <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібельт]]''' | | ''Libolt'' <br> Libo + Waldo (Walt) <br> Lubo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэр]]''' | | ''Liberi'' (''Libheri'') <br> Libo + Heri <br> Lubo + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]''' | — | ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]''' | — | ''Lindicke'' (''Lindecke'') <br> Lindis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзін]]''' | — | ''Lendinus'' <br> Lindis (Lend) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]''' | — | ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодыка, Лодзік, Лоцейка)]]''' | — | ''Hlodico'' (''Lotichius'') <br> Lodo (Chlodio) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лобарт]]''' | | ''Lobert'' (''Chlodobert'') <br> Lodo (Chlodio) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодальд]]''' | | ''Lodoald'' (''Chlodoald'') <br> Lodo (Chlodio) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]''' | | ''Lodwich'' (''Chlodwig'') <br> Lodo (Chlodio) + Wigo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]''' | | ''Lodwin'' (''Hlotwin'') <br> Lodo (Chlodio) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]''' | | ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') <br> Lodo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Люб|Люб (Люба)]]''' | — | ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]''' | — | ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') <br> Lubo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любель (імя)|Любель]]''' | — | ''Liubilo'' (''Liebel'') <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любень|Любень]]''' | — | ''Luben'' (''Lubin'') <br> Lubo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любш]]''' | — | ''Lubisch'' <br> Lubo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]''' | | ''Luber'' <br> Lubo + Heri (Hari) | ''Erliub'' <br> Heri + Lubo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]''' | | ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Lubo + Bert <br> ''Liubhart'' (''Liebert'') <br> Lubo + Hardt (Hart) <br> ''Liubardus'' <br> Lubo + Bardo (Barto) | ''Beretliub'' <br> Bert + Lubo <br> ''Hartlib'' <br> Hardt (Hart) + Lubo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лют|Лют (Люд)]]''' | — | ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]''' | — | ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') <br> Liudo (Liut) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людан]]''' | — | ''Liudan'' <br> Liudo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]''' | — | ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') <br> Liudo (Liut) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]''' | | ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') <br> Liudo + Wino | ''Winiliut'' <br> Wino + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Людвэр, Літавор, Літавар, Лювер)]]''' | | ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') <br> Liudo + Wardo (Warto) <br> ''Leudovera'' (''Litwara'') <br> Liudo + Wero (Varo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютгарда|Людгарда]]''' | | ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') <br> Liudo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]''' | | ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') <br> Liudo (Liut) + Heri (Hari) | ''Herileut'' <br> Heri + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людкен]]''' | | ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') <br> Liudo + -kin <br> Liudo + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людміна]]''' | | ''Ludmen'' (''Ludzmin''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Liudo + Minno <br> ''Liudman'' <br> Liudo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт, Лемант, Людамонт)]]''' | | ''Liumunt'' (''Limund'', ''Lemond'', ''Ludimunt'') <br> Liudo (Liut) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]''' | — | ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]''' | — | ''Langin'' (''Lengin'') <br> Lango + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]''' | | ''Langwin'' (''Langevin'') <br> Lango + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]''' | | ''Langarda'' (''Langerd'', ''Longard'') <br> Lango + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгмін]]''' | | ''Langmin'' (''Langmen'') <br> Lango + Minno (Menno) <br> ''Langman'' <br> Lango + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]''' | — | ''Lando'' (''Lanto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянтэла]]''' | — | ''Landel'' (''Lendel'') <br> Lando (Lanto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]''' | — | ''Landina'' <br> Lando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]''' | | ''Lampert'' (''Lambert'') <br> Lando (Lanto) + Bert | ''Bertlanda'' <br> Bert + Lando |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мага]]''' | — | ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магейка]]''' | — | ''Mageyke'' (''Magico'') <br> Mago + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]''' | — | ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') <br> Mago (Maco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]''' | — | ''Meilo'' (''Meil'') <br> Mago (Meio) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магін|Магін (Мегін)]]''' | — | ''Magin'' (''Megin'') <br> Mago (Megi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магун]]''' | — | ''Maguno'' (''Magonus'') <br> Mago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]''' | | ''Megel'' (''Magel'', ''Mageil'') <br> Mago (Megi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магер]]''' | | ''Mager'' (''Magher'') <br> Mago + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Максьвіта]]''' | | ''Meguswind'' (''Mehsuint'') <br> Mago (Maco) + Suint (Suitha) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]''' | — | ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]''' | — | ''Mazecha'' (''Mazika'') <br> Mazo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]''' | — | ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') <br> Mazo (Maas) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]''' | — | ''Massana'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазен]]''' | — | ''Massen'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масанд|Масанд (Масэнд, Мазанд)]]''' | — | ''Masenda'' <br> Mazo (Maas) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Межгел|Межгел (Мезгіль, Мізгіль, Мазгіль, Мезгель, Мазгел)]]''' | | ''Mesgilo'' (''Masgel'') <br> Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) <br> Masgo (Meske) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]] | | Mazo + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мала]]''' | — | ''Malo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]''' | — | ''Malicho'' (''Malleke'') <br> Malo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]''' | | ''Malwida'' <br> Malo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малгуд]]''' | | ''Maalgodus'' <br> Malo + Gudo (Godo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мамейка|Мамейка (Мамека)]]''' | — | ''Mamecho'' <br> Mamo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]''' | — | ''Mamila'' <br> Mamo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ман|Ман (Мань)]]''' | — | ''Mann'' (''Manno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]''' | — | ''Manniko'' (''Mannecho'') <br> Mann + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]''' | — | ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') <br> Mann + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівід|Манівід (Манвід, Маневіт)]]''' | [[Відзіман]] | ''Manvidus'' (''Manwith'') <br> Mann + Wido | ''Widiman'' <br> Wido + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]]''' | [[Віліман]] | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівін]]''' | | ''Manewine'' (''Manwine'') <br> Wino + Mann | ''Winiman'' <br> Mann + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангела, Мангель, Манкель)]]''' | [[Гайліман]] | ''Manigel'' (''Mangella'', ''Mangel'', ''Mankel'') <br> Mann + Gailo (Gelo) | ''Gailamanns'' <br> Mann + Gailo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манігерд|Манігерд (Мангард, Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]''' | | ''Manegardus'' (''Mangerðr'') <br> Mann + Gerd (Gardo) | ''Gartmann'' <br> Gerd (Gardo) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангін|Мангін (Манкін, Манген)]]''' | | ''Mannikin'' (''Manngin'', ''Manngen'') <br> Mann + -kin <br> Mann + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]''' | [[Гудман]] | ''Mangod'' (''Mangud'', ''Mangut'') <br> Mann + Gudo (Godo) | ''Guotman'' <br> Gudo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манар]]''' | [[Герман (імя)|Герман]] | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) | ''Hermann'' (''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манят|Манят (Манат)]]''' | | ''Mannato'' <br> Mann + Joto <br> Mann + Hatho (Adi) | ''Hadoman'' <br> Hatho (Adi) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манстолд|Манстолд (Манстолт, Манстоўд, Манстоўт, Монстаўт)]]''' | | ''Manstald'' <br> Mann + Stalto | ''Staldmann'' <br> Stalto + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантур|Мантур (Мандур, Мінтур)]]''' | | ''Mandur'' (''Mandor'') <br> Mann + Torro | ''Tormann'' <br> Torro + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]''' | — | ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') <br> Marcho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркальд]]''' | | ''Marcold'' (''Marcald'') <br> Marcho + Waldo | ''Valadamarca'' <br> Waldo + Marcho |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргер]]''' | | ''Margger'' (''Marger'') <br> Marcho + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Март (імя)|Март (Мард, Мерт)]]''' | — | ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]''' | — | ''Martilo'' <br> Marti + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]''' | | ''Martoin'' (''Merduwinus'') <br> Marti (Mardo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]''' | — | ''Masto'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьціла|Масьціла (Мастала, Масталь, Мастэль)]]''' | — | ''Mastilo'' (''Mastalo'', ''Mastal'') <br> Masto + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцін]]''' | — | ''Mastin'' <br> Masto + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Маштаўт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]''' | | ''Mastold'' (''Mastoaldus'') <br> Masto + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцівіл|Масьцівіл (Моствіл, Маствіл)]]''' | | ''Mostwill'' <br> Masto + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]''' | — | ''Matto'' (''Mado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]''' | — | ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') <br> Matto (Mado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзел|Медзел (Мадзіла, Медзіла, Маціль)]]''' | — | ''Mädel'' (''Madelo'', ''Meddil'', ''Medulo'') <br> Matto (Mado) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]''' | — | ''Meddin'' (''Medden'') <br> Matto (Mado) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матывік|Матывік (Медвік)]]''' | | ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') <br> Matto (Mado) + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медвін]]''' | | ''Medwinus'' (''Matuvin'') <br> Matto (Mado) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матар]]''' | | ''Matter'' (''Mather'') <br> Matto + Heri (Hari) | ''Herimat''<br> Heri + Matto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]''' | | ''Matgen'' (''Medgin'') <br> Matto (Mado) + -kin <br> Matto (Mado) + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]''' | | ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') <br> Matto (Mado) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Магон]]''' | — | ''Magonus'' (''Maganus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]''' | — | ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль, Майніла)]]''' | — | ''Meynell'' (''Meinilo'') <br> Meyn + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мейнуш]]''' | — | ''Meinisch'' (''Mejnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Majnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}) <br> Meyn + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]''' | | ''Meinar'' <br> Meyn + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]''' | | ''Meinart'' (''Meynard'') <br> Meyn + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]''' | — | ''Milo'' (''Melus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]''' | — | ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') <br> Milo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]''' | — | ''Mellen'' (''Melin'') <br> Milo (Melus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]''' | | ''Melbodo'' (''Melbut'', ''Melbot'', ''Mellobaud'') <br> Milo (Melus) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]''' | | ''Melvid'' (''Melewidis'') <br> Milo (Melus) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілар]]''' | | ''Milehar'' <br> Milo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]''' | | ''Meligedius'' (''Melgad'') <br> Milo (Melus) + Geda (Giddo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]''' | | ''Millikin'' (''Melgen'') <br> Milo (Melus) + Ginno <br> Milo + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]''' | | ''Milgunt'' (''Melgund'') <br> Milo + Gunth (Kunth) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]]''' | | ''Milmond'' <br> Milo + Mund (Munt) <br> ''Malmund'' <br> Malo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]''' | | ''Milliot'' (''Melot'', ''Mellath'') <br> Milo (Melus) + Joto (Juto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]''' | — | ''Minno'' (''Menno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]''' | — | ''Minnico'' (''Meniko'') <br> Minno (Menno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]''' | — | ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') <br> Minno (Menno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]]''' | [[Альгмін]] | ''Menaug'' <br> Minno (Menno) + Helgi (Alko) | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінбут]]''' | [[Бутмін]] | ''Menbodo'' (''Menbot'') <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) <br> Minno + Boto (Buto) | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Мінальд, Міналта, Меналта)]]''' | | ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menold'', ''Menalt'') <br> Minno + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]''' | [[Відзімін (імя)|Відзімін]] | ''Minuit'' <br> Minno + Wido <br> ''Meginwid'' <br> Meyn (Megin) + Wido | ''Widmin'' <br> Wido + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]''' | [[Гайлімін]] | ''Minigelus'' (''Mengel'') <br> Minno (Menno) + Gailo (Gelo) | ''Geleminus'' <br> Gailo (Gelo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгіла]]''' | | ''Mengilo'' (''Menkilo'') <br> Minno (Menno) + Gilo | ''Gilmin'' (''Gilmen'') <br> Gilo + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгер]]''' | [[Гермін]] | ''Minger'' (''Menger'') <br> Minno (Menno) + Gero | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгірд]]''' | | ''Mingard'' (''Mengerd'') <br> Minno + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]''' | | ''Menegald'' (''Minegolt'') <br> Minno (Menno) + Goldo <br> ''Menigaut'' <br> Minno (Menno) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]''' | | ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') <br> Minno (Menno) + -kin <br> Minno (Menno) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]''' | [[Гудымін]] | ''Mengodus'' (''Mengotus'') <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) | ''Goudemen'' <br> Gudo + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінар|Мінар (Мінэр)]]''' | | ''Minar'' (''Miner'') <br> Minno (Menno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінард|Менарт (Мінарт, Мінард)]]''' | | ''Mennert'' (''Minart'', ''Minard'') <br> Minno (Menno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]''' | [[Даўмен]] | ''Mindach'' (''Mendoch'', ''Mindag'', ''Mendag'') <br> Minno (Menno) + Daugo (Davo) <br> Meyn + Dago | ''Dauman'' <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінконт]]''' | [[Кантмін]] | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth (Kunth) | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]] | [[Мантымін]] | Minno + Mund (Munt) <br> ''Maginmund'' <br> Meyn (Megin) + Mund (Munt) | Mund (Munt) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]''' | | ''Miniatus'' <br> Minno + Joto (Juto) <br> Minno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента, Манта)]]''' | — | ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]''' | — | ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') <br> Manto (Minte) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]''' | | ''Mintold'' (''Mintalto'', ''Mendelt'') <br> Manto (Minte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендэр|Мендэр (Мантар, Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]''' | | ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') <br> Manto (Mende) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендрык|Мендрык (Мэндрык, Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]''' | | ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') <br> Manto (Mende) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]''' | — | ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]''' | — | ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') <br> Mero (Miro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]''' | — | ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') <br> Mero + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]''' | — | ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') <br> Mero (Maro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]''' | — | ''Merusch'' <br> Mero (Miro) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Марбут]]''' | | ''Marbotte'' (''Meriboto'') <br> Mero (Maro) + Boto (Buto) | ''Botmar'' <br> Boto (Buto) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мервін|Мервін (Марвін, Мірвін)]]''' | | ''Mervinus'' (''Maruin'') <br> Mero (Maro) + Wino | ''Winimar'' <br> Wino + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргела|Маргела (Мергель, Маргель, Маргайла, Маргаль)]]''' | | ''Mergell'' <br> Mero (Maro) + Gailo (Gelo) | ''Geilamer'' (''Gelmer'') <br> Gailo (Gelo) + Mero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркунт]]''' | | ''Margundis'' (''Mariconda'') <br> Mero (Maro) + Gunth (Kunth) | ''Gundemar'' (''Cundmar'') <br> Gunth (Kunth) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]''' | | ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') <br> Mero (Maro) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]''' | — | ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]''' | — | ''Motico'' (''Muteke'') <br> Mot (Muta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]''' | — | ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') <br> Mot (Muta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]''' | — | ''Modin'' (''Muttin'') <br> Mot (Muta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мутаўт]]''' | | ''Muotolt'' (''Mutaud'') <br> Mot (Muta) + Waldo (Walt) <br> Mot (Muta) + Teudo (Taut) | ''Teutmodus'' <br> Teudo (Teuth) + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]''' | | ''Moetwil'' (''Modwill'', ''Mutwill'') <br> Mot (Muta) + Wilo | ''Willimot'' <br> Wilo + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотар|Мотар (Мутар, Модэр)]]''' | | ''Motar'' (''Muotar'', ''Moder'') <br> Mot + Heri (Hari) | ''Herimot'' <br> Heri + Mot |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]''' | — | ''Mus''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Musz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]''' | — | ''Musilo'' (''Musula'') <br> Mus + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]''' | — | ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]''' | — | ''Mundicho'' (''Mondeke'', ''Mondicus'') <br> Mund (Mont) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]''' | — | ''Muntilo'' (''Montel'') <br> Mund (Munt) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]''' | — | ''Muntsch'' (''Mudsch'') <br> Mund (Mont) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]''' | [[Валімонт]] | ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) <br> Mund (Munt) + Teudo (Taut) | ''Walmont'' (''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Teutmunt'' <br> Teudo (Teuth) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандывік]]''' | [[Вігмант]] | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) | ''Wigmunt'' (''Wicmund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]]''' | [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] | ''Mundwitz'' (''Montwit'') <br> Mund (Munt) + Wido | ''Widmund'' <br> Wido + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]''' | [[Вілімонт]] | ''Muntwil'' (''Mondwill'', ''Mundwill'') <br> Mund (Munt) + Wilo | ''Wilmunt'' <br> Wilo + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывін]]''' | | ''Mondawin'' (''Mundawins'') <br> Mund (Munt) + Wino | ''Winimunt'' <br> Wino + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]''' | [[Галімонт]] | ''Montigel'' (''Mundigal'') <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) | ''Galmund'' <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]''' | [[Гірдзімонт]] | ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') <br> Mund + Gerd | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мондар|Мондар (Мунтэр, Мондэр, Монтар)]]''' | | ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') <br> Mund (Munt) + Heri (Hari) | ''Hermunt'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Mont) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтарт]]''' | | ''Mundert'' (''Mundhart'') <br> Mund (Munt) + Hardt (Hart) | ''Hardmunt'' (''Hartomund'') <br> Hardt (Hart) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Мантымін]] | [[Мінімонт]] | Mund (Munt) + Minno <br> ''Muntman'' <br> Mund (Munt) + Mann | Minno + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]''' | | ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') <br> Mund + Rick | ''Richmont'' <br> Rick (Rih) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]]''' | [[Рымант]] | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim | ''Rimunt'' <br> Rim + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нейка]]''' | — | ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]''' | | ''Nagel'' (''Nagal'', ''Nageil'') <br> Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]''' | | ''Naimundus'' (''Neimond'', ''Neimundus'') <br> Naicho + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нань]]''' | — | ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наніка]]''' | — | ''Nannicha'' <br> Nanno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Нанэрт, Нэнарт, Ненарт, Нінарт)]]''' | | ''Nanhart'' (''Nennert'') <br> Nanno (Nenna) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наць]]''' | — | ''Nath'' (''Nato'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]''' | | ''Nater'' (''Nadhere'') <br> Nath + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])''' | — | ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ніціла]]''' | — | ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') <br> Nieth (Nid) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]''' | | ''Negele'' (''Niegel'') <br> Nieth + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]''' | | ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') <br> Nieth (Nid) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітарт]]''' | | ''Nitart'' (''Nithart'') <br> Nieth + Hardt (Hart) | ''Hartnid'' <br> Hardt (Hart) + Nieth (Nid) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нетымер]]''' | | ''Nitimerus'' (''Niemer'') <br> Nieth + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]''' | — | ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]''' | — | ''Nothicho'' (''Nodiko'') <br> Noddo (Noto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацель]]''' | — | ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') <br> Noddo (Noto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутаўт]]''' | | ''Notaldus'' (''Noteldus'') <br> Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) <br> Noddo (Nutte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]''' | | ''Nudhari'' (''Nothar'') <br> Noddo (Nutte) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]''' | — | ''Noro'' (''Nero'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]''' | — | ''Noriko'' (''Norke'') <br> Noro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]''' | — | ''Narelo'' <br> Noro (Nero) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нерын|Нерын (Нарын)]]''' | — | ''Nerin'' (''Narin'', ''Norin'') <br> Noro (Nero) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарут|Нарут (Нарот, Наруць)]]''' | — | ''Noruth'' (''Norot'', ''Norodd'') <br> Noro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]''' | — | ''Noresch'' (''Norisch'', ''Norusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Noreš''{{Заўвага|name="Чэхія"|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}) <br> Noro + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбар]]''' | | ''Norber'' (''Norbar'') <br> Noro + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]''' | | ''Norbert'' (''Nerbertus'') <br> Noro (Nero) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]''' | [[Бутнар]] | ''Narbot'' (''Norbud'', ''Narbod'', ''Norpoth'', ''Norpod'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) | ''Botnor'' <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]''' | | ''Norvid'' (''Narvid'') <br> Noro + Wido | ''Widhener'' <br> Wido + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвіл]]''' | | ''Norvilus'' (''Narwill'') <br> Noro + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарывойша|Нарывойша (Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]]''' | [[Войшнар]] | ''Norweise'' (''Norvice'', ''Norweisch'') <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) | ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]''' | | ''Nargella'' (''Norgeil'', ''Norgell'') <br> Noro (Nero) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]''' | | ''Norman'' (''Neriman'') <br> Noro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]''' | | ''Normunt'' (''Normundus'') <br> Noro + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]''' | — | ''North'' (''Nardo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]''' | | ''Nartolt'' (''Nortold'', ''Nartaud'', ''Nartault'') <br> North + Waldo (Walt) <br> Noro (Nero) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]''' | — | ''Newilo'' <br> Niwo (Nevo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойст]]''' | — | ''Neosta'' (''Neweist'') <br> Niwo (Nevo) + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойна]]''' | | ''Newein'' (''Nevin'') <br> Niwo (Nevo) + Wino (Weine) <br> Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Невярд|Невярд (Невярт)]]''' | | ''Niviard'' (''Niewerth'') <br> Niwo (Nevo) + Hardt | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Неўрад]]''' | | ''Niwrat'' (''Neurodus'') <br> Niwo (Nevo) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нястольт]]''' | | ''Nistaldus'' <br> Nistio + Waldo <br> Niwo (Nevo) + Stalto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ота]]''' | — | ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]''' | — | ''Otilo'' (''Audilo'') <br> Oto (Audo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Одзін (імя)|Одзін]]''' | — | ''Odin'' <br> Oto (Odo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Отаўт]]''' | | ''Ottolt'' <br> Oto + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атгін]]''' | | ''Otken'' (''Oetgen'') <br> Oto + -kin <br> Oto + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атмут]]''' | | ''Otmot'' <br> Oto + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адрык|Адрык (Атарык)]]''' | | ''Odric'' (''Oterihc'') <br> Oto (Odo) + Rick | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Окель]]''' | — | ''Ockel'' (''Okilo'') <br> Occo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пац|Пац (Пач)]]''' | — | ''Pazzo'' (''Patza'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]''' | | ''Pazolt'' (''Petzold'') <br> Pazzo + Waldo (Walt) <br> Petz + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прош|Прош (Прэз, Прыш, Брош)]]''' | — | ''Brezzo'' (''Prosch'', ''Brosch'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]] | | Brezzo (Prosch) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прышымунд, Прызмант)]]''' | | ''Prosmund'' (''Brosmundus'') <br> Brezzo (Prosch) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]''' | — | ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]''' | — | ''Rappo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапш]]''' | — | ''Rapsch'' <br> Rabanus (Rappo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рага|Рага (Рэга)]]''' | — | ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]''' | — | ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') <br> Rago (Reggi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]''' | — | ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') <br> Rago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]''' | | ''Ragvald'' <br> Rago + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]''' | | ''Ragel'' (''Regeil'', ''Rogello'', ''Regel'') <br> Rago (Reggi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]''' | | ''Regimunt'' (''Ragemunt'') <br> Rago (Reggi) + Mund (Munt) <br> ''Rigmunt'' <br> Rick + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раган]]''' | — | ''Raganus'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]''' | — | ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]''' | | ''Reinald'' (''Raginald'') <br> Rein (Raganus) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]''' | | ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') <br> Rein (Raganus) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнар]]''' | | ''Reinar'' (''Raganhar'') <br> Rein (Raganus) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]''' | | ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') <br> Rein (Raganus) + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]''' | — | ''Rakila'' <br> Raco (Rako) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]''' | — | ''Rado'' (''Rato'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]''' | — | ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіла|Радзіла (Раціла, Радзель, Радуль)]]''' | — | ''Radila'' (''Ratilo'', ''Radel'', ''Radulus'') <br> Rado + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]''' | — | ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') <br> Rado (Rato) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]''' | — | ''Raduni'' <br> Rado + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]''' | — | ''Radusch'' (''Ratsch'') <br> Rado (Rato) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]''' | | ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'', ''Ratault'') <br> Rado (Rato) + Waldo (Walt) <br> Rado + Teudo (Taut) | ''Waltrat'' <br> Waldo (Walt) + Rado (Rato) <br> ''Teudrad'' <br> Teudo (Teuth) + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Рацівіл, Радвіл)]]''' | | ''Ratwilius'' (''Radwill'') <br> Rado (Rato) + Wilo | ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]''' | | ''Radowin'' (''Radwin'') <br> Rado + Wino | ''Winirad'' <br> Wino + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радыгайла]]''' | | ''Ratgeil'' (''Redgell'') <br> Rado (Rato) + Gailo | ''Geilrad'' (''Gailrat'') <br> Gailo + Rado (Rato) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]''' | | ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') <br> Rado (Rato) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімін|Радзімін (Радмін)]]''' | | ''Radmin'' (''Radmen'') <br> Rado + Minno (Menno) | ''Minrath'' (''Menrad'') <br> Rado (Rato) + Minno (Menno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімонт]]''' | | ''Radmunt'' (''Ratemund'') <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Разела|Разела (Расель, Разель, Разэль, Ражэла)]]''' | — | ''Razala'' (''Rassel'') <br> Razo (Rasse) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рам]]''' | — | ''Ramo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]''' | — | ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]''' | — | ''Ramut'' <br> Ramo + -t- <br> Ramo + Mot (Muta) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамша]]''' | — | ''Ramsch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Ramysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Rames''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамаўт]]''' | | ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') <br> Ramo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт, Ромунд)]]''' | | ''Ramunt'' <br> Ramo + Mund (Munt) <br> ''Romont'' (''Romundus'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ран|Ран (Рань)]]''' | — | ''Rano'' (''Rahn'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раніла]]''' | — | ''Ranila'' <br> Rano + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ранвід]]''' | | ''Ranoid'' (''Ranvid'') <br> Rano + Wido | ''Widerannus'' <br> Wido + Rano |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]''' | — | ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзіла]]''' | — | ''Randilo'' <br> Rando + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзін]]''' | — | ''Randinus'' (''Randenus'') <br> Rando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]''' | [[Ерандзь]] | ''Randhar'' (''Randhere'') <br> Rando + Heri (Hari) | ''Herrand'' (''Harranth'') <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]''' | — | ''Rucco'' (''Rocco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]''' | — | ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ruclo'') <br> Rucco (Rocco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рукша]]''' | — | ''Rocksch'' <br> Rucco (Rocco) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руга]]''' | — | ''Rugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін, Ругень)]]''' | — | ''Rugin'' <br> Rugo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рувіль|Рувіль (Ровіл)]]''' | — | ''Rowilo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]''' | — | ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка, Руміка)]]''' | — | ''Rümecke'' (''Hromiko'') <br> Rumo (Hruam) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]''' | — | ''Rummel'' (''Rommel'') <br> Rumo (Ruom) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румін|Румін (Ромен)]]''' | — | ''Rumin'' (''Romenus'') <br> Rumo (Ruom) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромат]]''' | — | ''Romatus'' <br> Rumo (Ruom) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]''' | — | ''Rumsch'' (''Römisch'') <br> Rumo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]''' | | ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') <br> Rumo + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]''' | | ''Rombodus'' <br> Rumo (Ruom) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]''' | | ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') <br> Rumo (Ruom) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]''' | — | ''Runo'' (''Run'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]''' | — | ''Runnecke'' (''Runica'') <br> Runo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рупейка|Рупейка (Рупіка, Рупека, Рупка, Рапейка)]]''' | — | ''Rupke'' (''Ropeke'') <br> Rupo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]''' | — | ''Rost'' (''Rust'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]''' | — | ''Rosteck'' (''Rusteke'') <br> Rost (Rust) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Расьціла]]''' | — | ''Rustil'' <br> Rost (Rust) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростан|Ростан (Рустан, Руштан)]]''' | — | ''Rostan'' (''Ruston'') <br> Rost + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]''' | — | ''Rusten'' (''Rosten'') <br> Rost (Rust) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]''' | | ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'', ''Rustaud'', ''Rustaut'', ''Rostaut'') <br> Rost (Rust) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]''' | — | ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]''' | — | ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') <br> Rick (Rih) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]''' | [[Болтрык]] | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald | ''Boldericus'' <br> Bald (Boldt) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]''' | | ''Ricgela'' (''Riegeil'', ''Rigail'') <br> Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыконт]]''' | [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]] | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) | ''Condricus'' <br> Gunth (Kunth) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхлік]]''' | | ''Richlich'' <br> Rick (Rih) + *Lic | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рым (імя)|Рым]]''' | — | ''Rim'' (''Rimo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымейка|Рымейка (Рыміка, Рымка)]]''' | — | ''Rimicho'' (''Rimeke'') <br> Rim + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымель]]''' | — | ''Riemel'' (''Rimila'') <br> Rim + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэмест]]''' | — | ''Rimisto'' (''Remistus'') <br> Rim + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]''' | — | ''Rimut'' (''Rymut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -t- <br> Rim + Mot (Muta) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]''' | — | ''Rimsch'' (''Rymsza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымбут]]''' | [[Бутрым]] | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) | ''Botrim'' <br> Boto (Buto) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымальд]]''' | | ''Rimald'' <br> Rim + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]]''' | | ''Remved'' <br> Rim + Wido <br> ''Rennuit'' <br> Rein + Wido | ''Vidrim'' <br> Wido + Rimo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]]''' | | ''Rimgel'' (''Rimgal'', ''Rimagil'') <br> Rim + Gailo <br> Rim + Gilo (< Gisel) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгальд]]''' | [[Гаўдрым]] | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымэр, Рымер)]]''' | | ''Rimarus'' (''Rimer'') <br> Rim + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымард]]''' | | ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') <br> Rim + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымконт]]''' | [[Кантрым]] | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Kunth) | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыман]]''' | | ''Rimann'' <br> Rim + Mann <br> Rick (Rih) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]''' | [[Мантрым (імя)|Мантрым]] | ''Rimunt'' (''Rimund'') <br> Rim + Mund (Munt) | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]]''' | | ''Remtold'' <br> Rim + Teudo (Teudo) <br> ''Rintolt'' (''Rintault'', ''Rindolt'') <br> Rindr + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]''' | — | ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]''' | — | ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') <br> Rinco (Ringk) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынкун]]''' | — | ''Ringun'' <br> Rinco (Ringk) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]''' | | ''Ringold'' (''Ringwald'') <br> Rinco (Ringk) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]''' | — | ''Rido'' (''Rito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]''' | — | ''Redeco'' <br> Rido + -k- <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]''' | — | ''Riedel'' <br> Rido (Rito) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытэн]]''' | — | ''Rieden'' <br> Rido (Rito) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытаўт]]''' | | ''Ritoldus'' (''Ritaud'') <br> Rido (Rito) + Waldo (Walt) | ''Waltrid'' <br> Waldo (Walt) + Rido <br> ''Theutrid'' <br> Teudo (Teuth) + Rido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдмонт]]''' | | ''Redmund'' <br> Rido + Mund (Munt) <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саба|Саба (Шаба)]]''' | — | ''Saba'' (''Sabas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Шабель, Жабела)]]''' | — | ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') <br> Saba + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]''' | — | ''Sabine'' <br> Saba + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]''' | | ''Sabherus'' <br> Saba + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сава (імя)|Сава]]''' | — | ''Soava'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Шавіла, Савель, Шавела)]]''' | — | ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') <br> Soava + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]''' | | ''Savigello'' (''Saugel'') <br> Soava + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Саўкін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]''' | | ''Sawkin'' (''Saugin'') <br> Soava + -kin <br> Savas + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]''' | | ''Savegotus'' (''Savegotis'') <br> Soava + Gudo (Godo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўконт]]''' | | ''Savegonte'' <br> Soava + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савімонт|Савімонт (Саўмонт)]]''' | | ''Sawmond'' <br> Soava + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]''' | | ''Savericus'' (''Severicus'') <br> Soava + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савірым|Савірым (Саўрым)]]''' | | ''Saurim'' <br> Soava + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]''' | — | ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]''' | — | ''Sakel'' (''Sagilo'') <br> Sack + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Сакін, Шакен, Загень)]]''' | — | ''Sacken'' (''Sagin'') <br> Sack + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]''' | | ''Sagel'' (''Sagalo'', ''Sageil'') <br> Sack (Saage) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]''' | | ''Sagar'' (''Sahker'') <br> Sack (Saage) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]''' | — | ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]''' | — | ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') <br> Salvo (Sallo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салін]]''' | — | ''Salina'' <br> Salvo (Sallo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]''' | | ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') <br> Salvo (Sallo) + -t- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сельвін|Сельвін (Салавін, Шалавін)]]''' | | ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') <br> Salvo (Selo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]''' | | ''Salger'' (''Salager'') <br> Salvo (Sallo) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]''' | | ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') <br> Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd) <br> ''Saugard'' <br> Soava + Gerd (Gyrd) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Зальман, Саўман, Саламен)]]''' | | ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') <br> Salvo (Sallo) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жалмонт|Жалмонт (Залмонт, Саўмонт)]]''' | | ''Salmond'' (''Salamund'') <br> Salvo (Sallo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сан]]''' | — | ''Sanno'' (''Senne'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саніла|Саніла (Саніль, Сяніла, Сініла, Санель, Сенель, Сініль)]]''' | — | ''Sanilo'' (''Senilo'') <br> Sano (Senne) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]]''' | | ''Sangau'' <br> Sano + Gawo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]''' | — | ''Sando'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сандзейка]]''' | — | ''Sandika'' <br> Sando + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]''' | — | ''Sandel'' (''Sendel'') <br> Sando + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]''' | | ''Santold'' <br> Sando + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зантэр|Зантэр (Сандэр, Сандар, Зандэр, Зандар, Жантар, Шантэр, Шандэр, Шандар)]]''' | | ''Santer'' (''Sander'', ''Sandheri'', ''Santari'') <br> Sando + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шандрык]]''' | | ''Sandrih'' <br> Sando + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]''' | — | ''Sarus'' (''Serre'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]''' | — | ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') <br> Sarus (Serre) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]''' | — | ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') <br> Sarus (Serre) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]''' | | ''Serbutt'' (''Saraboto'') <br> Sarus (Serre) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]''' | | ''Sarvidis'' <br> Sarus + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]''' | | ''Sarvilo'' (''Servil'', ''Sarwill'') <br> Sarus + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]''' | | ''Sargeli'' <br> Sarus + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргонт]]''' | | ''Sergunda'' <br> Sarus (Serre) + Gunth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]''' | | ''Saregaud'' <br> Sarus + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Сергута, Саргот, Шэргут, Саркут)]]''' | | ''Sargood'' (''Sergudo'', ''Serecutus'') <br> Sarus + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарман|Сарман (Шарман, Сермана, Шараман, Шэрман)]]''' | | ''Saraman'' (''Sermanus'') <br> Sarus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт, Жэрмунт)]]''' | | ''Sarmund'' (''Saramund'') <br> Sarus + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]] | | з + [[Яштальд|Аштаўт]]{{Заўвага|Параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>}} <br> Zeiz + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Свала|Свала (Швала)]]''' | — | ''Swala'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]] | | Swala + Gedo (Geto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]''' | | ''Suanikin'' (''Swangin'', ''Schwangen'') <br> Svano + -kin <br> Svano + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]''' | — | ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]''' | — | ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') <br> Suint (Suitha) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]''' | — | ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') <br> Suint + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун, Сьвітун)]]''' | — | ''Suidun'' (''Switun'') <br> Suint + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]''' | | ''Switbodo'' <br> Suint (Suitha) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]]''' | | ''Schwingel'' <br> Suint + Gailo | ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') <br> Gailo (Gelo) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]''' | | ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') <br> Suint (Suitha) + Heri | ''Heriswind'' <br> Heri + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]] | | Suint + Rago | ''Raginswinda'' <br> Rago + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрык]]''' | | ''Swidericus'' (''Suedrik'') <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) | ''Richswind'' <br> Rick (Rih) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьвідэргал, Сьвітэргал, Сьвітэргайл, Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]]''' | | ''Swidergall'' <br> Swidher + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Heri + Gailo <br> Swidericus (Suedrik) + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвенталд, Сьвентальд)]]''' | | ''Switald'' (''Swindolt'') <br> Suint (Suitha) + Waldo (Walt) <br> Suint (Suitha) + Teudo (Taut) | ''Waltswind'' <br> Waldo (Walt) + Suint (Swind) <br> ''Theutsuint'' <br> Teudo (Teuth) + Suint |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]''' | — | ''Sibilo'' <br> Sibo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]''' | — | ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]''' | — | ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') <br> Sigo (Sick) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]''' | — | ''Sigun'' (''Siguni'') <br> Sigo (Sick) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]''' | | ''Sibald'' (''Sibold'') <br> Sigo + Bald | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]''' | | ''Siber'' (''Sibar'') <br> Sigo + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]''' | | ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') <br> Sigo + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]''' | | ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') <br> Sigo (Segga) + Boto (Buto) <br> Sigo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]''' | | ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') <br> Sigo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіварт|Зіварт (Зывэрт, Жыварт, Сіварт)]]''' | | ''Siwart'' (''Siewert'', ''Sigiward'') <br> Sigo + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]''' | | ''Sigaud'' <br> Sigo + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]''' | | ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Sigeil'', ''Segel'') <br> Sigo (Segga) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]''' | | ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') <br> Sigo (Segga) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]''' | | ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') <br> Sigo (Sick) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]''' | | ''Sigot'' (''Sægut'') <br> Sigo + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шыдаг]]''' | | ''Sidag'' (''Sigdag'') <br> Sigo + Dago | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]''' | | ''Sieman'' (''Siegmann'') <br> Sigo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Жымот, Шымут)]]''' | | ''Simot'' (''Sigimout'') <br> Sigo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]''' | | ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name="Польшча"}}, Żygmont{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Simund'', ''Symont'') <br> Sigo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгрыда]]''' | | ''Segrida'' (''Sigrida'') <br> Sigo (Segga) + Rido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шэйбар]]''' | | ''Seiber'' <br> *Seio + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]''' | | ''Seyboth'' (''Seiboth'') <br> *Seio + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]''' | | ''Seywaldus'' (''Seivalt'') <br> *Seio + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]''' | | ''Seymund'' (''Seimund'') <br> *Seio + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынь|Зынь (Зінь, Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]''' | — | ''Sino'' (''Sini'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір, Жынгір)]]''' | | ''Singer'' (''Singar'') <br> Sino + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зінар|Зінар (Жынер)]]''' | | ''Siner'' (''Sinner'') <br> Sino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынгель|Зынгель (Зінгіль, Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]''' | | ''Singel'' (''Singilo'') <br> Singo + -l- <br> ''Sinigala'' <br> Sino + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жында|Жында (Сінда, Зында)]]''' | — | ''Sindo'' (''Sindt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]''' | — | ''Sindico'' <br> Sindo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]''' | — | ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') <br> Sindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шымбольт]]''' | | ''Sinbald'' (''Simbold'', ''Sendebald'') <br> Sindo (Sindt) + Bald (Boldt) | ''Baltsint'' <br> Bald + Sindo (Sindt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]''' | | ''Sintualdus'' (''Sindolt'') <br> Sindo + Waldo (Walt) | ''Waltsinda'' <br> Waldo (Walt) + Sindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар, Жындар)]]''' | | ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') <br> Sindo + Heri | ''Ersind'' <br> Heri + Sindo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]''' | | ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скольберт]]''' | | ''Skolbert'' (''Schalbert'') <br> Scalc (Schalch) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальбут]]''' | | ''Schalbut'' <br> Scalc (Schalch) + Boto (Buto) | ''Butaskalks'' <br> Boto (Buto) + Scalc |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]''' | | ''Scelemundus'' (''Schalmont'', ''Scelemondo'', ''Scemund'') <br> Scalc (Schalch) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скольд]]''' | — | ''Sculd'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]]''' | | ''Scaldwill'' <br> Sculd + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]''' | | ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') <br> Sculd + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скера|Скера (Скіра)]]''' | — | ''Scira'' (''Sciri'', ''Schier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]''' | — | ''Scirilo'' (''Skerilo'') <br> Scira + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіран]]''' | — | ''Skerun'' <br> Scira + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]''' | | ''Scirwine'' (''Sherwin'') <br> Scira + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргайл, Шыргал)]]''' | | ''Schirgel'' (''Schirgely'') <br> Scira (Schier) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірман]]''' | | ''Scirman'' (''Scearmann'') <br> Scira + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Шырмунт)]]''' | | ''Sciremunt'' (''Skīrmund'', ''Schirmund'') <br> Scira + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скудэр|Скудэр (Скодар, Скотар, Скутар)]]''' | | ''Scoder'' <br> Scot + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]''' | — | ''Somo'' (''Sumo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]''' | — | ''Sumila'' <br> Somo (Sumo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Соман|Соман (Сумунь, Суман, Шуман)]]''' | — | ''Sumuni'' <br> Somo (Sumo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сомалт]]''' | | ''Somald'' <br> Somo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]''' | | ''Sommund'' <br> Somo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стана|Стана (Штэйна, Штэйн)]]''' | — | ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]''' | — | ''Steneke'' (''Steinicke'') <br> Steina (Stean) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станвіла]]''' | | ''Stanwill'' <br> Steina (Stean) + Wilo | ''Wilstan'' <br> Wilo + Steina (Stean) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангель|Стангель (Штангель)]]''' | | ''Stengel'' (''Stangel'') <br> Steina (Stean) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]''' | [[Керстэн]] | ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) | ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Суг|Суг (Шук)]]''' | — | ''Sugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]''' | | ''Sugenti'' <br> Sugo + Gento <br> Sugo + -nd- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]''' | | ''Sugarius'' (''Suger'') <br> Sugo + Heri (Hari) <br> ''Sutgarius'' <br> Sudo + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]''' | — | ''Sudo'' (''Suto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]''' | — | ''Sudila'' (''Sudela'') <br> Sudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]''' | — | ''Suden'' <br> Sudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сударг]]''' | | ''Sudergo'' <br> Sudo + Argo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]''' | | ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') <br> Sudo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сутарт]]''' | | ''Sutardus'' (''Suthardus'') <br> Sudo (Suto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судман]]''' | | ''Sudhman'' <br> Sudo + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судымуд]]''' | | ''Sutmodis'' <br> Sudo (Suto) + Mot (Moda) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]''' | | ''Sudhmund'' <br> Sudo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]''' | — | ''Zuto'' (''Zotto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зутан]]''' | — | ''Zotan'' <br> Zuto (Zotto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]''' | | ''Zotolt'' <br> Zuto (Zotto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суна (імя)|Суня (Сона, Шуна, Шуня)]]''' | — | ''Sunna'' (''Sunja'', ''Sonna'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Соніка|Соніка (Суніка, Шунека, Шунейка)]]''' | — | ''Sonnica'' (''Sunneke'') <br> Sunja (Sonna) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунела|Сунела (Шуніла)]]''' | — | ''Sunilo'' (''Sunila'') <br> Sunja + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонбут]]''' | | ''Sonobodis'' <br> Sunja (Sonna) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]''' | | ''Sunigelo'' (''Sungal'', ''Sungel'', ''Songel'') <br> Sunja + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]''' | | ''Sungard'' (''Songarta'') <br> Sunja + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]''' | | ''Sungod'' (''Sunegod'') <br> Sunja (Sonna) + Gudo (Guta) | ''Godsune'' <br> Gudo + Sunno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]''' | | ''Sunken'' (''Sungen'') <br> Sunja (Sonna) + -kin <br> Sunja (Sonna) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]''' | — | ''Sundo'' (''Sondo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]''' | | ''Sundolt'' (''Sunduald'') <br> Sundo + Waldo (Walt) <br> Sundo + Teudo (Daut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундар]]''' | | ''Sunder'' (''Sunthar'') <br> Sundo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зусель]]''' | — | ''Susilo'' <br> Suso + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра, Жыр)]]''' | — | ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]''' | — | ''Sireke'' (''Sirica'') <br> Sirio + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]''' | | ''Sirobodus'' (''Sisebut'') <br> Sirio (Siso) + Boto (Buto) <br> Sirio (Siso) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырвід|Сырвід (Сурвід, Сурвіт, Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Журвід)]]''' | | ''Surwit'' (''Sisuita'', ''Sesuito'') <br> Sirio (Siso) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]''' | | ''Surville'' (''Sirwill'', ''Sorwill'') <br> Sirio (Surro) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвін|Сурвін (Шырвін, Жырвін)]]''' | | ''Surawine'' (''Sirwin'') <br> Sirio (Surro) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргірд]]''' | | ''Sirgard'' (''Sirigardus'') <br> Sirio + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сургонт|Сургонт (Сыргунт, Сургунд, Суркунт, Сургун, Сурконт, Сургант, Суркант)]]''' | | ''Sisigunda'' (''Surrigvn'') <br> Sirio (Siso) + Gunth <br> ''Surgant'' <br> Sirio (Surro) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]''' | | ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} <br> Sirio (Surro) + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]''' | | ''Sireguti'' (''Sisagut'') <br> Sirio (Siso) + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман, Сысман, Зызман, Шышман)]]''' | | ''Surman'' <br> Sirio (Surro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурмін|Сурмін (Шурмен, Шырмін)]]''' | | ''Surmen'' <br> Sirio (Surro) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]''' | | ''Sirmar'' (''Sirmer'', ''Sismar'', ''Sismer'', ''Sisimir'') <br> Sirio (Siso) + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Зырмант, Жырмант, Жырмунт)]]''' | | ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') <br> Sirio (Siso) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сір’ят|Сір’ят (Сірат, Сырат, Сыр’ят, Сур’ят)]]''' | | ''Sirad'' <br> Sirio (Surro) + Hatho (Adi) <br> Sirio (Surro) + Joto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]''' | — | ''Sito'' (''Sido'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]''' | — | ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') <br> Sito (Sido) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]''' | — | ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') <br> Sito (Sido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]''' | — | ''Sittin'' (''Sidden'') <br> Sito + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]''' | | ''Sidewine'' <br> Sito (Sido) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сыдэр|Сыдэр (Зыдар, Жыдар)]]''' | | ''Sidierius'' (''Seederius'') <br> Sito (Sido) + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]''' | | ''Sidimund'' (''Sitmund'') <br> Sito (Sido) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сявела]]''' | — | ''Sevila'' <br> Sevia + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]''' | — | ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька, Далека)]]''' | — | ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'', ''Dalleke'') <br> Talo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]''' | — | ''Thalilo'' (''Tellelli'') <br> Talo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]''' | — | ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') <br> Talo (Dahl) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]''' | — | ''Talsche'' (''Talsch'', ''Dalusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Talo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талівойша|Талівойша (Тальвэш, Тальваш, Талівош)]]''' | | ''Dalvice'' <br> Talo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальман|Дальман (Тальман)]]''' | | ''Dalman'' (''Tallman'') <br> Talo (Dahl) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тальмін|Тальмін (Тальмэн, Дальмін)]]''' | | ''Tallmen'' (''Tallmin'', ''Dalmen'') <br> Talo (Dahl) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талмут]]''' | | ''Talamot'' (''Talmut'') <br> Talo + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]''' | | ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') <br> Talo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]''' | | ''Talet'' <br> Talo + Joto <br> Talo + Hatho (Adi) <br> Talo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]''' | — | ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]''' | — | ''Thureke'' <br> Torro (Turo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]''' | — | ''Turrell'' (''Darila'') <br> Torro (Turo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]''' | — | ''Torin'' <br> Torro (Turo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]''' | — | ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') <br> Torro (Turo) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]''' | — | ''Tarut'' (''Toruth'') <br> Torro (Tara) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарбут]]''' | | ''Darebodus'' (''Darbot'', ''Thorbod'') <br> Torro (Tara) + Bodo (Budo) <br> Torro (Tara) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]''' | | ''Taruald'' (''Thorald'') <br> Torro + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]''' | | ''Torvid'' (''Darvid'') <br> Torro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарвіл]]''' | | ''Tharuila'' (''Darwill'') <br> Torro (Tara) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турвін]]''' | | ''Thurwine'' (''Torvin'') <br> Torro (Turo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торыгаўт]]''' | | ''Torgaut'' (''Þórgautr'') <br> Torro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарман|Тарман (Торман, Дорман, Турмен, Дармен)]]''' | | ''Tormann'' (''Thurman'') <br> Torro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]''' | | ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') <br> Torro (Tara) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]''' | — | ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]''' | — | ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') <br> Teudo (Teuth) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]''' | — | ''Teutilo'' <br> Teudo (Taut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]''' | — | ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') <br> Teudo (Deut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]''' | — | ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') <br> Teudo (Taut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыбарт]]''' | | ''Tiebert'' (''Teutbert'') <br> Teudo (Teuth) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) <br> Teudo (Teuth) + Boto (Buto) <br> ''Taboth'' <br> Dago + Boto (Buto) | ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтвал]]''' | | ''Teodwal'' <br> Teudo (Taut) + Wal | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]''' | | ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') <br> Teudo (Deut) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]''' | | ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') <br> Teudo (Taut) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]''' | [[Вілтаўт]] | ''Theudowills'' (''Theowilh'') <br> Teudo (Taut) + Wilo | ''Wiltolt'' <br> Wilo + Teudo (Taut) <br> Wilto + Teudo (Taut) <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]''' | [[Вінтаўт]] | ''Teutwin'' (''Tietwin'') <br> Teudo (Taut) + Wino | ''Wintold'' <br> Wino + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Талтар, Тытар)]]''' | | ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') <br> Teudo (Teuth) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]''' | | ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') <br> Teudo (Daut) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]''' | [[Гінтаўт]] | ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') <br> Teudo (Deut) + -kin <br> Teudo (Deut) + Ginno | ''Gentaltus'' <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігіл]]''' | | ''Theudigilius'' <br> Teudo (Taut) + Gilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]''' | | ''Theogint'' <br> Teudo (Taut) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]''' | | ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') <br> Teudo (Taut) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]''' | | ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') <br> Teudo (Deut) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]] | | ''Teutmen'' <br> Teudo (Taut) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]''' | | ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') <br> Teudo (Ditt) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]] | | ''Trenot'' <br> Troannus + Joto <br> Troannus + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць)]]''' | — | ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друцейка|Друцейка (Друцека, Трудка)]]''' | — | ''Drudeke'' (''Drudico'') <br> Trudo (Drutus) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друціла|Друціла (Трудзіла, Друтэль, Друтыль)]]''' | — | ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') <br> Trudo (Trut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труцень|Труцень (Труцін, Трудзін, Трудзень, Друтынь, Друцень)]]''' | — | ''Trutin'' (''Thrudine'') <br> Trudo (Drutus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]''' | — | ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') <br> Trudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дротвіл|Дротвіл (Дродвіл, Друтвіл)]]''' | | ''Drodwill'' (''Trotwill'') <br> Trudo (Drutus) + Wilo | ''Wildrud'' <br> Wilo + Trudo (Drutus) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Трубіла]]''' | — | ''Trubilo'' <br> Trubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туба]]''' | — | ''Tubo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]''' | — | ''Tuobilo'' <br> Tubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тола|Тола (Тула)]]''' | | ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дольвін]]''' | | ''Dolwin'' (''Tulwine'') <br> Tollo (Dolo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]''' | | ''Dolcaudus'' (''Dulgaud'') <br> Tollo (Tulla) + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]''' | | ''Tolmunt'' <br> Tollo (Dolo) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тума|Тума (Дома)]]''' | — | ''Tumo'' (''Duomo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека, Домка)]]''' | — | ''Dommecke'' (''Dommick'', ''Domke'') <br> Tumo (Duomo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]''' | — | ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') <br> Tumo (Duomo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домін]]''' | — | ''Domin'' <br> Tumo (Duomo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]''' | — | ''Domisch'' (''Thumisch'', ''Thumsch'', ''Domas''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Dumas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Tumo (Duomo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]''' | | ''Thumer'' (''Domarius'') <br> Tumo (Duomo) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даматурт]]''' | | ''Domedrudis'' <br> Tumo (Duomo) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дундзіла|Дундзіла (Тондзель)]]''' | — | ''Tuntil'' <br> Tunto (Dundo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]''' | — | ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туцейка|Туцейка (Туціка, Дудзіка, Додык)]]''' | — | ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]''' | — | ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]''' | — | ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') <br> Tota (Dodo, Tuoto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доман|Доман (Дотман)]]''' | | ''Domann'' (''Totman'') <br> Tota (Dodo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гуга|Гуга (Уга, Юга)]]''' | — | ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]''' | | ''Uber'' (''Huber'', ''Hugbero'') <br> Hugo (Ucho) + Baro <br> Oto + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Губэрт, Юбарт)]]''' | | ''Ubert'' (''Hubert'') <br> Hugo (Ucho) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]''' | | ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') <br> Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уграт]]''' | | ''Hughrat'' (''Hugirat'') <br> Hugo (Ucho) + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]''' | — | ''Ano'' (''Enno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]''' | — | ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') <br> Ano (Enno) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энель|Энель (Аніла, Анель)]]''' | — | ''Enilo'' (''Anilo'') <br> Ano (Enno) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яноўд]]''' | | ''Ennold'' (''Analdus'') <br> Ano (Enno) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]''' | | ''Anwin'' (''Anoin'') <br> Ano + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]]''' | | ''Uvine'' (''Owine'') <br> Ano + Wino (Weine) <br> Ano + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]''' | | ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') <br> Ano (Enno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ангот|Ангот (Ангуць, Анкуд, Янгут)]]''' | | ''Angodus'' (''Angot'') <br> Ano + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Анар|Анар (Янар)]]''' | | ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') <br> Ano + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Улеб]]''' | | ''Uleifr'' <br> Ano + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]''' | | ''Áleifr'' (''Olipher'') <br> Ano + Leifi | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]''' | | ''Unger'' <br> Uno + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Унта]]''' | — | ''Unto'' (''Undo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]''' | — | ''Undila'' (''Undela'') <br> Unto (Undo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]''' | | ''Untheri'' <br> Unto (Undo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ур]]''' | — | ''Uro'' (''Uhr'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урыка|Урыка (Урык)]]''' | — | ''Urich'' <br> Uro + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урвік]]''' | | ''Urwick'' <br> Uro + Wigo (Wic) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]''' | | ''Urlich'' <br> Uro + *Lic <br> Udal + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]''' | | ''Urmann'' <br> Uro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]''' | — | ''Tilo'' (''Zill'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цілен]]''' | — | ''Zillen'' (''Zilina'') <br> Tilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільвін]]''' | | ''Tziliwin'' <br> Tilo (Zill) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]''' | | ''Zilimund'' <br> Tilo (Zill) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]] | | Twerda + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвермунт]] | | Twerda + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]''' | — | ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзека, Шадзейка, Садзейка, Жадзейка, Задэйка, Задыка)]]''' | — | ''Scazciho'' (''Sedeke'', ''Schatko''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]''' | — | ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') <br> Schat + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзібор|Шадзібор (Шэдзібар, Седзебар, Шэдбар, Седбар, Шатбар, Шайтбар)]]''' | | ''Sedber'' (''Schetber'') <br> Schat (Sado) + Baro <br> Schat (Sado) + Bero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзівід|Шадзівід (Шадвід, Шэдвід, Жадзівід, Задвід)]]''' | | ''Sedvid'' (''Sadwith'', ''Zedwyd''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жадзьвін]]''' | | ''Saduinus'' (''Sadwin'') <br> Schat (Sado) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]''' | — | ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкель]]''' | — | ''Eichele'' <br> Eicho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгант]]''' | — | ''Eigant'' (''Aigant'') <br> Eicho + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]''' | — | ''Eigust'' (''Eggusta'') <br> Agi (Eicho) + -st- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]''' | | ''Eyber'' <br> Eicho (Eich) + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]''' | | ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') <br> Eicho (Eich) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]''' | [[Ботэй]] | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]''' | | ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') <br> Eicho (Eich) + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]''' | | ''Övid'' (''Ecgwid'') <br> Eicho (Eich) + Wido | ''Viðey'' <br> Wido + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]''' | | ''Ewild'' (''Agoildis'') <br> Eicho (Eich) + Wild | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвінд|Эвінт]]''' | | ''Evind'' (''Eivind'') <br> Eicho (Eich) + Windo (Winito) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]''' | | ''Eygautr'' (''Øygautr'') <br> Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]''' | | ''Eigel'' (''Aigel'') <br> Eicho (Eich) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгіл]]''' | | ''Eigil'' <br> Eicho (Eich) + Gilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]''' | | ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') <br> Eicho (Eich) + Ger | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгерд, Айгірд)]]''' | | ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') <br> Eicho (Eich) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]''' | | ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') <br> Eicho (Aico) + Ginno <br> Eicho (Aico) + -kin | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]''' | | ''Eigint'' (''Eigant'') <br> Eicho (Eich) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгот]]''' | | ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') <br> Eicho (Eich) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкар]]''' | | ''Aiccarius'' <br> Eicho (Aico) + Caro <br> ''Eckher'' (''Aicher'') <br> Eicho (Aico) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйруд]]''' | | ''Eirodus'' (''Eichrodus'') <br> Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo) | ''Rodney'' <br> Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]''' | | ''Eimann'' (''Eichmann'') <br> Eicho (Eich) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]''' | | ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') <br> Eicho (Eich) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймут]]''' | | ''Eimuth'' (''Eimuot'') <br> Eicho (Eich) + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]''' | | ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') <br> Eicho (Eich) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]''' | | ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') <br> Eicho (Eich) + Noro <br> Eino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]''' | | ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') <br> Eicho (Aico) + Rick (Rih) | ''Ríkey'' <br> Rick + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]''' | | ''Eirim'' (''Eckrim'', ''Agrim'') <br> Eicho (Aico) + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйна]]''' | — | ''Eino'' (''Egino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнік]]''' | — | ''Einicke'' <br> Eino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйта|Эйта (Эйда, Эйць, Эйдзь)]]''' | — | ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]''' | — | ''Eitel'' (''Aidilo'') <br> Eito (Eido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтун]]''' | — | ''Eidunn'' (''Aittuni'') <br> Eito (Eido) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]''' | | ''Aitald'' (''Aitold'') <br> Eito (Aito) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]''' | | ''Eidoila'' <br> Eito (Eido) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]''' | | ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') <br> Eito (Aito) + Hardt (Hart) <br> ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') <br> Eicho (Aico) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтман]]''' | | ''Eitmann'' (''Eydtman'') <br> Eito + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтмін|Эйтмін (Эйдмін, Эйцімін, Этмін, Айтмін)]]''' | | ''Eidmen'' <br> Eito (Eido) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эльзман]]''' | | ''Elsmann'' <br> Elis + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алсмунт]]''' | | ''Alsmond'' (''Elsmont'') <br> Elis + Mund (Mont) <br> ''Ausmunds'' <br> Auso + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]''' | — | ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]''' | — | ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') <br> Ando (Ende) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]''' | — | ''Entin'' (''Anten'') <br> Ando (Ende) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янтаўт]]''' | | ''Antolt'' <br> Ando (Anto) + Waldo (Walt) <br> Ando (Anto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Антавіт]]''' | | ''Antvit'' (''Anduit'') <br> Ando (Anto) + Wito | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Андрат]]''' | | ''Andrad'' <br> Ando + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]''' | | ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') <br> Ando (Ende) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]''' | — | ''Erman'' (''Ermen'') |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]''' | — | ''Eudila'' <br> Euda + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]''' | — | ''Jungo'' (''Junk'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]''' | | ''Jungel'' <br> Jungo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]''' | — | ''Jundt'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]''' | — | ''Jundill'' (''Jundel'', ''Junzila'') <br> Jundt + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юсіла]]''' | — | ''Jusila'' <br> Joso + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]''' | — | ''Aevo'' (''Evo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явін|Явін (Авін)]]''' | — | ''Evin'' (''Awin'') <br> Aevo (Evo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўбут]]''' | | ''Eubod'' (''Aubot'') <br> Aevo (Evo) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]''' | | ''Ewald'' (''Avald'') <br> Aevo + Waldo <br> ''Hávaldr'' <br> Hatho + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явор|Явар (Явор, Авар, Овар)]]''' | | ''Awart'' <br> Aevo + Wardo (Warto) <br> ''Jovar'' (''Jovard'') <br> Jo + Wardo (Warto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явід]]''' | | ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') <br> Aevo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]''' | | ''Awill'' (''Avila'') <br> Aevo + Wilo <br> ''Jovila'' <br> Jo + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]''' | | ''Awild'' (''Avildis'') <br> Aevo + Wilto (Wildo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явойша|Явойша (Явэйша)]]''' | | ''Aweise'' (''Awise'', ''Êwiso'') <br> Aevo + Weise (Wiso) <br> Jo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]''' | | ''Æwirth'' (''Everd'') <br> Aevo + Werta (Wirt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]''' | | ''Eumund'' (''Awimund'') <br> Aevo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўна]]''' | — | ''Auno'' (''Euni'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўнут (імя)|Еўнут (Яўнут, Яўнуць)]]''' | — | ''Eunat'' (''Aunot'') <br> Auno (Euni) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ама|Ама (Ям)]]''' | — | ''Amo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямейка|Ямейка (Аміка)]]''' | — | ''Emmecke'' (''Amica'', ''Ameke'') <br> Amo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямаўт]]''' | | ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') <br> Amo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яман|Яман (Аман)]]''' | | ''Aman'' <br> Amo + Mann <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]''' | | ''Ammin'' (''Emino'') <br> Amo + Minno <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]''' | | ''Amota'' (''Ammud'') <br> Amo + Mot (Muto) <br> Amo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]''' | | ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') <br> Amo + Mund (Munt) <br> ''Jomund'' <br> Jo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]''' | | ''Hákon'' (Acun, Hacon) <br> HǫR + Cono (Cuno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]''' | — | ''Joto'' (''Juto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]''' | — | ''Jüttke'' (''Jüdicke'') <br> Joto (Juto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]''' | — | ''Jutilo'' (''Judel'') <br> Joto (Juto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]''' | — | ''Jutten'' (''Judin'') <br> Joto (Juto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютша]]''' | — | ''Jutsche'' <br> Joto (Juto) + -sch- | — |- style="background:{{Колер|ВКЛ}}" height="2px" align="left" | 1 | colspan="4" | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.</ref>; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].</ref>, таксама расейская [[Балтыстыка|балтыстка]] Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald<ref>Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.</ref>}} |} }}}} == Славянскія імёны == Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.</ref>. Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.</ref>. Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.</ref>}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref><ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.</ref>, ''Stazwiłowei''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.</ref><ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.</ref>, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Rums%C5%82aw#v=snippet&q=Rums%C5%82aw&f=false С. 434].</ref>}}). == Царкоўныя імёны == З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.</ref>. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам<ref>[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.</ref>. Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&pg=PA109&dq=bartosch+name&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=bartosch%20name&f=false P. 109].</ref>. З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках. == Балтыйскія імёны == Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.</ref>{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.</ref>. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].</ref>. Першыя спробы рэтраспэктыўна патлумачыць некаторыя літоўскія імёны зь летувіскай мовы зьмяшчаюцца ў ненадрукаваным рукапісе [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]] (1658 год): прозьвішча [[Даўбор]] ён спрабаваў зьвязаць зь летувіскім ''Dabar'' 'Зараз', а прозьвішча [[Даўгайла|Даўгяла]] — з ''Dawgalis'' 'Магутны'<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 146, 165.</ref>}}. Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а<ref>Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Нарманская тэорыя]] == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213. * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15. * Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}. * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53. * Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp. * Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s. * Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578. * Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S. * Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S. * Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S. * Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}. * Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80. * Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}} * Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S. * Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}. * Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}. * Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p. * Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S. * Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S. * Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S. * Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S. * Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S. * Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367. * Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102. * Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S. * Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}. * Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S. * Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S. * Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S. * Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p. * Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}. * Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p. * Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England & Germany. — London, 1864. — 606 p. * Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p. * Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}. * [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480. * Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}. * Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}. * Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s. * Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}. * [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914. * Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929). * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}. * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}. * Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106. * Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}. * Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp. * Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}. * Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016. == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names] [[Катэгорыя:Беларусы]] [[Катэгорыя:Славяне]] [[Катэгорыя:Балты]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]] eya3varomw4ke49jzgj6wj17yi9fzpu 2694793 2694791 2026-10-04T11:36:07Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі */ 2694793 wikitext text/x-wiki '''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]]. == Германскія імёны == === Паходжаньне === [[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]] Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]]. [[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]] На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref>Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.</ref>. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Algardus#v=snippet&q=Algardus&f=false S. 645].</ref>}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.</ref>. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Wytsuit#v=snippet&q=%40Wytsuit&f=false S. 1573].</ref>), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''<ref>Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.</ref>), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.</ref>), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alikin#v=snippet&q=Alikin&f=false S. 80].</ref>)}}<ref>Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=vUghAQAAMAAJ&q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&f=false S. 47].</ref>. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&q=Herulum%20Longobardum%20nominari&f=false P. 7].</ref>}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&f=false S. 30].</ref>}}. [[Гоцкая мова|Гоцкае]] паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=meyer%20Gothischen#v=snippet&q=meyer%20Gothischen&f=false S. 91—93]</ref>. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}<ref>Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ySQob1hXWuwC&q=Skirmund#v=snippet&q=Skirmund&f=false S. 356].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»<ref>Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9aAZAAAAYAAJ&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 226].</ref>}}. Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы цьвёрда адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»<ref>Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.</ref>. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd <nowiki>=</nowiki> Algard, Lingweni <nowiki>=</nowiki> Langewin, Witold ~ Witowt <nowiki>=</nowiki> Withoud, Wojszwil <nowiki>=</nowiki> Wajswiltis <nowiki>=</nowiki> Wissewalde <nowiki>=</nowiki> Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid <nowiki>=</nowiki> Putuwer <nowiki>=</nowiki> Butywidas <nowiki>=</nowiki> Budwietis <nowiki>=</nowiki> Botwid. <…> Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}<ref>Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.</ref>}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.</ref>. Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref> на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць гоцкае паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.</ref>. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.</ref>. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.</ref>, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.</ref> з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.</ref>. У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы<ref>Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.</ref>{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>}}. Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.</ref>{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].</ref>. Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў<ref>Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.</ref><ref>Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.</ref><ref>Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.</ref>}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>: * Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад «вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>) * Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі<ref name="Laskou-1993"/>}} * Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя<ref name="Laskou-1993"/>}} * Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>}} Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў<ref>Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.</ref>. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>. === Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі === {{Аўтанумарацыя табліцы | {{ {| cellspacing="1" cellpadding="10" style="width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;" |- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align="center" ! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>}} |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}} | — | ''Abo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абека|Абека (Абіка, Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}} | — | ''Abbeco'' (''Abbiko'', ''Abbaco'') <br> Abo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абель|Абель (Абіль)]]''' | — | ''Abel'' (''Abilo'') <br> Abo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]''' | | ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name="Польшча"|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) <br> Abo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)<ref>A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.</ref>, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.</ref>}} | | ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') <br> Abo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абрат]]''' | | ''Abrada'' (''Abrat'') <br> Abo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]''' | — | ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агіла|Агіль (Ягіл)]]''' | — | ''Agilus'' (''Egilo'') <br> Agi (Egi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]''' | — | ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') <br> Agi (Egi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якш|Якш (Якша, Акша, Агша)]]''' | — | ''Akisch'' (''Ecksch'', ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}}) <br> Agi (Egi) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якбут]]''' | | ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Egi) + Boto (Buto) <br> Agi (Egi) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]''' | | ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') <br> Agi (Egi) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]''' | | ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Ageila'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') <br> Agi (Jag) + Gailo (Gelo) <br> Agi (Jag) + -l- <br> ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') <br> Jo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]''' | | ''Aginto'' (''Egind'') <br> Agi (Egi) + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]''' | | ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') <br> Agi (Jag) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]''' | | ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') <br> Agi (Egi) + Waldo <br> Agi (Egi) + Goldo <br> ''Ágautr'' <br> Agi (Egi) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягуці|Ягуці (Ягут, Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]''' | | ''Águti'' (''Agut'', ''Akuti'') <br> Agi (Jag) + Gudo (Guta) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]''' | | ''Agundia'' (''Jaconta'') <br> Agi (Jag) + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]] | | ''Agar'' (''Egiheri'') <br> Agi + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]''' | | ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') <br> Agi (Egi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягмін|Ягмін (Агмін, Ягімін, Акмін, Якмін)]]''' | | ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Agi (Egi) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт, Экмунд)]]''' | | ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmond'', ''Egmont'') <br> Agi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]''' | — | ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]''' | — | ''Allecke'' (''Alico'') <br> Alo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]''' | — | ''Alitta'' (''Alathe'') <br> Alo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]''' | — | ''Allisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Alsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Halsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Alo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]''' | | ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') <br> Alo + Bert <br> Athal + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]''' | | ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') <br> Alo + Boto (Buto) <br> Athal + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвін]]''' | | ''Alwin'' (''Alwini'') <br> Alo + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвіс]]''' | | ''Alvis'' (''Alois'') <br> Alo + Wis | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]''' | | ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') <br> Alo + Gerd (Gardo) <br> Helgi (Alko) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]''' | | ''Alget'' (''Aalgidis'') <br> Alo + Gedo (Geto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]''' | | ''Algut'' (''Alugod'') <br> Alo + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]''' | | ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') <br> Alo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альмін]]''' | | ''Almin'' (''Almen'') <br> Alo + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яльмуд]]''' | | ''Alamud'' (''Almudis'') <br> Alo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]''' | | ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') <br> Alo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]''' | — | ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Audo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Галдык, Гольдзіка)]]''' | — | ''Aldiko'' <br> Aldo + -k- <br> ''Audeca'' <br> Audo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]''' | — | ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') <br> Aldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аўтаўт]]''' | | ''Altolt'' (''Aldaud'', ''Autaut'') <br> Aldo + Waldo (Walt) <br> ''Autald'' <br> Audo (Auto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]''' | | ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') <br> Aldo (Holt) + Heri (Hari) <br> ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') <br> Audo (Auto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]''' | — | ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]''' | — | ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Holga''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]''' | — | ''Heligin'' (''Alkin'') <br> Helgi (Algo) + -n-<br> ''Augino'' <br> Augo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгіш]]''' | — | ''Halgasch'' (''Halgas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Helgi (Algo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]]''' | [[Мінялк]] | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno <br> ''Alechmannus'' (''Alkeman'', ''Algman'') <br> Helgi (Alko) + Mann | ''Menaug'' <br> Minno (Menno) + Helgi (Alko) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]''' | | ''Algemundus'' (''Ealgmund'', ''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') <br> Helgi (Algo) + Mund (Munt) <br> ''Augemundus'' (''Augemundr'') <br> Augo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Амал|Амал (Амэла, Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]''' | — | ''Amal'' (''Amelo'', ''Amul'', ''Amil'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]''' | — | ''Aro'' (''Ahr'') <br> Aro + Mann | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]''' | — | ''Arila'' <br> Aro + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]''' | — | ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') <br> Aro + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]''' | — | ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') <br> Aro + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арбут|Арбут (Арбуд, Арбот)]]''' | | ''Árbót'' (''Arbod'') <br> Aro + Boto (Buto) <br> Aro + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]''' | | ''Arvid'' (''Arwit'') <br> Aro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]''' | | ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') <br> Aro + West (Viste) <br> Heri (Hari) + West (Viste) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]''' | | ''Aregaudus'' <br> Aro + Gaudo <br> ''Hargold'' <br> Heri (Hari) + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]''' | | ''Arman'' (''Ariman'') <br> Aro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]''' | | ''Armin'' (''Arimin'') <br> Aro + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць, Армот)]]''' | | ''Armuth'' <br> Aro + Mot (Muto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армонт, Арамонт, Ярмонт)]]''' | | ''Armund'' (''Armunt'', ''Arimondus'', ''Eremunt'') <br> Aro + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]''' | | ''Arodus'' (''Aruth'') <br> Aro + Hrodo (Ruodo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]''' | — | ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]''' | | ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') <br> Aro (Arno) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнат (імя)|Арнат (Ярнат, Эрнат)]]''' | | ''Arnad'' (''Arnato'') <br> Aro (Arno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Арбш]]''' | — | ''Erbsch'' (''Erbisch'') <br> Arbo (Erbo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярг]]''' | — | ''Argo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]''' | — | ''Argelo'' (''Argila'') <br> Argo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ашка|Ашка (Аска, Яска, Еска, Еш)]]''' | — | ''Asco'' (''Asc'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкіла, Ашкела)]]''' | — | ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') <br> Asco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]''' | | ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') <br> Asco + Waldo (Walt) <br> ''Höskuldr'' <br> Hatho + Sculd | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]''' | | ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') <br> Asco + Wino <br> Asi + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]''' | | ''Ascher'' (''Ascar'') <br> Asco + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]''' | | ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') <br> Asco + Mann <br> Asi + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]''' | | ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') <br> Asco + Mund (Munt) <br> ''Osmond'' <br> Asi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ас (імя)|Ас (Ась, Азь)]]''' | — | ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азела|Азела (Асіла, Ясіла, Ясель, Эзель)]]''' | — | ''Aselo'' (''Asilo'', ''Esilo'') <br> Asi + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]''' | — | ''Asin'' (''Asen'') <br> Asi + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]''' | | ''Ásboð'' <br> Asi + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясвад]]''' | | ''Asuad'' <br> Asi + Wado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясоўд|Ясоўд (Асвальд)]]''' | | ''Asold'' (''Asuald'', ''Oswald'') <br> Asi + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]''' | | ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') <br> Asi + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]]''' | | ''Aswill'' <br> Asi + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвільт]]''' | | ''Asvild'' <br> Asi + Wilto (Wildo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азгайла]]''' | | ''Easgel'' (''Esgel'') <br> Asi + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]''' | | ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') <br> Asi + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгірд]]''' | | ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') <br> Asi (Osi) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгін|Эзгін (Азгін, Ашкін, Ажгін)]]''' | | ''Eskin'' (''Esgen'') <br> Asi + -kin <br> Asi + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]''' | | ''Osman'' (''Asman'') <br> Asi (Osi) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]''' | | ''Osminna'' <br> Asi (Osi) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]''' | | ''Asmot'' (''Asmuot'') <br> Asi + Mot | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]''' | | ''Asnar'' (''Asinar'') <br> Asi + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]''' | — | ''Ast'' (''Osta'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]''' | — | ''Oustecha'' (''Ostike'') <br> Ast (Osta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]''' | — | ''Aostilo'' (''Ostell'') <br> Ast (Osta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яштальд|Яштальд (Асталт, Аштаўт, Ястальд, Яшталт, Яштаўт)]]''' | | ''Astald'' (''Ostald'', ''Astaud'', ''Astout'', ''Austaldus'') <br> Ast (Osta) + Waldo <br> Ast (Osta) + Teudo <br> Asi (Osi) + Teudo | ''Teudasia'' <br> Teudo + Asi |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]''' | | ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Aster''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ast (Osta) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астрат]]''' | | ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') <br> Ast (Osta) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]''' | — | ''Babilo'' (''Babel'') <br> Babo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]''' | — | ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка, Бацейка)]]''' | — | ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') <br> Bado (Bato) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]''' | — | ''Badila'' (''Bathel'') <br> Bado (Bato) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батаўт]]''' | | ''Batolt'' (''Badald'', ''Badaut'', ''Bataut'') <br> Bado (Bato) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]''' | | ''Badvil'' (''Batwill'', ''Baduila'') <br> Bado (Bato) + Wilo | ''Willibad'' <br> Wilo + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батвін]]''' | | ''Batwin'' (''Badvin'') <br> Bado (Bato) + Wino | ''Winibad'' <br> Wino + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]''' | | ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') <br> Bado (Bato) + Heri (Hari) | ''Heribad'' <br> Heri + Bado |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]''' | — | ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]''' | — | ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') <br> Bald (Bolte) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдзіла|Балдзіла (Больцель, Баўдзель, Балціла)]]''' | — | ''Baldilo'' (''Baldellus'') <br> Bald (Bolte) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]''' | — | ''Baltin'' (''Balden'') <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]''' | — | ''Baldun'' <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болташ|Болташ (Болдыш, Болдаш, Больдаш)]]''' | — | ''Boldisch'' (''Boltsch'') <br> Bald (Bolte) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальдвін]]''' | | ''Baldwin'' <br> Bald + Wino | ''Winibald'' <br> Wino + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдаг]]''' | | ''Baldag'' <br> Bald (Bolte) + Dago | ''Dacbold'' <br> Dago + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]''' | | ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') <br> Bald + Heri | ''Eribald'' (''Haribald'') <br> Heri + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]''' | | ''Baltardus'' (''Balthart'') <br> Bald + Hardt (Hart) | ''Artbald'' (''Hartbald'') <br> Hardt (Hart) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]''' | | ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') <br> Bald + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Баўдамір]]''' | | ''Baldomer'' <br> Bald + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]''' | [[Рыбалт]] | ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') <br> Bald (Boldt) + Rick | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]]''' | | ''Baldrim'' <br> Bald + Rim | ''Rimbald'' (''Rimbold'') <br> Rim + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун, Баўтрун)]]''' | | ''Baltrun'' (''Baldrun'') <br> Bald + Runo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]''' | | ''Baltrudis'' <br> Bald + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бар (імя)|Бар (Бара, Пара)]]''' | — | ''Baro'' (''Paro'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]''' | — | ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') <br> Baro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]''' | — | ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') <br> Baro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]''' | — | ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]''' | | ''Barvid'' (''Barwidus'') <br> Baro + Wido | ''Widbor''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Widebor''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wido + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвік]]''' | | ''Barwic'' (''Barwig'') <br> Baro + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]''' | [[Вінбор]] | ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} <br> Baro + Wino | ''Wimber'' <br> Wino + Bеro <br> Wino + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвойн]]''' | | ''Barwein'' (''Berwein'') <br> Baro + Wino (Weine) <br> Baro + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]''' | | ''Bargeil'' (''Bargel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барконт]]''' | | ''Bargund'' (''Pargunt'') <br> Baro (Paro) + Gunth (Cund) | ''Gundabari'' <br> Gunth (Cund) + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барман|Барман (Парман)]]''' | | ''Barmann'' (''Parmann'') <br> Baro (Paro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барда|Барда (Барта)]]''' | — | ''Bardo'' (''Barto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]''' | — | ''Bardilo'' (''Bartel'') <br> Bardo (Barto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]''' | — | ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bardo (Barto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]''' | | ''Bartolt'' (''Bartaud'', ''Bartaut'', ''Bartold'') <br> Bardo (Barto) + Waldo (Walt) <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bardo + Teudo (Taut) | ''Teutbard'' <br> Teudo (Teuth) + Bard |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]''' | — | ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка, Бінека)]]''' | — | ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') <br> Beno (Bino) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]''' | — | ''Benilo'' <br> Beno (Bino) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]''' | — | ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Beno + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінгель]]''' | | ''Bengel'' <br> Beno + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бенат]]''' | | ''Bennato'' (''Bennat'') <br> Beno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінэрт]]''' | | ''Benert'' (''Benehard'') <br> Beno (Bino) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бімунт]]''' | | ''Bemund'' <br> Beno (Bino) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бера|Бера (Біра, Пера)]]''' | — | ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]''' | — | ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') <br> Bero (Biro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Бірэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]''' | — | ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') <br> Bero (Biro) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]''' | — | ''Beren'' (''Birin'') <br> Bero (Biro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]''' | — | ''Bierotte'' (''Biruth'', ''Bierott'') <br> Bero (Biro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыбольд]]''' | | ''Beribald'' <br> Bero (Biro) + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]''' | | ''Berwoldus'' (''Beroald'') <br> Bero + Wald | ''Waldpero'' <br> Wald + Biro (Bero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]''' | | ''Berwid'' <br> Bero + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]''' | | ''Perwein'' <br> Bero (Pero) + Wino (Weine) <br> Bero (Pero) + Uuenna | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]''' | | ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') <br> Bero + -kin <br> Bero + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]''' | | ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') <br> Bero (Biro) + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]''' | | ''Berhard'' <br> Bero + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Перман|Перман (Бэрман, Бірман, Пэрман, Парман, Бірмэн, Бермень)]]''' | | ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'', ''Pirrmann'') <br> Bero (Pero) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]''' | | ''Peremunt'' (''Bermondus'') <br> Bero (Pero) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ператрут]]''' | | ''Perethrud'' (''Beretrudis'') <br> Bero (Pero) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берн|Берн (Бэрн, Перн, Бернь, Бірн)]]''' | — | ''Bern'' (''Pern'', ''Pirn'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]''' | — | ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') <br> Bern (Pirn) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бярнут|Бярнут (Бярнуць)]]''' | — | ''Bernuth'' (''Bernut'', ''Barnut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]''' | — | ''Bernasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Bernisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Бернад, Барнат, Бернят, Парнат)]]''' | | ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') <br> Bern + Joto <br> Bern + Hatho (Adi) <br> ''Bernard'' <br> Bern + Hardt | ''Hathubern'' <br> Hatho + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]''' | | ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') <br> Bern + Heri (Hari) | ''Erbern'' <br> Heri + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]''' | | ''Bernard'' (''Bernhard'') <br> Bern + Hardt | ''Hartbern'' <br> Hardt + Bern |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Бэргаль, Пергайла)]]''' | | ''Bergel'' (''Bergeil'', ''Bieregel'') <br> Berga + Gailo (Gelo) <br> Bero + Gailo (Gelo) <br> Berga + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]''' | — | ''Bert'' (''Perht'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртыка]]''' | — | ''Bertike'' (''Berteka'') <br> Bert + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]''' | — | ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') <br> Bert + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртун]]''' | — | ''Berhtuni'' (''Perhtun'') <br> Bert + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]''' | — | ''Bertasch'' (''Bertisch'') <br> Bert + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]''' | | ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bert + Teudo (Taut) | ''Woltbert'' <br> Waldo (Walt) + Bert <br> ''Teutbert'' <br> Teudo (Taut) + Bert |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біе (імя)|Біе]]''' | — | ''Bie'' (''Biho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]]''' | | ''Bewein'' (''Biewine'', ''Bivinus'') <br> Bie + Wino (Weine) <br> Bie + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]''' | | ''Byatt'' (''Bietto'') <br> Bie + Joto (Juto) <br> Bie + Hatho | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]''' | — | ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біліка|Біліка (Білейка, Пілейка)]]''' | — | ''Biliko'' (''Pilicho'') <br> Bilo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білін]]''' | — | ''Bilin'' <br> Bilo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]''' | | ''Biliwin'' (''Pilwine'') <br> Bilo (Pillo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]''' | | ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') <br> Bilo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]''' | | ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') <br> Bilo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білімін|Білімін (Більмін)]]''' | | ''Bilmen'' <br> Bilo + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]''' | | ''Bilaeth'' (''Pillat'') <br> Bilo (Pillo) + Joto <br> Bilo (Pillo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]''' | — | ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]''' | — | ''Beteke'' (''Bettika'') <br> Bitto (Beto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]''' | — | ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') <br> Bitto (Beto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]''' | — | ''Bitinus'' (''Bettin'') <br> Bitto (Beto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]''' | | ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') <br> Bitto (Beto) + Waldo (Walt) <br> Bitto (Beto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]''' | | ''Betharius'' <br> Bitto (Beto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бруна|Бруна (Брунь, Прунь)]]''' | — | ''Bruno'' (''Прун'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Брунейка]]''' | — | ''Brunico'' (''Brunicho'') <br> Bruno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бубела|Бубела (Бобель, Бубель)]]''' | — | ''Bubilo'' (''Bobel'') <br> Bubo (Bobo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]''' | — | ''Bodo'' (''Budo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзейка|Будзейка (Будзека, Будзіка, Байдзейка)]]''' | — | ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') <br> Bodo (Budo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]''' | — | ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') <br> Bodo (Budo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]''' | — | ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') <br> Bodo (Budo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будыш|Будыш (Бодыш, Будуш)]]''' | — | ''Bodsch'' (''Bodusz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bodo (Budo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]''' | | ''Bodwidus'' <br> Bodo (Budo) + Wido | ''Widbod'' <br> Wid + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]''' | | ''Bauduilli'' (''Bodwill'') <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willibodo'' <br> Wilo + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]''' | | ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') <br> Bodo (Budo) + -kin <br> Bodo (Budo) + Ginno | ''Genobod'' <br> Ginno (Genno) + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]]''' | [[Гедбуд]] | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]''' | | ''Buder'' (''Boder'') <br> Bodo (Budo) + Heri (Hari) | ''Eribodo'' <br> Heri + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]''' | | ''Buddrich'' (''Budrick'') <br> Bodo (Budo) + Rick (Rih) | ''Richbodo'' (''Ricbodo'') <br> Rick (Rih) + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]''' | — | ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка, Бутка)]]''' | — | ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') <br> Boto (Buto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]''' | — | ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') <br> Boto (Buto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]''' | — | ''Buten'' (''Botin'') <br> Boto (Buto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш, Боташ)]]''' | — | ''Botsch'' (''Butisch'') <br> Boto + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Буталд, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]''' | [[Вальбут]] <br> [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]] | ''Butolt'' (''Butaldus'', ''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) | ''Waldbott'' <br> Waldo + Boto (Buto) <br> ''Teubod'' <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]''' | [[Відбут]] | ''Butvid'' (''Botwid'') <br> Boto (Buto) + Wido | ''Wiboto'' <br> Wido + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]''' | | ''Botwith'' <br> Boto (Buto) + Wito | ''Witbot'' <br> Wito + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл, Путвіл)]]''' | [[Вільбут]] | ''Botwill'' (''Bauduilli'') <br> Boto (Buto) + Wilo <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willebut'' (''Wilbot'') <br> Wilo + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]''' | | ''Butwin'' (''Botwin'') <br> Boto (Buto) + Wino (Wini) <br> Bodo (Budo) + Wino | ''Uinebod'' <br> Wino + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгель]]''' | [[Галбута]] | ''Botgel'' (''Butgel'', ''Baudugailus'', ''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) | ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгер]]''' | [[Гербут]] | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero | ''Gerboth'' (''Gerbodo'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]''' | [[Гарбут]] | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) | ''Harboth'' <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутэрт|Бутэрт (Бутарт)]]''' | | ''Bottart'' (''Boutard'') <br> Boto (Buto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутман]]''' | | ''Buthmann'' (''Bothmann'') <br> Boto (Buto) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]''' | [[Мінбут]] | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno | ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]''' | [[Нарбут (імя)|Нарбут]] | ''Botnor'' (''Butnor'', ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) | ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам, Бутрэм)]]''' | | ''Bothram'' <br> Boto (Buto) + Ramo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]''' | | ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') <br> Boto (Buto) + Rick | ''Richboto'' <br> Rick (Rih) + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутрым|Бутрым (Ботрым, Будрым, Путрым)]]''' | [[Рымбут]] | ''Botrim'' (''Bodrim'', ''Bauderrim'') <br> Boto (Buto) + Rim <br> Bodo (Budo) + Rim | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботэй]]''' | [[Эйбут]] | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]''' | — | ''Potico'' (''Putico'') <br> Boto (Poto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]''' | — | ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') <br> Boto (Poto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бой (імя)|Буй]]''' | — | ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]''' | — | ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') <br> Boio (Beie) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]]''' | | ''Boivid'' (''Bovid'') <br> Boio (Búi) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Боер|Боер (Бэер)]]''' | | ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') <br> Boio (Beie) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бумонт]]''' | | ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') <br> Boio (Búi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]''' | — | ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнар|Бэйнар (Байнэр, Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]''' | | ''Beinher'' (''Bainarius'') <br> Beyn + Heri (Hari) <br> Boio (Beio) + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]''' | | ''Beynart'' (''Beinert'') <br> Beyn + Hardt <br> Boio (Beio) + *Nard | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бранта]]''' | — | ''Branto'' (''Brando'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]''' | — | ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]''' | — | ''Bunico'' (''Bonica'') <br> Buno (Bono) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]''' | | ''Buner'' (''Bonarius'') <br> Buno (Bono) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бурэйка]]''' | — | ''Buricho'' (''Buricke'') <br> Buro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]''' | — | ''Burga'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Бургайла, Пургель, Пургайла)]]''' | | ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgeil'', ''Burgala'') <br> Burga + Gailo (Gelo) | ''Gelburg'' <br> Gailo (Gelo) + Burga |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]''' | — | ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]''' | — | ''Bukilo'' (''Bucilo'') <br> Bugo (Bucco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]''' | — | ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') <br> Bugo (Bucco) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель, Богель)]]''' | | ''Bugellus'' (''Bogel'') <br> Bugo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]''' | | ''Buger'' (''Boger'') <br> Bugo (Bock) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]''' | — | ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушка|Бушка (Буска, Босіка, Боська, Бусека, Бусейка, Бошэйка, Бушэйка)]]''' | — | ''Buschke'' (''Buske'', ''Bosico'', ''Buseke'') <br> Boos (Boso) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель, Пушыла)]]''' | — | ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'', ''Poasilo'') <br> Boos + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]''' | — | ''Buosin'' <br> Boos + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]''' | | ''Bussman'' <br> Boos (Busch) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]''' | | ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') <br> Wago (Wego) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]''' | — | ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]''' | — | ''Weideke'' <br> Waido (Waddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]''' | — | ''Weidel'' (''Weidil'', ''Weidill'', ''Wadila'', ''Wadelo'', ''Woydilo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido (Waddo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]''' | — | ''Weiden'' <br> Waido (Waddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдаўт]]''' | | ''Weidelt'' <br> Waido (Weido) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдэр, Вайдар)]]''' | | ''Weidher'' <br> Waido (Weido) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]''' | | ''Weidman'' (''Weideman'') <br> Waido (Weido) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]''' | | ''Weidat'' (''Woydath''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido + Joto <br> Waido + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валь]]''' | — | ''Wal'' (''Walo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валейка|Валейка (Валека, Валіка)]]''' | — | ''Waleicho'' (''Walica'') <br> Wal + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валіла]]''' | — | ''Walilo'' <br> Wal + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валін (імя)|Валін]]''' | — | ''Walin'' <br> Wal + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валант|Валант (Валянт)]]''' | — | ''Waland'' <br> Wal + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валат]]''' | — | ''Wallath'' <br> Wal + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вальгун]]''' | | ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') <br> Wal + Gunth (Gondo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]''' | — | ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]''' | — | ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') <br> Waldo (Walt) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальдзін, Вальцін)]]''' | — | ''Valdenus'' (''Waldin'', ''Waltino'') <br> Waldo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]''' | — | ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waldo (Walt) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Walbot'' (''Waldbott'') <br> Waldo (Walt) + Boto (Buto) <br> Wal (Walo) + Boto (Buto) | ''Butolt'' <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Волдат]]''' | [[Ятаўт]] | ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) | ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]''' | | ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') <br> Waldo (Walt) + Heri (Hari) | ''Erivald'' <br> Heri + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]''' | | ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') <br> Waldo + Mero (Maro) | ''Meruald'' <br> Mero + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]''' | [[Монтаўт]] | ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Walamunt'' <br> Wal (Walo) + Mund (Munt) | ''Montaldus'' (''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]''' | — | ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варна (імя)|Варна]]''' | — | ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варнела]]''' | — | ''Warinela'' <br> Warno (Warin) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вярнат]]''' | | ''Warnad'' <br> Warno (Werno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]''' | — | ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]''' | | ''Wospot'' (''Wasbut'', ''Vasbut'') <br> Waso (Woso) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]''' | | ''Wasgall'' (''Vosgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waso (Woso) + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгір]]''' | | ''Wasger'' <br> Waso + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгерд]]''' | | ''Wassgaard'' (''Vasgard'') <br> Waso + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]''' | | ''Wesikin'' (''Wasgen'') <br> Waso (Weso) + Ginno <br> Waso (Weso) + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгінт|Вазгінт (Важгінт)]]''' | | ''Wasgand'' <br> Waso + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васмунт|Васмунт (Васмонт)]]''' | | ''Wassmundt'' (''Wasmundus'') <br> Waso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]''' | — | ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]''' | — | ''Verdico'' (''Wirdika'') <br> Werta (Werdo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]''' | — | ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') <br> Werta (Werdo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]''' | — | ''Wirtin'' (''Werdin'') <br> Werta (Werdo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]''' | — | ''Vivilo'' <br> Vivo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]''' | — | ''Wigo'' (''Wic'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]''' | — | ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') <br> Wigo (Wic) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]''' | — | ''Wigand'' (''Wigant'') <br> Wigo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікша]]''' | — | ''Wigasch'' (''Vycxza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wigo (Wic) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]''' | [[Гельвіх]] | ''Wigelo'' (''Wigal'') <br> Wigo + Gailo (Gelo) | ''Geilwihc'' (''Keilwic'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]''' | | ''Wigerd'' (''Wicgard'') <br> Wigo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]''' | | ''Wigent'' <br> Wigo + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігунт|Вігунт (Вігунд, Вікунд, Вігонт, Віконт)]]''' | | ''Wigunt'' (''Wicgunt'', ''Wikund'') <br> Wigo (Wic) + Gunth (Cund) | ''Guntwic'' <br> Gunth + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]''' | | ''Wiger'' (''Vikar'') <br> Wigo (Wic) + Heri (Hari) | ''Ervig'' <br> Heri + Wigo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]''' | [[Мандывік]] | ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікерат]]''' | | ''Wicrat'' (''Wigerat'') <br> Wigo (Wic) + Rado (Rato) | ''Ratwig'' <br> Rado (Rato) + Wigo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]''' | — | ''Wido'' (''Wid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Відзіка, Ведзейка, Ведзік)]]''' | — | ''Wideke'' (''Widike'', ''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') <br> Wido + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відыла (імя)|Відул (Відэль)]]''' | — | ''Widulo'' (''Widelo'', ''Widilo'') <br> Wido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]''' | — | ''Widin'' <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]''' | — | ''Widun'' (''Widuni'') <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відут|Відут (Відута)]]''' | — | ''Widut'' <br> Wido + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]''' | [[Бутвід]] | ''Widbod'' (''Wiboto'') <br> Wido + Bodo <br> Wido + Boto (Buto) | ''Botwid'' <br> Boto (Buto) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відаўт]]''' | | ''Widalt'' (''Vidaut'') <br> Wido + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігайла]]''' | [[Гальвід]] | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]''' | [[Гервід]] | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero (Giro) | ''Gerwid'' <br> Gero + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]''' | [[Гірдзівід]] | ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) <br> Wido + Gerd (Gardo) | ''Gyrdvid'' <br> Gerd (Gyrd) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]''' | [[Гінвід]] | ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]''' | | ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') <br> Wido + Heri | ''Ervid'' <br> Heri + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відарт|Відарт (Відэрт)]]''' | [[Артавід]] | ''Vidart'' (''Widderd'') <br> Wido + Hardt (Hart) | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]''' | | ''Widikint'' (''Wedigint'') <br> Wido + Kindo <br> Wido + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзіман]]''' | [[Манівід]] | ''Widiman'' <br> Wido + Mann | ''Manvidus'' <br> Mann + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімін (імя)|Відзімін (Відзімен, Відмін)]]''' | [[Мінвід]] | ''Widmin'' (''Widmenn'') <br> Wido + Minno (Menno) | ''Minuit'' <br> Minno + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]''' | [[Мантывід (імя)|Мантывід]] | ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') <br> Wido + Mund (Munt) | ''Mundwitz'' <br> Mund (Munt) + Wido |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віт|Віт (Віта)]]''' | — | ''Wito'' (''Witt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]''' | — | ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') <br> Wito + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]''' | — | ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') <br> Wito + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]''' | — | ''Wittenus'' (''Witin'') <br> Wito + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]''' | | ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Vitaudus'', ''Witold'') <br> Wito + Waldo (Walt) <br> Wito + Teudo (Taut) | ''Teudwit'' <br> Teudo + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітвін]]''' | | ''Witwin'' <br> Wito + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]''' | | ''Wituchin'' (''Witikinus'') <br> Wito + -kin <br> Wito + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]''' | | ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') <br> Wito + Heri (Hari) | ''Hariwit'' <br> Heri (Hari) + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]''' | | ''Witart'' (''Witard'') <br> Wito + Hardt (Hart) <br> ''Witrud'' <br> Wito + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]''' | | ''Wikind'' (''Witikint'') <br> Wito + Kindo <br> Wigo (Wic) + Kindo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітмонт]]''' | | ''Witmund'' <br> Wito + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE " align="left" | 1 | '''[[Віцэр]]''' | | ''Wicer'' (''Wizhere'') <br> Wizo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вела]]''' | — | ''Welo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]''' | — | ''Weleka'' (''Weliko'') <br> Welo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велянт|Велянт (Велянда)]]''' | — | ''Welant'' (''Weland'') <br> Welo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]''' | — | ''Welut'' <br> Welo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]''' | | ''Welamunt'' <br> Welo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велерат]]''' | | ''Welarat'' <br> Welo + Rado (Rato) <br> ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віла|Віла (Віль)]]''' | — | ''Wilo'' (''Wili'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]''' | — | ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') <br> Wilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілян]]''' | — | ''Willana'' (''Willan'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]''' | — | ''Wilennus'' (''Willin'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]''' | — | ''Wilun'' <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілянт]]''' | — | ''Wilant'' (''Willand'') <br> Wilo + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]''' | — | ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Willusius''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wilo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільбут]]''' | [[Бутвіл]] | ''Willebut'' <br> Wilo + Boto (Buto) | ''Botwill'' <br> Boto (Buto) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]]''' | | ''Wilgel'' <br> Wilo + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]''' | | ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') <br> Wilo + Heido (Haido) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]''' | [[Гердвіл]] | ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) | ''Gardwill'' <br> Gerd (Gardo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгет|Вільгет (Вільгат)]]''' | [[Гедзівіл]] | ''Wilgyth'' (''Wilgat'') <br> Wilo + Geda (Giddo) | ''Gedwille'' <br> Geda (Giddo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгод|Вільгод (Вільгот, Вількот)]]''' | [[Гудвіл]] | ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) | ''Góðvili'' <br> Gudo (Godo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]''' | | ''Willem'' (''Wilhelm'') <br> Wilo + Helmo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]''' | | ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') <br> Wilo + Gaud <br> ''Villald'' <br> Wilo + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]''' | [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]] | ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]''' | [[Манвіл]] | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]''' | [[Монтвіл]] | ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') <br> Wilo + Mund (Munt) | ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]''' | [[Ятвіл]] | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Joto <br> Wilo + Hatho (Adi) | ''Atwill'' <br> Hatho (Adi) + Wilo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]''' | — | ''Wilto'' (''Wildo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзека, Вільдзік)]]''' | — | ''Wildecke'' (''Wildike'') <br> Wilto (Wildo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]''' | — | ''Vilden'' <br> Wilto (Wildo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]''' | [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]] | ''Wiltolt'' <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) | ''Waldowildis'' <br> Waldo + Wilto (Wildo) <br> ''Theudowills'' <br> Teudo (Taut) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віна (імя)|Віна]]''' | — | ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінка|Вінка (Вініка)]]''' | — | ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') <br> Wino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]''' | — | ''Winela'' (''Winilo'') <br> Wino + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]''' | — | ''Winsch'' (''Wiensch'') <br> Wino + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]''' | [[Борвін|Борвін (Барвін)]] | ''Wimber'' <br> Wino + Baro <br> Wino + Bero | ''Barwin'' <br> Baro + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]''' | | ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') <br> Wino + Waldo <br> ''Winiaud'' <br> Wino + Gaud | ''Waldwin'' <br> Waldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]''' | [[Гервін]] | ''Winger'' <br> Wino + Gero | ''Gerwin'' <br> Gero (Kero) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгіль]]''' | [[Гільвін]] | ''Winigilo'' (''Wingil'') <br> Wino + Gilo | ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгольт]]''' | | ''Vingautr'' (''Winigaud'') <br> Wino + Gaudo (Gaut) <br> ''Wingolt'' <br> Wino + Goldo | ''Gautvin'' <br> Gaudo (Gaut) + Wino <br> ''Goldwine'' <br> Goldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]''' | | ''Winear'' (''Wiener'') <br> Wino + Heri (Hari) | ''Harwin'' <br> Heri (Hari) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінарт]]''' | [[Эртвін]] | ''Winard'' (''Winhart'') <br> Wino + Hardt (Hart) | ''Hertwin'' <br> Hardt (Hart) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінмот]]''' | | ''Winimod'' <br> Wino + Mot (Moda) | ''Motwin'' <br> Mot + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінстаўт]]''' | | ''Winstalt'' <br> Wino + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]''' | — | ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндзейка|Віндзейка (Вендзік, Віндык)]]''' | — | ''Wendecke'' (''Wendico'') <br> Windo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вендзіла, Вентыла)]]''' | — | ''Wintila'' (''Wendilo'', ''Wentilo'') <br> Windo (Wint) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтаўт]]''' | [[Таўтвін]] | ''Wintold'' <br> Windo + Waldo (Walt) <br> Wino + Teudo (Taut) | ''Teutwin'' <br> Teudo (Taut) + Wino |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]''' | | ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') <br> Windo + Heri | ''Hariovind'' <br> Heri (Hari) + Windo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]''' | | ''Wero'' (''Varo'') | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]''' | | ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') <br> Wero (Varo) + -k- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]''' | | ''Werle'' (''Warrell'') <br> Wero + -l- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірбольт]]''' | | ''Werbold'' (''Virboldus'') <br> Wero + Bald (Boldt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вербут|Вербут (Вярбот, Вэрбут, Варбут, Вірбут)]]''' | | ''Werboto'' (''Werbot'', ''Warboto'') <br> Wero (Varo) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Веравойша|Веравойша (Верваш, Варваш)]]''' | | ''Werweiss'' (''Werweis'', ''Werwis'') <br> Wero (Varo) + Weise (Wiso) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргаўд]]''' | | ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name="goz"}}) <br> Wero + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]''' | | ''Wargel'' <br> Wero (Varo) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варгіра]]''' | | ''Warger'' <br> Wero (Varo) + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргірд]]''' | | ''Wergerd'' (''Wirgardus'') <br> Wero + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]''' | | ''Vergot'' (''Wargott'') <br> Wero + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]''' | | ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') <br> Wero (Varo) + Gunth (Cund) | ''Gunthivera'' <br> Gunth + Wero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]''' | | ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') <br> Wero + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]''' | — | ''Werzo'' (''Wers'', ''Wirs'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]''' | — | ''Wirsil'' (''Wersil'', ''Werzel'', ''Wersel'', ''Wersall'') <br> Werzo (Wers) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Вірсімунд]] | | Werzo (Wirs) + Mund | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]''' | — | ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]''' | — | ''Wiseko'' (''Wischke'') <br> Wis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]''' | — | ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') <br> Wis + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісень|Вісень (Вісінь, Вішын, Віжын, Вішнь)]]''' | — | ''Wisen'' (''Wisin'') <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісун|Вісун (Віжун)]]''' | — | ''Wisun'' <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]''' | — | ''Wisint'' (''Wisant'') <br> Wis + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]''' | | ''Wisbar'' <br> Wis + Baro | ''Barwis'' <br> Baro + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]''' | | ''Wiswald'' (''Wisewould'') <br> Wis + Waldo | ''Walvis'' <br> Waldo (Walt) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]''' | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Wis + Wido | ''Widuis'' <br> Wido + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]''' | | ''Wiswill'' (''Uesuili'') <br> Wis + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Візгела, Віжгайла)]]''' | | ''Wisgel'' <br> Wis + Gailo | ''Gelvisa'' (''Galoisus'') <br> Gailo (Gelo) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]''' | | ''Wisogoz''{{Заўвага|name="goz"|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.</ref>}} <br> Wis + Gaud <br> ''Wisigold'' <br> Wis + Goldo | ''Gauduis'' <br> Gaud + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]''' | | ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') <br> Wis + Gero (Kero) | ''Gervisa'' <br> Gero + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]''' | | ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') <br> Wis + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]''' | [[Гінівойша]] | ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') <br> Wis + -kin <br> Wis + Ginno | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візгінт|Візгінт (Візгінд, Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]]''' | | ''Wisgand'' <br> Wis + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісконт|Вісконт (Вісконд, Віскунт)]]''' | | ''Wisgonda'' (''Wisagund'') <br> Wis + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]''' | | ''Wisad'' (''Wisod'') <br> Wis + Hatho (Adi) <br> Wis + Schat (Sado) | ''Aduisus'' (''Hadvisa'') <br> Hatho (Adi) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]''' | | ''Wisman'' <br> Wis + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьміл]]''' | | ''Wismel'' (''Wismill'') <br> Wis + Milo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]''' | | ''Wisemund'' (''Wizmunt'') <br> Wis + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]''' | | ''Vismuot'' (''Wismoda'') <br> Wis + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]''' | | ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') <br> Wis + Noro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]''' | — | ''West'' (''Viste'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вістэла|Вістэла (Віштэль)]]''' | — | ''Wistila'' (''Vistella'') <br> West (Viste) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]''' | — | ''Wisten'' <br> West (Viste) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештар|Вештар (Вэстэр, Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]''' | | ''Vestarr'' (''Wistarius'') <br> West (Viste) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]''' | | ''Westhard'' (''Guistardus'') <br> West (Viste) + Hardt (Hart) <br> ''Wistrud'' <br> Wis + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войша]]''' | — | ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Weise'' (''Wiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшка|Войшка (Вайска, Вейшэка, Вейсейка)]]''' | — | ''Weiske'' (''Weiseke'') <br> Weise + -k- <br> | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайшыла|Вайшыла (Вайшэль, Вэйшэль, Войшэль)]]''' | — | ''Weisel'' <br> Wiso (Waiso) + -l- <br> ''Woschel'' <br> Waiso (Voysch) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшын|Войшын (Войсін)]]''' | — | ''Weissin'' (''Wisin'') <br> Weise (Wiso) + -n- <br> ''Vussin'' <br> Waiso (Voysch) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]] | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Weise (Wiso) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]]''' | | ''Weischwill'' (''Uesuili'') <br> Weise (Wiso) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайсар]]''' | | ''Weiser'' <br> Weise (Wiso) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войсят|Войсят (Войсяд)]]''' | | ''Weisat'' (''Weishadt'', ''Woyssath''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyschat''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) <br> ''Wisad'' <br> Weise (Wiso) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт, Вэйсмант)]]''' | | ''Weisemont'' <br> Waiso + Mund (Mont) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]''' | [[Нарывойша]] | ''Wießner'' (''Weissnar'', ''Weisner'', ''Weisnar'') <br> Weise (Wiso) + Noro | ''Norweise'' <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшалк (імя)|Войшалк (Войсалк, Вышалк, Вішалк, Вісалг)]] | | ''Wisaug'' <br> Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) <br> Weise (Wiso) + Helgi (Algo) | ''Alguis'' <br> Helgi (Algo) + Wiso |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]]''' | | ''Wistold'' (''Westwald'', ''Westhold'') <br> West + Waldo (Walt) <br> Waiso (Voysch) + Teudo (Taut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Война]]''' | — | ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]''' | — | ''Weinecke'' <br> Wino (Weine) + -k- <br> ''Vunnico'' (''Wonnecke'') <br> Uuenna (Wona) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь, Вайнела)]]''' | — | ''Weinel'' (''Wainilo'') <br> Wino (Weine) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]''' | — | ''Weinisch'' <br> Wino (Weine) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]''' | | ''Weiner'' <br> Wino (Weine) + Heri (Hari) <br> ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woynar''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Uuenna (Wona) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]''' | | ''Weinadt'' <br> Wino (Weine) + Hatho (Adi) <br> ''Voinot'' (''Wonat'') <br> Uuenna (Wona) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Воланг|Воланг (Валанк)]]''' | | ''Wolank'' <br> Wolo + Lango (Lancho) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вольман]]''' | | ''Wolman'' (''Wolaman'') <br> Wolo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавейка]]''' | — | ''Gauke'' <br> Gawo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]''' | — | ''Gavilo'' (''Gaul'') <br> Gawo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]''' | — | ''Gawin'' <br> Gawo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўвід]]''' | | ''Gauwida'' <br> Gawo + Wido | ''Widagauwo'' <br> Wido + Gawo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]''' | | ''Gavigunt'' <br> Gawo + Gunth (Gondo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]''' | — | ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]''' | — | ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') <br> Gailo (Gelo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]''' | — | ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') <br> Gailo (Galo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Галун, Гелон)]]''' | — | ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'') <br> Gailo (Gelo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]''' | [[Бутгель]] | ''Galbot'' (''Gelbot'') <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) | ''Botgel'' <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]''' | | ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') <br> Gailo (Gelo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвід]]''' | [[Відзігайла]] | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]''' | | ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') <br> Gailo (Galo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвірд]]''' | | ''Geilwird'' <br> Gailo (Galo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]''' | [[Вігайла (імя)|Вігайла]] | ''Geilwich'' (''Kelwihc'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo | ''Wigelo'' <br> Wigo + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]''' | | ''Gelikin'' (''Geilgen'') <br> Gailo (Gelo) + Ginno <br> Gailo (Gelo) + -kin | ''Gingel'' <br> Ginno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]''' | [[Гудзігал]] | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) | ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галінт]]''' | | ''Galind'' (''Geilindis'') <br> Gailo (Galo) + Linto (Lindis) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]''' | [[Мангайла]] | ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') <br> Gailo (Gelo) + Mann | ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]''' | [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]] | ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') <br> Gailo (Gelo) + Minno | ''Minigelus'' <br> Minno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]''' | [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]] | ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) | ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гала (імя)|Гала]]''' | — | ''Halo'' (''Helli'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галека]]''' | — | ''Haleke'' (''Halika'') <br> Halo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галень|Галень (Гален)]]''' | — | ''Hallen'' <br> Halo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]''' | | ''Halboth'' (''Heliboto'') <br> Halo (Helli) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]''' | | ''Hallmann'' <br> Halo (Helli) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гальмонт]]''' | | ''Hallmund'' (''Helmunt'') <br> Halo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]''' | — | ''Hanus'' (''Johannes'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Гешт, Кест, Гейст)]]''' | — | ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]''' | — | ''Gasticho'' (''Casticho'') <br> Gast (Cast) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]''' | — | ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') <br> Gast + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]''' | — | ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') <br> Gast (Gest) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Гештот, Кестуд, Кістут, Кейстут)]]''' | — | ''Gestot'' (''Kested'', ''Kistott'', ''Gastod'') <br> Gast (Keast) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]''' | | ''Kastert'' (''Gastart'') <br> Gast (Cast) + Hardt (Hart) | ''Hartigast'' <br> Hardt (Hart) + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гестард, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]''' | | ''Gesterd'' (''Gisteard'') <br> Gast (Gest) + Hardt (Hart) <br> ''Gistrudis'' <br> Geso (Giso) + Trudo (Trut) | ''Thrudgis'' <br> Trudo (Trut) + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]''' | | ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') <br> Gast (Gest) + Heri (Hari) | ''Herigast'' <br> Heri + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]''' | | ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') <br> Gast (Cast) + Waldo (Walt) <br> Gast (Cast) + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гішталт, Гешталд, Гешталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]''' | | ''Gestalt'' (''Gistald'', ''Gestold''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Gestaut'') <br> Gast (Gest) + Waldo (Walt) <br> Geso (Giso) + Teudo (Taut) | ''Teutgis'' <br> Teudo (Teuth) + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]''' | — | ''Gaudo'' (''Gauto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]''' | — | ''Gaudeck'' (''Gaudich'') <br> Gaudo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]''' | — | ''Gaudila'' (''Gaudela'') <br> Gaudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]''' | — | ''Gaudin'' <br> Gaudo + -n-<br> ''Goldine'' <br> Goldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]''' | — | ''Gautisch'' (''Gautsch'') <br> Gaudo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтоўт]]''' | | ''Gautald'' (''Gaudald'') <br> Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt) | ''Waltgaud'' <br> Waldo (Walt) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтвід]]''' | | ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') <br> Gaudo (Gauto) + Wido | ''Widegaud'' <br> Wido + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гоўдвік]]''' | | ''Goldwig'' <br> Gaudo + Wigo (Wic) <br> Goldo + Wigo (Wic) | ''Wihgoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Wigo + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]''' | | ''Gauter'' <br> Gaudo + Heri | ''Herigaudis'' <br> Heri + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]''' | | ''Gaudemund'' <br> Gaudo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]''' | | ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') <br> Gaudo (Gauto) + Rick <br> ''Goldric'' <br> Goldo + Rick | ''Richcoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Rick (Rih) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрым|Гаўдрым (Гоўдрым)]]''' | [[Рымгальд]] | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]''' | | ''Gautrude'' <br> Gaudo + Trudo (Drutus) | ''Trutgaudus'' <br> Trudo + Gaudo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]''' | — | ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]''' | — | ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Geda (Gaddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]''' | — | ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') <br> Geda (Geto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]''' | — | ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') <br> Geda (Giddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Гетбут, Кедбут)]]''' | [[Будзікід (імя)|Будзікід]] | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Boto (Buto) <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]''' | | ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') <br> Geda (Giddo) + Waldo (Walt) | ''Wealdgyth'' <br> Waldo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Геталд, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт, Гецольд, Гецоўд)]]''' | | ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'', ''Gatault'', ''Getsold'') <br> Geda (Geto) + Waldo (Walt) <br> Geda (Geto) + Teudo (Taut) | ''Theotgit'' <br> Teudo (Teuth) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівід|Гедзівід (Гедвіт, Гетвід, Гедвід, Кедзівід, Кедвід)]]''' | | ''Gedwed'' <br> Geda + Wido (Wito) | ''Withgitha'' <br> Geda (Giddo) + Wido (Wito) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]]''' | [[Вільгет]] | ''Gedwille'' (''Gidwill'', ''Gadwill'') <br> Geda (Giddo) + Wilo | ''Wilgyth'' <br> Wilo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедвін]]''' | | ''Gedovin'' <br> Geda + Wino | ''Wynngeat'' <br> Wino + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]''' | | ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') <br> Geda (Giddo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]''' | | ''Gidheard'' (''Gạddert'') <br> Geda (Giddo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]] | | ''Gedalcaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме з пашыранай [[суфікс]]ам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай гед-<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref> адбыўся пераход gaud у gaus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gedalcaus#v=snippet&q=Gedalcaus&f=false S. 608].</ref>}} <br> Geda + Gaudo <br> Geda + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]''' | | ''Gadagunti'' <br> Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзіман|Гедзіман (Гедман, Гітман)]]''' | | ''Gedeman'' (''Gedmann'', ''Gidman'', ''Gettman'') <br> Geda (Giddo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідамін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]''' | | ''Giddeminus'' (''Gidmen'', ''Gadmin'') <br> Geda (Giddo) + Minno | ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} <br> Minno (Menno) + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]''' | | ''Gadamundus'' (''Gedmond'', ''Gjetmund'', ''Gemundus'') <br> Geda (Gaddo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадарых|Гедрых (Гедрык, Кедрык)]]''' | | ''Gedrich'' (''Gadric'') <br> Geda (Gaddo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадзь|Гадзь (Гата, Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]''' | — | ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]''' | — | ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') <br> Hatho (Adi) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]''' | — | ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') <br> Hatho (Adi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]''' | — | ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') <br> Hatho (Adi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]''' | [[Волдат]] | ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) | ''Waldad'' (''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) <br> ''Teuthad'' <br> Teudo (Teuth) + Hatho (Had) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]''' | | ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') <br> Hatho (Edo) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]''' | | ''Hadwig'' (''Hedwig'') <br> Hatho (Hedo) + Wigo | ''Wichad'' <br> Wigo (Wic) + Hatho (Hedo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]''' | [[Вілят]] | ''Atwill'' (''Adwill'', ''Adovila'', ''Attavill'') <br> Hatho (Adi) + Wilo | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгаўд]]''' | | ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') <br> Hatho (Adi) + Gaudo | ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=gauthaus#v=snippet&q=gauthaus&f=false S. 617, 789].</ref>}} <br> Gaudo (Gaut) + Hatho |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгін]]''' | [[Гінят]] | ''Hettgen'' (''Adgen'', ''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]''' | | ''Adago'' (''Adaco'') <br> Hatho (Adi) + Dago <br> Hatho (Adi) + Daugo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]''' | | ''Adat'' (''Adhad'') <br> Hatho (Adi) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]''' | | ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') <br> Hatho (Had) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]''' | | ''Atard'' (''Adahart'') <br> Hatho (Adi) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гатман|Гатман (Гадман, Адаман, Атман, Адамэн)]]''' | | ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') <br> Hatho (Adi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмін|Ятмін (Атмен, Атмін, Ацьмін, Адамін, Адмін, Яцімін, Ядзімін)]]''' | | ''Admen'' (''Atmin'', ''Atmen'') <br> Hatho (Adi) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]''' | | ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') <br> Hatho (Adi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атрант]]''' | | ''Aderando'' <br> Hatho (Adi) + Rando (Ranto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейман]]''' | | ''Heyman'' (''Hayman'') <br> Haimo (Heimo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]''' | | ''Haimund'' <br> Haimo (Heimo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генрых|Генрык]]''' | | ''Henric'' (''Heimirich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гіндрык, Гендрык)]]''' | | ''Hindrich'' (''Heinrich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]''' | — | ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]''' | — | ''Gaidel'' (''Geitel'') <br> Gaidus (Geith) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]''' | — | ''Gaidene'' (''Gaidinus'') <br> Gaidus (Geith) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдар|Гейдар (Гайдар)]]''' | | ''Gaidheri'' (''Geiter'') <br> Gaidus (Geith) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]''' | | ''Gaiterda'' <br> Gaidus (Geith) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэман]]''' | | ''Geidemann'' <br> Gaidus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]''' | — | ''Heido'' (''Haido'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]''' | — | ''Heidilo'' (''Heidel'') <br> Heido (Haido) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтвід]]''' | | ''Heidvid'' <br> Heido + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]''' | | ''Heitgin'' (''Eitgen'', ''Heydekinus'') <br> Heido + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]''' | | ''Heidmundus'' <br> Heido + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]''' | | ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') <br> Heido + Rick | ''Rihheid'' <br> Rick (Rih) + Heido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]''' | — | ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геска|Гесека (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]''' | — | ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') <br> Geso (Giso) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]''' | — | ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') <br> Geso (Keso) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]''' | | ''Gisbert'' (''Gisebert'') <br> Geso (Giso) + Bert | ''Berdegis'' <br> Bert + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла, Гезгал)]]''' | | ''Gesgel'' (''Kesgel'') <br> Geso (Keso) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гішвід]]''' | | ''Gisoidis'' <br> Geso (Giso) + Wido | ''Widugis'' <br> Wido + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]]''' | | ''Gesmin'' (''Gesmen'') <br> Geso (Keso) + Minno (Menno) <br> ''Gessmann'' <br> Geso (Keso) + Mann | ''Minegis'' <br> Minno + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізмунд, Гізмонд, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]''' | | ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') <br> Geso (Giso) + Mund (Munt) | ''Mundegis'' <br> Mund + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гес]]''' | — | ''Haso'' (''Hesa'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьмір]]''' | | ''Hasmar'' (''Hessemer'') <br> Haso (Hesa) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь, Кілт)]]''' | — | ''Geldo'' (''Gildo'', ''Gilto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]''' | | ''Geltolt'' (''Galdualdus'') <br> Geldo + Waldo (Walt) | ''Waldgelt'' <br> Waldo + Geldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ільць]]''' | — | ''Hilto'' (''Ildia'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]''' | — | ''Hiltin'' (''Ildin'') <br> Hilto (Ildia) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]''' | | ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') <br> Hilto + Boto (Buto) | ''Buothilt'' <br> Boto (Buto) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілгут]]''' | | ''Illgut'' (''Hiltgudis'') <br> Hilto + Gudo (Guta) | ''Guthildis'' <br> Gudo (Guta) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільтэр]]''' | | ''Hilder'' <br> Hilto + Heri | ''Erhilt'' <br> Heri + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]''' | | ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') <br> Hilto + Mann | ''Manehildis'' <br> Mann + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіка]]''' | — | ''Hico'' (''Hiko'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гікель]]''' | — | ''Hiccila'' <br> Hico (Hiko) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]''' | — | ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]''' | — | ''Gendecke'' (''Gentke'') <br> Gento (Gendo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]''' | — | ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') <br> Gento (Gendo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]''' | — | ''Genten'' (''Gendinus'') <br> Gento + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтш|Гінтш (Гінч, Кендыш)]]''' | — | ''Gentsch'' (''Gandsch'') <br> Gento + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гінталд, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]''' | [[Таўцігін]] | ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Gentaud'', ''Gintaud'', ''Gentault'') <br> Gento + Waldo (Walt) <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) | ''Theudekin'' (''Deutgen'') <br> Teudo + Ginno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]''' | | ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') <br> Gento + Heri (Hari) | ''Erigand'' <br> Heri + Gento (Gando) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінтарт|Кінтарт (Гінтарт, Гентарт)]]''' | | ''Genthardus'' (''Gentert'') <br> Gento + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]''' | | ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') <br> Gento (Gendo) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]''' | — | ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]''' | — | ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') <br> Gero (Kero) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]''' | — | ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') <br> Gero (Kero) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герын|Герын (Гірын)]]''' | — | ''Gerin'' (''Girin'') <br> Gero (Giro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]''' | — | ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') <br> Gero (Kero) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]''' | — | ''Geruthus'' (''Gerutha'') <br> Gero (Giro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керш|Керш (Герш, Гірш, Геруш, Кірш)]]''' | — | ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') <br> Gero (Kero) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]''' | [[Бутгер]] | ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') <br> Gero (Kero) + Bodo (Budo) <br> Gero (Kero) + Boto (Buto) | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервала]]''' | | ''Gerwala'' <br> Gero + Wal (Walo) | ''Walager'' <br> Wal (Walo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геральд|Геральт (Гералт, Гералд, Геральд)]]''' | | ''Gerold'' (''Gerolt'') <br> Gero + Waldo (Walt) | ''Waldger'' <br> Waldo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервід|Гервід (Кірвід)]]''' | [[Відугер]] | ''Gerwid'' (''Gervidh'') <br> Gero + Wido | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кірвік|Кірвік (Гервік)]]''' | | ''Kerwic'' (''Gerwic'') <br> Gero (Kero) + Wigo (Wic) | ''Wicger'' <br> Wigo (Wic) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Карвіл, Гервел)]]''' | | ''Gerwilo'' (''Gerwill'', ''Garwilus'') <br> Gero (Giro) + Wilo | ''Vilgar'' <br> Wilo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]''' | [[Вінгер]] | ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') <br> Gero (Kero) + Wino | ''Winger'' <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервойна]]''' | | ''Gerwein'' <br> Gero + Wino (Weine) <br> ''Geruuni'' <br> Gero + Uuenna (Wona) | ''Vunniger'' <br> Uuenna (Wona) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гергард|Гіргарт]]''' | | ''Gerhard'' (''Girart'') <br> Gero (Giro) + Hardt (Hart) | ''Hartger'' <br> Hardt + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]''' | | ''Gerath'' (''Gerjet'') <br> Gero + Hatho (Adi) <br> Gero + Joto | ''Hatger'' <br> Hatho + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герод|Герод (Гірод)]]''' | [[Гродгар (імя)|Рутгер]] | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) <br> Gero + Hatho | ''Rutger'' <br> Hrodo (Ruodo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]''' | | ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') <br> Gero (Kero) + -kin <br> Gero (Kero) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]]''' | | ''Gerkunt'' <br> Gero (Kero) + Gunth (Cund) | ''Cundker'' (''Gunngeir'') <br> Gunth (Cund) + Gero (Kero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керман (імя)|Керман (Герман, Гермэн)]]''' | | ''Kerman'' (''German'') <br> Gero (Kero) + Mann | ''Manger'' <br> Gero + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]''' | [[Мінгер]] | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno | ''Minger'' <br> Minno (Menno) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]''' | | ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') <br> Gero (Giro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]''' | [[Стангір]] | ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) | ''Staniger'' (''Stanker'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]]''' | | ''Gerstalt'' <br> Gero (Giro) + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]''' | | ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') <br> Gero + Trudo | ''Thrudger'' <br> Trudo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]''' | — | ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гірык]]''' | — | ''Hierica'' <br> Heri (Hiro) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]''' | — | ''Harilo'' (''Herilo'') <br> Heri (Hari) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]''' | — | ''Herin'' <br> Heri (Hari) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]''' | — | ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Heri (Hari) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]''' | [[Бутар]] | ''Harboth'' (''Herbothe'') <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гербэрт]]''' | | ''Herbert'' <br> Heri + Bert | ''Berther'' <br> Bert + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ірвіл]]''' | | ''Irvil'' (''Iruil'') <br> Heri (Hiro) + Wilo | ''Wileri'' <br> Wilo + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]''' | [[Манар]] | ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермін|Ермін (Герамін)]]''' | | ''Ermin'' (''Hermina'') <br> Heri + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]''' | | ''Eremund'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Munt) | ''Munter'' <br> Mund (Mutn) + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ерандзь]]''' | [[Рандар]] | ''Herrand'' <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) <br> Heri (Hari) + -nd- | ''Randhere'' (''Ranthar'') <br> Rando + Heri (Hari) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]''' | — | ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]''' | — | ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') <br> Gerd + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзіла, Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]''' | — | ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') <br> Gerd (Gardo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]''' | — | ''Gerden''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Girden''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') <br> Gerd (Gert) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]''' | — | ''Gerdun'' (''Gartuni'') <br> Gerd (Gardo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]''' | — | ''Kerdut'' (''Gerdot'', ''Gardut'') <br> Gerd + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]''' | | ''Gertold'' (''Kartold'', ''Gertaud'', ''Gertaut'') <br> Gerd (Gardo) + Waldo (Walt) | ''Waldigardis'' <br> Waldo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]''' | | ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') <br> Gerd (Gyrd) + Wido | ''Widgerd'' <br> Wido + Gerd |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]]''' | [[Вільгерд]] | ''Gardwill'' (''Gerdvil'') <br> Gerd (Gardo) + Wilo | ''Wilgeard'' (''Vilgard'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвойна|Гердвойна (Гердвайнь, Гердвэйнь, Гірдвойна)]]''' | | ''Gardewein'' (''Geardwine'') <br> Gerd + Wino (Weine) <br> Gerd + Uuenna (Wona) | ''Weingard'' <br> Wino (Weine) + Gerd (Gardo) <br> ''Vunnegart'' <br> Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Герцімонт, Кірдзімонт)]]''' | [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]] | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) | ''Mundgerd'' <br> Mund + Gerd |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]''' | — | ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]''' | — | ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') <br> Hardt (Hart) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына, Ардын)]]''' | — | ''Hardin'' (''Herden'', ''Ardini'') <br> Hardt + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артавід]]''' | [[Відарт]] | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido | ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артвіл|Артвіл (Эрдзівіл, Ердзівіл)]]''' | | ''Artwill'' (''Hardwill'') <br> Hardt (Ardo) + Wilo | ''Willard'' <br> Wilo + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эртвін]]''' | [[Вінарт]] | ''Hertwin'' (''Artwin'') <br> Hardt (Ardo) + Wino | ''Winhart'' <br> Wino + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]''' | | ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') <br> Hardt + Mann | ''Manhardt'' <br> Mann + Hardt |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]''' | — | ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібейка|Кібейка (Гібейка, Гебейка, Гібік)]]''' | — | ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') <br> Gibo (Kebo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]''' | — | ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') <br> Gibo (Kebo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]''' | — | ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') <br> Gibo (Gebo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]''' | | ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') <br> Gibo (Kebo) + Heri (Hiro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]''' | | ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') <br> Gibo (Kebo) + Bert <br> Gibo (Kebo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіў]]''' | — | ''Givo'' (''Gevo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівейка]]''' | — | ''Givika'' (''Geuica'') <br> Givo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]''' | — | ''Givin'' <br> Givo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]''' | | ''Gevald'' (''Givald'') <br> Givo (Gevo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геверт|Геверт (Гевард, Гівэрт, Ківэрт)]]''' | | ''Gewert'' (''Gevard'') <br> Givo (Gevo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]''' | — | ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілейка|Гілейка (Гілек, Гілік, Кілейка)]]''' | — | ''Gilleke'' <br> Gilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілін|Гілін (Гілінь, Гілень)]]''' | — | ''Gillin'' (''Gillen'', ''Killin'') <br> Gilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кілбар]]''' | | ''Kilber'' (''Gilberia'') <br> Gilo (Kil) + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілбут|Гілбут (Кільбода)]]''' | | ''Gilbody'' (''Gilbot'', ''Gilbut'') <br> Gilo + Boto (Buto) <br> Gilo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гільвін]]''' | [[Вінгіль]] | ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino | ''Winigilo'' <br> Wino + Gilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кільман|Кільман (Гілман, Гіліман)]]''' | | ''Killman'' (''Gillman'', ''Gilimann'') <br> Gilo (Kil) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]''' | | ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') <br> Gilo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]''' | — | ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]''' | — | ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') <br> Ginno (Genno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]''' | — | ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') <br> Ginno (Genno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генут|Генут (Генюта)]]''' | — | ''Genut'' (''Geniut'') <br> Ginno (Genno) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]''' | — | ''Kinosz''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gennisch'') <br> Ginno (Genno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]''' | | ''Gimber'' (''Kimber'') <br> Ginno + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]''' | | ''Gimbert'' (''Kimbert'', ''Ginbert'') <br> Ginno (Genno) + Bert <br> ''Kinbardus'' <br> Ginno (Genno) + Bardo (Barto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбуд, Генбот, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]''' | | ''Genobod'' (''Ginbot'', ''Gimbot'', ''Kimbot'', ''Genbaud'') <br> Ginno + Bodo (Budo) <br> Gino + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінеўт|Гінеўт (Гінэльд)]]''' | | ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') <br> Ginno (Genno) + Waldo (Walt) | ''Waldgina'' <br> Waldo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гімольт]]''' | | ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) <br> Gemo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвід]]''' | [[Відзігін]] | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido | ''Widikin'' (''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Генвіл, Кінвіл)]]''' | [[Вількін]] | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo | ''Willikin'' (''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвін|Гінвін (Генвін, Кінвін)]]''' | | ''Genuinus'' (''Kinewin'') <br> Ginno (Genno) + Wino | ''Winneken'' <br> Wino + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]''' | | ''Genovefa'' <br> Ginno (Genno) + Vivo (*Weif) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гінівойша]] | [[Вісігін|Вісігін (Вайзген)]] | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) | ''Visekin'' (''Weisgen'') <br> Wiso (Weise) + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]''' | [[Ядгін]] | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) <br> ''Genniod'' <br> Ginno (Genno) + Audo (Oto) | ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэр|Кінэр (Генер, Генар, Кінер, Кінар)]]''' | | ''Kiener'' (''Gener'', ''Ginerius'') <br> Ginno (Genno) + Heri | ''Herekin'' <br> Heri + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]''' | | ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') <br> Ginno (Genno) + Hardt (Hart) | ''Hartgen'' <br> Hardt (Hart) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінгель|Гінгель (Гінгела, Гінгіла, Гінгала, Генгал)]]''' | — | ''Gingel'' (''Gengel'') <br> Ginno (Genno) + Gailo (Gelo) <br> Geng + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]''' | | ''Gengundis'' (''Genegondis'') <br> Ginno (Genno) + Gunth (Cund) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіман|Гіман (Кінман, Геньман, Кіман, Геман, Кеман)]]''' | | ''Gimiman'' (''Kinman'') <br> Ginno (Gimmo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімін|Кімін (Гімін, Кінмен)]]''' | | ''Gimmin'' <br> Ginno (Gimmo) + Minno <br> Ginno (Gimmo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]''' | | ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') <br> Ginno + Mund (Munt) <br> Gemo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінет|Гінет (Генет)]]''' | | ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') <br> Ginno (Genno) + Nieth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]''' | | ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') <br> Ginno (Genno) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гога|Гога (Гок)]]''' | — | ''Gogo'' (''Goki'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]''' | — | ''Goggilo'' (''Kugelo'') <br> Gogo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]''' | — | ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]''' | — | ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') <br> Hrodo (Ruodo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]''' | — | ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') <br> Hrodo (Ruodo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родэлін]]''' | — | ''Rothelin'' (''Hrodelin'') <br> Hrodo (Roda) + lin | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]''' | — | ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') <br> Hrodo (Roda) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]''' | — | ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rutsch'') <br> Hrodo (Ruodo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]''' | | ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Rotaut'', ''Hrotold'') <br> Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) <br> Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut) | ''Theotrod'' <br> Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]''' | | ''Hrodwil'' (''Rodwill'', ''Rudwill'') <br> Hrodo (Ruodo) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]''' | | ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') <br> Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]''' | [[Герод]] | ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') <br> Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero) | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр, Ротар)]]''' | | ''Ruder'' (''Ruotar'', ''Rotar'', ''Hroadhar'', ''Grotchar'') <br> Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]''' | | ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') <br> Hrodo (Roda) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]''' | | ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) <br> ''Grodmundus'' | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]''' | — | ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]''' | — | ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') <br> Gudo (Guta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]''' | — | ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') <br> Gudo (Guta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]''' | — | ''Godan'' (''Godun'') <br> Gudo (Godo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]''' | — | ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') <br> Gudo (Guta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Гутальд, Годаўт)]]''' | | ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'', ''Gotaut'') <br> Gudo (Godo) + Waldo (Walt) <br> Gudo (Godo) + Tuedo (Taut) | ''Waltgudis'' <br> Waldo (Walt) + Gudo <br> ''Theudeguto'' (''Theudigota'') <br> Teudo + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Годвайн]]''' | | ''Gottwein'' (''Gutwein'') <br> Gudo (Godo) + Wino (Weine) <br> Gudo (Godo) + Uuenna (Wona) | ''Wunigodo'' <br> Uuenna (Wona) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]''' | [[Вільгод]] | ''Góðvili'' (''Gudwill'', ''Godwill'', ''Goteswillo'') <br> Gudo (Godo) + Wilo | ''Willegod'' (''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]''' | | ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') <br> Gudo (Guta) + Wino | ''Wingot'' <br> Wino + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігал]]''' | [[Гелігуд]] | ''Godegel'' (''Gudegel'') <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутгер]]''' | | ''Gutgerius'' (''Cuotker'') <br> Gudo (Guta) + Gero (Kero) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]''' | | ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') <br> Gudo (Godo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готгін|Готгін (Годкін, Гудгін)]]''' | | ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'', ''Goedgen'') <br> Gudo (Guta) + -kin <br> Gudo (Guta) + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]''' | | ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') <br> Gudo (Guta) + Heri (Hari) | ''Herrguth'' <br> Heri + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готарт|Готарт (Готэрт, Готард)]]''' | | ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') <br> Gudo (Godo) + Hardt (Hart) <br> ''Gotrudis'' <br> Gudo (Godo) + Trudo (Trut) | ''Hardgot'' <br> Hardt (Hart) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Глеб]]''' | | ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]''' | | ''Gottlieb'' (''Goteleib'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) <br> ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') <br> Gudo (Got) + Lubo (Libo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]''' | [[Мангуд]] | ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') <br> Gudo (Godo) + Mann | ''Mangod'' <br> Mann + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]''' | [[Мінгуд]] | ''Goudemen'' (''Gudmen'') <br> Gudo + Minno (Menno) | ''Mengodus'' <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудмунд|Готмант]]''' | | ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') <br> Gudo (Got) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Косман|Косман (Кошман)]]''' | | ''Cosman'' (''Gossmann'') <br> Guso (Goza) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гошмант]]''' | | ''Gosmundus'' (''Gusimund'') <br> Guso (Goza) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]''' | — | ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]''' | — | ''Cunthicho'' (''Cundicho'') <br> Gunth (Kunth) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундзіла|Гундзіла (Канціла, Контыль, Гунтуль)]]''' | — | ''Gundila'' (''Kuntilo'', ''Guntulo'', ''Gontella'') <br> Gunth (Kunth) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]''' | — | ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контун]]''' | — | ''Cunduni'' (''Gunduni'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]''' | — | ''Cundisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gondish'') <br> Gunth (Kunth) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]''' | | ''Contaldus'' (''Contaudus'', ''Gontald'', ''Gontaut'') <br> Gunth (Cund) + Waldo (Walt) <br> Gunth (Cund) + Teudo (Taut) <br> Cono + Teudo (Taut) | ''Waldegundis'' <br> Waldo + Gunth <br> ''Teutgundis'' <br> Teudo (Teuth) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандбут]]''' | | ''Gundbuth'' (''Gundboto'') <br> Gunth (Kunth) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контвід]]''' | | ''Gunduidis'' <br> Gunth (Kunth) + Wido | ''Widegundis'' <br> Wido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантыгерд]]''' | | ''Cundigart'' (''Guntegardis'') <br> Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]''' | | ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') <br> Gunth (Kunth) + Heri (Hari) | ''Harigundis'' <br> Heri (Hari) + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]''' | | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гумонт]]''' | | ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') <br> Gunth + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]''' | | ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') <br> Gunth (Kunth) + Rado (Rato) | ''Ratcunda'' <br> Rado (Rato) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундэрык (імя)|Кондрык (Кандрыка)]]''' | [[Рыконт]] | ''Condricus'' (''Gunderic'') <br> Gunth (Kunth) + Rick <br> ''Candericus'' (''Gandaricus'') <br> Gento (Gando) + Rick | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрым]]''' | [[Рымконт]] | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрыт]]''' | | ''Guntarith'' <br> Gunth (Kunth) + Rido | ''Riidgunt'' <br> Rido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундыслаў]]''' | | ''Gundisalv'' <br> Gunth (Gundo) + Aluo <br> Gunth (Gundo) + Salvo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабейка]]''' | — | ''Dabicho'' <br> Dabo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабела|Дабела (Дабіла, Дабіль, Дабель)]]''' | — | ''Dabila'' <br> Dabo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дань|Дань (Дан)]]''' | — | ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]''' | — | ''Danica'' (''Denecke'') <br> Dano (Denno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]''' | — | ''Danisch'' (''Danis''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Dano + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]''' | | ''Dengel'' (''Dingela'', ''Dangel'', ''Dangeil'') <br> Dano (Denno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данар|Данар (Данэр, Дэнэр)]]''' | | ''Danhari'' (''Danner'', ''Denner'') <br> Dano + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнарт]]''' | | ''Dannert'' (''Dännart'') <br> Dano + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Данкель]]''' | — | ''Danckel'' (''Danchilo'') <br> Danco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]''' | — | ''Damulo'' (''Damilo'') <br> Dammo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]''' | — | ''Daugo'' (''Davo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]''' | — | ''Davico'' <br> Daugo (Davo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]''' | — | ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') <br> Daugo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]''' | | ''Dauber'' (''Daubar'', ''Deuber'', ''Daber'') <br> Daugo (Davo) + Baro <br> Daugo (Davo) + Bero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]''' | | ''Daubert'' <br> Daugo (Davo) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Даўголд, Далголд, Доўгаўд)]]''' | | ''Daugald'' (''Dagaud'') <br> Daugo + Waldo <br> Dago + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]''' | | ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') <br> Daugo (Davo) + Wilo <br> Daugo (Davo) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]''' | | ''Daverdt'' <br> Daugo (Davo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давін]]''' | | ''Dawin'' (''Dauwin'') <br> Daugo (Davo) + Wino <br> Daugo (Davo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Дэвэйна, Давэйна, Давэйн, Давойн)]]''' | | ''Dewein'' <br> Daugo (Davo) + Wino (Weine) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгайла|Даўгайла (Даўгала, Дагала, Даўгела)]]''' | | ''Dagalo'' (''Daggal'', ''Dæggel'') <br> Daugo (Davo) + Gailo (Galo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]''' | | ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') <br> Daugo (Davo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагерд, Догерд, Догерт, Догірд, Дзягерд)]]''' | | ''Daugaard'' (''Daugardt'', ''Daugerd'', ''Deggert'') <br> Daugo (Davo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]''' | | ''Daugott'' (''Dagott'') <br> Daugo (Davo) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгін|Даўгін (Даўген, Даўкен, Далгін)]]''' | | ''Daugen'' (''Dagin'', ''Dawkin'') <br> Daugo (Davo) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгінт|Даўгінт (Даўгінд, Даўкент, Даўкінт)]]''' | | ''Daugent'' (''Daugand'', ''Dagant'') <br> Daugo (Davo) + Gento (Gendo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкунт, Даўкант, Дэкант)]]''' | | ''Daugond'' <br> Daugo (Davo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]]''' | | ''Dalude'' <br> Daugo (Davo) + Luido <br> ''Daglid'' <br> Dago + Luido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]''' | [[Міндоўг (імя)|Міндаў]] | ''Dauman'' (''Daman'') <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) | ''Mindach'' <br> Minno + Daugo (Davo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]''' | | ''Daumund'' (''Daumunt'', ''Daumond'', ''Damondus'', ''Damundus'') <br> Daugo (Davo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дагнар, Дэўнар, Даўнар, Дагнер, Даўгнар, Дохнар)]]''' | | ''Dauner'' (''Daunar'', ''Douwner''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Daugo (Davo) + Noro (Nero) <br> ''Dæghnar'' (''Dagnar'') <br> Dago + Noro (Nero) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] | | ''Desprong'' <br> Daugo (Davo) + Spranco | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]''' | | ''Dowyatt'' (''Daviato'') <br> Daugo (Davo) + Joto (Juto) <br> Daugo (Davo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]''' | — | ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]''' | — | ''Dageke'' (''Dagiko'') <br> Dago (Dacco) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]''' | — | ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') <br> Dago (Dacco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайль]]''' | — | ''Daila'' <br> Dago (Daia) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]''' | — | ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') <br> Dago (Taggo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакварда]]''' | | ''Dagward'' <br> Dago (Dacco) + Wardo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагела|Дагела (Дзегель, Дагель, Дагайль)]]''' | | ''Dagela'' (''Degele'') <br> Dago + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]''' | | ''Deimund'' (''Daymont'') <br> Dago (Daia) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэйна]]''' | — | ''Deina'' (''Dagena'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]''' | | ''Deiner'' (''Degenher'') <br> Deina (Dagena) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]''' | — | ''Dedela'' (''Dedila'') <br> Dedo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]''' | — | ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]''' | — | ''Drogila'' (''Drogulus'') <br> Drogo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]''' | — | ''Drogen'' (''Drogin'') <br> Drogo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]] | | ''Dragwin'' <br> Drogo (Drago) + Wino (Weine) <br> Drogo + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]''' | | ''Drogat'' <br> Drogo + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]''' | — | ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]''' | — | ''Diericke'' <br> Diehr + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]''' | — | ''Tyrell'' <br> Diehr (Tier) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]''' | — | ''Teoruni'' <br> Diehr (Tier) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]''' | — | ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') <br> Diehr (Tier) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]''' | | ''Direbode'' (''Derbot'') <br> Diehr + Boto (Buto) <br> Diehr + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырольдзь]]''' | | ''Tirold'' (''Deorwald'') <br> Diehr (Tier) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]''' | | ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзергель|Дзергель (Дзіргел, Дыргайла)]]''' | | ''Diergel'' (''Dergel'', ''Deorrigilo'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]''' | | ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') <br> Diehr + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]''' | | ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') <br> Diehr (Dioro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]''' | | ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') <br> Diehr (Dioro) + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырмот]]''' | | ''Dyrmodh'' (''Deormod'') <br> Diehr (Dioro) + Mot (Moda) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірсун]]''' | | ''Tirsun'' (''Derson'') <br> Diehr (Tier) + Suno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дуніла]]''' | — | ''Dunila'' <br> Duno + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дывіла]]''' | — | ''Divilo'' <br> Deiwe + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Іва]]''' | — | ''Ivo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ібут]]''' | | ''Ibodus'' <br> Ivo + Boto (Buto) <br> Ivo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Івар]]''' | | ''Ivar'' <br> Ivo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ідзель]]''' | — | ''Idela'' (''Idilo'') <br> Ido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інга|Інка]]''' | — | ''Ingo'' (''Incho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгіль]]''' | — | ''Ingilo'' <br> Ingo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]''' | | ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') <br> Ingo (Incho) + Burga | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ігар]]''' | | ''Inchar'' <br> Ingo (Incho) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]''' | | ''Ingeila'' (''Ingel'') <br> Ingo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйса|Эйса (Іса, Іза, Ейса)]]''' | — | ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]''' | | ''Isbodus'' (''Aisbot'', ''Aisbut'') <br> Iso + Bodo (Budo) <br> Iso + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісавін]]''' | | ''Isovin'' <br> Iso + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісад]]''' | | ''Isada'' <br> Iso + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]''' | | ''Issmann'' (''Isaman'') <br> Iso + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман, Эйсьмен)]]''' | | ''Eismann'' (''Eisemann'') <br> Iso (Eisen) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]''' | | ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') <br> Iso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]''' | | ''Eismund'' (''Eismond'', ''Eisenmund'', ''Aismondo'') <br> Iso (Eisen) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кагель]]''' | — | ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') <br> Caco (Kage) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]''' | — | ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]''' | — | ''Kaseke'' <br> Cazo (Kas) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]''' | — | ''Cazilo'' <br> Cazo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]''' | | ''Gazmar'' (''Gasmarus'') <br> Cazo (Gazo) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]''' | — | ''Caro'' (''Kárr'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]''' | — | ''Kareke'' <br> Caro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]''' | — | ''Karila'' <br> Caro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]''' | | ''Carbutt'' (''Karbott'', ''Coributh''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Karbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Korbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Boto (Buto) <br> ''Karibaudis'' <br> Caro + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]''' | | ''Caruin'' <br> Caro + Wino | ''Vinicar'' <br> Wino + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла (Карагаль, Каргаль)]]''' | | ''Cargeil'' (''Cargal'', ''Cargel'', ''Corgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]''' | | ''Caragolt'' <br> Caro + Goldo <br> Caro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]''' | | ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') <br> Caro + Mann | ''Manakari'' <br> Mann + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кармін (імя)|Кармін]]''' | | ''Carmin'' (''Karmin'') <br> Caro + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]''' | | ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') <br> Caro + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыят (імя)|Карыят]]''' | | ''Cariatto'' <br> Caro + Joto <br> Caro + Hatho (Adi) | ''Jutcar'' <br> Joto (Juto) + Caro |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]''' | — | ''Carolus'' (''Carellus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінда]]''' | — | ''Kindo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]''' | — | ''Kintilo'' (''Kindel'') <br> Kindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Кінцібут]] | | Kindo + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінцівіл]]''' | | ''Kentwill'' <br> Kindo + Wilo <br> Gento + Wilo | ''Willekind'' <br> Wilo + Kindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кіндэр]]''' | | ''Kinder'' (''Kinter'') <br> Kindo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]''' | — | ''Klaus'' (''Nikolaus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўзгайла|Кляўзгайла (Кляўзгала, Клаўзгала, Клаўзгайла, Кляўзгела, Клазкайла, Клазгела)]]''' | | ''Klausgall'' <br> Klaus + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кома (імя)|Кома]]''' | — | ''Como'' (''Gumo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]''' | — | ''Comela'' (''Gumila'') <br> Como (Gumo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]''' | | ''Comont'' <br> Como + Mund (Munt) <br> ''Camund'' <br> Camo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]''' | — | ''Cono'' (''Cuno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]''' | — | ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') <br> Cono (Cuno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]''' | — | ''Chunulo'' (''Künel'') <br> Cono (Cuno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]''' | — | ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Konosz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Cono (Cuno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конвід]]''' | | ''Conwith'' <br> Cono + Wido | ''Widhkun'' <br> Wido + Cono (Cuno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]''' | | ''Conwill'' (''Convilius''{{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.</ref>}}) <br> Cono (Cuno) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]''' | | ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') <br> Cono (Cuno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Конгенд]] | | Cono + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунгер|Кунгер (Конгер)]]''' | | ''Kunger'' <br> Cono (Cuno) + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]''' | | ''Congerd'' (''Cunigard'') <br> Cono (Cuno) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]''' | | ''Kunat'' <br> Cono + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конер]]''' | | ''Koner'' (''Cunari'') <br> Cono (Cuno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]''' | | ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') <br> Cono (Cuno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]''' | | ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') <br> Cono (Cuno) + Rado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кондрут]]''' | | ''Cundrud'' <br> Cono (Cuno) + Trudo (Drutus) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]''' | — | ''Leuico'' (''Leweke'') <br> Leuo + -k- |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]''' | | ''Lewald'' (''Lewolt'') <br> Leuo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леварт|Леварт (Левард)]]''' | | ''Levard'' <br> Leuo + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]''' | | ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') <br> Leon + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Легарт]]''' | | ''Legart'' (''Legard'') <br> Laico (Lecke) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лідэла]]''' | — | ''Ledila'' <br> Ledus (Leto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Летаўт]]''' | | ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'', ''Letaut'') <br> Ledus (Leto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ліба]]''' | — | ''Libo'' <br> ''Lubo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэка|Лібэка (Лібіка, Лібік)]]''' | — | ''Libicho'' (''Libike'') <br> Libo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібель]]''' | — | ''Libila'' <br> Libo + -l- <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібельт]]''' | | ''Libolt'' <br> Libo + Waldo (Walt) <br> Lubo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэр]]''' | | ''Liberi'' (''Libheri'') <br> Libo + Heri <br> Lubo + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]''' | — | ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]''' | — | ''Lindicke'' (''Lindecke'') <br> Lindis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзін]]''' | — | ''Lendinus'' <br> Lindis (Lend) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]''' | — | ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодыка, Лодзік, Лоцейка)]]''' | — | ''Hlodico'' (''Lotichius'') <br> Lodo (Chlodio) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лобарт]]''' | | ''Lobert'' (''Chlodobert'') <br> Lodo (Chlodio) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодальд]]''' | | ''Lodoald'' (''Chlodoald'') <br> Lodo (Chlodio) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]''' | | ''Lodwich'' (''Chlodwig'') <br> Lodo (Chlodio) + Wigo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]''' | | ''Lodwin'' (''Hlotwin'') <br> Lodo (Chlodio) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]''' | | ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') <br> Lodo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Люб|Люб (Люба)]]''' | — | ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]''' | — | ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') <br> Lubo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любель (імя)|Любель]]''' | — | ''Liubilo'' (''Liebel'') <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любень|Любень]]''' | — | ''Luben'' (''Lubin'') <br> Lubo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любш]]''' | — | ''Lubisch'' <br> Lubo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]''' | | ''Luber'' <br> Lubo + Heri (Hari) | ''Erliub'' <br> Heri + Lubo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]''' | | ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Lubo + Bert <br> ''Liubhart'' (''Liebert'') <br> Lubo + Hardt (Hart) <br> ''Liubardus'' <br> Lubo + Bardo (Barto) | ''Beretliub'' <br> Bert + Lubo <br> ''Hartlib'' <br> Hardt (Hart) + Lubo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лют|Лют (Люд)]]''' | — | ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]''' | — | ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') <br> Liudo (Liut) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людан]]''' | — | ''Liudan'' <br> Liudo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]''' | — | ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') <br> Liudo (Liut) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]''' | | ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') <br> Liudo + Wino | ''Winiliut'' <br> Wino + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Людвэр, Літавор, Літавар, Лювер)]]''' | | ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') <br> Liudo + Wardo (Warto) <br> ''Leudovera'' (''Litwara'') <br> Liudo + Wero (Varo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютгарда|Людгарда]]''' | | ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') <br> Liudo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]''' | | ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') <br> Liudo (Liut) + Heri (Hari) | ''Herileut'' <br> Heri + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людкен]]''' | | ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') <br> Liudo + -kin <br> Liudo + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людміна]]''' | | ''Ludmen'' (''Ludzmin''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Liudo + Minno <br> ''Liudman'' <br> Liudo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт, Лемант, Людамонт)]]''' | | ''Liumunt'' (''Limund'', ''Lemond'', ''Ludimunt'') <br> Liudo (Liut) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]''' | — | ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]''' | — | ''Langin'' (''Lengin'') <br> Lango + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]''' | | ''Langwin'' (''Langevin'') <br> Lango + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]''' | | ''Langarda'' (''Langerd'', ''Longard'') <br> Lango + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгмін]]''' | | ''Langmin'' (''Langmen'') <br> Lango + Minno (Menno) <br> ''Langman'' <br> Lango + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]''' | — | ''Lando'' (''Lanto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянтэла]]''' | — | ''Landel'' (''Lendel'') <br> Lando (Lanto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]''' | — | ''Landina'' <br> Lando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]''' | | ''Lampert'' (''Lambert'') <br> Lando (Lanto) + Bert | ''Bertlanda'' <br> Bert + Lando |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мага]]''' | — | ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магейка]]''' | — | ''Mageyke'' (''Magico'') <br> Mago + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]''' | — | ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') <br> Mago (Maco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]''' | — | ''Meilo'' (''Meil'') <br> Mago (Meio) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магін|Магін (Мегін)]]''' | — | ''Magin'' (''Megin'') <br> Mago (Megi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магун]]''' | — | ''Maguno'' (''Magonus'') <br> Mago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]''' | | ''Megel'' (''Magel'', ''Mageil'') <br> Mago (Megi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магер]]''' | | ''Mager'' (''Magher'') <br> Mago + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Максьвіта]]''' | | ''Meguswind'' (''Mehsuint'') <br> Mago (Maco) + Suint (Suitha) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]''' | — | ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]''' | — | ''Mazecha'' (''Mazika'') <br> Mazo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]''' | — | ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') <br> Mazo (Maas) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]''' | — | ''Massana'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазен]]''' | — | ''Massen'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масанд|Масанд (Масэнд, Мазанд)]]''' | — | ''Masenda'' <br> Mazo (Maas) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Межгел|Межгел (Мезгіль, Мізгіль, Мазгіль, Мезгель, Мазгел)]]''' | | ''Mesgilo'' (''Masgel'') <br> Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) <br> Masgo (Meske) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]] | | Mazo + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мала]]''' | — | ''Malo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]''' | — | ''Malicho'' (''Malleke'') <br> Malo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]''' | | ''Malwida'' <br> Malo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малгуд]]''' | | ''Maalgodus'' <br> Malo + Gudo (Godo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мамейка|Мамейка (Мамека)]]''' | — | ''Mamecho'' <br> Mamo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]''' | — | ''Mamila'' <br> Mamo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ман|Ман (Мань)]]''' | — | ''Mann'' (''Manno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]''' | — | ''Manniko'' (''Mannecho'') <br> Mann + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]''' | — | ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') <br> Mann + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівід|Манівід (Манвід, Маневіт)]]''' | [[Відзіман]] | ''Manvidus'' (''Manwith'') <br> Mann + Wido | ''Widiman'' <br> Wido + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]]''' | [[Віліман]] | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівін]]''' | | ''Manewine'' (''Manwine'') <br> Wino + Mann | ''Winiman'' <br> Mann + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангела, Мангель, Манкель)]]''' | [[Гайліман]] | ''Manigel'' (''Mangella'', ''Mangel'', ''Mankel'') <br> Mann + Gailo (Gelo) | ''Gailamanns'' <br> Mann + Gailo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манігерд|Манігерд (Мангард, Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]''' | | ''Manegardus'' (''Mangerðr'') <br> Mann + Gerd (Gardo) | ''Gartmann'' <br> Gerd (Gardo) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангін|Мангін (Манкін, Манген)]]''' | | ''Mannikin'' (''Manngin'', ''Manngen'') <br> Mann + -kin <br> Mann + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]''' | [[Гудман]] | ''Mangod'' (''Mangud'', ''Mangut'') <br> Mann + Gudo (Godo) | ''Guotman'' <br> Gudo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манар]]''' | [[Герман (імя)|Герман]] | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) | ''Hermann'' (''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манят|Манят (Манат)]]''' | | ''Mannato'' <br> Mann + Joto <br> Mann + Hatho (Adi) | ''Hadoman'' <br> Hatho (Adi) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манстолд|Манстолд (Манстолт, Манстоўд, Манстоўт, Монстаўт)]]''' | | ''Manstald'' <br> Mann + Stalto | ''Staldmann'' <br> Stalto + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантур|Мантур (Мандур, Мінтур)]]''' | | ''Mandur'' (''Mandor'') <br> Mann + Torro | ''Tormann'' <br> Torro + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]''' | — | ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') <br> Marcho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркальд]]''' | | ''Marcold'' (''Marcald'') <br> Marcho + Waldo | ''Valadamarca'' <br> Waldo + Marcho |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргер]]''' | | ''Margger'' (''Marger'') <br> Marcho + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Март (імя)|Март (Мард, Мерт)]]''' | — | ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]''' | — | ''Martilo'' <br> Marti + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]''' | | ''Martoin'' (''Merduwinus'') <br> Marti (Mardo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]''' | — | ''Masto'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьціла|Масьціла (Мастала, Масталь, Мастэль)]]''' | — | ''Mastilo'' (''Mastalo'', ''Mastal'') <br> Masto + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцін]]''' | — | ''Mastin'' <br> Masto + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Маштаўт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]''' | | ''Mastold'' (''Mastoaldus'') <br> Masto + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцівіл|Масьцівіл (Моствіл, Маствіл)]]''' | | ''Mostwill'' <br> Masto + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]''' | — | ''Matto'' (''Mado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]''' | — | ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') <br> Matto (Mado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзел|Медзел (Мадзіла, Медзіла, Маціль)]]''' | — | ''Mädel'' (''Madelo'', ''Meddil'', ''Medulo'') <br> Matto (Mado) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]''' | — | ''Meddin'' (''Medden'') <br> Matto (Mado) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матывік|Матывік (Медвік)]]''' | | ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') <br> Matto (Mado) + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медвін]]''' | | ''Medwinus'' (''Matuvin'') <br> Matto (Mado) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матар]]''' | | ''Matter'' (''Mather'') <br> Matto + Heri (Hari) | ''Herimat''<br> Heri + Matto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]''' | | ''Matgen'' (''Medgin'') <br> Matto (Mado) + -kin <br> Matto (Mado) + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]''' | | ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') <br> Matto (Mado) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Магон]]''' | — | ''Magonus'' (''Maganus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]''' | — | ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль, Майніла)]]''' | — | ''Meynell'' (''Meinilo'') <br> Meyn + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мейнуш]]''' | — | ''Meinisch'' (''Mejnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Majnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}) <br> Meyn + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]''' | | ''Meinar'' <br> Meyn + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]''' | | ''Meinart'' (''Meynard'') <br> Meyn + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]''' | — | ''Milo'' (''Melus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]''' | — | ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') <br> Milo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]''' | — | ''Mellen'' (''Melin'') <br> Milo (Melus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]''' | | ''Melbodo'' (''Melbut'', ''Melbot'', ''Mellobaud'') <br> Milo (Melus) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]''' | | ''Melvid'' (''Melewidis'') <br> Milo (Melus) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілар]]''' | | ''Milehar'' <br> Milo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]''' | | ''Meligedius'' (''Melgad'') <br> Milo (Melus) + Geda (Giddo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]''' | | ''Millikin'' (''Melgen'') <br> Milo (Melus) + Ginno <br> Milo + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]''' | | ''Milgunt'' (''Melgund'') <br> Milo + Gunth (Kunth) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]]''' | | ''Milmond'' <br> Milo + Mund (Munt) <br> ''Malmund'' <br> Malo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]''' | | ''Milliot'' (''Melot'', ''Mellath'') <br> Milo (Melus) + Joto (Juto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]''' | — | ''Minno'' (''Menno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]''' | — | ''Minnico'' (''Meniko'') <br> Minno (Menno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]''' | — | ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') <br> Minno (Menno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]]''' | [[Альгмін]] | ''Menaug'' <br> Minno (Menno) + Helgi (Alko) | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінбут]]''' | [[Бутмін]] | ''Menbodo'' (''Menbot'') <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) <br> Minno + Boto (Buto) | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Мінальд, Міналта, Меналта)]]''' | | ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menold'', ''Menalt'') <br> Minno + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]''' | [[Відзімін (імя)|Відзімін]] | ''Minuit'' <br> Minno + Wido <br> ''Meginwid'' <br> Meyn (Megin) + Wido | ''Widmin'' <br> Wido + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]''' | [[Гайлімін]] | ''Minigelus'' (''Mengel'') <br> Minno (Menno) + Gailo (Gelo) | ''Geleminus'' <br> Gailo (Gelo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгіла]]''' | | ''Mengilo'' (''Menkilo'') <br> Minno (Menno) + Gilo | ''Gilmin'' (''Gilmen'') <br> Gilo + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгер]]''' | [[Гермін]] | ''Minger'' (''Menger'') <br> Minno (Menno) + Gero | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгірд]]''' | | ''Mingard'' (''Mengerd'') <br> Minno + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]''' | | ''Menegald'' (''Minegolt'') <br> Minno (Menno) + Goldo <br> ''Menigaut'' <br> Minno (Menno) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]''' | | ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') <br> Minno (Menno) + -kin <br> Minno (Menno) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]''' | [[Гудымін]] | ''Mengodus'' (''Mengotus'') <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) | ''Goudemen'' <br> Gudo + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінар|Мінар (Мінэр)]]''' | | ''Minar'' (''Miner'') <br> Minno (Menno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінард|Менарт (Мінарт, Мінард)]]''' | | ''Mennert'' (''Minart'', ''Minard'') <br> Minno (Menno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]''' | [[Даўмен]] | ''Mindach'' (''Mendoch'', ''Mindag'', ''Mendag'') <br> Minno (Menno) + Daugo (Davo) <br> Meyn + Dago | ''Dauman'' <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінконт]]''' | [[Кантмін]] | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth (Kunth) | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]] | [[Мантымін]] | Minno + Mund (Munt) <br> ''Maginmund'' <br> Meyn (Megin) + Mund (Munt) | Mund (Munt) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]''' | | ''Miniatus'' <br> Minno + Joto (Juto) <br> Minno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента, Манта)]]''' | — | ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]''' | — | ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') <br> Manto (Minte) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]''' | | ''Mintold'' (''Mintalto'', ''Mendelt'') <br> Manto (Minte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендэр|Мендэр (Мантар, Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]''' | | ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') <br> Manto (Mende) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендрык|Мендрык (Мэндрык, Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]''' | | ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') <br> Manto (Mende) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]''' | — | ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]''' | — | ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') <br> Mero (Miro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]''' | — | ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') <br> Mero + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]''' | — | ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') <br> Mero (Maro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]''' | — | ''Merusch'' <br> Mero (Miro) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Марбут]]''' | | ''Marbotte'' (''Meriboto'') <br> Mero (Maro) + Boto (Buto) | ''Botmar'' <br> Boto (Buto) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мервін|Мервін (Марвін, Мірвін)]]''' | | ''Mervinus'' (''Maruin'') <br> Mero (Maro) + Wino | ''Winimar'' <br> Wino + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргела|Маргела (Мергель, Маргель, Маргайла, Маргаль)]]''' | | ''Mergell'' <br> Mero (Maro) + Gailo (Gelo) | ''Geilamer'' (''Gelmer'') <br> Gailo (Gelo) + Mero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркунт]]''' | | ''Margundis'' (''Mariconda'') <br> Mero (Maro) + Gunth (Kunth) | ''Gundemar'' (''Cundmar'') <br> Gunth (Kunth) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]''' | | ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') <br> Mero (Maro) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]''' | — | ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]''' | — | ''Motico'' (''Muteke'') <br> Mot (Muta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]''' | — | ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') <br> Mot (Muta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]''' | — | ''Modin'' (''Muttin'') <br> Mot (Muta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мутаўт]]''' | | ''Muotolt'' (''Mutaud'') <br> Mot (Muta) + Waldo (Walt) <br> Mot (Muta) + Teudo (Taut) | ''Teutmodus'' <br> Teudo (Teuth) + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]''' | | ''Moetwil'' (''Modwill'', ''Mutwill'') <br> Mot (Muta) + Wilo | ''Willimot'' <br> Wilo + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотар|Мотар (Мутар, Модэр)]]''' | | ''Motar'' (''Muotar'', ''Moder'') <br> Mot + Heri (Hari) | ''Herimot'' <br> Heri + Mot |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]''' | — | ''Mus''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Musz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]''' | — | ''Musilo'' (''Musula'') <br> Mus + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]''' | — | ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]''' | — | ''Mundicho'' (''Mondeke'', ''Mondicus'') <br> Mund (Mont) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]''' | — | ''Muntilo'' (''Montel'') <br> Mund (Munt) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]''' | — | ''Muntsch'' (''Mudsch'') <br> Mund (Mont) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]''' | [[Валімонт]] | ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) <br> Mund (Munt) + Teudo (Taut) | ''Walmont'' (''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Teutmunt'' <br> Teudo (Teuth) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандывік]]''' | [[Вігмант]] | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) | ''Wigmunt'' (''Wicmund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]]''' | [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] | ''Mundwitz'' (''Montwit'') <br> Mund (Munt) + Wido | ''Widmund'' <br> Wido + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]''' | [[Вілімонт]] | ''Muntwil'' (''Mondwill'', ''Mundwill'') <br> Mund (Munt) + Wilo | ''Wilmunt'' <br> Wilo + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывін]]''' | | ''Mondawin'' (''Mundawins'') <br> Mund (Munt) + Wino | ''Winimunt'' <br> Wino + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]''' | [[Галімонт]] | ''Montigel'' (''Mundigal'') <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) | ''Galmund'' <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]''' | [[Гірдзімонт]] | ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') <br> Mund + Gerd | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мондар|Мондар (Мунтэр, Мондэр, Монтар)]]''' | | ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') <br> Mund (Munt) + Heri (Hari) | ''Hermunt'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Mont) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтарт]]''' | | ''Mundert'' (''Mundhart'') <br> Mund (Munt) + Hardt (Hart) | ''Hardmunt'' (''Hartomund'') <br> Hardt (Hart) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Мантымін]] | [[Мінімонт]] | Mund (Munt) + Minno <br> ''Muntman'' <br> Mund (Munt) + Mann | Minno + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]''' | | ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') <br> Mund + Rick | ''Richmont'' <br> Rick (Rih) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]]''' | [[Рымант]] | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim | ''Rimunt'' <br> Rim + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нейка]]''' | — | ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]''' | | ''Nagel'' (''Nagal'', ''Nageil'') <br> Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]''' | | ''Naimundus'' (''Neimond'', ''Neimundus'') <br> Naicho + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нань]]''' | — | ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наніка]]''' | — | ''Nannicha'' <br> Nanno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Нанэрт, Нэнарт, Ненарт, Нінарт)]]''' | | ''Nanhart'' (''Nennert'') <br> Nanno (Nenna) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наць]]''' | — | ''Nath'' (''Nato'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]''' | | ''Nater'' (''Nadhere'') <br> Nath + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])''' | — | ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ніціла]]''' | — | ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') <br> Nieth (Nid) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]''' | | ''Negele'' (''Niegel'') <br> Nieth + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]''' | | ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') <br> Nieth (Nid) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітарт]]''' | | ''Nitart'' (''Nithart'') <br> Nieth + Hardt (Hart) | ''Hartnid'' <br> Hardt (Hart) + Nieth (Nid) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нетымер]]''' | | ''Nitimerus'' (''Niemer'') <br> Nieth + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]''' | — | ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]''' | — | ''Nothicho'' (''Nodiko'') <br> Noddo (Noto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацель]]''' | — | ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') <br> Noddo (Noto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутаўт]]''' | | ''Notaldus'' (''Noteldus'') <br> Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) <br> Noddo (Nutte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]''' | | ''Nudhari'' (''Nothar'') <br> Noddo (Nutte) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]''' | — | ''Noro'' (''Nero'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]''' | — | ''Noriko'' (''Norke'') <br> Noro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]''' | — | ''Narelo'' <br> Noro (Nero) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нерын|Нерын (Нарын)]]''' | — | ''Nerin'' (''Narin'', ''Norin'') <br> Noro (Nero) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарут|Нарут (Нарот, Наруць)]]''' | — | ''Noruth'' (''Norot'', ''Norodd'') <br> Noro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]''' | — | ''Noresch'' (''Norisch'', ''Norusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Noreš''{{Заўвага|name="Чэхія"|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}) <br> Noro + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбар]]''' | | ''Norber'' (''Norbar'') <br> Noro + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]''' | | ''Norbert'' (''Nerbertus'') <br> Noro (Nero) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]''' | [[Бутнар]] | ''Narbot'' (''Norbud'', ''Narbod'', ''Norpoth'', ''Norpod'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) | ''Botnor'' <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]''' | | ''Norvid'' (''Narvid'') <br> Noro + Wido | ''Widhener'' <br> Wido + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвіл]]''' | | ''Norvilus'' (''Narwill'') <br> Noro + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарывойша|Нарывойша (Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]]''' | [[Войшнар]] | ''Norweise'' (''Norvice'', ''Norweisch'') <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) | ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]''' | | ''Nargella'' (''Norgeil'', ''Norgell'') <br> Noro (Nero) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]''' | | ''Norman'' (''Neriman'') <br> Noro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]''' | | ''Normunt'' (''Normundus'') <br> Noro + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]''' | — | ''North'' (''Nardo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]''' | | ''Nartolt'' (''Nortold'', ''Nartaud'', ''Nartault'') <br> North + Waldo (Walt) <br> Noro (Nero) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]''' | — | ''Newilo'' <br> Niwo (Nevo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойст]]''' | — | ''Neosta'' (''Neweist'') <br> Niwo (Nevo) + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойна]]''' | | ''Newein'' (''Nevin'') <br> Niwo (Nevo) + Wino (Weine) <br> Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Невярд|Невярд (Невярт)]]''' | | ''Niviard'' (''Niewerth'') <br> Niwo (Nevo) + Hardt | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Неўрад]]''' | | ''Niwrat'' (''Neurodus'') <br> Niwo (Nevo) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нястольт]]''' | | ''Nistaldus'' <br> Nistio + Waldo <br> Niwo (Nevo) + Stalto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ота]]''' | — | ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]''' | — | ''Otilo'' (''Audilo'') <br> Oto (Audo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Одзін (імя)|Одзін]]''' | — | ''Odin'' <br> Oto (Odo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Отаўт]]''' | | ''Ottolt'' <br> Oto + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атгін]]''' | | ''Otken'' (''Oetgen'') <br> Oto + -kin <br> Oto + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атмут]]''' | | ''Otmot'' <br> Oto + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адрык|Адрык (Атарык)]]''' | | ''Odric'' (''Oterihc'') <br> Oto (Odo) + Rick | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Окель]]''' | — | ''Ockel'' (''Okilo'') <br> Occo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пац|Пац (Пач)]]''' | — | ''Pazzo'' (''Patza'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]''' | | ''Pazolt'' (''Petzold'') <br> Pazzo + Waldo (Walt) <br> Petz + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прош|Прош (Прэз, Прыш, Брош)]]''' | — | ''Brezzo'' (''Prosch'', ''Brosch'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]] | | Brezzo (Prosch) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прышымунд, Прызмант)]]''' | | ''Prosmund'' (''Brosmundus'') <br> Brezzo (Prosch) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]''' | — | ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]''' | — | ''Rappo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапш]]''' | — | ''Rapsch'' <br> Rabanus (Rappo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рага|Рага (Рэга)]]''' | — | ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]''' | — | ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') <br> Rago (Reggi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]''' | — | ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') <br> Rago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]''' | | ''Ragvald'' <br> Rago + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]''' | | ''Ragel'' (''Regeil'', ''Rogello'', ''Regel'') <br> Rago (Reggi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]''' | | ''Regimunt'' (''Ragemunt'') <br> Rago (Reggi) + Mund (Munt) <br> ''Rigmunt'' <br> Rick + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раган]]''' | — | ''Raganus'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]''' | — | ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]''' | | ''Reinald'' (''Raginald'') <br> Rein (Raganus) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]''' | | ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') <br> Rein (Raganus) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнар]]''' | | ''Reinar'' (''Raganhar'') <br> Rein (Raganus) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]''' | | ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') <br> Rein (Raganus) + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]''' | — | ''Rakila'' <br> Raco (Rako) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]''' | — | ''Rado'' (''Rato'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]''' | — | ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіла|Радзіла (Раціла, Радзель, Радуль)]]''' | — | ''Radila'' (''Ratilo'', ''Radel'', ''Radulus'') <br> Rado + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]''' | — | ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') <br> Rado (Rato) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]''' | — | ''Raduni'' <br> Rado + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]''' | — | ''Radusch'' (''Ratsch'') <br> Rado (Rato) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]''' | | ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'', ''Ratault'') <br> Rado (Rato) + Waldo (Walt) <br> Rado + Teudo (Taut) | ''Waltrat'' <br> Waldo (Walt) + Rado (Rato) <br> ''Teudrad'' <br> Teudo (Teuth) + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Рацівіл, Радвіл)]]''' | | ''Ratwilius'' (''Radwill'') <br> Rado (Rato) + Wilo | ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]''' | | ''Radowin'' (''Radwin'') <br> Rado + Wino | ''Winirad'' <br> Wino + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радыгайла]]''' | | ''Ratgeil'' (''Redgell'') <br> Rado (Rato) + Gailo | ''Geilrad'' (''Gailrat'') <br> Gailo + Rado (Rato) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]''' | | ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') <br> Rado (Rato) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімін|Радзімін (Радмін)]]''' | | ''Radmin'' (''Radmen'') <br> Rado + Minno (Menno) | ''Minrath'' (''Menrad'') <br> Rado (Rato) + Minno (Menno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімонт]]''' | | ''Radmunt'' (''Ratemund'') <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Разела|Разела (Расель, Разель, Разэль, Ражэла)]]''' | — | ''Razala'' (''Rassel'') <br> Razo (Rasse) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рам]]''' | — | ''Ramo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]''' | — | ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]''' | — | ''Ramut'' <br> Ramo + -t- <br> Ramo + Mot (Muta) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамша]]''' | — | ''Ramsch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Ramysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Rames''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамаўт]]''' | | ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') <br> Ramo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт, Ромунд)]]''' | | ''Ramunt'' <br> Ramo + Mund (Munt) <br> ''Romont'' (''Romundus'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ран|Ран (Рань)]]''' | — | ''Rano'' (''Rahn'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раніла]]''' | — | ''Ranila'' <br> Rano + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ранвід]]''' | | ''Ranoid'' (''Ranvid'') <br> Rano + Wido | ''Widerannus'' <br> Wido + Rano |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]''' | — | ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзіла]]''' | — | ''Randilo'' <br> Rando + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзін]]''' | — | ''Randinus'' (''Randenus'') <br> Rando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]''' | [[Ерандзь]] | ''Randhar'' (''Randhere'') <br> Rando + Heri (Hari) | ''Herrand'' (''Harranth'') <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]''' | — | ''Rucco'' (''Rocco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]''' | — | ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ruclo'') <br> Rucco (Rocco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рукша]]''' | — | ''Rocksch'' <br> Rucco (Rocco) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руга]]''' | — | ''Rugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін, Ругень)]]''' | — | ''Rugin'' <br> Rugo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рувіль|Рувіль (Ровіл)]]''' | — | ''Rowilo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]''' | — | ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка, Руміка)]]''' | — | ''Rümecke'' (''Hromiko'') <br> Rumo (Hruam) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]''' | — | ''Rummel'' (''Rommel'') <br> Rumo (Ruom) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румін|Румін (Ромен)]]''' | — | ''Rumin'' (''Romenus'') <br> Rumo (Ruom) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромат]]''' | — | ''Romatus'' <br> Rumo (Ruom) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]''' | — | ''Rumsch'' (''Römisch'') <br> Rumo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]''' | | ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') <br> Rumo + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]''' | | ''Rombodus'' <br> Rumo (Ruom) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]''' | | ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') <br> Rumo (Ruom) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]''' | — | ''Runo'' (''Run'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]''' | — | ''Runnecke'' (''Runica'') <br> Runo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рупейка|Рупейка (Рупіка, Рупека, Рупка, Рапейка)]]''' | — | ''Rupke'' (''Ropeke'') <br> Rupo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]''' | — | ''Rost'' (''Rust'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]''' | — | ''Rosteck'' (''Rusteke'') <br> Rost (Rust) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Расьціла]]''' | — | ''Rustil'' <br> Rost (Rust) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростан|Ростан (Рустан, Руштан)]]''' | — | ''Rostan'' (''Ruston'') <br> Rost + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]''' | — | ''Rusten'' (''Rosten'') <br> Rost (Rust) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]''' | | ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'', ''Rustaud'', ''Rustaut'', ''Rostaut'') <br> Rost (Rust) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]''' | — | ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]''' | — | ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') <br> Rick (Rih) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]''' | [[Болтрык]] | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald | ''Boldericus'' <br> Bald (Boldt) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]''' | | ''Ricgela'' (''Riegeil'', ''Rigail'') <br> Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыконт]]''' | [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]] | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) | ''Condricus'' <br> Gunth (Kunth) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхлік]]''' | | ''Richlich'' <br> Rick (Rih) + *Lic | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рым (імя)|Рым]]''' | — | ''Rim'' (''Rimo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымейка|Рымейка (Рыміка, Рымка)]]''' | — | ''Rimicho'' (''Rimeke'') <br> Rim + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымель]]''' | — | ''Riemel'' (''Rimila'') <br> Rim + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэмест]]''' | — | ''Rimisto'' (''Remistus'') <br> Rim + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]''' | — | ''Rimut'' (''Rymut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -t- <br> Rim + Mot (Muta) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]''' | — | ''Rimsch'' (''Rymsza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымбут]]''' | [[Бутрым]] | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) | ''Botrim'' <br> Boto (Buto) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымальд]]''' | | ''Rimald'' <br> Rim + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]]''' | | ''Remved'' <br> Rim + Wido <br> ''Rennuit'' <br> Rein + Wido | ''Vidrim'' <br> Wido + Rimo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]]''' | | ''Rimgel'' (''Rimgal'', ''Rimagil'') <br> Rim + Gailo <br> Rim + Gilo (< Gisel) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгальд]]''' | [[Гаўдрым]] | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымэр, Рымер)]]''' | | ''Rimarus'' (''Rimer'') <br> Rim + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымард]]''' | | ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') <br> Rim + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымконт]]''' | [[Кантрым]] | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Kunth) | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыман]]''' | | ''Rimann'' <br> Rim + Mann <br> Rick (Rih) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]''' | [[Мантрым (імя)|Мантрым]] | ''Rimunt'' (''Rimund'') <br> Rim + Mund (Munt) | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]]''' | | ''Remtold'' <br> Rim + Teudo (Teudo) <br> ''Rintolt'' (''Rintault'', ''Rindolt'') <br> Rindr + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]''' | — | ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]''' | — | ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') <br> Rinco (Ringk) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынкун]]''' | — | ''Ringun'' <br> Rinco (Ringk) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]''' | | ''Ringold'' (''Ringwald'') <br> Rinco (Ringk) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]''' | — | ''Rido'' (''Rito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]''' | — | ''Redeco'' <br> Rido + -k- <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]''' | — | ''Riedel'' <br> Rido (Rito) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытэн]]''' | — | ''Rieden'' <br> Rido (Rito) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытаўт]]''' | | ''Ritoldus'' (''Ritaud'') <br> Rido (Rito) + Waldo (Walt) | ''Waltrid'' <br> Waldo (Walt) + Rido <br> ''Theutrid'' <br> Teudo (Teuth) + Rido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдмонт]]''' | | ''Redmund'' <br> Rido + Mund (Munt) <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саба|Саба (Шаба)]]''' | — | ''Saba'' (''Sabas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Шабель, Жабела)]]''' | — | ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') <br> Saba + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]''' | — | ''Sabine'' <br> Saba + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]''' | | ''Sabherus'' <br> Saba + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сава (імя)|Сава]]''' | — | ''Soava'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Шавіла, Савель, Шавела)]]''' | — | ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') <br> Soava + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]''' | | ''Savigello'' (''Saugel'') <br> Soava + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Саўкін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]''' | | ''Sawkin'' (''Saugin'') <br> Soava + -kin <br> Savas + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]''' | | ''Savegotus'' (''Savegotis'') <br> Soava + Gudo (Godo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўконт]]''' | | ''Savegonte'' <br> Soava + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савімонт|Савімонт (Саўмонт)]]''' | | ''Sawmond'' <br> Soava + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]''' | | ''Savericus'' (''Severicus'') <br> Soava + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савірым|Савірым (Саўрым)]]''' | | ''Saurim'' <br> Soava + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]''' | — | ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]''' | — | ''Sakel'' (''Sagilo'') <br> Sack + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Сакін, Шакен, Загень)]]''' | — | ''Sacken'' (''Sagin'') <br> Sack + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]''' | | ''Sagel'' (''Sagalo'', ''Sageil'') <br> Sack (Saage) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]''' | | ''Sagar'' (''Sahker'') <br> Sack (Saage) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]''' | — | ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]''' | — | ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') <br> Salvo (Sallo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салін]]''' | — | ''Salina'' <br> Salvo (Sallo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]''' | | ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') <br> Salvo (Sallo) + -t- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сельвін|Сельвін (Салавін, Шалавін)]]''' | | ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') <br> Salvo (Selo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]''' | | ''Salger'' (''Salager'') <br> Salvo (Sallo) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]''' | | ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') <br> Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd) <br> ''Saugard'' <br> Soava + Gerd (Gyrd) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Зальман, Саўман, Саламен)]]''' | | ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') <br> Salvo (Sallo) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жалмонт|Жалмонт (Залмонт, Саўмонт)]]''' | | ''Salmond'' (''Salamund'') <br> Salvo (Sallo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сан]]''' | — | ''Sanno'' (''Senne'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саніла|Саніла (Саніль, Сяніла, Сініла, Санель, Сенель, Сініль)]]''' | — | ''Sanilo'' (''Senilo'') <br> Sano (Senne) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]]''' | | ''Sangau'' <br> Sano + Gawo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]''' | — | ''Sando'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сандзейка]]''' | — | ''Sandika'' <br> Sando + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]''' | — | ''Sandel'' (''Sendel'') <br> Sando + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]''' | | ''Santold'' <br> Sando + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зантэр|Зантэр (Сандэр, Сандар, Зандэр, Зандар, Жантар, Шантэр, Шандэр, Шандар)]]''' | | ''Santer'' (''Sander'', ''Sandheri'', ''Santari'') <br> Sando + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шандрык]]''' | | ''Sandrih'' <br> Sando + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]''' | — | ''Sarus'' (''Serre'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]''' | — | ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') <br> Sarus (Serre) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]''' | — | ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') <br> Sarus (Serre) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]''' | | ''Serbutt'' (''Saraboto'') <br> Sarus (Serre) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]''' | | ''Sarvidis'' <br> Sarus + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]''' | | ''Sarvilo'' (''Servil'', ''Sarwill'') <br> Sarus + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]''' | | ''Sargeli'' <br> Sarus + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргонт]]''' | | ''Sergunda'' <br> Sarus (Serre) + Gunth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]''' | | ''Saregaud'' <br> Sarus + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Сергута, Саргот, Шэргут, Саркут)]]''' | | ''Sargood'' (''Sergudo'', ''Serecutus'') <br> Sarus + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарман|Сарман (Шарман, Сермана, Шараман, Шэрман)]]''' | | ''Saraman'' (''Sermanus'') <br> Sarus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт, Жэрмунт)]]''' | | ''Sarmund'' (''Saramund'') <br> Sarus + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]] | | з + [[Яштальд|Аштаўт]]{{Заўвага|Параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>}} <br> Zeiz + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Свала|Свала (Швала)]]''' | — | ''Swala'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]] | | Swala + Gedo (Geto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]''' | | ''Suanikin'' (''Swangin'', ''Schwangen'') <br> Svano + -kin <br> Svano + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]''' | — | ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]''' | — | ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') <br> Suint (Suitha) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]''' | — | ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') <br> Suint + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун, Сьвітун)]]''' | — | ''Suidun'' (''Switun'') <br> Suint + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]''' | | ''Switbodo'' <br> Suint (Suitha) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]]''' | | ''Schwingel'' <br> Suint + Gailo | ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') <br> Gailo (Gelo) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]''' | | ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') <br> Suint (Suitha) + Heri | ''Heriswind'' <br> Heri + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]] | | Suint + Rago | ''Raginswinda'' <br> Rago + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрык]]''' | | ''Swidericus'' (''Suedrik'') <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) | ''Richswind'' <br> Rick (Rih) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьвідэргал, Сьвітэргал, Сьвітэргайл, Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]]''' | | ''Swidergall'' <br> Swidher + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Heri + Gailo <br> Swidericus (Suedrik) + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвенталд, Сьвентальд)]]''' | | ''Switald'' (''Swindolt'') <br> Suint (Suitha) + Waldo (Walt) <br> Suint (Suitha) + Teudo (Taut) | ''Waltswind'' <br> Waldo (Walt) + Suint (Swind) <br> ''Theutsuint'' <br> Teudo (Teuth) + Suint |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]''' | — | ''Sibilo'' <br> Sibo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]''' | — | ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]''' | — | ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') <br> Sigo (Sick) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]''' | — | ''Sigun'' (''Siguni'') <br> Sigo (Sick) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]''' | | ''Sibald'' (''Sibold'') <br> Sigo + Bald | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]''' | | ''Siber'' (''Sibar'') <br> Sigo + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]''' | | ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') <br> Sigo + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]''' | | ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') <br> Sigo (Segga) + Boto (Buto) <br> Sigo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]''' | | ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') <br> Sigo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіварт|Зіварт (Зывэрт, Жыварт, Сіварт)]]''' | | ''Siwart'' (''Siewert'', ''Sigiward'') <br> Sigo + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]''' | | ''Sigaud'' <br> Sigo + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]''' | | ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Sigeil'', ''Segel'') <br> Sigo (Segga) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]''' | | ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') <br> Sigo (Segga) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]''' | | ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') <br> Sigo (Sick) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]''' | | ''Sigot'' (''Sægut'') <br> Sigo + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шыдаг]]''' | | ''Sidag'' (''Sigdag'') <br> Sigo + Dago | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]''' | | ''Sieman'' (''Siegmann'') <br> Sigo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Жымот, Шымут)]]''' | | ''Simot'' (''Sigimout'') <br> Sigo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]''' | | ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name="Польшча"}}, Żygmont{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Simund'', ''Symont'') <br> Sigo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгрыда]]''' | | ''Segrida'' (''Sigrida'') <br> Sigo (Segga) + Rido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шэйбар]]''' | | ''Seiber'' <br> *Seio + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]''' | | ''Seyboth'' (''Seiboth'') <br> *Seio + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]''' | | ''Seywaldus'' (''Seivalt'') <br> *Seio + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]''' | | ''Seymund'' (''Seimund'') <br> *Seio + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынь|Зынь (Зінь, Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]''' | — | ''Sino'' (''Sini'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір, Жынгір)]]''' | | ''Singer'' (''Singar'') <br> Sino + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зінар|Зінар (Жынер)]]''' | | ''Siner'' (''Sinner'') <br> Sino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынгель|Зынгель (Зінгіль, Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]''' | | ''Singel'' (''Singilo'') <br> Singo + -l- <br> ''Sinigala'' <br> Sino + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жында|Жында (Сінда, Зында)]]''' | — | ''Sindo'' (''Sindt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]''' | — | ''Sindico'' <br> Sindo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]''' | — | ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') <br> Sindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шымбольт]]''' | | ''Sinbald'' (''Simbold'', ''Sendebald'') <br> Sindo (Sindt) + Bald (Boldt) | ''Baltsint'' <br> Bald + Sindo (Sindt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]''' | | ''Sintualdus'' (''Sindolt'') <br> Sindo + Waldo (Walt) | ''Waltsinda'' <br> Waldo (Walt) + Sindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар, Жындар)]]''' | | ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') <br> Sindo + Heri | ''Ersind'' <br> Heri + Sindo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]''' | | ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скольберт]]''' | | ''Skolbert'' (''Schalbert'') <br> Scalc (Schalch) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальбут]]''' | | ''Schalbut'' <br> Scalc (Schalch) + Boto (Buto) | ''Butaskalks'' <br> Boto (Buto) + Scalc |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]''' | | ''Scelemundus'' (''Schalmont'', ''Scelemondo'', ''Scemund'') <br> Scalc (Schalch) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скольд]]''' | — | ''Sculd'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]]''' | | ''Scaldwill'' <br> Sculd + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]''' | | ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') <br> Sculd + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скера|Скера (Скіра)]]''' | — | ''Scira'' (''Sciri'', ''Schier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]''' | — | ''Scirilo'' (''Skerilo'') <br> Scira + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіран]]''' | — | ''Skerun'' <br> Scira + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]''' | | ''Scirwine'' (''Sherwin'') <br> Scira + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргайл, Шыргал)]]''' | | ''Schirgel'' (''Schirgely'') <br> Scira (Schier) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірман]]''' | | ''Scirman'' (''Scearmann'') <br> Scira + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Шырмунт)]]''' | | ''Sciremunt'' (''Skīrmund'', ''Schirmund'') <br> Scira + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скудэр|Скудэр (Скодар, Скотар, Скутар)]]''' | | ''Scoder'' <br> Scot + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]''' | — | ''Somo'' (''Sumo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]''' | — | ''Sumila'' <br> Somo (Sumo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Соман|Соман (Сумунь, Суман, Шуман)]]''' | — | ''Sumuni'' <br> Somo (Sumo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сомалт]]''' | | ''Somald'' <br> Somo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]''' | | ''Sommund'' <br> Somo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стана|Стана (Штэйна, Штэйн)]]''' | — | ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]''' | — | ''Steneke'' (''Steinicke'') <br> Steina (Stean) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станвіла]]''' | | ''Stanwill'' <br> Steina (Stean) + Wilo | ''Wilstan'' <br> Wilo + Steina (Stean) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангель|Стангель (Штангель)]]''' | | ''Stengel'' (''Stangel'') <br> Steina (Stean) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]''' | [[Керстэн]] | ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) | ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Суг|Суг (Шук)]]''' | — | ''Sugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]''' | | ''Sugenti'' <br> Sugo + Gento <br> Sugo + -nd- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]''' | | ''Sugarius'' (''Suger'') <br> Sugo + Heri (Hari) <br> ''Sutgarius'' <br> Sudo + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]''' | — | ''Sudo'' (''Suto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]''' | — | ''Sudila'' (''Sudela'') <br> Sudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]''' | — | ''Suden'' <br> Sudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сударг]]''' | | ''Sudergo'' <br> Sudo + Argo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]''' | | ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') <br> Sudo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сутарт]]''' | | ''Sutardus'' (''Suthardus'') <br> Sudo (Suto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судман]]''' | | ''Sudhman'' <br> Sudo + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судымуд]]''' | | ''Sutmodis'' <br> Sudo (Suto) + Mot (Moda) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]''' | | ''Sudhmund'' <br> Sudo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]''' | — | ''Zuto'' (''Zotto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зутан]]''' | — | ''Zotan'' <br> Zuto (Zotto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]''' | | ''Zotolt'' <br> Zuto (Zotto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суна (імя)|Суня (Сона, Шуна, Шуня)]]''' | — | ''Sunna'' (''Sunja'', ''Sonna'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Соніка|Соніка (Суніка, Шунека, Шунейка)]]''' | — | ''Sonnica'' (''Sunneke'') <br> Sunja (Sonna) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунела|Сунела (Шуніла)]]''' | — | ''Sunilo'' (''Sunila'') <br> Sunja + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонбут]]''' | | ''Sonobodis'' <br> Sunja (Sonna) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]''' | | ''Sunigelo'' (''Sungal'', ''Sungel'', ''Songel'') <br> Sunja + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]''' | | ''Sungard'' (''Songarta'') <br> Sunja + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]''' | | ''Sungod'' (''Sunegod'') <br> Sunja (Sonna) + Gudo (Guta) | ''Godsune'' <br> Gudo + Sunno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]''' | | ''Sunken'' (''Sungen'') <br> Sunja (Sonna) + -kin <br> Sunja (Sonna) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]''' | — | ''Sundo'' (''Sondo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]''' | | ''Sundolt'' (''Sunduald'') <br> Sundo + Waldo (Walt) <br> Sundo + Teudo (Daut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундар]]''' | | ''Sunder'' (''Sunthar'') <br> Sundo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зусель]]''' | — | ''Susilo'' <br> Suso + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра, Жыр)]]''' | — | ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]''' | — | ''Sireke'' (''Sirica'') <br> Sirio + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]''' | | ''Sirobodus'' (''Sisebut'') <br> Sirio (Siso) + Boto (Buto) <br> Sirio (Siso) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырвід|Сырвід (Сурвід, Сурвіт, Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Журвід)]]''' | | ''Surwit'' (''Sisuita'', ''Sesuito'') <br> Sirio (Siso) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]''' | | ''Surville'' (''Sirwill'', ''Sorwill'') <br> Sirio (Surro) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвін|Сурвін (Шырвін, Жырвін)]]''' | | ''Surawine'' (''Sirwin'') <br> Sirio (Surro) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргірд]]''' | | ''Sirgard'' (''Sirigardus'') <br> Sirio + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сургонт|Сургонт (Сыргунт, Сургунд, Суркунт, Сургун, Сурконт, Сургант, Суркант)]]''' | | ''Sisigunda'' (''Surrigvn'') <br> Sirio (Siso) + Gunth <br> ''Surgant'' <br> Sirio (Surro) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]''' | | ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} <br> Sirio (Surro) + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]''' | | ''Sireguti'' (''Sisagut'') <br> Sirio (Siso) + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман, Сысман, Зызман, Шышман)]]''' | | ''Surman'' <br> Sirio (Surro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурмін|Сурмін (Шурмен, Шырмін)]]''' | | ''Surmen'' <br> Sirio (Surro) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]''' | | ''Sirmar'' (''Sirmer'', ''Sismar'', ''Sismer'', ''Sisimir'') <br> Sirio (Siso) + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Зырмант, Жырмант, Жырмунт)]]''' | | ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') <br> Sirio (Siso) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сір’ят|Сір’ят (Сірат, Сырат, Сыр’ят, Сур’ят)]]''' | | ''Sirad'' <br> Sirio (Surro) + Hatho (Adi) <br> Sirio (Surro) + Joto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]''' | — | ''Sito'' (''Sido'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]''' | — | ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') <br> Sito (Sido) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]''' | — | ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') <br> Sito (Sido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]''' | — | ''Sittin'' (''Sidden'') <br> Sito + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]''' | | ''Sidewine'' <br> Sito (Sido) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сыдэр|Сыдэр (Зыдар, Жыдар)]]''' | | ''Sidierius'' (''Seederius'') <br> Sito (Sido) + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]''' | | ''Sidimund'' (''Sitmund'') <br> Sito (Sido) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сявела]]''' | — | ''Sevila'' <br> Sevia + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]''' | — | ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька, Далека)]]''' | — | ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'', ''Dalleke'') <br> Talo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]''' | — | ''Thalilo'' (''Tellelli'') <br> Talo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]''' | — | ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') <br> Talo (Dahl) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]''' | — | ''Talsche'' (''Talsch'', ''Dalusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Talo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талівойша|Талівойша (Тальвэш, Тальваш, Талівош)]]''' | | ''Dalvice'' <br> Talo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальман|Дальман (Тальман)]]''' | | ''Dalman'' (''Tallman'') <br> Talo (Dahl) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тальмін|Тальмін (Тальмэн, Дальмін)]]''' | | ''Tallmen'' (''Tallmin'', ''Dalmen'') <br> Talo (Dahl) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талмут]]''' | | ''Talamot'' (''Talmut'') <br> Talo + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]''' | | ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') <br> Talo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]''' | | ''Talet'' <br> Talo + Joto <br> Talo + Hatho (Adi) <br> Talo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]''' | — | ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]''' | — | ''Thureke'' <br> Torro (Turo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]''' | — | ''Turrell'' (''Darila'') <br> Torro (Turo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]''' | — | ''Torin'' <br> Torro (Turo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]''' | — | ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') <br> Torro (Turo) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]''' | — | ''Tarut'' (''Toruth'') <br> Torro (Tara) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарбут]]''' | | ''Darebodus'' (''Darbot'', ''Thorbod'') <br> Torro (Tara) + Bodo (Budo) <br> Torro (Tara) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]''' | | ''Taruald'' (''Thorald'') <br> Torro + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]''' | | ''Torvid'' (''Darvid'') <br> Torro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарвіл]]''' | | ''Tharuila'' (''Darwill'') <br> Torro (Tara) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турвін]]''' | | ''Thurwine'' (''Torvin'') <br> Torro (Turo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торыгаўт]]''' | | ''Torgaut'' (''Þórgautr'') <br> Torro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарман|Тарман (Торман, Дорман, Турмен, Дармен)]]''' | | ''Tormann'' (''Thurman'') <br> Torro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]''' | | ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') <br> Torro (Tara) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]''' | — | ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]''' | — | ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') <br> Teudo (Teuth) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]''' | — | ''Teutilo'' <br> Teudo (Taut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]''' | — | ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') <br> Teudo (Deut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]''' | — | ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') <br> Teudo (Taut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыбарт]]''' | | ''Tiebert'' (''Teutbert'') <br> Teudo (Teuth) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) <br> Teudo (Teuth) + Boto (Buto) <br> ''Taboth'' <br> Dago + Boto (Buto) | ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтвал]]''' | | ''Teodwal'' <br> Teudo (Taut) + Wal | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]''' | | ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') <br> Teudo (Deut) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]''' | | ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') <br> Teudo (Taut) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]''' | [[Вілтаўт]] | ''Theudowills'' (''Theowilh'') <br> Teudo (Taut) + Wilo | ''Wiltolt'' <br> Wilo + Teudo (Taut) <br> Wilto + Teudo (Taut) <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]''' | [[Вінтаўт]] | ''Teutwin'' (''Tietwin'') <br> Teudo (Taut) + Wino | ''Wintold'' <br> Wino + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Талтар, Тытар)]]''' | | ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') <br> Teudo (Teuth) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]''' | | ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') <br> Teudo (Daut) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]''' | [[Гінтаўт]] | ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') <br> Teudo (Deut) + -kin <br> Teudo (Deut) + Ginno | ''Gentaltus'' <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігіл]]''' | | ''Theudigilius'' <br> Teudo (Taut) + Gilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]''' | | ''Theogint'' <br> Teudo (Taut) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]''' | | ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') <br> Teudo (Taut) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]''' | | ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') <br> Teudo (Deut) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]] | | ''Teutmen'' <br> Teudo (Taut) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]''' | | ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') <br> Teudo (Ditt) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]] | | ''Trenot'' <br> Troannus + Joto <br> Troannus + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць)]]''' | — | ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друцейка|Друцейка (Друцека, Трудка)]]''' | — | ''Drudeke'' (''Drudico'') <br> Trudo (Drutus) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друціла|Друціла (Трудзіла, Друтэль, Друтыль)]]''' | — | ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') <br> Trudo (Trut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труцень|Труцень (Труцін, Трудзін, Трудзень, Друтынь, Друцень)]]''' | — | ''Trutin'' (''Thrudine'') <br> Trudo (Drutus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]''' | — | ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') <br> Trudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дротвіл|Дротвіл (Дродвіл, Друтвіл)]]''' | | ''Drodwill'' (''Trotwill'') <br> Trudo (Drutus) + Wilo | ''Wildrud'' <br> Wilo + Trudo (Drutus) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Трубіла]]''' | — | ''Trubilo'' <br> Trubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туба]]''' | — | ''Tubo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]''' | — | ''Tuobilo'' <br> Tubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тола|Тола (Тула)]]''' | | ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дольвін]]''' | | ''Dolwin'' (''Tulwine'') <br> Tollo (Dolo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]''' | | ''Dolcaudus'' (''Dulgaud'') <br> Tollo (Tulla) + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]''' | | ''Tolmunt'' <br> Tollo (Dolo) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тума|Тума (Дома)]]''' | — | ''Tumo'' (''Duomo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека, Домка)]]''' | — | ''Dommecke'' (''Dommick'', ''Domke'') <br> Tumo (Duomo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]''' | — | ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') <br> Tumo (Duomo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домін]]''' | — | ''Domin'' <br> Tumo (Duomo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]''' | — | ''Domisch'' (''Thumisch'', ''Thumsch'', ''Domas''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Dumas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Tumo (Duomo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]''' | | ''Thumer'' (''Domarius'') <br> Tumo (Duomo) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даматурт]]''' | | ''Domedrudis'' <br> Tumo (Duomo) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дундзіла|Дундзіла (Тондзель)]]''' | — | ''Tuntil'' <br> Tunto (Dundo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]''' | — | ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туцейка|Туцейка (Туціка, Дудзіка, Додык)]]''' | — | ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]''' | — | ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]''' | — | ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') <br> Tota (Dodo, Tuoto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доман|Доман (Дотман)]]''' | | ''Domann'' (''Totman'') <br> Tota (Dodo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гуга|Гуга (Уга, Юга)]]''' | — | ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]''' | | ''Uber'' (''Huber'', ''Hugbero'') <br> Hugo (Ucho) + Baro <br> Oto + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Губэрт, Юбарт)]]''' | | ''Ubert'' (''Hubert'') <br> Hugo (Ucho) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]''' | | ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') <br> Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уграт]]''' | | ''Hughrat'' (''Hugirat'') <br> Hugo (Ucho) + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]''' | — | ''Ano'' (''Enno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]''' | — | ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') <br> Ano (Enno) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энель|Энель (Аніла, Анель)]]''' | — | ''Enilo'' (''Anilo'') <br> Ano (Enno) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яноўд]]''' | | ''Ennold'' (''Analdus'') <br> Ano (Enno) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]''' | | ''Anwin'' (''Anoin'') <br> Ano + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]]''' | | ''Uvine'' (''Owine'') <br> Ano + Wino (Weine) <br> Ano + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]''' | | ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') <br> Ano (Enno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ангот|Ангот (Ангуць, Анкуд, Янгут)]]''' | | ''Angodus'' (''Angot'') <br> Ano + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Анар|Анар (Янар)]]''' | | ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') <br> Ano + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Улеб]]''' | | ''Uleifr'' <br> Ano + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]''' | | ''Áleifr'' (''Olipher'') <br> Ano + Leifi | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]''' | | ''Unger'' <br> Uno + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Унта]]''' | — | ''Unto'' (''Undo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]''' | — | ''Undila'' (''Undela'') <br> Unto (Undo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]''' | | ''Untheri'' <br> Unto (Undo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ур]]''' | — | ''Uro'' (''Uhr'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урыка|Урыка (Урык)]]''' | — | ''Urich'' <br> Uro + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урвік]]''' | | ''Urwick'' <br> Uro + Wigo (Wic) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]''' | | ''Urlich'' <br> Uro + *Lic <br> Udal + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]''' | | ''Urmann'' <br> Uro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]''' | — | ''Tilo'' (''Zill'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цілен]]''' | — | ''Zillen'' (''Zilina'') <br> Tilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільвін]]''' | | ''Tziliwin'' <br> Tilo (Zill) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]''' | | ''Zilimund'' <br> Tilo (Zill) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]] | | Twerda + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвермунт]] | | Twerda + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]''' | — | ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзека, Шадзейка, Садзейка, Жадзейка, Задэйка, Задыка)]]''' | — | ''Scazciho'' (''Sedeke'', ''Schatko''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]''' | — | ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') <br> Schat + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзібор|Шадзібор (Шэдзібар, Седзебар, Шэдбар, Седбар, Шатбар, Шайтбар)]]''' | | ''Sedber'' (''Schetber'') <br> Schat (Sado) + Baro <br> Schat (Sado) + Bero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзівід|Шадзівід (Шадвід, Шэдвід, Жадзівід, Задвід)]]''' | | ''Sedvid'' (''Sadwith'', ''Zedwyd''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жадзьвін]]''' | | ''Saduinus'' (''Sadwin'', ''Schedwin'') <br> Schat (Sado) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]''' | — | ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкель]]''' | — | ''Eichele'' <br> Eicho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгант]]''' | — | ''Eigant'' (''Aigant'') <br> Eicho + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]''' | — | ''Eigust'' (''Eggusta'') <br> Agi (Eicho) + -st- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]''' | | ''Eyber'' <br> Eicho (Eich) + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]''' | | ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') <br> Eicho (Eich) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]''' | [[Ботэй]] | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]''' | | ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') <br> Eicho (Eich) + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]''' | | ''Övid'' (''Ecgwid'') <br> Eicho (Eich) + Wido | ''Viðey'' <br> Wido + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]''' | | ''Ewild'' (''Agoildis'') <br> Eicho (Eich) + Wild | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвінд|Эвінт]]''' | | ''Evind'' (''Eivind'') <br> Eicho (Eich) + Windo (Winito) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]''' | | ''Eygautr'' (''Øygautr'') <br> Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]''' | | ''Eigel'' (''Aigel'') <br> Eicho (Eich) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгіл]]''' | | ''Eigil'' <br> Eicho (Eich) + Gilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]''' | | ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') <br> Eicho (Eich) + Ger | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгерд, Айгірд)]]''' | | ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') <br> Eicho (Eich) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]''' | | ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') <br> Eicho (Aico) + Ginno <br> Eicho (Aico) + -kin | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]''' | | ''Eigint'' (''Eigant'') <br> Eicho (Eich) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгот]]''' | | ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') <br> Eicho (Eich) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкар]]''' | | ''Aiccarius'' <br> Eicho (Aico) + Caro <br> ''Eckher'' (''Aicher'') <br> Eicho (Aico) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйруд]]''' | | ''Eirodus'' (''Eichrodus'') <br> Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo) | ''Rodney'' <br> Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]''' | | ''Eimann'' (''Eichmann'') <br> Eicho (Eich) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]''' | | ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') <br> Eicho (Eich) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймут]]''' | | ''Eimuth'' (''Eimuot'') <br> Eicho (Eich) + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]''' | | ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') <br> Eicho (Eich) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]''' | | ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') <br> Eicho (Eich) + Noro <br> Eino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]''' | | ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') <br> Eicho (Aico) + Rick (Rih) | ''Ríkey'' <br> Rick + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]''' | | ''Eirim'' (''Eckrim'', ''Agrim'') <br> Eicho (Aico) + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйна]]''' | — | ''Eino'' (''Egino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнік]]''' | — | ''Einicke'' <br> Eino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйта|Эйта (Эйда, Эйць, Эйдзь)]]''' | — | ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]''' | — | ''Eitel'' (''Aidilo'') <br> Eito (Eido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтун]]''' | — | ''Eidunn'' (''Aittuni'') <br> Eito (Eido) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]''' | | ''Aitald'' (''Aitold'') <br> Eito (Aito) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]''' | | ''Eidoila'' <br> Eito (Eido) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]''' | | ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') <br> Eito (Aito) + Hardt (Hart) <br> ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') <br> Eicho (Aico) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтман]]''' | | ''Eitmann'' (''Eydtman'') <br> Eito + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтмін|Эйтмін (Эйдмін, Эйцімін, Этмін, Айтмін)]]''' | | ''Eidmen'' <br> Eito (Eido) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эльзман]]''' | | ''Elsmann'' <br> Elis + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алсмунт]]''' | | ''Alsmond'' (''Elsmont'') <br> Elis + Mund (Mont) <br> ''Ausmunds'' <br> Auso + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]''' | — | ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]''' | — | ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') <br> Ando (Ende) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]''' | — | ''Entin'' (''Anten'') <br> Ando (Ende) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янтаўт]]''' | | ''Antolt'' <br> Ando (Anto) + Waldo (Walt) <br> Ando (Anto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Антавіт]]''' | | ''Antvit'' (''Anduit'') <br> Ando (Anto) + Wito | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Андрат]]''' | | ''Andrad'' <br> Ando + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]''' | | ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') <br> Ando (Ende) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]''' | — | ''Erman'' (''Ermen'') |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]''' | — | ''Eudila'' <br> Euda + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]''' | — | ''Jungo'' (''Junk'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]''' | | ''Jungel'' <br> Jungo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]''' | — | ''Jundt'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]''' | — | ''Jundill'' (''Jundel'', ''Junzila'') <br> Jundt + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юсіла]]''' | — | ''Jusila'' <br> Joso + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]''' | — | ''Aevo'' (''Evo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явін|Явін (Авін)]]''' | — | ''Evin'' (''Awin'') <br> Aevo (Evo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўбут]]''' | | ''Eubod'' (''Aubot'') <br> Aevo (Evo) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]''' | | ''Ewald'' (''Avald'') <br> Aevo + Waldo <br> ''Hávaldr'' <br> Hatho + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явор|Явар (Явор, Авар, Овар)]]''' | | ''Awart'' <br> Aevo + Wardo (Warto) <br> ''Jovar'' (''Jovard'') <br> Jo + Wardo (Warto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явід]]''' | | ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') <br> Aevo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]''' | | ''Awill'' (''Avila'') <br> Aevo + Wilo <br> ''Jovila'' <br> Jo + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]''' | | ''Awild'' (''Avildis'') <br> Aevo + Wilto (Wildo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явойша|Явойша (Явэйша)]]''' | | ''Aweise'' (''Awise'', ''Êwiso'') <br> Aevo + Weise (Wiso) <br> Jo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]''' | | ''Æwirth'' (''Everd'') <br> Aevo + Werta (Wirt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]''' | | ''Eumund'' (''Awimund'') <br> Aevo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўна]]''' | — | ''Auno'' (''Euni'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўнут (імя)|Еўнут (Яўнут, Яўнуць)]]''' | — | ''Eunat'' (''Aunot'') <br> Auno (Euni) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ама|Ама (Ям)]]''' | — | ''Amo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямейка|Ямейка (Аміка)]]''' | — | ''Emmecke'' (''Amica'', ''Ameke'') <br> Amo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямаўт]]''' | | ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') <br> Amo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яман|Яман (Аман)]]''' | | ''Aman'' <br> Amo + Mann <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]''' | | ''Ammin'' (''Emino'') <br> Amo + Minno <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]''' | | ''Amota'' (''Ammud'') <br> Amo + Mot (Muto) <br> Amo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]''' | | ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') <br> Amo + Mund (Munt) <br> ''Jomund'' <br> Jo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]''' | | ''Hákon'' (Acun, Hacon) <br> HǫR + Cono (Cuno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]''' | — | ''Joto'' (''Juto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]''' | — | ''Jüttke'' (''Jüdicke'') <br> Joto (Juto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]''' | — | ''Jutilo'' (''Judel'') <br> Joto (Juto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]''' | — | ''Jutten'' (''Judin'') <br> Joto (Juto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютша]]''' | — | ''Jutsche'' <br> Joto (Juto) + -sch- | — |- style="background:{{Колер|ВКЛ}}" height="2px" align="left" | 1 | colspan="4" | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.</ref>; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].</ref>, таксама расейская [[Балтыстыка|балтыстка]] Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald<ref>Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.</ref>}} |} }}}} == Славянскія імёны == Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.</ref>. Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.</ref>. Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.</ref>}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref><ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.</ref>, ''Stazwiłowei''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.</ref><ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.</ref>, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Rums%C5%82aw#v=snippet&q=Rums%C5%82aw&f=false С. 434].</ref>}}). == Царкоўныя імёны == З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.</ref>. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам<ref>[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.</ref>. Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&pg=PA109&dq=bartosch+name&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=bartosch%20name&f=false P. 109].</ref>. З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках. == Балтыйскія імёны == Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.</ref>{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.</ref>. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].</ref>. Першыя спробы рэтраспэктыўна патлумачыць некаторыя літоўскія імёны зь летувіскай мовы зьмяшчаюцца ў ненадрукаваным рукапісе [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]] (1658 год): прозьвішча [[Даўбор]] ён спрабаваў зьвязаць зь летувіскім ''Dabar'' 'Зараз', а прозьвішча [[Даўгайла|Даўгяла]] — з ''Dawgalis'' 'Магутны'<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 146, 165.</ref>}}. Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а<ref>Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Нарманская тэорыя]] == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213. * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15. * Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}. * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53. * Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp. * Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s. * Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578. * Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S. * Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S. * Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S. * Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}. * Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80. * Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}} * Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S. * Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}. * Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}. * Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p. * Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S. * Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S. * Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S. * Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S. * Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S. * Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367. * Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102. * Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S. * Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}. * Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S. * Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S. * Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S. * Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p. * Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}. * Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p. * Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England & Germany. — London, 1864. — 606 p. * Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p. * Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}. * [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480. * Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}. * Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}. * Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s. * Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}. * [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914. * Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929). * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}. * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}. * Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106. * Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}. * Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp. * Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}. * Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016. == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names] [[Катэгорыя:Беларусы]] [[Катэгорыя:Славяне]] [[Катэгорыя:Балты]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]] hhqgmhx5gxz7kvscu2ex53r6any82m2 Дака (імя) 0 272189 2694603 2690332 2026-10-03T17:04:56Z ~2026-53302-49 100476 /* Паходжаньне */ 2694603 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Дака |лацінка = Daka |арыгінал = Dacco |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Дага, Дак |вытворныя = [[Дэйна]] |зьвязаныя = [[Дагейка]], [[Дакіла]], [[Дакінь]], [[Дакварда]], [[Дагела]], [[Дэймонт]] <br> [[Больдаг]], [[Шыдаг]], [[Ядаг]] }} '''Дака''', '''Дага''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Дак'''. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дага, Дака або Тага (Dago, Dacco, Taggo) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-391">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dago+Dacco#v=snippet&q=Dago%20Dacco&f=false S. 391].</ref>. Іменная аснова -даг- (-дак-, -таг-) паходзіць ад германскага daga 'палымяны, зіхатлівы, яркі, бліскучы'<ref name="SEMSNO-1997-30">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 30.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае за найбольш адэкватнае тлумачэньне іменнай асновы даг- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] ''dãgas, dagà'' 'горача, сьпякота; гарачка'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.</ref> (не адзначаючы, аднак, часу першай фіксацыі адпаведных словаў і іх значэньняў у летувіскіх слоўніках, тым часам слова ''dãgas'' з такім значэньнем упершыню фіксуецца толькі ў слоўніку 1897 году<ref>[http://www.lkz.lt/?zodis=dagas&id=06001360000 dãgas], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Дагейка]], [[Дакіла]], [[Дакінь|Дакінь (Тагін)]], [[Дакварда]], [[Дагела]], [[Дэймонт]], [[Больдаг]], [[Шыдаг]], [[Ядаг]]. Адзначаліся германскія імёны Dageke, Dacilo, Dacinus (Taginus), Dagward, Dagela, Deimund, Baldag, Sidag (Sigdag), Adago. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Dego<ref name="SEMSNO-1997-30"/>, Dajbot<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 168.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Taga'', ''Tayko''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Daiko<ref name="Fo-1900-391"/>}} (1401 год), ''Tagil''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Tagulo<ref name="Fo-1900-391"/>}} (1394 год), ''Deybote'' (1369 год), ''Deygot'' / ''Deygutte'' / ''Degotte'' / ''Deigutte'' / ''Deygute'' (1397 год), ''Deykvne'', ''Deyroth''<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Deyroth#v=snippet&q=Deyroth&f=false S. 24, 103].</ref>. У 1620 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Simon Dack, Memelensis Borussus'', у 1650 годзе — ''Fridericus Dechant{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Dachant<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dachant#v=snippet&q=Dachant&f=false S. 392].</ref>}}, Brandenburgensis Prussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Dack#v=snippet&q=Dack&f=false S. 250, 518].</ref>. У Польшчы адзначаецца прозьвішча Дэймант (Deymont{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Daimundo<ref>Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. S. 123.</ref> (Deimund<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 99.</ref>)}})<ref>Smoczyński W. Les Noms de famille polonais d’origine lituanienne // Proceedings of the Thirteenth International Congress of Onomastic Sciences, Cracow, August 21—25, 1978 / edited by Kazimierz Rymut. Vol. 2. — Kraków, 1982. P. 439.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''homines… Dako'' (3 студзеня 1444 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 191.</ref>; ''земль пустых… Даковъшчыны'' (1 сьнежня 1518 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 76.</ref>; ''людеи двора его милости [[Мерач|Мерецкого]]… Янушка Докевича'' (25 студзеня 1537 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 56.</ref>; ''подъ гумъномъ Даковича'' (6 ліпеня 1541 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. С. 330.</ref>; ''люди… [[Жупраны|Жупраньские]]… Анъдрея Докговича'' (1555 год)<ref>Пазднякоў В. Ашмянскі касцёл Святога Духа (XVI ст.) // Ашмяншчына. Штодзённае жыццё жыхароў краю ў Х—ХХІ стст. Зборнік навуковых артыкулаў. — Мінск: Беларуская навука, 2024. (Беларусь праз прызму рэгіянальнай гісторыі). </ref>; ''Stefan Dakiewicz'' (21 жніўня 1780 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 341.</ref>; ''Józef Tadeusz Dagiewicz'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=A&exac=1&search_lastname=Dagiewicz&search_lastname2=&from_date=&to_date= Sole], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marianna Dago'' (1801 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Dago&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Тагунь (адзначалася старажытнае германскае імя Taguni<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Taguni#v=snippet&q=Taguni&f=false S. 392].</ref>): Тагуневічы (Taguniewicz) — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 344.</ref>; * Дакша, Дакіш, Дагуш: Юльян Дакішэвіч — уладальнік зямлі ў [[Лепельскі павет|Лепельскім павеце]] на 1878 год<ref>Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 304.</ref>, Як і Міхал Дакшэвічы (''Dokszewicz'') — уладальнікі гаспадарак у Немежы каля [[Рудаміна|Рудаміны]] на 1939 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/l20.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939. Część V], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref>, Дамінік Дакішэвіч (1884—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лепель|Лепелю]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Ленинградский мартиролог: 1937—1938</ref>, Самуіл Дагуш (1898—1938) — беларус з [[Грозаў|Грозава]], забіты ўладамі СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>, Дакшэвічы — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>, на [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] існуе места [[Докшыцы]]; * Дагест (адзначалася старажытнае германскае імя Dagisthe<ref name="Reichert">Ao. Prof. Dr. Hermann Reichert, [https://homepage.univie.ac.at/hermann.reichert/studententexte/Lexikon_der_altgermanischen_Namen.docx Lexikon der altgermanischen Namen]</ref>): ''Пац Докгестович'' (1537 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 27.</ref>; * Дайгод: Васіль Дайгод (1917—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Глуск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>; * Дакоўт, Дагялд (адзначалася германскае імя Dagold<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA485&dq=dagold+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiSjdmk4PmFAxXJg_0HHY3qA0QQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=dagold%20namenkunde&f=false S. 485].</ref>, Tacaldus<ref>[https://filemaker.isof.se/fmi/webd Sveriges medeltida personnamn — förnamnsregister Abbe-Øxvidh], Institutet för språk och folkminnen</ref>): ''Ганна Доковтовна'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%94%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0#v=snippet&q=%40%D0%94%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0&f=false С. 1344].</ref>, ''Krystyna Dogiałdowicz'' (1806 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dogia%C5%82dowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Nacza], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Даквіл, Дагвіл (адзначалася германскае імя Dagwill<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dagwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dagwill], MyHeritage</ref>): Станіслаў Даквілавіч — [[Жамойцкае староства|жамойцкі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1526 годзе<ref>Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 305.</ref>, прыдомкам Дагвіл (Dogwił) карыстаўся шляхецкі род Арвідаў<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. S. 31.</ref>; * Дакар (адзначалася старажытнае германскае імя Dagarius<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dagarius#v=snippet&q=Dagarius&f=false S. 394].</ref>, Dagar<ref name="Reichert"/>): на 1906 год існавала вёска Дакары ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 361.</ref>; * Дэйман (адзначалася германскае імя Dayman<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Dayman#v=snippet&q=Dayman&f=false P. 391, 568].</ref>): ''Jerzy Deyman'' (1824 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=23lt&rid=D&search_lastname=Deyman&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Дыгмант (адзначалася старажытнае германскае імя Degmund<ref>Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=7EEJAAAAIAAJ&q=degmund#v=snippet&q=degmund&f=false P. 59].</ref>): ''Franciszek Karol Dygmont'' (1776 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Dygmont&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>}}. == Носьбіты == * Пётар Даковіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Лужкі|Лужкоў]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №810 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358628?page=152 С. 12952].</ref> * Алімпія Дака (1912—?) — [[беларусы|беларуска]] з ваколіцаў [[Грэск]]у, вывезеная ў Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-13-94], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Кацярына Даговіч (1920—?) — беларуска з ваколіцаў [[Рудабелка|Рудабелкі]], забітая ў Другую сусьветную вайну<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-12-209], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Міхал Даговіч (1931—?) — беларус з ваколіцаў Рудабелкі, вывезены ў Нямеччыну ў Другую сусьветную вайну<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-12-217], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Дакі — [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|уніяты]] [[Ганчары (Пружанскі раён)|Ганчарскай]] парафіі<ref>[[Леанід Лаўрэш|Лаўрэш Л.]] Прыходы ў Ганчарах і Дакудаве // Лідскі летапісец. № 4 (92), 2020. С. 61—71.</ref>. Дагі — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. У XVI ст. існаваў «грунт» Дагішкі (''Дагишки'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%94%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&q=%D0%94%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8&f=false С. 89].</ref>. На [[Ковенскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Ковеншчыне]] існуе вёска [[Дакі]], на [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] — [[Догі]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай даг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] t5ibab2wroajgrk7t9863h1pwmq0s83 Буцень 0 272427 2694784 2676160 2026-10-04T11:16:42Z ~2026-53165-93 100487 /* Паходжаньне */ 2694784 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Буцень |лацінка = Bucień |арыгінал = Buten |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Бота|Buto]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -н- (-n-)}} |варыянт = Бутэн, Боцін, Бутын, Буцінь, Ботынь, Боцінь |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Буцень''' (''Бутэн''), '''Боцін''' (''Ботынь'', ''Боцінь''), '''Буцінь''' (''Бутын''), '''Боцень''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Боцін або Буцен, пазьней Ботэн або Бутын (Botin, Buten{{Заўвага|Паводле назваў мясцовасьцяў ''Botinesbach'' і ''Butenestat'' адпаведна}}, Botten<ref name="Debrabandere-2003">Debrabandere F. Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk. — Amsterdam, 2003.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/b/ B], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>, Boutin<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/b11.html Noms commençant par B], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Botinesbach+Butenestat#v=snippet&q=Botinesbach%20Butenestat&f=false S. 323].</ref><ref name="Debrabandere-2003"/>. Іменная аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. У [[Памор’е|Памор’і]] бытавалі прозьвішчы Butten<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BUTTEN&ofb=stojentin&modus=&lang=de BUTTEN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref> і Bottin<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BOTTIN&ofb=arnshagen&modus=&lang=de BOTTIN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''чоловеков тяглых у [[Бірштаны|Бирштанском]] повете, на имя [[Жыць|Житя]] Бутеневича'' (19 траўня 1513 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 131.</ref>; ''мужи витебъские… Иванъ Ботиничъ'' (24 жніўня 1540 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|228к}} С. 349, 351—352.</ref>; ''Юрка Ботыничъ'' (16 чэрвеня 1546 году)<ref>Вестник Западной России. Т. 1, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=6ZwZAAAAYAAJ&q=%D0%91%D0%BE%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%91%D0%BE%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 17—18].</ref>; ''у режу Бутня [[Герэйка|Кгерковица]]… дано томужъ Бутневи'' (1554 год)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=J2dcAAAAcAAJ&q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8#v=snippet&q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8&f=false С. 6].</ref>; ''Bocinowa… Butenowa'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 121, 129.</ref>; ''Antonina Butyniewicz'' (1790 год)<ref>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/1HXU7aExRT9LiF04t0d3vDq_HU0yDwX3bAg0ARz5Mbow/pub?gid=2 Kielmy 1788-1848 (indeksowała Aldona Łata)]</ref>; ''Anna Buten'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Buten&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Popiel], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Józef Butynowicz'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Butynowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Antonius Butynowicz'' (1831 год)<ref> Hałaburda M. A. Diecezja żmudzka w 1830 roku w świetle schematyzmu na 1831 rok (1). Schematyzm – edycja źródła // Textus et Studia. Nr. 2 (34), 2023. S. 265.</ref>. == Носьбіты == * Мікалай Бладзіковіч-Буціневіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1600 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FshZAAAAcAAJ&q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83#v=snippet&q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83&f=false С. 231].</ref> * [[Гендрута]] Марцінаўна Баценевіча Рыгораўна [[Гінтаўт|Гінтаўтовіча]] — [[Упіцкі павет|упіцкая]] зямянка, якая ўпамінаецца ў 1594 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 170.</ref> * Мацей і Станіслаў Буцені — жыхары маёнтку [[Рафалавічы|Рафалавічаў]] ([[Заслаўская графства]]), якія ўпамінаюцца ў 1705 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225054/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1053-rafalovichi-inventar-1705-g-v-zaslavskom-grafstve Рафаловичи инвентарь 1705 г. в Заславском графстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 31 траўня 2018 г.</ref> * Арцём, Салямэя, Мікалай, Матэвуш, Параска, Тэадор, Адам, Магда, Каця, Грышка, Ганута, Агата, Палуша, Сымон, Якуб, Ёсіф, Ян, Стэфан, Ганна, Васіль, Аляксандар, Тамаш, Феся, Ямеля, Дарка, Франка, Альжбета, Роза і Філіп Буцены — жыхары маёнтку [[Аляхноўцы|Аляхноўцаў]] ([[Менскае ваяводзтва]]), якія ўпамінаюцца ў 1782 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810224812/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1181-olekhnovtsy-inentar-1782-g Олехновцы инентарь 1782 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 31 кастрычніка 2018 г.</ref> Бутыневічы — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Бутневічы (Butniewicz) гербу [[Астоя (герб)|Астоя]] — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Шаўлі|Шаўляў]] і [[Расены|Расенаў]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 62.</ref>. На 1904 год існавала сяльцо Буценкі ў Красьнянскім павеце Смаленскай губэрні<ref>Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 270.</ref>. На 1906 год існаваў [[фальварак]] Бутыні ў Віцебскім павеце Віцебскай губэрні, а таксама вёска Буцінішкі ў Дзьвінскім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 40, 127.</ref>. У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе вёска [[Буценішкі]], у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] — [[Ботэнэн]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны на -ін}} {{Імёны з асновай бут}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 4pcac72spchyyhute559zn4q8gs9wfm Гайд 0 275028 2694771 2684081 2026-10-04T10:08:12Z ~2026-53165-93 100487 2694771 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Ґайд |лацінка = Gajd / Hajd |арыгінал = Gaid |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт |вытворныя = [[Геда]] |зьвязаныя = [[Гайдэль]], [[Гейдзен]], [[Гейдар]], [[Гейтарт]], [[Гайдэман]] }} '''Гайд''' (''Гайдзь'', ''Гайць''), '''Гайда''', '''Гейда''' (''Кейда'', ''Кейт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Гайд або Гайда, пазьней Гайда або Гейда, Гайт або Гейт, Кайт або Кейт (Gaidus, Gaido, Geide, Geith, Keith) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gaidus%2C+Gaido%2C+Geide#v=snippet&q=Gaidus%2C%20Gaido%2C%20Geide&f=false S. 565].</ref>{{Заўвага|У рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] маскоўскі [[Балтыстыка|балтыст]] [[Уладзімер Тапароў]] падаваў рэканструяванае гіпатэтычнае *gait у слоўніку [[Балтыйскія мовы|балтыйскай]] [[Пруская мова|прускай мовы]], вытворным ад якога называў літоўскі тапонім [[Гайцюнішкі|Гайценішкі]]<ref>Топоров В. П. Прусский язык. Словарь. Т. 2. — М., 1979. С. 133.</ref>}}. Вытворныя германскія імёны — Gaike, Gaitse<ref>Graaf J. J. Nederlandsche doopnamen naar oorsprong en gebruik. — Bussum, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=t2z9QepiI88C&q=Gaike+Gaitse#v=snippet&q=Gaike%20Gaitse&f=false S. XXVIII].</ref>. Іменная аснова -гайд- (-гайт-, -гейт-) паходзіць ад германскага gaid '[[рагаціна]], дзіда'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае за найбольш адэкватнае тлумачэньне іменных асноваў -гейд- і -гейс- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] ''geĩsti (geidžiù)'' 'прагнуць'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.</ref> (слова ''geidžiu'' упершыню фіксуецца ў слоўніку [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>[http://www.lkz.lt/?zodis=geisti&id=11026380000 gei̇̃sti], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]], [[Гейдзен|Гейдзен (Гайцен)]], [[Гейдар]], [[Гейтарт]], [[Гайдэман]]. Адзначаліся германскія імёны Gaidel (Geitel), Gaidene (Gaidinus), Gaidheri (Geiter), Gaiterda, Geidemann. Адпаведнасьць імя Гейд германскаму імю Gaido сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Kejd<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 123.</ref>, Gejtan (Gejton)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 65.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Geidel / Geydil''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Geidel<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&pg=PA196&dq=Geidel+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwis_-6Is76CAxVeiv0HHRI1DuUQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=Geidel%20namenkunde&f=false S. 196].</ref>}} (1407 год), ''Geidute''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Gaidot<ref>[https://www.filae.com/nom-de-famille/GAIDOT.html Patronyme GAIDOT], Filae.com: Genealogy</ref>}} (1261/1300 год), ''Geydebuth'' (1349 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. S. 31.</ref>. У 1617 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Johannes Geyke… Morungenses Borussi''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Geyke#v=snippet&q=Geyke&f=false S. 227].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Iwaskonis Goyczovicz Nowogrodensis [tenutariorum] [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.</ref>; ''просилъ в [[Рудаміна|Рудомине]] панъ Иванъ Кгоицев''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 22.</ref>, ''[[Даўгерд (імя)|Докгирдовнамъ]] корол дал: пани Юшковой Кгоицевича Анънушъце, а Петковои [[Вольга|Олюшъце]] — [[Лынтупы|Лынътупи]] а [[Сьвіраны (Віленскі раён)|Свираны]], а [[Трокенікі 1|Трокиники]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 28.</ref>, ''Юшку Кгоицевичу село [[Гошчава|Гощово]], што за [[Герда|Кгардомъ]] было''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 58.</ref> (1440—1492 гады); ''Я, Коици Ярославич Строчевича'' (10 ліпеня 1492 году)<ref>[https://web.archive.org/web/20200709120956/http://starbel.by/dok/d195.htm Заставный лист Коици Ярославича Строчевича на имения Липа и Дядьковичи (1492)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''наместникь витебский, naн Иван Кгойцевичъ'' (23 жніўня 1528 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 257.</ref>; ''Якубъ Кгаикъ самъ. Братъ его Мартинъ самъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 135.</ref>; ''светковъ… Гришко Кгойдевичъ'' (20 студзеня 1540 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=aF4jAQAAMAAJ&q=%D0%93%D1%80%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%BE+%D0%9A%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+#v=snippet&q=%D0%93%D1%80%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%BE%20%D0%9A%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 69].</ref>; ''Piothr a Stasz Goidziewiczy, Biel a Jurzi Goydziewici, Romassko Goidziewic synem Jociem, Andrzei Goidziewic'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Hvt6OUpCnNoC&q=Goidziewiczy#v=snippet&q=Goidziewiczy&f=false С. 6].</ref>; ''Marczin Kieytowicz'' (20 чэрвеня 1597 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 456.</ref>; ''Gaydowicz'' (1602—1604 гады)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 75.</ref>; ''Марко Кгайда'' (1649 год)<ref>Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 191.</ref>; ''Demian Gaÿda'' (1687 год)<ref>[https://sources.ruzhany.info/110_01.html#img_01_01 «Inwentarz Rużanski. 1687». Аркушы 1 — 5.], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 207.</ref>; ''Krzysztof Gaydowicz'' (2 сакавіка 1758 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WGYjAQAAMAAJ&q=Gaydowicz#v=snippet&q=Gaydowicz&f=false С. 47].</ref>; ''Katarzyna Giejdo'' (1834 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Giejdo&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Indura], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Гайдзюн, Гайдан, Гейдан (адзначаліся германскія імёны Gaidon<ref>Larchey L. Dictionnaire des noms contenant la recherche étymologique des formes anciennes de 20,200 noms releves sur les annuaires de Paris. — Paris, 1880. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=NmNAAAAAYAAJ&q=Gaidon#v=snippet&q=Gaidon&f=false P. 177].</ref><ref>[https://www.filae.com/nom-de-famille/GAIDON.html Patronyme GAIDON], Filae.com: Genealogy</ref> і Gaidan<ref>[https://www.filae.com/nom-de-famille/GAIDAN.html Patronyme GAIDAN], Filae.com: Genealogy</ref>): ''servitiis duodecem, videlicet Andrea Gaydziun'' (22 траўня 1425 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 119.</ref>, ''Jan Gajdanowicz'' (1802 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gajdanowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Bielica alias Jelna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Уладзімер Гейдан (1914—?) — [[беларусы|беларус]] з [[Рыга|Рыгі]]<ref>[https://partizany.by/partisans/107178/ Гейдан Владимир Михайлович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>, Гейдан (Gejdan) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>, Гайдановіч і Гайдан (''Gajdan'') — прозьвішчы, гістарычна зафіксаваныя на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 605.</ref>; * Гейдут: ''люди Высокодворское волости… Ромашка Кгеидутевича'' (9 верасьня 1511 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 116.</ref>; * Гейтаўт (адзначалася старажытнае германскае імя Gaidald<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gaidald#v=snippet&q=Gaidald&f=false S. 566].</ref>): ''Gejtowt'' (XV—XVI ст. паводле выпісу XIX ст.)<ref>Būga K. Apie lietuvių asmens vardus. — Vilnius, 1911. P. 38.</ref>, ''Петръ Кгеитовътовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 159.</ref>; * [[Гедзівід|Гейдвід]]: ''Gieydwidzie'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>, у XVI ст. існаваў маёнтак Гейтвідавічы (''Гейтвидовичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 70].</ref>; * Гайдзівойша: ''в [[Майшагола|Моишкгольскомъ]] повете… земль нашихъ пустыхъ… а Кгоидивоишки'' (5 сьнежня 1508 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 173.</ref>; * [[Гедзівіл|Гейтвіл]]: Альжбета Мацееўна Гейтвіловіч — [[Расены|расенская]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1583 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 113].</ref>; * Гейдрым: ''sioło Wetusze… Abraham Gieydrym'' (1675—1677 гады)<ref>Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 93.</ref>}}. == Носьбіты == * [[Іван Гайцэвіч|Іван Гайцевіч]] (Івашка; {{†}} па 1452) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Староста наваградзкі|староста наваградзкі]], намесьнік [[намесьнік полацкі|полацкі]] і [[намесьнік віцебскі|віцебскі]] * Якуб і Марці Гайкі — [[Бельск Падляскі|бельскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Антон, Мар’я і Рыгор Гейтовічы — [[беларусы]] з ваколіцаў [[Грэск]]у на 1926 год<ref>[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-1541-169], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Соф’я Гайда (1885—?) — беларуска з ваколіцаў [[Зэльва|Зэльвы]], забітая ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-85-32], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Міхал Гайда (1891—?) — беларус зь [[Касьцюковічы|Касьцюковічаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://ru.openlist.wiki/%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_(1891) Гайдо Михаил Васильевич (1891)], Открытый список жертв политических репрессий в СССР</ref> * Фёдар Гайда (1910—?) — беларус зь [[Віцебская вобласьць|Віцебская вобласьці]], які трапіў у нямецкі палон у Другую сусьветную вайну<ref>[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ Военнопл. kgb.by], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Кейты — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Кейды (Kiejda) — прыгонныя з [[Мардасы (Ашмянскі раён)|Мардасаў]] і [[Крайванцы|Крайванцаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 354.</ref>. Гайда (Gajda) і Гайдзевіч (Gajdziewicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Гайдэн (''Gaiden'') — былая вёска каля [[Інстэрбург]]у ў [[Прусія|Прусіі]]<ref>Палмайтис Л. Предложение по научной русификации исконных наименований перешедшей в состав России северной части бывшей Восточной Пруссии. — Европейский институт рассеянных этнических меньшинств, 2003. С. 49.</ref>. На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуе вёска [[Гайдзі]], у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] — [[Гайдаў]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай ґайд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] ks4ffkhzawk9gpeay4bnv68d6vecpyx Доўтарт 0 275204 2694685 2674728 2026-10-03T20:48:32Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Паходжаньне */ 2694685 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Доўтарт |лацінка = Doŭtart |арыгінал = Dautert |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Тэўда (імя)|Daut]] + [[Гардзь|Herto]] |варыянт = Даўторт, Даўдэрт |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Доўтарт''', '''Даўторт''', '''Даўдэрт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Тэўтарт або Дэўдард, пазьней Дэўдэрт, Дэўтэрт або Даўтэрт (Teuthart, Deudard, Deudert<ref name="Gottschald-1971-231">Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&pg=PA231&dq=Deutert+dautert&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi_9q-w9PeBAxVv_7sIHR-DDhIQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=Deutert%20dautert&f=false S. 231].</ref>, Deutert, Dautert<ref name="Gottschald-1971-231"/>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Teuthart%2C+Deudard#v=snippet&q=Teuthart%2C%20Deudard&f=false S. 1432].</ref><ref name="Gottschald-1971-231"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Таўтвід|Таўдвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, германскага þeudo<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] бытавала прозьвішча Daudert<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DAUDERT&ofb=memelland&modus=&lang=de DAUDERT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''[[Жыжмары|жежморское]] волости… Довторт Станкович'' (28 траўня 1500 году)<ref>Jablonskis K. Istorija irjos šaltiniai. — Vilnius, 1979. P. 51.</ref>; ''в Промядеве чотыри чоловеки… а Довторта Лупача'' (14 кастрычніка 1502 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 80.</ref>; ''Янъ Довтортовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 91.</ref>, ''Петко Довтортовичъ. Хршчонъ Довътортович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 94.</ref>; ''Янко Довтортовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref>, ''Матеи Дофтортовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.</ref> (1528 год); ''на боярина господарьского Добка Довтортовича… на боярина господарьского Миколая Довторътовича'' (14 чэрвеня 1541 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=aF4jAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8A%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8A%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 338].</ref>; ''бояре господарьскии Добко а Миколай Петровича Довтортовича… отцу Добкову Петровичу Довтортовичу'' (28 чэрвеня 1541 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. С. 353.</ref>; ''Миколай Довтортовичъ з именья Довтортовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 637].</ref>, ''Амъбрось Довтортовичъ… Янушъ Довтортовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 734—735.</ref> (1567 год); ''з роду Уркшевичовъ… Бортку Довтортовичу'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 416.</ref>; ''Samuel Dowtort'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 557.</ref>; ''Helena Doftort'' (1763 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=11173&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=200&searchtable=&rpp2=50 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Józef Dowtortt'' (1824 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=2236&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&searchtable=&rpp1=300&rpp2=50 Bogusławiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Wincenty Dowtort'' (1837 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Dowtort&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Lipniszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Ян Доўтартавіч (Даўтортавіч) — [[Дарсунішкі|дарсуніскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Пецька і Хршчон Доўтаратавічы (Даўтортавічы) — [[Жалудок|жалудоцкія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Янка Доўтартавіч (Даўтортавіч) — баярын [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]], які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Мацей Доўтартавіч (Даўтортавіч) — [[Расены|расенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Пац, Марцін і Міцька Доўтартавічы (Даўтортавічы) — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9F%D0%B0%D1%86+%D0%9C%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD&dq=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9F%D0%B0%D1%86+%D0%9C%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiQzP-l-9SCAxXzReUKHVgFDXMQ6AF6BAgHEAI P. 159, 214, 366].</ref> Доўтарты (Dowtort) гербу [[Любіч (герб)|Любіч]]<ref>Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 269.</ref> — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род. Даўдэрт (''Daudert'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 467.</ref>. У XVI ст. існаваў маёнтак Доўтартавічы (''Довтортовичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 100].</ref>. У былым Жамойцкім старостве існуе вёска [[Доўтарты]]. == Глядзіце таксама == * [[Тэўда (імя)|Тэўта]] * [[Гардзь|Гарт]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай тэўд}} {{Імёны з асновай гард}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] n1iqyux6araw4i1vq1mdahjlubp3d3b Шаблён:НХЛ/СтатыстыкаБамбардзіры 10 275286 2694731 2694491 2026-10-04T07:02:54Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2694731 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! style="width:150пкс;"| Гулец ! style="width:150пкс;"| Клюб ! style="width:25пкс;"| М ! style="width:25пкс;"| Г ! style="width:25пкс;"| А ! style="width:25пкс;"| Пункты ! style="width:25пкс;"| +/− |- |style="text-align:left;"| [[Конар Макдэйвід]] ||style="text-align:left;"| [[Эдмантан Ойлерз]] || 3 || 2 || 7 || '''9''' || +7 |- |style="text-align:left;"| [[Эван Бушар]] ||style="text-align:left;"| [[Эдмантан Ойлерз]] || 3 || 4 || 4 || '''8''' || +6 |- |style="text-align:left;"| [[Дылан Гантэр]] ||style="text-align:left;"| [[Юта Мамат]] || 2 || 3 || 2 || '''5''' || +1 |- |style="text-align:left;"| [[Васіль Падколзін]] ||style="text-align:left;"| [[Эдмантан Ойлерз]] || 3 || 3 || 2 || '''5''' || +3 |- |style="text-align:left;"| [[Пол Котэр]] ||style="text-align:left;"| [[Ванкувэр Кэнакс]] || 3 || 3 || 2 || '''5''' || +5 |- |style="text-align:left;"| [[Леан Драйзайтль]] ||style="text-align:left;"| [[Эдмантан Ойлерз]] || 3 || 3 || 2 || '''5''' || +4 |- |style="text-align:left;"| [[Натан Макінан]] ||style="text-align:left;"| [[Каларада Эвэланш]] || 2 || 2 || 3 || '''5''' || +1 |- |style="text-align:left;"| [[Эліяс Пэтэрсан]] ||style="text-align:left;"| [[Ванкувэр Кэнакс]] || 3 || 2 || 3 || '''5''' || +2 |- |style="text-align:left;"| [[Джэк Айкел]] ||style="text-align:left;"| [[Вэгас Голдэн Найтс]] || 2 || 1 || 4 || '''5''' || +1 |- |style="text-align:left;"| [[Маклін Сэлебрыні]] ||style="text-align:left;"| [[Сан-Хасэ Шаркс]] || 2 || 0 || 5 || '''5''' || +2 |} <small>''М = Матчы; Г = Галы; A = Асыстэнцкія перадачы; П = Пункты; +/− = [[плюс-мінус (хакей)|Плюс/мінус]]''</small> i3u4b9fof1srb2niple550f6ng5azb8 Шаблён:НХЛ/СтатыстыкаБрамнікі 10 275287 2694732 2694492 2026-10-04T07:03:00Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2694732 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! style="width:150пкс;"| Гулец ! style="width:150пкс;"| Клюб ! style="width:25пкс;"| М ! style="width:25пкс;"| ЧнЛ ! style="width:25пкс;"| ПШ ! style="width:25пкс;"| АК ! style="width:25пкс;"| Н% |- |style="text-align:left;"| [[Джоэл Гофэр]] ||style="text-align:left;"| [[Сэнт-Луіс Блюз]] || 1 || 60:00 || 0 || 25 || '''100,00''' |- |style="text-align:left;"| [[Якаб Маркстрэм]] ||style="text-align:left;"| [[Флорыда Пантэрз]] || 1 || 64:55 || 0 || 15 || '''100,00''' |- |style="text-align:left;"| [[Карэл Вэймэлка]] ||style="text-align:left;"| [[Юта Мамат]] || 1 || 60:00 || 0 || 15 || '''100,00''' |- |style="text-align:left;"| [[Ільля Сарокін]] ||style="text-align:left;"| [[Нью-Ёрк Айлэндэрз]] || 2 || 117:56 || 2 || 61 || '''96,83''' |- |style="text-align:left;"| [[Джоўі Дакорд]] ||style="text-align:left;"| [[Сіетл Кракен]] || 1 || 59:30 || 1 || 24 || '''96,00''' |- |style="text-align:left;"| [[Еспэр Вальстэт]] ||style="text-align:left;"| [[Мінэсота Ўайлд]] || 2 || 119:14 || 2 || 45 || '''95,74''' |- |style="text-align:left;"| [[Джон Гібсан]] ||style="text-align:left;"| [[Дэтройт Рэд Ўінгс]] || 1 || 59:02 || 1 || 19 || '''95,00''' |- |style="text-align:left;"| [[Джэрэмі Сўэйман]] ||style="text-align:left;"| [[Бостан Бруінз]] || 2 || 122:25 || 3 || 54 || '''94,74''' |- |style="text-align:left;"| [[Sebastian Cossa]] ||style="text-align:left;"| [[Юта Мамат]] || 1 || 60:00 || 1 || 17 || '''94,44''' |- |style="text-align:left;"| [[Леэві Мэрыляйнэн]] ||style="text-align:left;"| [[Ванкувэр Кэнакс]] || 2 || 90:41 || 2 || 33 || '''94,29''' |} <small>''М = Матчы; ЧнЛ = Час на лёдзе (хвіліны:сэкунды); ПШ = Прапушчаныя шайбы; АК = Адбітыя кідкі; Н% = Адсотак надзейнасьці''</small> esyrk4wps4utsn71yji3vso1kqn6soi 2694733 2694732 2026-10-04T07:05:18Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2694733 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! style="width:150пкс;"| Гулец ! style="width:150пкс;"| Клюб ! style="width:25пкс;"| М ! style="width:25пкс;"| ЧнЛ ! style="width:25пкс;"| ПШ ! style="width:25пкс;"| АК ! style="width:25пкс;"| Н% |- |style="text-align:left;"| [[Джоэл Гофэр]] ||style="text-align:left;"| [[Сэнт-Луіс Блюз]] || 1 || 60:00 || 0 || 25 || '''100,00''' |- |style="text-align:left;"| [[Якаб Маркстрэм]] ||style="text-align:left;"| [[Флорыда Пантэрз]] || 1 || 64:55 || 0 || 15 || '''100,00''' |- |style="text-align:left;"| [[Карэл Вэймэлка]] ||style="text-align:left;"| [[Юта Мамат]] || 1 || 60:00 || 0 || 15 || '''100,00''' |- |style="text-align:left;"| [[Ільля Сарокін]] ||style="text-align:left;"| [[Нью-Ёрк Айлэндэрз]] || 2 || 117:56 || 2 || 61 || '''96,83''' |- |style="text-align:left;"| [[Джоўі Дакорд]] ||style="text-align:left;"| [[Сіетл Кракен]] || 1 || 59:30 || 1 || 24 || '''96,00''' |- |style="text-align:left;"| [[Еспэр Вальстэт]] ||style="text-align:left;"| [[Мінэсота Ўайлд]] || 2 || 119:14 || 2 || 45 || '''95,74''' |- |style="text-align:left;"| [[Джон Гібсан]] ||style="text-align:left;"| [[Дэтройт Рэд Ўінгс]] || 1 || 59:02 || 1 || 19 || '''95,00''' |- |style="text-align:left;"| [[Джэрэмі Сўэйман]] ||style="text-align:left;"| [[Бостан Бруінз]] || 2 || 122:25 || 3 || 54 || '''94,74''' |- |style="text-align:left;"| [[Сэбастыян Коса]] ||style="text-align:left;"| [[Юта Мамат]] || 1 || 60:00 || 1 || 17 || '''94,44''' |- |style="text-align:left;"| [[Леэві Мэрыляйнэн]] ||style="text-align:left;"| [[Ванкувэр Кэнакс]] || 2 || 90:41 || 2 || 33 || '''94,29''' |} <small>''М = Матчы; ЧнЛ = Час на лёдзе (хвіліны:сэкунды); ПШ = Прапушчаныя шайбы; АК = Адбітыя кідкі; Н% = Адсотак надзейнасьці''</small> hh5kvl45l78hw0v81rpuekfy3d2dvxs Тульгаўд 0 276037 2694624 2694103 2026-10-03T17:59:49Z ~2026-53302-49 100476 /* Носьбіты */ 2694624 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Тульґаўд |лацінка = Tulgaŭd / Tulhaŭd |арыгінал = Dolcaudus |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Тола|Dolo]] + [[Гаўд|Gaudo]] |варыянт = |вытворныя = [[Даўгоўд]] |зьвязаныя = }} '''Тульгаўд''' (''Тулакалд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Долькаўд, пазьней Дульгаўд або Далігаўд (Dolcaudus, Dulgaud<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dulgaud Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dulgaud], MyHeritage</ref>, Daligaud<ref>Jean Tosti, [https://www.geneanet.org/nom-de-famille/DALIGAULT Origine et popularité du nom DALIGAULT], Geneanet</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Morlet-1971-73">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 73.</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тола|тул- (тол-, дол-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Дольвін]], [[Дульмант]]; германскія імёны Dolwin, Tolmunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] thulan 'цярпеньне'<ref name="Morlet-1971-73"/> або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] tuld 'сьвята'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref>, а аснова [[Гаўд|-гаўд- (-гаўт-, -каўд-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гаўтоўт]], [[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]], [[Саргоўд]]; германскія імёны Gautald, Gaudemund, Saregaud) — ад германскага *gautaz '[[Готы|гот]]'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 123, 126.</ref> або гоцкага goþs 'добры, годны', godei 'дабро, годнасьць, цнота'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Tulegawde (1396 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Tulegawde#v=snippet&q=Tulegawde&f=false S. 108].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Бартъку Тулоколдовичу 2 бочъки соли з мыта [[Коўна|ковенъского]]'' (27 сакавіка 1486 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 36.</ref>; ''боярыну господарьскому повету [[Трокі|Троцъкого]] Юрю Михайловичу Тулкговъду… дядка его Якуба Бортковича Тулкговдовича'' (24 красавіка 1562 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|261к}} P. 30.</ref>; ''Яна Тульговда писаря… урадниковъ земли Троцкое'' (13 лютага 1603 году)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 5. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=uugDAAAAYAAJ&q=%D0%A2%D1%83%D0%BB%D1%8C+%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B4%D0%B0#v=snippet&q=%D0%A2%D1%83%D0%BB%D1%8C%20%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B4%D0%B0&f=false С. 11].</ref>. == Носьбіты == * Ян Тулгаўд-Гудзянскі — [[Трокі|троцкі]] земскі пісар і [[Расены|расенскі]] [[зямяне|зямянін]], які ўпамінаюцца ў 1591 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 31.</ref> Прыдомкам Тулгаўд або Талгаўд (Tułgowt, Tałgowt) карыстаўся шляхецкі род Гудзянскіх або Гудзінскіх<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Gudygo%C5%82d#v=snippet&q=Tu%C5%82gowt&f=false S. 121, 124].</ref>. На [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] існуе вёска [[Тугальдава]]. == Глядзіце таксама == * [[Тола]] * [[Гаўт]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай тул}} {{Імёны з асновамі гаўд і голд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 3b43tf0jm0js796cj5uxm9v1x6qgcqw Монтарт 0 276456 2694710 2670175 2026-10-03T21:37:24Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Паходжаньне */ 2694710 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Монтарт |лацінка = Montart |арыгінал = Mundhart |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Мунд|Mund]] + [[Гардзь|Hart]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = Hardmunt }} '''Монтарт''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Мундарт або Мундэрт (Mundhart, Mundert<ref name="Gottschald-1971-439">Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&pg=PA439&dq=Mundert+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiMip_BxeeCAxXvif0HHcXJD-QQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=Mundert%20namenkunde&f=false S. 439].</ref>) і Гартамунд або Гардмунт (Hartomund, Hardmunt) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Hartomund+Hardmunt#v=snippet&q=Hartomund%20Hardmunt&f=false S. 756].</ref><ref name="Gottschald-1971-439"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) паходзіць ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або [[Гоцкая мова|гоцкага]] munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. Германскі характар [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref> і амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Монтарт Кголминович'' (1537 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 59.</ref>. == Носьбіты == * Монтарт [[Гайлімін|Гальмінавіч]] — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537 годзе На тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Монтарт у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 268.</ref>. У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе вёска [[Монтартышкі]]. == Глядзіце таксама == * [[Мунд]] * [[Гардзь|Гарт]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай мунд}} {{Імёны з асновай гард}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 1e789bjbk7ny0xv2xkqs3x4jv85lrzc Жадзьвін 0 276464 2694792 2688943 2026-10-04T11:35:34Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694792 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Жадзьвін |лацінка = Žadźvin |арыгінал = Saduin |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Шат|Sado]] + [[Віна (імя)|Wino]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Жадзьвін''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Садвін, Сатвін або Шэдвін (Saduinus, Sadwin<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/s1.html Noms commençant par S], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>, Satoinus, Schedwin<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/schedwin Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Schedwin], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 193.</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Шат|-шад- (-шат-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Шацейка]], [[Шаціла]]; германскія імёны Scazciho, Scazelo) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] skadus 'ахінуты, абаронены'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, аснова -сад- (-сат-) (імёны ліцьвінаў [[Шадзібор]], [[Вісад|Вішад]]; германскія імёны Sedber, Wisad) — ад гоцкага saths 'насычаны, задаволены'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 193.</ref>, а аснова [[Віна (імя)|-він-]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвін]], [[Мантывін|Монтвін]], [[Радавін]]; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. У Польшчы адзначалася імя ''Schadwina''<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 517.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''земли тамъ жо у [[Дарсунішкі|Дорсунишъскомъ]] повете… Жедвинишъки'' (21 чэрвеня 1510 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 358.</ref>; ''Жодвин Кушлейкович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 59, 142.</ref>. == Носьбіты == * Жадзьвін Кушлейкавіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох == Глядзіце таксама == * [[Шат]] * [[Віна (імя)|Віна]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновамі шад і сад}} {{Імёны з асновай він}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] fklku88f7hml9f30px1isiasu4d47ex Ільля Летаў 0 276572 2694587 2460292 2026-10-03T16:12:53Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2694587 wikitext text/x-wiki {{Хакеіст |Імя = Ільля Летаў |Клюб = [[Ліда (хакейны клюб)|Ліда]] |Выступаў = {{Просты сьпіс| * [[Шахцёр Салігорск (хакейны клюб)|Шахцёр]] * [[Дынама-Маладэчна]] * [[Гомель (хакейны клюб)|Гомель]] * [[Мэталюрг Жлобін]] * [[Нёман Горадня (хакейны клюб)|Нёман]] }} |Пачатак кар’еры = 2015 |Драфт НХЛ = |Год драфту = |Клюб драфту = }} '''Ільля́ Ле́таў''' ({{Н}} 27 сакавіка 1995 году) — беларускі хакеіст, абаронца «[[Ліда (хакейны клюб)|Ліды]]». Сын вядомага беларускага хакеіста [[Яўген Летаў|Яўгена Летава]]. == Кар’ера == Займаўся хакеем у розных спартовых школах. Дэбютаваў у салігорскім «[[Шахцёр Салігорск (хакейны клюб)|Шахцёры]]» ў кастрычніку 2015 году ў матчы супраць гарадзенскага «[[Нёман Горадня (хакейны клюб)|Нёману]]»<ref>[https://belarushockey.com/rb/news_list/news173636/ ЧБ: Молодой защитник дебютировал за „Шахтер“]. Беларускі хакей.</ref>. У 2017 годзе абаронца поруч зь яшчэ трыма хакеістамі «Шахцёра» быў абменены ў «[[Дынама-Маладэчна]]» на [[Сяргей Станкевіч|Сяргея Станкевіча]]<ref>[https://belarushockey.com/rb/news_list/news202866/ «ЧБ: „Динамо-Молодечно“ и „Шахтер“ совершили обмен»]</ref>. Наступныя некалькі сэзонаў абаронца кожны год зьмяняў клюбы, пасьпеўшы яшчэ згуляць у складзе «[[Гомель (хакейны клюб)|Гомлю]]» і «[[Мэталюрг Жлобін|Мэталюргу]]» Пасьля таго, як ягоны бацька ачоліў гарадзенскі «Нёман» у траўні 2022 году, Летаў быў запрошаны ў клюб<ref>[https://belarushockey.com/rb/news/2022/05/30/belorusskij-zaschitnik-smenil-dinamo-molodechno-na-neman/ Белорусский защитник сменил „Динамо-Молодечно“ на „Неман“]. Беларускі хакей.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Eliteprospects}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Летаў, Ільля}} [[Катэгорыя:Беларускія хакеісты]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Шахцёр» Салігорск]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама-Маладэчна»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гомель»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мэталюрг» Жлобін]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нёман» Горадня]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ліда»]] bqqdkvadz2kdt0q5amgdv2rwwu1cysx Дзьмітры Саўрыцкі 0 276574 2694588 2638573 2026-10-03T16:15:08Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2694588 wikitext text/x-wiki {{Хакеіст |Імя = Дзьмітры Саўрыцкі |Клюб = [[Берасьце (хакейны клюб)|Берасьце]] |Выступаў = {{Просты сьпіс| * [[Дынама-Раўбічы]] * [[Юнацтва-Менск]] * [[Ліда (хакейны клюб)|Ліда]] * [[Пінскія Ястрабы Пінск|Пінскія Ястрабы]] * [[Віцебск (хакейны клюб)|Віцебск]] * [[Авіятар Баранавічы|Авіятар]] * [[Дняпро Хэрсон|Дняпро]] * [[Нёман Горадня (хакейны клюб)|Нёман]] * [[Хумо Ташкент|Хумо]] * [[Нёман Горадня (хакейны клюб)|Нёман]] }} |Пачатак кар’еры = 2018 |Драфт НХЛ = |Год драфту = |Клюб драфту = }} '''Дзьмі́тры Саўры́цкі''' ({{Н}} 20 ліпеня 1999 году) — беларускі хакеіст, абаронца «[[Берасьце (хакейны клюб)|Берасьця]]». == Кар’ера == Выхаванец сталічнага «[[Юнацтва-Менск|Юнацтва]]», да таго ж Саўрыцкі быў капітанам юнацкай зборнай краіны. Прабіцца ў асноўны склад дружыны ня здолеў, а таксама не замацаваўся ў складзе «[[Ліда (хакейны клюб)|Ліды]]», куды трапіў зь «Юнацтва». Першыя гады выступаў за клюбы ніжэйшых дывізіёнаў, як «[[Дынама-Раўбічы]]», «[[Пінскія Ястрабы Пінск|Пінскія Ястрабы]]», «[[Віцебск (хакейны клюб)|Віцебск]]» і «[[Авіятар Баранавічы|Авіятар]]». У сэзоне 2021—2022 гадоў абараняў колеры ўкраінскага клюбу «[[Дняпро Хэрсон|Дняпро]]» з [[Хэрсон]]у. Улетку 2022 году далучыўся да гарадзенскага «[[Нёман Горадня (хакейны клюб)|Нёману]]»<ref>[https://belarushockey.com/rb/news/2022/09/01/zaschitnik-ne-proshjol-prosmotr-v-nemane/ «Защитник не прошёл просмотр в „Немане“, три игрока заключили контракт с клубом из Гродно»]. Беларускі хакей.</ref>. У 2024 годзе перайшоў у склад узбэцкага клюбу «[[Хумо Ташкент|Хумо]]»<ref>[https://hchumo.uz/article.asp?id=1574 «Дмитрий Саврицкий - игрок „Хумо“!»]. ХК Хумо.</ref>, але праз год вярнуўся ў Горадню. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Eliteprospects}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Саўрыцкі, Дзьмітры}} [[Катэгорыя:Беларускія хакеісты]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама-Раўбічы»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юнацтва-Менск»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ліда»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Пінскія Ястрабы» Пінск]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Віцебск»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Авіятар» Баранавічы]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дняпро» Хэрсон]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нёман» Горадня]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Хумо» Ташкент]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Берасьце»]] 837sxav1v1grqxkkfhpd84kqsyvo70t Любішкі 0 276612 2694657 2569559 2026-10-03T20:18:58Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694657 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Любішкі |Лацінка = Lubiški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любішкаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]] |Раён = [[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |Сельсавет = [[Відзаўскі сельсавет|Відзаўскі]] |Пасялковы савет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 24 |Шырата сэкундаў = 26 |Даўгата градусаў = 26 |Даўгата хвілінаў = 33 |Даўгата сэкундаў = 22 |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Лю́бішкі'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[хутар]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля вытоку ракі [[Раўкета|Раўкеты]]. Уваходзяць у склад [[Відзаўскі сельсавет|Відзаўскага сельсавету]] [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Люб}} Імя Люба (Leubo, Lubo, Liuba) можа мець як [[Славянскія мовы|славянскае]], так і [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Leubo%2C+Lubo%2C+Liuba%2C+Liuvo#v=snippet&q=Leubo%2C%20Lubo%2C%20Liuba%2C%20Liuvo&f=false S. 1019].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Насельніцтва == * 1931 год — 13 чалавек<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1. — Warszawa, 1938. S. 14.</ref>. * 2009 год — 1 чалавек == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Відзаўскі сельсавет}} {{Браслаўскі раён}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну]] [[Катэгорыя:Відзаўскі сельсавет]] 2dl5z1y9zw3l6n82nkfmtl71txng6h0 Будзенічы (Старадароскі раён) 0 276621 2694781 2465855 2026-10-04T11:15:19Z ~2026-53165-93 100487 /* Назва */ 2694781 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Будзенічы |Лацінка = Budzieničy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Будзенічаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Старадароскі раён|Старадароскі]] |Сельсавет = [[Палажэвіцкі сельсавет|Палажэвіцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 1 |Год падліку колькасьці = 2009 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 54 |Шырата сэкундаў = 54 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 25 |Даўгата сэкундаў = 19 |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Бу́дзенічы'''<ref name="daviednik">{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> (таксама ''Бу́дзінічы''<ref name="daviednik" />) — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Даколька|Дакольцы]]. Уваходзяць у склад [[Палажэвіцкі сельсавет|Палажэвіцкага сельсавету]] [[Старадароскі раён|Старадароскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Будзін}} Бодзін, Бодэн або Будэн, пазьней Будын (Bodin, Boden<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 64.</ref>, Budden<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Budden#v=snippet&q=Budden&f=false P. 454].</ref>, Budin<ref>Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=llctAAAAYAAJ&q=Budin#v=snippet&q=Budin&f=false S. 6].</ref>, Buddin<ref>Debrabandere F. Persoonsnamen in de Kortrijkse baljuwsrekeningen 1385—1400 // Handelingen van de Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie. 72 (1), 2000. P. 235.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bodin#v=snippet&q=Bodin&f=false S. 323, 1140].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 269.</ref>. Іменная аснова [[Бода|-буд- (-бод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Будзівід (імя)|Будзівід]], [[Будар]], [[Будрых]]; германскія імёны Bodwidus, Buder, Boderich) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. == Насельніцтва == * 1909 год — 297 чалавек<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 20.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Палажэвіцкі сельсавет}} {{Старадароскі раён}} [[Катэгорыя:Палажэвіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Старадароскага раёну]] 43k65bi1r3r6xwi1r6ur17wjnl06o0q Расьціслаў Зіновенка 0 276797 2694586 2655403 2026-10-03T16:11:38Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2694586 wikitext text/x-wiki {{Хакеіст |Імя = Расьціслаў Зіновенка |Клюб = [[Юнацтва-Менск]] |Выступаў = {{Просты сьпіс| * [[Юнацтва-Менск]] * [[Лякаматыў Ворша|Лякаматыў]] * [[Дынама-Маладэчна]] * [[Магілёў (хакейны клюб)|Магілёў]] * [[Юнацтва-Менск]] * [[Лякаматыў Ворша]] * [[Юнацтва-Менск]] * [[Магілёў (хакейны клюб)|Магілёў]] }} |Пачатак кар’еры = 2011 |Драфт НХЛ = |Год драфту = |Клюб драфту = }} '''Расьцісла́ў Зіно́венка''' ({{н}} 2 лютага 2001 году) — беларускі хакеіст, брамнік «[[Юнацтва-Менск]]». == Кар’ера == З маладых гадоў гуляў за юнацкія зборныя Беларусі. А поруч з камандай Беларусь-U20, якая брала ўдзел у розыгрышах Экстралігі Б. У сьнежні 2019 году далучыўся да кітайскага клюбу ОРД-«Юніёр», які выступаў у расейскай [[Моладзевая хакейная ліга|Моладзевай хакейнай лізе]]<ref>[https://belarushockey.com/mhl/news_list/2019/12/18/srazu-tri-hokkeista-u20-reshili-uehat-v-mhl/ «Сразу три хоккеиста „U20“ решили уехать в МХЛ»]. Беларускі хакей.</ref>. Па сэзоне брамнік далучыўся да «[[Юнацтва-Менск|Юнацтва]]»<ref>[https://belarushockey.com/rb/news_list/2020/04/07/belorusskij-golkiper-smenit-mhl-na-minskuju-junost/ «Белорусский голкипер сменит МХЛ на минскую „Юность“»]. Беларускі хакей.</ref>. За менскі клюб першую гульню згуляў супраць «[[Лякаматыў Ворша|Лякаматыва]]». Гэты таварыскі матч ладзіўся у [[Ворша|Воршы]] напрыканцы ліпеня 2020 году. 31 ліпеня згуляў у браме сталічнікаў у матчы супраць «[[Гомель (хакейны клюб)|Гомля]]» на турніры памяці Дубко. У лістападзе быў выпраўлены ў арэнду ў «Лякаматыў», каб набрацца досьведу<ref>[https://belarushockey.com/rb/news_list/2020/11/10/dva-hokkeista-junosti-oficialno-pereshli-v-lokomotiv-iz-orshi/ «Два хоккеиста „Юности“ официально перешли в „Локомотив“ из Орши»]. Беларускі хакей.</ref>. У студзені 2021 году быў адкліканы назад, дзе здолеў замацавацца ў браме дружыны. Аднак, улетку 2022 году сышоў у арэнду ў «[[Дынама-Маладэчна]]», а праз год далучыўся да «[[Магілёў (хакейны клюб)|Магілёву]]» таксама на правах арэнду. Перад пачаткам сэзону 2024—2025 гадоў стаў брамнікам аршанскага «Лякаматыва»<ref>[https://belarushockey.com/rb/news/2024/07/05/rostislav-zinovenko-pereshjol-v-orshanskij-lokomotiv/ «Ростислав Зиновенко перешёл в оршанский „Локомотив“»]. Беларускі хакей.</ref>. У траўні 2025 году вярнуўся ў «[[Юнацтва-Менск]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-05-08 |url = https://belarushockey.com/rb/news/2025/05/08/rostislav-zinovenko-vernulsja-v-minskuju-junost/ |загаловак = Ростислав Зиновенко вернулся в минскую «Юность» |выдавец = Беларускі хакей |дата доступу = 2025-10-17 |мова = ru}}</ref>. == Дасягненьні == '''«Юнацтва-Менск»''': * Чэмпіён Беларусі: 2021 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Eliteprospects}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Зіновенка, Расьціслаў}} [[Катэгорыя:Беларускія хакеісты]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юнацтва-Менск»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лякаматыў» Ворша]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама-Маладэчна»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Магілёў»]] [[Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лякаматыў» Ворша]] elbu5gocegaugj8qe9fj3tbg2vjx01z Эйгеланцы 0 276947 2694707 2463586 2026-10-03T21:29:50Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694707 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Эйгеланцы |Лацінка = Ejgiełancy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Эйгеланцаў |Назва летувіскай мовай = Eigelonys |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Аліцкі павет|Аліцкі]] |Раён = [[Аліцкі раён|Аліцкі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 27 |Шырата сэкундаў = 57.6 |Даўгата градусаў = 24 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 3.6 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Эйгеланцы''' ({{мова-lt|Eigelonys|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], у міжрэччы [[Веркна|Веркны]] і [[Нёман]]у. Уваходзяць у склад Півашунскага староства [[Аліцкі раён|Аліцкага раёну]] [[Аліцкі павет|Аліцкага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Эйгела}} Эйгел або Айгел (Eigel, Aigel<ref>Schiffmann K. Historisches Ortsnamen-Lexikon des Landes Oberösterreich. — Berlin, 1942. S. 29.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=i13cviZ0xYoC&q=Eigel#v=snippet&q=Eigel&f=false S. 17].</ref><ref>Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=V2w5AAAAMAAJ&q=Eigel#v=snippet&q=Eigel&f=false S. 91].</ref><ref>Alhaug G. 10 001 navn: norsk fornavnleksikon. — Cappelen Damm, 2011.</ref><ref>[https://www.nordicnames.de/wiki/Eigel Eigel], Nordic Names</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Эйка|-эйх- (-эй-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Эйгерд]], [[Эйман]], [[Эймант|Эймунт]]; германскія імёны Eygerd, Eimann, Eymunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agi 'лязо, булат, меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Эйгайла азначае «жвавае лязо»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.</ref>. == Гісторыя == У XIX ст. Эйгеланцы ўваходзілі ў склад Троцкага павету Віленскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-1к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1/469 S. 469].</ref>. == Насельніцтва == * 1905 год — 210 чалавек<ref>Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 312.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету]] rl6aa3tvy6l5wslr01et7168ujpaqkn Сэйбутаны 0 276957 2694677 2463636 2026-10-03T20:43:37Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694677 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Сэйбутаны |Лацінка = Sejbutany |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Сэйбутанаў |Назва летувіскай мовай = Seibutonys |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Віленскі павет|Віленскі]] |Раён = |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 43 |Шырата сэкундаў = 30 |Даўгата градусаў = 24 |Даўгата хвілінаў = 49 |Даўгата сэкундаў = 12 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Сэйбутаны''' ({{мова-lt|Seibutonys|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля возера [[Еўе (возера)|Еўя]]. Уваходзяць у склад Еўеўскага староства [[Электрэнскае самакіраваньне|Электрэнскага самакіраваньня]] [[Віленскі павет|Віленскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Сайбут}} Сэйбот або Сайбот (Seyboth, Seiboth) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Seiboth+Seyboth#v=snippet&q=Seiboth%20Seyboth&f=false S. 1321].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] сай- (сей-, зей-) ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Шэйбар]], [[Зэйвальд]], [[Саймонт|Саймунт]]; германскія імёны Seiber, Seywaldus, Seymund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] saio 'вястун'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref> або ад асновы [[Зіга (імя)|сіг- (зыг-, зег-)]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 241.</ref>, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. Адпаведнасьць прускага імя Sayboth германскаму імю Siboto прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 127.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Sejbot (Zejbot)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 242.</ref>. == Насельніцтва == * 1866 год — 35 чалавек<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|10к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/416 S. 416].</ref> * 1905 год — 83 чалавекі ў вёсцы Сэйбутанах і 5 чалавек у пасёлку Сэйбутанах<ref>Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 330.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)]] g3572zoo2ikbg37kthp197vq86bi64n Эйгенішкі 0 276961 2694678 2463652 2026-10-03T20:44:24Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694678 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Эйгенішкі |Лацінка = Ejgieniški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Эйгенішкаў |Назва летувіскай мовай = Eigeniškės |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Ковенскі павет|Ковенскі]] |Раён = [[Кашадарскі раён|Кашадарскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 44 |Шырата сэкундаў = 13.2 |Даўгата градусаў = 24 |Даўгата хвілінаў = 23 |Даўгата сэкундаў = 45.6 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Эйгенішкі''' ({{мова-lt|Eigeniškės|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], на рацэ [[Дума (рака)|Думе]]. Уваходзяць у склад Жыжмарскага староства [[Кашадарскі раён|Кашадарскага раёну]] [[Ковенскі павет|Ковенскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Эйкін}} Эйгіна, Айгіна, Айген, Эйкін, Айкін або Эйген (Eigina, Aigina<ref>Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZHgKAAAAIAAJ&q=Aigina#v=snippet&q=Aigina&f=false S. 13, 76].</ref>, Eigen<ref>Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=V2w5AAAAMAAJ&q=Eigen#v=snippet&q=Eigen&f=false S. 91].</ref>, Aigen<ref>Ohainski U., Udolph J. Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover. — Bielefeld, 1998. S. 347.</ref>, Eikin<ref>Gantier V. La langue, les noms et le droit des anciens Germains. — Berlin 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=qmRHAAAAYAAJ&q=Eikin#v=snippet&q=Eikin&f=false P. 161].</ref>, Aikin<ref>Ferguson R. English Surnames: And Their Place in the Teutonic Family. — London and New York, 1858. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=L70EAAAAIAAJ&q=Aikin#v=snippet&q=Aikin&f=false P. 192].</ref>, Eigen<ref>[https://slektogdata.no/nb/navn-anno-1900-pa-bokstaven-e Navn anno 1900 på bokstaven E], Navnene er hentet fra Folketellingen 1900, som du finner på Digitalarkivet.no, Slekt og Data</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 44.</ref><ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 61 (307).</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Эйка|-эйх- (-эй-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Эйгерд]], [[Эйман]], [[Эймант|Эймунт]]; германскія імёны Eygerd, Eimann, Eymunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agi 'лязо, булат, меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, а аснова [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=k%C3%AEn+Erdiken+#v=snippet&q=k%C3%AEn%20Erdiken&f=false S. 356].</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Насельніцтва == * 1866 год — 88 чалавек, зь іх 67 каталікоў, 14 праваслаўных і 7 юдэяў<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|2к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/317 S. 317].</ref>. * 1905 год — 67 чалавек у вёсцы Эйгенішках і 15 чалавек у маёнтку Эйгенішкіх<ref>Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 325.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ковенскага павету]] 24lw50a51ypbw0rsqkmfpkjqygy2jpz Сэйбуты 0 276977 2694676 2463709 2026-10-03T20:43:29Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694676 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Сэйбуты |Лацінка = Sejbuty |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Сэйбутаў |Назва летувіскай мовай = Seibūtai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Ковенскі павет|Ковенскі]] |Раён = [[Кашадарскі раён|Кашадарскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 48 |Шырата сэкундаў = 10.8 |Даўгата градусаў = 24 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 3.6 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Сэйбуты''' ({{мова-lt|Seibūtai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Стрэва|Стрэвы]]. Уваходзяць у склад Кронскага староства [[Кашадарскі раён|Кашадарскага раёну]] [[Ковенскі павет|Ковенскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Сайбут}} Сэйбот або Сайбот (Seyboth, Seiboth) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Seiboth+Seyboth#v=snippet&q=Seiboth%20Seyboth&f=false S. 1321].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] сай- (сей-, зей-) ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Шэйбар]], [[Зэйвальд]], [[Саймонт|Саймунт]]; германскія імёны Seiber, Seywaldus, Seymund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] saio 'вястун'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref> або ад асновы [[Зіга (імя)|сіг- (зыг-, зег-)]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 241.</ref>, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. Адпаведнасьць прускага імя Sayboth германскаму імю Siboto прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 127.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Sejbot (Zejbot)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 242.</ref>. == Гісторыя == У XIX ст. [[Ваколіца (тып паселішча)|ваколіцы]] Горныя і Дольныя Сэйбуты ўваходзілі ў склад Троцкага павету Віленскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|10к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/416 S. 416].</ref> == Насельніцтва == * 1905 год — 58 чалавек<ref>Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 329.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ковенскага павету]] nsm91y1f8us1xxzzfj8ph23swdmxem5 Буцьвіданцы 0 276981 2694706 2474429 2026-10-03T21:28:40Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694706 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Буцьвіданцы |Лацінка = Bućvidancy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Буцьвіданцаў |Назва летувіскай мовай = Butvydonys |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Аліцкі павет|Аліцкі]] |Раён = [[Аранскі раён|Аранскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 16 |Шырата сэкундаў = 44.4 |Даўгата градусаў = 24 |Даўгата хвілінаў = 49 |Даўгата сэкундаў = 33.6 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Буцьвіданцы''' ({{мова-lt|Butvydonys|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Вярсока|Вярсокі]]. Уваходзяць у склад Матуйскага староства [[Аранскі раён|Аранскага раёну]] [[Аліцкі павет|Аліцкага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Бутвід}} Бутвід або Бутвіда (Botvid, Bótviðr, Butvid<ref>Snædal T. Gotlands runinskrifter 3. [https://www.arild-hauge.com/SRI/G241_G248-hejnums_socken.pdf Hejnums socken. G 241 – G 248]. Riksantikvarieämbetet. S. 24 (33).</ref>, Butvidis<ref name="Hildebrand-1892">Hildebrand H. Huru fornminnena vårdas i Brunskogs kyrka // Månadsblad. Nr. 241—243, 1892. [https://books.google.by/books?id=fSQSAAAAYAAJ&pg=PA89&dq=bvtvidis&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiuy638h8f9AhWN-qQKHVa3BYUQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=bvtvidis&f=false S. 89].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Otterbjörk R. Svenska förnamn. 3. uppl. — Stockholm, Esselte studium. 1979. P. 80—81.</ref><ref>Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala, 2007. S. 49.</ref><ref>[https://www.nordicnames.de/wiki/B%C3%B3tvi%C3%B0r Bótviðr], Nordic Names</ref><ref name="Dajlida-2019-20">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бота|-бут- (-бот-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]], [[Сайбут]]; германскія імёны Butariks, Willebut, Seiboth) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>, а аснова [[Від (імя)|-від-]] (імёны ліцьвінаў [[Відзімонт (імя)|Відмунд]], [[Мільвід|Мельвід]], [[Тарвід|Торвід]]; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Бутвід азначае «корань дрэва»<ref name="Dajlida-2019-20"/> (тое ж, што і імя [[Відбут]]). == Насельніцтва == * 1865 год — 54 рэвіскія душы<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|6к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1/282 S. 282].</ref> * 1905 год — 182 чалавекі<ref>Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 335.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету]] l165to0k0fwhsfmkoz82bhsg33q9qok Вімбары 0 276990 2694675 2463786 2026-10-03T20:42:12Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694675 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Вімбары |Лацінка = Vimbary |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Вімбараў |Назва летувіскай мовай = Vimbarai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Ковенскі павет|Ковенскі]] |Раён = [[Ковенскі раён|Ковенскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 7 |Шырата сэкундаў = 30 |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 48 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Вімбары''' ({{мова-lt|Vimbarai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Гіня|Гіні]]. Уваходзяць у склад Вендзягольскага староства [[Ковенскі раён|Ковенскага раёну]] [[Ковенскі павет|Ковенскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Вінбор}} Вімбэр (Wimber) і Барвін (Barwin) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. S. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&pg=PA101&dq=barwin+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjL2f2j8ouCAxWM0QIHHZkNBpoQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=barwin%20namenkunde&f=false 101], [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&pg=PA531&dq=Wimber+Namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjGvZXbnvaBAxW6_rsIHXimAl4Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=Wimber%20Namenkunde&f=false 531].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Віна (імя)|-він-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутывін|Бутвін]], [[Мантывін|Монтвін]], [[Радавін]]; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wins 'сябар'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Бар (імя)|-бар- (-бор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Барыла]], [[Барвід]], [[Вісбар]]; германскія імёны Barilo, Barvid, Wisbar) — ад гоцкага bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. == Гісторыя == У XIX ст. [[Ваколіца (тып паселішча)|ваколіца]] і [[засьценак]] Вімбары ўваходзілі ў склад Ковенскага павету Ковенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|13к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/542 S. 542].</ref> == Насельніцтва == * 1902 год — 110 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 13.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ковенскага павету]] 5txtmko4e76pvr6mm3f642y7z5cf6t2 Валмонтышкі 0 276992 2694674 2600923 2026-10-03T20:39:41Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694674 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Валмонтышкі |Лацінка = Vałmontyški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Валмонтышкаў |Назва летувіскай мовай = Valmantiškiai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Ковенскі павет|Ковенскі]] |Раён = [[Ковенскі раён|Ковенскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 3 |Шырата сэкундаў = 57.6 |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 33 |Даўгата сэкундаў = 7.2 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Валмонтышкі''' ({{мова-lt|Valmantiškiai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Нёман]]у. Уваходзяць у склад [[Вількі]]йскага староства [[Ковенскі раён|Ковенскага раёну]] [[Ковенскі павет|Ковенскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Валімонт}} Валтмунт, Валмунд, Валмунт або Валмонт (Waltmunt, Walmundus<ref name="Morlet-1971-213">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l'ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 213.</ref>, Walmunt, Walmont<ref>Dürre H. Die Regesten des Geschlechtes von Wallmoden. — Wolfenbüttel, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=MiZ6zaCXdLoC&q=Walmunt%2C+Walmont#v=snippet&q=Walmunt%2C%20Walmont&f=false S. 2—3].</ref>), Валамунт (Walamunt<ref>[http://www.keesn.nl/names/en41_list_m.htm Names in the Low Countries before 1150], Kees Nieuwenhuijsen Living History Studies (Studies about The Netherlands during Middle Ages)</ref>) і Мундаалд (Mundoald) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Waltmunt%2C+Walmunt+Walmontheim#v=snippet&q=Waltmunt%2C%20Walmunt%20Walmontheim&f=false S. 1135, 1509, 1519].</ref><ref name="Morlet-1971-213"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, аснова [[Валь|-вал-]] (імёны ліцьвінаў [[Валін (імя)|Валін]], [[Валант]], [[Гервала]]; германскія імёны Walin, Waland, Gerwala) — ад гоцкага *wala 'тыя, хто выдужаў на полі бітвы', walisa 'праўдзівы, лю́бы', waljan 'выбраць' або германскага wala < *wal(a)ha- 'чужы, валійскі'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 219.</ref>, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Жыгімонт]], [[Скірмант|Скірмунт]]; германскія імёны Mundgerd, Sigimunt, Sciremunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Валімонт азначае «гарлівасьць улады»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.</ref>. Адпаведнасьць імя Вальмант германскаму імю Walmont сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. Адпаведнасьць імя Вальмант (Вальмонт) германскім імёнам Walmund і Walamunt прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 164.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 148 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 14.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ковенскага павету]] 0v03nnuftrpdiszrpd2se33p5p9iltp Кіманты 0 276995 2694680 2463807 2026-10-03T20:46:21Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694680 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Кіманты |Лацінка = Kimanty |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Кімантаў |Назва летувіскай мовай = Kymantai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Ковенскі павет|Ковенскі]] |Раён = [[Расенскі раён|Расенскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 22 |Шырата сэкундаў = 51.6 |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 25 |Даўгата сэкундаў = 33.6 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Кіманты''' ({{мова-lt|Kymantai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Дубіса|Дубісы]]. Уваходзяць у склад Бетыгольскага староства [[Расенскі раён|Расенскага раёну]] [[Ковенскі павет|Ковенскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Кімант}} Гінмунд, Генемунд, Гімунд, Кемунт або Кімунд, пазьней Гемонд, Гімонд або Кінмант (Ginmund<ref name="Morlet-1985-553">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 553.</ref>, *Genemundus<ref name="Piel-Kremer-1976-149">Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&q=%22Gene+-+mundus%22&dq=%22Gene+-+mundus%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiJ7pHy4dqCAxWEPOwKHQzhAQQQ6AF6BAgHEAI S. 149].</ref>, Genomundus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 552.</ref>, Gimmund, Kemmunt, Kymund{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Kymundesale}}<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 96.</ref>, Gemondus<ref>Andrade Cernadas J. M. O tombo de Celanova: estudio introductorio, edición e índices (ss. IX—XII). — Santiago de Compostela, 1995. [https://books.google.by/books?id=mF5pAAAAMAAJ&q=%22Gemondus%22&dq=%22Gemondus%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjMqtqG36SKAxVZo_0HHe-NATAQ6AF6BAgJEAI P. 37, 402, 430].</ref><ref>[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>, Gimond<ref>[https://amis-histoire-vallon.org/wp-content/uploads/Patronymes-et-prenoms1.pdf Patronymes et prénoms], Les Amis de l’Histoire de la Région de Vallon</ref><ref>Jean Tosti, [https://www.geneanet.org/nom-de-famille/GIMOND Origine et popularité du nom GIMOND], Geneanet</ref>, Kinmonth<ref>Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HlUQAAAAYAAJ&q=Kinmonth#v=snippet&q=Kinmonth&f=false P. 56].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gimmund+Kemmunt#v=snippet&q=Gimmund%20Kemmunt&f=false S. 642].</ref><ref name="Piel-Kremer-1976-149"/><ref name="Morlet-1985-553"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гендрута]], [[Гінет]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Genet, Mennigen) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>), а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Кімонт азначае «пачатак гарлівасьці»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Адпаведнасьць імя Кімонт германскаму імю Kemmunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. == Гісторыя == У XIX ст. шляхецкая вёска Кіманты ўваходзіла ў склад Ковенскага павету Ковенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|4к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/98 S. 98].</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 87 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 27.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ковенскага павету]] 5xvjd0ww5gzbv8zirwnhf9ml7lilgyj 2694683 2694680 2026-10-03T20:47:16Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694683 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Кіманты |Лацінка = Kimanty |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Кімантаў |Назва летувіскай мовай = Kymantai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Ковенскі павет|Ковенскі]] |Раён = [[Расенскі раён|Расенскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 22 |Шырата сэкундаў = 51.6 |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 25 |Даўгата сэкундаў = 33.6 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Кіманты''' ({{мова-lt|Kymantai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Дубіса|Дубісы]]. Уваходзяць у склад Бетыгольскага староства [[Расенскі раён|Расенскага раёну]] [[Ковенскі павет|Ковенскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Кімант}} Гінмунд, Генемунд, Гімунд, Кемунт або Кімунд, пазьней Гемонд, Гімонд або Кінмант (Ginmund<ref name="Morlet-1985-553">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 553.</ref>, *Genemundus<ref name="Piel-Kremer-1976-149">Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&q=%22Gene+-+mundus%22&dq=%22Gene+-+mundus%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiJ7pHy4dqCAxWEPOwKHQzhAQQQ6AF6BAgHEAI S. 149].</ref>, Genomundus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 552.</ref>, Gimmund, Kemmunt, Kymund{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Kymundesale}}<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 96.</ref>, Gemondus<ref>Andrade Cernadas J. M. O tombo de Celanova: estudio introductorio, edición e índices (ss. IX—XII). — Santiago de Compostela, 1995. [https://books.google.by/books?id=mF5pAAAAMAAJ&q=%22Gemondus%22&dq=%22Gemondus%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjMqtqG36SKAxVZo_0HHe-NATAQ6AF6BAgJEAI P. 37, 402, 430].</ref><ref>[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>, Gimond<ref>[https://amis-histoire-vallon.org/wp-content/uploads/Patronymes-et-prenoms1.pdf Patronymes et prénoms], Les Amis de l’Histoire de la Région de Vallon</ref><ref>Jean Tosti, [https://www.geneanet.org/nom-de-famille/GIMOND Origine et popularité du nom GIMOND], Geneanet</ref>, Kinmonth<ref>Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HlUQAAAAYAAJ&q=Kinmonth#v=snippet&q=Kinmonth&f=false P. 56].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gimmund+Kemmunt#v=snippet&q=Gimmund%20Kemmunt&f=false S. 642].</ref><ref name="Piel-Kremer-1976-149"/><ref name="Morlet-1985-553"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гендрута]], [[Гінет]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Genet, Mennigen) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>), а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Кімонт азначае «пачатак гарлівасьці»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Адпаведнасьць імя Кімонт германскаму імю Kemmunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. == Гісторыя == У XIX ст. шляхецкая вёска Кіманты ўваходзіла ў склад Ковенскага павету Ковенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|4к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/98 S. 98].</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 87 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 27.</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ковенскага павету]] sdhw82jom1fkdvnksdtsa070xerngli Швэндрышкі 0 277004 2694696 2690434 2026-10-03T20:56:55Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694696 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Швэндрышкі |Лацінка = Švendryški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Швэндрышкаў |Назва летувіскай мовай = Švendriškiai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Таўроскі павет|Таўроскі]] |Раён = [[Юрбурскі раён|Юрбурскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 5 |Шырата сэкундаў = 49.2 |Даўгата градусаў = 22 |Даўгата хвілінаў = 57 |Даўгата сэкундаў = 36 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Швэндрышкі''' ({{мова-lt|Švendriškiai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], на правым беразе [[Нёман]]у. Уваходзяць у склад Скістымонскага староства [[Юрбурскі раён|Юрбурскага раёну]] [[Таўроскі павет|Таўроскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Швендэр}} Сьвіндэр або Сьвітэр, пазьней Сьвідэр, Швэндэр або Швідэр (Swindheri, Suither, Swyter{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Swyterestorp}}, Swidher<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 37.</ref>, Schwender<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Schwender#v=snippet&q=Schwender&f=false S. 57].</ref>, Schwieder<ref>Andresen K. G. Konkurrenzen in der Erklärung der deutschen Geschlechtsnamen. — Heilbronn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=xKNSAAAAcAAJ&q=Schwieder#v=snippet&q=Schwieder&f=false S. 40, 139].</ref>) і Герысьвінд (Heriswind) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Swindheri%2C+Suither+Swyterestorp#v=snippet&q=Swindheri%2C%20Suither%20Swyterestorp&f=false S. 779, 1384].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сьвінт|-сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сьвінцейка]], [[Сьвінтаўт|Сьвентальд]], [[Сьвентагал]]; германскія імёны Schwindtke, Switald, [[Гайльсьвінта (імя)|Galsuintha]]) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] swinþs 'моцны, магутны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Насельніцтва == * 1859 год — 198 чалавек<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|12к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XII/91 S. 91].</ref> * 1902 год — 107 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 60.</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Населеныя пункты на Нёмане}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Таўроскага павету]] lm0snjene8owse83m61wsmgsqf0xn9b Шведэрышкі 0 277116 2694691 2464333 2026-10-03T20:55:42Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694691 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Шведэрышкі |Лацінка = Šviederyški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Шведэрышкаў |Назва летувіскай мовай = Švedriškė |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Уцянскі павет|Уцянскі]] |Раён = [[Ігналінскі раён|Ігналінскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 29 |Шырата сэкундаў = 34.8 |Даўгата градусаў = 26 |Даўгата хвілінаў = 4 |Даўгата сэкундаў = 26.4 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Шведэрышкі''' ({{мова-lt|Švedriškė|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], на беразе возера [[Ажвента|Ажвенты]]. Уваходзяць у склад [[Казачынскае староства|Казачынскага староства]] [[Ігналінскі раён|Ігналінскага раёну]] [[Уцянскі павет|Ўцянскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Швендэр}} Сьвіндэр або Сьвітэр, пазьней Сьвідэр, Швэндэр або Швідэр (Swindheri, Suither, Swyter{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Swyterestorp}}, Swidher<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 37.</ref>, Schwender<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Schwender#v=snippet&q=Schwender&f=false S. 57].</ref>, Schwieder<ref>Andresen K. G. Konkurrenzen in der Erklärung der deutschen Geschlechtsnamen. — Heilbronn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=xKNSAAAAcAAJ&q=Schwieder#v=snippet&q=Schwieder&f=false S. 40, 139].</ref>) і Герысьвінд (Heriswind) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Swindheri%2C+Suither+Swyterestorp#v=snippet&q=Swindheri%2C%20Suither%20Swyterestorp&f=false S. 779, 1384].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сьвінт|-сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сьвінцейка]], [[Сьвінтаўт|Сьвентальд]], [[Сьвентагал]]; германскія імёны Schwindtke, Switald, [[Гайльсьвінта (імя)|Galsuintha]]) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] swinþs 'моцны, магутны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 9 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 268.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету]] svim9q5tmf0k7xsiig00v0v818fkqq9 2694693 2694691 2026-10-03T20:56:16Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694693 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Шведэрышкі |Лацінка = Šviederyški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Шведэрышкаў |Назва летувіскай мовай = Švedriškė |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Уцянскі павет|Уцянскі]] |Раён = [[Ігналінскі раён|Ігналінскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 29 |Шырата сэкундаў = 34.8 |Даўгата градусаў = 26 |Даўгата хвілінаў = 4 |Даўгата сэкундаў = 26.4 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Шведэрышкі''' ({{мова-lt|Švedriškė|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], на беразе возера [[Ажвента|Ажвенты]]. Уваходзяць у склад [[Казачынскае староства|Казачынскага староства]] [[Ігналінскі раён|Ігналінскага раёну]] [[Уцянскі павет|Ўцянскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Швендэр}} Сьвіндэр або Сьвітэр, пазьней Сьвідэр, Швэндэр або Швідэр (Swindheri, Suither, Swyter{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Swyterestorp}}, Swidher<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 37.</ref>, Schwender<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Schwender#v=snippet&q=Schwender&f=false S. 57].</ref>, Schwieder<ref>Andresen K. G. Konkurrenzen in der Erklärung der deutschen Geschlechtsnamen. — Heilbronn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=xKNSAAAAcAAJ&q=Schwieder#v=snippet&q=Schwieder&f=false S. 40, 139].</ref>) і Герысьвінд (Heriswind) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Swindheri%2C+Suither+Swyterestorp#v=snippet&q=Swindheri%2C%20Suither%20Swyterestorp&f=false S. 779, 1384].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сьвінт|-сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сьвінцейка]], [[Сьвінтаўт|Сьвентальд]], [[Сьвентагал]]; германскія імёны Schwindtke, Switald, [[Гайльсьвінта (імя)|Galsuintha]]) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] swinþs 'моцны, магутны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 9 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 268.</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету]] rbusrspg4v423v1bjzqhbc1fjs7otta Бардышкі 0 277117 2694778 2464341 2026-10-04T11:13:54Z ~2026-53165-93 100487 /* Назва */ 2694778 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Бардышкі |Лацінка = Bardyški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Бардышкаў |Назва летувіскай мовай = Bardiškiai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Шавельскі павет|Шавельскі]] |Раён = [[Пакройскі раён|Пакройскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 56 |Шырата хвілінаў = 12 |Шырата сэкундаў = 46.8 |Даўгата градусаў = 24 |Даўгата хвілінаў = 0 |Даўгата сэкундаў = 50.4 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Бардышкі''' ({{мова-lt|Bardiškiai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Муша|Мушы]]. Уваходзяць у склад Жэймельскага староства [[Пакройскі раён|Пакройскага раёну]] [[Шавельскі павет|Шавельскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Барда}} Барда або Барта (Bardo, Barto) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bardo#v=snippet&q=Bardo&f=false S. 1, 247].</ref>. Іменная аснова [[Барда|-бард- (-барт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі [[Бардзіла]], [[Барцін|Бардзін]], [[Бартаўт]]; германскія імёны Bardilo, Bardinus, Bartolt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *bards 'волат'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 79.</ref> або ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] barta 'баявая сякера'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 51.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 164 чалавекі<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 278.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шавельскага павету]] kbc379bqwhf8ox3lhcv40tvey2xic7n Мантэгайлішкі 0 277150 2694709 2692982 2026-10-03T21:35:21Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694709 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Мантэгайлішкі |Лацінка = Mantegajliški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Мантэгайлішкаў |Назва летувіскай мовай = Mantagailiškis |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Панявескі павет|Панявескі]] |Раён = [[Біржаўскі раён|Біржаўскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 56 |Шырата хвілінаў = 12 |Шырата сэкундаў = 46.8 |Даўгата градусаў = 24 |Даўгата хвілінаў = 40 |Даўгата сэкундаў = 40.8 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Мантэгайлішкі''' ({{мова-lt|Mantagailiškis|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Апашча|Апашчы]]. Уваходзяць у склад Шырвенскага староства [[Біржаўскі раён|Біржаўскага раёну]] [[Панявескі павет|Панявескага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Мантыгайла (імя)}} Мантыгель, Мунтыгель або Мундыгаль (Montigel<ref>Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=i13cviZ0xYoC&q=Montigel#v=snippet&q=Montigel&f=false S. 64].</ref>, Muntigel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/muntigel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Muntigel], MyHeritage</ref>, Mundigal<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/mundigal Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Mundigal], MyHeritage</ref>) і Гайламунд (Gailamunds, Geilmundus<ref>Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. [https://books.google.by/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=ru&id=tZZFdogozvUC&q=Geilmundus#v=snippet&q=Geilmundus&f=false S. 71].</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 119.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) паходзіць ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або [[Гоцкая мова|гоцкага]] munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гельвіх]], [[Відзігайла]], [[Інгела]]; германскія імёны Geilwich, Widigail, Ingeila) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Монтгайла азначае «жвавая гарлівасьць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Гісторыя == У пачатку XX ст. Мантэгайлішкі ўваходзілі ў склад Панявескага павету Ковенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-2к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.2/352 S. 352].</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 51 чалавек у сядзібе Мантэгайлішкіх і 45 чалавек у маёнтку Мантэгайлішкіх<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 321.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Панявескага павету]] kwrpw1drisemyogwmc3c4ov7d1o21b8 Будзенішкі 0 277161 2694779 2464662 2026-10-04T11:14:58Z ~2026-53165-93 100487 /* Назва */ 2694779 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Будзенішкі |Лацінка = Budzieniški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Будзенішкаў |Назва летувіскай мовай = Budziniškis |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Шавельскі павет|Шавельскі]] |Раён = [[Пакройскі раён|Пакройскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 59 |Шырата сэкундаў = 2.4 |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 37 |Даўгата сэкундаў = 8.4 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Будзенішкі''', '''Будзінішкі''' ({{мова-lt|Budziniškis|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Кроя|Кроі]]. Уваходзяць у склад Лігумскага староства [[Пакройскі раён|Пакройскага раёну]] [[Шавельскі павет|Шавельскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Будзін}} Бодзін, Бодэн або Будэн, пазьней Будын (Bodin, Boden<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 64.</ref>, Budden<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Budden#v=snippet&q=Budden&f=false P. 454].</ref>, Budin<ref>Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=llctAAAAYAAJ&q=Budin#v=snippet&q=Budin&f=false S. 6].</ref>, Buddin<ref>Debrabandere F. Persoonsnamen in de Kortrijkse baljuwsrekeningen 1385—1400 // Handelingen van de Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie. 72 (1), 2000. P. 235.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bodin#v=snippet&q=Bodin&f=false S. 323, 1140].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 269.</ref>. Іменная аснова [[Бода|-буд- (-бод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Будзівід (імя)|Будзівід]], [[Будар]], [[Будрых]]; германскія імёны Bodwidus, Buder, Boderich) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 6 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 370.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шавельскага павету]] 4hktnc9h4uvpz3vu3hub1gpcrja8qh9 Буценішкі 0 277162 2694785 2464666 2026-10-04T11:16:50Z ~2026-53165-93 100487 /* Назва */ 2694785 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Буценішкі |Лацінка = Bucieniški |Статус = былая вёска |Назва ў родным склоне = Буценішкаў |Назва летувіскай мовай = Buteniškiai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Шавельскі павет|Шавельскі]] |Раён = [[Радзівілішкаўскі раён|Радзівілішкаўскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 45 |Шырата сэкундаў = 0 |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 21 |Даўгата сэкундаў = 43.2 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Буценішкі''' ({{мова-lt|Buteniškiai|скарочана}}) — былая [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Шушва|Шушвы]]. Уваходзяць у склад Тыролкаўскага староства [[Радзівілішкаўскі раён|Радзівілішкаўскага раёну]] [[Шавельскі павет|Шавельскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Буцень}} Боцін або Буцен, пазьней Ботэн або Бутын (Botin, Buten{{Заўвага|Паводле назваў мясцовасьцяў ''Botinesbach'' і ''Butenestat'' адпаведна}}, Botten<ref name="Debrabandere-2003">Debrabandere F. Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk. — Amsterdam, 2003.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/b/ B], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>, Boutin<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/b11.html Noms commençant par B], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Botinesbach+Butenestat#v=snippet&q=Botinesbach%20Butenestat&f=false S. 323].</ref><ref name="Debrabandere-2003"/>. Іменная аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 11 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 371.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шавельскага павету]] d17af34vwp8e9spazga651oyk7mko67 2694787 2694785 2026-10-04T11:18:21Z ~2026-53165-93 100487 2694787 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Буценішкі |Лацінка = Bucieniški |Статус = былая вёска |Назва ў родным склоне = Буценішкаў |Назва летувіскай мовай = Buteniškiai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Шавельскі павет|Шавельскі]] |Раён = [[Радзівілішкаўскі раён|Радзівілішкаўскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 45 |Шырата сэкундаў = 0 |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 21 |Даўгата сэкундаў = 43.2 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Буценішкі''' ({{мова-lt|Buteniškiai|скарочана}}) — былая [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Шушва|Шушвы]]. Уваходзяць у склад Тыролкаўскага староства [[Радзівілішкаўскі раён|Радзівілішкаўскага раёну]] [[Шавельскі павет|Шавельскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Буцень}} Боцін або Буцен, пазьней Ботэн або Бутын (Botin, Buten{{Заўвага|Паводле назваў мясцовасьцяў ''Botinesbach'' і ''Butenestat'' адпаведна}}, Botten<ref name="Debrabandere-2003">Debrabandere F. Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk. — Amsterdam, 2003.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/b/ B], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>, Boutin<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/b11.html Noms commençant par B], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Botinesbach+Butenestat#v=snippet&q=Botinesbach%20Butenestat&f=false S. 323].</ref><ref name="Debrabandere-2003"/>. Іменная аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 11 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 371.</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шавельскага павету]] rezufaard6ewwbm7osutif6b0jcfqvt Вальмонтавічы 0 277167 2694673 2600922 2026-10-03T20:39:33Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694673 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Вальмонтавічы |Лацінка = Valmontavičy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Вальмонтавічаў |Назва летувіскай мовай = Valmančiai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Шавельскі павет|Шавельскі]] |Раён = [[Радзівілішкаўскі раён|Радзівілішкаўскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 33 |Шырата сэкундаў = 43.2 |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 4.8 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Вальмонтавічы''', '''Валмонтавічы''' ({{мова-lt|Valmančiai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Гардува|Гардувы]]. Уваходзяць у склад Скемскага староства [[Радзівілішкаўскі раён|Радзівілішкаўскага раёну]] [[Шавельскі павет|Шавельскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Валімонт}} Валтмунт, Валмунд, Валмунт або Валмонт (Waltmunt, Walmundus<ref name="Morlet-1971-213">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l'ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 213.</ref>, Walmunt, Walmont<ref>Dürre H. Die Regesten des Geschlechtes von Wallmoden. — Wolfenbüttel, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=MiZ6zaCXdLoC&q=Walmunt%2C+Walmont#v=snippet&q=Walmunt%2C%20Walmont&f=false S. 2—3].</ref>), Валамунт (Walamunt<ref>[http://www.keesn.nl/names/en41_list_m.htm Names in the Low Countries before 1150], Kees Nieuwenhuijsen Living History Studies (Studies about The Netherlands during Middle Ages)</ref>) і Мундаалд (Mundoald) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Waltmunt%2C+Walmunt+Walmontheim#v=snippet&q=Waltmunt%2C%20Walmunt%20Walmontheim&f=false S. 1135, 1509, 1519].</ref><ref name="Morlet-1971-213"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, аснова [[Валь|-вал-]] (імёны ліцьвінаў [[Валін (імя)|Валін]], [[Валант]], [[Гервала]]; германскія імёны Walin, Waland, Gerwala) — ад гоцкага *wala 'тыя, хто выдужаў на полі бітвы', walisa 'праўдзівы, лю́бы', waljan 'выбраць' або германскага wala < *wal(a)ha- 'чужы, валійскі'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 219.</ref>, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Жыгімонт]], [[Скірмант|Скірмунт]]; германскія імёны Mundgerd, Sigimunt, Sciremunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Валімонт азначае «гарлівасьць улады»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.</ref>. Адпаведнасьць імя Вальмант германскаму імю Walmont сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. Адпаведнасьць імя Вальмант (Вальмонт) германскім імёнам Walmund і Walamunt прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 164.</ref>. == Гісторыя == Маёнтак Вальмонтавічы (''Вольмонтовичи'') упамінаецца ў XVI стагодзьдзі<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=p9sGAAAAYAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 61].</ref>. У XIX ст. Вальмонтавічы ўваходзілі ў склад Шавельскага павету Ковенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|13к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/855 S. 855].</ref>. Перад [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайной]] у Вальмонтавічах мешкалі наступныя шляхецкія радзіны: [[Мантвілы]], Гасьцевічы, Самалевічы, Рымкевічы, Лаўрыновічы, Лаўданскія, Дамашэвічы, Людкевічы, [[Бутрымовічы|Бутрымы]] ды іншыя<ref>Sawaniewska-Mochowa S., Zielińska A. Szlachta laudańska i jej polszczyzna dawniej i dziś // Acta Baltico-Slavica. Nr. 29, 2005. S. 74.</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 190 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 377.</ref> == Глядзіце таксама == * [[Ляўда]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шавельскага павету]] 0e2e9wlssph1i2t9s6cmsxmiyvf9rv6 Монтартышкі 0 277174 2694711 2464723 2026-10-03T21:37:36Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694711 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Монтартышкі |Лацінка = Montartyški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Монтартышкаў |Назва летувіскай мовай = Mantartiškiai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Шавельскі павет|Шавельскі]] |Раён = [[Акмянскі раён|Акмянскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 56 |Шырата хвілінаў = 13 |Шырата сэкундаў = 33.6 |Даўгата градусаў = 22 |Даўгата хвілінаў = 46 |Даўгата сэкундаў = 33.6 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Монтартышкі''' ({{мова-lt|Mantartiškiai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Дабікіня|Дабікіні]]. Уваходзяць у склад Акмянскага староства [[Акмянскі раён|Акмянскага раёну]] [[Шавельскі павет|Шавельскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Монтарт}} Мундарт або Мундэрт (Mundhart, Mundert<ref name="Gottschald-1971-439">Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&pg=PA439&dq=Mundert+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiMip_BxeeCAxXvif0HHcXJD-QQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=Mundert%20namenkunde&f=false S. 439].</ref>) і Гартамунд або Гардмунт (Hartomund, Hardmunt) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Hartomund+Hardmunt#v=snippet&q=Hartomund%20Hardmunt&f=false S. 756].</ref><ref name="Gottschald-1971-439"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) паходзіць ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або [[Гоцкая мова|гоцкага]] munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Гісторыя == У пачатку XX ст. Монтартышкі ўваходзілі ў склад Шавельскага павету Ковенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-2к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.2/352 S. 352].</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 55 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 411.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шавельскага павету]] 19fqohm3kn7n4zk328d3gvkrbd2mqlt Швінтрышкі 0 277180 2694690 2464742 2026-10-03T20:55:26Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694690 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Швінтрышкі |Лацінка = Švintryški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Швінтрышкаў |Назва летувіскай мовай = Švytriškė |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Шавельскі павет|Шавельскі]] |Раён = [[Кельменскі раён|Кельменскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 42 |Шырата сэкундаў = 3.6 |Даўгата градусаў = 22 |Даўгата хвілінаў = 47 |Даўгата сэкундаў = 24 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Швінтрышкі''', '''Швітрышкі''' ({{мова-lt|Švytriškė|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Кражанта|Кражанты]]. Уваходзяць у склад Вайгоўскага староства [[Кельменскі раён|Кельменскага раёну]] [[Шавельскі павет|Шавельскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Швендэр}} Сьвіндэр або Сьвітэр, пазьней Сьвідэр, Швэндэр або Швідэр (Swindheri, Suither, Swyter{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Swyterestorp}}, Swidher<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 37.</ref>, Schwender<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Schwender#v=snippet&q=Schwender&f=false S. 57].</ref>, Schwieder<ref>Andresen K. G. Konkurrenzen in der Erklärung der deutschen Geschlechtsnamen. — Heilbronn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=xKNSAAAAcAAJ&q=Schwieder#v=snippet&q=Schwieder&f=false S. 40, 139].</ref>) і Герысьвінд (Heriswind) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Swindheri%2C+Suither+Swyterestorp#v=snippet&q=Swindheri%2C%20Suither%20Swyterestorp&f=false S. 779, 1384].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сьвінт|-сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сьвінцейка]], [[Сьвінтаўт|Сьвентальд]], [[Сьвентагал]]; германскія імёны Schwindtke, Switald, [[Гайльсьвінта (імя)|Galsuintha]]) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] swinþs 'моцны, магутны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 4 чалавекі<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 450.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шавельскага павету]] gs1x5efge87ie2u36sfe9ngjp7rb9d7 2694697 2694690 2026-10-03T20:57:26Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694697 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Швінтрышкі |Лацінка = Švintryški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Швінтрышкаў |Назва летувіскай мовай = Švytriškė |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Шавельскі павет|Шавельскі]] |Раён = [[Кельменскі раён|Кельменскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 42 |Шырата сэкундаў = 3.6 |Даўгата градусаў = 22 |Даўгата хвілінаў = 47 |Даўгата сэкундаў = 24 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Швінтрышкі''', '''Швітрышкі''' ({{мова-lt|Švytriškė|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Кражанта|Кражанты]]. Уваходзяць у склад Вайгоўскага староства [[Кельменскі раён|Кельменскага раёну]] [[Шавельскі павет|Шавельскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Швендэр}} Сьвіндэр або Сьвітэр, пазьней Сьвідэр, Швэндэр або Швідэр (Swindheri, Suither, Swyter{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Swyterestorp}}, Swidher<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 37.</ref>, Schwender<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Schwender#v=snippet&q=Schwender&f=false S. 57].</ref>, Schwieder<ref>Andresen K. G. Konkurrenzen in der Erklärung der deutschen Geschlechtsnamen. — Heilbronn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=xKNSAAAAcAAJ&q=Schwieder#v=snippet&q=Schwieder&f=false S. 40, 139].</ref>) і Герысьвінд (Heriswind) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Swindheri%2C+Suither+Swyterestorp#v=snippet&q=Swindheri%2C%20Suither%20Swyterestorp&f=false S. 779, 1384].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сьвінт|-сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сьвінцейка]], [[Сьвінтаўт|Сьвентальд]], [[Сьвентагал]]; германскія імёны Schwindtke, Switald, [[Гайльсьвінта (імя)|Galsuintha]]) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] swinþs 'моцны, магутны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 4 чалавекі<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 450.</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шавельскага павету]] lime9lfzijvb9zusvhwafqut391vjea Доўтары 0 277201 2694689 2464878 2026-10-03T20:54:19Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694689 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Доўтары |Лацінка = Doŭtary |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Доўтараў |Назва летувіскай мовай = Dautarai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Цельшаўскі павет|Цельшаўскі]] |Раён = [[Мажэйкаўскі раён|Мажэйкаўскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 56 |Шырата хвілінаў = 23 |Шырата сэкундаў = 6 |Даўгата градусаў = 22 |Даўгата хвілінаў = 0 |Даўгата сэкундаў = 54 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Доўтары''' ({{мова-lt|Dautarai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Вардува|Вардувы]]. Уваходзяць у склад Жыдыцкага староства [[Мажэйкаўскі раён|Мажэйкаўскага раёну]] [[Цельшаўскі павет|Цельшаўскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Тоўтэр}} Тэўтэр, Дэўтэр або Тытэр (Theuter, Deuther, Deuter, Thiether) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Theuter%2C+Deuther%2C+Deuter#v=snippet&q=Theuter%2C%20Deuther%2C%20Deuter&f=false S. 1433—1434].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Таўтвід|Таўдвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, германскага þeudo<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. == Гісторыя == У XIX ст. Доўтары ўваходзілі ў склад Цельшаўскага павету Ковенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-1к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1/436 S. 436].</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 178 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 472.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Цельшаўскага павету]] jk3zfwxqllgver07sa9tvzg4sc9vt36 Любашышкі 0 277213 2694655 2464925 2026-10-03T20:17:58Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694655 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Любашышкі |Лацінка = Lubašyški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любашышкаў |Назва летувіскай мовай = Liubišiškiai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Шавельскі павет|Шавельскі]] |Раён = [[Кельменскі раён|Кельменскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 45 |Шырата сэкундаў = 43.2 |Даўгата градусаў = 22 |Даўгата хвілінаў = 33 |Даўгата сэкундаў = 39.6 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Любашышкі''' ({{мова-lt|Liubišiškiai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Вента|Венты]]. Уваходзяць у склад Ужвэнцкага староства [[Кельменскі раён|Кельменскага раёну]] [[Шавельскі павет|Шавельскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любш}} Любіш (Lubisch) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Lubisch#v=snippet&q=Lubisch&f=false S. 46].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Гісторыя == У пачатку XX ст. Любашышкі ўваходзілі ў склад Цельшаўскага павету Ковенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-2к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.2/241 S. 241].</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 31 чалавек у вёсцы Любашышках і 80 чалавек у сядзібе Любашышках<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 484.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шавельскага павету]] 2dlog9fndmk7p8ng6ex31fiufvi51t1 Доўтарты 0 277226 2694686 2464969 2026-10-03T20:48:42Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694686 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Доўтарты |Лацінка = Doŭtarty |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Доўтартаў |Назва летувіскай мовай = Dautartai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Ковенскі павет|Ковенскі]] |Раён = [[Расенскі раён|Расенскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 16 |Шырата сэкундаў = 4.8 |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 15 |Даўгата сэкундаў = 3.6 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Доўтарты''' ({{мова-lt|Dautartai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], у міжрэччы [[Дубіса|Дубісы]] і [[Нёман]]у. Уваходзяць у склад Гіртакольскага староства [[Расенскі раён|Расенскага раёну]] [[Ковенскі павет|Ковенскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Доўтарт}} Тэўтарт або Дэўдард, пазьней Дэўдэрт, Дэўтэрт або Даўтэрт (Teuthart, Deudard, Deudert<ref name="Gottschald-1971-231">Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&pg=PA231&dq=Deutert+dautert&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi_9q-w9PeBAxVv_7sIHR-DDhIQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=Deutert%20dautert&f=false S. 231].</ref>, Deutert, Dautert<ref name="Gottschald-1971-231"/>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Teuthart%2C+Deudard#v=snippet&q=Teuthart%2C%20Deudard&f=false S. 1432].</ref><ref name="Gottschald-1971-231"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Таўтвід|Таўдвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, германскага þeudo<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. == Гісторыя == У XIX ст. Доўтарты ўваходзілі ў склад Расенскага павету Ковенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|2к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/137 S. 137].</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 97 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 538.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ковенскага павету]] kkq4sh8d37y0yw85zgbx4zci3nqz7jd Саргелі 0 277233 2694687 2464999 2026-10-03T20:49:50Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694687 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Саргелі |Лацінка = Sargieli |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Саргеляў |Назва летувіскай мовай = Sargeliai |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Ковенскі павет|Ковенскі]] |Раён = [[Расенскі раён|Расенскі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 28 |Шырата сэкундаў = 48 |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 27 |Даўгата сэкундаў = 14.4 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Саргелі''' ({{мова-lt|Sargeliai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Лукна|Лукны]]. Уваходзяць у склад Пагоюцкага староства [[Расенскі раён|Расенскага раёну]] [[Ковенскі павет|Ковенскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Саргель}} Саргелі (Sargeli) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Saro+Sargeli#v=snippet&q=Saro%20Sargeli&f=false S. 226].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сар|-сар- (-сер-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сарвід]], [[Саргоўд]], [[Сарман]]; германскія імёны Sarvidis, Saregaud, Saraman) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага sarwa 'зброя'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. == Гісторыя == У XIX ст. Саргелі (Саргеле) уваходзілі ў склад Расенскага павету Ковенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|10к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/315 S. 315].</ref>. == Насельніцтва == * 1902 год — 46 чалавек<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 594.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ковенскага павету]] 3zpi3115azrdz4tjyrdy9xlefq2mwqs Любавічы (Падляскае ваяводзтва) 0 277305 2694660 2465384 2026-10-03T20:19:35Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694660 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Любавічы (неадназначнасьць)}} {{Населены пункт/Польшча |Назва = Любавічы |Лацінка = Lubavičy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любавічаў |Назва на мове краіны = Lubowicze |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Ваяводзтва = [[Падляскае ваяводзтва|Падляскае]] |Павет = [[Сямятыцкі павет|Сямятыцкі]] |Гміна = [[Гродзіск (гміна)|Гродзіск]] |Прэзыдэнт места = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |Аўтамабільны нумарны знак = |TERYT = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 31 |Шырата сэкундаў = 43 |Даўгата градусаў = 22 |Даўгата хвілінаў = 43 |Даўгата сэкундаў = 59 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Любавічы''' ({{мова-pl|Lubowicze|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], каля ракі [[Пельхаўка|Пельхаўкі]]. Уваходзяць у склад [[Гродзіск (гміна)|гміны Гродзіск]] [[Сямятыцкі павет|Сямятыцкага павету]] [[Падляскае ваяводзтва|Падляскага ваяводзтва]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Люб}} Імя Люба (Leubo, Lubo, Liuba) можа мець як [[Славянскія мовы|славянскае]], так і [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Leubo%2C+Lubo%2C+Liuba%2C+Liuvo#v=snippet&q=Leubo%2C%20Lubo%2C%20Liuba%2C%20Liuvo&f=false S. 1019].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. == Гісторыя == У пачатку XX ст. Любавічы ўваходзілі ў склад Бельскага павету Гарадзенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-2к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.2/246 S. 246].</ref>. == Насельніцтва == * 1905 год — 63 чалавекі<ref>Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 63.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Сямятыцкі павет}} [[Катэгорыя:Сямяціцкі павет]] 79wijmdf1v0hns1ha36yzpa64yh8ijr Любкішкі 0 277387 2694656 2465940 2026-10-03T20:18:38Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694656 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Летува |Назва = Любкішкі |Лацінка = Lubkiški |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любкішкаў |Назва летувіскай мовай = Liupkiškės |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Павет = [[Віленскі павет|Віленскі]] |Раён = [[Салечніцкі раён|Салечніцкі]] |Староства = |Мэр = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 14 |Шырата сэкундаў = 06 |Даўгата градусаў = 25 |Даўгата хвілінаў = 00 |Даўгата сэкундаў = 43 |Назва мапы = |Варыянт мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Любкішкі''' ({{мова-lt|Liupkiškės|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], у міжрэччы [[Вярсока|Вярсокі]] і [[Сольчыца|Сольчыцы]]. Уваходзяць у склад Дайноўскага староства [[Салечніцкі раён|Салечніцкага раёну]] [[Віленскі павет|Віленскага павету]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любейка}} Любіка або Любека, пазьней Любка (Lubbiko, Liubbecha, Lubbeke<ref>Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=rjU1_4IcvqcC&q=Lubbeke#v=snippet&q=Lubbeke&f=false S. 242—243].</ref>, Lübke) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Lubbiko+Liubbecha+#v=snippet&q=Lubbiko%20Liubbecha&f=false S. 1021].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любень]], [[Любш]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Luben, Lubisch, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>. == Гісторыя == У XIX ст. шляхецкая [[Ваколіца (тып паселішча)|ваколіца]] Любкішкі ўваходзіла ў склад Лідзкага павету Віленскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/419 S. 419].</ref>. == Насельніцтва == * 1905 год — 36 чалавек<ref>Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 213.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)]] mtap6wutooohpw1i7y2chf13hs29iqd Любінічы 0 277418 2694662 2468762 2026-10-03T20:21:01Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694662 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Любінічы |Лацінка = Lubiničy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Любінічаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]] |Раён = [[Шклоўскі раён|Шклоўскі]] |Сельсавет = [[Славенскі сельсавет (Шклоўскі раён)|Славенскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 13 |Шырата сэкундаў = 55 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 27 |Даўгата сэкундаў = 49 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Любі́нічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласьць}}</ref> — [[аграгарадок|вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля вытокаў ракі [[Мар’янка|Мар’янкі]]. Уваходзяць у склад [[Славенскі сельсавет (Шклоўскі раён)|Славенскага сельсавету]] [[Шклоўскі раён|Шклоўскага раёну]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любень}} Любін або Любен (Lubin, Luben) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Lubin%2C+Luben#v=snippet&q=Lubin%2C%20Luben&f=false S. 1022].</ref>. Іменная аснова [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любш]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Liubbecha, Lubisch, Lubert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. == Насельніцтва == * 1910 год — 620 чалавек<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 56.</ref> * 2009 год — 318 чалавек == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Славенскі сельсавет (Шклоўскі раён)}} {{Шклоўскі раён}} [[Катэгорыя:Славенскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёну]] 4pxxeah6s1nxuvh6qsf3qduwcwsobig Сьвідэршчына (Талачынскі раён) 0 277450 2694699 2466732 2026-10-03T20:58:08Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694699 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Сьвідэршчына}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Сьвідэршчына |Лацінка = Śviderščyna |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Сьвідэршчыны |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]] |Раён = [[Талачынскі раён|Талачынскі]] |Сельсавет = [[Талачынскі сельсавет|Талачынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 28 |Шырата сэкундаў = 11 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 10 |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Сьвідэ́ршчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Крывая (прыток Друці)|Крывой]]. Уваходзіць у склад [[Талачынскі сельсавет|Талачынскага сельсавету]] [[Талачынскі раён|Талачынскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Швендэр}} Сьвіндэр або Сьвітэр, пазьней Сьвідэр, Швэндэр або Швідэр (Swindheri, Suither, Swyter{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Swyterestorp}}, Swidher<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 37.</ref>, Schwender<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Schwender#v=snippet&q=Schwender&f=false S. 57].</ref>, Schwieder<ref>Andresen K. G. Konkurrenzen in der Erklärung der deutschen Geschlechtsnamen. — Heilbronn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=xKNSAAAAcAAJ&q=Schwieder#v=snippet&q=Schwieder&f=false S. 40, 139].</ref>) і Герысьвінд (Heriswind) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Swindheri%2C+Suither+Swyterestorp#v=snippet&q=Swindheri%2C%20Suither%20Swyterestorp&f=false S. 779, 1384].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сьвінт|-сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сьвінцейка]], [[Сьвінтаўт|Сьвентальд]], [[Сьвентагал]]; германскія імёны Schwindtke, Switald, [[Гайльсьвінта (імя)|Galsuintha]]) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] swinþs 'моцны, магутны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. == Насельніцтва == * 2019 год — 19 чалавек == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Талачынскі сельсавет}} {{Талачынскі раён}} [[Катэгорыя:Талачынскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну]] l5qml5z5aaz69vji8h6oo7byqmm3hzi Сьвідзера 0 277452 2694692 2466738 2026-10-03T20:55:47Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694692 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Сьвідзера |Лацінка = Śvidziera |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Сьвідзеры |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]] |Сельсавет = [[Глыбаўскі сельсавет (Рэчыцкі раён)|Глыбаўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 30 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 15 |Даўгата сэкундаў = 12 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Сьвідзе́ра'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> (таксама ''Свідэ́ра'') — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Дняпро|Дняпра]]. Уваходзіць у склад [[Глыбаўскі сельсавет (Рэчыцкі раён)|Глыбаўскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Швендэр}} Сьвіндэр або Сьвітэр, пазьней Сьвідэр, Швэндэр або Швідэр (Swindheri, Suither, Swyter{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Swyterestorp}}, Swidher<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 37.</ref>, Schwender<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Schwender#v=snippet&q=Schwender&f=false S. 57].</ref>, Schwieder<ref>Andresen K. G. Konkurrenzen in der Erklärung der deutschen Geschlechtsnamen. — Heilbronn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=xKNSAAAAcAAJ&q=Schwieder#v=snippet&q=Schwieder&f=false S. 40, 139].</ref>) і Герысьвінд (Heriswind) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Swindheri%2C+Suither+Swyterestorp#v=snippet&q=Swindheri%2C%20Suither%20Swyterestorp&f=false S. 779, 1384].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сьвінт|-сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сьвінцейка]], [[Сьвінтаўт|Сьвентальд]], [[Сьвентагал]]; германскія імёны Schwindtke, Switald, [[Гайльсьвінта (імя)|Galsuintha]]) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] swinþs 'моцны, магутны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. == Насельніцтва == * 1909 год — 42 чалавекі<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 178.</ref> * 2004 год — 42 чалавекі == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Глыбаўскі сельсавет (Рэчыцкі раён)}} {{Рэчыцкі раён}} [[Катэгорыя:Глыбаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]] ityyz9hgl1c52sy7ewa76kzgyp8sgxs 2694694 2694692 2026-10-03T20:56:29Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694694 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Сьвідзера |Лацінка = Śvidziera |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Сьвідзеры |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]] |Сельсавет = [[Глыбаўскі сельсавет (Рэчыцкі раён)|Глыбаўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 30 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 15 |Даўгата сэкундаў = 12 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Сьвідзе́ра'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> (таксама ''Свідэ́ра'') — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Дняпро|Дняпра]]. Уваходзіць у склад [[Глыбаўскі сельсавет (Рэчыцкі раён)|Глыбаўскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Швендэр}} Сьвіндэр або Сьвітэр, пазьней Сьвідэр, Швэндэр або Швідэр (Swindheri, Suither, Swyter{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Swyterestorp}}, Swidher<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 37.</ref>, Schwender<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Schwender#v=snippet&q=Schwender&f=false S. 57].</ref>, Schwieder<ref>Andresen K. G. Konkurrenzen in der Erklärung der deutschen Geschlechtsnamen. — Heilbronn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=xKNSAAAAcAAJ&q=Schwieder#v=snippet&q=Schwieder&f=false S. 40, 139].</ref>) і Герысьвінд (Heriswind) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Swindheri%2C+Suither+Swyterestorp#v=snippet&q=Swindheri%2C%20Suither%20Swyterestorp&f=false S. 779, 1384].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сьвінт|-сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сьвінцейка]], [[Сьвінтаўт|Сьвентальд]], [[Сьвентагал]]; германскія імёны Schwindtke, Switald, [[Гайльсьвінта (імя)|Galsuintha]]) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] swinþs 'моцны, магутны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. == Насельніцтва == * 1909 год — 42 чалавекі<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 178.</ref> * 2004 год — 42 чалавекі == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Глыбаўскі сельсавет (Рэчыцкі раён)}} {{Рэчыцкі раён}} [[Катэгорыя:Глыбаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]] rsfkzvc6oq2wnqnxd1e373dzjhhuq93 Чыкалавічы 0 277477 2694595 2690173 2026-10-03T16:33:20Z Дамінік 64057 2694595 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чыкалавічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чыкалавічаў |Лацінка = Čykałavičy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1552 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = Ачыкалавічы |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 24 |Шырата сэкундаў = 44 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 22 |Даўгата сэкундаў = 27 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Сайт = }} '''Чы́калавічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Належала да [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === {{пачатак цытаты}}Воеводе киевъскому, де''р''жавцы свислоцкому, пану Анъдрею Немеровичу. Били намъ чоломъ земяне киевъскии Иванъ Михъновичъ Шпра''с''ки''и'' з шуриномъ своимъ Васильемъ Де''т''ковичомъ и поведилъ перед нами, што жъ о''н'' понялъ за себе до''ч''ку земенина киевъского Данилья Де''т''ковича и брата ее, шурина своего, у свое''и'' жо опеце маеть, и которыи де''и'' именья того цтя его Де''д''ковы и Фу''р''совы у Киевъскомъ повете на ''и''мя Очиколовци а Трипо''л'', и подво''р''я у месте Ки[е]въскомъ. А Фу''р''совъскии именья Селишча, а Стримятичи и тежъ подворъя у месте Киевъскомъ по нихъ се остали, к ты''м'' де''и'' именьям и подворамъ никого инъшого близъского нетъ, только жона его а шуринъ. И тепе''р'' де''и'' твоя м(и)л(о)сть тыи именья къ замъку нашому деръжишъ. А тотъ де''и'' те''ст'' его Даниле''и'' Де''д''ко и небожъчикъ Фурсъ тыи именья з давныхъ часовъ во впокои мели ажъ до живота своего, и били намъ чоломъ, а быхъмо тыхъ имене''и'' и домовъ о''т''чизны жоны и шурина его казали имъ поступити се. Ино ачъкольвекъ тотъ тесть его Де''д''ко за высту''п'' скаранъ, о''д''нако жъ мы дете''и'' его о''т'' [от]чизны ''и''хъ не о''т''даляли. А прото гды ''ж'' тыи именья естъ о''т''чизна жоны и шурина его, мы на и''х'' чоломъбитье то вчинили, к тымъ именьемъ их есмо допустили. И твоя бы м(и)л(о)''ст'' ты''х'' имене''и'' о''т''чизны Очиколовчовъ и Триполь, и Селишча и Стримятичи, и подворе''и'' в месте Киевъскомъ имъ поступилъ ся. Неха''и'' бы они тыи именья и домы де''р''жали со всимъ подле де''р''жанья и давности пре''д''ковъ свои''х'' и подле своее близъкости. П(и)сан. Копоть.{{канец цытаты}} [[Файл:Вараўцы паноў Сурынаў у люстрацыі 1552 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Ачыкалавічы ў люстрацыі 1552 г.]] У люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 года{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}} засьведчана, што з 2 службаў{{Заўвага|1 службу складалі 2 двары і болей.|}} сяла Ачыкалавічы пана Васіля Данілавіча Дзедкавіча (Трыпольскага)<ref>Пра Дзедкавічаў Трыпольскіх гл.: Літвін Г. З народу руського. Шляхта Київщини, Волині та Брацлавщини (1569-1648) / Пер. з польськ. Лесі Лисенко. – Київ: Дух і Літера, 2016. С. 286—287</ref> выплачваліся 4 капы (240) грошаў і 2 кадзі мёду<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 453; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 46</ref>. У 1567 годзе пані Дзедкавая Саламаніда Сурынавая з маёнткаў сваіх Клочкаў і Чыкалавічаў у Оўруцкім{{заўвага|Ня ў [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]], як тое ў С. В. Марцэлева<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 114 — 115</ref>.}} павеце, ставіла ў войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] 2 узброеных вершнікаў; апошнія належалі да {{падказка|почату|Адзьдзел, на чале якога буйны землеўладальнік выступаў на земскую службу ці вайсковы агляд.}} князя Андрэя Капусты, кашталяна брацлаўскага<ref>Русская историческая библиотека. — Т. XXXІІІ: Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3: Книги публичных дел. Переписи войска Литовского. — Петроград, 1915. Стб. 1236</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]]{{заўвага|Менавіта ў яго межах месьціліся Чыкалавічы, а ня ў [[Менскае ваяводзтва|Менскім ваяводзтве]], як меркаваў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1"/>.}} (і Чыкалавічы з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. [[Файл:Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1).jpg|значак|зьлева|170пкс|Сяло Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1)]] [[Файл:Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2).jpg|значак|зьлева|170пкс|Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2)]] [[Файл:Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|170пкс|Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.]] === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === З рэестру пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што ў 1571 годзе з 13 цяглых дымоў сяла Чыкалавічы пані Саламаніды Сурынавай атрымана па 12 грошаў, а з 4 нэндзных дымоў, з-за іхнага галоднага стану, ня выбрана анічога<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 91-91зв.</ref>. У падатковым рэестры Кіеўскай зямлі (ваяводзтва), складзеным у 1581 годзе каралеўскім слугой і паборцам панам Мацеем Язерскім, засьведчана прыналежнасьць Чыкалавічаў панам Хведару, Гапону і Ждану Дзедкам Трыпольскім. Зь іх 8 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] выплачвалася па 15 грошаў, з 1 [[агароднікі|агародніка]] — 4 гр.<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 887зв.; Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 40</ref>. У 1628 годзе паны Мацьвей, Максім, Марка, Хведар, нашчадкі нябожчыка пана Андрэя, Трыпольскія з 3 паўнавартых дымоў (×6 — каля 18 чалавек) і 2 убогіх (≈12 чал.) сяла Чыкалавічы забясьпечвалі выплату адпаведна па 3 і па паўтара злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 379</ref>. Паводле люстрацыі падымнага падатку 1683 года, з 20 дымоў (каля 120 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пана Паўла Трыпольскага і з 5 дымоў (≈30 жыхароў) іншых Трыпольскіх да скарбу выплачвалася 4 злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 490</ref>. 16-м лістапада 1708 году датаваная скарга [[Оўруч|оўруцкага]] падстолія Тэадора Паўшы на пана Яна і іншых Трыпольскіх за зьбіцьцё іхнымі падданымі сялянаў, жонак і дзяцей апошніх, за вымаганьне грошай, забраньне хлеба, коней, свойскай птушкі і г. д. пры наезьдзе на сёлы Чыкалавічы, [[Харомнае]] і [[Калыбань|Калыбані]]<ref>Опись актовой книги Киевского центрального архива. – № 26. / Сост. А. Т. Белоусов. – Киев, 1881. С. 29</ref>. Згаданыя Чыкалавічы ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1707, 1711, 1714 гадоў. У тарыфе 1734 году, нарэшце, сказана, што належала вёска сужэнцам панам Войнам. Але ня ўся, бо ўладальнікамі частак яе былі і іншыя, неназваныя тут, асобы<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 55, 65, 74, 287</ref>. У матэрыяле Генэральнай візыты Брагінскага дэканату 1743 году занатавана, што прыход царквы Ўваскрашэньня Хрыстова ў сяле Чыкалавічы, які ўзначальваў настаяцель а. Лаўрэнці Гудымовіч, налічваў 90 двароў (×6 — каля 540 душ), а верных да споведзі дапушчаных — plus minus 300 душ. Згаданы фундуш, выдадзены царкве 15 траўня 1742 г. уладальніцай маёнтку пані Антанінай з Чэхоўскіх Войнінай, судзьдзёвай рэчыцкай. Акрамя асобных заўвагаў, візытатар наклаў на сьвятара грашовае спагнаньне ў 30 грывень за тое, што ня вёў мэтрычныя запісы<ref>Візыты Брагінскага дэканату 1743 г. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. І. 2461. А. 293-294</ref>. Паводле тарыфа 1754 году, з 23 двароў (≈138 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пані Войніны «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 3 злотых, 17 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 14 злотых, 10 грошаў, а з 2 двароў пана Міхала Антонія Паўшы, харунжага кіеўскага, — адпаведна 9 гр. і 1 зл., 6 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 186 — 187; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>. Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чыкалавічах адпаведна 9, 4 і 10 плацельшчыкаў пагалоўшчыны (głow), што належалі да Чарнобыльскага кагалу<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>. Убываньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 г., адгалоскі якой дасягалі і нашых мясьцінаў. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Як вынік другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]), Чыкалавічы – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у тэрытарыяльна ўпарадкаваным [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкім павеце]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. З расейскай рэвізіі 1795 году вядома, што Чыкалавічы пажыцьцёва належалі пані Людвіцы з Ржэвускіх, удаве графа Яна, сына Адама, Хадкевіча, генэрала-ад'ютанта<ref>Гл.: Herbarz Polski. Cz. 1, Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. / Ułożył i wydał Adam Boniecki. – Warszawa, 1900. T. ІІІ. S. 28 – 29</ref>. На той час у сяле было 27 двароў, у якіх – 68 падданых мужчынскага і 71 жаночага полу{{заўвага|Сьпіс, магчыма, няпоўны. Да яго варта дадаць 2 двары, пра якія пісаў С. В. Марцэлеў, зважаючы на справу 58 НГАБ<ref name="fn1"/>.}}<ref>НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 109 – 112адв.</ref>{{заўвага|І. Е. Петрачэнка падала зьвестку, нібы сяло Чыкалавічы і вёска Калыбань знаходзіліся ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>.}}. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Ўкраінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чыкалавічы ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гетмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. == Асобы == * [[Гаўрыла Вашчанка]] (1928 — 2014) — заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі (1977), прафэсар (1980), народны мастак Беларусі (1988) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] niwzzmwax8ayfztsicqrlzs5vmis6gt 2694604 2694595 2026-10-03T17:07:16Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2694604 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чыкалавічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чыкалавічаў |Лацінка = Čykałavičy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1552 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = Ачыкалавічы |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 24 |Шырата сэкундаў = 44 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 22 |Даўгата сэкундаў = 27 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Сайт = }} '''Чы́калавічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Належала да [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === До воеводы киевског(о) земенину киевскому Ивану Шпраскому и шурину его Василю Дедковичу о подане им именеи отчизны жоны того Шпраског(о) и Василевы: Очиколовчов, а Трипол, и селища и Стримятичи, и подвореи в месте Киевском etc. Найраней паселішча згаданае ў лісьце караля Жыгімонта Старога, размыта датаваным 2 днём траўня-жніўня 1526 году<ref>Lietuvos Metrika: knyga Nr. 14 (1524–1529) / parengė D. Antanavičius (tekstai lotynų kalba) ir L. Karalius, Vilnius: LII leidykla, 2008. № 595 (514)</ref>: {{пачатак цытаты}}Воеводе киевъскому, де''р''жавцы свислоцкому, пану Анъдрею Немеровичу. Били намъ чоломъ земяне киевъскии Иванъ Михъновичъ Шпра''с''ки''и'' з шуриномъ своимъ Васильемъ Де''т''ковичомъ и поведилъ перед нами, што жъ о''н'' понялъ за себе до''ч''ку земенина киевъского Данилья Де''т''ковича и брата ее, шурина своего, у свое''и'' жо опеце маеть, и которыи де''и'' именья того цтя его Де''д''ковы и Фу''р''совы у Киевъскомъ повете на ''и''мя Очиколовци а Трипо''л'', и подво''р''я у месте Ки[е]въскомъ. А Фу''р''совъскии именья Селишча, а Стримятичи и тежъ подворъя у месте Киевъскомъ по нихъ се остали, к ты''м'' де''и'' именьям и подворамъ никого инъшого близъского нетъ, только жона его а шуринъ. И тепе''р'' де''и'' твоя м(и)л(о)сть тыи именья къ замъку нашому деръжишъ. А тотъ де''и'' те''ст'' его Даниле''и'' Де''д''ко и небожъчикъ Фурсъ тыи именья з давныхъ часовъ во впокои мели ажъ до живота своего, и били намъ чоломъ, а быхъмо тыхъ имене''и'' и домовъ о''т''чизны жоны и шурина его казали имъ поступити се. Ино ачъкольвекъ тотъ тесть его Де''д''ко за высту''п'' скаранъ, о''д''нако жъ мы дете''и'' его о''т'' [от]чизны ''и''хъ не о''т''даляли. А прото гды ''ж'' тыи именья естъ о''т''чизна жоны и шурина его, мы на и''х'' чоломъбитье то вчинили, к тымъ именьемъ их есмо допустили. И твоя бы м(и)л(о)''ст'' ты''х'' имене''и'' о''т''чизны Очиколовчовъ и Триполь, и Селишча и Стримятичи, и подворе''и'' в месте Киевъскомъ имъ поступилъ ся. Неха''и'' бы они тыи именья и домы де''р''жали со всимъ подле де''р''жанья и давности пре''д''ковъ свои''х'' и подле своее близъкости. П(и)сан. Копоть.{{канец цытаты}} [[Файл:Вараўцы паноў Сурынаў у люстрацыі 1552 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Ачыкалавічы ў люстрацыі 1552 г.]] У люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 года{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}} засьведчана, што з 2 службаў{{Заўвага|1 службу складалі 2 двары і болей.|}} сяла Ачыкалавічы пана Васіля Данілавіча Дзедкавіча (Трыпольскага)<ref>Пра Дзедкавічаў Трыпольскіх гл.: Літвін Г. З народу руського. Шляхта Київщини, Волині та Брацлавщини (1569-1648) / Пер. з польськ. Лесі Лисенко. – Київ: Дух і Літера, 2016. С. 286—287</ref> выплачваліся 4 капы (240) грошаў і 2 кадзі мёду<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 453; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 46</ref>. У 1567 годзе пані Дзедкавая Саламаніда Сурынавая з маёнткаў сваіх Клочкаў і Чыкалавічаў у Оўруцкім{{заўвага|Ня ў [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]], як тое ў С. В. Марцэлева<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 114 — 115</ref>.}} павеце, ставіла ў войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] 2 узброеных вершнікаў; апошнія належалі да {{падказка|почату|Адзьдзел, на чале якога буйны землеўладальнік выступаў на земскую службу ці вайсковы агляд.}} князя Андрэя Капусты, кашталяна брацлаўскага<ref>Русская историческая библиотека. — Т. XXXІІІ: Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3: Книги публичных дел. Переписи войска Литовского. — Петроград, 1915. Стб. 1236</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]]{{заўвага|Менавіта ў яго межах месьціліся Чыкалавічы, а ня ў [[Менскае ваяводзтва|Менскім ваяводзтве]], як меркаваў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1"/>.}} (і Чыкалавічы з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. [[Файл:Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1).jpg|значак|зьлева|170пкс|Сяло Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1)]] [[Файл:Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2).jpg|значак|зьлева|170пкс|Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2)]] [[Файл:Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|170пкс|Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.]] === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === З рэестру пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што ў 1571 годзе з 13 цяглых дымоў сяла Чыкалавічы пані Саламаніды Сурынавай атрымана па 12 грошаў, а з 4 нэндзных дымоў, з-за іхнага галоднага стану, ня выбрана анічога<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 91-91зв.</ref>. У падатковым рэестры Кіеўскай зямлі (ваяводзтва), складзеным у 1581 годзе каралеўскім слугой і паборцам панам Мацеем Язерскім, засьведчана прыналежнасьць Чыкалавічаў панам Хведару, Гапону і Ждану Дзедкам Трыпольскім. Зь іх 8 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] выплачвалася па 15 грошаў, з 1 [[агароднікі|агародніка]] — 4 гр.<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 887зв.; Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 40</ref>. У 1628 годзе паны Мацьвей, Максім, Марка, Хведар, нашчадкі нябожчыка пана Андрэя, Трыпольскія з 3 паўнавартых дымоў (×6 — каля 18 чалавек) і 2 убогіх (≈12 чал.) сяла Чыкалавічы забясьпечвалі выплату адпаведна па 3 і па паўтара злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 379</ref>. Паводле люстрацыі падымнага падатку 1683 года, з 20 дымоў (каля 120 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пана Паўла Трыпольскага і з 5 дымоў (≈30 жыхароў) іншых Трыпольскіх да скарбу выплачвалася 4 злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 490</ref>. 16-м лістапада 1708 году датаваная скарга [[Оўруч|оўруцкага]] падстолія Тэадора Паўшы на пана Яна і іншых Трыпольскіх за зьбіцьцё іхнымі падданымі сялянаў, жонак і дзяцей апошніх, за вымаганьне грошай, забраньне хлеба, коней, свойскай птушкі і г. д. пры наезьдзе на сёлы Чыкалавічы, [[Харомнае]] і [[Калыбань|Калыбані]]<ref>Опись актовой книги Киевского центрального архива. – № 26. / Сост. А. Т. Белоусов. – Киев, 1881. С. 29</ref>. Згаданыя Чыкалавічы ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1707, 1711, 1714 гадоў. У тарыфе 1734 году, нарэшце, сказана, што належала вёска сужэнцам панам Войнам. Але ня ўся, бо ўладальнікамі частак яе былі і іншыя, неназваныя тут, асобы<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 55, 65, 74, 287</ref>. У матэрыяле Генэральнай візыты Брагінскага дэканату 1743 году занатавана, што прыход царквы Ўваскрашэньня Хрыстова ў сяле Чыкалавічы, які ўзначальваў настаяцель а. Лаўрэнці Гудымовіч, налічваў 90 двароў (×6 — каля 540 душ), а верных да споведзі дапушчаных — plus minus 300 душ. Згаданы фундуш, выдадзены царкве 15 траўня 1742 г. уладальніцай маёнтку пані Антанінай з Чэхоўскіх Войнінай, судзьдзёвай рэчыцкай. Акрамя асобных заўвагаў, візытатар наклаў на сьвятара грашовае спагнаньне ў 30 грывень за тое, што ня вёў мэтрычныя запісы<ref>Візыты Брагінскага дэканату 1743 г. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. І. 2461. А. 293-294</ref>. Паводле тарыфа 1754 году, з 23 двароў (≈138 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пані Войніны «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 3 злотых, 17 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 14 злотых, 10 грошаў, а з 2 двароў пана Міхала Антонія Паўшы, харунжага кіеўскага, — адпаведна 9 гр. і 1 зл., 6 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 186 — 187; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>. Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чыкалавічах адпаведна 9, 4 і 10 плацельшчыкаў пагалоўшчыны (głow), што належалі да Чарнобыльскага кагалу<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>. Убываньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 г., адгалоскі якой дасягалі і нашых мясьцінаў. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Як вынік другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]), Чыкалавічы – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у тэрытарыяльна ўпарадкаваным [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкім павеце]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. З расейскай рэвізіі 1795 году вядома, што Чыкалавічы пажыцьцёва належалі пані Людвіцы з Ржэвускіх, удаве графа Яна, сына Адама, Хадкевіча, генэрала-ад'ютанта<ref>Гл.: Herbarz Polski. Cz. 1, Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. / Ułożył i wydał Adam Boniecki. – Warszawa, 1900. T. ІІІ. S. 28 – 29</ref>. На той час у сяле было 27 двароў, у якіх – 68 падданых мужчынскага і 71 жаночага полу{{заўвага|Сьпіс, магчыма, няпоўны. Да яго варта дадаць 2 двары, пра якія пісаў С. В. Марцэлеў, зважаючы на справу 58 НГАБ<ref name="fn1"/>.}}<ref>НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 109 – 112адв.</ref>{{заўвага|І. Е. Петрачэнка падала зьвестку, нібы сяло Чыкалавічы і вёска Калыбань знаходзіліся ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>.}}. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Ўкраінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чыкалавічы ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гетмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. == Асобы == * [[Гаўрыла Вашчанка]] (1928 — 2014) — заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі (1977), прафэсар (1980), народны мастак Беларусі (1988) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] dssg7hqsz3pms1xo66yom9an5kdhwdb 2694605 2694604 2026-10-03T17:07:57Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2694605 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чыкалавічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чыкалавічаў |Лацінка = Čykałavičy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1552 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = Ачыкалавічы |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 24 |Шырата сэкундаў = 44 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 22 |Даўгата сэкундаў = 27 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Сайт = }} '''Чы́калавічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Належала да [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Найраней паселішча згаданае ў лісьце караля Жыгімонта Старога, размыта датаваным 2 днём траўня-жніўня 1526 году<ref>Lietuvos Metrika: knyga Nr. 14 (1524–1529) / parengė D. Antanavičius (tekstai lotynų kalba) ir L. Karalius, Vilnius: LII leidykla, 2008. № 595 (514)</ref>: {{пачатак цытаты}}Воеводе киевъскому, де''р''жавцы свислоцкому, пану Анъдрею Немеровичу. Били намъ чоломъ земяне киевъскии Иванъ Михъновичъ Шпра''с''ки''и'' з шуриномъ своимъ Васильемъ Де''т''ковичомъ и поведилъ перед нами, што жъ о''н'' понялъ за себе до''ч''ку земенина киевъского Данилья Де''т''ковича и брата ее, шурина своего, у свое''и'' жо опеце маеть, и которыи де''и'' именья того цтя его Де''д''ковы и Фу''р''совы у Киевъскомъ повете на ''и''мя Очиколовци а Трипо''л'', и подво''р''я у месте Ки[е]въскомъ. А Фу''р''совъскии именья Селишча, а Стримятичи и тежъ подворъя у месте Киевъскомъ по нихъ се остали, к ты''м'' де''и'' именьям и подворамъ никого инъшого близъского нетъ, только жона его а шуринъ. И тепе''р'' де''и'' твоя м(и)л(о)сть тыи именья къ замъку нашому деръжишъ. А тотъ де''и'' те''ст'' его Даниле''и'' Де''д''ко и небожъчикъ Фурсъ тыи именья з давныхъ часовъ во впокои мели ажъ до живота своего, и били намъ чоломъ, а быхъмо тыхъ имене''и'' и домовъ о''т''чизны жоны и шурина его казали имъ поступити се. Ино ачъкольвекъ тотъ тесть его Де''д''ко за высту''п'' скаранъ, о''д''нако жъ мы дете''и'' его о''т'' [от]чизны ''и''хъ не о''т''даляли. А прото гды ''ж'' тыи именья естъ о''т''чизна жоны и шурина его, мы на и''х'' чоломъбитье то вчинили, к тымъ именьемъ их есмо допустили. И твоя бы м(и)л(о)''ст'' ты''х'' имене''и'' о''т''чизны Очиколовчовъ и Триполь, и Селишча и Стримятичи, и подворе''и'' в месте Киевъскомъ имъ поступилъ ся. Неха''и'' бы они тыи именья и домы де''р''жали со всимъ подле де''р''жанья и давности пре''д''ковъ свои''х'' и подле своее близъкости. П(и)сан. Копоть.{{канец цытаты}} [[Файл:Вараўцы паноў Сурынаў у люстрацыі 1552 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Ачыкалавічы ў люстрацыі 1552 г.]] У люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 года{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}} засьведчана, што з 2 службаў{{Заўвага|1 службу складалі 2 двары і болей.|}} сяла Ачыкалавічы пана Васіля Данілавіча Дзедкавіча (Трыпольскага)<ref>Пра Дзедкавічаў Трыпольскіх гл.: Літвін Г. З народу руського. Шляхта Київщини, Волині та Брацлавщини (1569-1648) / Пер. з польськ. Лесі Лисенко. – Київ: Дух і Літера, 2016. С. 286—287</ref> выплачваліся 4 капы (240) грошаў і 2 кадзі мёду<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 453; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 46</ref>. У 1567 годзе пані Дзедкавая Саламаніда Сурынавая з маёнткаў сваіх Клочкаў і Чыкалавічаў у Оўруцкім{{заўвага|Ня ў [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]], як тое ў С. В. Марцэлева<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 114 — 115</ref>.}} павеце, ставіла ў войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] 2 узброеных вершнікаў; апошнія належалі да {{падказка|почату|Адзьдзел, на чале якога буйны землеўладальнік выступаў на земскую службу ці вайсковы агляд.}} князя Андрэя Капусты, кашталяна брацлаўскага<ref>Русская историческая библиотека. — Т. XXXІІІ: Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3: Книги публичных дел. Переписи войска Литовского. — Петроград, 1915. Стб. 1236</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]]{{заўвага|Менавіта ў яго межах месьціліся Чыкалавічы, а ня ў [[Менскае ваяводзтва|Менскім ваяводзтве]], як меркаваў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1"/>.}} (і Чыкалавічы з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. [[Файл:Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1).jpg|значак|зьлева|170пкс|Сяло Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1)]] [[Файл:Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2).jpg|значак|зьлева|170пкс|Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2)]] [[Файл:Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|170пкс|Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.]] === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === З рэестру пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што ў 1571 годзе з 13 цяглых дымоў сяла Чыкалавічы пані Саламаніды Сурынавай атрымана па 12 грошаў, а з 4 нэндзных дымоў, з-за іхнага галоднага стану, ня выбрана анічога<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 91-91зв.</ref>. У падатковым рэестры Кіеўскай зямлі (ваяводзтва), складзеным у 1581 годзе каралеўскім слугой і паборцам панам Мацеем Язерскім, засьведчана прыналежнасьць Чыкалавічаў панам Хведару, Гапону і Ждану Дзедкам Трыпольскім. Зь іх 8 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] выплачвалася па 15 грошаў, з 1 [[агароднікі|агародніка]] — 4 гр.<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 887зв.; Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 40</ref>. У 1628 годзе паны Мацьвей, Максім, Марка, Хведар, нашчадкі нябожчыка пана Андрэя, Трыпольскія з 3 паўнавартых дымоў (×6 — каля 18 чалавек) і 2 убогіх (≈12 чал.) сяла Чыкалавічы забясьпечвалі выплату адпаведна па 3 і па паўтара злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 379</ref>. Паводле люстрацыі падымнага падатку 1683 года, з 20 дымоў (каля 120 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пана Паўла Трыпольскага і з 5 дымоў (≈30 жыхароў) іншых Трыпольскіх да скарбу выплачвалася 4 злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 490</ref>. 16-м лістапада 1708 году датаваная скарга [[Оўруч|оўруцкага]] падстолія Тэадора Паўшы на пана Яна і іншых Трыпольскіх за зьбіцьцё іхнымі падданымі сялянаў, жонак і дзяцей апошніх, за вымаганьне грошай, забраньне хлеба, коней, свойскай птушкі і г. д. пры наезьдзе на сёлы Чыкалавічы, [[Харомнае]] і [[Калыбань|Калыбані]]<ref>Опись актовой книги Киевского центрального архива. – № 26. / Сост. А. Т. Белоусов. – Киев, 1881. С. 29</ref>. Згаданыя Чыкалавічы ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1707, 1711, 1714 гадоў. У тарыфе 1734 году, нарэшце, сказана, што належала вёска сужэнцам панам Войнам. Але ня ўся, бо ўладальнікамі частак яе былі і іншыя, неназваныя тут, асобы<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 55, 65, 74, 287</ref>. У матэрыяле Генэральнай візыты Брагінскага дэканату 1743 году занатавана, што прыход царквы Ўваскрашэньня Хрыстова ў сяле Чыкалавічы, які ўзначальваў настаяцель а. Лаўрэнці Гудымовіч, налічваў 90 двароў (×6 — каля 540 душ), а верных да споведзі дапушчаных — plus minus 300 душ. Згаданы фундуш, выдадзены царкве 15 траўня 1742 г. уладальніцай маёнтку пані Антанінай з Чэхоўскіх Войнінай, судзьдзёвай рэчыцкай. Акрамя асобных заўвагаў, візытатар наклаў на сьвятара грашовае спагнаньне ў 30 грывень за тое, што ня вёў мэтрычныя запісы<ref>Візыты Брагінскага дэканату 1743 г. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. І. 2461. А. 293-294</ref>. Паводле тарыфа 1754 году, з 23 двароў (≈138 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пані Войніны «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 3 злотых, 17 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 14 злотых, 10 грошаў, а з 2 двароў пана Міхала Антонія Паўшы, харунжага кіеўскага, — адпаведна 9 гр. і 1 зл., 6 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 186 — 187; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>. Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чыкалавічах адпаведна 9, 4 і 10 плацельшчыкаў пагалоўшчыны (głow), што належалі да Чарнобыльскага кагалу<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>. Убываньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 г., адгалоскі якой дасягалі і нашых мясьцінаў. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Як вынік другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]), Чыкалавічы – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у тэрытарыяльна ўпарадкаваным [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкім павеце]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. З расейскай рэвізіі 1795 году вядома, што Чыкалавічы пажыцьцёва належалі пані Людвіцы з Ржэвускіх, удаве графа Яна, сына Адама, Хадкевіча, генэрала-ад'ютанта<ref>Гл.: Herbarz Polski. Cz. 1, Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. / Ułożył i wydał Adam Boniecki. – Warszawa, 1900. T. ІІІ. S. 28 – 29</ref>. На той час у сяле было 27 двароў, у якіх – 68 падданых мужчынскага і 71 жаночага полу{{заўвага|Сьпіс, магчыма, няпоўны. Да яго варта дадаць 2 двары, пра якія пісаў С. В. Марцэлеў, зважаючы на справу 58 НГАБ<ref name="fn1"/>.}}<ref>НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 109 – 112адв.</ref>{{заўвага|І. Е. Петрачэнка падала зьвестку, нібы сяло Чыкалавічы і вёска Калыбань знаходзіліся ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>.}}. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Ўкраінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чыкалавічы ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гетмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. == Асобы == * [[Гаўрыла Вашчанка]] (1928 — 2014) — заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі (1977), прафэсар (1980), народны мастак Беларусі (1988) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] 8cae9tu46wry9hb73kw7mrbtuaaa80q 2694606 2694605 2026-10-03T17:10:04Z Дамінік 64057 2694606 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чыкалавічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чыкалавічаў |Лацінка = Čykałavičy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1526 годам |Першыя згадкі = [[1526]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = Ачыкалавічы |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 24 |Шырата сэкундаў = 44 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 22 |Даўгата сэкундаў = 27 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Сайт = }} '''Чы́калавічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Належала да [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Найраней паселішча згаданае ў лісьце караля Жыгімонта Старога, размыта датаваным 2 днём траўня-жніўня 1526 году<ref>Lietuvos Metrika: knyga Nr. 14 (1524–1529) / parengė D. Antanavičius (tekstai lotynų kalba) ir L. Karalius, Vilnius: LII leidykla, 2008. № 595 (514)</ref>: {{пачатак цытаты}}Воеводе киевъскому, де''р''жавцы свислоцкому, пану Анъдрею Немеровичу. Били намъ чоломъ земяне киевъскии Иванъ Михъновичъ Шпра''с''ки''и'' з шуриномъ своимъ Васильемъ Де''т''ковичомъ и поведилъ перед нами, што жъ о''н'' понялъ за себе до''ч''ку земенина киевъского Данилья Де''т''ковича и брата ее, шурина своего, у свое''и'' жо опеце маеть, и которыи де''и'' именья того цтя его Де''д''ковы и Фу''р''совы у Киевъскомъ повете на ''и''мя Очиколовци а Трипо''л'', и подво''р''я у месте Ки[е]въскомъ. А Фу''р''совъскии именья Селишча, а Стримятичи и тежъ подворъя у месте Киевъскомъ по нихъ се остали, к ты''м'' де''и'' именьям и подворамъ никого инъшого близъского нетъ, только жона его а шуринъ. И тепе''р'' де''и'' твоя м(и)л(о)сть тыи именья къ замъку нашому деръжишъ. А тотъ де''и'' те''ст'' его Даниле''и'' Де''д''ко и небожъчикъ Фурсъ тыи именья з давныхъ часовъ во впокои мели ажъ до живота своего, и били намъ чоломъ, а быхъмо тыхъ имене''и'' и домовъ о''т''чизны жоны и шурина его казали имъ поступити се. Ино ачъкольвекъ тотъ тесть его Де''д''ко за высту''п'' скаранъ, о''д''нако жъ мы дете''и'' его о''т'' [от]чизны ''и''хъ не о''т''даляли. А прото гды ''ж'' тыи именья естъ о''т''чизна жоны и шурина его, мы на и''х'' чоломъбитье то вчинили, к тымъ именьемъ их есмо допустили. И твоя бы м(и)л(о)''ст'' ты''х'' имене''и'' о''т''чизны Очиколовчовъ и Триполь, и Селишча и Стримятичи, и подворе''и'' в месте Киевъскомъ имъ поступилъ ся. Неха''и'' бы они тыи именья и домы де''р''жали со всимъ подле де''р''жанья и давности пре''д''ковъ свои''х'' и подле своее близъкости. П(и)сан. Копоть.{{канец цытаты}} [[Файл:Вараўцы паноў Сурынаў у люстрацыі 1552 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Ачыкалавічы ў люстрацыі 1552 г.]] У люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 года{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}} засьведчана, што з 2 службаў{{Заўвага|1 службу складалі 2 двары і болей.|}} сяла Ачыкалавічы пана Васіля Данілавіча Дзедкавіча (Трыпольскага)<ref>Пра Дзедкавічаў Трыпольскіх гл.: Літвін Г. З народу руського. Шляхта Київщини, Волині та Брацлавщини (1569-1648) / Пер. з польськ. Лесі Лисенко. – Київ: Дух і Літера, 2016. С. 286—287</ref> выплачваліся 4 капы (240) грошаў і 2 кадзі мёду<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 453; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 46</ref>. У 1567 годзе пані Дзедкавая Саламаніда Сурынавая з маёнткаў сваіх Клочкаў і Чыкалавічаў у Оўруцкім{{заўвага|Ня ў [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]], як тое ў С. В. Марцэлева<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 114 — 115</ref>.}} павеце, ставіла ў войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] 2 узброеных вершнікаў; апошнія належалі да {{падказка|почату|Адзьдзел, на чале якога буйны землеўладальнік выступаў на земскую службу ці вайсковы агляд.}} князя Андрэя Капусты, кашталяна брацлаўскага<ref>Русская историческая библиотека. — Т. XXXІІІ: Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3: Книги публичных дел. Переписи войска Литовского. — Петроград, 1915. Стб. 1236</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]]{{заўвага|Менавіта ў яго межах месьціліся Чыкалавічы, а ня ў [[Менскае ваяводзтва|Менскім ваяводзтве]], як меркаваў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1"/>.}} (і Чыкалавічы з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. [[Файл:Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1).jpg|значак|зьлева|170пкс|Сяло Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1)]] [[Файл:Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2).jpg|значак|зьлева|170пкс|Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2)]] [[Файл:Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|170пкс|Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.]] === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === З рэестру пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што ў 1571 годзе з 13 цяглых дымоў сяла Чыкалавічы пані Саламаніды Сурынавай атрымана па 12 грошаў, а з 4 нэндзных дымоў, з-за іхнага галоднага стану, ня выбрана анічога<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 91-91зв.</ref>. У падатковым рэестры Кіеўскай зямлі (ваяводзтва), складзеным у 1581 годзе каралеўскім слугой і паборцам панам Мацеем Язерскім, засьведчана прыналежнасьць Чыкалавічаў панам Хведару, Гапону і Ждану Дзедкам Трыпольскім. Зь іх 8 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] выплачвалася па 15 грошаў, з 1 [[агароднікі|агародніка]] — 4 гр.<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 887зв.; Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 40</ref>. У 1628 годзе паны Мацьвей, Максім, Марка, Хведар, нашчадкі нябожчыка пана Андрэя, Трыпольскія з 3 паўнавартых дымоў (×6 — каля 18 чалавек) і 2 убогіх (≈12 чал.) сяла Чыкалавічы забясьпечвалі выплату адпаведна па 3 і па паўтара злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 379</ref>. Паводле люстрацыі падымнага падатку 1683 года, з 20 дымоў (каля 120 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пана Паўла Трыпольскага і з 5 дымоў (≈30 жыхароў) іншых Трыпольскіх да скарбу выплачвалася 4 злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 490</ref>. 16-м лістапада 1708 году датаваная скарга [[Оўруч|оўруцкага]] падстолія Тэадора Паўшы на пана Яна і іншых Трыпольскіх за зьбіцьцё іхнымі падданымі сялянаў, жонак і дзяцей апошніх, за вымаганьне грошай, забраньне хлеба, коней, свойскай птушкі і г. д. пры наезьдзе на сёлы Чыкалавічы, [[Харомнае]] і [[Калыбань|Калыбані]]<ref>Опись актовой книги Киевского центрального архива. – № 26. / Сост. А. Т. Белоусов. – Киев, 1881. С. 29</ref>. Згаданыя Чыкалавічы ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1707, 1711, 1714 гадоў. У тарыфе 1734 году, нарэшце, сказана, што належала вёска сужэнцам панам Войнам. Але ня ўся, бо ўладальнікамі частак яе былі і іншыя, неназваныя тут, асобы<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 55, 65, 74, 287</ref>. У матэрыяле Генэральнай візыты Брагінскага дэканату 1743 году занатавана, што прыход царквы Ўваскрашэньня Хрыстова ў сяле Чыкалавічы, які ўзначальваў настаяцель а. Лаўрэнці Гудымовіч, налічваў 90 двароў (×6 — каля 540 душ), а верных да споведзі дапушчаных — plus minus 300 душ. Згаданы фундуш, выдадзены царкве 15 траўня 1742 г. уладальніцай маёнтку пані Антанінай з Чэхоўскіх Войнінай, судзьдзёвай рэчыцкай. Акрамя асобных заўвагаў, візытатар наклаў на сьвятара грашовае спагнаньне ў 30 грывень за тое, што ня вёў мэтрычныя запісы<ref>Візыты Брагінскага дэканату 1743 г. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. І. 2461. А. 293-294</ref>. Паводле тарыфа 1754 году, з 23 двароў (≈138 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пані Войніны «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 3 злотых, 17 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 14 злотых, 10 грошаў, а з 2 двароў пана Міхала Антонія Паўшы, харунжага кіеўскага, — адпаведна 9 гр. і 1 зл., 6 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 186 — 187; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>. Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чыкалавічах адпаведна 9, 4 і 10 плацельшчыкаў пагалоўшчыны (głow), што належалі да Чарнобыльскага кагалу<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>. Убываньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 г., адгалоскі якой дасягалі і нашых мясьцінаў. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Як вынік другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]), Чыкалавічы – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у тэрытарыяльна ўпарадкаваным [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкім павеце]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. З расейскай рэвізіі 1795 году вядома, што Чыкалавічы пажыцьцёва належалі пані Людвіцы з Ржэвускіх, удаве графа Яна, сына Адама, Хадкевіча, генэрала-ад'ютанта<ref>Гл.: Herbarz Polski. Cz. 1, Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. / Ułożył i wydał Adam Boniecki. – Warszawa, 1900. T. ІІІ. S. 28 – 29</ref>. На той час у сяле было 27 двароў, у якіх – 68 падданых мужчынскага і 71 жаночага полу{{заўвага|Сьпіс, магчыма, няпоўны. Да яго варта дадаць 2 двары, пра якія пісаў С. В. Марцэлеў, зважаючы на справу 58 НГАБ<ref name="fn1"/>.}}<ref>НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 109 – 112адв.</ref>{{заўвага|І. Е. Петрачэнка падала зьвестку, нібы сяло Чыкалавічы і вёска Калыбань знаходзіліся ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>.}}. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Ўкраінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чыкалавічы ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гетмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. == Асобы == * [[Гаўрыла Вашчанка]] (1928 — 2014) — заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі (1977), прафэсар (1980), народны мастак Беларусі (1988) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] a9cf64xutb7sjm8ww6uscih8kzvswiv 2694608 2694606 2026-10-03T17:12:04Z Дамінік 64057 2694608 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чыкалавічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чыкалавічаў |Лацінка = Čykałavičy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1526 годам |Першыя згадкі = [[1526]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = Ачыкалавічы |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 24 |Шырата сэкундаў = 44 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 22 |Даўгата сэкундаў = 27 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Сайт = }} '''Чы́калавічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Належала да [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Найраней паселішча згаданае ў лісьце караля Жыгімонта Старога, размыта датаваным 2 днём траўня-жніўня 1526 году<ref>Lietuvos Metrika: knyga Nr. 14 (1524–1529) / parengė D. Antanavičius (tekstai lotynų kalba) ir L. Karalius. — Vilnius: LII leidykla, 2008. № 595 (514)</ref>: {{пачатак цытаты}}Воеводе киевъскому, де''р''жавцы свислоцкому, пану Анъдрею Немеровичу. Били намъ чоломъ земяне киевъскии Иванъ Михъновичъ Шпра''с''ки''и'' з шуриномъ своимъ Васильемъ Де''т''ковичомъ и поведилъ перед нами, што жъ о''н'' понялъ за себе до''ч''ку земенина киевъского Данилья Де''т''ковича и брата ее, шурина своего, у свое''и'' жо опеце маеть, и которыи де''и'' именья того цтя его Де''д''ковы и Фу''р''совы у Киевъскомъ повете на ''и''мя Очиколовци а Трипо''л'', и подво''р''я у месте Ки[е]въскомъ. А Фу''р''совъскии именья Селишча, а Стримятичи и тежъ подворъя у месте Киевъскомъ по нихъ се остали, к ты''м'' де''и'' именьям и подворамъ никого инъшого близъского нетъ, только жона его а шуринъ. И тепе''р'' де''и'' твоя м(и)л(о)сть тыи именья къ замъку нашому деръжишъ. А тотъ де''и'' те''ст'' его Даниле''и'' Де''д''ко и небожъчикъ Фурсъ тыи именья з давныхъ часовъ во впокои мели ажъ до живота своего, и били намъ чоломъ, а быхъмо тыхъ имене''и'' и домовъ о''т''чизны жоны и шурина его казали имъ поступити се. Ино ачъкольвекъ тотъ тесть его Де''д''ко за высту''п'' скаранъ, о''д''нако жъ мы дете''и'' его о''т'' [от]чизны ''и''хъ не о''т''даляли. А прото гды ''ж'' тыи именья естъ о''т''чизна жоны и шурина его, мы на и''х'' чоломъбитье то вчинили, к тымъ именьемъ их есмо допустили. И твоя бы м(и)л(о)''ст'' ты''х'' имене''и'' о''т''чизны Очиколовчовъ и Триполь, и Селишча и Стримятичи, и подворе''и'' в месте Киевъскомъ имъ поступилъ ся. Неха''и'' бы они тыи именья и домы де''р''жали со всимъ подле де''р''жанья и давности пре''д''ковъ свои''х'' и подле своее близъкости. П(и)сан. Копоть.{{канец цытаты}} [[Файл:Вараўцы паноў Сурынаў у люстрацыі 1552 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Ачыкалавічы ў люстрацыі 1552 г.]] У люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 года{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}} засьведчана, што з 2 службаў{{Заўвага|1 службу складалі 2 двары і болей.|}} сяла Ачыкалавічы пана Васіля Данілавіча Дзедкавіча (Трыпольскага)<ref>Пра Дзедкавічаў Трыпольскіх гл.: Літвін Г. З народу руського. Шляхта Київщини, Волині та Брацлавщини (1569-1648) / Пер. з польськ. Лесі Лисенко. – Київ: Дух і Літера, 2016. С. 286—287</ref> выплачваліся 4 капы (240) грошаў і 2 кадзі мёду<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 453; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 46</ref>. У 1567 годзе пані Дзедкавая Саламаніда Сурынавая з маёнткаў сваіх Клочкаў і Чыкалавічаў у Оўруцкім{{заўвага|Ня ў [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]], як тое ў С. В. Марцэлева<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 114 — 115</ref>.}} павеце, ставіла ў войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] 2 узброеных вершнікаў; апошнія належалі да {{падказка|почату|Адзьдзел, на чале якога буйны землеўладальнік выступаў на земскую службу ці вайсковы агляд.}} князя Андрэя Капусты, кашталяна брацлаўскага<ref>Русская историческая библиотека. — Т. XXXІІІ: Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3: Книги публичных дел. Переписи войска Литовского. — Петроград, 1915. Стб. 1236</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]]{{заўвага|Менавіта ў яго межах месьціліся Чыкалавічы, а ня ў [[Менскае ваяводзтва|Менскім ваяводзтве]], як меркаваў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1"/>.}} (і Чыкалавічы з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. [[Файл:Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1).jpg|значак|зьлева|170пкс|Сяло Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1)]] [[Файл:Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2).jpg|значак|зьлева|170пкс|Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2)]] [[Файл:Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|170пкс|Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.]] === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === З рэестру пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што ў 1571 годзе з 13 цяглых дымоў сяла Чыкалавічы пані Саламаніды Сурынавай атрымана па 12 грошаў, а з 4 нэндзных дымоў, з-за іхнага галоднага стану, ня выбрана анічога<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 91-91зв.</ref>. У падатковым рэестры Кіеўскай зямлі (ваяводзтва), складзеным у 1581 годзе каралеўскім слугой і паборцам панам Мацеем Язерскім, засьведчана прыналежнасьць Чыкалавічаў панам Хведару, Гапону і Ждану Дзедкам Трыпольскім. Зь іх 8 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] выплачвалася па 15 грошаў, з 1 [[агароднікі|агародніка]] — 4 гр.<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 887зв.; Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 40</ref>. У 1628 годзе паны Мацьвей, Максім, Марка, Хведар, нашчадкі нябожчыка пана Андрэя, Трыпольскія з 3 паўнавартых дымоў (×6 — каля 18 чалавек) і 2 убогіх (≈12 чал.) сяла Чыкалавічы забясьпечвалі выплату адпаведна па 3 і па паўтара злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 379</ref>. Паводле люстрацыі падымнага падатку 1683 года, з 20 дымоў (каля 120 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пана Паўла Трыпольскага і з 5 дымоў (≈30 жыхароў) іншых Трыпольскіх да скарбу выплачвалася 4 злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 490</ref>. 16-м лістапада 1708 году датаваная скарга [[Оўруч|оўруцкага]] падстолія Тэадора Паўшы на пана Яна і іншых Трыпольскіх за зьбіцьцё іхнымі падданымі сялянаў, жонак і дзяцей апошніх, за вымаганьне грошай, забраньне хлеба, коней, свойскай птушкі і г. д. пры наезьдзе на сёлы Чыкалавічы, [[Харомнае]] і [[Калыбань|Калыбані]]<ref>Опись актовой книги Киевского центрального архива. – № 26. / Сост. А. Т. Белоусов. – Киев, 1881. С. 29</ref>. Згаданыя Чыкалавічы ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1707, 1711, 1714 гадоў. У тарыфе 1734 году, нарэшце, сказана, што належала вёска сужэнцам панам Войнам. Але ня ўся, бо ўладальнікамі частак яе былі і іншыя, неназваныя тут, асобы<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 55, 65, 74, 287</ref>. У матэрыяле Генэральнай візыты Брагінскага дэканату 1743 году занатавана, што прыход царквы Ўваскрашэньня Хрыстова ў сяле Чыкалавічы, які ўзначальваў настаяцель а. Лаўрэнці Гудымовіч, налічваў 90 двароў (×6 — каля 540 душ), а верных да споведзі дапушчаных — plus minus 300 душ. Згаданы фундуш, выдадзены царкве 15 траўня 1742 г. уладальніцай маёнтку пані Антанінай з Чэхоўскіх Войнінай, судзьдзёвай рэчыцкай. Акрамя асобных заўвагаў, візытатар наклаў на сьвятара грашовае спагнаньне ў 30 грывень за тое, што ня вёў мэтрычныя запісы<ref>Візыты Брагінскага дэканату 1743 г. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. І. 2461. А. 293-294</ref>. Паводле тарыфа 1754 году, з 23 двароў (≈138 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пані Войніны «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 3 злотых, 17 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 14 злотых, 10 грошаў, а з 2 двароў пана Міхала Антонія Паўшы, харунжага кіеўскага, — адпаведна 9 гр. і 1 зл., 6 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 186 — 187; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>. Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чыкалавічах адпаведна 9, 4 і 10 плацельшчыкаў пагалоўшчыны (głow), што належалі да Чарнобыльскага кагалу<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>. Убываньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 г., адгалоскі якой дасягалі і нашых мясьцінаў. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Як вынік другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]), Чыкалавічы – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у тэрытарыяльна ўпарадкаваным [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкім павеце]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. З расейскай рэвізіі 1795 году вядома, што Чыкалавічы пажыцьцёва належалі пані Людвіцы з Ржэвускіх, удаве графа Яна, сына Адама, Хадкевіча, генэрала-ад'ютанта<ref>Гл.: Herbarz Polski. Cz. 1, Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. / Ułożył i wydał Adam Boniecki. – Warszawa, 1900. T. ІІІ. S. 28 – 29</ref>. На той час у сяле было 27 двароў, у якіх – 68 падданых мужчынскага і 71 жаночага полу{{заўвага|Сьпіс, магчыма, няпоўны. Да яго варта дадаць 2 двары, пра якія пісаў С. В. Марцэлеў, зважаючы на справу 58 НГАБ<ref name="fn1"/>.}}<ref>НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 109 – 112адв.</ref>{{заўвага|І. Е. Петрачэнка падала зьвестку, нібы сяло Чыкалавічы і вёска Калыбань знаходзіліся ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>.}}. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Ўкраінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чыкалавічы ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гетмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. == Асобы == * [[Гаўрыла Вашчанка]] (1928 — 2014) — заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі (1977), прафэсар (1980), народны мастак Беларусі (1988) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] qu9lig7bw83chjcryo69l77exkm2cn1 2694609 2694608 2026-10-03T17:14:19Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2694609 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чыкалавічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чыкалавічаў |Лацінка = Čykałavičy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1526 годам |Першыя згадкі = [[1526]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = Ачыкалавічы |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 24 |Шырата сэкундаў = 44 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 22 |Даўгата сэкундаў = 27 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Сайт = }} '''Чы́калавічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Належала да [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Найраней паселішча згаданае ў лісьце караля Жыгімонта Старога, размыта датаваным 2 днём траўня-жніўня 1526 году<ref>Lietuvos Metrika: knyga Nr. 14 (1524–1529) / parengė D. Antanavičius (tekstai lotynų kalba) ir L. Karalius. — Vilnius: LII leidykla, 2008. № 595 (514)</ref>: {{пачатак цытаты}}Воеводе киевъскому, де''р''жавцы свислоцкому, пану Анъдрею Немеровичу. Били намъ чоломъ земяне киевъскии Иванъ Михъновичъ Шпра''с''ки''и'' з шуриномъ своимъ Васильемъ Де''т''ковичомъ и поведилъ перед нами, што жъ о''н'' понялъ за себе до''ч''ку земенина киевъского Данилья Де''т''ковича и брата ее, шурина своего, у свое''и'' жо опеце маеть, и которыи де''и'' именья того цтя его Де''д''ковы и Фу''р''совы у Киевъскомъ повете на ''и''мя Очиколовци а Трипо''л'', и подво''р''я у месте Ки[е]въскомъ. А Фу''р''совъскии именья Селишча, а Стримятичи и тежъ подворъя у месте Киевъскомъ по нихъ се остали, к ты''м'' де''и'' именьям и подворамъ никого инъшого близъского нетъ, только жона его а шуринъ. И тепе''р'' де''и'' твоя м(и)л(о)сть тыи именья къ замъку нашому деръжишъ. А тотъ де''и'' те''ст'' его Даниле''и'' Де''д''ко и небожъчикъ Фурсъ тыи именья з давныхъ часовъ во впокои мели ажъ до живота своего, и били намъ чоломъ, а быхъмо тыхъ имене''и'' и домовъ о''т''чизны жоны и шурина его казали имъ поступити се. Ино ачъкольвекъ тотъ тесть его Де''д''ко за высту''п'' скаранъ, о''д''нако жъ мы дете''и'' его о''т'' [от]чизны ''и''хъ не о''т''даляли. А прото гды ''ж'' тыи именья естъ о''т''чизна жоны и шурина его, мы на и''х'' чоломъбитье то вчинили, к тымъ именьемъ их есмо допустили. И твоя бы м(и)л(о)''ст'' ты''х'' имене''и'' о''т''чизны Очиколовчовъ и Триполь, и Селишча и Стримятичи, и подворе''и'' в месте Киевъскомъ имъ поступилъ ся. Неха''и'' бы они тыи именья и домы де''р''жали со всимъ подле де''р''жанья и давности пре''д''ковъ свои''х'' и подле своее близъкости. П(и)сан. Копоть.{{канец цытаты}} [[Файл:Вараўцы паноў Сурынаў у люстрацыі 1552 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Ачыкалавічы ў люстрацыі 1552 г.]] У люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 года{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}} засьведчана, што з 2 службаў{{Заўвага|1 службу складалі 2 двары і болей.|}} сяла Ачыкалавічы пана Васіля Данілавіча Дзедкавіча (Трыпольскага)<ref>Пра Дзедкавічаў Трыпольскіх гл.: Літвін Г. З народу руського. Шляхта Київщини, Волині та Брацлавщини (1569-1648) / Пер. з польськ. Лесі Лисенко. – Київ: Дух і Літера, 2016. С. 286—287</ref> выплачваліся 4 капы (240) грошаў і 2 кадзі мёду<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 453; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 46</ref>. У 1567 годзе пані Дзедкавая Саламаніда Сурынавая з маёнткаў сваіх Клочкаў і Чыкалавічаў у Оўруцкім{{заўвага|Ня ў [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]], як тое ў С. В. Марцэлева<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 114 — 115</ref>.}} павеце, ставіла ў войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] 2 узброеных вершнікаў; апошнія належалі да {{падказка|почату|Адзьдзел, на чале якога буйны землеўладальнік выступаў на земскую службу ці вайсковы агляд.}} князя Андрэя Капусты, кашталяна брацлаўскага<ref>Русская историческая библиотека. — Т. XXXІІІ: Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3: Книги публичных дел. Переписи войска Литовского. — Петроград, 1915. Стб. 1236</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]]{{заўвага|Менавіта ў яго межах месьціліся Чыкалавічы, а ня ў [[Менскае ваяводзтва|Менскім ваяводзтве]], як меркаваў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1"/>.}} (і Чыкалавічы з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. [[Файл:Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1).jpg|значак|зьлева|170пкс|Сяло Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1)]] [[Файл:Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2).jpg|значак|зьлева|170пкс|Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2)]] [[Файл:Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|170пкс|Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.]] === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === З рэестру пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што ў 1571 годзе з 13 цяглых дымоў сяла Чыкалавічы пані Саламаніды Сурынавай атрымана па 12 грошаў, а з 4 нэндзных дымоў, з-за іхнага галоднага стану, ня выбрана анічога<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 91-91зв.</ref>. У падатковым рэестры Кіеўскай зямлі (ваяводзтва), складзеным у 1581 годзе каралеўскім слугой і паборцам панам Мацеем Язерскім, засьведчана прыналежнасьць Чыкалавічаў панам Хведару, Гапону і Ждану Дзедкам Трыпольскім. Зь іх 8 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] выплачвалася па 15 грошаў, з 1 [[агароднікі|агародніка]] — 4 гр.<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 887зв.; Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 40</ref>. У 1628 годзе паны Мацьвей, Максім, Марка, Хведар, нашчадкі нябожчыка пана Андрэя, Трыпольскія з 3 паўнавартых дымоў (×6 — каля 18 чалавек) і 2 убогіх (≈12 чал.) сяла Чыкалавічы забясьпечвалі выплату адпаведна па 3 і па паўтара злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 379</ref>. Паводле люстрацыі падымнага падатку 1683 года, з 20 дымоў (каля 120 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пана Паўла Трыпольскага і з 5 дымоў (≈30 жыхароў) іншых Трыпольскіх да скарбу выплачвалася 4 злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 490</ref>. 16-м лістапада 1708 году датаваная скарга [[Оўруч|оўруцкага]] падстолія Тэадора Паўшы на пана Яна і іншых Трыпольскіх за зьбіцьцё іхнымі падданымі сялянаў, жонак і дзяцей апошніх, за вымаганьне грошай, забраньне хлеба, коней, свойскай птушкі і г. д. пры наезьдзе на сёлы Чыкалавічы, [[Харомнае]] і [[Калыбань|Калыбані]]<ref>Опись актовой книги Киевского центрального архива. – № 26. / Сост. А. Т. Белоусов. – Киев, 1881. С. 29</ref>. Згаданыя Чыкалавічы ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1707, 1711, 1714 гадоў. У тарыфе 1734 году, нарэшце, сказана, што належала вёска сужэнцам панам Войнам. Але ня ўся, бо ўладальнікамі частак яе былі і іншыя, неназваныя тут, асобы<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 55, 65, 74, 287</ref>. У матэрыяле Генэральнай візыты Брагінскага дэканату 1743 году занатавана, што прыход царквы Ўваскрашэньня Хрыстова ў сяле Чыкалавічы, які ўзначальваў настаяцель а. Лаўрэнці Гудымовіч, налічваў 90 двароў (×6 — каля 540 душ), а верных да споведзі дапушчаных — plus minus 300 душ. Згаданы фундуш, выдадзены царкве 15 траўня 1742 г. уладальніцай маёнтку пані Антанінай з Чэхоўскіх Войнінай, судзьдзёвай рэчыцкай. Акрамя асобных заўвагаў, візытатар наклаў на сьвятара грашовае спагнаньне ў 30 грывень за тое, што ня вёў мэтрычныя запісы<ref>Візыты Брагінскага дэканату 1743 г. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. І. 2461. А. 293-294</ref>. Паводле тарыфа 1754 году, з 23 двароў (≈138 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пані Войніны «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 3 злотых, 17 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 14 злотых, 10 грошаў, а з 2 двароў пана Міхала Антонія Паўшы, харунжага кіеўскага, — адпаведна 9 гр. і 1 зл., 6 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 186 — 187; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>. Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чыкалавічах адпаведна 9, 4 і 10 плацельшчыкаў пагалоўшчыны (głow), што належалі да Чарнобыльскага кагалу<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>. Убываньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 г., адгалоскі якой дасягалі і нашых мясьцінаў. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Як вынік другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]), Чыкалавічы – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у тэрытарыяльна ўпарадкаваным [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкім павеце]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. З расейскай рэвізіі 1795 году вядома, што Чыкалавічы пажыцьцёва належалі пані Людвіцы з Ржэвускіх, удаве графа Яна, сына Адама, Хадкевіча, генэрала-ад'ютанта<ref>Гл.: Herbarz Polski. Cz. 1, Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. / Ułożył i wydał Adam Boniecki. – Warszawa, 1900. T. ІІІ. S. 28 – 29</ref>. На той час у сяле было 27 двароў, у якіх – 68 падданых мужчынскага і 71 жаночага полу{{заўвага|Сьпіс, магчыма, няпоўны. Да яго варта дадаць 2 двары, пра якія пісаў С. В. Марцэлеў, зважаючы на справу 58 НГАБ<ref name="fn1"/>.}}<ref>НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 109 – 112адв.</ref>{{заўвага|І. Е. Петрачэнка падала зьвестку, нібы сяло Чыкалавічы і вёска Калыбань знаходзіліся ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>.}}. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Ўкраінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чыкалавічы ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гетмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. == Асобы == * [[Гаўрыла Вашчанка]] (1928 — 2014) — заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі (1977), прафэсар (1980), народны мастак Беларусі (1988) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] i4608jlte8ske1oueploievby1tt5de 2694610 2694609 2026-10-03T17:14:59Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2694610 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чыкалавічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чыкалавічаў |Лацінка = Čykałavičy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1526 годам |Першыя згадкі = [[1526]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = Ачыкалавічы |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 24 |Шырата сэкундаў = 44 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 22 |Даўгата сэкундаў = 27 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Сайт = }} '''Чы́калавічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Належала да [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Найраней паселішча згаданае ў лісьце караля Жыгімонта Старога, размыта датаваным 2 днём траўня-жніўня 1526 году<ref>Lietuvos Metrika: knyga Nr. 14 (1524–1529) / parengė D. Antanavičius (tekstai lotynų kalba) ir L. Karalius. — Vilnius: LII leidykla, 2008. № 595 (514)</ref>: {{пачатак цытаты}}Воеводе киевъскому, де''р''жавцы свислоцкому, пану Анъдрею Немеровичу. Били намъ чоломъ земяне киевъскии Иванъ Михъновичъ Шпра''с''ки''и'' з шуриномъ своимъ Васильемъ Де''т''ковичомъ и поведилъ перед нами, што жъ о''н'' понялъ за себе до''ч''ку земенина киевъского Данилья Де''т''ковича и брата ее, шурина своего, у свое''и'' жо опеце маеть, и которыи де''и'' именья того цтя его Де''д''ковы и Фу''р''совы у Киевъскомъ повете на ''и''мя Очиколовци а Трипо''л'', и подво''р''я у месте Ки[е]въскомъ. А Фу''р''совъскии именья Селишча, а Стримятичи и тежъ подворъя у месте Киевъскомъ по нихъ се остали, к ты''м'' де''и'' именьям и подворамъ никого инъшого близъского нетъ, только жона его а шуринъ. И тепе''р'' де''и'' твоя м(и)л(о)сть тыи именья къ замъку нашому деръжишъ. А тотъ де''и'' те''ст'' его Даниле''и'' Де''д''ко и небожъчикъ Фурсъ тыи именья з давныхъ часовъ во впокои мели ажъ до живота своего, и били намъ чоломъ, а быхъмо тыхъ имене''и'' и домовъ о''т''чизны жоны и шурина его казали имъ поступити се. Ино ачъкольвекъ тотъ тесть его Де''д''ко за высту''п'' скаранъ, о''д''нако жъ мы дете''и'' его о''т'' [от]чизны ''и''хъ не о''т''даляли. А прото гды ''ж'' тыи именья естъ о''т''чизна жоны и шурина его, мы на и''х'' чоломъбитье то вчинили, к тымъ именьемъ их есмо допустили. И твоя бы м(и)л(о)''ст'' ты''х'' имене''и'' о''т''чизны Очиколовчовъ и Триполь, и Селишча и Стримятичи, и подворе''и'' в месте Киевъскомъ имъ поступилъ ся. Неха''и'' бы они тыи именья и домы де''р''жали со всимъ подле де''р''жанья и давности пре''д''ковъ свои''х'' и подле своее близъкости. П(и)сан. Копоть. {{канец цытаты}} [[Файл:Вараўцы паноў Сурынаў у люстрацыі 1552 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Ачыкалавічы ў люстрацыі 1552 г.]] У люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 года{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}} засьведчана, што з 2 службаў{{Заўвага|1 службу складалі 2 двары і болей.|}} сяла Ачыкалавічы пана Васіля Данілавіча Дзедкавіча (Трыпольскага)<ref>Пра Дзедкавічаў Трыпольскіх гл.: Літвін Г. З народу руського. Шляхта Київщини, Волині та Брацлавщини (1569-1648) / Пер. з польськ. Лесі Лисенко. – Київ: Дух і Літера, 2016. С. 286—287</ref> выплачваліся 4 капы (240) грошаў і 2 кадзі мёду<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 453; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 46</ref>. У 1567 годзе пані Дзедкавая Саламаніда Сурынавая з маёнткаў сваіх Клочкаў і Чыкалавічаў у Оўруцкім{{заўвага|Ня ў [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]], як тое ў С. В. Марцэлева<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 114 — 115</ref>.}} павеце, ставіла ў войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] 2 узброеных вершнікаў; апошнія належалі да {{падказка|почату|Адзьдзел, на чале якога буйны землеўладальнік выступаў на земскую службу ці вайсковы агляд.}} князя Андрэя Капусты, кашталяна брацлаўскага<ref>Русская историческая библиотека. — Т. XXXІІІ: Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3: Книги публичных дел. Переписи войска Литовского. — Петроград, 1915. Стб. 1236</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]]{{заўвага|Менавіта ў яго межах месьціліся Чыкалавічы, а ня ў [[Менскае ваяводзтва|Менскім ваяводзтве]], як меркаваў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1"/>.}} (і Чыкалавічы з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. [[Файл:Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1).jpg|значак|зьлева|170пкс|Сяло Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1)]] [[Файл:Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2).jpg|значак|зьлева|170пкс|Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2)]] [[Файл:Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|170пкс|Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.]] === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === З рэестру пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што ў 1571 годзе з 13 цяглых дымоў сяла Чыкалавічы пані Саламаніды Сурынавай атрымана па 12 грошаў, а з 4 нэндзных дымоў, з-за іхнага галоднага стану, ня выбрана анічога<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 91-91зв.</ref>. У падатковым рэестры Кіеўскай зямлі (ваяводзтва), складзеным у 1581 годзе каралеўскім слугой і паборцам панам Мацеем Язерскім, засьведчана прыналежнасьць Чыкалавічаў панам Хведару, Гапону і Ждану Дзедкам Трыпольскім. Зь іх 8 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] выплачвалася па 15 грошаў, з 1 [[агароднікі|агародніка]] — 4 гр.<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 887зв.; Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 40</ref>. У 1628 годзе паны Мацьвей, Максім, Марка, Хведар, нашчадкі нябожчыка пана Андрэя, Трыпольскія з 3 паўнавартых дымоў (×6 — каля 18 чалавек) і 2 убогіх (≈12 чал.) сяла Чыкалавічы забясьпечвалі выплату адпаведна па 3 і па паўтара злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 379</ref>. Паводле люстрацыі падымнага падатку 1683 года, з 20 дымоў (каля 120 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пана Паўла Трыпольскага і з 5 дымоў (≈30 жыхароў) іншых Трыпольскіх да скарбу выплачвалася 4 злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 490</ref>. 16-м лістапада 1708 году датаваная скарга [[Оўруч|оўруцкага]] падстолія Тэадора Паўшы на пана Яна і іншых Трыпольскіх за зьбіцьцё іхнымі падданымі сялянаў, жонак і дзяцей апошніх, за вымаганьне грошай, забраньне хлеба, коней, свойскай птушкі і г. д. пры наезьдзе на сёлы Чыкалавічы, [[Харомнае]] і [[Калыбань|Калыбані]]<ref>Опись актовой книги Киевского центрального архива. – № 26. / Сост. А. Т. Белоусов. – Киев, 1881. С. 29</ref>. Згаданыя Чыкалавічы ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1707, 1711, 1714 гадоў. У тарыфе 1734 году, нарэшце, сказана, што належала вёска сужэнцам панам Войнам. Але ня ўся, бо ўладальнікамі частак яе былі і іншыя, неназваныя тут, асобы<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 55, 65, 74, 287</ref>. У матэрыяле Генэральнай візыты Брагінскага дэканату 1743 году занатавана, што прыход царквы Ўваскрашэньня Хрыстова ў сяле Чыкалавічы, які ўзначальваў настаяцель а. Лаўрэнці Гудымовіч, налічваў 90 двароў (×6 — каля 540 душ), а верных да споведзі дапушчаных — plus minus 300 душ. Згаданы фундуш, выдадзены царкве 15 траўня 1742 г. уладальніцай маёнтку пані Антанінай з Чэхоўскіх Войнінай, судзьдзёвай рэчыцкай. Акрамя асобных заўвагаў, візытатар наклаў на сьвятара грашовае спагнаньне ў 30 грывень за тое, што ня вёў мэтрычныя запісы<ref>Візыты Брагінскага дэканату 1743 г. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. І. 2461. А. 293-294</ref>. Паводле тарыфа 1754 году, з 23 двароў (≈138 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пані Войніны «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 3 злотых, 17 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 14 злотых, 10 грошаў, а з 2 двароў пана Міхала Антонія Паўшы, харунжага кіеўскага, — адпаведна 9 гр. і 1 зл., 6 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 186 — 187; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>. Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чыкалавічах адпаведна 9, 4 і 10 плацельшчыкаў пагалоўшчыны (głow), што належалі да Чарнобыльскага кагалу<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>. Убываньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 г., адгалоскі якой дасягалі і нашых мясьцінаў. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Як вынік другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]), Чыкалавічы – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у тэрытарыяльна ўпарадкаваным [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкім павеце]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. З расейскай рэвізіі 1795 году вядома, што Чыкалавічы пажыцьцёва належалі пані Людвіцы з Ржэвускіх, удаве графа Яна, сына Адама, Хадкевіча, генэрала-ад'ютанта<ref>Гл.: Herbarz Polski. Cz. 1, Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. / Ułożył i wydał Adam Boniecki. – Warszawa, 1900. T. ІІІ. S. 28 – 29</ref>. На той час у сяле было 27 двароў, у якіх – 68 падданых мужчынскага і 71 жаночага полу{{заўвага|Сьпіс, магчыма, няпоўны. Да яго варта дадаць 2 двары, пра якія пісаў С. В. Марцэлеў, зважаючы на справу 58 НГАБ<ref name="fn1"/>.}}<ref>НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 109 – 112адв.</ref>{{заўвага|І. Е. Петрачэнка падала зьвестку, нібы сяло Чыкалавічы і вёска Калыбань знаходзіліся ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>.}}. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Ўкраінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чыкалавічы ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гетмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. == Асобы == * [[Гаўрыла Вашчанка]] (1928 — 2014) — заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі (1977), прафэсар (1980), народны мастак Беларусі (1988) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] 55cow8h5uxkw6rprla589z91ahau9wv 2694794 2694610 2026-10-04T11:54:54Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2694794 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чыкалавічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чыкалавічаў |Лацінка = Čykałavičy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1526 годам |Першыя згадкі = [[1526]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = Ачыкалавічы |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 24 |Шырата сэкундаў = 44 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 22 |Даўгата сэкундаў = 27 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Сайт = }} '''Чы́калавічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Належала да [[Камарынскі сельсавет (Брагінскі раён)|Камарынскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Найраней паселішча згаданае ў лісьце караля [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]], размыта датаваным 2 днём траўня-жніўня 1526 году<ref>Lietuvos Metrika: knyga Nr. 14 (1524–1529) / parengė D. Antanavičius (tekstai lotynų kalba) ir L. Karalius. — Vilnius: LII leidykla, 2008. № 595 (514)</ref>: {{пачатак цытаты}}Воеводе киевъскому, де''р''жавцы свислоцкому, пану Анъдрею Немеровичу. Били намъ чоломъ земяне киевъскии Иванъ Михъновичъ Шпра''с''ки''и'' з шуриномъ своимъ Васильемъ Де''т''ковичомъ и поведилъ перед нами, што жъ о''н'' понялъ за себе до''ч''ку земенина киевъского Данилья Де''т''ковича и брата ее, шурина своего, у свое''и'' жо опеце маеть, и которыи де''и'' именья того цтя его Де''д''ковы и Фу''р''совы у Киевъскомъ повете на ''и''мя Очиколовци а Трипо''л'', и подво''р''я у месте Ки[е]въскомъ. А Фу''р''совъскии именья Селишча, а Стримятичи и тежъ подворъя у месте Киевъскомъ по нихъ се остали, к ты''м'' де''и'' именьям и подворамъ никого инъшого близъского нетъ, только жона его а шуринъ. И тепе''р'' де''и'' твоя м(и)л(о)сть тыи именья къ замъку нашому деръжишъ. А тотъ де''и'' те''ст'' его Даниле''и'' Де''д''ко и небожъчикъ Фурсъ тыи именья з давныхъ часовъ во впокои мели ажъ до живота своего, и били намъ чоломъ, а быхъмо тыхъ имене''и'' и домовъ о''т''чизны жоны и шурина его казали имъ поступити се. Ино ачъкольвекъ тотъ тесть его Де''д''ко за высту''п'' скаранъ, о''д''нако жъ мы дете''и'' его о''т'' [от]чизны ''и''хъ не о''т''даляли. А прото гды ''ж'' тыи именья естъ о''т''чизна жоны и шурина его, мы на и''х'' чоломъбитье то вчинили, к тымъ именьемъ их есмо допустили. И твоя бы м(и)л(о)''ст'' ты''х'' имене''и'' о''т''чизны Очиколовчовъ и Триполь, и Селишча и Стримятичи, и подворе''и'' в месте Киевъскомъ имъ поступилъ ся. Неха''и'' бы они тыи именья и домы де''р''жали со всимъ подле де''р''жанья и давности пре''д''ковъ свои''х'' и подле своее близъкости. П(и)сан. Копоть. {{канец цытаты}} [[Файл:Вараўцы паноў Сурынаў у люстрацыі 1552 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Ачыкалавічы ў люстрацыі 1552 г.]] У люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 года{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}} засьведчана, што з 2 службаў{{Заўвага|1 службу складалі 2 двары і болей.|}} сяла Ачыкалавічы пана Васіля Данілавіча Дзедкавіча (Трыпольскага)<ref>Пра Дзедкавічаў Трыпольскіх гл.: Літвін Г. З народу руського. Шляхта Київщини, Волині та Брацлавщини (1569-1648) / Пер. з польськ. Лесі Лисенко. – Київ: Дух і Літера, 2016. С. 286—287</ref> выплачваліся 4 капы (240) грошаў і 2 кадзі мёду<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 453; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 46</ref>. У 1567 годзе пані Дзедкавая Саламаніда Сурынавая з маёнткаў сваіх Клочкаў і Чыкалавічаў у Оўруцкім{{заўвага|Ня ў [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]], як тое ў С. В. Марцэлева<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 114 — 115</ref>.}} павеце, ставіла ў войска [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] 2 узброеных вершнікаў; апошнія належалі да {{падказка|почату|Адзьдзел, на чале якога буйны землеўладальнік выступаў на земскую службу ці вайсковы агляд.}} князя Андрэя Капусты, кашталяна брацлаўскага<ref>Русская историческая библиотека. — Т. XXXІІІ: Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3: Книги публичных дел. Переписи войска Литовского. — Петроград, 1915. Стб. 1236</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]]{{заўвага|Менавіта ў яго межах месьціліся Чыкалавічы, а ня ў [[Менскае ваяводзтва|Менскім ваяводзтве]], як меркаваў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1"/>.}} (і Чыкалавічы з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. [[Файл:Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1).jpg|значак|зьлева|170пкс|Сяло Чыкалавічы Саламаніды Сурынавай у 1571 г. (фр. 1)]] [[Файл:Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2).jpg|значак|зьлева|170пкс|Чыкалавічы ў 1571 г. (фр. 2)]] [[Файл:Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|170пкс|Чыкалавічы ў рэестры 1581 г.]] === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === З рэестру пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што ў 1571 годзе з 13 цяглых дымоў сяла Чыкалавічы пані Саламаніды Сурынавай атрымана па 12 грошаў, а з 4 нэндзных дымоў, з-за іхнага галоднага стану, ня выбрана анічога<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 91-91зв.</ref>. У падатковым рэестры Кіеўскай зямлі (ваяводзтва), складзеным у 1581 годзе каралеўскім слугой і паборцам панам Мацеем Язерскім, засьведчана прыналежнасьць Чыкалавічаў панам Хведару, Гапону і Ждану Дзедкам Трыпольскім. Зь іх 8 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] выплачвалася па 15 грошаў, з 1 [[агароднікі|агародніка]] — 4 гр.<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 887зв.; Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 40</ref>. У 1628 годзе паны Мацьвей, Максім, Марка, Хведар, нашчадкі нябожчыка пана Андрэя, Трыпольскія з 3 паўнавартых дымоў (×6 — каля 18 чалавек) і 2 убогіх (≈12 чал.) сяла Чыкалавічы забясьпечвалі выплату адпаведна па 3 і па паўтара злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 379</ref>. Паводле люстрацыі падымнага падатку 1683 года, з 20 дымоў (каля 120 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пана Паўла Трыпольскага і з 5 дымоў (≈30 жыхароў) іншых Трыпольскіх да скарбу выплачвалася 4 злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 490</ref>. 16-м лістапада 1708 году датаваная скарга [[Оўруч|оўруцкага]] падстолія Тэадора Паўшы на пана Яна і іншых Трыпольскіх за зьбіцьцё іхнымі падданымі сялянаў, жонак і дзяцей апошніх, за вымаганьне грошай, забраньне хлеба, коней, свойскай птушкі і г. д. пры наезьдзе на сёлы Чыкалавічы, [[Харомнае]] і [[Калыбань|Калыбані]]<ref>Опись актовой книги Киевского центрального архива. – № 26. / Сост. А. Т. Белоусов. – Киев, 1881. С. 29</ref>. Згаданыя Чыкалавічы ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1707, 1711, 1714 гадоў. У тарыфе 1734 году, нарэшце, сказана, што належала вёска сужэнцам панам Войнам. Але ня ўся, бо ўладальнікамі частак яе былі і іншыя, неназваныя тут, асобы<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 55, 65, 74, 287</ref>. У матэрыяле Генэральнай візыты Брагінскага дэканату 1743 году занатавана, што прыход царквы Ўваскрашэньня Хрыстова ў сяле Чыкалавічы, які ўзначальваў настаяцель а. Лаўрэнці Гудымовіч, налічваў 90 двароў (×6 — каля 540 душ), а верных да споведзі дапушчаных — plus minus 300 душ. Згаданы фундуш, выдадзены царкве 15 траўня 1742 г. уладальніцай маёнтку пані Антанінай з Чэхоўскіх Войнінай, судзьдзёвай рэчыцкай. Акрамя асобных заўвагаў, візытатар наклаў на сьвятара грашовае спагнаньне ў 30 грывень за тое, што ня вёў мэтрычныя запісы<ref>Візыты Брагінскага дэканату 1743 г. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. І. 2461. А. 293-294</ref>. Паводле тарыфа 1754 году, з 23 двароў (≈138 жыхароў) вёскі Чыкалавічы пані Войніны «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 3 злотых, 17 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 14 злотых, 10 грошаў, а з 2 двароў пана Міхала Антонія Паўшы, харунжага кіеўскага, — адпаведна 9 гр. і 1 зл., 6 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 186 — 187; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>. Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чыкалавічах адпаведна 9, 4 і 10 плацельшчыкаў пагалоўшчыны (głow), што належалі да Чарнобыльскага кагалу<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>. Убываньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 г., адгалоскі якой дасягалі і нашых мясьцінаў. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Як вынік другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]), Чыкалавічы – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у тэрытарыяльна ўпарадкаваным [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкім павеце]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. З расейскай рэвізіі 1795 году вядома, што Чыкалавічы пажыцьцёва належалі пані Людвіцы з Ржэвускіх, удаве графа Яна, сына Адама, Хадкевіча, генэрала-ад'ютанта<ref>Гл.: Herbarz Polski. Cz. 1, Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. / Ułożył i wydał Adam Boniecki. – Warszawa, 1900. T. ІІІ. S. 28 – 29</ref>. На той час у сяле было 27 двароў, у якіх – 68 падданых мужчынскага і 71 жаночага полу{{заўвага|Сьпіс, магчыма, няпоўны. Да яго варта дадаць 2 двары, пра якія пісаў С. В. Марцэлеў, зважаючы на справу 58 НГАБ<ref name="fn1"/>.}}<ref>НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 109 – 112адв.</ref>{{заўвага|І. Е. Петрачэнка падала зьвестку, нібы сяло Чыкалавічы і вёска Калыбань знаходзіліся ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>.}}. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Ўкраінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чыкалавічы ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гетмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. == Асобы == * [[Гаўрыла Вашчанка]] (1928 — 2014) — заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі (1977), прафэсар (1980), народны мастак Беларусі (1988) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] i7i7jjztd6xxg4r9zd9ds662q4zrjjn Бадзінава 0 277519 2694783 2467248 2026-10-04T11:15:47Z ~2026-53165-93 100487 /* Назва */ 2694783 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Бадзінава |Лацінка = Badzinava |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Бадзінава |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]] |Раён = [[Полацкі раён|Полацкі]] |Сельсавет = [[Ветрынскі сельсавет (Полацкі раён)|Ветрынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 24 |Шырата сэкундаў = 05 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 30 |Даўгата сэкундаў = 22 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Бадзі́нава'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Нежлеўка|Нежлеўкі]] і возера [[Куровічы (возера)|Куровічаў]]. Уваходзіць у склад [[Ветрынскі сельсавет (Полацкі раён)|Ветрынскага сельсавету]] [[Полацкі раён|Полацкага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Будзін}} Бодзін, Бодэн або Будэн, пазьней Будын (Bodin, Boden<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 64.</ref>, Budden<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Budden#v=snippet&q=Budden&f=false P. 454].</ref>, Budin<ref>Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=llctAAAAYAAJ&q=Budin#v=snippet&q=Budin&f=false S. 6].</ref>, Buddin<ref>Debrabandere F. Persoonsnamen in de Kortrijkse baljuwsrekeningen 1385—1400 // Handelingen van de Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie. 72 (1), 2000. P. 235.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bodin#v=snippet&q=Bodin&f=false S. 323, 1140].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 269.</ref>. Іменная аснова [[Бода|-буд- (-бод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Будзівід (імя)|Будзівід]], [[Будар]], [[Будрых]]; германскія імёны Bodwidus, Buder, Boderich) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. == Насельніцтва == * 1906 год — 173 чалавекі<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 182.</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Ветрынскі сельсавет}} {{Полацкі раён}} [[Катэгорыя:Ветрынскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёну]] pg2cdftnhn1aavypx59tldyv9qy2dqd Ботэнэн 0 278284 2694786 2471540 2026-10-04T11:17:04Z ~2026-53165-93 100487 /* Назва */ 2694786 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Расея |Назва = Ботэнэн |Лацінка = Botenen |Статус = пасёлак |Назва ў родным склоне = Ботэнэну |Назва расейскай мовай = Тростники |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Суб’ект фэдэрацыі = [[Калінінградзкая вобласьць]] |Від раёну = |Раён = |Від паселішча = |Паселішча = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |АКАТУ = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 47 |Шырата сэкундаў = 51 |Даўгата градусаў = 20 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 48 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Ботэнэн''' ({{мова-de|Bothenen|скарочана}}; афіцыйная расейская назва з 1946 году — ''Трастнікі'', {{мова-ru|Тростники|скарочана}}) — [[пасёлак]] у [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]], каля [[Заходні канал|Заходняга каналу]]. Уваходзіць у склад [[Гур’еўскі раён|Гур’еўскага раёну]] [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьці]]. Частку пасёлку ўтварае былая вёска Ляўткайм ({{мова-de|Lautkeim|скарочана}}). == Назва == {{Асноўны артыкул|Буцень}} Боцін або Буцен, пазьней Ботэн або Бутын (Botin, Buten{{Заўвага|Паводле назваў мясцовасьцяў ''Botinesbach'' і ''Butenestat'' адпаведна}}, Botten<ref name="Debrabandere-2003">Debrabandere F. Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk. — Amsterdam, 2003.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/b/ B], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>, Boutin<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/b11.html Noms commençant par B], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Botinesbach+Butenestat#v=snippet&q=Botinesbach%20Butenestat&f=false S. 323].</ref><ref name="Debrabandere-2003"/>. Іменная аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref> == Гісторыя == У 1405 годзе ўпамінаўся як ''Boteynen''<ref>Палмайтис Л. Предложение по научной русификации исконных наименований перешедшей в состав России северной части бывшей Восточной Пруссии. — Европейский институт рассеянных этнических меньшинств, 2003. С. 51.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці]] bpc1inp3epahzgb6w1knlpseyggn00b 2694788 2694786 2026-10-04T11:18:48Z ~2026-53165-93 100487 2694788 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Расея |Назва = Ботэнэн |Лацінка = Botenen |Статус = пасёлак |Назва ў родным склоне = Ботэнэну |Назва расейскай мовай = Тростники |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Суб’ект фэдэрацыі = [[Калінінградзкая вобласьць]] |Від раёну = |Раён = |Від паселішча = |Паселішча = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |АКАТУ = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 47 |Шырата сэкундаў = 51 |Даўгата градусаў = 20 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 48 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Ботэнэн''' ({{мова-de|Bothenen|скарочана}}; афіцыйная расейская назва з 1946 году — ''Трастнікі'', {{мова-ru|Тростники|скарочана}}) — [[пасёлак]] у [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]], каля [[Заходні канал|Заходняга каналу]]. Уваходзіць у склад [[Гур’еўскі раён|Гур’еўскага раёну]] [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьці]]. Частку пасёлку ўтварае былая вёска Ляўткайм ({{мова-de|Lautkeim|скарочана}}). == Назва == {{Асноўны артыкул|Буцень}} Боцін або Буцен, пазьней Ботэн або Бутын (Botin, Buten{{Заўвага|Паводле назваў мясцовасьцяў ''Botinesbach'' і ''Butenestat'' адпаведна}}, Botten<ref name="Debrabandere-2003">Debrabandere F. Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk. — Amsterdam, 2003.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/b/ B], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>, Boutin<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/b11.html Noms commençant par B], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Botinesbach+Butenestat#v=snippet&q=Botinesbach%20Butenestat&f=false S. 323].</ref><ref name="Debrabandere-2003"/>. Іменная аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref> == Гісторыя == У 1405 годзе ўпамінаўся як ''Boteynen''<ref>Палмайтис Л. Предложение по научной русификации исконных наименований перешедшей в состав России северной части бывшей Восточной Пруссии. — Европейский институт рассеянных этнических меньшинств, 2003. С. 51.</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці]] 1jdpk8ygmibpr634uif6apg52qldl8z Шаргілен 0 278293 2694688 2471598 2026-10-03T20:49:57Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Назва */ 2694688 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Расея |Назва = Шаргілен |Лацінка = Šargilen |Статус = пасёлак |Назва ў родным склоне = Шаргілену |Назва расейскай мовай = Богатово |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Былыя назвы = |Мясцовая назва = |Суб’ект фэдэрацыі = [[Калінінградзкая вобласьць]] |Від раёну = |Раён = |Від паселішча = |Паселішча = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |АКАТУ = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 51 |Шырата сэкундаў = 07 |Даўгата градусаў = 21 |Даўгата хвілінаў = 21 |Даўгата сэкундаў = 43 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Шаргілен''' ({{мова-de|Schargillen|скарочана}}<ref>Палмайтис Л. Предложение по научной русификации исконных наименований перешедшей в состав России северной части бывшей Восточной Пруссии. — Европейский институт рассеянных этнических меньшинств, 2003. С. 18.</ref>; афіцыйная расейская назва з 1946 году — ''Багатава'', {{мова-ru|Богатово|скарочана}}) — [[пасёлак]] у [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]], каля ракі [[Швента|Швенты]]. Уваходзіць у склад [[Палескі раён (Калінінградзкая вобласьць)|Палескага раёну]] [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьці]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Саргель}} Саргелі (Sargeli) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Saro+Sargeli#v=snippet&q=Saro%20Sargeli&f=false S. 226].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сар|-сар- (-сер-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сарвід]], [[Саргоўд]], [[Сарман]]; германскія імёны Sarvidis, Saregaud, Saraman) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага sarwa 'зброя'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці]] bye1xjktmavrn75z4pweyre0ravcr6s Міхал Ракочы 0 279182 2694742 2691439 2026-10-04T09:07:37Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694742 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Мі́хал Ракочы''' ({{мова-pl|Michał Rakoczy}}; {{Н}} 30 сакавіка 2002 году) — польскі футбаліст, атакуючы паўабаронца клюбу «[[Падбэскідзе Бельска-Бяла|Падбэскідзе]]» (у арэндзе з клюбу «[[Гурнік Забжэ|Гурнік]]» з [[Забжэ]]). Здольны згуляць на розных пазыцыях у паўабароне. == Кар’ера == Пачынаў займацца футболам у родным мястэчку [[Ясла]]. У 2015 годзе прыяднаўся да моладзевага складу кракаўскага клюбу «[[Краковія Кракаў|Краковія]]». Дэбютаваў у складзе асноўнага складу каманды ў траўні 2018 году, зьявіўшыся на пляцоўцы ў матчы супраць «[[Погань Шчэцін|Погані]]». У верасьні 2020 году выправіўся ў арэнду ў клюб «[[Пушча Непаламіцы|Пушча]]», дзе ў гэтым першалігавым клюбе атрымаў шмат гульнявой практыкі. Па вяртаньні з арэнды пачаў шмат гуляць за кракаўцаў, часам выконваючы абавязкі капітанам каманды. У 2022 годзе працягнуў кантракт яшчэ на пяць гадоў. Хутка стаў адным зь лідэраў каманды, але ў сэзоне 2024—2025 гадоў страціў месца ў складзе, у выніку чаго быў вымушаны сысьці ў арэнду ў турэцкі клюбу «[[Анкарагюджу Анкара|Анкарагюджу]]». Па вяртаньні ня здолеў адваяваць месца ў складзе, таму ў студзені 2026 году зьмяніў кракаўскую каманду на забжаўскі «[[Гурнік Забжэ|Гурнік]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20260109042017/https://www.gornikzabrze.pl/aktualnosci/wydarzenia/kolejny-transfer-michal-rakoczy-nowym-pilkarzem-gornika Kolejny transfer! Michał Rakoczy nowym piłkarzem Górnika]. Górnik Zabrze S.A.</ref><ref>[https://gazetakrakowska.pl/michal-rakoczy-zegna-sie-z-cracovia-ale-zostaje-w-ekstraklasie-czy-odbuduje-sie-w-gorniku-zabrze/ar/c2p2-28586977 Michał Rakoczy żegna się z Cracovią, ale zostaje w ekstraklasie. Czy odbuduje się w Górniku Zabrze?]. Gazeta Krakowska.</ref>. == Дасягненьні == '''«Краковія»''': * Уладальнік [[Кубак Польшчы па футболе|Кубка Польшчы]]: 2020 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} * {{Worldfootball}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Ракочы, Міхал}} [[Катэгорыя:Польскія футбалісты]] 5tdd4miuylblkyi4k45758wdfhfs9ju Морыц Енц 0 279756 2694591 2623154 2026-10-03T16:24:03Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2694591 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Мо́рыц Енц''' ({{мова-de|Moritz Jenz}}; {{Н}} 30 красавіка 1999 году) — нямецкі футбаліст, абаронца швайцарскага клюбу «[[Янг Бойз Бэрн|Янг Бойз]]». == Кар’ера == Гадаваўся ў бэрлінскім клюбе «[[Барусія Тэніс Бэрлін|Барусія Тэніс]]» пакуль ня зьехаў у акадэмію ангельскага «[[Фулгэм (футбольны клюб)|Фулгэма]]». За лёнданскі клюб, аднак, ніколі не згуляў, дэбютаваўшы ў прафэсійным футболе ў кашулі швайцарскага клюбу «[[Лязана (футбольны клюб)|Лязана]]» ў верасьні 2020 году. Ужо праз год склаў працоўную ўгоду з францускім «[[Ляр’ен (футбольны клюб)|Ляр’енам]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20210831100315/https://fclweb.fr/moritz-jenz-sengage-avec-les-merlus/ «Moritz Jenz s’engage avec les Merlus»]. FC Lorient.</ref>. Улетку 2022 году выправіўся ў арэнду ў шатляндзкі «[[Сэлтык Глазга|Сэлтык]]», зь якім дэбютаваў у Лізе чэмпіёнаў 6 верасьня 2022 году ў матчы супраць мадрыдзкага «[[Рэал Мадрыд|Рэалу]]»<ref>[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2035651--celtic-vs-real-madrid/lineups/ «Celtic-Real Madrid»]. UEFA.</ref>. Не зважаючы на жаданьне самага футбаліста, узімку 2023 году быў адкліканы з арэнды, пасьля чаго далучыўся да «[[Шальке-04 Гельзэнкірхэн|Шальке-04]]»<ref>[https://schalke04.de/en/team/moritz-jenz-loan/ «Defender Moritz Jenz joins FC Schalke 04»]. FC Schalke04.</ref>. Абаронца ня здолеў дапамагчы клюбу ў барацьбе за захаваньне месца ў [[Бундэсьліга|Бундэсьлігі]]. 16 чэрвеня 2023 году прыяднаўся да «[[Вольфсбург (футбольны клюб)|Вольфсбургу]]», склаўшы чатырохгадовы кантракт<ref>[https://www.vfl-wolfsburg.de/en/newsdetails/news-detail/detail/news/vfl-sign-moritz-jenz «VfL sign Moritz Jenz»]. VfL Wolfsburg.</ref>. 28 жніўня 2024 году выправіўся ў арэнду ў клюб «[[Майнц (футбольны клюб)|Майнц]]». == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} * {{Worldfootball}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Енц, Морыц}} [[Катэгорыя:Нямецкія футбалісты]] ortcvmnbwtyoqoob85dqcq42tx4dl9d Зэлмэняне 0 283846 2694626 2515701 2026-10-03T18:40:18Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694626 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор | Назва = Зэлмэняне | Назва-арыгінал = זעלמעניאנער | Выява = Miensk, Nizki Rynak-Zamkavaja. Менск, Нізкі Рынак-Замкавая (M. Akselrod, 1934).jpg | Памер = | Подпіс выявы = Карціна [[Меер Аксэльрод|Меера Аксэльрода]] «Стары Менск» (1934 г.) | Жанр = [[раман]] | Аўтар = [[Мойшэ Кульбак]] | Мова арыгіналу = ідыш | Напісаны = | Публікацыя = Менск: I частка (1931),<br />II частка (1935)<br />Вільня: I частка (1932),<br />II частка (1937),<br /> | Асобнае выданьне = | Выдавецтва = [[Віленскае выдавецтва Б. Клецкіна]] | Пераклад = [https://дз.ею/pub/web/prajdzisvet.org/prajdzisvet.org/text/1061-zielmantsy.html Урывак] | Электронная вэрсія = https://archive.org/details/nybc210796/mode/2up | ВікіКрыніца-тэкст = }} '''«Зэлмэняне»''' ({{Мова-yi|זעלמעניאנער}}) — раман [[Мойшэ Кульбак]]а, які напісаны ў канцы 1920-ых-пачатку 1930-ых. У Менску выдадзены дзьвюма часткамі ў 1931<ref>[https://archive.org/details/nybc210796/mode/2up I частка]</ref> і 1935 годзе<ref>[https://archive.org/details/nybc210796/mode/2up II частка]</ref>. У Вільні быў выдадзены дзьвюма часткамі ў выдавецтве [[Барыс Клецкін|Барыса Клецкіна]] ў 1932<ref>Мойшэ Кульбак. Зэлмэняне, пераклад і пасьляслоўе — Сяргей Шупа, Выдавецтва Вясна, Прага, 2024 г. 376 с, с. 353.</ref>{{Заўвага|Паводле бібліятэкі Polona выданьне датавана 1929 годам, але у іншых крыніцах не сустракаецца пацьверджаньня таго, што першая кніга віленскага выданьня Зэлмэнянаў выйшла ажно ў 1929 годзе<ref>[https://polona.pl/item-view/2b712e9f-2b46-43d4-9f22-8fbe1bbc50d4?page=5 I частка]</ref>.}} і 1937 годзе<ref>[https://polona.pl/item-view/8476b3e8-64cb-4fa6-97b9-4fe0c115cdd1?page=4 II частка]</ref>. Раман «''Зэлмэняне''» стаў клясыкай літаратуры на ідышы, адным з найзначнейшых раманаў, напісаных у Беларусі ў 1930-х гадах<ref name="Zelmenianie" >[https://vesnabooks.eu/zelmenianie/ Мойшэ Кульбак. Зэлмэняне]</ref>. == Апісаньне раману == У рамане адчуваецца майстэрства Мойшэ Кульбака ў перадачы нацыянальнага калярыту, у апісаньні замшэлага патрыярхальнага быту «зельманскага двару», які паводле ўяўленьня аўтара разьмяшчаўся на тэрыторыі цяперашняй фабрыкі [[Камунарка (фабрыка)|Камунарка]]. У рамане аўтар карыстаецца сатырычнымі сродкамі, зьдзеклівай іроніяй і трапным гумарам. Кніга апісвае штодзённыя клопаты вялікай габрэйскай сям’і ў [[Менск]]у, якую разьдзірае новая савецкая рэчаіснасьць<ref name="Zelmenianie" />. Чатыры пакаленьні адлюстраваныя ў захапляльных і часта гратэскных дэталях, калі яны сутыкаюцца з глыбокімі пераменамі, выкліканымі патрабаваньнямі савецкага рэжыму і яго калектывісцкага, радыкальнага сэкулярызму<ref name="Zelmenianie" />. == Пераклады == === Беларускі пераклад Віталя Вольскага === У 1960 годзе раман пад назвай «Зельманцы» пераклаў на [[беларуская мова|беларускую мову]] беларускі пісьменьнік і перакланік [[Віталь Вольскі]]. Рэдактуру перакладу ажыцьцяўляў [[Алесь Кучар]]. Асноўным недахопам перакладу стала савецкая цэнзура. Па падліках перакладніка [[Сяргей Шупа|Сяргея Шупы]] ў параўнаньні перакладу з арыгіналам выявілася, што зьнікла каля 12,5% тэксту, прычым часам былі выкрасьленыя важныя думкі, заўвагі, вобразы аўтара, цэлыя сюжэтныя павароты; часам проста абрывалася лёгіка апавяданьня<ref>[https://web.archive.org/web/20240520172437/https://budzma.org/news/syargey-shupa-idysh.html?sphrase_id=787676 Сяргей Шупа: «Яшчэ сто гадоў таму Беларусь канчалася там, дзе на ўсходзе канчаўся ідыш…»]</ref>. У 2015 годзе пераклад Віталя Вольскага быў перавыдадзены выдавецтвам «Папуры». === Беларускі пераклад Сяргея Шупы === У 2024 годзе раман пераклаў на беларускую мову [[Сяргей Шупа]], раман быў выдадзены выдавецтвам «Вясна»<ref name="Zelmenianie" />{{Заўвага|Для афармленьня вокладкі выданьня быў ужыты фрагмэнт карціны [[Меер Аксэльрод|Меера Аксэльрода]] «Стары Менск» (1934 г.).}}. Праца над перакладам заняла ў Сяргея Шупы два гады<ref>[https://budzma.org/news/perklad-zelmenyane.html Выйшаў поўны пераклад менскага рамана Мойшэ Кульбака «Зэлмэняне»]</ref>. Для перакладу загалоўка раману Сяргей Шупа абраў назву «Зэлмэняне», што патлумачыў так: {{Цытата|У арыгінале кніга называецца «Zelmenianer». Слова гэтае ўтворанае на манер marsianer, amerikaner, gregorianer, што надае гэтаму тэрміну спэцыфічны акцэнт. Нашчадкі старога Залмэна (памяншальна Зэлмэлэ) паўстаюць перад намі як жыхары асобнай плянэты, кантынэнту. Гэтая ідэя захоўваецца і ў іншых перакладах — The Zelmenyaners, Die Selmenianer, Gli Zelmenyani, Los Zelmenianos, «Зелменяне» (у абодвух расейскіх перакладах). Выбар у мяне быў толькі паміж «Зэлмэняне» і «Зэлмэнянцы» (ну як паміж францішкане і францішканцы), я выбраў першае.<ref>[https://budzma.org/news/syargey-shupa-idysh.html?sphrase_id=787676 Сяргей Шупа: «Яшчэ сто гадоў таму Беларусь канчалася там, дзе на ўсходзе канчаўся ідыш...»]</ref>}} === Пераклады на іншыя мовы === Раман «Зэлмэняне» быў перакладзены на шматлікія мовы сьвету: двойчы на беларускую, тройчы на [[іўрыт]], двойчы на расейскую, на ангельскую, на гішпанскую, на нямецкую і г. д. На [[расейская мова|расейскую мову]] «Зэлмэняне» перакладаўся двойчы. Знакамітым стаў пераклад габрэйскай паэткі Рахіль Баўмволь, які быў зроблены ў 1960 г. Пры гэтым цікава, што сама паэтка і перакладніца досыць спрэчна ахарактарызавала сам раман: {{Цытата|У ім была рафінаваная эўрапэйскасьць і габрэйская народнасьць адначасова. Яго паэзыя, як і яго проза, - новы ракурс у габрэйскай літаратуры. Калі я перакладала «Зэлмэнян», кожны радок сьпяваў ува мне, так шмат у кнізе мудрасьці, гумару й дабрыні…. Ён іранізуе над адсталасьцю зэлмэнян, яго сатыра вострая, як брытва, але чаму ад яе так пахне дабрынёй і хітрасьцю? Ён засьмяецца, а табе плакаць хочацца, ён кальне, а здаецца, што пагладзіў<ref>[https://www.lzb.lt/ru/2021/01/03/моше-кульбак-запоздалая-встреча/ Шуламит Шалит. Моше Кульбак. Запоздалая встреча]</ref>.}} На [[ангельская мова|ангельскую мову]] раман пад назвай ''«The Zelmenyaners: a family saga»'' пераклаў у 2013 годзе знакаміты габрэйскі перакладнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Гілель Галкін||en|Hillel Halkin}}<ref>[https://www.goodreads.com/book/show/13593951-the-zelmenyaners The Zelmenyaners : a family saga] / Moyshe Kulbak; translated by Hillel Halkin; introduction and notes by Sasha Senderovich, Yale University Press, 2013.</ref>. На [[нямецкая мова|нямецкую мову]] раман перакладаўся двойчы: у 1973 годзе выдавецтва Volk und Welt і ў 2017 годзе пад назвай ''«Die Selmenianer»''<ref>[https://www.deutschlandfunkkultur.de/moische-kulbak-die-selmenianer-juedisches-leben-unter-100.html Moische Kulbak: «Die Selmenianer»]</ref><ref>Moische Kulbak: «Die Selmenianer». Aus dem Jiddischen übertragen und mit Anmerkungen versehen von Niki Graca und Esther Alexander-Ihme. Mit einem Nachwort von Susanne Klingenstein, Die Andere Bibliothek, Berlin, 2017.</ref>. На [[гішпанская мова|гішпанскую мову]] раман быў перакладзены пад назвай ''«Los zelmenianos»'' у 2017 годзе<ref>[https://unlibroaldia.blogspot.com/2017/09/moyshe-kulbak-los-zelmenianos.html Moyshe Kulbak: Los zelmenianos]</ref>. == Крыніцы == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.youtube.com/watch?v=zPwnsvrv8MU Лекцыя Андрэя Хадановіча аб рамане «Зэлмэняне»] * [https://archive.org/details/nybc210796/mode/2up Частка I] і [https://archive.org/details/nybc210796/mode/2up Частка II] — раман на мове арыгіналу, на ідышы * [https://polona.pl/item-view/2b712e9f-2b46-43d4-9f22-8fbe1bbc50d4?page=5 Частка I] і [https://polona.pl/item-view/8476b3e8-64cb-4fa6-97b9-4fe0c115cdd1?page=4 Частка II] — на мове арыгіналу, віленскае выданьне {{Мойшэ Кульбак}} [[Катэгорыя:Творчасьць Мойшэ Кульбака]] [[Катэгорыя:Раманы]] [[Катэгорыя:Сямейная сага]] [[Катэгорыя:Літаратурныя творы, перакладзеныя на беларускую мову]] 87nd0h8uju4riixal2frof5zfon4wcg Дынама Махачкала 0 285206 2694590 2691312 2026-10-03T16:21:23Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2694590 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Дынама |Лягатып = FC Dynamo Makhachkala Logo.svg |ПоўнаяНазва = АНО «Футбольный клуб „Динамо“» |Заснаваны = 1927 |Горад = [[Махачкала]], [[Расея]] |Стадыён = [[Анжы-Арэна]] |Умяшчальнасьць = 24 173 |Прэзыдэнт = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Расеі|ДынамаМахаЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Расеі|ДынамаМахаСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Расеі|ДынамаМаха}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Расейскія }} «'''Дына́ма'''» ({{мова-ru|Динамо}}) — расейскі футбольны клюб з гораду [[Махачкала|Махачкалы]]. Заснаваны ў 1927 годзе, аднак пазьней клюб быў ліквідаваны. Сучасны клюб быў створаны на грунце клюбу «[[Махачкала (футбольны клюб)|Махачкала]]» ў 2001 годзе. == Гісторыя == Спартовае таварыства «Дынама» ў [[Махачкала|Махачкале]] было створана ў 1927 годзе. Праз год па стварэньні для таварыства быў пабудаваны стадыён. Доўні час менавіта «Дынама» было лідэрам дагестанскага футболу, толькі пазьней саступіўшы гэтую пазыцыю «[[Анжы Махачкала|Анжы]]». З 1937 па 1940 гады «Дынама» чатыры разы запар здабывала тытул чэмпіёна Дагестану. У 1946 годзе каманда чарговы раз стала чэмпіёнам рэгіёну, пасьля чаго клюб дэбютаваў у [[чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянаце СССР]] у зоне «Паўночны Каўказ». Паводле вынікаў першага сэзоне каманда фінашавала на сёмым месцы пры васьці ўдзельніках, пасьля чаго ажно да 1958 году «Дынама» не брало ўдзел у турнірах узроўню СССР. У 1950-я гады дружына адзначалася некалькі разоў перамогамі ў чэмпіянаце Дагестану. У 1958 годзе клюб вярнуўся да ўдзелу ў чэмпіянаце СССР, выступаючы пад назовам «Тэмп» у [[Першая ліга чэмпіянату СССР па футболе|Першай лізе]], якая тады мела назву Кляса Б. У 1960 годзе каманда зноў пачала карыстаць назоў «Дынама», выступаючы ў другім і трэцім дывізіёнах савецкага чэмпіянату, што цягнулася ажно да распаду СССР. У 1993 годзе «Дынама» пачало спаборнічаць у [[Другая ліга чэмпіянату Расеі па футболе|Другой лізе]] [[Чэмпіянат Расеі па футболе|чэмпіянату Расеі]], але ўжо ў наступным годзе каманда зьнялася з розыгрышу. Пасьля дружына гуляла ў Трэцяй лізе, маючы ў 1996—1997 гадах назву «Дынама-Імамат». У 1998 годзе махачкалінскі клюб зноў спаборнічаў у Другой лізе. Асаблівых посьпехаў камандзе бракавала. У 2007 годзе «Дынама» было пазбаўленае ліцэнзіі, што вымусіла каманду працягваць гуляць толькі на аматарскім узроўні. 29 чэрвеня 2021 году было афіцыйна абвешчана аб адраджэньні «Дынама» на грунце клюбу «[[Махачкала (футбольны клюб)|Махачкала]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20210717114151/http://dagpravda.ru/sport/dinamo-dvizhenie-vverh/ «„Динамо“ — движение вверх»]. Дагестанская правда.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210629202938/https://tass.ru/sport/11781041 «В Дагестане презентовали футбольный клуб „Динамо“»]. ТАСС.</ref>. Стварэньня адбылося з ініцыятывы кіраўніцтва Дагестану і асабіста часова выконваючага абавязкі кіраўніка рэспублікі [[Сяргей Мелікаў|Сяргея Мелікава]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210719073228/https://mkala.mk.ru/sport/2021/06/29/makhachkalinskoe-dinamo-vozvrashhaetsya-v-bolshoy-futbol.html «Махачкалинское „Динамо“ возвращается в большой футбол»]. МК в Дагестане.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210715224608/http://dagpravda.ru/sport/vtoraya-zhizn-dinamo/ «Вторая жизнь „Динамо“]». Дагестанская правда.</ref>. Пры гэтым раней плянавалася, што назву «Дынама» прыдбае іншы махачкалінскі клюб. У першым жа сэзоне па адраджэньні «Дынама» заняло першае месца ў сваёй групе [[Другая ліга чэмпіянату Расеі па футболе|Другога дывізіёну ФНЛ]] і здабыў месца ў першай лізе<ref>[https://web.archive.org/web/20220604172814/https://matchtv.ru/football/matchtvnews_NI1603087_Mahachkalinskoje_Dinamo_obygralo_Anzhi_i_vyshlo_v_FNL «Махачкалинское „Динамо“ обыграло „Анжи“ и вышло в ФНЛ»]. Матч ТВ.</ref>. Перад пачаткам сэзону 2023—2024 гадоў дружыну ачоліў [[Курбан Бердыеў]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230716031719/https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Russia/1st_division/spbnews_NI1914297_Berdyjev_vozglavil_mahachkalinskoje_Dinamo «Бердыев возглавил махачкалинское „Динамо“»]. Sportbox.ru.</ref>. 20 траўня 2024 году, за тур да сканчэньня першынства [[Першая ліга чэмпіянату Расеі па футболе|Першай лігі]], каманда ўпершыню ў сваёй гісторыі прасунулася ў [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Расеі па футболе|Прэм’ер-лігу]]<ref>[https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Russia/premier_league/spbnews_NI2059869_Khimki_i_mahachkalinskoje_Dinamo_dosrochno_vyshli_v_Rossijskuju_premjerligu «Махачкалинское „Динамо“ и „Химки“ досрочно вышли в Российскую премьер‑лигу»]. Sportbox.ru.</ref>. == Склад == : ''Актуальны на 20 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q101814242|Бр|}} {{Гулец1|4|Q127688754|Аб|}} {{Гулец1|6|Q56289641|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Рубін Казань|Рубін]]}} {{Гулец1|8|Q99213871|Нап|}} {{Гулец1|9|Q127688895|ПА|}} {{Гулец1|10|Q122167814|ПА|}} {{Гулец1|11|Q125629018|Нап|}} {{Гулец1|13|Q26209621|Аб|}} {{Гулец1|14|Q5210783|ПА|}} {{Гулец1|16|Q110050615|ПА|}} {{Гулец1|19|Q93429329|ПА|}} {{Гулец1|21|Q133203295|ПА|}} {{Гулец1|23|Q118611893|Аб|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|24|Q127424904|Аб|}} {{Гулец1|25|Q54861312|Нап|}} {{Гулец1|28|Q2512202|Нап|}} {{Гулец1|30|Q130345069|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Масква (футбольны клюб)|Дын. М.]]}} {{Гулец1|33|Q139737184|Бр|}} {{Гулец1|39|Q133284847|Бр|}} {{Гулец1|43|Q138662621|Аб|}} {{Гулец1|47|Q56253871|ПА|}} {{Гулец1|52|Q128244310|ПА|}} {{Гулец1|72|Q127688894|Аб|}} {{Гулец1|77|Q97952874|Аб|}} {{Гулец1|88|Q28966173|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Пары Ніжні Ноўгарад|Пары НН]]}} {{Гулец1|99|Q27049163|Аб|капітан}} {{Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://dinamo-mx.ru/ Афіцыйны сайт] {{Прэм’ер-ліга чэмпіянату Расеі па футболе}} [[Катэгорыя:Махачкала]] 1dz7cisd9iikuack26u28a3fg5hplca Олі Ўоткінз 0 285670 2694795 2688071 2026-10-04T11:57:11Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694795 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''О́лівэр Джо́рдж А́ртур Ўо́ткінз''' ({{мова-en|Oliver George Arthur Watkins}}; {{Н}} 30 сьнежня 1995 году) — ангельскі футбаліст, нападнік саудаўскага клюбу «[[Аль-Гіляль Рыяд|Аль-Гіляль]]» і нацыянальнай [[Мужчынская зборная Ангельшчыны па футболе|зборнай Ангельшчыны]]. == Кар’ера == === Клюбная === Ўоткінз ёсьць выхаванцам акадэміі «[[Эксэтэр Сіці]]». У складзе каманды і дэбютаваў у [[Другая футбольная ліга чэмпіянату Ангельшчыны|Другой лізе]] ў матчы [[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе 2013—2014 гадоў|сэзону 2013—2014 гадоў]] супраць «[[Гартэлпул Юнайтэд]]у». 8 сьнежня 2014 году нападнік на час арэнды далучыўся да нялігавага клюбу «[[Ўэстан-сьюпэр-Мэр (футбольны клюб)|Ўэстан-сьюпэр-Мэр]]», дзе цягам апошняй часткі сэзону здолеў улучыць 10 галоў за 24 матчы. Па вяртаньні з арэнды Ўоткінзу было цяжка змагацца за месца ў складзе, у выніку чаго свой першы матч сэзону згуляў у канцы кастрычніка, а ў пачатковым складзе першы раз зьявіўся 6 сьнежня на дэванскім дэрбі супраць клюбу «[[Плімут Аргайл]]». Да сакавіка 2016 году гулец, нарэшце, здабыў месца ў першай адзінаццатцы. Наступны сэзон футбаліст быў адным з ключавых. 18 ліпеня 2017 году Ўоткінз далучыўся да клуба з [[Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны|Чэмпіёншыпу]] «[[Брэнтфард (футбольны клюб)|Брэнтфарду]]» паводле працоўнай угоды на чатыры гады<ref>[https://web.archive.org/web/20200927143927/https://www.brentfordfc.com/news/2017/july/watkins-signs/ «Brentford sign Ollie Watkins»]. Brentford F.C.</ref>. Паводле чутак за гэтае падпісаньне брэнтфардцы выклалі блізу 1,8 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў<ref>[http://www.skysports.com/football/news/11748/10952820/brentford-agree-1-8m-deal-to-sign-exeter-striker-ollie-watkins «Brentford agree £1.8m deal to sign Exeter striker Ollie Watkins»]. Sky Sports.</ref>. Свой першы гол у новай камандзе нападнік забіў 8 жніўня падчас іх матчу першага раўнду [[Кубак футбольнай лігі Ангельшчыны|Кубка лігі]] супраць «[[Ўімбэлдан (футбольны клюб)|Ўімбэлдану]]». Праз два гады Ўоткінз склаў новы кантракт з клюбам, які меўся доўжыцца чатыры гады<ref>[https://web.archive.org/web/20220603125924/https://www.brentfordfc.com/news/2019/august/ollie-watkins-contract-extension/ «Ollie Watkins signs long-term contract extension»]. Brentford F.C.</ref>. 9 верасьня 2020 году Ўоткінз далучыўся да клюбу [[Прэм’ер-Ліга|Прэм’ер-лігі]] «[[Астан Віла Бірмінггэм|Астан Вілы]]», склаўшы пяцігадовы кантракт<ref>[https://www.avfc.co.uk/news/2020/september/Villa-announce-Watkins-signing-/ «Villa announce Watkins signing»]. Aston Villa F.C.</ref>. Бірмінггэмцы выдаткавалі 28 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў<ref>[https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/transfer-news/aston-villa-spurs-transfers-watkins-18903077 «Confirmed: Aston Villa see off Tottenham challenge as £28m star completes transfer»]. Birmingham Mail.</ref>. «Эксэтэр Сіці» зарабіў на гэтым трансфэры 4 мільёны фунтаў стэрлінгаў ды яшчэ 750 тысячаў фунтаў<ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c1we033ggggo «Ollie Watkins: England goalscorer’s friends react to Euro 2024 win»]. BBC Sport.</ref>. 15 верасьня згуляў у кашулі новага клюбу ў матчы Кубка лігі, а праз шэсьць дзён запачаткаваў выступы ў найвышэйшай лізе Ангельшчыны ў матчы супраць «[[Шэфілд Юнайтэд]]у». 4 кастрычніка гулец тройчы ўлучыў мячы ў браму «[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпулу]]» ў хатнім пераможным матчы, які скончыўся зь лікам 7:2. 25 лютага 2023 году Ўоткінз забіў гол у сваім пятым запар матчы Прэм’ер-лігі, стаўшы першым гульцом «Астан Вілы», які здолеў дасягнуць такога паказьніка<ref>[https://www.avfc.co.uk/news/2023/february/26/ollie-watkins-on-everton-victory/ «Watkins on history-making five goals in five»]. Aston Villa F.C.</ref>. [[Прэм’ер-Ліга 2023—2024 гадоў|Сэзон 2023—2024 гадоў]] ангелец скончыў з 19 галамі ў Прэм’ер-лізе на сваім рахунку. 30 жніўня 2026 году Ўоткінз далучыўся да саудаўскага клюбу «[[Аль-Гіляль Рыяд|Аль-Гіляль]]»<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.avfc.co.uk/news/2026/august/30/news-ollie-watkins-departs/|загаловак=Ollie Watkins departs|выдавецтва=Aston Villa FC|дата публікацыі=30.08.2026|дата доступу=30.08.2026}}</ref>, што, паводле паведамленьняў, каштавала арабскаму клюбу блізу 51 млн фунтаў стэрлінгаў<ref>{{спасылка|аўтар=Bennett, George|спасылка=https://www.expressandstar.com/sport/football/aston-villa/ollie-watkins-departure-from-aston-villa-confirmed-8950350|загаловак=Ollie Watkins' departure from Aston Villa confirmed|выдавецтва=Express and Star|дата публікацыі=30.08.2026|дата доступу=30.08.2026}}</ref>. Праз два дні футбаліст загнаў свой першы гол у дэбютным матчы, чым дапамог здабыць перамогу зь лікам 3:0 над «[[Аль-Аглі Джыда|Аль-Аглі]]»<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.spl.com.sa/en/news/ollie-watkins-dream-debut-helps-fire-al-hilal-to-huge-win|загаловак=Recent signing from Aston Villa, only days after arriving, marks RSL bow with goal in new side's 3-0 victory against title rivals Al Ahli|выдавецтва=Saudi Pro League|дата публікацыі=01.09.2026}}</ref>. === Міжнародная === 18 сакавіка 2021 году Ўоткінз быў уключаны ў склад [[Мужчынская зборная Ангельшчыны па футболе|зборнай Ангельшчыны]] [[Гарэт Саўтгейт|Гарэтам Саўтгейтам]] на адборачныя матчы да [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянату сьвету 2022 году]] супраць [[Мужчынская зборная Сан-Марына па футболе|зборных Сан-Марына]], [[Мужчынская зборная Альбаніі па футболе|Альбаніі]] і [[Мужчынская зборная Польшчы па футболе|Польшчы]]<ref>[https://www.skysports.com/football/news/12016/12249463/england-squad-ollie-watkins-earns-first-england-call-up-jesse-lingard-luke-shaw-john-stones-all-recalled «England squad: Ollie Watkins earns first England call-up; Jesse Lingard, Luke Shaw, John Stones all recalled»]. Sky Sports.</ref>. 25 сакавіка нападнік дэбютаваў у зборнай, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў матчы супраць зборнай Сан-Марына на [[Ўэмблі]]. == Дасягненьні == '''«Астан Віла»''': * Пераможца [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]]: [[Ліга Эўропы УЭФА 2025—2026 гадоў|2026]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} * {{Worldfootball}} {{Навігацыйная група |назоў = Ўоткінз у складзе [[Зборная Ангельшчыны па футболе|зборнай Ангельшчыны]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Ангельшчына}}; |Ангельшчына на ЧЭ-2024 |Ангельшчына на ЧС-2026 }} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Ўоткінз, Олі}} [[Катэгорыя:Ангельскія футбалісты]] cx1g7jx1lue7x49iytayloc2fp68jag Аляксандар Карыятавіч 0 288519 2694637 2562399 2026-10-03T19:58:02Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 2694637 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Аляксандар Карыятавіч | Лацінка = Alaksandar Karyjatavič }} '''Аляксандар Карыятовіч''' (? — каля 1380 году) — князь падольскі (разам з братамі) і валынскі (1366—1370). Сын [[Карыят]]а і ўнук вялікага князя літоўскага [[Гедзімін]]а. == Імя == {{Асноўны артыкул|Карыят (імя)}} Карыята або Карыета (Cariatto, Carietto) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Cariatto%2C+Carietto#v=snippet&q=Cariatto%2C%20Carietto&f=false S. 784].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Кор|-кар- (-кор-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Каргоўд|Каргоўт]], [[Караман (імя)|Караман]], [[Карымонт|Карымунт]]; германскія імёны Caragolt, Caroman, Karmunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] kaurus 'цяжкі, важкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref> або гоцкага<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_k.html K] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref> і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] kara 'турбота, клопат'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 134.</ref>, а аснова [[Ят|-ют- (-ят-)]] (імёны ліцьвінаў [[Ютэль]], [[Вілят]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Jutilo, Wiliatus, Dowyatt) — ад гоцкага iuþa, старагерманскага joþ 'дзіцё, народзінец, нашчадак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Карыят азначае «цяжкі народзінец»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Адпаведнасьць імя Карыят германскаму імю Cariatto (Carietto, Charietto) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Noms de personnes germaniques peu connus dans le Libro di Montaperti // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1960. P. 43.</ref>. == Біяграфія == [[Файл:Alaksandar Karyjatavič, Pahonia. Аляксандар Карыятавіч, Пагоня (K. Kielisiński, 1375, 1841).jpg|значак|Пячаць Аляксандра Карыятавіча з [[Пагоня]]й, 1375 г.]] Верагодна, быў старэйшым з братоў [[Карыятавічы|Карыятавічаў]] (магчыма, старэйшым быў [[Юры Карыятавіч|Юры]]). Упершыню ўпамінаецца разам з братамі ў 1362 годзе, у войску [[Альгерд]]а браў удзел ў [[Бітва на Сініх Водах|бітве на Сініх Водах]]. За гэта ў наступным годзе браты Карыятавічы атрымалі княжаньне на [[Падольле|Падольлі]]. Неўзабаве па гэтым прыняў каталіцызм і перайшоў на службу караля польскага [[Казімер III Вялікі|Казімера Вялікага]]. Браў удзел у [[Вайна за галіцка-валынскую спадчыну|вайне за галіцка-валынскую спадчыну]]. Па захопе ў 1366 годзе Казімерам большай часткі [[Валынь|Валыні]] атрымаў [[Уладзімера-Валынскае княства|Уладзімерска-Валынскае княства]]. Ва [[Уладзімер (Украіна)|Ўладзімеры]] сядзеў да 1370 году, калі памёр Казімер. Выправіўся на пахаваньне караля, чым скарыстаўся валынскі і луцкі князь [[Любарт]], які даводзіўся яму дзядзькам. Страціўшы Ўладзімерскае княжаньне, у 1371 годзе вярнуўся ў сваё ўладаньне на Падольлі. У 1374 годзе разам з братам надаў [[Камянец-Падольскі|Камянцу Падольскаму]] [[Магдэбурскае права]]. Загінуў у бітве з татарамі<ref>[[Валеры Пазднякоў|Пазднякоў В.]] Карыятавічы // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 66.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] 39lfsh1pbqtzvvrr9kpvxdv0ldw0y8w Рымскі ўнівэрсытэт Ля-Сапіенца 0 291143 2694564 2578892 2026-10-03T13:35:33Z Ілля Касакоў 20387 2694564 wikitext text/x-wiki {{Унівэрсытэт |Назва = Рымскі ўнівэрсытэт ля Сапіенца |Арыгінальная назва = {{мова-it|Universita degli studi di Roma La Sapienza}} |Выява = |Памер выявы = |Подпіс выявы = |Назва лацінай = |Дэвіз = |Дэвіз па-беларуску = |Заснаваны = |Закрыты = |Тып = |Дачыненьне да рэлігіі = |Велічыня фонду = |Прэзыдэнт = |Віцэ-прэзыдэнт = |Рэктар = |Дэкан = |Дырэктар = |Назва кіраўніка = |Кіраўнік = |Колькасьць факультэтаў = |Колькасьць пэрсаналу = |Колькасьць студэнтаў = |Колькасьць магістрантаў = |Колькасьць асьпірантаў = |Горад = |Штат = |Вобласьць = |Краіна = |Шырата паўшар’е = |Шырата градусаў = |Шырата хвілінаў = |Шырата сэкундаў = |Даўгата паўшар’е = |Даўгата градусаў = |Даўгата хвілінаў = |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Кампус = |Былыя назвы = |Іншы парамэтар = |Іншае значэньне = |Колеры = |Талісман = |Знаходзіцца ў складзе = |Вэб-сайт = |Лягатып = |Памер лягатыпу = |Нататкі = }} '''Рымскі ўнівэрсытэт ля Сапіенца''' ({{мова-it|Universita degli studi di Roma La Sapienza}}) — [[унівэрсытэт]], заснаваны ў [[Рым]]е Папай [[Баніфацый VIII|Баніфацыем VIII]] у [[1303]] годзе. Гэта была другая навучальная ўстанова ў «вечным горадзе» і, у адрозьненьне ад тэалягічнай школы пры папскім дварэ (заснаванай у 1244 годзе), яно прызначалася для людзей сьвецкіх. [[Леў X]] аб’яднаў абодва ўнівэрсытэты, пазьней яны працавалі ў новым будынку пад назвай «мудрасьць» (''La Sapienza''). Гэта слова выкарыстоўваецца для абазначэньня Рымскага ўнівэрсытэта дагэтуль. Жамчужынай унівэрсытэцкага гарадка зьяўляецца [[барока|барочная]] царква [[Сант-Іва аля Сапіенца]] з мудрагелістым сьпіралепадобным завяршэньнем у выглядзе [[штопар]]а ці барановага — агульнапрызнаны шэдэўр [[Франчэска Бараміні]]. [[Выява:Borromini SantIvo.jpg|міні|[[Франчэска Бараміні]]. Царква Сант-Іва-аля-Сапіенца]] У наш час лік студэнтаў Рымскага ўнівэрсытэта перавышае 147 тысяч. У розны час у Сапіенцы выкладалі і працавалі: * хімік [[Каніцара|С. Каніцара]], * геомэтр Э. Бельтрамі, * матэматык [[Віта Вальтэра|В. Вальтэра]], * фізік [[Энрыка Фэрмі|Э. Фермі]], * геомэтр Ф. Северы, * фізік [[Эдуарда Амальды|Э. Амальды]], * гісторык Р. Б’янкі-Банзінэлі, * сацыёлаг Франка Фэрароты, * пісьменнік [[Прэдраг Мацвеевіч]], * усходазнавец [[Ясіф Алаізій Асэмані]]. Сярод выпускнікоў Унівэрсытэта — лекар і настаўнік [[Марыя Мантэсоры]], пісьменьнік [[Габрыэле Данунцыа]], кінарэжысэр [[Бернарда Берталючы]], астраном [[Вінчэнца Чэрулі]], сэміёлаг і пісьменнік [[Рэната Прада Арапэса]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.uniroma1.it/ Афіцыйны сайт Рымскага ўніверсітэта] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Рымскі ўнівэрсытэт Сапіенца| ]] [[Катэгорыя:Італьянскія ўнівэрсытэты]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1303 годзе]] [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1303 годзе]] 8i4mres49lhlwzhpt70oan04bpz45zg Матчы зборнай Беларусі па футболе 2026 году 0 301496 2694738 2694068 2026-10-04T08:38:17Z Dymitr 10914 /* Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў */ дапаўненьне 2694738 wikitext text/x-wiki __БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__ === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 26 сакавіка 2026 |стадыён = [[ГСП]], [[Нікасія]] |гледачы = |судзьдзі = Мілаш Міланавіч, Слабадан Паўлавіч, Мілан Шутулавіч ([[Сэрбія]]) |каманда1 = {{Футбол Кіпр|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 0:1 |галы1 = |галы2 = [[Іван Ціхаміраў|Ціхаміраў]], 24’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]]) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''22'''|| [[Нэофітас Міхаіл]] |- | ||'''3'''|| [[Ніколяс Панаёту]] |- | ||'''9'''|| [[Яаніс Пітас]] {{З поля|71}} |- | ||'''10'''|| [[Ляізас Ляізу]] {{З поля|79}} |- | ||'''13'''|| [[Яаніс Касьці]] |- | ||'''14'''|| [[Ёргас Малекідыс]] {{З поля|71}} |- | ||'''15'''|| [[Хрыстас Сіеліс]] |- | ||'''16'''|| [[Панаётыс Андрэў]] {{З поля|63}} |- | ||'''20'''|| [[Грыгорыс Кастанас]] (капітан) {{З поля|79}} |- | ||'''24'''|| [[Стаўрас Ёргію]] {{З поля|63}} |- | ||'''26'''|| [[Андрэас Сыкіс]] {{З поля|79}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Андрэас Параскевас]] |- | ||'''12'''|| [[Панаётыс Кірыяку]] |- | ||'''2'''|| [[Костас Пілеас]] {{На поле|71}} |- | ||'''4'''|| [[Стэліяс Андрэў]] |- | ||'''5'''|| [[Харалямпас Харалямпус]] {{На поле|63}} |- | ||'''6'''|| [[Яніс Сацыяс]] {{На поле|79}} |- | ||'''7'''|| [[Андэрсан Карэя]] |- | ||'''8'''|| [[Яаніс Кусуляс]] |- | ||'''11'''|| [[Андронікас Какуліс]] {{На поле|63}} {{ЖК|81}} |- | ||'''17'''|| [[Эвангеляс Андрэў]] |- | ||'''18'''|| [[Ніколяс Коўцакас]] {{На поле|79}} |- | ||'''19'''|| [[Эвагарас Антанію]] |- | ||'''23'''|| [[Харалямбас Кірыяку]] {{На поле|79}} |- | ||'''25'''|| [[Ангеляс Нэафіту]] {{На поле|71}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Апосталяс Манцыяс]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{З поля|90+2}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] {{ЖК|68}} |- | ||'''21'''|| [[Іван Ціхаміраў]] {{Гол|24}} |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{ЖК|81}} {{З поля|90+2}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|71}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) {{З поля|45+1}} |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{З поля|71}} |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{З поля|59}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{З поля|59}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{ЖК|27}} {{З поля|59}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''3'''|| [[Павал Забелін]] |- | ||'''5'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] {{На поле|90+2}} |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{На поле|45+1}} |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|71}} |- | ||'''15'''|| [[Данііл Галята]] {{На поле|59}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] {{На поле|59}} {{ЖК|87}} |- | ||'''19'''|| [[Юры Кавалёў]] {{На поле|59}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{На поле|71}} |- | ||'''23'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{На поле|90+2}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 29 сакавіка 2026 |стадыён = [[Рэспубліканскі стадыён імя Вазгена Саркісяна|Рэспубліканскі імя Вазгена Саркісяна]] |гледачы = 11500 |судзьдзі = Дзьмітры Мунцян, Вадзім Вікаль, Улад Ліфчу ([[Малдова]]) |каманда1 = {{Футбол Армэнія|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 1:2 |галы1 = [[Ваган Бічахчан|Бічахчан]], 88’ ([[пэнальці (футбол)|пэн]]., за гульню рукой) |галы2 = [[Яўген Яблонскі|Яблонскі]], 8’ (пас — [[Захар Воўкаў|Воўкаў]])<br/>[[Наір Тыкнізян|Тыкнізян]], 72’ (аўтагол) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Генры Авагян]] |- | ||'''13'''|| [[Камо Аганесян]] (капітан) |- | ||'''20'''|| [[Хуніёр Баэна]] |- | ||'''2'''|| [[Сяргей Мурадзян]] {{ЖК|63}} {{З поля|77}} |- | ||'''4'''|| [[Георгі Аруцюнян]] {{ЖК|56}} |- | ||'''21'''|| [[Наір Тыкнізян]] {{Гол|72|а/г}} |- | ||'''23'''|| [[Ваган Бічахчан]] {{Гол|88}} {{ЖК|89}} |- | ||'''6'''|| [[Тыгран Аванясян]] {{З поля|64}} |- | ||'''15'''|| [[Карэн Налбандзян]] {{З поля|46}} |- | ||'''7'''|| [[Нарэк Аганэсян]] {{З поля|64}} |- | ||'''17'''|| [[Грант-Леон Ранас]] {{З поля|64}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Арсэн Бэгларан]] |- | ||'''12'''|| [[Арман Нэрсэсян]] |- | ||'''3'''|| [[Эрык Пілаян]] |- | ||'''5'''|| [[Сьцёпа Мкртчан]] {{На поле|77}} |- | ||'''9'''|| [[Фін Герагусян]] {{На поле|64}} |- | ||'''10'''|| [[Артур Сэрабян]] {{На поле|46}} |- | ||'''14'''|| [[Гор Манвэлян]] {{На поле|64}} |- | ||'''18'''|| [[Карлен Аганэсян]] {{На поле|64}} |- | ||'''19'''|| [[Эдгар Грыгаран]] |- | ||'''22'''|| [[Арцём Бандзікян]] |- | ||'''24'''|| [[Артур Аскаран]] {{На поле|77}} |- | ||'''25'''|| [[Арсэн Садаян]] |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Егішэ Мэлікян]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] {{ЖК|89}} |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] |- | ||'''3'''|| [[Павал Забелін]] {{ЖК|40}} {{З поля|46}} |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{ЖК|87}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{ЖК|26}} {{З поля|64}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) {{Гол|8}} {{З поля|69}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|90+6}} |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{ЖК|44}} {{З поля|64}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] {{З поля|46}} |- | ||'''19'''|| [[Юры Кавалёў]] {{З поля|69}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{На поле|64}} |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{На поле|69}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{На поле|46}} {{ЖК|59}} |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|64}} {{ЖК|75}} |- | ||'''15'''|| [[Данііл Галята]] {{На поле|90+6}} |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] |- | ||'''21'''|| [[Іван Ціхаміраў]] {{На поле|46}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] |- | ||'''23'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{На поле|69}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 5 чэрвеня 2026 |стадыён = «[[Нацыянальны стадыён (Менск)|Нацыянальны стадыён]]», [[Менск]] |гледачы = 13811 |судзьдзі = Аліяр Агаеў, Зэйнал Зэйналаў, Акіф Аміралі ([[Азэрбайджан]]) |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Сырыя}} |лік = 4:1 |галы1 = [[Уладзіслаў Марозаў|Марозаў]], 3’<br>[[Арцём Канцавы (1999)|Канцавы]], 11’ (пас — [[Руслан Лісаковіч|Лісаковіч]])<br>[[Арцём Шуманскі|Шуманскі]], 48’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Яўген Яблонскі|Яблонскі]], 78’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]]) |галы2 = [[Магмуд аль-Мавас|аль-Мавас]], 88’ ([[пэнальці (футбол)|пэн]]., за знос [[Аляа аль-Далі|аль-Далі]]) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{З поля|80}} |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{ЖК|29}} {{З поля|66}} |- | ||'''6'''|| [[Кірыл Гоманаў]] |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{З поля|61}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|66}} |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{З поля|80}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] {{Гол|3}} {{З поля|61}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] (капітан) |- | ||'''21'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{Гол|48}} {{З поля|61}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{Гол|11}} {{З поля|80}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''3'''|| [[Міхаіл Казлоў]] {{На поле|66}} |- | ||'''5'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''7'''|| [[Максім Кірэеў]] {{На поле|61}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{На поле|61}} |- | ||'''11'''|| [[Юры Кавалёў]] |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|61}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] {{На поле|66}} {{Гол|78}} {{ЖК|80}} |- | ||'''15'''|| [[Руслан Мялкоўскі]] |- | ||'''19'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{На поле|80}} |- | ||'''23'''|| [[Арцём Сакалоўскі]] {{На поле|80}} |- | ||'''24'''|| [[Уладзіслаў Малькевіч]] {{На поле|80}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''22'''|| [[Шагэр аль-Шакер]] |- | ||'''2'''|| [[Агмад Фака]] {{З поля|71}} |- | ||'''3'''|| [[Зіяд Ганум]] {{З поля|71}} |- | ||'''13'''|| [[Абдульразак аль-Магамад]] {{З поля|46}} |- | ||'''19'''|| [[Закарыя Ганан]] {{З поля|46}} |- | ||'''7'''|| [[Магмуд аль-Асвад]] {{З поля|84}} |- | ||'''8'''|| [[Сыман Амін]] {{З поля|84}} |- | ||'''14'''|| [[Магамэд Осман]] (капітан) {{З поля|79}} |- | ||'''16'''|| [[Эльмар Абрагам]] |- | ||'''9'''|| [[Паблё Сабаг]] {{З поля|79}} |- | ||'''11'''|| [[Амар Рамадан]] |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Агмад Маданія]] |- | ||'''23'''|| [[Максім Сараф]] |- | ||'''4'''|| [[Абдула аль-Шамі]] {{На поле|46}} |- | ||'''5'''|| [[Амар Мідані]] {{На поле|71}} |- | ||'''6'''|| [[Халед Курдаглі]] {{На поле|71}} |- | ||'''10'''|| [[Магмуд аль-Мавас]] {{На поле|79}} {{Гол|88}} |- | ||'''12'''|| [[Магамад аль-Мустафа]] {{На поле|84}} |- | ||'''15'''|| [[Магамад аль-Шэйх]] {{На поле|84}} |- | ||'''17'''|| [[Абдуль Рагман Уэс]] {{На поле|46}} |- | ||'''18'''|| [[Агмэд Ашкар]] |- | ||'''20'''|| [[Анас Даган]] |- | ||'''21'''|| [[Аляа аль-Далі]] {{На поле|79}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Хасэ Ляна]] |} |} === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 9 чэрвеня 2026 |стадыён = «[[Нацыянальны стадыён (Менск)|Нацыянальны стадыён]]», [[Менск]] |гледачы = 15874 |судзьдзі = Рафаэль Шафееў, Аляксей Лунёў, Дзьмітры Саф’ян ([[Расея]]) |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Буркіна-Фасо}} |лік = 2:2 |галы1 = [[Уладзіслаў Малькевіч|Малькевіч]], 56’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]])<br>[[Карэн Варданян|Варданян]], 67’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]])<br> |галы2 = [[Эляім Кабарэ|Э. Кабарэ]], 72’ (пас — [[Жаржы Мінунгу|Мінунгу]])<br>[[Абдуль Тапсаба|А. Тапсаба]], 85’ (пас — [[Сайду Сымпарэ|Сымпарэ]]) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''3'''|| [[Міхаіл Казлоў]] {{З поля|46}} |- | ||'''5'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|80}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{З поля|71}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) {{З поля|71}} |- | ||'''15'''|| [[Руслан Мялкоўскі]] {{З поля|62}} |- | ||'''19'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{З поля|46}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] {{ЖК|87}} |- | ||'''21'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{З поля|80}} |- | ||'''24'''|| [[Уладзіслаў Малькевіч]] {{Гол|56}} {{З поля|70}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{На поле|70}} |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{На поле|71}} |- | ||'''6'''|| [[Кірыл Гоманаў]] {{На поле|80}} |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''7'''|| [[Максім Кірэеў]] |- | ||'''11'''|| [[Юры Кавалёў]] {{На поле|80}} {{ЖК|85}} |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|62}} {{Гол|67}} |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{На поле|46}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{На поле|46}} |- | ||'''23'''|| [[Арцём Сакалоўскі]] {{На поле|71}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Ілель Канатэ]] |- | ||'''4'''|| [[Адамо Нагалё]] |- | ||'''12'''|| [[Эдмон Тапсаба]] (капітан) |- | ||'''14'''|| [[Рашыд Гнану]] |- | ||'''26'''|| [[Арсэн Куасі]] {{З поля|79}} |- | ||'''8'''|| [[Ляан Дусэ]] {{З поля|71}} |- | ||'''18'''|| [[Ісмаіла Ўэдрааго]] {{З поля|71}} |- | ||'''7'''|| [[Данго Ўатара]] {{ЖК|51}} |- | ||'''11'''|| [[Усэні Буда]] {{З поля|60}} |- | ||'''21'''|| [[Сырыяк Ірые]] {{З поля|79}} |- | ||'''27'''|| [[Ляндры Кабарэ]] {{З поля|60}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Фарыд Уэдрааго]] |- | ||'''23'''|| [[Кіліян Нікіема]] |- | ||'''2'''|| [[Абубакар Басынга]] {{На поле|79}} |- | ||'''5'''|| [[Сырыль Дао]] |- | ||'''6'''|| [[Маамэд Зунграна]] |- | ||'''13'''|| [[Маамэд Канатэ (1997)|Маамэд Канатэ]] |- | ||'''15'''|| [[Абдуль Тапсаба]] {{На поле|79}} {{Гол|85}} |- | ||'''17'''|| [[Эляім Кабарэ]] {{На поле|60}} {{Гол|72}} |- | ||'''19'''|| [[Жаржы Мінунгу]] {{На поле|60}} |- | ||'''20'''|| [[Густава Сангарэ]] |- | ||'''22'''|| [[Арцюр Загрэ]] {{На поле|71}} |- | ||'''24'''|| [[Сайду Сымпарэ]] {{На поле|71}} |- | ||'''25'''|| [[Анабі Сань]] |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Амір Абду]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 26 верасьня 2026 |стадыён = «[[Эйр Альбанія (стадыён)|Эйр Альбанія]]», [[Тырана]] |гледачы = |судзьдзі = Сэм’юэл Барат, Адам Нан, Ўэйд Сьміт ([[Ангельшчына]]) |каманда1 = {{Футбол Альбанія|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 2:0 |галы1 = [[Крыстыян Аслані|Аслані]], 34’ ([[пэнальці (футбол)|пэн]]., за знос [[Бэрат Г’імсыці|Г’імсыці]])<br>[[Эрнэст Мучы|Мучы]], 45+2’ (пас — [[Эльсэід Хюсай|Хюсай]]) |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Этрыт Бэрыша]] |- | ||'''4'''|| [[Эльсэід Хюсай]] |- | ||'''6'''|| [[Бэрат Г’імсыці]] (капітан) |- | ||'''7'''|| [[Рэй Манай]] {{З поля|73}} |- | ||'''8'''|| [[Крыстыян Аслані]] {{Гол|34}} {{З поля|86}} |- | ||'''10'''|| [[Эрнэст Мучы]] {{Гол|45+2}} {{З поля|74}} |- | ||'''17'''|| [[Таўлянт Сэфэры]] {{З поля|61}} |- | ||'''18'''|| [[Ардыян Ісмайлі]] |- | ||'''20'''|| [[Юльбэр Рамадані]] {{ЖК|45+4}} |- | ||'''21'''|| [[Арбэр Ходжа]] {{З поля|87}} |- | ||'''22'''|| [[Стаўра Піла]] {{ЖК|85}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''12'''|| [[Ален Шэры]] |- | ||'''23'''|| [[Марыё Дайсынані]] |- | ||'''2'''|| [[Самуэле Сына]] |- | ||'''3'''|| [[Марыё Мітай]] {{На поле|87}} |- | ||'''5'''|| [[Клеві Кевалія]] |- | ||'''9'''|| [[Аніс Мэхмэці]] {{На поле|74}} |- | ||'''11'''|| [[Мырта Ўзуні]] {{На поле|61}} |- | ||'''13'''|| [[Насэр Аліі]] |- | ||'''14'''|| [[Крыстыян Шпэндзі]] |- | ||'''15'''|| [[Мараш Кумбула]] |- | ||'''16'''|| [[Юльян Шэху]] {{На поле|86}} |- | ||'''19'''|| [[Мірлінд Даку]] {{На поле|73}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Ралянда Маран]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''21'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] |- | ||'''3'''|| [[Іван Ціхаміраў]] {{ЖК|21}} {{З поля|46}} |- | ||'''5'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{З поля|65}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{З поля|65}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{З поля|86}} |- | ||'''18'''|| [[Яўген Малашэвіч]] {{ЖК|45+1}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] (капітан) {{ЖК|90+2}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{ЖК|33}} {{З поля|46}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- |- | ||'''1'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''12'''|| [[Андрэй Кудравец]] |- | ||'''4'''|| [[Валеры Бачароў]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] |- | ||'''13'''|| [[Кірыл Гоманаў]] {{На поле|46}} |- | ||'''14'''|| [[Аляксандар Сьвірэпа]] {{На поле|65}} |- | ||'''15'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''16'''|| [[Антон Кавалёў]] {{На поле|46}} |- | ||'''17'''|| [[Віталь Лісаковіч]] {{На поле|65}} |- | ||'''19'''|| [[Антон Лукашоў]] |- | ||'''23'''|| [[Цімафей Сіманенка]] {{На поле|86}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 29 верасьня 2026 |стадыён = «[[Алімпійскі стадыён (Хэльсынкі)|Алімпійскі]]», [[Хэльсынкі]] |гледачы = |судзьдзі = Нікала Дабанавіч, Срджан Яванавіч, Уладан Тодаравіч ([[Чарнагорыя]]) |каманда1 = {{Футбол Фінляндыя|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 0:0 |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Лукаш Градэцкі]] (капітан) |- | ||'''3'''|| [[Адам Столь]] {{ЖК|86}} |- | ||'''21'''|| [[Віле Коскі]] |- | ||'''4'''|| [[Тоні Міетынэн]] |- | ||'''13'''|| [[Юха Ляхтээнмякі]] |- | ||'''18'''|| [[Топі Кескінэн]] {{З поля|88}} |- | ||'''6'''|| [[Глен Камара]] {{З поля|46}} |- | ||'''14'''|| [[Каан Кайрынэн]] {{ЖК|72}} |- | ||'''11'''|| [[Адам Мархіеў]] {{З поля|66}} |- | ||'''10'''|| [[Лео Валта]] {{З поля|66}} |- | ||'''20'''|| [[Ёэль Пах’янпала]] {{З поля|59}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''12'''|| [[Вільямі Сінісала]] |- | ||'''23'''|| [[Лукас Бэргстрэм]] |- | ||'''2'''|| [[Маці Пэлтала]] |- | ||'''5'''|| [[Самулі Міетынэн]] |- | ||'''7'''|| [[Сантэры Вяанянэн]] {{На поле|66}} |- | ||'''8'''|| [[Робін Люд]] |- | ||'''9'''|| [[Адрыян Сванбэк]] {{На поле|88}} |- | ||'''15'''|| [[Лео Вяйсянэн]] |- | ||'''16'''|| [[Ансі Суханэн]] {{На поле|66}} |- | ||'''17'''|| [[Раян Магута]] |- | ||'''19'''|| [[Бэньямін Кяльман]] {{На поле|59}} |- | ||'''22'''|| [[Даніел Хоканс]] {{На поле|46}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Якаб Фрыйс]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''21'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] |- | ||'''13'''|| [[Кірыл Гоманаў]] |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] (капітан) |- | ||'''5'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{ЖК|61}} {{З поля|61}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{З поля|87}} |- | ||'''19'''|| [[Антон Лукашоў]] {{ЖК|71}} |- | ||'''17'''|| [[Віталь Лісаковіч]] {{З поля|61}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{З поля|61}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''12'''|| [[Андрэй Кудравец]] |- | ||'''3'''|| [[Аляксандар Сьвірэпа]] |- | ||'''4'''|| [[Валеры Бачароў]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{На поле|61}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] {{На поле|87}} |- | ||'''15'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''16'''|| [[Антон Кавалёў]] {{На поле|61}} |- | ||'''18'''|| [[Цімафей Сіманенка]] |- | ||'''22'''|| [[Данііл Галята]] |- | ||'''23'''|| [[Трафім Мельнічэнка]] {{На поле|61}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 3 кастрычніка 2026 |стадыён = «[[Рудольф Ілоўскі (стадыён)|Рудольф Ілоўскі]]», [[Будапэшт]] |гледачы = |судзьдзі = Александрас Цакалідыс, Паліхроніс Костарас, Лязарас Дымітрыядыс ([[Грэцыя]]) |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Сан-Марына}} |лік = 4:0 |галы1 = [[Арцём Канцавы (1999)|Канцавы]], 46’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Арцём Шуманскі|Шуманскі]], 64’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Макс Эбонг|Эбонг]], 68’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Арцём Канцавы (1999)|Канцавы]], 88’ (пас — [[Арцём Шуманскі|Шуманскі]]) |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] {{ЖК|55}} {{З поля|55}} |- | ||'''8'''|| [[Цімафей Сіманенка]] {{З поля|46}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{Гол|68}} {{З поля|69}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{З поля|55}} |- | ||'''13'''|| [[Кірыл Гоманаў]] |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{Гол|46}} {{Гол|88}} |- | ||'''23'''|| [[Трафім Мельнічэнка]] {{З поля|74}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''12'''|| [[Андрэй Кудравец]] |- | ||'''21'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''3'''|| [[Іван Ціхаміраў]] |- | ||'''4'''|| [[Валеры Бачароў]] {{На поле|69}} |- | ||'''5'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{На поле|55}} {{ЖК|86}} |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{На поле|55}} {{Гол|65}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{На поле|74}} {{ЖК|85}} |- | ||'''15'''|| [[Данііл Галята]] |- | ||'''16'''|| [[Антон Кавалёў]] |- | ||'''17'''|| [[Віталь Лісаковіч]] {{На поле|46}} |- | ||'''18'''|| [[Яўген Малашэвіч]] |- | ||'''19'''|| [[Антон Лукашоў]] |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Эдаарда Калёмба]] |- | ||'''2'''|| [[Джакама Бэнвэнуці]] {{З поля|75}} |- | ||'''3'''|| [[Сымонэ Джакондзі]] {{З поля|67}} |- | ||'''5'''|| [[Мікеле Чэволі]] |- | ||'''8'''|| [[Лярэнца Капік’ёні]] {{ЖК|73}} {{З поля|83}} |- | ||'''9'''|| [[Нікаля Наньні]] {{ЖК|30}} |- | ||'''10'''|| [[Самуэле Дзаноні]] |- | ||'''11'''|| [[Нікаляс Джакапэцьці]] {{ЖК|58}} |- | ||'''15'''|| [[Марка Пазаліні]] {{ЖК|78}} |- | ||'''17'''|| [[Алесандра Галінуччы]] (капітан) {{ЖК|43}} {{З поля|46}} |- | ||'''21'''|| [[Лярэнца Лядзары]] {{З поля|67}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''13'''|| [[Лье Аэль]] |- | ||'''23'''|| [[Мірка Дэ Анджэліс]] |- | ||'''4'''|| [[Філіпа Фабры]] {{На поле|75}} |- | ||'''6'''|| [[Дантэ Росі]] |- | ||'''7'''|| [[Нікаляс Процьці]] |- | ||'''12'''|| [[Алесандра Тозі]] {{На поле|67}} |- | ||'''14'''|| [[Фаўста Салічыёні]] |- | ||'''16'''|| [[Крыстыян Мэлёні]] {{На поле|83}} |- | ||'''18'''|| [[Энэа Дэльля Бальда]] |- | ||'''19'''|| [[Самуэль Панкоцьці]] {{На поле|67}} |- | ||'''20'''|| [[Джуліё Марыя Бульлі]] |- | ||'''22'''|| [[Марчэльлё Муляроні]] {{На поле|46}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Рабэрта Чэволі]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 6 кастрычніка 2026 |стадыён = |гледачы = |судзьдзі = |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Фінляндыя}} |лік = : |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 12 лістапада 2026 |стадыён = |гледачы = |судзьдзі = |каманда1 = {{Футбол Сан-Марына|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = : |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 15 лістапада 2026 |стадыён = |гледачы = |судзьдзі = |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Альбанія}} |лік = : |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {{Матчы зборнай Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Зборная Беларусі па футболе]] [[Катэгорыя:2026 год у футболе]] 9ydavpp3i9skj1tiyhol2iclikvciqs 2694739 2694738 2026-10-04T08:41:10Z Dymitr 10914 /* Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў */ дапаўненьне 2694739 wikitext text/x-wiki __БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__ === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 26 сакавіка 2026 |стадыён = [[ГСП]], [[Нікасія]] |гледачы = |судзьдзі = Мілаш Міланавіч, Слабадан Паўлавіч, Мілан Шутулавіч ([[Сэрбія]]) |каманда1 = {{Футбол Кіпр|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 0:1 |галы1 = |галы2 = [[Іван Ціхаміраў|Ціхаміраў]], 24’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]]) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''22'''|| [[Нэофітас Міхаіл]] |- | ||'''3'''|| [[Ніколяс Панаёту]] |- | ||'''9'''|| [[Яаніс Пітас]] {{З поля|71}} |- | ||'''10'''|| [[Ляізас Ляізу]] {{З поля|79}} |- | ||'''13'''|| [[Яаніс Касьці]] |- | ||'''14'''|| [[Ёргас Малекідыс]] {{З поля|71}} |- | ||'''15'''|| [[Хрыстас Сіеліс]] |- | ||'''16'''|| [[Панаётыс Андрэў]] {{З поля|63}} |- | ||'''20'''|| [[Грыгорыс Кастанас]] (капітан) {{З поля|79}} |- | ||'''24'''|| [[Стаўрас Ёргію]] {{З поля|63}} |- | ||'''26'''|| [[Андрэас Сыкіс]] {{З поля|79}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Андрэас Параскевас]] |- | ||'''12'''|| [[Панаётыс Кірыяку]] |- | ||'''2'''|| [[Костас Пілеас]] {{На поле|71}} |- | ||'''4'''|| [[Стэліяс Андрэў]] |- | ||'''5'''|| [[Харалямпас Харалямпус]] {{На поле|63}} |- | ||'''6'''|| [[Яніс Сацыяс]] {{На поле|79}} |- | ||'''7'''|| [[Андэрсан Карэя]] |- | ||'''8'''|| [[Яаніс Кусуляс]] |- | ||'''11'''|| [[Андронікас Какуліс]] {{На поле|63}} {{ЖК|81}} |- | ||'''17'''|| [[Эвангеляс Андрэў]] |- | ||'''18'''|| [[Ніколяс Коўцакас]] {{На поле|79}} |- | ||'''19'''|| [[Эвагарас Антанію]] |- | ||'''23'''|| [[Харалямбас Кірыяку]] {{На поле|79}} |- | ||'''25'''|| [[Ангеляс Нэафіту]] {{На поле|71}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Апосталяс Манцыяс]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{З поля|90+2}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] {{ЖК|68}} |- | ||'''21'''|| [[Іван Ціхаміраў]] {{Гол|24}} |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{ЖК|81}} {{З поля|90+2}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|71}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) {{З поля|45+1}} |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{З поля|71}} |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{З поля|59}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{З поля|59}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{ЖК|27}} {{З поля|59}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''3'''|| [[Павал Забелін]] |- | ||'''5'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] {{На поле|90+2}} |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{На поле|45+1}} |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|71}} |- | ||'''15'''|| [[Данііл Галята]] {{На поле|59}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] {{На поле|59}} {{ЖК|87}} |- | ||'''19'''|| [[Юры Кавалёў]] {{На поле|59}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{На поле|71}} |- | ||'''23'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{На поле|90+2}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 29 сакавіка 2026 |стадыён = [[Рэспубліканскі стадыён імя Вазгена Саркісяна|Рэспубліканскі імя Вазгена Саркісяна]] |гледачы = 11500 |судзьдзі = Дзьмітры Мунцян, Вадзім Вікаль, Улад Ліфчу ([[Малдова]]) |каманда1 = {{Футбол Армэнія|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 1:2 |галы1 = [[Ваган Бічахчан|Бічахчан]], 88’ ([[пэнальці (футбол)|пэн]]., за гульню рукой) |галы2 = [[Яўген Яблонскі|Яблонскі]], 8’ (пас — [[Захар Воўкаў|Воўкаў]])<br/>[[Наір Тыкнізян|Тыкнізян]], 72’ (аўтагол) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Генры Авагян]] |- | ||'''13'''|| [[Камо Аганесян]] (капітан) |- | ||'''20'''|| [[Хуніёр Баэна]] |- | ||'''2'''|| [[Сяргей Мурадзян]] {{ЖК|63}} {{З поля|77}} |- | ||'''4'''|| [[Георгі Аруцюнян]] {{ЖК|56}} |- | ||'''21'''|| [[Наір Тыкнізян]] {{Гол|72|а/г}} |- | ||'''23'''|| [[Ваган Бічахчан]] {{Гол|88}} {{ЖК|89}} |- | ||'''6'''|| [[Тыгран Аванясян]] {{З поля|64}} |- | ||'''15'''|| [[Карэн Налбандзян]] {{З поля|46}} |- | ||'''7'''|| [[Нарэк Аганэсян]] {{З поля|64}} |- | ||'''17'''|| [[Грант-Леон Ранас]] {{З поля|64}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Арсэн Бэгларан]] |- | ||'''12'''|| [[Арман Нэрсэсян]] |- | ||'''3'''|| [[Эрык Пілаян]] |- | ||'''5'''|| [[Сьцёпа Мкртчан]] {{На поле|77}} |- | ||'''9'''|| [[Фін Герагусян]] {{На поле|64}} |- | ||'''10'''|| [[Артур Сэрабян]] {{На поле|46}} |- | ||'''14'''|| [[Гор Манвэлян]] {{На поле|64}} |- | ||'''18'''|| [[Карлен Аганэсян]] {{На поле|64}} |- | ||'''19'''|| [[Эдгар Грыгаран]] |- | ||'''22'''|| [[Арцём Бандзікян]] |- | ||'''24'''|| [[Артур Аскаран]] {{На поле|77}} |- | ||'''25'''|| [[Арсэн Садаян]] |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Егішэ Мэлікян]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] {{ЖК|89}} |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] |- | ||'''3'''|| [[Павал Забелін]] {{ЖК|40}} {{З поля|46}} |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{ЖК|87}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{ЖК|26}} {{З поля|64}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) {{Гол|8}} {{З поля|69}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|90+6}} |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{ЖК|44}} {{З поля|64}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] {{З поля|46}} |- | ||'''19'''|| [[Юры Кавалёў]] {{З поля|69}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{На поле|64}} |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{На поле|69}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{На поле|46}} {{ЖК|59}} |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|64}} {{ЖК|75}} |- | ||'''15'''|| [[Данііл Галята]] {{На поле|90+6}} |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] |- | ||'''21'''|| [[Іван Ціхаміраў]] {{На поле|46}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] |- | ||'''23'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{На поле|69}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 5 чэрвеня 2026 |стадыён = «[[Нацыянальны стадыён (Менск)|Нацыянальны стадыён]]», [[Менск]] |гледачы = 13811 |судзьдзі = Аліяр Агаеў, Зэйнал Зэйналаў, Акіф Аміралі ([[Азэрбайджан]]) |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Сырыя}} |лік = 4:1 |галы1 = [[Уладзіслаў Марозаў|Марозаў]], 3’<br>[[Арцём Канцавы (1999)|Канцавы]], 11’ (пас — [[Руслан Лісаковіч|Лісаковіч]])<br>[[Арцём Шуманскі|Шуманскі]], 48’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Яўген Яблонскі|Яблонскі]], 78’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]]) |галы2 = [[Магмуд аль-Мавас|аль-Мавас]], 88’ ([[пэнальці (футбол)|пэн]]., за знос [[Аляа аль-Далі|аль-Далі]]) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{З поля|80}} |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{ЖК|29}} {{З поля|66}} |- | ||'''6'''|| [[Кірыл Гоманаў]] |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{З поля|61}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|66}} |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{З поля|80}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] {{Гол|3}} {{З поля|61}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] (капітан) |- | ||'''21'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{Гол|48}} {{З поля|61}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{Гол|11}} {{З поля|80}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''3'''|| [[Міхаіл Казлоў]] {{На поле|66}} |- | ||'''5'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''7'''|| [[Максім Кірэеў]] {{На поле|61}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{На поле|61}} |- | ||'''11'''|| [[Юры Кавалёў]] |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|61}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] {{На поле|66}} {{Гол|78}} {{ЖК|80}} |- | ||'''15'''|| [[Руслан Мялкоўскі]] |- | ||'''19'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{На поле|80}} |- | ||'''23'''|| [[Арцём Сакалоўскі]] {{На поле|80}} |- | ||'''24'''|| [[Уладзіслаў Малькевіч]] {{На поле|80}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''22'''|| [[Шагэр аль-Шакер]] |- | ||'''2'''|| [[Агмад Фака]] {{З поля|71}} |- | ||'''3'''|| [[Зіяд Ганум]] {{З поля|71}} |- | ||'''13'''|| [[Абдульразак аль-Магамад]] {{З поля|46}} |- | ||'''19'''|| [[Закарыя Ганан]] {{З поля|46}} |- | ||'''7'''|| [[Магмуд аль-Асвад]] {{З поля|84}} |- | ||'''8'''|| [[Сыман Амін]] {{З поля|84}} |- | ||'''14'''|| [[Магамэд Осман]] (капітан) {{З поля|79}} |- | ||'''16'''|| [[Эльмар Абрагам]] |- | ||'''9'''|| [[Паблё Сабаг]] {{З поля|79}} |- | ||'''11'''|| [[Амар Рамадан]] |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Агмад Маданія]] |- | ||'''23'''|| [[Максім Сараф]] |- | ||'''4'''|| [[Абдула аль-Шамі]] {{На поле|46}} |- | ||'''5'''|| [[Амар Мідані]] {{На поле|71}} |- | ||'''6'''|| [[Халед Курдаглі]] {{На поле|71}} |- | ||'''10'''|| [[Магмуд аль-Мавас]] {{На поле|79}} {{Гол|88}} |- | ||'''12'''|| [[Магамад аль-Мустафа]] {{На поле|84}} |- | ||'''15'''|| [[Магамад аль-Шэйх]] {{На поле|84}} |- | ||'''17'''|| [[Абдуль Рагман Уэс]] {{На поле|46}} |- | ||'''18'''|| [[Агмэд Ашкар]] |- | ||'''20'''|| [[Анас Даган]] |- | ||'''21'''|| [[Аляа аль-Далі]] {{На поле|79}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Хасэ Ляна]] |} |} === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 9 чэрвеня 2026 |стадыён = «[[Нацыянальны стадыён (Менск)|Нацыянальны стадыён]]», [[Менск]] |гледачы = 15874 |судзьдзі = Рафаэль Шафееў, Аляксей Лунёў, Дзьмітры Саф’ян ([[Расея]]) |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Буркіна-Фасо}} |лік = 2:2 |галы1 = [[Уладзіслаў Малькевіч|Малькевіч]], 56’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]])<br>[[Карэн Варданян|Варданян]], 67’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]])<br> |галы2 = [[Эляім Кабарэ|Э. Кабарэ]], 72’ (пас — [[Жаржы Мінунгу|Мінунгу]])<br>[[Абдуль Тапсаба|А. Тапсаба]], 85’ (пас — [[Сайду Сымпарэ|Сымпарэ]]) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''3'''|| [[Міхаіл Казлоў]] {{З поля|46}} |- | ||'''5'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|80}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{З поля|71}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) {{З поля|71}} |- | ||'''15'''|| [[Руслан Мялкоўскі]] {{З поля|62}} |- | ||'''19'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{З поля|46}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] {{ЖК|87}} |- | ||'''21'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{З поля|80}} |- | ||'''24'''|| [[Уладзіслаў Малькевіч]] {{Гол|56}} {{З поля|70}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{На поле|70}} |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{На поле|71}} |- | ||'''6'''|| [[Кірыл Гоманаў]] {{На поле|80}} |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''7'''|| [[Максім Кірэеў]] |- | ||'''11'''|| [[Юры Кавалёў]] {{На поле|80}} {{ЖК|85}} |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|62}} {{Гол|67}} |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{На поле|46}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{На поле|46}} |- | ||'''23'''|| [[Арцём Сакалоўскі]] {{На поле|71}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Ілель Канатэ]] |- | ||'''4'''|| [[Адамо Нагалё]] |- | ||'''12'''|| [[Эдмон Тапсаба]] (капітан) |- | ||'''14'''|| [[Рашыд Гнану]] |- | ||'''26'''|| [[Арсэн Куасі]] {{З поля|79}} |- | ||'''8'''|| [[Ляан Дусэ]] {{З поля|71}} |- | ||'''18'''|| [[Ісмаіла Ўэдрааго]] {{З поля|71}} |- | ||'''7'''|| [[Данго Ўатара]] {{ЖК|51}} |- | ||'''11'''|| [[Усэні Буда]] {{З поля|60}} |- | ||'''21'''|| [[Сырыяк Ірые]] {{З поля|79}} |- | ||'''27'''|| [[Ляндры Кабарэ]] {{З поля|60}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Фарыд Уэдрааго]] |- | ||'''23'''|| [[Кіліян Нікіема]] |- | ||'''2'''|| [[Абубакар Басынга]] {{На поле|79}} |- | ||'''5'''|| [[Сырыль Дао]] |- | ||'''6'''|| [[Маамэд Зунграна]] |- | ||'''13'''|| [[Маамэд Канатэ (1997)|Маамэд Канатэ]] |- | ||'''15'''|| [[Абдуль Тапсаба]] {{На поле|79}} {{Гол|85}} |- | ||'''17'''|| [[Эляім Кабарэ]] {{На поле|60}} {{Гол|72}} |- | ||'''19'''|| [[Жаржы Мінунгу]] {{На поле|60}} |- | ||'''20'''|| [[Густава Сангарэ]] |- | ||'''22'''|| [[Арцюр Загрэ]] {{На поле|71}} |- | ||'''24'''|| [[Сайду Сымпарэ]] {{На поле|71}} |- | ||'''25'''|| [[Анабі Сань]] |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Амір Абду]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 26 верасьня 2026 |стадыён = «[[Эйр Альбанія (стадыён)|Эйр Альбанія]]», [[Тырана]] |гледачы = |судзьдзі = Сэм’юэл Барат, Адам Нан, Ўэйд Сьміт ([[Ангельшчына]]) |каманда1 = {{Футбол Альбанія|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 2:0 |галы1 = [[Крыстыян Аслані|Аслані]], 34’ ([[пэнальці (футбол)|пэн]]., за знос [[Бэрат Г’імсыці|Г’імсыці]])<br>[[Эрнэст Мучы|Мучы]], 45+2’ (пас — [[Эльсэід Хюсай|Хюсай]]) |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Этрыт Бэрыша]] |- | ||'''4'''|| [[Эльсэід Хюсай]] |- | ||'''6'''|| [[Бэрат Г’імсыці]] (капітан) |- | ||'''7'''|| [[Рэй Манай]] {{З поля|73}} |- | ||'''8'''|| [[Крыстыян Аслані]] {{Гол|34}} {{З поля|86}} |- | ||'''10'''|| [[Эрнэст Мучы]] {{Гол|45+2}} {{З поля|74}} |- | ||'''17'''|| [[Таўлянт Сэфэры]] {{З поля|61}} |- | ||'''18'''|| [[Ардыян Ісмайлі]] |- | ||'''20'''|| [[Юльбэр Рамадані]] {{ЖК|45+4}} |- | ||'''21'''|| [[Арбэр Ходжа]] {{З поля|87}} |- | ||'''22'''|| [[Стаўра Піла]] {{ЖК|85}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''12'''|| [[Ален Шэры]] |- | ||'''23'''|| [[Марыё Дайсынані]] |- | ||'''2'''|| [[Самуэле Сына]] |- | ||'''3'''|| [[Марыё Мітай]] {{На поле|87}} |- | ||'''5'''|| [[Клеві Кевалія]] |- | ||'''9'''|| [[Аніс Мэхмэці]] {{На поле|74}} |- | ||'''11'''|| [[Мырта Ўзуні]] {{На поле|61}} |- | ||'''13'''|| [[Насэр Аліі]] |- | ||'''14'''|| [[Крыстыян Шпэндзі]] |- | ||'''15'''|| [[Мараш Кумбула]] |- | ||'''16'''|| [[Юльян Шэху]] {{На поле|86}} |- | ||'''19'''|| [[Мірлінд Даку]] {{На поле|73}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Ралянда Маран]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''21'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] |- | ||'''3'''|| [[Іван Ціхаміраў]] {{ЖК|21}} {{З поля|46}} |- | ||'''5'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{З поля|65}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{З поля|65}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{З поля|86}} |- | ||'''18'''|| [[Яўген Малашэвіч]] {{ЖК|45+1}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] (капітан) {{ЖК|90+2}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{ЖК|33}} {{З поля|46}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- |- | ||'''1'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''12'''|| [[Андрэй Кудравец]] |- | ||'''4'''|| [[Валеры Бачароў]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] |- | ||'''13'''|| [[Кірыл Гоманаў]] {{На поле|46}} |- | ||'''14'''|| [[Аляксандар Сьвірэпа]] {{На поле|65}} |- | ||'''15'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''16'''|| [[Антон Кавалёў]] {{На поле|46}} |- | ||'''17'''|| [[Віталь Лісаковіч]] {{На поле|65}} |- | ||'''19'''|| [[Антон Лукашоў]] |- | ||'''23'''|| [[Цімафей Сіманенка]] {{На поле|86}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 29 верасьня 2026 |стадыён = «[[Алімпійскі стадыён (Хэльсынкі)|Алімпійскі]]», [[Хэльсынкі]] |гледачы = 7262 |судзьдзі = Нікала Дабанавіч, Срджан Яванавіч, Уладан Тодаравіч ([[Чарнагорыя]]) |каманда1 = {{Футбол Фінляндыя|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 0:0 |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Лукаш Градэцкі]] (капітан) |- | ||'''3'''|| [[Адам Столь]] {{ЖК|86}} |- | ||'''21'''|| [[Віле Коскі]] |- | ||'''4'''|| [[Тоні Міетынэн]] |- | ||'''13'''|| [[Юха Ляхтээнмякі]] |- | ||'''18'''|| [[Топі Кескінэн]] {{З поля|88}} |- | ||'''6'''|| [[Глен Камара]] {{З поля|46}} |- | ||'''14'''|| [[Каан Кайрынэн]] {{ЖК|72}} |- | ||'''11'''|| [[Адам Мархіеў]] {{З поля|66}} |- | ||'''10'''|| [[Лео Валта]] {{З поля|66}} |- | ||'''20'''|| [[Ёэль Пах’янпала]] {{З поля|59}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''12'''|| [[Вільямі Сінісала]] |- | ||'''23'''|| [[Лукас Бэргстрэм]] |- | ||'''2'''|| [[Маці Пэлтала]] |- | ||'''5'''|| [[Самулі Міетынэн]] |- | ||'''7'''|| [[Сантэры Вяанянэн]] {{На поле|66}} |- | ||'''8'''|| [[Робін Люд]] |- | ||'''9'''|| [[Адрыян Сванбэк]] {{На поле|88}} |- | ||'''15'''|| [[Лео Вяйсянэн]] |- | ||'''16'''|| [[Ансі Суханэн]] {{На поле|66}} |- | ||'''17'''|| [[Раян Магута]] |- | ||'''19'''|| [[Бэньямін Кяльман]] {{На поле|59}} |- | ||'''22'''|| [[Даніел Хоканс]] {{На поле|46}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Якаб Фрыйс]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''21'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] |- | ||'''13'''|| [[Кірыл Гоманаў]] |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] (капітан) |- | ||'''5'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{ЖК|61}} {{З поля|61}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{З поля|87}} |- | ||'''19'''|| [[Антон Лукашоў]] {{ЖК|71}} |- | ||'''17'''|| [[Віталь Лісаковіч]] {{З поля|61}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{З поля|61}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''12'''|| [[Андрэй Кудравец]] |- | ||'''3'''|| [[Аляксандар Сьвірэпа]] |- | ||'''4'''|| [[Валеры Бачароў]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{На поле|61}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] {{На поле|87}} |- | ||'''15'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''16'''|| [[Антон Кавалёў]] {{На поле|61}} |- | ||'''18'''|| [[Цімафей Сіманенка]] |- | ||'''22'''|| [[Данііл Галята]] |- | ||'''23'''|| [[Трафім Мельнічэнка]] {{На поле|61}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 3 кастрычніка 2026 |стадыён = «[[Рудольф Ілоўскі (стадыён)|Рудольф Ілоўскі]]», [[Будапэшт]] |гледачы = |судзьдзі = Александрас Цакалідыс, Паліхроніс Костарас, Лязарас Дымітрыядыс ([[Грэцыя]]) |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Сан-Марына}} |лік = 4:0 |галы1 = [[Арцём Канцавы (1999)|Канцавы]], 46’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Арцём Шуманскі|Шуманскі]], 64’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Макс Эбонг|Эбонг]], 68’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Арцём Канцавы (1999)|Канцавы]], 88’ (пас — [[Арцём Шуманскі|Шуманскі]]) |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] {{ЖК|55}} {{З поля|55}} |- | ||'''8'''|| [[Цімафей Сіманенка]] {{З поля|46}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{Гол|68}} {{З поля|69}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{З поля|55}} |- | ||'''13'''|| [[Кірыл Гоманаў]] |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{Гол|46}} {{Гол|88}} |- | ||'''23'''|| [[Трафім Мельнічэнка]] {{З поля|74}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''12'''|| [[Андрэй Кудравец]] |- | ||'''21'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''3'''|| [[Іван Ціхаміраў]] |- | ||'''4'''|| [[Валеры Бачароў]] {{На поле|69}} |- | ||'''5'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{На поле|55}} {{ЖК|86}} |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{На поле|55}} {{Гол|65}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{На поле|74}} {{ЖК|85}} |- | ||'''15'''|| [[Данііл Галята]] |- | ||'''16'''|| [[Антон Кавалёў]] |- | ||'''17'''|| [[Віталь Лісаковіч]] {{На поле|46}} |- | ||'''18'''|| [[Яўген Малашэвіч]] |- | ||'''19'''|| [[Антон Лукашоў]] |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Эдаарда Калёмба]] |- | ||'''2'''|| [[Джакама Бэнвэнуці]] {{З поля|75}} |- | ||'''3'''|| [[Сымонэ Джакондзі]] {{З поля|67}} |- | ||'''5'''|| [[Мікеле Чэволі]] |- | ||'''8'''|| [[Лярэнца Капік’ёні]] {{ЖК|73}} {{З поля|83}} |- | ||'''9'''|| [[Нікаля Наньні]] {{ЖК|30}} |- | ||'''10'''|| [[Самуэле Дзаноні]] |- | ||'''11'''|| [[Нікаляс Джакапэцьці]] {{ЖК|58}} |- | ||'''15'''|| [[Марка Пазаліні]] {{ЖК|78}} |- | ||'''17'''|| [[Алесандра Галінуччы]] (капітан) {{ЖК|43}} {{З поля|46}} |- | ||'''21'''|| [[Лярэнца Лядзары]] {{З поля|67}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''13'''|| [[Лье Аэль]] |- | ||'''23'''|| [[Мірка Дэ Анджэліс]] |- | ||'''4'''|| [[Філіпа Фабры]] {{На поле|75}} |- | ||'''6'''|| [[Дантэ Росі]] |- | ||'''7'''|| [[Нікаляс Процьці]] |- | ||'''12'''|| [[Алесандра Тозі]] {{На поле|67}} |- | ||'''14'''|| [[Фаўста Салічыёні]] |- | ||'''16'''|| [[Крыстыян Мэлёні]] {{На поле|83}} |- | ||'''18'''|| [[Энэа Дэльля Бальда]] |- | ||'''19'''|| [[Самуэль Панкоцьці]] {{На поле|67}} |- | ||'''20'''|| [[Джуліё Марыя Бульлі]] |- | ||'''22'''|| [[Марчэльлё Муляроні]] {{На поле|46}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Рабэрта Чэволі]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 6 кастрычніка 2026 |стадыён = |гледачы = |судзьдзі = |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Фінляндыя}} |лік = : |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 12 лістапада 2026 |стадыён = |гледачы = |судзьдзі = |каманда1 = {{Футбол Сан-Марына|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = : |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 15 лістапада 2026 |стадыён = |гледачы = |судзьдзі = |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Альбанія}} |лік = : |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {{Матчы зборнай Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Зборная Беларусі па футболе]] [[Катэгорыя:2026 год у футболе]] rk5x3hqedjj4yfo1tf80u7opxmpen2z 2694740 2694739 2026-10-04T08:41:41Z Dymitr 10914 /* Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў */ дапаўненьне 2694740 wikitext text/x-wiki __БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__ === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 26 сакавіка 2026 |стадыён = [[ГСП]], [[Нікасія]] |гледачы = |судзьдзі = Мілаш Міланавіч, Слабадан Паўлавіч, Мілан Шутулавіч ([[Сэрбія]]) |каманда1 = {{Футбол Кіпр|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 0:1 |галы1 = |галы2 = [[Іван Ціхаміраў|Ціхаміраў]], 24’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]]) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''22'''|| [[Нэофітас Міхаіл]] |- | ||'''3'''|| [[Ніколяс Панаёту]] |- | ||'''9'''|| [[Яаніс Пітас]] {{З поля|71}} |- | ||'''10'''|| [[Ляізас Ляізу]] {{З поля|79}} |- | ||'''13'''|| [[Яаніс Касьці]] |- | ||'''14'''|| [[Ёргас Малекідыс]] {{З поля|71}} |- | ||'''15'''|| [[Хрыстас Сіеліс]] |- | ||'''16'''|| [[Панаётыс Андрэў]] {{З поля|63}} |- | ||'''20'''|| [[Грыгорыс Кастанас]] (капітан) {{З поля|79}} |- | ||'''24'''|| [[Стаўрас Ёргію]] {{З поля|63}} |- | ||'''26'''|| [[Андрэас Сыкіс]] {{З поля|79}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Андрэас Параскевас]] |- | ||'''12'''|| [[Панаётыс Кірыяку]] |- | ||'''2'''|| [[Костас Пілеас]] {{На поле|71}} |- | ||'''4'''|| [[Стэліяс Андрэў]] |- | ||'''5'''|| [[Харалямпас Харалямпус]] {{На поле|63}} |- | ||'''6'''|| [[Яніс Сацыяс]] {{На поле|79}} |- | ||'''7'''|| [[Андэрсан Карэя]] |- | ||'''8'''|| [[Яаніс Кусуляс]] |- | ||'''11'''|| [[Андронікас Какуліс]] {{На поле|63}} {{ЖК|81}} |- | ||'''17'''|| [[Эвангеляс Андрэў]] |- | ||'''18'''|| [[Ніколяс Коўцакас]] {{На поле|79}} |- | ||'''19'''|| [[Эвагарас Антанію]] |- | ||'''23'''|| [[Харалямбас Кірыяку]] {{На поле|79}} |- | ||'''25'''|| [[Ангеляс Нэафіту]] {{На поле|71}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Апосталяс Манцыяс]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{З поля|90+2}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] {{ЖК|68}} |- | ||'''21'''|| [[Іван Ціхаміраў]] {{Гол|24}} |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{ЖК|81}} {{З поля|90+2}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|71}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) {{З поля|45+1}} |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{З поля|71}} |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{З поля|59}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{З поля|59}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{ЖК|27}} {{З поля|59}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''3'''|| [[Павал Забелін]] |- | ||'''5'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] {{На поле|90+2}} |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{На поле|45+1}} |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|71}} |- | ||'''15'''|| [[Данііл Галята]] {{На поле|59}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] {{На поле|59}} {{ЖК|87}} |- | ||'''19'''|| [[Юры Кавалёў]] {{На поле|59}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{На поле|71}} |- | ||'''23'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{На поле|90+2}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 29 сакавіка 2026 |стадыён = [[Рэспубліканскі стадыён імя Вазгена Саркісяна|Рэспубліканскі імя Вазгена Саркісяна]] |гледачы = 11500 |судзьдзі = Дзьмітры Мунцян, Вадзім Вікаль, Улад Ліфчу ([[Малдова]]) |каманда1 = {{Футбол Армэнія|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 1:2 |галы1 = [[Ваган Бічахчан|Бічахчан]], 88’ ([[пэнальці (футбол)|пэн]]., за гульню рукой) |галы2 = [[Яўген Яблонскі|Яблонскі]], 8’ (пас — [[Захар Воўкаў|Воўкаў]])<br/>[[Наір Тыкнізян|Тыкнізян]], 72’ (аўтагол) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Генры Авагян]] |- | ||'''13'''|| [[Камо Аганесян]] (капітан) |- | ||'''20'''|| [[Хуніёр Баэна]] |- | ||'''2'''|| [[Сяргей Мурадзян]] {{ЖК|63}} {{З поля|77}} |- | ||'''4'''|| [[Георгі Аруцюнян]] {{ЖК|56}} |- | ||'''21'''|| [[Наір Тыкнізян]] {{Гол|72|а/г}} |- | ||'''23'''|| [[Ваган Бічахчан]] {{Гол|88}} {{ЖК|89}} |- | ||'''6'''|| [[Тыгран Аванясян]] {{З поля|64}} |- | ||'''15'''|| [[Карэн Налбандзян]] {{З поля|46}} |- | ||'''7'''|| [[Нарэк Аганэсян]] {{З поля|64}} |- | ||'''17'''|| [[Грант-Леон Ранас]] {{З поля|64}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Арсэн Бэгларан]] |- | ||'''12'''|| [[Арман Нэрсэсян]] |- | ||'''3'''|| [[Эрык Пілаян]] |- | ||'''5'''|| [[Сьцёпа Мкртчан]] {{На поле|77}} |- | ||'''9'''|| [[Фін Герагусян]] {{На поле|64}} |- | ||'''10'''|| [[Артур Сэрабян]] {{На поле|46}} |- | ||'''14'''|| [[Гор Манвэлян]] {{На поле|64}} |- | ||'''18'''|| [[Карлен Аганэсян]] {{На поле|64}} |- | ||'''19'''|| [[Эдгар Грыгаран]] |- | ||'''22'''|| [[Арцём Бандзікян]] |- | ||'''24'''|| [[Артур Аскаран]] {{На поле|77}} |- | ||'''25'''|| [[Арсэн Садаян]] |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Егішэ Мэлікян]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] {{ЖК|89}} |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] |- | ||'''3'''|| [[Павал Забелін]] {{ЖК|40}} {{З поля|46}} |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{ЖК|87}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{ЖК|26}} {{З поля|64}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) {{Гол|8}} {{З поля|69}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|90+6}} |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{ЖК|44}} {{З поля|64}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] {{З поля|46}} |- | ||'''19'''|| [[Юры Кавалёў]] {{З поля|69}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{На поле|64}} |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{На поле|69}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{На поле|46}} {{ЖК|59}} |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|64}} {{ЖК|75}} |- | ||'''15'''|| [[Данііл Галята]] {{На поле|90+6}} |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] |- | ||'''21'''|| [[Іван Ціхаміраў]] {{На поле|46}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] |- | ||'''23'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{На поле|69}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 5 чэрвеня 2026 |стадыён = «[[Нацыянальны стадыён (Менск)|Нацыянальны стадыён]]», [[Менск]] |гледачы = 13811 |судзьдзі = Аліяр Агаеў, Зэйнал Зэйналаў, Акіф Аміралі ([[Азэрбайджан]]) |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Сырыя}} |лік = 4:1 |галы1 = [[Уладзіслаў Марозаў|Марозаў]], 3’<br>[[Арцём Канцавы (1999)|Канцавы]], 11’ (пас — [[Руслан Лісаковіч|Лісаковіч]])<br>[[Арцём Шуманскі|Шуманскі]], 48’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Яўген Яблонскі|Яблонскі]], 78’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]]) |галы2 = [[Магмуд аль-Мавас|аль-Мавас]], 88’ ([[пэнальці (футбол)|пэн]]., за знос [[Аляа аль-Далі|аль-Далі]]) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{З поля|80}} |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{ЖК|29}} {{З поля|66}} |- | ||'''6'''|| [[Кірыл Гоманаў]] |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{З поля|61}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|66}} |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{З поля|80}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] {{Гол|3}} {{З поля|61}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] (капітан) |- | ||'''21'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{Гол|48}} {{З поля|61}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{Гол|11}} {{З поля|80}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''3'''|| [[Міхаіл Казлоў]] {{На поле|66}} |- | ||'''5'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''7'''|| [[Максім Кірэеў]] {{На поле|61}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{На поле|61}} |- | ||'''11'''|| [[Юры Кавалёў]] |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|61}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] {{На поле|66}} {{Гол|78}} {{ЖК|80}} |- | ||'''15'''|| [[Руслан Мялкоўскі]] |- | ||'''19'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{На поле|80}} |- | ||'''23'''|| [[Арцём Сакалоўскі]] {{На поле|80}} |- | ||'''24'''|| [[Уладзіслаў Малькевіч]] {{На поле|80}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''22'''|| [[Шагэр аль-Шакер]] |- | ||'''2'''|| [[Агмад Фака]] {{З поля|71}} |- | ||'''3'''|| [[Зіяд Ганум]] {{З поля|71}} |- | ||'''13'''|| [[Абдульразак аль-Магамад]] {{З поля|46}} |- | ||'''19'''|| [[Закарыя Ганан]] {{З поля|46}} |- | ||'''7'''|| [[Магмуд аль-Асвад]] {{З поля|84}} |- | ||'''8'''|| [[Сыман Амін]] {{З поля|84}} |- | ||'''14'''|| [[Магамэд Осман]] (капітан) {{З поля|79}} |- | ||'''16'''|| [[Эльмар Абрагам]] |- | ||'''9'''|| [[Паблё Сабаг]] {{З поля|79}} |- | ||'''11'''|| [[Амар Рамадан]] |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Агмад Маданія]] |- | ||'''23'''|| [[Максім Сараф]] |- | ||'''4'''|| [[Абдула аль-Шамі]] {{На поле|46}} |- | ||'''5'''|| [[Амар Мідані]] {{На поле|71}} |- | ||'''6'''|| [[Халед Курдаглі]] {{На поле|71}} |- | ||'''10'''|| [[Магмуд аль-Мавас]] {{На поле|79}} {{Гол|88}} |- | ||'''12'''|| [[Магамад аль-Мустафа]] {{На поле|84}} |- | ||'''15'''|| [[Магамад аль-Шэйх]] {{На поле|84}} |- | ||'''17'''|| [[Абдуль Рагман Уэс]] {{На поле|46}} |- | ||'''18'''|| [[Агмэд Ашкар]] |- | ||'''20'''|| [[Анас Даган]] |- | ||'''21'''|| [[Аляа аль-Далі]] {{На поле|79}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Хасэ Ляна]] |} |} === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 9 чэрвеня 2026 |стадыён = «[[Нацыянальны стадыён (Менск)|Нацыянальны стадыён]]», [[Менск]] |гледачы = 15874 |судзьдзі = Рафаэль Шафееў, Аляксей Лунёў, Дзьмітры Саф’ян ([[Расея]]) |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Буркіна-Фасо}} |лік = 2:2 |галы1 = [[Уладзіслаў Малькевіч|Малькевіч]], 56’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]])<br>[[Карэн Варданян|Варданян]], 67’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]])<br> |галы2 = [[Эляім Кабарэ|Э. Кабарэ]], 72’ (пас — [[Жаржы Мінунгу|Мінунгу]])<br>[[Абдуль Тапсаба|А. Тапсаба]], 85’ (пас — [[Сайду Сымпарэ|Сымпарэ]]) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''3'''|| [[Міхаіл Казлоў]] {{З поля|46}} |- | ||'''5'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|80}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{З поля|71}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) {{З поля|71}} |- | ||'''15'''|| [[Руслан Мялкоўскі]] {{З поля|62}} |- | ||'''19'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{З поля|46}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] {{ЖК|87}} |- | ||'''21'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{З поля|80}} |- | ||'''24'''|| [[Уладзіслаў Малькевіч]] {{Гол|56}} {{З поля|70}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{На поле|70}} |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{На поле|71}} |- | ||'''6'''|| [[Кірыл Гоманаў]] {{На поле|80}} |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''7'''|| [[Максім Кірэеў]] |- | ||'''11'''|| [[Юры Кавалёў]] {{На поле|80}} {{ЖК|85}} |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|62}} {{Гол|67}} |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{На поле|46}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{На поле|46}} |- | ||'''23'''|| [[Арцём Сакалоўскі]] {{На поле|71}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Ілель Канатэ]] |- | ||'''4'''|| [[Адамо Нагалё]] |- | ||'''12'''|| [[Эдмон Тапсаба]] (капітан) |- | ||'''14'''|| [[Рашыд Гнану]] |- | ||'''26'''|| [[Арсэн Куасі]] {{З поля|79}} |- | ||'''8'''|| [[Ляан Дусэ]] {{З поля|71}} |- | ||'''18'''|| [[Ісмаіла Ўэдрааго]] {{З поля|71}} |- | ||'''7'''|| [[Данго Ўатара]] {{ЖК|51}} |- | ||'''11'''|| [[Усэні Буда]] {{З поля|60}} |- | ||'''21'''|| [[Сырыяк Ірые]] {{З поля|79}} |- | ||'''27'''|| [[Ляндры Кабарэ]] {{З поля|60}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Фарыд Уэдрааго]] |- | ||'''23'''|| [[Кіліян Нікіема]] |- | ||'''2'''|| [[Абубакар Басынга]] {{На поле|79}} |- | ||'''5'''|| [[Сырыль Дао]] |- | ||'''6'''|| [[Маамэд Зунграна]] |- | ||'''13'''|| [[Маамэд Канатэ (1997)|Маамэд Канатэ]] |- | ||'''15'''|| [[Абдуль Тапсаба]] {{На поле|79}} {{Гол|85}} |- | ||'''17'''|| [[Эляім Кабарэ]] {{На поле|60}} {{Гол|72}} |- | ||'''19'''|| [[Жаржы Мінунгу]] {{На поле|60}} |- | ||'''20'''|| [[Густава Сангарэ]] |- | ||'''22'''|| [[Арцюр Загрэ]] {{На поле|71}} |- | ||'''24'''|| [[Сайду Сымпарэ]] {{На поле|71}} |- | ||'''25'''|| [[Анабі Сань]] |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Амір Абду]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 26 верасьня 2026 |стадыён = «[[Эйр Альбанія (стадыён)|Эйр Альбанія]]», [[Тырана]] |гледачы = 18150 |судзьдзі = Сэм’юэл Барат, Адам Нан, Ўэйд Сьміт ([[Ангельшчына]]) |каманда1 = {{Футбол Альбанія|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 2:0 |галы1 = [[Крыстыян Аслані|Аслані]], 34’ ([[пэнальці (футбол)|пэн]]., за знос [[Бэрат Г’імсыці|Г’імсыці]])<br>[[Эрнэст Мучы|Мучы]], 45+2’ (пас — [[Эльсэід Хюсай|Хюсай]]) |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Этрыт Бэрыша]] |- | ||'''4'''|| [[Эльсэід Хюсай]] |- | ||'''6'''|| [[Бэрат Г’імсыці]] (капітан) |- | ||'''7'''|| [[Рэй Манай]] {{З поля|73}} |- | ||'''8'''|| [[Крыстыян Аслані]] {{Гол|34}} {{З поля|86}} |- | ||'''10'''|| [[Эрнэст Мучы]] {{Гол|45+2}} {{З поля|74}} |- | ||'''17'''|| [[Таўлянт Сэфэры]] {{З поля|61}} |- | ||'''18'''|| [[Ардыян Ісмайлі]] |- | ||'''20'''|| [[Юльбэр Рамадані]] {{ЖК|45+4}} |- | ||'''21'''|| [[Арбэр Ходжа]] {{З поля|87}} |- | ||'''22'''|| [[Стаўра Піла]] {{ЖК|85}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''12'''|| [[Ален Шэры]] |- | ||'''23'''|| [[Марыё Дайсынані]] |- | ||'''2'''|| [[Самуэле Сына]] |- | ||'''3'''|| [[Марыё Мітай]] {{На поле|87}} |- | ||'''5'''|| [[Клеві Кевалія]] |- | ||'''9'''|| [[Аніс Мэхмэці]] {{На поле|74}} |- | ||'''11'''|| [[Мырта Ўзуні]] {{На поле|61}} |- | ||'''13'''|| [[Насэр Аліі]] |- | ||'''14'''|| [[Крыстыян Шпэндзі]] |- | ||'''15'''|| [[Мараш Кумбула]] |- | ||'''16'''|| [[Юльян Шэху]] {{На поле|86}} |- | ||'''19'''|| [[Мірлінд Даку]] {{На поле|73}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Ралянда Маран]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''21'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] |- | ||'''3'''|| [[Іван Ціхаміраў]] {{ЖК|21}} {{З поля|46}} |- | ||'''5'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{З поля|65}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{З поля|65}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{З поля|86}} |- | ||'''18'''|| [[Яўген Малашэвіч]] {{ЖК|45+1}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] (капітан) {{ЖК|90+2}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{ЖК|33}} {{З поля|46}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- |- | ||'''1'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''12'''|| [[Андрэй Кудравец]] |- | ||'''4'''|| [[Валеры Бачароў]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] |- | ||'''13'''|| [[Кірыл Гоманаў]] {{На поле|46}} |- | ||'''14'''|| [[Аляксандар Сьвірэпа]] {{На поле|65}} |- | ||'''15'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''16'''|| [[Антон Кавалёў]] {{На поле|46}} |- | ||'''17'''|| [[Віталь Лісаковіч]] {{На поле|65}} |- | ||'''19'''|| [[Антон Лукашоў]] |- | ||'''23'''|| [[Цімафей Сіманенка]] {{На поле|86}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 29 верасьня 2026 |стадыён = «[[Алімпійскі стадыён (Хэльсынкі)|Алімпійскі]]», [[Хэльсынкі]] |гледачы = 7262 |судзьдзі = Нікала Дабанавіч, Срджан Яванавіч, Уладан Тодаравіч ([[Чарнагорыя]]) |каманда1 = {{Футбол Фінляндыя|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 0:0 |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Лукаш Градэцкі]] (капітан) |- | ||'''3'''|| [[Адам Столь]] {{ЖК|86}} |- | ||'''21'''|| [[Віле Коскі]] |- | ||'''4'''|| [[Тоні Міетынэн]] |- | ||'''13'''|| [[Юха Ляхтээнмякі]] |- | ||'''18'''|| [[Топі Кескінэн]] {{З поля|88}} |- | ||'''6'''|| [[Глен Камара]] {{З поля|46}} |- | ||'''14'''|| [[Каан Кайрынэн]] {{ЖК|72}} |- | ||'''11'''|| [[Адам Мархіеў]] {{З поля|66}} |- | ||'''10'''|| [[Лео Валта]] {{З поля|66}} |- | ||'''20'''|| [[Ёэль Пах’янпала]] {{З поля|59}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''12'''|| [[Вільямі Сінісала]] |- | ||'''23'''|| [[Лукас Бэргстрэм]] |- | ||'''2'''|| [[Маці Пэлтала]] |- | ||'''5'''|| [[Самулі Міетынэн]] |- | ||'''7'''|| [[Сантэры Вяанянэн]] {{На поле|66}} |- | ||'''8'''|| [[Робін Люд]] |- | ||'''9'''|| [[Адрыян Сванбэк]] {{На поле|88}} |- | ||'''15'''|| [[Лео Вяйсянэн]] |- | ||'''16'''|| [[Ансі Суханэн]] {{На поле|66}} |- | ||'''17'''|| [[Раян Магута]] |- | ||'''19'''|| [[Бэньямін Кяльман]] {{На поле|59}} |- | ||'''22'''|| [[Даніел Хоканс]] {{На поле|46}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Якаб Фрыйс]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''21'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] |- | ||'''13'''|| [[Кірыл Гоманаў]] |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] (капітан) |- | ||'''5'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{ЖК|61}} {{З поля|61}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{З поля|87}} |- | ||'''19'''|| [[Антон Лукашоў]] {{ЖК|71}} |- | ||'''17'''|| [[Віталь Лісаковіч]] {{З поля|61}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{З поля|61}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''12'''|| [[Андрэй Кудравец]] |- | ||'''3'''|| [[Аляксандар Сьвірэпа]] |- | ||'''4'''|| [[Валеры Бачароў]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{На поле|61}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] {{На поле|87}} |- | ||'''15'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''16'''|| [[Антон Кавалёў]] {{На поле|61}} |- | ||'''18'''|| [[Цімафей Сіманенка]] |- | ||'''22'''|| [[Данііл Галята]] |- | ||'''23'''|| [[Трафім Мельнічэнка]] {{На поле|61}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 3 кастрычніка 2026 |стадыён = «[[Рудольф Ілоўскі (стадыён)|Рудольф Ілоўскі]]», [[Будапэшт]] |гледачы = |судзьдзі = Александрас Цакалідыс, Паліхроніс Костарас, Лязарас Дымітрыядыс ([[Грэцыя]]) |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Сан-Марына}} |лік = 4:0 |галы1 = [[Арцём Канцавы (1999)|Канцавы]], 46’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Арцём Шуманскі|Шуманскі]], 64’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Макс Эбонг|Эбонг]], 68’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Арцём Канцавы (1999)|Канцавы]], 88’ (пас — [[Арцём Шуманскі|Шуманскі]]) |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] {{ЖК|55}} {{З поля|55}} |- | ||'''8'''|| [[Цімафей Сіманенка]] {{З поля|46}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{Гол|68}} {{З поля|69}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{З поля|55}} |- | ||'''13'''|| [[Кірыл Гоманаў]] |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{Гол|46}} {{Гол|88}} |- | ||'''23'''|| [[Трафім Мельнічэнка]] {{З поля|74}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''12'''|| [[Андрэй Кудравец]] |- | ||'''21'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''3'''|| [[Іван Ціхаміраў]] |- | ||'''4'''|| [[Валеры Бачароў]] {{На поле|69}} |- | ||'''5'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{На поле|55}} {{ЖК|86}} |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{На поле|55}} {{Гол|65}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{На поле|74}} {{ЖК|85}} |- | ||'''15'''|| [[Данііл Галята]] |- | ||'''16'''|| [[Антон Кавалёў]] |- | ||'''17'''|| [[Віталь Лісаковіч]] {{На поле|46}} |- | ||'''18'''|| [[Яўген Малашэвіч]] |- | ||'''19'''|| [[Антон Лукашоў]] |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Эдаарда Калёмба]] |- | ||'''2'''|| [[Джакама Бэнвэнуці]] {{З поля|75}} |- | ||'''3'''|| [[Сымонэ Джакондзі]] {{З поля|67}} |- | ||'''5'''|| [[Мікеле Чэволі]] |- | ||'''8'''|| [[Лярэнца Капік’ёні]] {{ЖК|73}} {{З поля|83}} |- | ||'''9'''|| [[Нікаля Наньні]] {{ЖК|30}} |- | ||'''10'''|| [[Самуэле Дзаноні]] |- | ||'''11'''|| [[Нікаляс Джакапэцьці]] {{ЖК|58}} |- | ||'''15'''|| [[Марка Пазаліні]] {{ЖК|78}} |- | ||'''17'''|| [[Алесандра Галінуччы]] (капітан) {{ЖК|43}} {{З поля|46}} |- | ||'''21'''|| [[Лярэнца Лядзары]] {{З поля|67}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''13'''|| [[Лье Аэль]] |- | ||'''23'''|| [[Мірка Дэ Анджэліс]] |- | ||'''4'''|| [[Філіпа Фабры]] {{На поле|75}} |- | ||'''6'''|| [[Дантэ Росі]] |- | ||'''7'''|| [[Нікаляс Процьці]] |- | ||'''12'''|| [[Алесандра Тозі]] {{На поле|67}} |- | ||'''14'''|| [[Фаўста Салічыёні]] |- | ||'''16'''|| [[Крыстыян Мэлёні]] {{На поле|83}} |- | ||'''18'''|| [[Энэа Дэльля Бальда]] |- | ||'''19'''|| [[Самуэль Панкоцьці]] {{На поле|67}} |- | ||'''20'''|| [[Джуліё Марыя Бульлі]] |- | ||'''22'''|| [[Марчэльлё Муляроні]] {{На поле|46}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Рабэрта Чэволі]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 6 кастрычніка 2026 |стадыён = |гледачы = |судзьдзі = |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Фінляндыя}} |лік = : |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 12 лістапада 2026 |стадыён = |гледачы = |судзьдзі = |каманда1 = {{Футбол Сан-Марына|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = : |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 15 лістапада 2026 |стадыён = |гледачы = |судзьдзі = |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Альбанія}} |лік = : |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {{Матчы зборнай Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Зборная Беларусі па футболе]] [[Катэгорыя:2026 год у футболе]] 06m0kwu8ov4fps8smc2f2k4atfbdaaj 2694741 2694740 2026-10-04T08:43:24Z Dymitr 10914 /* Таварыскі матч */ дапаўненьне 2694741 wikitext text/x-wiki __БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__ === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 26 сакавіка 2026 |стадыён = [[ГСП]], [[Нікасія]] |гледачы = |судзьдзі = Мілаш Міланавіч, Слабадан Паўлавіч, Мілан Шутулавіч ([[Сэрбія]]) |каманда1 = {{Футбол Кіпр|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 0:1 |галы1 = |галы2 = [[Іван Ціхаміраў|Ціхаміраў]], 24’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]]) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''22'''|| [[Нэофітас Міхаіл]] |- | ||'''3'''|| [[Ніколяс Панаёту]] |- | ||'''9'''|| [[Яаніс Пітас]] {{З поля|71}} |- | ||'''10'''|| [[Ляізас Ляізу]] {{З поля|79}} |- | ||'''13'''|| [[Яаніс Касьці]] |- | ||'''14'''|| [[Ёргас Малекідыс]] {{З поля|71}} |- | ||'''15'''|| [[Хрыстас Сіеліс]] |- | ||'''16'''|| [[Панаётыс Андрэў]] {{З поля|63}} |- | ||'''20'''|| [[Грыгорыс Кастанас]] (капітан) {{З поля|79}} |- | ||'''24'''|| [[Стаўрас Ёргію]] {{З поля|63}} |- | ||'''26'''|| [[Андрэас Сыкіс]] {{З поля|79}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Андрэас Параскевас]] |- | ||'''12'''|| [[Панаётыс Кірыяку]] |- | ||'''2'''|| [[Костас Пілеас]] {{На поле|71}} |- | ||'''4'''|| [[Стэліяс Андрэў]] |- | ||'''5'''|| [[Харалямпас Харалямпус]] {{На поле|63}} |- | ||'''6'''|| [[Яніс Сацыяс]] {{На поле|79}} |- | ||'''7'''|| [[Андэрсан Карэя]] |- | ||'''8'''|| [[Яаніс Кусуляс]] |- | ||'''11'''|| [[Андронікас Какуліс]] {{На поле|63}} {{ЖК|81}} |- | ||'''17'''|| [[Эвангеляс Андрэў]] |- | ||'''18'''|| [[Ніколяс Коўцакас]] {{На поле|79}} |- | ||'''19'''|| [[Эвагарас Антанію]] |- | ||'''23'''|| [[Харалямбас Кірыяку]] {{На поле|79}} |- | ||'''25'''|| [[Ангеляс Нэафіту]] {{На поле|71}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Апосталяс Манцыяс]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{З поля|90+2}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] {{ЖК|68}} |- | ||'''21'''|| [[Іван Ціхаміраў]] {{Гол|24}} |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{ЖК|81}} {{З поля|90+2}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|71}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) {{З поля|45+1}} |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{З поля|71}} |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{З поля|59}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{З поля|59}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{ЖК|27}} {{З поля|59}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''3'''|| [[Павал Забелін]] |- | ||'''5'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] {{На поле|90+2}} |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{На поле|45+1}} |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|71}} |- | ||'''15'''|| [[Данііл Галята]] {{На поле|59}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] {{На поле|59}} {{ЖК|87}} |- | ||'''19'''|| [[Юры Кавалёў]] {{На поле|59}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{На поле|71}} |- | ||'''23'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{На поле|90+2}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 29 сакавіка 2026 |стадыён = [[Рэспубліканскі стадыён імя Вазгена Саркісяна|Рэспубліканскі імя Вазгена Саркісяна]], [[Ерэван]] |гледачы = 11500 |судзьдзі = Дзьмітры Мунцян, Вадзім Вікаль, Улад Ліфчу ([[Малдова]]) |каманда1 = {{Футбол Армэнія|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 1:2 |галы1 = [[Ваган Бічахчан|Бічахчан]], 88’ ([[пэнальці (футбол)|пэн]]., за гульню рукой) |галы2 = [[Яўген Яблонскі|Яблонскі]], 8’ (пас — [[Захар Воўкаў|Воўкаў]])<br/>[[Наір Тыкнізян|Тыкнізян]], 72’ (аўтагол) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Генры Авагян]] |- | ||'''13'''|| [[Камо Аганесян]] (капітан) |- | ||'''20'''|| [[Хуніёр Баэна]] |- | ||'''2'''|| [[Сяргей Мурадзян]] {{ЖК|63}} {{З поля|77}} |- | ||'''4'''|| [[Георгі Аруцюнян]] {{ЖК|56}} |- | ||'''21'''|| [[Наір Тыкнізян]] {{Гол|72|а/г}} |- | ||'''23'''|| [[Ваган Бічахчан]] {{Гол|88}} {{ЖК|89}} |- | ||'''6'''|| [[Тыгран Аванясян]] {{З поля|64}} |- | ||'''15'''|| [[Карэн Налбандзян]] {{З поля|46}} |- | ||'''7'''|| [[Нарэк Аганэсян]] {{З поля|64}} |- | ||'''17'''|| [[Грант-Леон Ранас]] {{З поля|64}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Арсэн Бэгларан]] |- | ||'''12'''|| [[Арман Нэрсэсян]] |- | ||'''3'''|| [[Эрык Пілаян]] |- | ||'''5'''|| [[Сьцёпа Мкртчан]] {{На поле|77}} |- | ||'''9'''|| [[Фін Герагусян]] {{На поле|64}} |- | ||'''10'''|| [[Артур Сэрабян]] {{На поле|46}} |- | ||'''14'''|| [[Гор Манвэлян]] {{На поле|64}} |- | ||'''18'''|| [[Карлен Аганэсян]] {{На поле|64}} |- | ||'''19'''|| [[Эдгар Грыгаран]] |- | ||'''22'''|| [[Арцём Бандзікян]] |- | ||'''24'''|| [[Артур Аскаран]] {{На поле|77}} |- | ||'''25'''|| [[Арсэн Садаян]] |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Егішэ Мэлікян]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] {{ЖК|89}} |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] |- | ||'''3'''|| [[Павал Забелін]] {{ЖК|40}} {{З поля|46}} |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{ЖК|87}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{ЖК|26}} {{З поля|64}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) {{Гол|8}} {{З поля|69}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|90+6}} |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{ЖК|44}} {{З поля|64}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] {{З поля|46}} |- | ||'''19'''|| [[Юры Кавалёў]] {{З поля|69}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{На поле|64}} |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{На поле|69}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{На поле|46}} {{ЖК|59}} |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|64}} {{ЖК|75}} |- | ||'''15'''|| [[Данііл Галята]] {{На поле|90+6}} |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] |- | ||'''21'''|| [[Іван Ціхаміраў]] {{На поле|46}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] |- | ||'''23'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{На поле|69}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 5 чэрвеня 2026 |стадыён = «[[Нацыянальны стадыён (Менск)|Нацыянальны стадыён]]», [[Менск]] |гледачы = 13811 |судзьдзі = Аліяр Агаеў, Зэйнал Зэйналаў, Акіф Аміралі ([[Азэрбайджан]]) |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Сырыя}} |лік = 4:1 |галы1 = [[Уладзіслаў Марозаў|Марозаў]], 3’<br>[[Арцём Канцавы (1999)|Канцавы]], 11’ (пас — [[Руслан Лісаковіч|Лісаковіч]])<br>[[Арцём Шуманскі|Шуманскі]], 48’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Яўген Яблонскі|Яблонскі]], 78’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]]) |галы2 = [[Магмуд аль-Мавас|аль-Мавас]], 88’ ([[пэнальці (футбол)|пэн]]., за знос [[Аляа аль-Далі|аль-Далі]]) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{З поля|80}} |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{ЖК|29}} {{З поля|66}} |- | ||'''6'''|| [[Кірыл Гоманаў]] |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{З поля|61}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|66}} |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{З поля|80}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] {{Гол|3}} {{З поля|61}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] (капітан) |- | ||'''21'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{Гол|48}} {{З поля|61}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{Гол|11}} {{З поля|80}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''3'''|| [[Міхаіл Казлоў]] {{На поле|66}} |- | ||'''5'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''7'''|| [[Максім Кірэеў]] {{На поле|61}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{На поле|61}} |- | ||'''11'''|| [[Юры Кавалёў]] |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|61}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] {{На поле|66}} {{Гол|78}} {{ЖК|80}} |- | ||'''15'''|| [[Руслан Мялкоўскі]] |- | ||'''19'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{На поле|80}} |- | ||'''23'''|| [[Арцём Сакалоўскі]] {{На поле|80}} |- | ||'''24'''|| [[Уладзіслаў Малькевіч]] {{На поле|80}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''22'''|| [[Шагэр аль-Шакер]] |- | ||'''2'''|| [[Агмад Фака]] {{З поля|71}} |- | ||'''3'''|| [[Зіяд Ганум]] {{З поля|71}} |- | ||'''13'''|| [[Абдульразак аль-Магамад]] {{З поля|46}} |- | ||'''19'''|| [[Закарыя Ганан]] {{З поля|46}} |- | ||'''7'''|| [[Магмуд аль-Асвад]] {{З поля|84}} |- | ||'''8'''|| [[Сыман Амін]] {{З поля|84}} |- | ||'''14'''|| [[Магамэд Осман]] (капітан) {{З поля|79}} |- | ||'''16'''|| [[Эльмар Абрагам]] |- | ||'''9'''|| [[Паблё Сабаг]] {{З поля|79}} |- | ||'''11'''|| [[Амар Рамадан]] |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Агмад Маданія]] |- | ||'''23'''|| [[Максім Сараф]] |- | ||'''4'''|| [[Абдула аль-Шамі]] {{На поле|46}} |- | ||'''5'''|| [[Амар Мідані]] {{На поле|71}} |- | ||'''6'''|| [[Халед Курдаглі]] {{На поле|71}} |- | ||'''10'''|| [[Магмуд аль-Мавас]] {{На поле|79}} {{Гол|88}} |- | ||'''12'''|| [[Магамад аль-Мустафа]] {{На поле|84}} |- | ||'''15'''|| [[Магамад аль-Шэйх]] {{На поле|84}} |- | ||'''17'''|| [[Абдуль Рагман Уэс]] {{На поле|46}} |- | ||'''18'''|| [[Агмэд Ашкар]] |- | ||'''20'''|| [[Анас Даган]] |- | ||'''21'''|| [[Аляа аль-Далі]] {{На поле|79}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Хасэ Ляна]] |} |} === Таварыскі матч === {{Справаздача пра матч |дата = 9 чэрвеня 2026 |стадыён = «[[Нацыянальны стадыён (Менск)|Нацыянальны стадыён]]», [[Менск]] |гледачы = 15874 |судзьдзі = Рафаэль Шафееў, Аляксей Лунёў, Дзьмітры Саф’ян ([[Расея]]) |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Буркіна-Фасо}} |лік = 2:2 |галы1 = [[Уладзіслаў Малькевіч|Малькевіч]], 56’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]])<br>[[Карэн Варданян|Варданян]], 67’ (пас — [[Валеры Грамыка|Грамыка]])<br> |галы2 = [[Эляім Кабарэ|Э. Кабарэ]], 72’ (пас — [[Жаржы Мінунгу|Мінунгу]])<br>[[Абдуль Тапсаба|А. Тапсаба]], 85’ (пас — [[Сайду Сымпарэ|Сымпарэ]]) |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''12'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''3'''|| [[Міхаіл Казлоў]] {{З поля|46}} |- | ||'''5'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{З поля|80}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{З поля|71}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) {{З поля|71}} |- | ||'''15'''|| [[Руслан Мялкоўскі]] {{З поля|62}} |- | ||'''19'''|| [[Глеб Шаўчэнка]] {{З поля|46}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] {{ЖК|87}} |- | ||'''21'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{З поля|80}} |- | ||'''24'''|| [[Уладзіслаў Малькевіч]] {{Гол|56}} {{З поля|70}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- |- | ||'''1'''|| [[Міхаіл Казакевіч]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] {{На поле|70}} |- | ||'''4'''|| [[Руслан Лісаковіч]] {{На поле|71}} |- | ||'''6'''|| [[Кірыл Гоманаў]] {{На поле|80}} |- | ||'''16'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''7'''|| [[Максім Кірэеў]] |- | ||'''11'''|| [[Юры Кавалёў]] {{На поле|80}} {{ЖК|85}} |- | ||'''13'''|| [[Карэн Варданян]] {{На поле|62}} {{Гол|67}} |- | ||'''17'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{На поле|46}} |- | ||'''18'''|| [[Уладзіслаў Марозаў]] |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{На поле|46}} |- | ||'''23'''|| [[Арцём Сакалоўскі]] {{На поле|71}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''16'''|| [[Ілель Канатэ]] |- | ||'''4'''|| [[Адамо Нагалё]] |- | ||'''12'''|| [[Эдмон Тапсаба]] (капітан) |- | ||'''14'''|| [[Рашыд Гнану]] |- | ||'''26'''|| [[Арсэн Куасі]] {{З поля|79}} |- | ||'''8'''|| [[Ляан Дусэ]] {{З поля|71}} |- | ||'''18'''|| [[Ісмаіла Ўэдрааго]] {{З поля|71}} |- | ||'''7'''|| [[Данго Ўатара]] {{ЖК|51}} |- | ||'''11'''|| [[Усэні Буда]] {{З поля|60}} |- | ||'''21'''|| [[Сырыяк Ірые]] {{З поля|79}} |- | ||'''27'''|| [[Ляндры Кабарэ]] {{З поля|60}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Фарыд Уэдрааго]] |- | ||'''23'''|| [[Кіліян Нікіема]] |- | ||'''2'''|| [[Абубакар Басынга]] {{На поле|79}} |- | ||'''5'''|| [[Сырыль Дао]] |- | ||'''6'''|| [[Маамэд Зунграна]] |- | ||'''13'''|| [[Маамэд Канатэ (1997)|Маамэд Канатэ]] |- | ||'''15'''|| [[Абдуль Тапсаба]] {{На поле|79}} {{Гол|85}} |- | ||'''17'''|| [[Эляім Кабарэ]] {{На поле|60}} {{Гол|72}} |- | ||'''19'''|| [[Жаржы Мінунгу]] {{На поле|60}} |- | ||'''20'''|| [[Густава Сангарэ]] |- | ||'''22'''|| [[Арцюр Загрэ]] {{На поле|71}} |- | ||'''24'''|| [[Сайду Сымпарэ]] {{На поле|71}} |- | ||'''25'''|| [[Анабі Сань]] |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Амір Абду]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 26 верасьня 2026 |стадыён = «[[Эйр Альбанія (стадыён)|Эйр Альбанія]]», [[Тырана]] |гледачы = 18150 |судзьдзі = Сэм’юэл Барат, Адам Нан, Ўэйд Сьміт ([[Ангельшчына]]) |каманда1 = {{Футбол Альбанія|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 2:0 |галы1 = [[Крыстыян Аслані|Аслані]], 34’ ([[пэнальці (футбол)|пэн]]., за знос [[Бэрат Г’імсыці|Г’імсыці]])<br>[[Эрнэст Мучы|Мучы]], 45+2’ (пас — [[Эльсэід Хюсай|Хюсай]]) |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Этрыт Бэрыша]] |- | ||'''4'''|| [[Эльсэід Хюсай]] |- | ||'''6'''|| [[Бэрат Г’імсыці]] (капітан) |- | ||'''7'''|| [[Рэй Манай]] {{З поля|73}} |- | ||'''8'''|| [[Крыстыян Аслані]] {{Гол|34}} {{З поля|86}} |- | ||'''10'''|| [[Эрнэст Мучы]] {{Гол|45+2}} {{З поля|74}} |- | ||'''17'''|| [[Таўлянт Сэфэры]] {{З поля|61}} |- | ||'''18'''|| [[Ардыян Ісмайлі]] |- | ||'''20'''|| [[Юльбэр Рамадані]] {{ЖК|45+4}} |- | ||'''21'''|| [[Арбэр Ходжа]] {{З поля|87}} |- | ||'''22'''|| [[Стаўра Піла]] {{ЖК|85}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''12'''|| [[Ален Шэры]] |- | ||'''23'''|| [[Марыё Дайсынані]] |- | ||'''2'''|| [[Самуэле Сына]] |- | ||'''3'''|| [[Марыё Мітай]] {{На поле|87}} |- | ||'''5'''|| [[Клеві Кевалія]] |- | ||'''9'''|| [[Аніс Мэхмэці]] {{На поле|74}} |- | ||'''11'''|| [[Мырта Ўзуні]] {{На поле|61}} |- | ||'''13'''|| [[Насэр Аліі]] |- | ||'''14'''|| [[Крыстыян Шпэндзі]] |- | ||'''15'''|| [[Мараш Кумбула]] |- | ||'''16'''|| [[Юльян Шэху]] {{На поле|86}} |- | ||'''19'''|| [[Мірлінд Даку]] {{На поле|73}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Ралянда Маран]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''21'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] |- | ||'''3'''|| [[Іван Ціхаміраў]] {{ЖК|21}} {{З поля|46}} |- | ||'''5'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{З поля|65}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{З поля|65}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{З поля|86}} |- | ||'''18'''|| [[Яўген Малашэвіч]] {{ЖК|45+1}} |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] (капітан) {{ЖК|90+2}} |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{ЖК|33}} {{З поля|46}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- |- | ||'''1'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''12'''|| [[Андрэй Кудравец]] |- | ||'''4'''|| [[Валеры Бачароў]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] |- | ||'''13'''|| [[Кірыл Гоманаў]] {{На поле|46}} |- | ||'''14'''|| [[Аляксандар Сьвірэпа]] {{На поле|65}} |- | ||'''15'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''16'''|| [[Антон Кавалёў]] {{На поле|46}} |- | ||'''17'''|| [[Віталь Лісаковіч]] {{На поле|65}} |- | ||'''19'''|| [[Антон Лукашоў]] |- | ||'''23'''|| [[Цімафей Сіманенка]] {{На поле|86}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 29 верасьня 2026 |стадыён = «[[Алімпійскі стадыён (Хэльсынкі)|Алімпійскі]]», [[Хэльсынкі]] |гледачы = 7262 |судзьдзі = Нікала Дабанавіч, Срджан Яванавіч, Уладан Тодаравіч ([[Чарнагорыя]]) |каманда1 = {{Футбол Фінляндыя|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = 0:0 |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Лукаш Градэцкі]] (капітан) |- | ||'''3'''|| [[Адам Столь]] {{ЖК|86}} |- | ||'''21'''|| [[Віле Коскі]] |- | ||'''4'''|| [[Тоні Міетынэн]] |- | ||'''13'''|| [[Юха Ляхтээнмякі]] |- | ||'''18'''|| [[Топі Кескінэн]] {{З поля|88}} |- | ||'''6'''|| [[Глен Камара]] {{З поля|46}} |- | ||'''14'''|| [[Каан Кайрынэн]] {{ЖК|72}} |- | ||'''11'''|| [[Адам Мархіеў]] {{З поля|66}} |- | ||'''10'''|| [[Лео Валта]] {{З поля|66}} |- | ||'''20'''|| [[Ёэль Пах’янпала]] {{З поля|59}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''12'''|| [[Вільямі Сінісала]] |- | ||'''23'''|| [[Лукас Бэргстрэм]] |- | ||'''2'''|| [[Маці Пэлтала]] |- | ||'''5'''|| [[Самулі Міетынэн]] |- | ||'''7'''|| [[Сантэры Вяанянэн]] {{На поле|66}} |- | ||'''8'''|| [[Робін Люд]] |- | ||'''9'''|| [[Адрыян Сванбэк]] {{На поле|88}} |- | ||'''15'''|| [[Лео Вяйсянэн]] |- | ||'''16'''|| [[Ансі Суханэн]] {{На поле|66}} |- | ||'''17'''|| [[Раян Магута]] |- | ||'''19'''|| [[Бэньямін Кяльман]] {{На поле|59}} |- | ||'''22'''|| [[Даніел Хоканс]] {{На поле|46}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Якаб Фрыйс]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''21'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] |- | ||'''13'''|| [[Кірыл Гоманаў]] |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] (капітан) |- | ||'''5'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{ЖК|61}} {{З поля|61}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] |- | ||'''8'''|| [[Аляксандар Сялява]] {{З поля|87}} |- | ||'''19'''|| [[Антон Лукашоў]] {{ЖК|71}} |- | ||'''17'''|| [[Віталь Лісаковіч]] {{З поля|61}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{З поля|61}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''1'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''12'''|| [[Андрэй Кудравец]] |- | ||'''3'''|| [[Аляксандар Сьвірэпа]] |- | ||'''4'''|| [[Валеры Бачароў]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{На поле|61}} |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] {{На поле|87}} |- | ||'''15'''|| [[Ягор Пархоменка]] |- | ||'''16'''|| [[Антон Кавалёў]] {{На поле|61}} |- | ||'''18'''|| [[Цімафей Сіманенка]] |- | ||'''22'''|| [[Данііл Галята]] |- | ||'''23'''|| [[Трафім Мельнічэнка]] {{На поле|61}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 3 кастрычніка 2026 |стадыён = «[[Рудольф Ілоўскі (стадыён)|Рудольф Ілоўскі]]», [[Будапэшт]] |гледачы = |судзьдзі = Александрас Цакалідыс, Паліхроніс Костарас, Лязарас Дымітрыядыс ([[Грэцыя]]) |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Сан-Марына}} |лік = 4:0 |галы1 = [[Арцём Канцавы (1999)|Канцавы]], 46’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Арцём Шуманскі|Шуманскі]], 64’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Макс Эбонг|Эбонг]], 68’ (пас — [[Кірыл Пячэнін|Пячэнін]])<br>[[Арцём Канцавы (1999)|Канцавы]], 88’ (пас — [[Арцём Шуманскі|Шуманскі]]) |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {| style="width:100%;" |- |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="font-size:90%; margin:auto;" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Павал Паўлючэнка]] |- | ||'''2'''|| [[Кірыл Пячэнін]] |- | ||'''6'''|| [[Раман Бегуноў]] {{ЖК|55}} {{З поля|55}} |- | ||'''8'''|| [[Цімафей Сіманенка]] {{З поля|46}} |- | ||'''9'''|| [[Макс Эбонг]] {{Гол|68}} {{З поля|69}} |- | ||'''10'''|| [[Валеры Грамыка]] {{З поля|55}} |- | ||'''13'''|| [[Кірыл Гоманаў]] |- | ||'''14'''|| [[Яўген Яблонскі]] (капітан) |- | ||'''20'''|| [[Захар Воўкаў]] |- | ||'''22'''|| [[Арцём Канцавы (1999)|Арцём Канцавы]] {{Гол|46}} {{Гол|88}} |- | ||'''23'''|| [[Трафім Мельнічэнка]] {{З поля|74}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''12'''|| [[Андрэй Кудравец]] |- | ||'''21'''|| [[Фёдар Лапавухаў]] |- | ||'''3'''|| [[Іван Ціхаміраў]] |- | ||'''4'''|| [[Валеры Бачароў]] {{На поле|69}} |- | ||'''5'''|| [[Уладзіслаў Калінін]] {{На поле|55}} {{ЖК|86}} |- | ||'''7'''|| [[Арцём Шуманскі]] {{На поле|55}} {{Гол|65}} |- | ||'''11'''|| [[Герман Баркоўскі]] {{На поле|74}} {{ЖК|85}} |- | ||'''15'''|| [[Данііл Галята]] |- | ||'''16'''|| [[Антон Кавалёў]] |- | ||'''17'''|| [[Віталь Лісаковіч]] {{На поле|46}} |- | ||'''18'''|| [[Яўген Малашэвіч]] |- | ||'''19'''|| [[Антон Лукашоў]] |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Віктар Ганчарэнка]] |} |valign="top"| |style="vertical-align:top; width:50%;"| {| style="font-size: 90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- | ||'''1'''|| [[Эдаарда Калёмба]] |- | ||'''2'''|| [[Джакама Бэнвэнуці]] {{З поля|75}} |- | ||'''3'''|| [[Сымонэ Джакондзі]] {{З поля|67}} |- | ||'''5'''|| [[Мікеле Чэволі]] |- | ||'''8'''|| [[Лярэнца Капік’ёні]] {{ЖК|73}} {{З поля|83}} |- | ||'''9'''|| [[Нікаля Наньні]] {{ЖК|30}} |- | ||'''10'''|| [[Самуэле Дзаноні]] |- | ||'''11'''|| [[Нікаляс Джакапэцьці]] {{ЖК|58}} |- | ||'''15'''|| [[Марка Пазаліні]] {{ЖК|78}} |- | ||'''17'''|| [[Алесандра Галінуччы]] (капітан) {{ЖК|43}} {{З поля|46}} |- | ||'''21'''|| [[Лярэнца Лядзары]] {{З поля|67}} |- |colspan=3|'''Запасныя:''' |- | ||'''13'''|| [[Лье Аэль]] |- | ||'''23'''|| [[Мірка Дэ Анджэліс]] |- | ||'''4'''|| [[Філіпа Фабры]] {{На поле|75}} |- | ||'''6'''|| [[Дантэ Росі]] |- | ||'''7'''|| [[Нікаляс Процьці]] |- | ||'''12'''|| [[Алесандра Тозі]] {{На поле|67}} |- | ||'''14'''|| [[Фаўста Салічыёні]] |- | ||'''16'''|| [[Крыстыян Мэлёні]] {{На поле|83}} |- | ||'''18'''|| [[Энэа Дэльля Бальда]] |- | ||'''19'''|| [[Самуэль Панкоцьці]] {{На поле|67}} |- | ||'''20'''|| [[Джуліё Марыя Бульлі]] |- | ||'''22'''|| [[Марчэльлё Муляроні]] {{На поле|46}} |- |colspan=3|'''Галоўны трэнэр:''' |- |colspan=4| [[Рабэрта Чэволі]] |} |} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 6 кастрычніка 2026 |стадыён = |гледачы = |судзьдзі = |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Фінляндыя}} |лік = : |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 12 лістапада 2026 |стадыён = |гледачы = |судзьдзі = |каманда1 = {{Футбол Сан-Марына|справа}} |каманда2 = {{Футбол Беларусь}} |лік = : |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} === [[Ліга нацыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Ліга нацыяў 2026—2027 гадоў]] === {{Справаздача пра матч |дата = 15 лістапада 2026 |стадыён = |гледачы = |судзьдзі = |каманда1 = {{Футбол Беларусь|справа}} |каманда2 = {{Футбол Альбанія}} |лік = : |галы1 = |галы2 = |справаздача = |bg = #EBF5FF }} {{Матчы зборнай Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Зборная Беларусі па футболе]] [[Катэгорыя:2026 год у футболе]] hz1ert13avlv68qik6h44tb8clq0ve7 Гаштольдава гара 0 304009 2694573 2692749 2026-10-03T14:14:10Z ~2026-53249-89 100467 /* Назва */ 2694573 wikitext text/x-wiki '''Гаштольдава гара''' — гарадзішча ў цэнтры [[Койданаў|Койданава]], месца колішняга [[Койданаўскі замак|Койданаўскага замка]]. == Назва == {{Асноўны артыкул|Гаштольд (імя)}} Гасьцівалд або Касталд, пазьней Гастальд, Гастаўд або Гастаўт (Gastivald, Castald, Gastaldius<ref name="Schmittlein-1948-103">Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>, Gastald<ref name="Hirsch-1975-254">Hirsch E. Die Personennamen germanischer Herkunft im provenzalischen Flurnamengut Piemonts // Studia Neophilologica. Vol. 47 (2), 1975. P. 254.</ref>, Gastold<ref name="SEMSNO-2002-24">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.</ref><ref>Khull F. Vornamen-verzeichnis in der neuen Rechtschreibung (mit angabe der Namenstage). — Berlin, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=EIowAQAAMAAJ&q=Gastold#v=snippet&q=Gastold&f=false S. 5].</ref>, Gastaud<ref name="Dauzat-1945-77">Dauzat A. Les noms de famille de France: traité d'anthroponymie française. — Paris, 1945. [https://www.google.by/books/edition/Les_noms_de_famille_de_France/uIUfAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22GAST+-+WALD-+%22+Gastaud&dq=%22GAST+-+WALD-+%22+Gastaud&printsec=frontcover P. 77].</ref><ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/g2.html Noms commençant par G], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>, Gastaut<ref>[https://www.filae.com/nom-de-famille/GASTAUT.html Patronyme GASTAUT], Filae.com: Genealogy</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gastivald%2C+Castald#v=snippet&q=Gastivald%2C%20Castald&f=false S. 605].</ref><ref name="Dauzat-1945-77"/><ref name="Hirsch-1975-254"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гаст|-гаст- (-каст-, -гест-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гасьціла]], [[Гестар]], [[Каштарт]]; германскія імёны Gastila, Gaster, Kastert) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага gasts 'госьць, вандроўнік', а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Адпаведнасьць імя Гастаўт (Гайстаўт) германскаму імю Gastaldius сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref name="Schmittlein-1948-103"/><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 82.</ref>. Германскае паходжаньне імя Гаштольд (Gasztołt, Gastoldus, Gastawdus, Gastowdus) таксама сьцьвярджае этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-2002-24"/>. == Гісторыя == Узьвядзеньне першага драўлянага замка ў Койданаве скончылася, відаць, у XIII ст. Зь першай паловы ХVІ ст. замест драўлянага збудавалі [[Койданаўскі замак|мураваны замак]]. Пасярод замка ў 1564 годзе на сродкі князя [[Мікалай Радзівіл «Руды»|Мікалая Радзівіла Рудога]] збудавалі драўляны кальвінскі збор, а ў 1613—1621 гадох — [[Койданаўскі кальвінскі збор|мураваны]]<ref>{{артыкул|аўтар=[[Тамара Габрусь|Габрусь Т.]]|загаловак=Помнікі пратэстанцкага храмабудаўніцтва Беларусі |арыгінал=|спасылка=|аўтар выданьня=|выданьне=Спадчына|тып=|месца=|выдавецтва=|год=2003|выпуск=|том=|нумар=1|старонкі=|isbn=}}</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Гара Міндоўга]] * [[Сьвятая (гара)|Скірмантава або Сьвятая гара]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Гісторыя Койданава]] 1n7bym61lhfb631q65qzlo9297aj2bx Разьежджа 0 304071 2694754 2694519 2026-10-04T09:54:21Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2694754 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Разьежджа |Статус = былое сяло |Назва ў родным склоне = Разьежджы |Арыгінальная назва = Роз'їждже |Лацінка = Raźježdža |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1613 годам |Першыя згадкі = [[1613]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = Кіеўская |Раён = Чарнобыльскі, Іванкаўскі |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 0 |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 16 |Шырата сэкундаў = 55 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 54 |Даўгата сэкундаў = 26 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[Файл:POL COA Lis.svg|90пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]] [[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Разьежджа ў тарыфе 1640 г.]] [[Файл:Цяглыя дымы сяла Разьежджа ў інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Цяглыя дымы сяла Разьежджа ў інвэнтары 1640 г.]] [[Файл:Цяглыя і падсуседкі ў Разьежджы. 1640 г.jpg|значак|125px|Цяглыя і падсуседкі ў Разьежджы. 1640 г.]] [[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|125px|Разьежджа ў люстрацыі 1683 г.]] [[Файл:Рэшта Чарнобыльскага кагалу. 1784 г.jpg|значак|125px|Габрэі Разьежджы ў Чарнобыльскім кагале. 1784 г.]] '''Разьежджа''' ({{lang-uk|''Роз'їждже''}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім]], пасьля ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Украіны]]. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 10-м жніўня 1613 году. Тады пан Яраш Лянкевіч заявіў пра зьбеглых ягоных{{заўвага|У апублікаваным варыянце «ze wsi Atlotewicz», якая аніяк не лякалізуецца.}} падданых да сяла Разьежджы, нібыта прылеглага да [[Антонаў (Нараўлянскі раён)|Антонава]]{{заўвага| Усё ж — далекавата.}} сужэнцаў Лукаша і Зофіі Кміцянкі Сапегаў. 17 жніўня 1613 году пан Мікалай Харлінскі, уладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў, дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], [[Чэрэвач]], Разьезд, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі з Кмітаў Сапегам, уласьнікам [[Чарнобыль]]скага маёнтку. 4 траўня 1618 году пан Хведар Трыпольскі заявіў у судзе пра зьбеглых да слабады Разьежджа названых Сапегаў сялянаў зь ягонай Багданаўшчыны. 23 ліпеня 1624 году сужэнцы Анастазыя Сынгураўна і Стэфан Пэсьляк патрабавалі ад панства Сапегаў выдаць падданых, зьбеглых з Ноздрыша да Разьежджы<ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 173, 191, 219, 338</ref>. У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 60 дымоў сяла Разьежджы{{заўвага|Назва тут пададзеная досыць вычварна, але распазнаецца зь інвэнтару 1640 г., у якім вядзецца пра Разьежджа з адпаведнай колькасьцю дымоў.}} Чарнобыльскага маёнтку выбіралася 60 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 180</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сяла Разьежджы мелі ў карыстаньні 40 [[Валока|валокаў]] зямлі, зь якіх і выконвалі павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 60 гаспадарак і на 3 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}, што 6,3 валокі заставаліся «w puscie», а з 33,6 цяглых валокаў, акрамя ўдзелу ў гвалтах і іншых падобных працах, уся грамада мусіла выплачваць 306 злотых, 22,4 грошаў<ref>APK. AMCh. S. 59-62</ref>. Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што пан Сапега зь 17 дымоў сяла Разьежджа Чарнобыльскага маёнтку мусіў выплачваць 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>. Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 31 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «szesnastka (dymu), puł szesnastki i chałupa jedna», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (~186 жыхароў) сяла Разьежджы «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 4 злотых, 25 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} – 19 зл., 12 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 167; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>. Габрэйскія перапісы 1765, 1778, 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Разьежджы адпаведна 6, 3 і 6 людзей (głow), зь якіх зьбіралася пагалоўшчына. Належалі яны да Чарнобыльскага кагалу<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1110зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>. Пэўна, на колькасць габрэяў у сяле не магла не паўплываць [[Каліеўшчына|Калііўшчына]] 1768 г., што была астатнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ў краі. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Разьежджа апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. У парэформавы пэрыяд Разьежджа адміністрацыйна належала да Шапеліцкай воласьці. === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|125px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Разьежджа — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. У савецкі час сяло падпарадкоўвалася Стэчанскай сельскай радзе Чарнобыльскага раёну. Напярэдадні аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]] у сяле лічылася 110 двароў з 237 жыжарамі. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]] 494b8wa75avmgicqohyi8j7xcb5k3ut Бутаўты-Андрайковічы 0 304075 2694703 2693838 2026-10-03T21:05:45Z Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund 97932 /* Прозьвішча */ 2694703 wikitext text/x-wiki {{Род |Назва = Бутаўты-Андрайковічы |Лацінка = Butaŭty-Andrajkovičy |Назва ў родным склоне = Бутаўтаў-Андрайковічаў |Назва роду на мове арыгіналу = |Герб = POL COA Gryf.svg |Шырыня выявы = |Подпіс выявы = Герб [[Грыф (герб)|Грыф]] |Дэвіз = |Дэвіз па-беларуску = |Краіна паходжаньня = [[Вялікае Княства Літоўскае]] |Тытул = |Тытулы = |Прызнаныя ў = |Першы з роду = |Апошні з роду = |Адгалінаваньне роду = |Адгалінаваньні ад роду = }} '''Бутаўты-Андрайковічы''', '''Андрайковічы''' — шляхецкі род. == Прозьвішча == {{Асноўны артыкул|Бутаўт (імя)}} Бодэвалд або Бутвалд, Боталд аб Буталд, пазьней Бодвальт, Ботвальд, Буталт, Бутаўд або Бутаўт (Bodewald<ref>Weitershaus F. W. Das neue Vornamenbuch 8000 Vornamen: Herkunft u. Bedeutung. — München, 1988. S. 71.</ref>, Botvald<ref>Johansson G. Personnamn i svenska ortnamn: lekmannafunderingar. — Börjesson, 1961. [https://www.google.by/books/edition/Personnamn_i_svenska_ortnamn/19hAAAAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=Bomund+Botvald&dq=Bomund+Botvald&printsec=frontcover S. 191].</ref>, Botuald, Botold<ref name="Knudsen-1948-139">Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 139.</ref>, Botaldus<ref>Benedicti XIV. Pont. Opt. Max. olim Prosperi Cardinalis de Lambertinis Bullarium. T. 3. — Prati, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=275XAAAAcAAJ&q=Botaldus#v=snippet&q=Botaldus&f=false P. 464].</ref><ref>Menologium, seu brevis et compendiosa illuminatio relucens in splendoribus sanctorum. — München, 1698. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ph5VAAAAcAAJ&q=Botaldus#v=snippet&q=Botaldus&f=false P. 9].</ref><ref>Catalogus librorum quos (in ornamentum reipublicae literariae) non sine magnis sumptibus et labore ex Italia selegit R. Martine. — Londini, 1633. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=qeNiAAAAcAAJ&q=Botaldus#v=snippet&q=Botaldus&f=false P. 4].</ref>, Butaldus<ref>Archives historiques de la Saintonge et de l'Aunis. T. 33. — Paris, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nTwYAAAAYAAJ&q=Buteldus+Butaldus#v=snippet&q=Buteldus%20Butaldus&f=false P. 120, 324].</ref>, Bodwalt<ref>Bass A. Deutsche Vornamen. — Leipzig, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9JotAQAAMAAJ&q=Bodwalt#v=snippet&q=Bodwalt&f=false S. 120].</ref>, Botwald<ref>Metzner E. Die Deutschen Vornamen. — Goslar, 1939. S. 23.</ref>, Butolt<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/butolt Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Butolt], MyHeritage</ref>, Butaud<ref name="Picard-2020-108">Picard M. Dictionary of French Family Names in North America. — Cambridge Scholars Publishing, 2020. [https://www.google.by/books/edition/Dictionary_of_French_Family_Names_in_Nor/2PUBEAAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=Butaud+Bodwald&pg=PA108&printsec=frontcover P. 108].</ref>, Botault<ref>[https://www.ellipsis.cx/~liana/names/french/bordeaux.html Names Found in Commercial Documents from Bordeaux, 1470-1520], by Aryanhwy merch Catmael (Sara L. Friedemann), with assistance from Talan Gwynek (Brian M. Scott)</ref>, Boutaut<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/b10.html Noms commençant par B], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>, Butaut<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/b13.html Noms commençant par B], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>) і Вальдбот (Waldboth<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA514&dq=Waldboth+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj5ltzwiuqDAxV4hv0HHTvlB6AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=Waldboth%20namenkunde&f=false S. 514].</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Knudsen-1948-139"/><ref>Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York, 1988. S. 384.</ref><ref name="Picard-2020-108"/><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бота|-бут- (-бот-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref> або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.</ref>, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. == Найбольш вядомыя з роду == * Тадэвуш Бутаўт Андрайковіч — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], пісар гродзкі [[пінск]]і ў 1777—1785 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 255.</ref> * Ігнаці Бутаўт Андрайковіч — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы [[Кобрынь|кобрынскі]] ў 1793—1795 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 330.</ref> * [[Марыя Магдалена Бутаўт-Андрайковіч]] (1852—1933) — польская і беларуская мастачка, выкладніца і філянтропка == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Шляхецкія роды Вялікага Княства Літоўскага]] t0ojxyb6v9p8t79vouolaaldvuziyfs Балтыстыка 0 304142 2694581 2694511 2026-10-03T14:50:14Z ~2026-53249-89 100467 /* Выкарыстаньне тэндэнцыйных сьцьверджаньняў балтыстаў у палітыцы і гістарыяграфіі */ 2694581 wikitext text/x-wiki '''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў. Мае асобныя галіны — [[Летаністыка|летаністыку]] (навука аб [[Латыская мова|латыскай мове]]) і [[летуаністыка|летуаністыку]] (навука аб [[Летувіская мова|летувіскай мове]]). == Назва == Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у. У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]]. == Гісторыя == [[Файл:LT-2014-10litų-Baltistika-b.png|значак|200пкс|Летувіская памятная манэта, прысьвечаная балтыстыцы, з выявай бурштыновага дыску эпохі [[нэаліт]]у]] У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Ўкраінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летуве]], як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>. У 1965 годзе пры падтрымцы [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]] на базе Віленскага ўнівэрсытэту пачаў выдавацца часопіс «Baltistica», які стаў галоўнай міжнароднай плятформай. Улады СССР дазвалялі замежным навукоўцам (у тым ліку з капіталістычных краінаў — Італіі, Францыі, [[ФРГ]], Швэцыі) публікавацца ў ім і прыязджаць на канфэрэнцыі (Балтыйскія кангрэсы) у Вільню і [[Рыга|Рыгу]]. == Крытыка == === Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» === {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} [[Файл:Летувіскія "рэканструкцыі" арыгінальных "летувіскіх" імёнаў готаў з дынастыі Балтаў (1929).jpg|значак|Прапаганда з боку [[Расейская імпэрыя|расейска]]-летувіскіх і [[Прусія|пруска]]-нямецкіх аўтараў [[Гіпотэза|гіпотэзы]] пра «''перакручваньне старажытных летувіскіх імёнаў''» ([[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]]) з боку [[Славянскія мовы|славянскіх]], [[Лацінская мова|лацінскіх]] і [[Нямецкая мова|нямецкіх]] пісараў разам з адвольнымі тлумачэньнямі [[Гоцкая мова|гоцкіх]] імёнаў і [[Двухасноўнае імя|асноваў]] зь летувіскай мовы прычынілася да выданьня ў 1929 годзе кнігі на ангельскай і летувіскай мовах з псэўданавукова «''адноўленымі''» арыгінальнымі («''летувіскімі''») формамі імёнаў [[Готы|готаў]] з дынастыі [[Балты (дынастыя)|Балтаў]] (то бок «''не перакручанымі''» лацінскімі, [[Грэцкая мова|грэцкімі]] і нямецкімі аўтарамі<ref>Rackus A. Guthones (the Goths). — Chicago, 1929. P. 36, 38, 42—215.</ref>)]] Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад «вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>). === Гэтак званыя «славянізаваныя балты» === [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]] Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>. Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («[[русіны|русінаў]]») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>. === Неадэкватнае пашырэньне балтыйскай гідраніміі === Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>. Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>. Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>. === Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць === Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>. Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>. Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>. Сваім парадкам, Тапарова крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>. Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>. == Выкарыстаньне тэндэнцыйных сьцьверджаньняў балтыстаў у палітыцы і гістарыяграфіі == {{Асноўны артыкул|Летувізацыя|Летувізм}} [[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш расейскімі філёлягамі Трубачовым і Тапаровым<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref>[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]] Гіпатэтычныя жамойцкія (летувіскія) этымалёгіі [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]] выкарыстоўваюцца часта як адзіны аргумэнт на карысьць жамойцкасьці іх носьбітаў: гэтак, гісторык [[Аляксандар Груша]] сьцьвярджае, што такія імёны, як [[Вісад|Высад]], [[Война|Воін]], [[Якш|Якша]], [[Жыбарт]], [[Люмонт]], [[Рымша]], [[Межгел|Мызгайла]], [[Масьцівіл|Маствіл]] ды [[Імёны ліцьвінаў|падобныя]], сьведчаць пра летувіскае паходжаньне наваградзкіх баяраў Вялікага Княства Літоўскага<ref>[https://sakavik.net/2026/05/30/%d1%8f%d0%ba-%d0%bd%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d0%b3%d1%80%d1%83%d0%b4%d0%b0%d0%ba-%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b0%d1%9e-%d0%b1%d1%8b%d1%86%d1%8c-%d1%80%d1%83%d1%81%d1%81%d1%8e-%d1%96-%d0%b7%d1%80/ Як Навагрудак перастаў быць Руссю і зрабіўся Літвой], Часопіс «Культура. Нацыя», 30 траўня 2026 г.</ref>. На падставе прапаганды гіпатэтычных жамойцкіх (летувіскіх) этымалёгіяў гідронімаў і тэорыі «славянізаваных балтаў» часопіс [[Міністэрства абароны Летувы|Міністэрства абароны]] [[Летува|Летувы]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Karys||en|Karys}} у адным з артыкулаў, прысьвечаных «[[Ліцьвінства|ліцьвінізму]]», (аўтар — {{мова-lt|Darius Sutkus|скарочана}}) высунуў тэорыю «балтыйскай (летувіскай) [[рэканкіста|рэканкісты]]», сьцьвярджаючы, што валадары-«летувісы» ўвесь час пашыралі Вялікае Княства Літоўскае на былыя балтыйскія землі{{Заўвага|Падобны погляд яшчэ ў 1845 годзе агучыў адзін зь першых ідэолягаў летувіскага нацыянальнага руху [[Сыманас Даўкантас]] (між іншым, вядомы ўласнымі гістарычнымі фальсыфікацыямі<ref>Roma Bončkutė, [https://www.bernardinai.lt/nedegantys-simono-daukanto-rastai/ Nedegantys Simono Daukanto raštai], bernardinai.lt, 28 лістапада 2020 г.</ref>), які ў сваёй працы «Звычаі старадаўніх летувісаў — [[аўкштайты|горнікаў]] і жамойтаў» называў [[Беларусы|беларусаў]] «белымі [[Гуды|гудамі]]»<ref>Bezzenberger A. Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia. — Königsberg, 1896. [https://books.google.by/books?id=uEQYAAAAYAAJ&pg=PA230&dq=%22weisse+Gudden%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj7nZLclL_6AhVUIMUKHUu4DOQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%22weisse%20Gudden%22&f=false S. 230].</ref> і сьцьвярджаў іх «славянізаванымі летувісамі»<ref>Bezzenberger A. Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia. — Königsberg, 1896. [https://books.google.by/books?id=Xg0sAAAAYAAJ&pg=RA1-PA231&dq=Szyrwid+scheint+demnach+die+Weiss+Russen+f%C3%BCr+verrusste+Litauer+zu+halten&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwic0frglr_6AhWFjaQKHbp5DLAQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=Szyrwid%20scheint%20demnach%20die%20Weiss%20Russen%20f%C3%BCr%20verrusste%20Litauer%20zu%20halten&f=false S. 231].</ref>}}. == Глядзіце таксама == * [[Летувізацыя]] * [[Летувізм]] * [[Паганскія гаворкі з Нараву]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Балтыстыка]] ffw5de5bc61kf80lnl3ton7c506waew 2694773 2694581 2026-10-04T10:18:08Z ~2026-53165-93 100487 /* Выкарыстаньне тэндэнцыйных сьцьверджаньняў балтыстаў у палітыцы і гістарыяграфіі */ 2694773 wikitext text/x-wiki '''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў. Мае асобныя галіны — [[Летаністыка|летаністыку]] (навука аб [[Латыская мова|латыскай мове]]) і [[летуаністыка|летуаністыку]] (навука аб [[Летувіская мова|летувіскай мове]]). == Назва == Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у. У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]]. == Гісторыя == [[Файл:LT-2014-10litų-Baltistika-b.png|значак|200пкс|Летувіская памятная манэта, прысьвечаная балтыстыцы, з выявай бурштыновага дыску эпохі [[нэаліт]]у]] У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Ўкраінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летуве]], як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>. У 1965 годзе пры падтрымцы [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]] на базе Віленскага ўнівэрсытэту пачаў выдавацца часопіс «Baltistica», які стаў галоўнай міжнароднай плятформай. Улады СССР дазвалялі замежным навукоўцам (у тым ліку з капіталістычных краінаў — Італіі, Францыі, [[ФРГ]], Швэцыі) публікавацца ў ім і прыязджаць на канфэрэнцыі (Балтыйскія кангрэсы) у Вільню і [[Рыга|Рыгу]]. == Крытыка == === Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» === {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} [[Файл:Летувіскія "рэканструкцыі" арыгінальных "летувіскіх" імёнаў готаў з дынастыі Балтаў (1929).jpg|значак|Прапаганда з боку [[Расейская імпэрыя|расейска]]-летувіскіх і [[Прусія|пруска]]-нямецкіх аўтараў [[Гіпотэза|гіпотэзы]] пра «''перакручваньне старажытных летувіскіх імёнаў''» ([[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]]) з боку [[Славянскія мовы|славянскіх]], [[Лацінская мова|лацінскіх]] і [[Нямецкая мова|нямецкіх]] пісараў разам з адвольнымі тлумачэньнямі [[Гоцкая мова|гоцкіх]] імёнаў і [[Двухасноўнае імя|асноваў]] зь летувіскай мовы прычынілася да выданьня ў 1929 годзе кнігі на ангельскай і летувіскай мовах з псэўданавукова «''адноўленымі''» арыгінальнымі («''летувіскімі''») формамі імёнаў [[Готы|готаў]] з дынастыі [[Балты (дынастыя)|Балтаў]] (то бок «''не перакручанымі''» лацінскімі, [[Грэцкая мова|грэцкімі]] і нямецкімі аўтарамі<ref>Rackus A. Guthones (the Goths). — Chicago, 1929. P. 36, 38, 42—215.</ref>)]] Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад «вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>). === Гэтак званыя «славянізаваныя балты» === [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]] Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>. Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («[[русіны|русінаў]]») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>. === Неадэкватнае пашырэньне балтыйскай гідраніміі === Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>. Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>. Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>. === Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць === Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>. Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>. Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>. Сваім парадкам, Тапарова крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>. Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>. == Выкарыстаньне тэндэнцыйных сьцьверджаньняў балтыстаў у палітыцы і гістарыяграфіі == {{Асноўны артыкул|Летувізацыя|Летувізм}} [[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш маскоўскімі балтыстамі Трубачовым і Тапаровым<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref>[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]] Гіпатэтычныя жамойцкія (летувіскія) этымалёгіі [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]] выкарыстоўваюцца часта як адзіны аргумэнт на карысьць жамойцкасьці іх носьбітаў: гэтак, гісторык [[Аляксандар Груша]] сьцьвярджае, што такія імёны, як [[Вісад|Высад]], [[Война|Воін]], [[Якш|Якша]], [[Жыбарт]], [[Люмонт]], [[Рымша]], [[Межгел|Мызгайла]], [[Масьцівіл|Маствіл]] ды [[Імёны ліцьвінаў|падобныя]], сьведчаць пра летувіскае паходжаньне наваградзкіх баяраў Вялікага Княства Літоўскага<ref>[https://sakavik.net/2026/05/30/%d1%8f%d0%ba-%d0%bd%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d0%b3%d1%80%d1%83%d0%b4%d0%b0%d0%ba-%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b0%d1%9e-%d0%b1%d1%8b%d1%86%d1%8c-%d1%80%d1%83%d1%81%d1%81%d1%8e-%d1%96-%d0%b7%d1%80/ Як Навагрудак перастаў быць Руссю і зрабіўся Літвой], Часопіс «Культура. Нацыя», 30 траўня 2026 г.</ref>. На падставе прапаганды гіпатэтычных жамойцкіх (летувіскіх) этымалёгіяў гідронімаў і тэорыі «славянізаваных балтаў» часопіс [[Міністэрства абароны Летувы|Міністэрства абароны]] [[Летува|Летувы]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Karys||en|Karys}} у адным з артыкулаў, прысьвечаных «[[Ліцьвінства|ліцьвінізму]]», (аўтар — {{мова-lt|Darius Sutkus|скарочана}}) высунуў тэорыю «балтыйскай (летувіскай) [[рэканкіста|рэканкісты]]», сьцьвярджаючы, што валадары-«летувісы» ўвесь час пашыралі Вялікае Княства Літоўскае на былыя балтыйскія землі{{Заўвага|Падобны погляд яшчэ ў 1845 годзе агучыў адзін зь першых ідэолягаў летувіскага нацыянальнага руху [[Сыманас Даўкантас]] (між іншым, вядомы ўласнымі гістарычнымі фальсыфікацыямі<ref>Roma Bončkutė, [https://www.bernardinai.lt/nedegantys-simono-daukanto-rastai/ Nedegantys Simono Daukanto raštai], bernardinai.lt, 28 лістапада 2020 г.</ref>), які ў сваёй працы «Звычаі старадаўніх летувісаў — [[аўкштайты|горнікаў]] і жамойтаў» называў [[Беларусы|беларусаў]] «белымі [[Гуды|гудамі]]»<ref>Bezzenberger A. Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia. — Königsberg, 1896. [https://books.google.by/books?id=uEQYAAAAYAAJ&pg=PA230&dq=%22weisse+Gudden%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj7nZLclL_6AhVUIMUKHUu4DOQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%22weisse%20Gudden%22&f=false S. 230].</ref> і сьцьвярджаў іх «славянізаванымі летувісамі»<ref>Bezzenberger A. Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia. — Königsberg, 1896. [https://books.google.by/books?id=Xg0sAAAAYAAJ&pg=RA1-PA231&dq=Szyrwid+scheint+demnach+die+Weiss+Russen+f%C3%BCr+verrusste+Litauer+zu+halten&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwic0frglr_6AhWFjaQKHbp5DLAQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=Szyrwid%20scheint%20demnach%20die%20Weiss%20Russen%20f%C3%BCr%20verrusste%20Litauer%20zu%20halten&f=false S. 231].</ref>}}. == Глядзіце таксама == * [[Летувізацыя]] * [[Летувізм]] * [[Паганскія гаворкі з Нараву]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Балтыстыка]] 93crv50n9npcfgjp9cw2a8fhar5i83o Зялёны Лужок 0 304147 2694627 2694404 2026-10-03T18:43:49Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2694627 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Зялёны Лужок |Лацінка = Zialony Łužok |Статус = Вёска |Назва ў родным склоне = Зялёнага Лужка |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкі]] |Сельсавет = [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскі сельсавет]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 9 |Год падліку колькасьці = 2009 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = +375 1776 |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 202154<ref>[https://belpost.by/Uznatpochtovyykod28indek?search=%D0%97%D0%B5%D0%BB%D1%91%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%9B%D1%83%D0%B6%D0%BE%D0%BA Белпошта] {{Ref-ru}}</ref>. |СААТА = 6248808032 |Выява = Zialiony Lužok (01).jpg |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 53 |Шырата хвілінаў = 50 |Шырата сэкундаў = 58 |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 58 |Даўгата сэкундаў = 52 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Зялёны Лужо́к'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 443</ref> — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскага сельсавету]]. Да 16 сьнежня 2009 году вёска ўваходзіла ў склад [[Пятровіцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Пятровіцкага сельсавету]]<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2010-8/2010-8(002-007).pdf Рашэньне Менскага абласнога савета дэпутатаў ад 16.12.2009 №231 «Аб змяненьні адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Менскай вобласьці»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210806040159/https://pravo.by/pdf/2010-8/2010-8(002-007).pdf |date=6 жніўня 2021 }}{{ref-ru}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20260510020954/https://smolevichi.gov.by/ Афіцыйная старонка Смалявіцкага раёна] * [http://belaruscity.net/smolevichi/towns.php Пра гарады і вёскі Смалявіцкага раёна] {{Драчкаўскі сельсавет}} {{Смалявіцкі раён}} [[Катэгорыя:Драчкаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну]] kjidsu4wctq6hcywzvw2gmtu6tk4bsw Вісвалдас Маціяшайціс 0 304148 2694582 2694345 2026-10-03T15:06:14Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Вісвальдас Матыёшайтыс]] у [[Вісвалдас Маціяшайціс]]: у БКП няма згадкі як перадаваць летувіскія імёны і прозьвішчы, але з улікам што ў нас іх герб называюць Віціс, а ня Вітыс. Тым болей у Сеціве можна знайсьці гэтага палітыка ў форме "Вісвалдас Маціяшайціс" 2694345 wikitext text/x-wiki {{Палітык | імя = Вісвальдас Матыёшайтыс | жанчына = - | выява =Visvaldas Matijosaitis by Augustas Didzgalvis.jpg | подпіс_пад_выявай = | пасада = Мэр Коўна | пачатак_тэрміну = [[2015]] год | канец_тэрміну = | віцэ-прэзыдэнт = | прэзыдэнт = | прэм'ер-міністар = | папярэднік = [[Андрус Купчынскас]] | наступнік = | пасада2 = | пачатак_тэрміну2 = | канец_тэрміну2 = | папярэднік2 = | наступнік2 = | прэзыдэнт2 = | пасада3 = | пачатак_тэрміну3 = | канец_тэрміну3 = | папярэднік3 = | наступнік3 = | прэзыдэнт3 = | дата_нараджэньня = [[14 красавіка]] [[1957]] году | месца_нараджэньня = {{Сьцяг Летувіскай ССР}} [[Коўна]] | дата_сьмерці = | месца_сьмерці = | выбарчая_акруга = | нацыянальнасьць = {{сьцяг Летувы}} [[Летувісы|летувіска]] | партыя = «Адзінае Коўна» ({{lang-lt|Vieningas Kaunas}}) | муж = |сужэнец = Ірэна Матыёшайцене (памерла)<br />Ларэта Матыёшайтэ | прафэсія = | рэлігія = | подпіс = | камэнтар = }} '''Вісвалдас Матыёшайціс''' ({{lang-lt|Visvaldas Matijošaitis}}, нар. [[14 красавіка]] [[1957]], [[Коўна]]) — [[Летува|летувіскі]] [[Палітык|палітык]] і [[Прадпрымальніцтва|прадпрымальнік]]. Заснавальнік, уласьнік і былы кіраўнік групы кампаніяў «''Vičiūnai''». Заснавальнік і старшыня грамадзкага руху «Адзінае Коўна» (''Vieningas Kaunas''). Мэр Коўна з [[2015]] году. == Біяграфія == === Ранія гады і праца ў міліцыі === У [[1975]] годзе скончыў Шанчайскую сярэднюю школу ў [[Коўна|Коўне]]. У 1975—[[1980]] гадах вучыўся ў [[Віленскі інжынэрна-будаўнічы інстытут|Віленскім інжынэрна-будаўнічым інстытуце]], які скончыў па спэцыяльнасьці «інжынэр-мэханік». З [[1981]] па [[Верасень|верасень]] [[1991]] году служыў у [[Міністэрства ўнутраных справаў Летувіскай ССР|Міністэрстве ўнутраных справаў Летувіскай ССР]] у міліцыі. Першым ягоным месцам працы быў крымінальны вышук. Потым ён стаў намесьнікам камандзіра патрульна-паставой службы. Найдаўжэй працаваў у кадравым аддзеле Ковенскага ўпраўленьня ўнутраных справаў. Пазьней быў намесьнікам начальніка аддзелу ўнутраных справаў Пажэлаўскага раёну Коўна па палітычнай працы. У [[Жнівень|жніўні]] 1991 году ўсе міліцыянты мусілі выбраць: прысягнуць [[Летува|Летувіскай Рэспубліцы]] і стаць паліцыянтамі або пакінуць службу. Матыёшайціс прысягнуў і перайшоў у паліцыю, але неўзабаве з яе сышоў. === Прадпрымальніцтва === Яшчэ ў часе службы ў міліцыі ён разам з жонкай пачаў вырошчваць і прадаваць [[Ружа|ружы]] ды іншыя [[Кветка|кветкі]]. У 1991 годзе заснаваў уласную кампанію. Узначальваў ЗАТ «Vičiūnai», быў камэрцыйным кансультантам ЗАТ «Vičiūnai ir Ko» і ЗАТ «Plungės kooperatinė prekyba». Пазьней стаў старшынём праўленьня і генэральным дырэктарам групы «Vičiūnai». Уваходзіў у праўленьне энэргетычнай кампаніі «Kauno energija». У [[2006]] годзе стаў сябрам праўленьня асацыяцыі «Mentor Lietuva», пазьней узначаліў яе. З [[2008]] году — віцэ-прэзыдэнт Рады эканамічнага і гандлёвага супрацоўніцтва Летувы з [[Расея]]йскай Фэдэрацыяй пры [[Летувіская канфэдэрацыя прамыслоўцаў|Летувіскай канфэдэрацыі прамыслоўцаў]]. З 2009 году — прэзыдэнт асацыяцыі «Žalgirio fondas». === Палітычная кар'ера === У [[2010]] годзе заснаваў грамадзкую арганізацыю «Адзінае Коўна» і стаў старшынём ейнага праўленьня. У [[2011]] годзе быў абраны ў [[Ковенская гарадзкая рада|Ковенскую гарадзкую раду]] ад сфармаванай ім кааліцыі «Адзінае Коўна». Яго кандыдатуру ніякая партыя не вылучала: ён вылучыўся сам. Быў сябрам рады ў 2011—[[2015]] і 2015—2019 гадах</ref>. На выбарах у органы мясцовага самакіраваньня 2015 году быў абраны мэрам Коўна. На гэтай пасадзе ён зьмяніў кансэрватара [[Андрус Купчынскас|Андруса Купчынскаса]], які быў мэрам у [[2007]]—2015 гадах. У верасьні 2017 году ў інтэрвію заявіў, што возьме ўдзел у прэзыдэнцкіх выбарах 2019 году, «калі будуць дрэнныя кандыдаты». Аднак сваю кандыдатуру ён так і не вылучыў. У [[2019]] годзе быў абраны мэрам на другі тэрмін, а ў [[2023]] годзе — на трэці. == Сям'я == Першая жонка — Ірэна Матыёшайцене. Яна памерла, калі ўначы ўпала з лесьвіцы. Цяперашняя жонка — Ларэта Матыёшайтэ. Сыны — Шарунас і Дайнюс. == Маёмасьць == Паводле часопіса «Veidas», у [[2006]] годзе Матыёшайціс займаў 8-е месца сярод найбагацейшых людзей Летувы. Паводле дэклярацыі ў Дзяржаўную падатковую інспэкцыю, ягоная маёмасьць складала 5,64 млн [[Эўра|эўра]] ў 2016 годзе і 10,49 млн эўра ў 2021 годзе. Паводле парталу tv3.lt і часопіса «TOP 500», у 2016 годзе ягоны стан ацэньваўся ў 121 млн эўра. У 2020 годзе яго прызналі найбагацейшым палітыкам краіны. == Крытыка == У 2016 годзе Матыёшайціса крытыкавалі за выказваньні, якія стыгматызуюць людзей з праблемамі псыхічнага здароўя. У 2019 годзе журналісцкае расьсьледаваньне LRT высьветліла, што на зьмены ў плянах гарадзкіх заказьнікаў уплывалі асабістыя інтарэсы Матыёшайціса і ягонага сына. Пасьля пачатку [[Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну (2022)|расейскага ўварваньня ва Ўкраіну]] ў [[2022]] годзе Матыёшайціса крытыкавалі за тое, што ён не выводзіць свой бізнэс з [[Расея|Расеі]] і ягоныя кампаніі плацяць падаткі ў расейскі бюджэт. У [[2024]] годзе высьветлілася, што ягоная кампанія экспартуе ў Расею падсанкцыйныя тавары, якія можна выкарыстоўваць у вайне. Такім экспартам ягоныя кампаніі маглі дапамагаць Расеі ў вайне супраць [[Украіна|Украіны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Матыёшайціс, Вісвалдас}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 14 красавіка]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Коўна]] [[Катэгорыя:Мэры Коўна]] [[Катэгорыя:Летувіскія палітыкі]] kyoz146deu9yv6p7inxb1pctpa6zuuj 2694584 2694582 2026-10-03T15:15:54Z Dymitr 10914 артаграфія, стыль, у многіх [[Вікіпэдыя:Шаблёны|шаблёнах]] зьвесткі цягнуцца зь Вікізьвестак, таму часьцяком няма патрэбы ў іх дадаваць парамэтры 2694584 wikitext text/x-wiki {{Палітык |сужэнец = Ірэна Маціяшайценэ (памерла)<br>Ларэта Маціяшайце }} '''Вісвалдас Маціяшайціс''' ({{lang-lt|Visvaldas Matijošaitis}}, нар. 14 красавіка 1957, [[Коўна]]) — [[Летува|летувіскі]] [[Палітык|палітык]] і [[Прадпрымальніцтва|прадпрымальнік]]. Заснавальнік, уласьнік і былы кіраўнік групы кампаніяў «''Vičiūnai''». Заснавальнік і старшыня грамадзкага руху «Адзінае Коўна» (''Vieningas Kaunas''). Мэр Коўна з [[2015]] году. == Біяграфія == === Раньнія гады і праца ў міліцыі === У 1975 годзе скончыў Шанчайскую сярэднюю школу ў [[Коўна|Коўне]]. У 1975—1980 гадах вучыўся ў [[Віленскі інжынэрна-будаўнічы інстытут|Віленскім інжынэрна-будаўнічым інстытуце]], які скончыў па спэцыяльнасьці «інжынэр-мэханік». З 1981 па верасень 1991 году служыў у [[Міністэрства ўнутраных справаў Летувіскай ССР|Міністэрстве ўнутраных справаў Летувіскай ССР]] у міліцыі. Першым ягоным месцам працы быў крымінальны вышук. Потым ён стаў намесьнікам камандзіра патрульна-паставой службы. Найдаўжэй працаваў у кадравым аддзеле Ковенскага ўпраўленьня ўнутраных справаў. Пазьней быў намесьнікам начальніка аддзелу ўнутраных справаў Пажэлаўскага раёну Коўна па палітычнай працы. У жніўні 1991 году ўсе міліцыянты мусілі выбраць: прысягнуць [[Летува|Летувіскай Рэспубліцы]] і стаць паліцыянтамі або пакінуць службу. Маціяшайціс прысягнуў і перайшоў у паліцыю, але неўзабаве зь яе сышоў. === Прадпрымальніцтва === Яшчэ ў часе службы ў міліцыі ён разам з жонкай пачаў вырошчваць і прадаваць [[Ружа|ружы]] ды іншыя [[Кветка|кветкі]]. У 1991 годзе заснаваў уласную кампанію. Узначальваў ЗАТ «Vičiūnai», быў камэрцыйным кансультантам ЗАТ «Vičiūnai ir Ko» і ЗАТ «Plungės kooperatinė prekyba». Пазьней стаў старшынём праўленьня і генэральным дырэктарам групы «Vičiūnai». Уваходзіў у праўленьне энэргетычнай кампаніі «Kauno energija». У 2006 годзе стаў сябрам праўленьня асацыяцыі «Mentor Lietuva», пазьней узначаліў яе. З 2008 году — віцэ-прэзыдэнт Рады эканамічнага і гандлёвага супрацоўніцтва Летувы з [[Расея]]йскай Фэдэрацыяй пры [[Летувіская канфэдэрацыя прамыслоўцаў|Летувіскай канфэдэрацыі прамыслоўцаў]]. З 2009 году — прэзыдэнт асацыяцыі «Žalgirio fondas». === Палітычная кар'ера === У 2010 годзе заснаваў грамадзкую арганізацыю «Адзінае Коўна» і стаў старшынём ейнага праўленьня. У 2011 годзе быў абраны ў [[Ковенская гарадзкая рада|Ковенскую гарадзкую раду]] ад сфармаванай ім кааліцыі «Адзінае Коўна». Яго кандыдатуру ніякая партыя не вылучала: ён вылучыўся сам. Быў сябрам рады ў 2011—2015 і 2015—2019 гадах</ref>. На выбарах у органы мясцовага самакіраваньня 2015 году быў абраны мэрам Коўна. На гэтай пасадзе ён зьмяніў кансэрватара [[Андрус Купчынскас|Андруса Купчынскаса]], які быў мэрам у 2007—2015 гадах. У верасьні 2017 году ў інтэрвію заявіў, што возьме ўдзел у прэзыдэнцкіх выбарах 2019 году, «калі будуць дрэнныя кандыдаты». Аднак сваю кандыдатуру ён так і ня вылучыў. У 2019 годзе быў абраны мэрам на другі тэрмін, а ў 2023 годзе — на трэці. == Сям’я == Першая жонка — Ірэна Маціяшайценэ. Яна памерла, калі ўначы ўпала зь лесьвіцы. Цяперашняя жонка — Ларэта Маціяшайце. Сыны — Шарунас і Дайнюс. == Маёмасьць == Паводле часопіса «Veidas», у 2006 годзе Маціяшайціс займаў 8-е месца сярод найбагацейшых людзей Летувы. Паводле дэклярацыі ў Дзяржаўную падатковую інспэкцыю, ягоная маёмасьць складала 5,64 млн [[Эўра|эўра]] ў 2016 годзе і 10,49 млн эўра ў 2021 годзе. Паводле парталу tv3.lt і часопіса «TOP 500», у 2016 годзе ягоны стан ацэньваўся ў 121 млн эўра. У 2020 годзе яго прызналі найбагацейшым палітыкам краіны. == Крытыка == У 2016 годзе Маціяшайціса крытыкавалі за выказваньні, якія стыгматызуюць людзей з праблемамі псыхічнага здароўя. У 2019 годзе журналісцкае расьсьледаваньне LRT высьветліла, што на зьмены ў плянах гарадзкіх заказьнікаў уплывалі асабістыя інтарэсы Маціяшайціса і ягонага сына. Пасьля пачатку [[Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну (2022)|расейскага ўварваньня ва Ўкраіну]] ў 2022 годзе Маціяшайціса крытыкавалі за тое, што ён не выводзіць свой бізнэс з [[Расея|Расеі]] і ягоныя кампаніі плацяць падаткі ў расейскі бюджэт. У 2024 годзе высьветлілася, што ягоная кампанія экспартуе ў Расею падсанкцыйныя тавары, якія можна выкарыстоўваць у вайне. Такім экспартам ягоныя кампаніі маглі дапамагаць Расеі ў вайне супраць [[Украіна|Украіны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Маціяшайціс, Вісвалдас}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 14 красавіка]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Коўна]] [[Катэгорыя:Мэры Коўна]] [[Катэгорыя:Летувіскія палітыкі]] bt4lpm6k42xkxsmgdzzijidc4q4acq1 2694585 2694584 2026-10-03T15:16:43Z Dymitr 10914 стыль 2694585 wikitext text/x-wiki {{Палітык |сужэнец = Ірэна Маціяшайценэ (памерла)<br>Ларэта Маціяшайце }} '''Вісвалдас Маціяшайціс''' ({{lang-lt|Visvaldas Matijošaitis}}, нар. 14 красавіка 1957, [[Коўна]]) — [[Летува|летувіскі]] [[Палітык|палітык]] і [[Прадпрымальніцтва|прадпрымальнік]]. Заснавальнік, уласьнік і былы кіраўнік групы кампаніяў «''Vičiūnai''». Заснавальнік і старшыня грамадзкага руху «Адзінае Коўна» (''Vieningas Kaunas''). Мэр Коўна з [[2015]] году. == Біяграфія == === Раньнія гады і праца ў міліцыі === У 1975 годзе скончыў Шанчайскую сярэднюю школу ў [[Коўна|Коўне]]. У 1975—1980 гадах вучыўся ў [[Віленскі інжынэрна-будаўнічы інстытут|Віленскім інжынэрна-будаўнічым інстытуце]], які скончыў па спэцыяльнасьці «інжынэр-мэханік». З 1981 па верасень 1991 году служыў у [[Міністэрства ўнутраных справаў Летувіскай ССР|Міністэрстве ўнутраных справаў Летувіскай ССР]] у міліцыі. Першым ягоным месцам працы быў крымінальны вышук. Потым ён стаў намесьнікам камандзіра патрульна-паставой службы. Найдаўжэй працаваў у кадравым аддзеле Ковенскага ўпраўленьня ўнутраных справаў. Пазьней быў намесьнікам начальніка аддзелу ўнутраных справаў Пажэлаўскага раёну Коўна па палітычнай працы. У жніўні 1991 году ўсе міліцыянты мусілі выбраць: прысягнуць [[Летува|Летувіскай Рэспубліцы]] і стаць паліцыянтамі або пакінуць службу. Маціяшайціс прысягнуў і перайшоў у паліцыю, але неўзабаве зь яе сышоў. === Прадпрымальніцтва === Яшчэ ў часе службы ў міліцыі ён разам з жонкай пачаў вырошчваць і прадаваць [[Ружа|ружы]] ды іншыя [[Кветка|кветкі]]. У 1991 годзе заснаваў уласную кампанію. Узначальваў ЗАТ «Vičiūnai», быў камэрцыйным кансультантам ЗАТ «Vičiūnai ir Ko» і ЗАТ «Plungės kooperatinė prekyba». Пазьней стаў старшынём праўленьня і генэральным дырэктарам групы «Vičiūnai». Уваходзіў у праўленьне энэргетычнай кампаніі «Kauno energija». У 2006 годзе стаў сябрам праўленьня асацыяцыі «Mentor Lietuva», пазьней узначаліў яе. З 2008 году — віцэ-прэзыдэнт Рады эканамічнага і гандлёвага супрацоўніцтва Летувы з [[Расея]]йскай Фэдэрацыяй пры [[Летувіская канфэдэрацыя прамыслоўцаў|Летувіскай канфэдэрацыі прамыслоўцаў]]. З 2009 году — прэзыдэнт асацыяцыі «Žalgirio fondas». === Палітычная кар'ера === У 2010 годзе заснаваў грамадзкую арганізацыю «Адзінае Коўна» і стаў старшынём ейнага праўленьня. У 2011 годзе быў абраны ў [[Ковенская гарадзкая рада|Ковенскую гарадзкую раду]] ад сфармаванай ім кааліцыі «Адзінае Коўна». Яго кандыдатуру ніякая партыя не вылучала: ён вылучыўся сам. Быў сябрам рады ў 2011—2015 і 2015—2019 гадах. На выбарах у органы мясцовага самакіраваньня 2015 году быў абраны мэрам Коўна. На гэтай пасадзе ён зьмяніў кансэрватара [[Андрус Купчынскас|Андруса Купчынскаса]], які быў мэрам у 2007—2015 гадах. У верасьні 2017 году ў інтэрвію заявіў, што возьме ўдзел у прэзыдэнцкіх выбарах 2019 году, «калі будуць дрэнныя кандыдаты». Аднак сваю кандыдатуру ён так і ня вылучыў. У 2019 годзе быў абраны мэрам на другі тэрмін, а ў 2023 годзе — на трэці. == Сям’я == Першая жонка — Ірэна Маціяшайценэ. Яна памерла, калі ўначы ўпала зь лесьвіцы. Цяперашняя жонка — Ларэта Маціяшайце. Сыны — Шарунас і Дайнюс. == Маёмасьць == Паводле часопіса «Veidas», у 2006 годзе Маціяшайціс займаў 8-е месца сярод найбагацейшых людзей Летувы. Паводле дэклярацыі ў Дзяржаўную падатковую інспэкцыю, ягоная маёмасьць складала 5,64 млн [[Эўра|эўра]] ў 2016 годзе і 10,49 млн эўра ў 2021 годзе. Паводле парталу tv3.lt і часопіса «TOP 500», у 2016 годзе ягоны стан ацэньваўся ў 121 млн эўра. У 2020 годзе яго прызналі найбагацейшым палітыкам краіны. == Крытыка == У 2016 годзе Маціяшайціса крытыкавалі за выказваньні, якія стыгматызуюць людзей з праблемамі псыхічнага здароўя. У 2019 годзе журналісцкае расьсьледаваньне LRT высьветліла, што на зьмены ў плянах гарадзкіх заказьнікаў уплывалі асабістыя інтарэсы Маціяшайціса і ягонага сына. Пасьля пачатку [[Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну (2022)|расейскага ўварваньня ва Ўкраіну]] ў 2022 годзе Маціяшайціса крытыкавалі за тое, што ён не выводзіць свой бізнэс з [[Расея|Расеі]] і ягоныя кампаніі плацяць падаткі ў расейскі бюджэт. У 2024 годзе высьветлілася, што ягоная кампанія экспартуе ў Расею падсанкцыйныя тавары, якія можна выкарыстоўваць у вайне. Такім экспартам ягоныя кампаніі маглі дапамагаць Расеі ў вайне супраць [[Украіна|Украіны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Маціяшайціс, Вісвалдас}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 14 красавіка]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Коўна]] [[Катэгорыя:Мэры Коўна]] [[Катэгорыя:Летувіскія палітыкі]] 4epao37qghg0d9wghilg23onlvgat1n Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім 0 304156 2694755 2694523 2026-10-04T09:56:18Z ~2026-53165-93 100487 /* Гіпатэтычная тэорыя пра летувіскую мову як «крыптамову» і мову вуснай камунікацыі літоўскіх князёў і баяраў */ 2694755 wikitext text/x-wiki '''Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім''' — гісторыя разьвіцьця, функцыянаваньня і статусу [[летувіская мова|летувіскай мовы]] ў шматнацыянальнай і шматканфэсійнай прасторы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Як падкрэсьлівае амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]: «''летувіская мова стагодзьдзямі не была мовай палітыкі''»<ref name="Snyder">{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}}</ref>. Палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая паводле летувіскага гісторыка мовы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]] была загнаная «''ў найніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''»<ref name="Zinkevičius-1998-244">Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref>. Напрыклад, ''«вялікія князі літоўскія ніколі не друкавалі кнігаў на летувіскай мове»''<ref name="Snyder"/>. Больш за тое, паводле Зігмаса Зінкявічуса, «''для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка''». Таму летувіскія навукоўцы бесьперапынна падкрэсьліваюць «''адзінства арэалу летувіскай мовы праз палітычную мяжу паміж ВКЛ і Прусіяй''», бо «''летувіскія граматыкі і слоўнікі доўгі час (да канца XVIII ст.) друкаваліся толькі ў Прусіі''» (выняткам быў слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстантына Шырвіда]], які выйшаў каля 1620 году, некалькі разоў перавыдаваўся і быў адзіным слоўнікам летувіскай мовы, выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя<ref>Schmalstieg, W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref>). Сваім парадкам, ''«перасьледаваная стагодзьдзямі летувіская мова ўпершыню за сваю гісторыю атрымала статус дзяржаўнай»'' толькі ў першай [[Летува|Летувіскай Рэспубліцы]] (то бок у 1918 годзе)<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 297.</ref>. == Назва == {{Асноўны артыкул|Жмогусы|Жамойты}} [[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''» (1580 г.)<ref name="Lebedys-1976-111">Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>]] Першае [[Ліцьвіны#Балтыйская (неславянская) літоўская мова|дакладнае]] азначэньне летувіскай мовы [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] датуецца 6 чэрвеня 1580 году і датычыцца катэхізму [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] 1547 году<ref>Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 49.</ref>, які ў Летуве афіцыйна лічыцца першай друкаванай кнігай на летувіскай мове: «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»{{Заўвага|«''катехизмъ по жомоитьску друкованыи''»}}<ref name="Lebedys-1976-111"/>. Факт масавага і традыцыйнага называньня ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] мовы [[Летувісы|летувісаў]] (у тым ліку мовы [[Прускія летувісы|прускіх жамойтаў]] у «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»{{Заўвага|У Прусіі мову жамойтаў з 1579 году пачалі называць выняткова «літоўскай» — у кнігах, друкаваных пры падтрымцы прускіх уладаў. Тым часам пры перадруку ў Расейскай імпэрыі пруска-летувіскай кнігі «Prastas Pamokslas per Klausimus ir per Atsakymus» (упершыню выйшла з друку ў 1780 годзе, без пазначэньня ў назове і тэксьце назвы мовы) яе новы выдавец, выхадзец з колішняй Рэчы Паспалітай Ян Юры Ляховіч азначыў гэтую кнігу як «''на чыстую жамойцкую мову… перакладзеную''» ({{мова-lt|«ant czista zemajtiszka Liežuwy… iszgulde»|скарочана}})<ref>Biržiška V. Aleksandrynas: senųjų lietuvių rašytojų, rašiusių prieš 1865 m., biografijos, bibliografijos ir biobibliografijos. T. 2. — Čikaga, 1963. [https://archive.org/details/birziska-aleksandrynas-t.-2-1963_202012/page/153/mode/2up?q=zemajtiszka P. 154].</ref>}}) ''жамойцкай'' засьведчылі: нямецкі філёляг і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абрагам Пэнцэль||de|Abraham Jakob Penzel}} у «Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur» (1781 год) — "''…шмат ["літоўскіх" кніг, якія аўтар прывёз у мясцовую бібліятэку з [[Кёнігзбэрг]]у] дадалося зь [[Вільня|Вільні]] <…> дзе яна ["літоўская мова" — паводле прускіх кніг] называецца жамойцкай, бо гэтай мовай гавораць не ўва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім, а толькі ў яго правінцыі, якая завецца Жамойцю''"{{Заўвага|{{мова-de|«Ich habe viel Litauisches, Lettisches, und Estonisches aus Königsberg mitgebracht; die zwey letztern Fächer nicht, aber das erstere sehr stark aus Wilna vermehrt, welches um desto merkwurdiger ist, weil das Litauische, welches man hier spricht, (man nennt es Samogitisch, weil diese Sprache nicht im ganzen Großherzogthum Litauen, sondern nur in der Provinz, die den Nahmen Schamaiten, Samogitia, führt, gesprochen wird,) merklich vom preußischen Dialekt abweicht, und theils mit rußischen, theils lettischen Worten durchspickt ist»|скарочана}}}}<ref>Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur. 10. Theil, 1781. [https://books.google.by/books?id=mslbAAAAcAAJ&pg=PA236&dq=man+nennt+es+Samogitisch&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi3ytrc5uj0AhUBh_0HHQKID4MQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=man%20nennt%20es%20Samogitisch&f=false S. 236].</ref> — і нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Фатэр||en|Johann Severin Vater}} у сваёй працы «Die Sprache der alten Preussen» (1821 год) — "''У мясцовасьцях, дзе жылі надровы і скалвы ["Малая Летува"]… да гэтага часу захавалася літоўская мова; там ёсьць друкаваныя біблія, граматыкі, слоўнікі, і менавіта яна вядомая ў пэўнай ступені выняткова пад імем літоўскай, у той час як у колішнім Вялікім Княстве Літоўскім мае назву жамойцкай''"{{Заўвага|{{мова-de|«In den Gegenden, wo ehemals die Nadrauer und Schalauer wohnten, d. i. von Memel, Tilse, Ragnit, Insterburg bis Gumbinnen, hat sich noch bis auf den heutigen Tag der Gebrauch der Litthauischen Sprache erhalten; die Bibel, Sprachlehren, Wörterbücher sind in derselben gedruckt, und sie ist es, welche gewissermassen ausschliesslich unter dem Namen der Litthauischen bekannt ist, während die des ehemals Grossherzogl. Litthauens den Namen der Schamaitischen führt»|скарочана}}}}<ref>Vater J. S. Die Sprache der alten Preussen. — Braunschweig, 1821. [https://books.google.by/books?id=bpJJAAAAcAAJ&pg=PR12&dq=den+Namen+der+Schamaitischen&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiSldqi1ej0AhVvgf0HHchpCSEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=den%20Namen%20der%20Schamaitischen&f=false S. XII].</ref>. У адказ на падобныя сьведчаньні афіцыйная навука Летувы высоўвае тэорыю, што ў Вялікім Княстве Літоўскім існавала дзьве пісьмовыя летувіскія мовы: першая зь якіх называлася «летувіскай мовай» і цалкам зьнікла ў пачатку XVIII ст., а другая называлася «жамойцкай мовай» і выкарыстоўвалася ў Жамойцкіх [[Жамойцкае староства|старостве]] і [[Жамойцкае біскупства|біскупстве]]. Адпаведна, сучасная літаратурная летувіская мова, паводле гэтай тэорыі, утварылася на базе «жамойцкай мовы» (заходнеаўкштоцкі або сярэдні дыялект — у тэрміналёгіі летувіскіх мовазнаўцаў)<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. Такім парадкам, афіцыйнае летувіскае мовазнаўства, хоць і знаходзіць пэўнае тлумачэньне называньню летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім жамойцкай мовай, але разам з тым прызнае, што сучасная летувіская мова ёсьць працягам старой жамойцкай пісьмовай мовы, якая называецца цяпер «літоўскай» (у значэньні летувіскай) толькі паводле імя<ref name="Kascian-2009">[[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў? // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref>{{Заўвага|Як падкрэсьлівае сучасны польскі літаратуразнаўца прафэсар [[Ягелонскі ўнівэрсытэт|Ягелонскага ўнівэрсытэту]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Анджэй Раманоўскі||pl|Andrzej Romanowski (literaturoznawca)}}, „''усё тое, што сёньня называем „літоўскім“ (або жамойцкім ці аўкштайцкім)“, тады акрэсьлівалася адзіным тэрмінам „Жамойцкае“''» ({{мова-pl|«...wszystko to, co dziś nazywamy „litewskim” (czyli żmudzkim lub auksztockim), wtedy określano jednym terminem: „Żmudzkie”»|скарочана}})<ref>Romanowski A. Prawdziwy koniec Rzeczy Pospolitej. — Kraków: Universitas, 2007. [https://www.google.com/search?q=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&tbm=bks&sxsrf=ALiCzsaid4f_BeBghVk7UEzZjnpbWvEKug%3A1660167086385&ei=riP0YrT2FoGysAfk_YnYDw&ved=0ahUKEwi0hc6rnL35AhUBGewKHeR-AvsQ4dUDCAk&uact=5&oq=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&gs_lcp=Cg1nd3Mtd2l6LWJvb2tzEANQAFgAYGBoAHAAeACAAQCIAQCSAQCYAQCgAQKgAQHAAQE&sclient=gws-wiz-books S. 87].</ref><ref>Romanowski A. Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904. — Kraków: Universitas, 2003. [https://www.google.com/search?q=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&tbm=bks&sxsrf=ALiCzsaid4f_BeBghVk7UEzZjnpbWvEKug%3A1660167086385&ei=riP0YrT2FoGysAfk_YnYDw&ved=0ahUKEwi0hc6rnL35AhUBGewKHeR-AvsQ4dUDCAk&uact=5&oq=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&gs_lcp=Cg1nd3Mtd2l6LWJvb2tzEANQAFgAYGBoAHAAeACAAQCIAQCSAQCYAQCgAQKgAQHAAQE&sclient=gws-wiz-books S. 31].</ref>}}. == Гіпатэтычная тэорыя пра летувіскую мову як «крыптамову» і мову вуснай камунікацыі літоўскіх князёў і баяраў == {{Асноўны артыкул|Летувізацыя}} [[Файл:Lithuanian language in the 16th century.png|значак|Тэндэнцыйная (без паданьня хоць-якога навуковага абгрунтаваньня) мапа «Летувіская мова ў XVI стагодзьдзі», складзеная [[Зігмас Зінкявічус|Зігмасам Зінкявічусам]]<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių tautos kilmė. — Vilnius, 2005. P. 230.</ref>, якога крытыкуюць за зьмешваньне навуковага дасьледаваньня зь [[Летувізм|летувіскім нацыяналізмам]]<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>]] У 2011 годзе гісторык [[Алег Дзярновіч]] апублікаваў артыкул «Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім: паміж функцыяй і статусам» (які неўзабаве перадрукавала выданьне [[Наша Ніва]]), у якім як нейкі факт прапагандуецца сьцьверджаньне, што летувіская мова часта выкарыстоўвалася ў дыпляматыі і палітыцы як інструмэнт схаванай камунікацыі. Гэтае катэгарычнае сьцьверджаньне Дзярновіч грунтуе адно на [[летувізм|летувісацэнтрычнай]] [[Гіпотэза|гіпатэтычнай]] інтэрпрэтацыі двух эпізодаў: [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]]): глыбокія адрозьненьні ў генафондзе [[беларусы|беларусаў]] і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]] * Успамін вялікага князя літоўскага [[Вітаўт#Мова_і_культура|Вітаўта]] пра тое, што на [[Луцак|Луцкім]] зьезьдзе манархаў у студзені 1429 году ён зьвярнуўся да [[Ягайла#Мова_і_культура|Ягайлы]] «[[Літоўская мова|па-літоўску]]» ({{мова-la|«nos vero in lithwanico diximus ad vos»|скарочана}}), калі побач з братамі былі толькі імпэратар [[Жыгімонт Люксэмбурскі]] і яго жонка<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 106.</ref>. Аднак сам гэты ўпамін нічога ня кажа пра зьмест той «літоўскай» мовы, прытым захаваліся сьведчаньні, што асабістае ліставаньне паміж Вітаўтам і Ягайлам вялося на беларускай мове<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 107.</ref>. Раней Вітаўт у лацінскай грамаце ад 1420 году да Жыгімонта Люксэмбурскага двойчы ўжыў славянскія тэрміны (''Szomoyth'', ''Somoyth'' — {{мова-be-old|Жомойть|скарочана}}) у называньні [[Жамойць|Жамойці]] і [[жамойты|жамойтаў]] (хоць у тагачасных лацінскіх тэкстах да іх дастасоўвалі назвы ''Samogitia'' і ''Samogiti''), кажучы, што іх гэтак называлі «ў літоўскай мове» ({{мова-la|Sed quod terra Samaytarum est terra inferior ad terram Lythwanie, ideo Szomoyth vocatur, quod in lythwanico terra inferior interpretatur <…> que terra in Lythwanico Somoyth quasi terra inferior appelatur|скарочана}})<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 105—106.</ref>. * Запіс пад 1529 годам у [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Мэтрыцы Вялікага Княства Літоўскага]], дзе судовы выканаўца Васіль Бялянін (пра якога вядома толькі, што ён «[[русіны|русін]]» з ВКЛ без удакладаньня — зь [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускай]] або з украінскай яго часткі) засьведчыў, што баярын гаспадарскі Пятро Сумарок, які быў перасяленцам першага або другога пакаленьня з занятай маскоўскім гаспадаром [[Смаленскае ваяводзтва|Смаленскай зямлі]]<ref>Религия и русь, XV—XVIII вв. — Москва, 2020. С. 175.</ref>, спрабаваў пры ім падкупіць сьведак з-пад [[Эйшышкі|Эйшышкаў]]: «''…і Сумарок пачаў ім гаварыці па-літоўскі перада мною і прасіў іх: „Для Бога ня выдайце мя, а што есьмі вам абяцаў то дам, а вас у том ня выдам“''». У дакумэнце таксама падаюцца імёны сьведак: Міцька Рафалавіч і яго брат Сьвяцька, [[Радзівіл (імя)|Разьвіл]] [[Ятаўт]]авіч, Міска Кабызевіч{{Заўвага|У іншых дакумэнтах ВКЛ Кабызевічы ўпамінаюцца ў [[Кіеў|Кіеве]], Ваўкавыску і на [[Пінскі павет|Піншчыне]], тым часам яшчэ ў 1488 годзе вялікі князь [[Казімер Ягайлавіч|Казімер]] зрабіў наданьне «[[Русіны|русіну]]» Мішку Кабызю<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 60.</ref>}}, Стась Івашкавіч<ref>Lietuvos Metrika. Nr. 225: 6-oji Teismų bylų knyga (1528—1547). — Vilnius, 1995. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/128/#page/n243/mode/1up С. 90].</ref>. [[Файл:Europa Polyglotta.jpg|значак|Пададзеная Дзярновічам гіпатэтычная мапа «''Шматмоўная Эўропа з паказаньнем генэалёгіі моваў''» (1741 г.) — з заўвагай «''увогуле ж, у XVIII стагодзьдзі паводле лінгвістычнай намэнклятуры тэрмін „літоўская мова“ быў вельмі выразна замацаваны менавіта за тою балцкаю гаворкаю, якую мы сёньня разумеем як літоўскую мову''»{{Заўвага|Гэтае сьцьверджаньне супярэчыць высновам гісторыка мовы [[Сяргей Запрудзкі|Сяргея Запрудзкага]], што яшчэ ў пачатку XIX ст. тэрмін «літоўскі» ў розных мовах (як і «беларускі», «рускі» і многія іншыя) меў «дыфузнае», няўстойлівае ў тэрміналягічным пляне значэньне і ня быў замацаваны за назвай мовы сучасных летувісаў<ref>[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 85.</ref>}} — зьмяшчае на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] летувіскую мову, тым часам на тэрыторыі [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] зьмяшчае не [[Ангельская мова|ангельскую]], а [[Стараангельская мова|англа-саксонскую мову]] (ужывалася да XII ст.), а на тэрыторыі [[Турэччына|Турэччыны]] — [[грэцкая мова|грэцкую мову]]. Апроч таго, зьмяшчае няісную «славянскую мову» [[Новая Зямля (архіпэляг)|Новай Зямлі]]]] У гэтай жа публікацыі Дзярновіч заявіў, што [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыю 3 траўня]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] перакладалі па-летувіску<ref>Дзярновіч А. Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 131.</ref>. Аднак напраўду Канстытуцыя 3 траўня не перакладаліся на летувіскую мову ў XVIII стагодзьдзі: існуе толькі рукапісны ананімны аматарскі пераклад, створаны ў пачатку XIX стагодзьдзя, пра што сьведчаць вадзяныя знакі на паперы «ВФ СТ» = «Вологодская фабрика содержателя Торунтаевского» і год «1803»<ref>[http://www.mdl.projektas.vu.lt/wp-content/uploads/2013/03/aprasas.pdf Rankraščio aprašas] ([https://web.archive.org/web/20240331023058/http://www.mdl.projektas.vu.lt/wp-content/uploads/2013/03/aprasas.pdf архіваваная копія]), Gegužės 3-iosios Konstitucija, Magnus Ducatus Lithuaniae</ref><ref>Tumelis J. Gegužės Trečiosios konstitucijos ir Ketverių metų seimo nutarimų lietuviškas vertimas (Lithuanian) // Lietuvos istorijos metraštis. — Vilnius: Lietuvos istorijos institutas, 1978. [https://books.google.by/books?id=Nys8AAAAIAAJ&q=%221803+met%C5%B3+dat%C4%85%22+konstitucijos&dq=%221803+met%C5%B3+dat%C4%85%22+konstitucijos&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi9wNGs4veIAxVU3gIHHYSRF_MQ6AF6BAgHEAI P. 92].</ref>. Апроч таго, Дзярновіч дзеля сьцьверджаньня нейкага афіцыйнага статусу летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім выкарыстоўвае летувісацэнтрычныя гіпатэтычныя інтэрпрэтацыі наступных зьвестак: * Паведамленьне храніста [[Ян Длугаш|Яна Длугаша]] пра тое, што ў 1440 годзе вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера Ягайлавіча]], які нарадзіўся і выхоўваўся ў [[Кракаў|Кракаве]], па прыбыцьці ў Вільню мясцовыя князі і баяры [[Алелька Ўладзімеравіч]], [[Васіль Пуцята]], [[Юры Сямёнавіч Гальшанскі|Юры Сямёнавіч]], [[Іван Манівід|Івашка Манівідавіч]] і [[Пётар Мантыгердавіч|Пятрашка Мантыгердавіч]] навучалі літоўскай мове і звычаям ({{мова-la|«Pauci qui remanserant, odio et arte Lithuanorum tempore succedente exclusi sunt, veriti, ne native affect plus esset Polonis quam Lithuanis affectus, officials Lithuanos adiungung et ipsum linguam et mores suos instruunt»|скарочана}}). Тым часам пра славянскі характар той «літоўскай» мовы кажа ўжо сам пералік асобаў. Адметна тое, што Пятрашка Мантыгердавіч прысьведчыў у 1434 годзе наданьне для Віленскай катэдры зямель у Медніцкай, Дубінскай, Лынгменскай і Няменчынскай валасьцях, дзе ўпаміналіся снасткі, «''па-народнаму „язы“''» (''vulgariter jazi''){{Заўвага|name="ESBM"|Паводле [[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы|Этымалягічнага слоўніка беларускай мовы]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]], «''Ез — 'перагародка, якую ставяць рыбакі на рацэ з праходам, у якім расстаўляюць нерат' <...> (гл. таксама яз)''»<ref>{{Літаратура/ЭСБМ|3к}} С. 184.</ref>, таксама шэраг прыкладаў ужываньня гэтага слова ў форме «яз» падае [[Гістарычны слоўнік беларускай мовы]]<ref>{{Літаратура/ГСБМ|37к}} С. 300.</ref>}}, а ў 1449 годзе ён прысьведчыў наданьне для касьцёла ў Дубінках, дзе ўпаміналася «''сядзіба або інакш „дварэц“''» (''allodium alias dworecz'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 176—177.</ref>. * Два наказы аналягічнага зьместу вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] намесьніку [[Жыжмары|жыжмарскаму]] ад 3 жніўня 1511 году (''«Вялелі есма ў таго касьцёла жыжмарскага меці каплана, што бы ўмеў па­літоўскі казаці, і містра»'') і [[Эйшышкі|эйшыскаму]] плябану ад 27 студзеня 1524 году ({{мова-la|«…presbyteros idoneos, quorum saltem unus idiomate Lithuanico praedicare populo Dei bene sciat et debeat»|скарочана}}). Раней за памянёныя наказы, у верасьні 1501 году [[Віленскія біскупы|віленскі біскуп]] [[Войцех Табар|Альбэрт Табар]] атрымаў ад вялікага князя [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] грамату, паводле якой змог на свой погляд прызначаць ксяндзоў, пажадана такіх, якія б валодалі «літоўскай гаворкай»{{Заўвага|У той час набажэнствы і казаньні спраўляліся на лацінскай мове}}. У грамаце пералічвалася 28 парафіяльных касьцёлаў [[Віленскае біскупства|Віленскага біскупства]], у тым ліку ў [[Ліда|Лідзе]], [[Беліца|Беліцы]], [[Быстрыца|Быстрыцы]], [[Слонім]]е, [[Валожын]]е, [[Краснае|Красным Сяле]], [[Маладэчна|Маладэчне]], [[Радашкавічы|Радашкавічах]], [[Койданава|Койданаве]], а таксама тры касьцёлы на [[Падляшша|Падляшшы]] (у [[Гонядзь|Гонядзі]] і ваколіцах). Апроч відавочна нелетувіскага геаграфічнага ахопу, гісторык [[Павал Урбан]] зьвяртае ўвагу на тое, што гэтая пажаданая ў тым часе «моўная рэформа» не пакінула ніякіх сьлядоў, якія б маглі пацьвердзіць факт ужываньня жамойцкай (летувіскай) мовы ў набажэнствах ня толькі пералічаных, але ўвогуле, хоць якой парафіі<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 32—33.</ref>. Увогуле жа, пра тое, што ў [[Віленскае біскупства|Віленскім біскупстве]] пад літоўскай разумелася не балтыйская мова, таксама сьведчыць статут гэтага біскупства ад 1669 году, які забараняў даваць [[Бэнэфіцыя|бэнэфіцыі]] іншаземцам, якія ня ведаюць ''літоўскай'' ({{мова-la|litvanica|скарочана}}) мовы, і загадваў прамаўляць казані ў касьцёлах дыяцэзіі паводле чаргі «''адну ў літоўскай мове, адну ў польскай''» ({{мова-la|«alteram in litvanica, alteram in polonica»|скарочана}})<ref>Fijałek J. Uchrześcijanienie Litwy przez Polskę // Polska i Litwa w dziejowym stosunku. — Kraków, 1914. [https://books.google.by/books?id=C_gKAAAAIAAJ&pg=PP7&dq=Fija%C5%82ek.+Uchrze%C5%9Bcijanienie+Litwy+przez+Polsk%C4%99+//+Polska+i+Litwa+w+dziejowym+stosunku.&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiom4-fv-z3AhUAS_EDHXgrAbMQ6AF6BAgIEAI#v=snippet&q=alteram%20in%20litvanica&f=false S. 312].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20221004001720/http://vkl.by/articles/531 Віленскі сінод 1669] // {{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 131.</ref>. * Паведамленьне пра адстаўку ў 1538 годзе лаўніка [[Коўна|Ковенскай]] магдэбургіі немца Андрэаса Войта з прычыны няведаньня ім «літоўскай мовы» ({{мова-de|«…er sproch halben dem, er im litauischen nicht wol erfaren sei»|скарочана}}). * Цытата зь Віленскага мескага статуту ад 18 лістапада 1551 году, каб выклік на суд і вырак суду абвяшчаўся «''po polsku i po litewsku, i po rusku, aby wszyscy, ktorzy by słuchali, rozumieli''». Увогуле, падобныя спробы з боку летувіскіх нацыяналістаў атаясаміць усякі гістарычны ўпамін «літоўскай мовы» менавіта зь летувіскай мовай адзначаліся яшчэ ў пачатку XX ст., калі [[Міхал Піюс Ромэр]] з спасылкай на летувіскае выданьне «Lietuvis» за 1907 год сьцьвярджаў, нібы апошні афіцыйны дакумэнт па-летувіску склалі ў [[Белая Царква (Кіеўская вобласьць)|Белай Царкве]] ваявода кіеўскі [[Адам Кісель]], ваявода смаленскі [[Юры Караль Глябовіч|Юры Глябовіч]], [[Стольнік вялікі літоўскі|стольнік]] [[Вінцэнт Корвін-Гасеўскі|Вінцэнт Гасеўскі]] і падсудак браслаўскі Міхал Касакоўскі{{Заўвага|Гэты «''ліст на літоўскай мове''» ўпамінаецца ў працы польскага гісторыка XVII ст. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Лаўрын Ян Рудаўскі|Лаўрына Яна Рудаўскага|pl|Wawrzyniec Jan Rudawski}}: {{мова-la|«Quibus enim rationibus persuaderent surenti multitudini, se legatos et commissarios esse, quos ubique iuris gentium praerogatiua securos reddit, communicatis itaque in unum confiliis, in quo tunc rerum et fortunae articulo versarentur, Ianussio duci Radiuilio Lituana lingua secretis literis scripserunt»|скарочана}}<ref>Historiarum Poloniae ab excessu Vladislai iv ad pacem Olivensem vsque libri ix, seu, Annales regnante Ioanne Casimiro Poloniarum. — Varsaviae et Lipsiae, 1755. [https://books.google.by/books?id=SjtD6h1inW0C&pg=PA85&dq=%22lituana+lingua%22&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq9oGDqsL5AhVR6LsIHZSjBNIQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=lingua&f=false P. 85].</ref>}}. Абсурднасьць гэтага сьцьверджаньня паказаў яшчэ ў 1912 годзе гісторык [[Лявон Васілеўскі]]<ref>Wasilewski L. Litwa i Białoruś: przeszłość — teraźniejszość — tendnecje rozwojowe. — Kraków, 1912. S. 157.</ref>. На пашыраную ўжо ў тыя часы «манію» ўглядаць у кожным літоўскім паводле назвы мовы гістарычным дакумэнце жамойцкую мову зьвяртаў увагу ў 1918 годзе гісторык літаратуры і мовазнаўца [[Аляксандар Брукнэр]] («''…сёньняшні літваман гатовы падумаць, што тое пра яго жамойцкую гаворку мова; нават… у „літоўскім“ лісьце русіна Кісяля ўгледзелі помнік жамойцкай мовы''»)<ref>Brückner A. Z niwy białoruskiej. — Kraków, 1918. [https://polona.pl/item/z-niwy-bialoruskiej,Njc4NTg4MjY/5/#info:metadata S. 4]—5.</ref>. Гіпатэтычная тэорыя пра летувіскую мову як гутарковую мову [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]] цалкам зьняпраўджваецца тым фактам, што ўласна літоўскія князі і баяры, пакінуўшы ў XIV—XV стагодзьдзяў у сваіх перакладных [[Лацінская мова|лацінскіх]] і [[Нямецкая мова|нямецкіх]] граматах тузіны гутарковых [[Беларуская мова|беларускіх словаў і выразаў]], не падалі ў іх ніводнага [[Балтыйскія мовы|балтыйскага слова]]<ref name="Dajlida-2019-29">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29.</ref>. Прытым, да прыкладу, хаця [[польская мова]] не была пісьмовай да XVI ст., ёсьць запісы ў сярэднявечных лацінамоўных крыніцах, якія падаюць прыклады польскай мовы і адназначна сьведчаць пра тое, што палякі размаўлялі на польскай мове, а запіс пра эстонскую мову сустракаецца яшчэ пад 1214 годам у хроніцы Генрыка Латвійскага: «лаўла, лаўла, паппі» («сьпявай, сьпявай, поп»)<ref name="Dajlida-2019-29"/>. Апроч таго, шырокую вядомасьць мае кірылічны запіс [[Румынская мова|румынскай мовы]] ад 1521 году — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ліст баярына Някшу||ru|Письмо боярина Някшу}}<ref>[http://www.cimec.ro/Istorie/neacsu/rom/ Scrisoarea lui Neacşu din Câmpulung (1521): Primul text în limba română], Institutul Național al Patrimoniului, 3.03.2000 г.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык [[Павал Урбан]], ужываньне вынятна славянскіх тлумачальных тэрмінаў ня толькі ў дакумэнтах, пісаных у дзяржаўнай канцылярыі Вялікага Княства Літоўскага, але і аформленых па-за канцылярыяй звычайнымі ліцьвінамі, ёсьць беспасярэднім сьведчаньнем, што тыя карысталіся ўласнымі, а не чужымі моўнымі выразамі<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 39—46.</ref>. У многіх выпадках беларускія выразы падаваліся з азначэньнем «простанародны», «гутарковы» (''vulgariter'' або ''vulgo dicitur''), прытым такія дакумэнты нярэдка былі складзеныя на крайнім захадзе або ў сярэдзіне ўласна Літвы (Вільня, [[Дзявалтаў|Дзявілтаў]], [[Вількамір]] ды інш.) або пры вялікакняскім двары. У 1358 годзе дзеля вызначэньня дакладнай мяжы паміж Вялікім Княствам Літоўскім і [[Мазавецкае княства|Мазоўшам]] у [[Горадня|Горадні]] склікалі адмысловы сойм зь літоўскіх і мазоўскіх князёў і баяраў. У [[Лацінская мова|лацінскім]] акце разьмежаваньня, выдадзеным у Горадні 13 жніўня 1358 годзе князямі [[Кейстут]]ам, [[Патрыкей Давыдавіч|Патрыкеем]] і [[Войшвілт]]ам і баярамі Айкшам, Алізарам і Васком Кірдзеевічамі, ужылі трансьлітараваныя ў лаціну «''гутарковыя''» назвы памежных пунктаў «''Каменны брод''» (''in vulgari a Kamyoni brod'') і «''вусьце вялікай стругі''» (''uscze welikey strugi'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 62.</ref>. Вялікі князь Ягайла ў прывілеі літоўскаму баярству 1387 году ўпамінаў звычай гнаньня ворага «''з нашае Літоўскае зямлі''» (''terrae nostrae Lithuanicae''), які «па-народнаму» называўся «пагоня» (''quod '''[[Пагоня|pogonia]]''' vulgo dicitur'')<ref>Прывілей 1387 г. // {{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 426—427.</ref>. У першых прывілеях Літоўскаму Касьцёлу 1387 году Ягайла ў лацінскім тэксьце ўжываў «простанародныя» словы: «устаўнае лукно» (''stawne lukno''), «падводы» (''podvodis''), «серабшчызна» (''vulgariter srzebrzczysna''), «дзецкія» (''vulgariter dzeckiye'')<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} № 1, 6.</ref>. У граматах наданьняў ліцьвінаў на каталіцкія касьцёлы і кляштары Віленскага біскупства, пачынаючы ад сама 1387 году, усе ўжытыя ў лацінскім тэксьце «простанародныя» (''vulgariter'' або ''vulgo dicitur'') словы — беларускія. У лацінскай дароўнай грамаце [[Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Ашмяны)|касьцёлу]] ў [[Ашмяны|Ашмянах]] ваяводы віленскага [[Войцех Манівід|Альбэрта Манівіда]] ад 1407 году ўжываецца «народны» выраз «''поў-уставы''» (''vulgariter dictam pol ustavy'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 175.</ref>. У дароўнай грамаце вялікага князя Вітаўта віленскаму біскупу Мікалаю ад 1411 году былі ўжытыя словы «ўстаўнае лукна» (''stawna lukna'') і «палюдзьдзе» (''stacionis poludze appelato''); ваявода віленскі Альбэрт Манівід прысьведчыў гэтую грамату як «''voyevoda''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 175.</ref>. Князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] у сваёй лацінскай грамаце ад 1411 году ўпамінаў гутарковую (''vulgariter dicitur'') меру «''пуд воску''» (''pud vosku'')<ref name="Urban-2001-11">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 11.</ref>. А ў дароўнай грамаце ад 1434 году, якой Жыгімонт Кейстутавіч ужо будучы вялікім князем запісаў [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Віленскай катэдры]] наданьні ў [[Меднікі|Медніцкай]], [[Дубінкі|Дубінскай]], [[Лынгмяны|Лынгмянскай]] і [[Немянчын]]скай валасьцях, згадваліся загароджы на рацэ, якія па-народнаму называліся «''язы''»{{Заўвага|name="ESBM"}} (''vulgariter jazi''). У лісьце да імпэратара [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ад 1420 году вялікі князь [[Вітаўт]] ужыў выраз «''ловы, у народнай мове менаваныя „гайны“''»{{Заўвага|[[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]] падае: «''Гайно — 'бярлога, логава'''»<ref>{{Літаратура/ЭСБМ|3к}} С. 18.</ref>}} (''indagines, alias in vulgari hayn'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 208.</ref>. У 1423 годзе ён зацьвердзіў дароўную грамату віленскага ваяводы Альбэрта Манівіда капліцы пры Віленскай катэдры, дзе загадвалася тром «''сем’ям''» (''familiae vulgariter siemie'') Цярэнцевічаў (''Terentiewiczy'') даваць «''лукно пяціпяднае''» (''lukno petypedne'') мёду, а братам Львовічам (''Lwowiczy'') і Небутовічам (''Nebutowiczy'') — «''лукно шасьціпяднае''» (''vulgariter lukno szescipedne'') мёду на карысьць той капліцы<ref name="Dajlida-2019-176"/>. У дароўнай грамаце віленскага мяшчаніна Мацея Волаха і яго жонкі Дароты [[Віленскі кляштар францішканаў|Віленскаму кляштару францішканаў]] ад 1422 году лацінскі выраз «''situm circa fluvium Niemesz''» («''разьмешчаны ля ракі [[Нявежа (Летува)|Нямежы]]''») патлумачылі гутарковым выразам «''на Нямежы''» (''in vulgari comuniter dicendo na Nemeszi'')<ref name="Dajlida-2019-176">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 176.</ref>. У 1434 годзе ў дароўнай грамаце, якой [[Андрэй Саковіч (ваявода)|Андрэй Саковіч]], дзедзіч [[Немянчын]]а, надаваў Віленскай катэдры дзесяціну з свайго двара ў [[Сьвянцяны|Сьвянцянах]], згадваліся мясцовыя жыхары Войтка, два Мікіты, Кузьма Сямашыч (''Cusma Semaszicz''), Кастусь Пуршка (''Costhus alius Purschka'') ды іншыя. Некаторыя зь іх былі ўдзельнікамі суполак [[Бортніцтва|бортнікаў]], якія па-народнаму называліся «''сябрылы''» (''alias sabrili''); супольнік такой сябрылы называўся «''сябрыч''» (''alias sabricz'')<ref name="Dajlida-2019-176"/>. У грамаце 1436 году, якой [[Конрад Кучук]] (''Cunradus alias Kuczuc''), дзедзіч [[Жырмуны|Жырмуноў]], чыніў наданьне Віленскаму касьцёлу францішканаў, згадвалася мера мёду, якая па-народнаму называлася «''шацец''» (''vulgariter dictam szathec'')<ref name="Dajlida-2019-176"/>. У грамаце 1437 году [[Станіслаў Даўгайла]], харужы віленскі, надаваў Віленскай катэдры сваю зямлю Навіны (''Nowiny'') на дзесяць «''бочак''» (''ad decem tunnas alias beczki'')<ref name="Dajlida-2019-177">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 177.</ref>. У 1451 годзе кашталян віленскі [[Сямён Гедыгольдавіч]] заснаваў [[Касьцёл Адведзінаў Найсьвяцейшай Панны Марыі (Вішнеў)|касьцёл]] у сваёй вотчыне [[Вішнеў (Менская вобласьць)|Вішневе]] і надаў яму зямлю «''з пашняй''» (''cum agro alias z pasznia'') і лугі, па-народнаму менаваныя «''сенажаці''» (''prata alias sianozaczy''). У 1452 годзе Магдалена, удава старосты [[Ліда|лідзкага]] Ягінта, надала Віленскаму кляштару францішканаў «''пашню''» (''agrum alias pasznia'') зь людзьмі ў [[Тракелі (Вярэнаўскі раён)|Тракелях]]. У 1459 годзе пан [[Андрэй Даўгердавіч]] надаў [[Касьцёл Сьвятога Апостала Андрэя (Лынтупы)|касьцёлу]] ў [[Лынтупы|Лынтупах]] людзей, якія мусілі даваць «''бязьмен''» мёду (''bezmien mellis'') або «''пуд''» мёду (''pud mellis''), а таксама пэўную меру «''грачыхі''» (''hreczychy'')<ref name="Dajlida-2019-177"/>{{Заўвага|Таксама ў [[Справаздача|лічбавых]] кнігах Віленскага біскупства XVI стагодзьдзя ў лацінскім тэксьце трапляюцца гутарковыя (''vulgo dictus'') выразы: «паловіца мёдава» (''polowicza myodowa''), мёду «сытнега» (''sythnego''), «цівонскега» (''czywonskyego''), «радунічнэ» (''radunyczne''), «паклон лісічны» (''poklon lysiczny'') ды іншыя<ref>Kościół zamkowy czyli katedra Wileńska. Cz. ІІ. / oprac. x. J. Kurczewski. — Wilno, 1908. S. 178, 180, 199, 201.</ref>. Апроч таго, у [[Хроніка Віганда|Хроніцы Віганда]] зазначаецца, што літоўскія судны па-народнаму завуцца «''паромы''»: {{мова-la|«comprehenduntque ibi duas naves Lithwanas vulgariter Promen»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Promen#v=snippet&q=Promen&f=false S. 565].</ref><ref>Łowmiański H. Studja nad początkami społeczeństwa i państwa litewskiego. T. 1. — Wilno, 1931. [https://www.google.by/books/edition/Studja_nad_poczatkami_spoleczenstwa_i_pa/fjQaAAAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22vulgariter+Promen%22&dq=%22vulgariter+Promen%22&printsec=frontcover S. 8].</ref>}}. Вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] ў сваёй лацінамоўнай грамаце [[Дарагічын (Падляскае ваяводзтва)|Дарагічынскай]] зямлі ([[Вільня]], 1516 год) адзначаў, што ў «'''[[Ліцьвіны#Славянская_літоўская_мова|народнай літоўскай мове]]'''» ({{мова-la|vulgo Lituanico|скарочана}}) судовыя выканаўцы называюцца [[Дзецкі|«дзецкія»]] (''Dzieczkie'')<ref>Januszowski J. Statuta, prawa y constitucie. — Kraków, 1600. [https://books.google.by/books?id=AwpqPXb2wE8C&pg=PA834&lpg=PA834&dq=%22vulgo+lituanico%22&source=bl&ots=Pj8onEbDfy&sig=ACfU3U3c61-MJ5YxF1VMaHXJ7Wjj75Uwhw&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi78qfTgoX2AhVSQfEDHZMyBsgQ6AF6BAgEEAM#v=onepage&q=lituanico&f=false S. 834].</ref><ref>Statut litewski. Zbior praw Litewskich od roku 1389 do roku 1529. — Poznań, 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nkhYAAAAcAAJ&q=lithuanico#v=snippet&q=lithuanico&f=false S. 119].</ref>. Вялікі князь [[Жыгімонт Аўгуст]] ва [[Дамова|ўмове]] 1545 году з прускім герцагам [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхтам Гогенцолернам]], пляменьнікам свайго бацькі Жыгімонта Старога, назваў беларускую мову «роднай», «нашай»: {{мова-la|vsque ut lingua Teutonica vocant Rogort, nostra vero vulgari Raigrod|скарочана}}<ref>Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZmVcAAAAcAAJ&q=nostra+vero+vulgari+Raigrod#v=snippet&q=nostra%20vero%20vulgari%20Raigrod&f=false С. 7].</ref>. Тым часам Альбрэхт Прускі ва ўласным выкладзе той умовы азначыў гэтую мову літоўскай: «''Lithuanica vero volgari Raigrod''»<ref>Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZmVcAAAAcAAJ&q=Lithuanica#v=snippet&q=Lithuanica&f=false С. 12].</ref>. Літоўскія паны-камісары (Вацлаў, біскуп жамойцкі; [[Рыгор Рыгоравіч Осьцік|Рыгор Осьцік]], кашталян віленскі; [[Аляксандар Хадкевіч (ваявода наваградзкі)|Аляксандар Хадкевіч]], ваявода наваградзкі; Ян Даманоўскі, пробст Віленскі; Мікалай Нарбут, капітан мазырскі) зьвярнулі ўвагу на неадпаведнасьць некаторых месцаў у лісьце прускага герцага да ліста вялікага князя, але абмінулі як нейкую неадпаведнасьць сьцьверджаньне, што «[[Райгорад|Райгрод]]» ёсьць назвай «''у народнай літоўскай мове''»<ref>Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. С. 11—12.</ref>. У лістох [[Салямон Рысінскі|Салямона Рысінскага]] захаваліся ўпаміны пра эпіграму ў гонар Радзівілаў на «''народнай мове''» аўтарства [[Андрэй Рымша|Андрэя Рымшы]]<ref>Гісторыя беларускай літаратуры XI—XIX стагоддзяў у двух тамах. Т. 1. — {{Менск (Мінск)}}, 2006. С. 480.</ref>, які падпісваў свае творы словам Ліцьвін<ref>Рагойша М. Псеўданім як фактар беларускай журналісцкай практыкі пачатку XX ст. (на матэрыяле перыядычных выданняў «Наша Доля» і «Наша Ніва») // Веснік Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. Куляшова. № 4 (25), 2006. С. 182.</ref> (у тым ліку беларускамоўны «На гербы яснавяльможнага пана… [[Фёдар Скумін Тышкевіч|Тэадора Скуміна]]»). Апроч таго, Салямон Рысінскі пераклаў вершы Андрэя Рымшы зь «''мясцовай мовы''» на лацінскую<ref>Латышонак А. [https://www.belreform.org/latyszonak_rysin.php Навуковыя крыніцы самаакрэслення Саламона Рысінскага як беларуса] // Рэфармацыя і грамадства: XVI стагоддзе: Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі. — Мінск, 2005. С. 126—131.</ref>. == Летувіскае кнігадрукаваньне == [[Файл:Mikaloiaus Daukszos, Kanoniko Bažniczios Zemaiyciu, iog esus anas perguldis ii Zemaytiszkay (1605).jpg|значак|Прадмова да надрукаванага ў 1605 годзе ў Вільні летувіскага катэхізму, дзе ананімны аўтар сьцьвярджае, што першы надрукаваны ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі катэхізм [[Мікалай Даўкша|Мікалая Даўкшы]] быў на жамойцкай мове]] У сярэдзіне XVI ст. у [[Самбія|прускай частцы]] [[Жамойць|Жамойці]], названай пазьней [[Малая Летува|«Малой Летувой»]], пры падтрымцы нямецкіх уладаў [[Прусія|Прусіі]] пачалося летувіскае кнігадрукаваньне (прытым на летувіскай мове дагэтуль не існавала рукапіснай кніжнасьці і, увогуле, пісьменства<ref name="Nikalajeu-2009-81">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 81.</ref>). Як зазначае беларускі гісторык [[Іван Саракавік]] (у чым пагаджаецца з дасьледнікам [[Іван Ласкоў|Іванам Ласковым]]<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // Літаратура і мастацтва, № 19, 1993. С. 15.</ref>), «''Жамойць сталі называць Літвой немцы ва Ўсходняй Прусіі, якія выдавалі на жамойцкай мове значную колькасьць пратэстанцкай літаратуры. Нямецкая ж навуковая літаратура карысталася вялікім аўтарытэтам у Расеі. Так і ў расейскай навуцы пачалі сьцьвярджаць, што жамойты — гэта тое ж, што і літва''»<ref>Саракавік І. Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай гісторыі. — {{Менск (Мінск)}}: Современная школа, 2006. [https://books.google.by/books?id=5hghAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiB2OLzpNH5AhW4wAIHHeVACXYQ6AF6BAgDEAI С. 116].</ref><ref>Саракавік І. Беларусазнаўства. — {{Менск (Мінск)}}: Веды, 1998. [https://books.google.by/books?id=JOYvAAAAMAAJ&q=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&dq=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiwyfTno9H5AhXG1qQKHV6HAF4Q6AF6BAgKEAI С. 41].</ref>. Яшчэ ў 1855 годзе мовазнаўца [[Станіслаў Мікуцкі]] зьвярнуў увагу на тое, што народжаны ў [[Магілёў|Магілёве]] лінгвіст і лексыколяг [[Фёдар Шымкевіч]] у сваёй фундамэнтальнай працы «Корнеслов русского языка, в сравнении со всеми главными славянскими наречиями и 24 иностранными языками» (1842 год) азначыў летувіскія словы, выпісаныя з адзінага выдадзенага ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] слоўніка летувіскай мовы [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]], як прыналежныя да «самагіцкай мовы», а з выдадзенага ў Прусіі слоўніка Філіпа Руіга (у назове якога летувіская мова па-нямецку азначалася як «літоўская», {{мова-de|«Littauisch-Deutschen und Deutsch-Littauischen Lexicon»|скарочана}}) — як прыналежныя да «літоўскай мовы», хоць ужо за часамі Мікуцкага афіцыйная лінгвістычная навука, наадварот, вызначала мову першага слоўніка як [[Аўкштайты|«уласна літоўскую»]], а другога — як «жамойцкую»<ref>Известия Императорской Академии наук по Отделению русского языка и словесности. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=qn1FAAAAcAAJ&pg=PA109&dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F+%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjD4_-uiIv6AhX2RvEDHbT6Dro4jAEQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&f=false С. 110].</ref> (сучасная летувіская лінгвістыка вызначае мову прускіх выданьняў як «заснаваную на заходнежамойцкім дыялекце»<ref name="Dziarnovic-2012">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://web.archive.org/web/20220921214302/http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/52c/%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96_%D0%90%D0%B9%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B%3A_%27%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0%27_%D1%96_%27%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%27_%D1%83_%D1%81%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96.html Пошукі Айчыны: «Літва» і «Русь» у сучаснай беларускай гістарыяграфіі] // Палітычная сфера. № 18—19 (1—2), 2012. С. 30—53.</ref>). Тым часам беларускую мову Фёдар Шымкевіч азначыў «[[Ліцьвіны|літоўска]]-[[Русіны|рускай]]»<ref>Шимкевич Ф. Корнеслов русского языка, сравненного со всеми главнейшими славянскими наречиями и с двадцатью четырьмя иностранными языками: удостоен Демидовской премии / сост. Федором Шимкевичем. — СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1842. [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/63236-ch-1-1842#mode/inspect/page/17/zoom/4 С. XVII].</ref>. [[Файл:Lingua Samogitica (1690).jpg|значак|Надрукаваны ў [[Вільня|Вільні]] (1690 год) пераклад [[Папа|папскай]] булы на летувіскую мову, якая ў дакумэнце называецца «жамойцкай мовай» ({{мова-la|Lingua Samogitica|скарочана}}). Прызначаўся да чытаньня ў парафіях [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], якое ахоплівала ня толькі [[Жамойцкае староства]], але і [[Упіцкі павет|Ўпіцкі павет]], жыхароў якога за Расейскай імпэрыяй назвалі «[[Аўкштайты|аўкштайтамі]]» — «уласнымі літоўцамі»]] Упершыню назву «летувіская мова» ({{мова-lt|«Lietuwiſchka [ließuwi]»|скарочана}} — «''літоўская мова''») у назове кнігі, выдадзенай на мове [[Жамойты|жамойтаў]] (дакладней — яе ''літоўскім дыялекце''), выкарысталі ў 1579 годзе народжаныя на [[Жамойцкае староства|літоўскай Жамойці]] выхаванцы [[Кёнігзбэрг|Кёнігзбэрскай]] акадэміі — былыя [[Палітонім|палітычныя]] «літоўцы» (жыхары Вялікага Княства Літоўскага), якія [[Эміграцыя|эмігравалі]] ў Прусію. Гэта адбылося па сьмерці заснавальніка акадэміі і ініцыятара летувіскага кнігадрукаваньня герцага прускага [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхта Гогенцолерна]]<ref name="Panucevic-2014-273">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 273.</ref>, пляменьніка [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]] [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]], хоць і яго супраціўніка<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Zmudzki Ięzyk (1783).jpg|98|Samogitico (1851).jpg|116|Старонкі каталёгаў бібліятэк у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] і [[Крэтынга|Крэтынзе]], на якіх мова выдадзеных у Літве і Прусіі летувіскіх кніг азначаецца як жамойцкая}} Выкарыстаньне летувіскай мовы ў Прусіі дзеля пашырэньня [[лютэранства]] сярод летувісаў прымусіла зьвярнуцца да гэтай мовы [[Езуіты|езуітаў]] — галоўных дзеячоў [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] ў Вялікім Княстве Літоўскім, што прычыніліся да друкаваньня летувіскамоўных кніг у [[Вільня|Вільні]]<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] адзначае, што менавіта дзякуючы выдавецкай дзейнасьці сьпярша ў Прусіі, а потым і ў Вільні (з 1595 году) мова жамойтаў атрымала статус «літоўскай мовы»<ref name="Urban-2001-33">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 6, 33.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|101|Dictionarium Polono-Latino-Lothavicum opus posthumum (Dictionary of the Polish-Latin-Latvian languages) by Georgs Elgers, Vilnius, 1683.jpg|113|Адзіны выдадзены ў ВКЛ летувіскі слоўнік «Слоўнік трох моваў», у якім не падаецца назва трэцяй (летувіскай) мовы, і выдадзены таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы латыскі слоўнік з дакладным азначэньнем моваў — «Слоўнік польска-лацінска-латыскі»}} Апроч дзейнасьці жамойцкіх і нямецкіх кніжнікаў у Прусіі, гісторык [[Вацлаў Пануцэвіч]] адзначае наступныя чыньнікі, якія спрыялі частковаму (супярэчліваму і праз гэта даволі заблытанаму) пашырэньню ў Вялікім Княстве Літоўскім [[Ліцьвіны#Літоўская мова|тэрміна «літоўская мова»]] на ''літоўскі дыялект'' мовы жамойтаў, нягледзячы на адначаснае захаваньне адасобленасьці [[Жамойць|Жамойці]] ад [[Літва|Літвы]]<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 274—277.</ref>: * заняпад [[Старабеларуская мова|літоўскай (беларускай)]] каталіцкай традыцыі пры пераходзе магнатаў у [[кальвінізм]] і [[арыянства]]; * узвышэньне [[Польская мова|польскай мовы]] ў выніку [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і яе пранікненьне ў Вялікае Княства Літоўскае празь [[Люблінская унія|Люблінскую унію]]; * сьмерць апошняга зь [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]]; * узмацненьне [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] з узвышэньнем [[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]] па заняцьці туркамі [[Канстантынопаль|Канстантынопалю]]; * празьмернае захапленьне [[Літоўская мітраполія|праваслаўнымі ліцьвінамі]] [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовай]] як «сапраўднай» і «годнай [[праваслаўе|праваслаўя]]». {{Падвойная выява|справа|PEDELIS MIROS Saldźiausi medi Kriźiaus JESUSA Pona Sawimp turis inriszta (in Lithuanian language) by Vincentas Karafa, Vilnius, 1746.jpg|89|Ziwatas Pona yr Diewa musu Jezusa Christusa... o dabar wieł… Ziamaytyszka ysztumocitas yr drukowatas (1787).jpg|125|Летувіскія кнігі (Вільня, 1750 г. і [[Супрасьля]], 1787 г.), мова якіх на вокладках азначаецца як жамойцкая}} Першай кнігай, выдадзенай па-летувіску ў Вялікім Княстве Літоўскім (і адначасна першым яўным азначэньнем летувіскай мовы ў ВКЛ менавіта як «літоўскай»), стаў выкананы ў 1595 годзе дзеячом [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] [[Мікалай Даўкша|Мікалаем Даўкшам]] пераклад з польскай мовы на летувіскую «Катэхізму» езуіта Якуба Лядэсмы. Прытым, хоць у прадмове Даўкша сьцьвярджаў, што зрабіў пераклад «''на ўласную мову нашу летувіскую''», аднак у прадмове да перавыданьня 1605 году ўжо ананімны перакладнік сьцьвярджаў, што папярэднік пераклаў катэхізм на жамойцкую мову і таму летувісы скардзіліся: «''ня маем катэхізму летувіскага''»<ref name="Sviazynski-2005-209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. Адзіным выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя слоўнікам летувіскай мовы стаў «Слоўнік трох моваў» езуіта [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>Schmalstieg W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref> (выйшаў з друку каля 1620 году ў [[Вільня|Вільні]] і перавыдаваўся ў 1629, 1631, 1642, 1677, 1713 гадох), у якім, аднак, не падавалася назвы трэцяй (летувіскай) мовы<ref>Szyrwid K. [https://books.google.by/books?id=-PZPAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Dictionarium trium linguarum]. — Vilna, 1713.</ref> (хоць выдадзены ў 1683 годзе таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы друкаваны слоўнік [[Латыская мова|латыскай мовы]] дакладна падаваў назву гэтай мовы ўжо ў самім сваім назове — «Dictionarium Polono-Latino-Lottavikum…»), вынікам чаго стала наступнае дадатковае азначэньне ў шэрагу навуковых працаў XIX ст.: «''польскі, лацінскі і жамойцкі''» ({{мова-la|Poln. Lat. et Samogiticae|скарочана}}<ref name="Kiopen-1827-103">Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб, 1827. С. 103.</ref><ref>Adelung J. H. Mithridates, oder allgemeine Sprachenkunde. Band 2. — Berlin, 1809. [https://books.google.by/books?id=o6kKAQAAIAAJ&pg=PA709&dq=Dictionarium+trium+linguarum+Samogiticae&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwisnYrN2uj0AhVeiv0HHY3MDIgQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=Dictionarium%20trium%20linguarum%20Samogiticae&f=false S. 709].</ref><ref>Magazin, herausgegeben von der Lettisch-Literarischen Gesellschaft. — Mitau, 1828. S. 65.</ref>, {{мова-de|Das lateinisch-polnisch-samogitische Wörterbuch|скарочана}}<ref>Winkelmann E. Bibliotheca Livoniæ historica. — St. Petersburg, 1870. [https://books.google.by/books?id=IdXEOzDAQz4C&pg=PA45&dq=in+samogitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiw1-eptun1AhUxSPEDHQJbB544ggEQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=in%20samogitischen%20sprache&f=false S. 45].</ref>) — як і ў некалькіх каталёгах бібліятэк на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага ({{мова-pl|«Synonima Polsko Łacinsko Żmuycka»|скарочана}} ў [[Вільня|Вільні]]<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 120.</ref>, {{мова-la|«Synonyma Latino-Polono-Samogitica»|скарочана}} ў [[Слонім]]е<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WxIHAQAAIAAJ&dq=%C5%BCmudzki+vie%C5%A1ajame&focus=searchwithinvolume&q=synonyma+latino P. 115].</ref>, {{мова-pl|«Dykcyonarz Łacinsko-polski i Zmudzki»|скарочана}} ў [[Крэтынга|Крэтынзе]]<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 186.</ref>), тым часам у каталёзе бібліятэкі Віленскага езуіцкага навіцыяту (1748 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 117.</ref> і ў кнізе езуіцкага гісторыка [[Станіслаў Растоўскі|Станіслава Растоўскага]] (1768 год) гэты слоўнік азначаўся як «літоўскі»{{Заўвага|{{мова-la|«Dictionarium Polono Latino Lituanicum»|скарочана}}}}. Першая на тэрыторыі ВКЛ летувіская [[граматыка]] выйшла ў 1737 годзе пры Віленскай езуіцкай акадэміі і мела назву «''Лучнасць моваў Літвы, апісаная паводле граматычных законаў галоўнага дыялекту гэтага княства. І да карыстаньня старанным нэа-[[Палямонавічы|палямонам]] прызначаная з дазволу старэйшых''»<ref>[https://web.archive.org/web/20230106184619/http://www.litviny.net/104310881072108410721090108010821080-1089108310861074107210881080-10861087108010891072108510801077-11031079109910821072.html Граматыкі і слоўнікі летувіскай мовы паводле крытыка канцэпцыі літвінізму летувіскага гісторыка Томаса Баранаўскага]{{ref-ru}}</ref> ({{мова-la|Universitas Linguarum Litvaniae in Principali Ducatus Ejusdem Dialecto Grammaticis Legibus Circumscripta. & in obsequium Zelorum Neo-Palaemonum Ordinata Permissu Superiorum|скарочана}}). Як і ў выпадку выдадзенага езуітамі слоўніка, праз фактычны брак у назове граматыкі назвы летувіскай мовы (хоць выдадзеная таго ж году граматыка латыскай мовы дакладна пазначала назву мовы ў назове — «Lotavica Grammatica…») у [[Рыга|рыскім]] навуковым выданьні 1844 году яе азначылі як «граматыку жамойцкай мовы» ({{мова-de|«eine Grammatik der schamaitischen (schmudischen) Sprache»|скарочана}})<ref>Magazin, hrsg. von der Lettisch-Literärischen Gesellschaft. Band 7, 1844. [https://books.google.by/books?id=xOtOAAAAcAAJ&pg=RA2-PA31&dq=schamaitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjBp7b-8Ob1AhUOP-wKHTPfB244FBDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=schamaitischen%20sprache&f=false S. 31].</ref>. Прытым азначэньне выдаўцамі-езуітамі жамойцкай (летувіскай) мовы як «''галоўнага дыялекту Літвы''» абсалютна не адпавядала рэчаіснасьці, што прызнае летувіскі мовазнаўца [[Зігмас Зінкявічус]]: напраўду, палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая была загнаная «''ў найніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''» — «''для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка''»<ref name="Zinkevičius-1998-244"/><ref name="Kascian-2009"/>. Першы летувіскі [[Буквар|лемантар]] у ВКЛ выйшаў з друку паміж 1759—1761 гадамі (захаваліся выданьні 1763 і 1766 гадоў) і меў назву «''Навука чытаньня пісьма польскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} = {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}}){{Заўвага|У выданьні 1783 году ён застаўся бяз польскай моўнай часткі і польскага назову, але ўжо з пазначэньнем у назове «''летувіскага пісьма''»: «''Навука чытаньня пісьма летувіскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszta lietuwiszka dieł mazu wayku|скарочана}})<ref name="Dziarnovic-2011"/>, тым часам у каталёзе бібліятэкі кляштару бэнэдыктынак у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] ([[Пінскі павет|Піншчына]]), складзеным паміж 1783—1790 гадамі, асобнік летувіскага лемантара азначылі як «''Мокслас або лемантар жамойцкай мовы''» ({{мова-pl|«Moksłas czyli Elementarz Zmudzkiego Ięzyka»|скарочана}})<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 183.</ref>, таксама ў складзеным [[Адукацыйная камісія|Адукацыйнай камісіяй]] у 1773—1774 гадох інвэнтары Віленскай езуіцкай акадэміі адзначалася 100 асобнікаў «''жамойцкага лемантара''» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 266.</ref>. Апроч таго, «жамойцкімі» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}}) азначаліся перавыданьні гэтага лемантара ў першай палове XIX стагодзьдзя<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 269.</ref>}}. Тым часам існуюць зьвесткі, што яшчэ ў 1752 годзе ў Віленскай друкарні францішканаў выдалі «Лемантар жамойцкі», аднак яго асобнікі не захаваліся да сёньня<ref name="Dziarnovic-2011">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/47/%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D1%9E_%D0%92%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BD%D1%8F%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC.html Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім] // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 115—143.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Ziemaytiszki (1793).jpg|106|Ziemaytiszki (1793) (2).jpg|108|Лацінска-польска-жамойцкія слоўнікі месяцаў з кніг, надрукаваных у Вільні ў 1793 годзе}} Сярод летувіскіх кніг XVIII ст., друкаваных у Вільні, [[Варшава|Варшаве]] і [[Супрасьля|Супрасьлі]], большасьць азначаліся як выдадзеныя на «жамойцкай мове» («мове жамойтаў»), а адзіную кнігу, дзе ў назове сьцьвярджалася «літоўская мова», выдалі ў 1772 годзе ў друкарні Віленскай езуіцкай акадэміі. Пра папулярнасьць разуменьня нелетувіскім жыхарствам ВКЛ мовы летувісаў як жамойцкай, сярод іншага, сьведчаць каталёгі літоўскіх бібліятэк: пры [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Вільня)|Віленскім францішканскім кляштары]] (1797 год), дзе захоўваўся вялікі збор летувіскіх кнігаў<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 180.</ref> — «Каталёг кніг у мовах жамойцкай, рускай, габрэйскай, арабскай, грэцкай і нямецкай» ({{мова-pl|Katalog ksiąg w Języku Zmudzkim, Ruskim, Hebrayskim, Arabskim, Greckim i Niemieckim|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR aukstuju mokyklu mokslo darbai. Nr. 33—34, 1998. [https://books.google.by/books?id=szAPAQAAMAAJ&q=jezyku+zmudzkim&dq=jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjwzd_A7OH0AhUSSvEDHQBMA0cQ6AF6BAgMEAI P. 33.]</ref>, пры [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] (1772 год), дзе адзіная цалкам летувіская кніга азначалася як выданьне на «жамойцкай мове» ({{мова-la|«Samogitico idiomate»|скарочана}})<ref>Catalogus Auctorum Ordine Alphabetico dispositus in Bibliotheca Collegii Academiae Vilnensi S. I. reperibilium. — Vilnae, 1772. [https://virtus.mb.vu.lt/en/p/69/ P. 69].</ref>, пры [[Касьцёл Сьвятой Барбары і кляштар трынітарыяў (Берасьце)|Берасьцейскім трынітарскім кляштары]], дзе адзіная кніга на летувіскай мове азначалася як «жамойцкая кніга»<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 184.</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Летувіская мова]] [[Катэгорыя:Культура Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Сацыялінгвістыка]] 1dtnk01sl6wy0r1nswuvzy3cy9ngnp9 2694757 2694755 2026-10-04T09:57:56Z ~2026-53165-93 100487 2694757 wikitext text/x-wiki '''Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім''' — гісторыя разьвіцьця, функцыянаваньня і статусу [[летувіская мова|летувіскай мовы]] ў шматнацыянальнай і шматканфэсійнай прасторы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Як падкрэсьлівае амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]: «''летувіская мова стагодзьдзямі не была мовай палітыкі''»<ref name="Snyder">{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}}</ref>. Палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая паводле летувіскага гісторыка мовы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]] была загнаная «''ў найніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''»<ref name="Zinkevičius-1998-244">Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref>. Напрыклад, ''«вялікія князі літоўскія ніколі не друкавалі кнігаў на летувіскай мове»''<ref name="Snyder"/>. Больш за тое, паводле Зігмаса Зінкявічуса, «''для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка''». Таму летувіскія навукоўцы бесьперапынна падкрэсьліваюць «''адзінства арэалу летувіскай мовы праз палітычную мяжу паміж ВКЛ і Прусіяй''», бо «''летувіскія граматыкі і слоўнікі доўгі час (да канца XVIII ст.) друкаваліся толькі ў Прусіі''» (выняткам быў слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстантына Шырвіда]], які выйшаў каля 1620 году, некалькі разоў перавыдаваўся і быў адзіным слоўнікам летувіскай мовы, выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя<ref>Schmalstieg, W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref>). Сваім парадкам, ''«перасьледаваная стагодзьдзямі летувіская мова ўпершыню за сваю гісторыю атрымала статус дзяржаўнай»'' толькі ў першай [[Летува|Летувіскай Рэспубліцы]] (то бок у 1918 годзе)<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 297.</ref>. == Назва == {{Асноўны артыкул|Жмогусы|Жамойты}} [[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''» (1580 г.)<ref name="Lebedys-1976-111">Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>]] Першае [[Ліцьвіны#Балтыйская (неславянская) літоўская мова|дакладнае]] азначэньне летувіскай мовы [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] датуецца 6 чэрвеня 1580 году і датычыцца катэхізму [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] 1547 году<ref>Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 49.</ref>, які ў Летуве афіцыйна лічыцца першай друкаванай кнігай на летувіскай мове: «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»{{Заўвага|«''катехизмъ по жомоитьску друкованыи''»}}<ref name="Lebedys-1976-111"/>. Факт масавага і традыцыйнага называньня ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] мовы [[Летувісы|летувісаў]] (у тым ліку мовы [[Прускія летувісы|прускіх жамойтаў]] у «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»{{Заўвага|У Прусіі мову жамойтаў з 1579 году пачалі называць выняткова «літоўскай» — у кнігах, друкаваных пры падтрымцы прускіх уладаў. Тым часам пры перадруку ў Расейскай імпэрыі пруска-летувіскай кнігі «Prastas Pamokslas per Klausimus ir per Atsakymus» (упершыню выйшла з друку ў 1780 годзе, без пазначэньня ў назове і тэксьце назвы мовы) яе новы выдавец, выхадзец з колішняй Рэчы Паспалітай Ян Юры Ляховіч азначыў гэтую кнігу як «''на чыстую жамойцкую мову… перакладзеную''» ({{мова-lt|«ant czista zemajtiszka Liežuwy… iszgulde»|скарочана}})<ref>Biržiška V. Aleksandrynas: senųjų lietuvių rašytojų, rašiusių prieš 1865 m., biografijos, bibliografijos ir biobibliografijos. T. 2. — Čikaga, 1963. [https://archive.org/details/birziska-aleksandrynas-t.-2-1963_202012/page/153/mode/2up?q=zemajtiszka P. 154].</ref>}}) ''жамойцкай'' засьведчылі: нямецкі філёляг і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абрагам Пэнцэль||de|Abraham Jakob Penzel}} у «Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur» (1781 год) — "''…шмат ["літоўскіх" кніг, якія аўтар прывёз у мясцовую бібліятэку з [[Кёнігзбэрг]]у] дадалося зь [[Вільня|Вільні]] <…> дзе яна ["літоўская мова" — паводле прускіх кніг] называецца жамойцкай, бо гэтай мовай гавораць не ўва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім, а толькі ў яго правінцыі, якая завецца Жамойцю''"{{Заўвага|{{мова-de|«Ich habe viel Litauisches, Lettisches, und Estonisches aus Königsberg mitgebracht; die zwey letztern Fächer nicht, aber das erstere sehr stark aus Wilna vermehrt, welches um desto merkwurdiger ist, weil das Litauische, welches man hier spricht, (man nennt es Samogitisch, weil diese Sprache nicht im ganzen Großherzogthum Litauen, sondern nur in der Provinz, die den Nahmen Schamaiten, Samogitia, führt, gesprochen wird,) merklich vom preußischen Dialekt abweicht, und theils mit rußischen, theils lettischen Worten durchspickt ist»|скарочана}}}}<ref>Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur. 10. Theil, 1781. [https://books.google.by/books?id=mslbAAAAcAAJ&pg=PA236&dq=man+nennt+es+Samogitisch&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi3ytrc5uj0AhUBh_0HHQKID4MQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=man%20nennt%20es%20Samogitisch&f=false S. 236].</ref> — і нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Фатэр||en|Johann Severin Vater}} у сваёй працы «Die Sprache der alten Preussen» (1821 год) — "''У мясцовасьцях, дзе жылі надровы і скалвы ["Малая Летува"]… да гэтага часу захавалася літоўская мова; там ёсьць друкаваныя біблія, граматыкі, слоўнікі, і менавіта яна вядомая ў пэўнай ступені выняткова пад імем літоўскай, у той час як у колішнім Вялікім Княстве Літоўскім мае назву жамойцкай''"{{Заўвага|{{мова-de|«In den Gegenden, wo ehemals die Nadrauer und Schalauer wohnten, d. i. von Memel, Tilse, Ragnit, Insterburg bis Gumbinnen, hat sich noch bis auf den heutigen Tag der Gebrauch der Litthauischen Sprache erhalten; die Bibel, Sprachlehren, Wörterbücher sind in derselben gedruckt, und sie ist es, welche gewissermassen ausschliesslich unter dem Namen der Litthauischen bekannt ist, während die des ehemals Grossherzogl. Litthauens den Namen der Schamaitischen führt»|скарочана}}}}<ref>Vater J. S. Die Sprache der alten Preussen. — Braunschweig, 1821. [https://books.google.by/books?id=bpJJAAAAcAAJ&pg=PR12&dq=den+Namen+der+Schamaitischen&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiSldqi1ej0AhVvgf0HHchpCSEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=den%20Namen%20der%20Schamaitischen&f=false S. XII].</ref>. У адказ на падобныя сьведчаньні афіцыйная навука Летувы высоўвае тэорыю, што ў Вялікім Княстве Літоўскім існавала дзьве пісьмовыя летувіскія мовы: першая зь якіх называлася «летувіскай мовай» і цалкам зьнікла ў пачатку XVIII ст., а другая называлася «жамойцкай мовай» і выкарыстоўвалася ў Жамойцкіх [[Жамойцкае староства|старостве]] і [[Жамойцкае біскупства|біскупстве]]. Адпаведна, сучасная літаратурная летувіская мова, паводле гэтай тэорыі, утварылася на базе «жамойцкай мовы» (заходнеаўкштоцкі або сярэдні дыялект — у тэрміналёгіі летувіскіх мовазнаўцаў)<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. Такім парадкам, афіцыйнае летувіскае мовазнаўства, хоць і знаходзіць пэўнае тлумачэньне называньню летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім жамойцкай мовай, але разам з тым прызнае, што сучасная летувіская мова ёсьць працягам старой жамойцкай пісьмовай мовы, якая называецца цяпер «літоўскай» (у значэньні летувіскай) толькі паводле імя<ref name="Kascian-2009">[[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў? // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref>{{Заўвага|Як падкрэсьлівае сучасны польскі літаратуразнаўца прафэсар [[Ягелонскі ўнівэрсытэт|Ягелонскага ўнівэрсытэту]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Анджэй Раманоўскі||pl|Andrzej Romanowski (literaturoznawca)}}, „''усё тое, што сёньня называем „літоўскім“ (або жамойцкім ці аўкштайцкім)“, тады акрэсьлівалася адзіным тэрмінам „Жамойцкае“''» ({{мова-pl|«...wszystko to, co dziś nazywamy „litewskim” (czyli żmudzkim lub auksztockim), wtedy określano jednym terminem: „Żmudzkie”»|скарочана}})<ref>Romanowski A. Prawdziwy koniec Rzeczy Pospolitej. — Kraków: Universitas, 2007. [https://www.google.com/search?q=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&tbm=bks&sxsrf=ALiCzsaid4f_BeBghVk7UEzZjnpbWvEKug%3A1660167086385&ei=riP0YrT2FoGysAfk_YnYDw&ved=0ahUKEwi0hc6rnL35AhUBGewKHeR-AvsQ4dUDCAk&uact=5&oq=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&gs_lcp=Cg1nd3Mtd2l6LWJvb2tzEANQAFgAYGBoAHAAeACAAQCIAQCSAQCYAQCgAQKgAQHAAQE&sclient=gws-wiz-books S. 87].</ref><ref>Romanowski A. Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904. — Kraków: Universitas, 2003. [https://www.google.com/search?q=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&tbm=bks&sxsrf=ALiCzsaid4f_BeBghVk7UEzZjnpbWvEKug%3A1660167086385&ei=riP0YrT2FoGysAfk_YnYDw&ved=0ahUKEwi0hc6rnL35AhUBGewKHeR-AvsQ4dUDCAk&uact=5&oq=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&gs_lcp=Cg1nd3Mtd2l6LWJvb2tzEANQAFgAYGBoAHAAeACAAQCIAQCSAQCYAQCgAQKgAQHAAQE&sclient=gws-wiz-books S. 31].</ref>}}. == Гіпатэтычная тэорыя пра летувіскую мову як «крыптамову» і мову вуснай камунікацыі літоўскіх князёў і баяраў == {{Асноўны артыкул|Летувізацыя}} [[Файл:Lithuanian language in the 16th century.png|значак|Тэндэнцыйная (без паданьня хоць-якога навуковага абгрунтаваньня) мапа «Летувіская мова ў XVI стагодзьдзі», складзеная летувіскім [[Балтыстыка|балтыстам]] [[Зігмас Зінкявічус|Зігмасам Зінкявічусам]]<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių tautos kilmė. — Vilnius, 2005. P. 230.</ref>, якога крытыкуюць за зьмешваньне навуковага дасьледаваньня зь [[Летувізм|летувіскім нацыяналізмам]]<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>]] У 2011 годзе гісторык [[Алег Дзярновіч]] апублікаваў артыкул «Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім: паміж функцыяй і статусам» (які неўзабаве перадрукавала выданьне [[Наша Ніва]]), у якім як нейкі факт прапагандуецца сьцьверджаньне, што летувіская мова часта выкарыстоўвалася ў дыпляматыі і палітыцы як інструмэнт схаванай камунікацыі. Гэтае катэгарычнае сьцьверджаньне Дзярновіч грунтуе адно на [[летувізм|летувісацэнтрычнай]] [[Гіпотэза|гіпатэтычнай]] інтэрпрэтацыі двух эпізодаў: [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]]): глыбокія адрозьненьні ў генафондзе [[беларусы|беларусаў]] і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]] * Успамін вялікага князя літоўскага [[Вітаўт#Мова_і_культура|Вітаўта]] пра тое, што на [[Луцак|Луцкім]] зьезьдзе манархаў у студзені 1429 году ён зьвярнуўся да [[Ягайла#Мова_і_культура|Ягайлы]] «[[Літоўская мова|па-літоўску]]» ({{мова-la|«nos vero in lithwanico diximus ad vos»|скарочана}}), калі побач з братамі былі толькі імпэратар [[Жыгімонт Люксэмбурскі]] і яго жонка<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 106.</ref>. Аднак сам гэты ўпамін нічога ня кажа пра зьмест той «літоўскай» мовы, прытым захаваліся сьведчаньні, што асабістае ліставаньне паміж Вітаўтам і Ягайлам вялося на беларускай мове<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 107.</ref>. Раней Вітаўт у лацінскай грамаце ад 1420 году да Жыгімонта Люксэмбурскага двойчы ўжыў славянскія тэрміны (''Szomoyth'', ''Somoyth'' — {{мова-be-old|Жомойть|скарочана}}) у называньні [[Жамойць|Жамойці]] і [[жамойты|жамойтаў]] (хоць у тагачасных лацінскіх тэкстах да іх дастасоўвалі назвы ''Samogitia'' і ''Samogiti''), кажучы, што іх гэтак называлі «ў літоўскай мове» ({{мова-la|Sed quod terra Samaytarum est terra inferior ad terram Lythwanie, ideo Szomoyth vocatur, quod in lythwanico terra inferior interpretatur <…> que terra in Lythwanico Somoyth quasi terra inferior appelatur|скарочана}})<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 105—106.</ref>. * Запіс пад 1529 годам у [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Мэтрыцы Вялікага Княства Літоўскага]], дзе судовы выканаўца Васіль Бялянін (пра якога вядома толькі, што ён «[[русіны|русін]]» з ВКЛ без удакладаньня — зь [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускай]] або з украінскай яго часткі) засьведчыў, што баярын гаспадарскі Пятро Сумарок, які быў перасяленцам першага або другога пакаленьня з занятай маскоўскім гаспадаром [[Смаленскае ваяводзтва|Смаленскай зямлі]]<ref>Религия и русь, XV—XVIII вв. — Москва, 2020. С. 175.</ref>, спрабаваў пры ім падкупіць сьведак з-пад [[Эйшышкі|Эйшышкаў]]: «''…і Сумарок пачаў ім гаварыці па-літоўскі перада мною і прасіў іх: „Для Бога ня выдайце мя, а што есьмі вам абяцаў то дам, а вас у том ня выдам“''». У дакумэнце таксама падаюцца імёны сьведак: Міцька Рафалавіч і яго брат Сьвяцька, [[Радзівіл (імя)|Разьвіл]] [[Ятаўт]]авіч, Міска Кабызевіч{{Заўвага|У іншых дакумэнтах ВКЛ Кабызевічы ўпамінаюцца ў [[Кіеў|Кіеве]], Ваўкавыску і на [[Пінскі павет|Піншчыне]], тым часам яшчэ ў 1488 годзе вялікі князь [[Казімер Ягайлавіч|Казімер]] зрабіў наданьне «[[Русіны|русіну]]» Мішку Кабызю<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 60.</ref>}}, Стась Івашкавіч<ref>Lietuvos Metrika. Nr. 225: 6-oji Teismų bylų knyga (1528—1547). — Vilnius, 1995. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/128/#page/n243/mode/1up С. 90].</ref>. [[Файл:Europa Polyglotta.jpg|значак|Пададзеная Дзярновічам гіпатэтычная мапа «''Шматмоўная Эўропа з паказаньнем генэалёгіі моваў''» (1741 г.) — з заўвагай «''увогуле ж, у XVIII стагодзьдзі паводле лінгвістычнай намэнклятуры тэрмін „літоўская мова“ быў вельмі выразна замацаваны менавіта за тою балцкаю гаворкаю, якую мы сёньня разумеем як літоўскую мову''»{{Заўвага|Гэтае сьцьверджаньне супярэчыць высновам гісторыка мовы [[Сяргей Запрудзкі|Сяргея Запрудзкага]], што яшчэ ў пачатку XIX ст. тэрмін «літоўскі» ў розных мовах (як і «беларускі», «рускі» і многія іншыя) меў «дыфузнае», няўстойлівае ў тэрміналягічным пляне значэньне і ня быў замацаваны за назвай мовы сучасных летувісаў<ref>[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 85.</ref>}} — зьмяшчае на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] летувіскую мову, тым часам на тэрыторыі [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] зьмяшчае не [[Ангельская мова|ангельскую]], а [[Стараангельская мова|англа-саксонскую мову]] (ужывалася да XII ст.), а на тэрыторыі [[Турэччына|Турэччыны]] — [[грэцкая мова|грэцкую мову]]. Апроч таго, зьмяшчае няісную «славянскую мову» [[Новая Зямля (архіпэляг)|Новай Зямлі]]]] У гэтай жа публікацыі Дзярновіч заявіў, што [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыю 3 траўня]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] перакладалі па-летувіску<ref>Дзярновіч А. Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 131.</ref>. Аднак напраўду Канстытуцыя 3 траўня не перакладаліся на летувіскую мову ў XVIII стагодзьдзі: існуе толькі рукапісны ананімны аматарскі пераклад, створаны ў пачатку XIX стагодзьдзя, пра што сьведчаць вадзяныя знакі на паперы «ВФ СТ» = «Вологодская фабрика содержателя Торунтаевского» і год «1803»<ref>[http://www.mdl.projektas.vu.lt/wp-content/uploads/2013/03/aprasas.pdf Rankraščio aprašas] ([https://web.archive.org/web/20240331023058/http://www.mdl.projektas.vu.lt/wp-content/uploads/2013/03/aprasas.pdf архіваваная копія]), Gegužės 3-iosios Konstitucija, Magnus Ducatus Lithuaniae</ref><ref>Tumelis J. Gegužės Trečiosios konstitucijos ir Ketverių metų seimo nutarimų lietuviškas vertimas (Lithuanian) // Lietuvos istorijos metraštis. — Vilnius: Lietuvos istorijos institutas, 1978. [https://books.google.by/books?id=Nys8AAAAIAAJ&q=%221803+met%C5%B3+dat%C4%85%22+konstitucijos&dq=%221803+met%C5%B3+dat%C4%85%22+konstitucijos&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi9wNGs4veIAxVU3gIHHYSRF_MQ6AF6BAgHEAI P. 92].</ref>. Апроч таго, Дзярновіч дзеля сьцьверджаньня нейкага афіцыйнага статусу летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім выкарыстоўвае летувісацэнтрычныя гіпатэтычныя інтэрпрэтацыі наступных зьвестак: * Паведамленьне храніста [[Ян Длугаш|Яна Длугаша]] пра тое, што ў 1440 годзе вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера Ягайлавіча]], які нарадзіўся і выхоўваўся ў [[Кракаў|Кракаве]], па прыбыцьці ў Вільню мясцовыя князі і баяры [[Алелька Ўладзімеравіч]], [[Васіль Пуцята]], [[Юры Сямёнавіч Гальшанскі|Юры Сямёнавіч]], [[Іван Манівід|Івашка Манівідавіч]] і [[Пётар Мантыгердавіч|Пятрашка Мантыгердавіч]] навучалі літоўскай мове і звычаям ({{мова-la|«Pauci qui remanserant, odio et arte Lithuanorum tempore succedente exclusi sunt, veriti, ne native affect plus esset Polonis quam Lithuanis affectus, officials Lithuanos adiungung et ipsum linguam et mores suos instruunt»|скарочана}}). Тым часам пра славянскі характар той «літоўскай» мовы кажа ўжо сам пералік асобаў. Адметна тое, што Пятрашка Мантыгердавіч прысьведчыў у 1434 годзе наданьне для Віленскай катэдры зямель у Медніцкай, Дубінскай, Лынгменскай і Няменчынскай валасьцях, дзе ўпаміналіся снасткі, «''па-народнаму „язы“''» (''vulgariter jazi''){{Заўвага|name="ESBM"|Паводле [[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы|Этымалягічнага слоўніка беларускай мовы]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]], «''Ез — 'перагародка, якую ставяць рыбакі на рацэ з праходам, у якім расстаўляюць нерат' <...> (гл. таксама яз)''»<ref>{{Літаратура/ЭСБМ|3к}} С. 184.</ref>, таксама шэраг прыкладаў ужываньня гэтага слова ў форме «яз» падае [[Гістарычны слоўнік беларускай мовы]]<ref>{{Літаратура/ГСБМ|37к}} С. 300.</ref>}}, а ў 1449 годзе ён прысьведчыў наданьне для касьцёла ў Дубінках, дзе ўпаміналася «''сядзіба або інакш „дварэц“''» (''allodium alias dworecz'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 176—177.</ref>. * Два наказы аналягічнага зьместу вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] намесьніку [[Жыжмары|жыжмарскаму]] ад 3 жніўня 1511 году (''«Вялелі есма ў таго касьцёла жыжмарскага меці каплана, што бы ўмеў па­літоўскі казаці, і містра»'') і [[Эйшышкі|эйшыскаму]] плябану ад 27 студзеня 1524 году ({{мова-la|«…presbyteros idoneos, quorum saltem unus idiomate Lithuanico praedicare populo Dei bene sciat et debeat»|скарочана}}). Раней за памянёныя наказы, у верасьні 1501 году [[Віленскія біскупы|віленскі біскуп]] [[Войцех Табар|Альбэрт Табар]] атрымаў ад вялікага князя [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] грамату, паводле якой змог на свой погляд прызначаць ксяндзоў, пажадана такіх, якія б валодалі «літоўскай гаворкай»{{Заўвага|У той час набажэнствы і казаньні спраўляліся на лацінскай мове}}. У грамаце пералічвалася 28 парафіяльных касьцёлаў [[Віленскае біскупства|Віленскага біскупства]], у тым ліку ў [[Ліда|Лідзе]], [[Беліца|Беліцы]], [[Быстрыца|Быстрыцы]], [[Слонім]]е, [[Валожын]]е, [[Краснае|Красным Сяле]], [[Маладэчна|Маладэчне]], [[Радашкавічы|Радашкавічах]], [[Койданава|Койданаве]], а таксама тры касьцёлы на [[Падляшша|Падляшшы]] (у [[Гонядзь|Гонядзі]] і ваколіцах). Апроч відавочна нелетувіскага геаграфічнага ахопу, гісторык [[Павал Урбан]] зьвяртае ўвагу на тое, што гэтая пажаданая ў тым часе «моўная рэформа» не пакінула ніякіх сьлядоў, якія б маглі пацьвердзіць факт ужываньня жамойцкай (летувіскай) мовы ў набажэнствах ня толькі пералічаных, але ўвогуле, хоць якой парафіі<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 32—33.</ref>. Увогуле жа, пра тое, што ў [[Віленскае біскупства|Віленскім біскупстве]] пад літоўскай разумелася не балтыйская мова, таксама сьведчыць статут гэтага біскупства ад 1669 году, які забараняў даваць [[Бэнэфіцыя|бэнэфіцыі]] іншаземцам, якія ня ведаюць ''літоўскай'' ({{мова-la|litvanica|скарочана}}) мовы, і загадваў прамаўляць казані ў касьцёлах дыяцэзіі паводле чаргі «''адну ў літоўскай мове, адну ў польскай''» ({{мова-la|«alteram in litvanica, alteram in polonica»|скарочана}})<ref>Fijałek J. Uchrześcijanienie Litwy przez Polskę // Polska i Litwa w dziejowym stosunku. — Kraków, 1914. [https://books.google.by/books?id=C_gKAAAAIAAJ&pg=PP7&dq=Fija%C5%82ek.+Uchrze%C5%9Bcijanienie+Litwy+przez+Polsk%C4%99+//+Polska+i+Litwa+w+dziejowym+stosunku.&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiom4-fv-z3AhUAS_EDHXgrAbMQ6AF6BAgIEAI#v=snippet&q=alteram%20in%20litvanica&f=false S. 312].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20221004001720/http://vkl.by/articles/531 Віленскі сінод 1669] // {{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 131.</ref>. * Паведамленьне пра адстаўку ў 1538 годзе лаўніка [[Коўна|Ковенскай]] магдэбургіі немца Андрэаса Войта з прычыны няведаньня ім «літоўскай мовы» ({{мова-de|«…er sproch halben dem, er im litauischen nicht wol erfaren sei»|скарочана}}). * Цытата зь Віленскага мескага статуту ад 18 лістапада 1551 году, каб выклік на суд і вырак суду абвяшчаўся «''po polsku i po litewsku, i po rusku, aby wszyscy, ktorzy by słuchali, rozumieli''». Увогуле, падобныя спробы з боку летувіскіх нацыяналістаў атаясаміць усякі гістарычны ўпамін «літоўскай мовы» менавіта зь летувіскай мовай адзначаліся яшчэ ў пачатку XX ст., калі [[Міхал Піюс Ромэр]] з спасылкай на летувіскае выданьне «Lietuvis» за 1907 год сьцьвярджаў, нібы апошні афіцыйны дакумэнт па-летувіску склалі ў [[Белая Царква (Кіеўская вобласьць)|Белай Царкве]] ваявода кіеўскі [[Адам Кісель]], ваявода смаленскі [[Юры Караль Глябовіч|Юры Глябовіч]], [[Стольнік вялікі літоўскі|стольнік]] [[Вінцэнт Корвін-Гасеўскі|Вінцэнт Гасеўскі]] і падсудак браслаўскі Міхал Касакоўскі{{Заўвага|Гэты «''ліст на літоўскай мове''» ўпамінаецца ў працы польскага гісторыка XVII ст. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Лаўрын Ян Рудаўскі|Лаўрына Яна Рудаўскага|pl|Wawrzyniec Jan Rudawski}}: {{мова-la|«Quibus enim rationibus persuaderent surenti multitudini, se legatos et commissarios esse, quos ubique iuris gentium praerogatiua securos reddit, communicatis itaque in unum confiliis, in quo tunc rerum et fortunae articulo versarentur, Ianussio duci Radiuilio Lituana lingua secretis literis scripserunt»|скарочана}}<ref>Historiarum Poloniae ab excessu Vladislai iv ad pacem Olivensem vsque libri ix, seu, Annales regnante Ioanne Casimiro Poloniarum. — Varsaviae et Lipsiae, 1755. [https://books.google.by/books?id=SjtD6h1inW0C&pg=PA85&dq=%22lituana+lingua%22&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq9oGDqsL5AhVR6LsIHZSjBNIQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=lingua&f=false P. 85].</ref>}}. Абсурднасьць гэтага сьцьверджаньня паказаў яшчэ ў 1912 годзе гісторык [[Лявон Васілеўскі]]<ref>Wasilewski L. Litwa i Białoruś: przeszłość — teraźniejszość — tendnecje rozwojowe. — Kraków, 1912. S. 157.</ref>. На пашыраную ўжо ў тыя часы «манію» ўглядаць у кожным літоўскім паводле назвы мовы гістарычным дакумэнце жамойцкую мову зьвяртаў увагу ў 1918 годзе гісторык літаратуры і мовазнаўца [[Аляксандар Брукнэр]] («''…сёньняшні літваман гатовы падумаць, што тое пра яго жамойцкую гаворку мова; нават… у „літоўскім“ лісьце русіна Кісяля ўгледзелі помнік жамойцкай мовы''»)<ref>Brückner A. Z niwy białoruskiej. — Kraków, 1918. [https://polona.pl/item/z-niwy-bialoruskiej,Njc4NTg4MjY/5/#info:metadata S. 4]—5.</ref>. Гіпатэтычная тэорыя пра летувіскую мову як гутарковую мову [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]] цалкам зьняпраўджваецца тым фактам, што ўласна літоўскія князі і баяры, пакінуўшы ў XIV—XV стагодзьдзяў у сваіх перакладных [[Лацінская мова|лацінскіх]] і [[Нямецкая мова|нямецкіх]] граматах тузіны гутарковых [[Беларуская мова|беларускіх словаў і выразаў]], не падалі ў іх ніводнага [[Балтыйскія мовы|балтыйскага слова]]<ref name="Dajlida-2019-29">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29.</ref>. Прытым, да прыкладу, хаця [[польская мова]] не была пісьмовай да XVI ст., ёсьць запісы ў сярэднявечных лацінамоўных крыніцах, якія падаюць прыклады польскай мовы і адназначна сьведчаць пра тое, што палякі размаўлялі на польскай мове, а запіс пра эстонскую мову сустракаецца яшчэ пад 1214 годам у хроніцы Генрыка Латвійскага: «лаўла, лаўла, паппі» («сьпявай, сьпявай, поп»)<ref name="Dajlida-2019-29"/>. Апроч таго, шырокую вядомасьць мае кірылічны запіс [[Румынская мова|румынскай мовы]] ад 1521 году — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ліст баярына Някшу||ru|Письмо боярина Някшу}}<ref>[http://www.cimec.ro/Istorie/neacsu/rom/ Scrisoarea lui Neacşu din Câmpulung (1521): Primul text în limba română], Institutul Național al Patrimoniului, 3.03.2000 г.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык [[Павал Урбан]], ужываньне вынятна славянскіх тлумачальных тэрмінаў ня толькі ў дакумэнтах, пісаных у дзяржаўнай канцылярыі Вялікага Княства Літоўскага, але і аформленых па-за канцылярыяй звычайнымі ліцьвінамі, ёсьць беспасярэднім сьведчаньнем, што тыя карысталіся ўласнымі, а не чужымі моўнымі выразамі<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 39—46.</ref>. У многіх выпадках беларускія выразы падаваліся з азначэньнем «простанародны», «гутарковы» (''vulgariter'' або ''vulgo dicitur''), прытым такія дакумэнты нярэдка былі складзеныя на крайнім захадзе або ў сярэдзіне ўласна Літвы (Вільня, [[Дзявалтаў|Дзявілтаў]], [[Вількамір]] ды інш.) або пры вялікакняскім двары. У 1358 годзе дзеля вызначэньня дакладнай мяжы паміж Вялікім Княствам Літоўскім і [[Мазавецкае княства|Мазоўшам]] у [[Горадня|Горадні]] склікалі адмысловы сойм зь літоўскіх і мазоўскіх князёў і баяраў. У [[Лацінская мова|лацінскім]] акце разьмежаваньня, выдадзеным у Горадні 13 жніўня 1358 годзе князямі [[Кейстут]]ам, [[Патрыкей Давыдавіч|Патрыкеем]] і [[Войшвілт]]ам і баярамі Айкшам, Алізарам і Васком Кірдзеевічамі, ужылі трансьлітараваныя ў лаціну «''гутарковыя''» назвы памежных пунктаў «''Каменны брод''» (''in vulgari a Kamyoni brod'') і «''вусьце вялікай стругі''» (''uscze welikey strugi'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 62.</ref>. Вялікі князь Ягайла ў прывілеі літоўскаму баярству 1387 году ўпамінаў звычай гнаньня ворага «''з нашае Літоўскае зямлі''» (''terrae nostrae Lithuanicae''), які «па-народнаму» называўся «пагоня» (''quod '''[[Пагоня|pogonia]]''' vulgo dicitur'')<ref>Прывілей 1387 г. // {{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 426—427.</ref>. У першых прывілеях Літоўскаму Касьцёлу 1387 году Ягайла ў лацінскім тэксьце ўжываў «простанародныя» словы: «устаўнае лукно» (''stawne lukno''), «падводы» (''podvodis''), «серабшчызна» (''vulgariter srzebrzczysna''), «дзецкія» (''vulgariter dzeckiye'')<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} № 1, 6.</ref>. У граматах наданьняў ліцьвінаў на каталіцкія касьцёлы і кляштары Віленскага біскупства, пачынаючы ад сама 1387 году, усе ўжытыя ў лацінскім тэксьце «простанародныя» (''vulgariter'' або ''vulgo dicitur'') словы — беларускія. У лацінскай дароўнай грамаце [[Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Ашмяны)|касьцёлу]] ў [[Ашмяны|Ашмянах]] ваяводы віленскага [[Войцех Манівід|Альбэрта Манівіда]] ад 1407 году ўжываецца «народны» выраз «''поў-уставы''» (''vulgariter dictam pol ustavy'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 175.</ref>. У дароўнай грамаце вялікага князя Вітаўта віленскаму біскупу Мікалаю ад 1411 году былі ўжытыя словы «ўстаўнае лукна» (''stawna lukna'') і «палюдзьдзе» (''stacionis poludze appelato''); ваявода віленскі Альбэрт Манівід прысьведчыў гэтую грамату як «''voyevoda''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 175.</ref>. Князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] у сваёй лацінскай грамаце ад 1411 году ўпамінаў гутарковую (''vulgariter dicitur'') меру «''пуд воску''» (''pud vosku'')<ref name="Urban-2001-11">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 11.</ref>. А ў дароўнай грамаце ад 1434 году, якой Жыгімонт Кейстутавіч ужо будучы вялікім князем запісаў [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Віленскай катэдры]] наданьні ў [[Меднікі|Медніцкай]], [[Дубінкі|Дубінскай]], [[Лынгмяны|Лынгмянскай]] і [[Немянчын]]скай валасьцях, згадваліся загароджы на рацэ, якія па-народнаму называліся «''язы''»{{Заўвага|name="ESBM"}} (''vulgariter jazi''). У лісьце да імпэратара [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ад 1420 году вялікі князь [[Вітаўт]] ужыў выраз «''ловы, у народнай мове менаваныя „гайны“''»{{Заўвага|[[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]] падае: «''Гайно — 'бярлога, логава'''»<ref>{{Літаратура/ЭСБМ|3к}} С. 18.</ref>}} (''indagines, alias in vulgari hayn'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 208.</ref>. У 1423 годзе ён зацьвердзіў дароўную грамату віленскага ваяводы Альбэрта Манівіда капліцы пры Віленскай катэдры, дзе загадвалася тром «''сем’ям''» (''familiae vulgariter siemie'') Цярэнцевічаў (''Terentiewiczy'') даваць «''лукно пяціпяднае''» (''lukno petypedne'') мёду, а братам Львовічам (''Lwowiczy'') і Небутовічам (''Nebutowiczy'') — «''лукно шасьціпяднае''» (''vulgariter lukno szescipedne'') мёду на карысьць той капліцы<ref name="Dajlida-2019-176"/>. У дароўнай грамаце віленскага мяшчаніна Мацея Волаха і яго жонкі Дароты [[Віленскі кляштар францішканаў|Віленскаму кляштару францішканаў]] ад 1422 году лацінскі выраз «''situm circa fluvium Niemesz''» («''разьмешчаны ля ракі [[Нявежа (Летува)|Нямежы]]''») патлумачылі гутарковым выразам «''на Нямежы''» (''in vulgari comuniter dicendo na Nemeszi'')<ref name="Dajlida-2019-176">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 176.</ref>. У 1434 годзе ў дароўнай грамаце, якой [[Андрэй Саковіч (ваявода)|Андрэй Саковіч]], дзедзіч [[Немянчын]]а, надаваў Віленскай катэдры дзесяціну з свайго двара ў [[Сьвянцяны|Сьвянцянах]], згадваліся мясцовыя жыхары Войтка, два Мікіты, Кузьма Сямашыч (''Cusma Semaszicz''), Кастусь Пуршка (''Costhus alius Purschka'') ды іншыя. Некаторыя зь іх былі ўдзельнікамі суполак [[Бортніцтва|бортнікаў]], якія па-народнаму называліся «''сябрылы''» (''alias sabrili''); супольнік такой сябрылы называўся «''сябрыч''» (''alias sabricz'')<ref name="Dajlida-2019-176"/>. У грамаце 1436 году, якой [[Конрад Кучук]] (''Cunradus alias Kuczuc''), дзедзіч [[Жырмуны|Жырмуноў]], чыніў наданьне Віленскаму касьцёлу францішканаў, згадвалася мера мёду, якая па-народнаму называлася «''шацец''» (''vulgariter dictam szathec'')<ref name="Dajlida-2019-176"/>. У грамаце 1437 году [[Станіслаў Даўгайла]], харужы віленскі, надаваў Віленскай катэдры сваю зямлю Навіны (''Nowiny'') на дзесяць «''бочак''» (''ad decem tunnas alias beczki'')<ref name="Dajlida-2019-177">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 177.</ref>. У 1451 годзе кашталян віленскі [[Сямён Гедыгольдавіч]] заснаваў [[Касьцёл Адведзінаў Найсьвяцейшай Панны Марыі (Вішнеў)|касьцёл]] у сваёй вотчыне [[Вішнеў (Менская вобласьць)|Вішневе]] і надаў яму зямлю «''з пашняй''» (''cum agro alias z pasznia'') і лугі, па-народнаму менаваныя «''сенажаці''» (''prata alias sianozaczy''). У 1452 годзе Магдалена, удава старосты [[Ліда|лідзкага]] Ягінта, надала Віленскаму кляштару францішканаў «''пашню''» (''agrum alias pasznia'') зь людзьмі ў [[Тракелі (Вярэнаўскі раён)|Тракелях]]. У 1459 годзе пан [[Андрэй Даўгердавіч]] надаў [[Касьцёл Сьвятога Апостала Андрэя (Лынтупы)|касьцёлу]] ў [[Лынтупы|Лынтупах]] людзей, якія мусілі даваць «''бязьмен''» мёду (''bezmien mellis'') або «''пуд''» мёду (''pud mellis''), а таксама пэўную меру «''грачыхі''» (''hreczychy'')<ref name="Dajlida-2019-177"/>{{Заўвага|Таксама ў [[Справаздача|лічбавых]] кнігах Віленскага біскупства XVI стагодзьдзя ў лацінскім тэксьце трапляюцца гутарковыя (''vulgo dictus'') выразы: «паловіца мёдава» (''polowicza myodowa''), мёду «сытнега» (''sythnego''), «цівонскега» (''czywonskyego''), «радунічнэ» (''radunyczne''), «паклон лісічны» (''poklon lysiczny'') ды іншыя<ref>Kościół zamkowy czyli katedra Wileńska. Cz. ІІ. / oprac. x. J. Kurczewski. — Wilno, 1908. S. 178, 180, 199, 201.</ref>. Апроч таго, у [[Хроніка Віганда|Хроніцы Віганда]] зазначаецца, што літоўскія судны па-народнаму завуцца «''паромы''»: {{мова-la|«comprehenduntque ibi duas naves Lithwanas vulgariter Promen»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Promen#v=snippet&q=Promen&f=false S. 565].</ref><ref>Łowmiański H. Studja nad początkami społeczeństwa i państwa litewskiego. T. 1. — Wilno, 1931. [https://www.google.by/books/edition/Studja_nad_poczatkami_spoleczenstwa_i_pa/fjQaAAAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22vulgariter+Promen%22&dq=%22vulgariter+Promen%22&printsec=frontcover S. 8].</ref>}}. Вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] ў сваёй лацінамоўнай грамаце [[Дарагічын (Падляскае ваяводзтва)|Дарагічынскай]] зямлі ([[Вільня]], 1516 год) адзначаў, што ў «'''[[Ліцьвіны#Славянская_літоўская_мова|народнай літоўскай мове]]'''» ({{мова-la|vulgo Lituanico|скарочана}}) судовыя выканаўцы называюцца [[Дзецкі|«дзецкія»]] (''Dzieczkie'')<ref>Januszowski J. Statuta, prawa y constitucie. — Kraków, 1600. [https://books.google.by/books?id=AwpqPXb2wE8C&pg=PA834&lpg=PA834&dq=%22vulgo+lituanico%22&source=bl&ots=Pj8onEbDfy&sig=ACfU3U3c61-MJ5YxF1VMaHXJ7Wjj75Uwhw&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi78qfTgoX2AhVSQfEDHZMyBsgQ6AF6BAgEEAM#v=onepage&q=lituanico&f=false S. 834].</ref><ref>Statut litewski. Zbior praw Litewskich od roku 1389 do roku 1529. — Poznań, 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nkhYAAAAcAAJ&q=lithuanico#v=snippet&q=lithuanico&f=false S. 119].</ref>. Вялікі князь [[Жыгімонт Аўгуст]] ва [[Дамова|ўмове]] 1545 году з прускім герцагам [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхтам Гогенцолернам]], пляменьнікам свайго бацькі Жыгімонта Старога, назваў беларускую мову «роднай», «нашай»: {{мова-la|vsque ut lingua Teutonica vocant Rogort, nostra vero vulgari Raigrod|скарочана}}<ref>Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZmVcAAAAcAAJ&q=nostra+vero+vulgari+Raigrod#v=snippet&q=nostra%20vero%20vulgari%20Raigrod&f=false С. 7].</ref>. Тым часам Альбрэхт Прускі ва ўласным выкладзе той умовы азначыў гэтую мову літоўскай: «''Lithuanica vero volgari Raigrod''»<ref>Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZmVcAAAAcAAJ&q=Lithuanica#v=snippet&q=Lithuanica&f=false С. 12].</ref>. Літоўскія паны-камісары (Вацлаў, біскуп жамойцкі; [[Рыгор Рыгоравіч Осьцік|Рыгор Осьцік]], кашталян віленскі; [[Аляксандар Хадкевіч (ваявода наваградзкі)|Аляксандар Хадкевіч]], ваявода наваградзкі; Ян Даманоўскі, пробст Віленскі; Мікалай Нарбут, капітан мазырскі) зьвярнулі ўвагу на неадпаведнасьць некаторых месцаў у лісьце прускага герцага да ліста вялікага князя, але абмінулі як нейкую неадпаведнасьць сьцьверджаньне, што «[[Райгорад|Райгрод]]» ёсьць назвай «''у народнай літоўскай мове''»<ref>Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. С. 11—12.</ref>. У лістох [[Салямон Рысінскі|Салямона Рысінскага]] захаваліся ўпаміны пра эпіграму ў гонар Радзівілаў на «''народнай мове''» аўтарства [[Андрэй Рымша|Андрэя Рымшы]]<ref>Гісторыя беларускай літаратуры XI—XIX стагоддзяў у двух тамах. Т. 1. — {{Менск (Мінск)}}, 2006. С. 480.</ref>, які падпісваў свае творы словам Ліцьвін<ref>Рагойша М. Псеўданім як фактар беларускай журналісцкай практыкі пачатку XX ст. (на матэрыяле перыядычных выданняў «Наша Доля» і «Наша Ніва») // Веснік Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. Куляшова. № 4 (25), 2006. С. 182.</ref> (у тым ліку беларускамоўны «На гербы яснавяльможнага пана… [[Фёдар Скумін Тышкевіч|Тэадора Скуміна]]»). Апроч таго, Салямон Рысінскі пераклаў вершы Андрэя Рымшы зь «''мясцовай мовы''» на лацінскую<ref>Латышонак А. [https://www.belreform.org/latyszonak_rysin.php Навуковыя крыніцы самаакрэслення Саламона Рысінскага як беларуса] // Рэфармацыя і грамадства: XVI стагоддзе: Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі. — Мінск, 2005. С. 126—131.</ref>. == Летувіскае кнігадрукаваньне == [[Файл:Mikaloiaus Daukszos, Kanoniko Bažniczios Zemaiyciu, iog esus anas perguldis ii Zemaytiszkay (1605).jpg|значак|Прадмова да надрукаванага ў 1605 годзе ў Вільні летувіскага катэхізму, дзе ананімны аўтар сьцьвярджае, што першы надрукаваны ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі катэхізм [[Мікалай Даўкша|Мікалая Даўкшы]] быў на жамойцкай мове]] У сярэдзіне XVI ст. у [[Самбія|прускай частцы]] [[Жамойць|Жамойці]], названай пазьней [[Малая Летува|«Малой Летувой»]], пры падтрымцы нямецкіх уладаў [[Прусія|Прусіі]] пачалося летувіскае кнігадрукаваньне (прытым на летувіскай мове дагэтуль не існавала рукапіснай кніжнасьці і, увогуле, пісьменства<ref name="Nikalajeu-2009-81">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 81.</ref>). Як зазначае беларускі гісторык [[Іван Саракавік]] (у чым пагаджаецца з дасьледнікам [[Іван Ласкоў|Іванам Ласковым]]<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // Літаратура і мастацтва, № 19, 1993. С. 15.</ref>), «''Жамойць сталі называць Літвой немцы ва Ўсходняй Прусіі, якія выдавалі на жамойцкай мове значную колькасьць пратэстанцкай літаратуры. Нямецкая ж навуковая літаратура карысталася вялікім аўтарытэтам у Расеі. Так і ў расейскай навуцы пачалі сьцьвярджаць, што жамойты — гэта тое ж, што і літва''»<ref>Саракавік І. Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай гісторыі. — {{Менск (Мінск)}}: Современная школа, 2006. [https://books.google.by/books?id=5hghAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiB2OLzpNH5AhW4wAIHHeVACXYQ6AF6BAgDEAI С. 116].</ref><ref>Саракавік І. Беларусазнаўства. — {{Менск (Мінск)}}: Веды, 1998. [https://books.google.by/books?id=JOYvAAAAMAAJ&q=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&dq=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiwyfTno9H5AhXG1qQKHV6HAF4Q6AF6BAgKEAI С. 41].</ref>. Яшчэ ў 1855 годзе мовазнаўца [[Станіслаў Мікуцкі]] зьвярнуў увагу на тое, што народжаны ў [[Магілёў|Магілёве]] лінгвіст і лексыколяг [[Фёдар Шымкевіч]] у сваёй фундамэнтальнай працы «Корнеслов русского языка, в сравнении со всеми главными славянскими наречиями и 24 иностранными языками» (1842 год) азначыў летувіскія словы, выпісаныя з адзінага выдадзенага ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] слоўніка летувіскай мовы [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]], як прыналежныя да «самагіцкай мовы», а з выдадзенага ў Прусіі слоўніка Філіпа Руіга (у назове якога летувіская мова па-нямецку азначалася як «літоўская», {{мова-de|«Littauisch-Deutschen und Deutsch-Littauischen Lexicon»|скарочана}}) — як прыналежныя да «літоўскай мовы», хоць ужо за часамі Мікуцкага афіцыйная лінгвістычная навука, наадварот, вызначала мову першага слоўніка як [[Аўкштайты|«уласна літоўскую»]], а другога — як «жамойцкую»<ref>Известия Императорской Академии наук по Отделению русского языка и словесности. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=qn1FAAAAcAAJ&pg=PA109&dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F+%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjD4_-uiIv6AhX2RvEDHbT6Dro4jAEQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&f=false С. 110].</ref> (сучасная летувіская лінгвістыка вызначае мову прускіх выданьняў як «заснаваную на заходнежамойцкім дыялекце»<ref name="Dziarnovic-2012">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://web.archive.org/web/20220921214302/http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/52c/%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96_%D0%90%D0%B9%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B%3A_%27%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0%27_%D1%96_%27%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%27_%D1%83_%D1%81%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96.html Пошукі Айчыны: «Літва» і «Русь» у сучаснай беларускай гістарыяграфіі] // Палітычная сфера. № 18—19 (1—2), 2012. С. 30—53.</ref>). Тым часам беларускую мову Фёдар Шымкевіч азначыў «[[Ліцьвіны|літоўска]]-[[Русіны|рускай]]»<ref>Шимкевич Ф. Корнеслов русского языка, сравненного со всеми главнейшими славянскими наречиями и с двадцатью четырьмя иностранными языками: удостоен Демидовской премии / сост. Федором Шимкевичем. — СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1842. [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/63236-ch-1-1842#mode/inspect/page/17/zoom/4 С. XVII].</ref>. [[Файл:Lingua Samogitica (1690).jpg|значак|Надрукаваны ў [[Вільня|Вільні]] (1690 год) пераклад [[Папа|папскай]] булы на летувіскую мову, якая ў дакумэнце называецца «жамойцкай мовай» ({{мова-la|Lingua Samogitica|скарочана}}). Прызначаўся да чытаньня ў парафіях [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], якое ахоплівала ня толькі [[Жамойцкае староства]], але і [[Упіцкі павет|Ўпіцкі павет]], жыхароў якога за Расейскай імпэрыяй назвалі «[[Аўкштайты|аўкштайтамі]]» — «уласнымі літоўцамі»]] Упершыню назву «летувіская мова» ({{мова-lt|«Lietuwiſchka [ließuwi]»|скарочана}} — «''літоўская мова''») у назове кнігі, выдадзенай на мове [[Жамойты|жамойтаў]] (дакладней — яе ''літоўскім дыялекце''), выкарысталі ў 1579 годзе народжаныя на [[Жамойцкае староства|літоўскай Жамойці]] выхаванцы [[Кёнігзбэрг|Кёнігзбэрскай]] акадэміі — былыя [[Палітонім|палітычныя]] «літоўцы» (жыхары Вялікага Княства Літоўскага), якія [[Эміграцыя|эмігравалі]] ў Прусію. Гэта адбылося па сьмерці заснавальніка акадэміі і ініцыятара летувіскага кнігадрукаваньня герцага прускага [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхта Гогенцолерна]]<ref name="Panucevic-2014-273">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 273.</ref>, пляменьніка [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]] [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]], хоць і яго супраціўніка<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Zmudzki Ięzyk (1783).jpg|98|Samogitico (1851).jpg|116|Старонкі каталёгаў бібліятэк у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] і [[Крэтынга|Крэтынзе]], на якіх мова выдадзеных у Літве і Прусіі летувіскіх кніг азначаецца як жамойцкая}} Выкарыстаньне летувіскай мовы ў Прусіі дзеля пашырэньня [[лютэранства]] сярод летувісаў прымусіла зьвярнуцца да гэтай мовы [[Езуіты|езуітаў]] — галоўных дзеячоў [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] ў Вялікім Княстве Літоўскім, што прычыніліся да друкаваньня летувіскамоўных кніг у [[Вільня|Вільні]]<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] адзначае, што менавіта дзякуючы выдавецкай дзейнасьці сьпярша ў Прусіі, а потым і ў Вільні (з 1595 году) мова жамойтаў атрымала статус «літоўскай мовы»<ref name="Urban-2001-33">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 6, 33.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|101|Dictionarium Polono-Latino-Lothavicum opus posthumum (Dictionary of the Polish-Latin-Latvian languages) by Georgs Elgers, Vilnius, 1683.jpg|113|Адзіны выдадзены ў ВКЛ летувіскі слоўнік «Слоўнік трох моваў», у якім не падаецца назва трэцяй (летувіскай) мовы, і выдадзены таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы латыскі слоўнік з дакладным азначэньнем моваў — «Слоўнік польска-лацінска-латыскі»}} Апроч дзейнасьці жамойцкіх і нямецкіх кніжнікаў у Прусіі, гісторык [[Вацлаў Пануцэвіч]] адзначае наступныя чыньнікі, якія спрыялі частковаму (супярэчліваму і праз гэта даволі заблытанаму) пашырэньню ў Вялікім Княстве Літоўскім [[Ліцьвіны#Літоўская мова|тэрміна «літоўская мова»]] на ''літоўскі дыялект'' мовы жамойтаў, нягледзячы на адначаснае захаваньне адасобленасьці [[Жамойць|Жамойці]] ад [[Літва|Літвы]]<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 274—277.</ref>: * заняпад [[Старабеларуская мова|літоўскай (беларускай)]] каталіцкай традыцыі пры пераходзе магнатаў у [[кальвінізм]] і [[арыянства]]; * узвышэньне [[Польская мова|польскай мовы]] ў выніку [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і яе пранікненьне ў Вялікае Княства Літоўскае празь [[Люблінская унія|Люблінскую унію]]; * сьмерць апошняга зь [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]]; * узмацненьне [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] з узвышэньнем [[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]] па заняцьці туркамі [[Канстантынопаль|Канстантынопалю]]; * празьмернае захапленьне [[Літоўская мітраполія|праваслаўнымі ліцьвінамі]] [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовай]] як «сапраўднай» і «годнай [[праваслаўе|праваслаўя]]». {{Падвойная выява|справа|PEDELIS MIROS Saldźiausi medi Kriźiaus JESUSA Pona Sawimp turis inriszta (in Lithuanian language) by Vincentas Karafa, Vilnius, 1746.jpg|89|Ziwatas Pona yr Diewa musu Jezusa Christusa... o dabar wieł… Ziamaytyszka ysztumocitas yr drukowatas (1787).jpg|125|Летувіскія кнігі (Вільня, 1750 г. і [[Супрасьля]], 1787 г.), мова якіх на вокладках азначаецца як жамойцкая}} Першай кнігай, выдадзенай па-летувіску ў Вялікім Княстве Літоўскім (і адначасна першым яўным азначэньнем летувіскай мовы ў ВКЛ менавіта як «літоўскай»), стаў выкананы ў 1595 годзе дзеячом [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] [[Мікалай Даўкша|Мікалаем Даўкшам]] пераклад з польскай мовы на летувіскую «Катэхізму» езуіта Якуба Лядэсмы. Прытым, хоць у прадмове Даўкша сьцьвярджаў, што зрабіў пераклад «''на ўласную мову нашу летувіскую''», аднак у прадмове да перавыданьня 1605 году ўжо ананімны перакладнік сьцьвярджаў, што папярэднік пераклаў катэхізм на жамойцкую мову і таму летувісы скардзіліся: «''ня маем катэхізму летувіскага''»<ref name="Sviazynski-2005-209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. Адзіным выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя слоўнікам летувіскай мовы стаў «Слоўнік трох моваў» езуіта [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>Schmalstieg W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref> (выйшаў з друку каля 1620 году ў [[Вільня|Вільні]] і перавыдаваўся ў 1629, 1631, 1642, 1677, 1713 гадох), у якім, аднак, не падавалася назвы трэцяй (летувіскай) мовы<ref>Szyrwid K. [https://books.google.by/books?id=-PZPAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Dictionarium trium linguarum]. — Vilna, 1713.</ref> (хоць выдадзены ў 1683 годзе таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы друкаваны слоўнік [[Латыская мова|латыскай мовы]] дакладна падаваў назву гэтай мовы ўжо ў самім сваім назове — «Dictionarium Polono-Latino-Lottavikum…»), вынікам чаго стала наступнае дадатковае азначэньне ў шэрагу навуковых працаў XIX ст.: «''польскі, лацінскі і жамойцкі''» ({{мова-la|Poln. Lat. et Samogiticae|скарочана}}<ref name="Kiopen-1827-103">Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб, 1827. С. 103.</ref><ref>Adelung J. H. Mithridates, oder allgemeine Sprachenkunde. Band 2. — Berlin, 1809. [https://books.google.by/books?id=o6kKAQAAIAAJ&pg=PA709&dq=Dictionarium+trium+linguarum+Samogiticae&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwisnYrN2uj0AhVeiv0HHY3MDIgQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=Dictionarium%20trium%20linguarum%20Samogiticae&f=false S. 709].</ref><ref>Magazin, herausgegeben von der Lettisch-Literarischen Gesellschaft. — Mitau, 1828. S. 65.</ref>, {{мова-de|Das lateinisch-polnisch-samogitische Wörterbuch|скарочана}}<ref>Winkelmann E. Bibliotheca Livoniæ historica. — St. Petersburg, 1870. [https://books.google.by/books?id=IdXEOzDAQz4C&pg=PA45&dq=in+samogitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiw1-eptun1AhUxSPEDHQJbB544ggEQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=in%20samogitischen%20sprache&f=false S. 45].</ref>) — як і ў некалькіх каталёгах бібліятэк на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага ({{мова-pl|«Synonima Polsko Łacinsko Żmuycka»|скарочана}} ў [[Вільня|Вільні]]<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 120.</ref>, {{мова-la|«Synonyma Latino-Polono-Samogitica»|скарочана}} ў [[Слонім]]е<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WxIHAQAAIAAJ&dq=%C5%BCmudzki+vie%C5%A1ajame&focus=searchwithinvolume&q=synonyma+latino P. 115].</ref>, {{мова-pl|«Dykcyonarz Łacinsko-polski i Zmudzki»|скарочана}} ў [[Крэтынга|Крэтынзе]]<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 186.</ref>), тым часам у каталёзе бібліятэкі Віленскага езуіцкага навіцыяту (1748 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 117.</ref> і ў кнізе езуіцкага гісторыка [[Станіслаў Растоўскі|Станіслава Растоўскага]] (1768 год) гэты слоўнік азначаўся як «літоўскі»{{Заўвага|{{мова-la|«Dictionarium Polono Latino Lituanicum»|скарочана}}}}. Першая на тэрыторыі ВКЛ летувіская [[граматыка]] выйшла ў 1737 годзе пры Віленскай езуіцкай акадэміі і мела назву «''Лучнасць моваў Літвы, апісаная паводле граматычных законаў галоўнага дыялекту гэтага княства. І да карыстаньня старанным нэа-[[Палямонавічы|палямонам]] прызначаная з дазволу старэйшых''»<ref>[https://web.archive.org/web/20230106184619/http://www.litviny.net/104310881072108410721090108010821080-1089108310861074107210881080-10861087108010891072108510801077-11031079109910821072.html Граматыкі і слоўнікі летувіскай мовы паводле крытыка канцэпцыі літвінізму летувіскага гісторыка Томаса Баранаўскага]{{ref-ru}}</ref> ({{мова-la|Universitas Linguarum Litvaniae in Principali Ducatus Ejusdem Dialecto Grammaticis Legibus Circumscripta. & in obsequium Zelorum Neo-Palaemonum Ordinata Permissu Superiorum|скарочана}}). Як і ў выпадку выдадзенага езуітамі слоўніка, праз фактычны брак у назове граматыкі назвы летувіскай мовы (хоць выдадзеная таго ж году граматыка латыскай мовы дакладна пазначала назву мовы ў назове — «Lotavica Grammatica…») у [[Рыга|рыскім]] навуковым выданьні 1844 году яе азначылі як «граматыку жамойцкай мовы» ({{мова-de|«eine Grammatik der schamaitischen (schmudischen) Sprache»|скарочана}})<ref>Magazin, hrsg. von der Lettisch-Literärischen Gesellschaft. Band 7, 1844. [https://books.google.by/books?id=xOtOAAAAcAAJ&pg=RA2-PA31&dq=schamaitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjBp7b-8Ob1AhUOP-wKHTPfB244FBDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=schamaitischen%20sprache&f=false S. 31].</ref>. Прытым азначэньне выдаўцамі-езуітамі жамойцкай (летувіскай) мовы як «''галоўнага дыялекту Літвы''» абсалютна не адпавядала рэчаіснасьці, што прызнае летувіскі мовазнаўца [[Зігмас Зінкявічус]]: напраўду, палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая была загнаная «''ў найніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''» — «''для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка''»<ref name="Zinkevičius-1998-244"/><ref name="Kascian-2009"/>. Першы летувіскі [[Буквар|лемантар]] у ВКЛ выйшаў з друку паміж 1759—1761 гадамі (захаваліся выданьні 1763 і 1766 гадоў) і меў назву «''Навука чытаньня пісьма польскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} = {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}}){{Заўвага|У выданьні 1783 году ён застаўся бяз польскай моўнай часткі і польскага назову, але ўжо з пазначэньнем у назове «''летувіскага пісьма''»: «''Навука чытаньня пісьма летувіскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszta lietuwiszka dieł mazu wayku|скарочана}})<ref name="Dziarnovic-2011"/>, тым часам у каталёзе бібліятэкі кляштару бэнэдыктынак у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] ([[Пінскі павет|Піншчына]]), складзеным паміж 1783—1790 гадамі, асобнік летувіскага лемантара азначылі як «''Мокслас або лемантар жамойцкай мовы''» ({{мова-pl|«Moksłas czyli Elementarz Zmudzkiego Ięzyka»|скарочана}})<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 183.</ref>, таксама ў складзеным [[Адукацыйная камісія|Адукацыйнай камісіяй]] у 1773—1774 гадох інвэнтары Віленскай езуіцкай акадэміі адзначалася 100 асобнікаў «''жамойцкага лемантара''» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 266.</ref>. Апроч таго, «жамойцкімі» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}}) азначаліся перавыданьні гэтага лемантара ў першай палове XIX стагодзьдзя<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 269.</ref>}}. Тым часам існуюць зьвесткі, што яшчэ ў 1752 годзе ў Віленскай друкарні францішканаў выдалі «Лемантар жамойцкі», аднак яго асобнікі не захаваліся да сёньня<ref name="Dziarnovic-2011">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/47/%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D1%9E_%D0%92%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BD%D1%8F%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC.html Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім] // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 115—143.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Ziemaytiszki (1793).jpg|106|Ziemaytiszki (1793) (2).jpg|108|Лацінска-польска-жамойцкія слоўнікі месяцаў з кніг, надрукаваных у Вільні ў 1793 годзе}} Сярод летувіскіх кніг XVIII ст., друкаваных у Вільні, [[Варшава|Варшаве]] і [[Супрасьля|Супрасьлі]], большасьць азначаліся як выдадзеныя на «жамойцкай мове» («мове жамойтаў»), а адзіную кнігу, дзе ў назове сьцьвярджалася «літоўская мова», выдалі ў 1772 годзе ў друкарні Віленскай езуіцкай акадэміі. Пра папулярнасьць разуменьня нелетувіскім жыхарствам ВКЛ мовы летувісаў як жамойцкай, сярод іншага, сьведчаць каталёгі літоўскіх бібліятэк: пры [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Вільня)|Віленскім францішканскім кляштары]] (1797 год), дзе захоўваўся вялікі збор летувіскіх кнігаў<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 180.</ref> — «Каталёг кніг у мовах жамойцкай, рускай, габрэйскай, арабскай, грэцкай і нямецкай» ({{мова-pl|Katalog ksiąg w Języku Zmudzkim, Ruskim, Hebrayskim, Arabskim, Greckim i Niemieckim|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR aukstuju mokyklu mokslo darbai. Nr. 33—34, 1998. [https://books.google.by/books?id=szAPAQAAMAAJ&q=jezyku+zmudzkim&dq=jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjwzd_A7OH0AhUSSvEDHQBMA0cQ6AF6BAgMEAI P. 33.]</ref>, пры [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] (1772 год), дзе адзіная цалкам летувіская кніга азначалася як выданьне на «жамойцкай мове» ({{мова-la|«Samogitico idiomate»|скарочана}})<ref>Catalogus Auctorum Ordine Alphabetico dispositus in Bibliotheca Collegii Academiae Vilnensi S. I. reperibilium. — Vilnae, 1772. [https://virtus.mb.vu.lt/en/p/69/ P. 69].</ref>, пры [[Касьцёл Сьвятой Барбары і кляштар трынітарыяў (Берасьце)|Берасьцейскім трынітарскім кляштары]], дзе адзіная кніга на летувіскай мове азначалася як «жамойцкая кніга»<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 184.</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Летувіская мова]] [[Катэгорыя:Культура Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Сацыялінгвістыка]] qtk3wu90bkxtf6uznpkw12uq0likgok 2694775 2694757 2026-10-04T10:55:01Z ~2026-53165-93 100487 /* Гіпатэтычная тэорыя пра летувіскую мову як «крыптамову» і мову вуснай камунікацыі літоўскіх князёў і баяраў */ 2694775 wikitext text/x-wiki '''Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім''' — гісторыя разьвіцьця, функцыянаваньня і статусу [[летувіская мова|летувіскай мовы]] ў шматнацыянальнай і шматканфэсійнай прасторы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Як падкрэсьлівае амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]: «''летувіская мова стагодзьдзямі не была мовай палітыкі''»<ref name="Snyder">{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}}</ref>. Палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая паводле летувіскага гісторыка мовы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]] была загнаная «''ў найніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''»<ref name="Zinkevičius-1998-244">Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref>. Напрыклад, ''«вялікія князі літоўскія ніколі не друкавалі кнігаў на летувіскай мове»''<ref name="Snyder"/>. Больш за тое, паводле Зігмаса Зінкявічуса, «''для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка''». Таму летувіскія навукоўцы бесьперапынна падкрэсьліваюць «''адзінства арэалу летувіскай мовы праз палітычную мяжу паміж ВКЛ і Прусіяй''», бо «''летувіскія граматыкі і слоўнікі доўгі час (да канца XVIII ст.) друкаваліся толькі ў Прусіі''» (выняткам быў слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстантына Шырвіда]], які выйшаў каля 1620 году, некалькі разоў перавыдаваўся і быў адзіным слоўнікам летувіскай мовы, выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя<ref>Schmalstieg, W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref>). Сваім парадкам, ''«перасьледаваная стагодзьдзямі летувіская мова ўпершыню за сваю гісторыю атрымала статус дзяржаўнай»'' толькі ў першай [[Летува|Летувіскай Рэспубліцы]] (то бок у 1918 годзе)<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 297.</ref>. == Назва == {{Асноўны артыкул|Жмогусы|Жамойты}} [[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''» (1580 г.)<ref name="Lebedys-1976-111">Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>]] Першае [[Ліцьвіны#Балтыйская (неславянская) літоўская мова|дакладнае]] азначэньне летувіскай мовы [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] датуецца 6 чэрвеня 1580 году і датычыцца катэхізму [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] 1547 году<ref>Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 49.</ref>, які ў Летуве афіцыйна лічыцца першай друкаванай кнігай на летувіскай мове: «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»{{Заўвага|«''катехизмъ по жомоитьску друкованыи''»}}<ref name="Lebedys-1976-111"/>. Факт масавага і традыцыйнага называньня ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] мовы [[Летувісы|летувісаў]] (у тым ліку мовы [[Прускія летувісы|прускіх жамойтаў]] у «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»{{Заўвага|У Прусіі мову жамойтаў з 1579 году пачалі называць выняткова «літоўскай» — у кнігах, друкаваных пры падтрымцы прускіх уладаў. Тым часам пры перадруку ў Расейскай імпэрыі пруска-летувіскай кнігі «Prastas Pamokslas per Klausimus ir per Atsakymus» (упершыню выйшла з друку ў 1780 годзе, без пазначэньня ў назове і тэксьце назвы мовы) яе новы выдавец, выхадзец з колішняй Рэчы Паспалітай Ян Юры Ляховіч азначыў гэтую кнігу як «''на чыстую жамойцкую мову… перакладзеную''» ({{мова-lt|«ant czista zemajtiszka Liežuwy… iszgulde»|скарочана}})<ref>Biržiška V. Aleksandrynas: senųjų lietuvių rašytojų, rašiusių prieš 1865 m., biografijos, bibliografijos ir biobibliografijos. T. 2. — Čikaga, 1963. [https://archive.org/details/birziska-aleksandrynas-t.-2-1963_202012/page/153/mode/2up?q=zemajtiszka P. 154].</ref>}}) ''жамойцкай'' засьведчылі: нямецкі філёляг і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абрагам Пэнцэль||de|Abraham Jakob Penzel}} у «Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur» (1781 год) — "''…шмат ["літоўскіх" кніг, якія аўтар прывёз у мясцовую бібліятэку з [[Кёнігзбэрг]]у] дадалося зь [[Вільня|Вільні]] <…> дзе яна ["літоўская мова" — паводле прускіх кніг] называецца жамойцкай, бо гэтай мовай гавораць не ўва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім, а толькі ў яго правінцыі, якая завецца Жамойцю''"{{Заўвага|{{мова-de|«Ich habe viel Litauisches, Lettisches, und Estonisches aus Königsberg mitgebracht; die zwey letztern Fächer nicht, aber das erstere sehr stark aus Wilna vermehrt, welches um desto merkwurdiger ist, weil das Litauische, welches man hier spricht, (man nennt es Samogitisch, weil diese Sprache nicht im ganzen Großherzogthum Litauen, sondern nur in der Provinz, die den Nahmen Schamaiten, Samogitia, führt, gesprochen wird,) merklich vom preußischen Dialekt abweicht, und theils mit rußischen, theils lettischen Worten durchspickt ist»|скарочана}}}}<ref>Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur. 10. Theil, 1781. [https://books.google.by/books?id=mslbAAAAcAAJ&pg=PA236&dq=man+nennt+es+Samogitisch&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi3ytrc5uj0AhUBh_0HHQKID4MQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=man%20nennt%20es%20Samogitisch&f=false S. 236].</ref> — і нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Фатэр||en|Johann Severin Vater}} у сваёй працы «Die Sprache der alten Preussen» (1821 год) — "''У мясцовасьцях, дзе жылі надровы і скалвы ["Малая Летува"]… да гэтага часу захавалася літоўская мова; там ёсьць друкаваныя біблія, граматыкі, слоўнікі, і менавіта яна вядомая ў пэўнай ступені выняткова пад імем літоўскай, у той час як у колішнім Вялікім Княстве Літоўскім мае назву жамойцкай''"{{Заўвага|{{мова-de|«In den Gegenden, wo ehemals die Nadrauer und Schalauer wohnten, d. i. von Memel, Tilse, Ragnit, Insterburg bis Gumbinnen, hat sich noch bis auf den heutigen Tag der Gebrauch der Litthauischen Sprache erhalten; die Bibel, Sprachlehren, Wörterbücher sind in derselben gedruckt, und sie ist es, welche gewissermassen ausschliesslich unter dem Namen der Litthauischen bekannt ist, während die des ehemals Grossherzogl. Litthauens den Namen der Schamaitischen führt»|скарочана}}}}<ref>Vater J. S. Die Sprache der alten Preussen. — Braunschweig, 1821. [https://books.google.by/books?id=bpJJAAAAcAAJ&pg=PR12&dq=den+Namen+der+Schamaitischen&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiSldqi1ej0AhVvgf0HHchpCSEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=den%20Namen%20der%20Schamaitischen&f=false S. XII].</ref>. У адказ на падобныя сьведчаньні афіцыйная навука Летувы высоўвае тэорыю, што ў Вялікім Княстве Літоўскім існавала дзьве пісьмовыя летувіскія мовы: першая зь якіх называлася «летувіскай мовай» і цалкам зьнікла ў пачатку XVIII ст., а другая называлася «жамойцкай мовай» і выкарыстоўвалася ў Жамойцкіх [[Жамойцкае староства|старостве]] і [[Жамойцкае біскупства|біскупстве]]. Адпаведна, сучасная літаратурная летувіская мова, паводле гэтай тэорыі, утварылася на базе «жамойцкай мовы» (заходнеаўкштоцкі або сярэдні дыялект — у тэрміналёгіі летувіскіх мовазнаўцаў)<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. Такім парадкам, афіцыйнае летувіскае мовазнаўства, хоць і знаходзіць пэўнае тлумачэньне называньню летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім жамойцкай мовай, але разам з тым прызнае, што сучасная летувіская мова ёсьць працягам старой жамойцкай пісьмовай мовы, якая называецца цяпер «літоўскай» (у значэньні летувіскай) толькі паводле імя<ref name="Kascian-2009">[[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў? // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref>{{Заўвага|Як падкрэсьлівае сучасны польскі літаратуразнаўца прафэсар [[Ягелонскі ўнівэрсытэт|Ягелонскага ўнівэрсытэту]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Анджэй Раманоўскі||pl|Andrzej Romanowski (literaturoznawca)}}, „''усё тое, што сёньня называем „літоўскім“ (або жамойцкім ці аўкштайцкім)“, тады акрэсьлівалася адзіным тэрмінам „Жамойцкае“''» ({{мова-pl|«...wszystko to, co dziś nazywamy „litewskim” (czyli żmudzkim lub auksztockim), wtedy określano jednym terminem: „Żmudzkie”»|скарочана}})<ref>Romanowski A. Prawdziwy koniec Rzeczy Pospolitej. — Kraków: Universitas, 2007. [https://www.google.com/search?q=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&tbm=bks&sxsrf=ALiCzsaid4f_BeBghVk7UEzZjnpbWvEKug%3A1660167086385&ei=riP0YrT2FoGysAfk_YnYDw&ved=0ahUKEwi0hc6rnL35AhUBGewKHeR-AvsQ4dUDCAk&uact=5&oq=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&gs_lcp=Cg1nd3Mtd2l6LWJvb2tzEANQAFgAYGBoAHAAeACAAQCIAQCSAQCYAQCgAQKgAQHAAQE&sclient=gws-wiz-books S. 87].</ref><ref>Romanowski A. Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904. — Kraków: Universitas, 2003. [https://www.google.com/search?q=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&tbm=bks&sxsrf=ALiCzsaid4f_BeBghVk7UEzZjnpbWvEKug%3A1660167086385&ei=riP0YrT2FoGysAfk_YnYDw&ved=0ahUKEwi0hc6rnL35AhUBGewKHeR-AvsQ4dUDCAk&uact=5&oq=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&gs_lcp=Cg1nd3Mtd2l6LWJvb2tzEANQAFgAYGBoAHAAeACAAQCIAQCSAQCYAQCgAQKgAQHAAQE&sclient=gws-wiz-books S. 31].</ref>}}. == Гіпатэтычная тэорыя пра летувіскую мову як «крыптамову» і мову вуснай камунікацыі літоўскіх князёў і баяраў == {{Асноўны артыкул|Летувізацыя}} [[Файл:Lithuanian language in the 16th century.png|значак|Тэндэнцыйная (без паданьня хоць-якога навуковага абгрунтаваньня) мапа «Летувіская мова ў XVI стагодзьдзі», складзеная летувіскім [[Балтыстыка|балтыстам]] [[Зігмас Зінкявічус|Зігмасам Зінкявічусам]]<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių tautos kilmė. — Vilnius, 2005. P. 230.</ref>, якога крытыкуюць за зьмешваньне навуковага дасьледаваньня зь [[Летувізм|летувіскім нацыяналізмам]]<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>]] У 2011 годзе гісторык [[Алег Дзярновіч]] апублікаваў артыкул «Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім: паміж функцыяй і статусам» (які неўзабаве перадрукавала выданьне [[Наша Ніва]]), у якім як нейкі факт прапагандуецца сьцьверджаньне, нібы летувіская мова часта выкарыстоўвалася ў дыпляматыі і палітыцы як інструмэнт схаванай камунікацыі. Гэтае катэгарычнае сьцьверджаньне Дзярновіч грунтуе адно на [[летувізм|летувісацэнтрычнай]] [[Гіпотэза|гіпатэтычнай]] інтэрпрэтацыі двух эпізодаў: [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]]): глыбокія адрозьненьні ў генафондзе [[беларусы|беларусаў]] і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]] * Успамін вялікага князя літоўскага [[Вітаўт#Мова_і_культура|Вітаўта]] пра тое, што на [[Луцак|Луцкім]] зьезьдзе манархаў у студзені 1429 году ён зьвярнуўся да [[Ягайла#Мова_і_культура|Ягайлы]] «[[Літоўская мова|па-літоўску]]» ({{мова-la|«nos vero in lithwanico diximus ad vos»|скарочана}}), калі побач з братамі былі толькі імпэратар [[Жыгімонт Люксэмбурскі]] і яго жонка<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 106.</ref>. Аднак сам гэты ўпамін нічога ня кажа пра зьмест той «літоўскай» мовы, прытым захаваліся сьведчаньні, што асабістае ліставаньне паміж Вітаўтам і Ягайлам вялося на беларускай мове<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 107.</ref>. Раней Вітаўт у лацінскай грамаце ад 1420 году да Жыгімонта Люксэмбурскага двойчы ўжыў славянскія тэрміны (''Szomoyth'', ''Somoyth'' — {{мова-be-old|Жомойть|скарочана}}) у называньні [[Жамойць|Жамойці]] і [[жамойты|жамойтаў]] (хоць у тагачасных лацінскіх тэкстах да іх дастасоўвалі назвы ''Samogitia'' і ''Samogiti''), кажучы, што іх гэтак называлі «ў літоўскай мове» ({{мова-la|Sed quod terra Samaytarum est terra inferior ad terram Lythwanie, ideo Szomoyth vocatur, quod in lythwanico terra inferior interpretatur <…> que terra in Lythwanico Somoyth quasi terra inferior appelatur|скарочана}})<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 105—106.</ref>. * Запіс пад 1529 годам у [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Мэтрыцы Вялікага Княства Літоўскага]], дзе судовы выканаўца Васіль Бялянін (пра якога вядома толькі, што ён «[[русіны|русін]]» з ВКЛ без удакладаньня — зь [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускай]] або з украінскай яго часткі) засьведчыў, што баярын гаспадарскі Пятро Сумарок, які быў перасяленцам першага або другога пакаленьня з занятай маскоўскім гаспадаром [[Смаленскае ваяводзтва|Смаленскай зямлі]]<ref>Религия и русь, XV—XVIII вв. — Москва, 2020. С. 175.</ref>, спрабаваў пры ім падкупіць сьведак з-пад [[Эйшышкі|Эйшышкаў]]: «''…і Сумарок пачаў ім гаварыці па-літоўскі перада мною і прасіў іх: „Для Бога ня выдайце мя, а што есьмі вам абяцаў то дам, а вас у том ня выдам“''». У дакумэнце таксама падаюцца імёны сьведак: Міцька Рафалавіч і яго брат Сьвяцька, [[Радзівіл (імя)|Разьвіл]] [[Ятаўт]]авіч, Міска Кабызевіч{{Заўвага|У іншых дакумэнтах ВКЛ Кабызевічы ўпамінаюцца ў [[Кіеў|Кіеве]], Ваўкавыску і на [[Пінскі павет|Піншчыне]], тым часам яшчэ ў 1488 годзе вялікі князь [[Казімер Ягайлавіч|Казімер]] зрабіў наданьне «[[Русіны|русіну]]» Мішку Кабызю<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 60.</ref>}}, Стась Івашкавіч<ref>Lietuvos Metrika. Nr. 225: 6-oji Teismų bylų knyga (1528—1547). — Vilnius, 1995. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/128/#page/n243/mode/1up С. 90].</ref>. [[Файл:Europa Polyglotta.jpg|значак|Пададзеная Дзярновічам гіпатэтычная мапа «''Шматмоўная Эўропа з паказаньнем генэалёгіі моваў''» (1741 г.) — з заўвагай «''увогуле ж, у XVIII стагодзьдзі паводле лінгвістычнай намэнклятуры тэрмін „літоўская мова“ быў вельмі выразна замацаваны менавіта за тою балцкаю гаворкаю, якую мы сёньня разумеем як літоўскую мову''»{{Заўвага|Гэтае сьцьверджаньне супярэчыць высновам гісторыка мовы [[Сяргей Запрудзкі|Сяргея Запрудзкага]], што яшчэ ў пачатку XIX ст. тэрмін «літоўскі» ў розных мовах (як і «беларускі», «рускі» і многія іншыя) меў «дыфузнае», няўстойлівае ў тэрміналягічным пляне значэньне і ня быў замацаваны за назвай мовы сучасных летувісаў<ref>[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 85.</ref>}} — зьмяшчае на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] летувіскую мову, тым часам на тэрыторыі [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] зьмяшчае не [[Ангельская мова|ангельскую]], а [[Стараангельская мова|англа-саксонскую мову]] (ужывалася да XII ст.), а на тэрыторыі [[Турэччына|Турэччыны]] — [[грэцкая мова|грэцкую мову]]. Апроч таго, зьмяшчае няісную «славянскую мову» [[Новая Зямля (архіпэляг)|Новай Зямлі]]]] У гэтай жа публікацыі Дзярновіч заявіў, што [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыю 3 траўня]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] перакладалі па-летувіску<ref>Дзярновіч А. Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 131.</ref>. Аднак напраўду Канстытуцыя 3 траўня не перакладаліся на летувіскую мову ў XVIII стагодзьдзі: існуе толькі рукапісны ананімны аматарскі пераклад, створаны ў пачатку XIX стагодзьдзя, пра што сьведчаць вадзяныя знакі на паперы «ВФ СТ» = «Вологодская фабрика содержателя Торунтаевского» і год «1803»<ref>[http://www.mdl.projektas.vu.lt/wp-content/uploads/2013/03/aprasas.pdf Rankraščio aprašas] ([https://web.archive.org/web/20240331023058/http://www.mdl.projektas.vu.lt/wp-content/uploads/2013/03/aprasas.pdf архіваваная копія]), Gegužės 3-iosios Konstitucija, Magnus Ducatus Lithuaniae</ref><ref>Tumelis J. Gegužės Trečiosios konstitucijos ir Ketverių metų seimo nutarimų lietuviškas vertimas (Lithuanian) // Lietuvos istorijos metraštis. — Vilnius: Lietuvos istorijos institutas, 1978. [https://books.google.by/books?id=Nys8AAAAIAAJ&q=%221803+met%C5%B3+dat%C4%85%22+konstitucijos&dq=%221803+met%C5%B3+dat%C4%85%22+konstitucijos&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi9wNGs4veIAxVU3gIHHYSRF_MQ6AF6BAgHEAI P. 92].</ref>. Апроч таго, Дзярновіч дзеля сьцьверджаньня нейкага афіцыйнага статусу летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім выкарыстоўвае летувісацэнтрычныя гіпатэтычныя інтэрпрэтацыі наступных зьвестак: * Паведамленьне храніста [[Ян Длугаш|Яна Длугаша]] пра тое, што ў 1440 годзе вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера Ягайлавіча]], які нарадзіўся і выхоўваўся ў [[Кракаў|Кракаве]], па прыбыцьці ў Вільню мясцовыя князі і баяры [[Алелька Ўладзімеравіч]], [[Васіль Пуцята]], [[Юры Сямёнавіч Гальшанскі|Юры Сямёнавіч]], [[Іван Манівід|Івашка Манівідавіч]] і [[Пётар Мантыгердавіч|Пятрашка Мантыгердавіч]] навучалі літоўскай мове і звычаям ({{мова-la|«Pauci qui remanserant, odio et arte Lithuanorum tempore succedente exclusi sunt, veriti, ne native affect plus esset Polonis quam Lithuanis affectus, officials Lithuanos adiungung et ipsum linguam et mores suos instruunt»|скарочана}}). Тым часам пра славянскі характар той «літоўскай» мовы кажа ўжо сам пералік асобаў. Адметна тое, што Пятрашка Мантыгердавіч прысьведчыў у 1434 годзе наданьне для Віленскай катэдры зямель у Медніцкай, Дубінскай, Лынгменскай і Няменчынскай валасьцях, дзе ўпаміналіся снасткі, «''па-народнаму „язы“''» (''vulgariter jazi''){{Заўвага|name="ESBM"|Паводле [[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы|Этымалягічнага слоўніка беларускай мовы]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]], «''Ез — 'перагародка, якую ставяць рыбакі на рацэ з праходам, у якім расстаўляюць нерат' <...> (гл. таксама яз)''»<ref>{{Літаратура/ЭСБМ|3к}} С. 184.</ref>, таксама шэраг прыкладаў ужываньня гэтага слова ў форме «яз» падае [[Гістарычны слоўнік беларускай мовы]]<ref>{{Літаратура/ГСБМ|37к}} С. 300.</ref>}}, а ў 1449 годзе ён прысьведчыў наданьне для касьцёла ў Дубінках, дзе ўпаміналася «''сядзіба або інакш „дварэц“''» (''allodium alias dworecz'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 176—177.</ref>. * Два наказы аналягічнага зьместу вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] намесьніку [[Жыжмары|жыжмарскаму]] ад 3 жніўня 1511 году (''«Вялелі есма ў таго касьцёла жыжмарскага меці каплана, што бы ўмеў па­літоўскі казаці, і містра»'') і [[Эйшышкі|эйшыскаму]] плябану ад 27 студзеня 1524 году ({{мова-la|«…presbyteros idoneos, quorum saltem unus idiomate Lithuanico praedicare populo Dei bene sciat et debeat»|скарочана}}). Раней за памянёныя наказы, у верасьні 1501 году [[Віленскія біскупы|віленскі біскуп]] [[Войцех Табар|Альбэрт Табар]] атрымаў ад вялікага князя [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] грамату, паводле якой змог на свой погляд прызначаць ксяндзоў, пажадана такіх, якія б валодалі «літоўскай гаворкай»{{Заўвага|У той час набажэнствы і казаньні спраўляліся на лацінскай мове}}. У грамаце пералічвалася 28 парафіяльных касьцёлаў [[Віленскае біскупства|Віленскага біскупства]], у тым ліку ў [[Ліда|Лідзе]], [[Беліца|Беліцы]], [[Быстрыца|Быстрыцы]], [[Слонім]]е, [[Валожын]]е, [[Краснае|Красным Сяле]], [[Маладэчна|Маладэчне]], [[Радашкавічы|Радашкавічах]], [[Койданава|Койданаве]], а таксама тры касьцёлы на [[Падляшша|Падляшшы]] (у [[Гонядзь|Гонядзі]] і ваколіцах). Апроч відавочна нелетувіскага геаграфічнага ахопу, гісторык [[Павал Урбан]] зьвяртае ўвагу на тое, што гэтая пажаданая ў тым часе «моўная рэформа» не пакінула ніякіх сьлядоў, якія б маглі пацьвердзіць факт ужываньня жамойцкай (летувіскай) мовы ў набажэнствах ня толькі пералічаных, але ўвогуле, хоць якой парафіі<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 32—33.</ref>. Увогуле жа, пра тое, што ў [[Віленскае біскупства|Віленскім біскупстве]] пад літоўскай разумелася не балтыйская мова, таксама сьведчыць статут гэтага біскупства ад 1669 году, які забараняў даваць [[Бэнэфіцыя|бэнэфіцыі]] іншаземцам, якія ня ведаюць ''літоўскай'' ({{мова-la|litvanica|скарочана}}) мовы, і загадваў прамаўляць казані ў касьцёлах дыяцэзіі паводле чаргі «''адну ў літоўскай мове, адну ў польскай''» ({{мова-la|«alteram in litvanica, alteram in polonica»|скарочана}})<ref>Fijałek J. Uchrześcijanienie Litwy przez Polskę // Polska i Litwa w dziejowym stosunku. — Kraków, 1914. [https://books.google.by/books?id=C_gKAAAAIAAJ&pg=PP7&dq=Fija%C5%82ek.+Uchrze%C5%9Bcijanienie+Litwy+przez+Polsk%C4%99+//+Polska+i+Litwa+w+dziejowym+stosunku.&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiom4-fv-z3AhUAS_EDHXgrAbMQ6AF6BAgIEAI#v=snippet&q=alteram%20in%20litvanica&f=false S. 312].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20221004001720/http://vkl.by/articles/531 Віленскі сінод 1669] // {{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 131.</ref>. * Паведамленьне пра адстаўку ў 1538 годзе лаўніка [[Коўна|Ковенскай]] магдэбургіі немца Андрэаса Войта з прычыны няведаньня ім «літоўскай мовы» ({{мова-de|«…er sproch halben dem, er im litauischen nicht wol erfaren sei»|скарочана}}). * Цытата зь Віленскага мескага статуту ад 18 лістапада 1551 году, каб выклік на суд і вырак суду абвяшчаўся «''po polsku i po litewsku, i po rusku, aby wszyscy, ktorzy by słuchali, rozumieli''». Увогуле, падобныя спробы з боку летувіскіх нацыяналістаў атаясаміць усякі гістарычны ўпамін «літоўскай мовы» менавіта зь летувіскай мовай адзначаліся яшчэ ў пачатку XX ст., калі [[Міхал Піюс Ромэр]] з спасылкай на летувіскае выданьне «Lietuvis» за 1907 год сьцьвярджаў, нібы апошні афіцыйны дакумэнт па-летувіску склалі ў [[Белая Царква (Кіеўская вобласьць)|Белай Царкве]] ваявода кіеўскі [[Адам Кісель]], ваявода смаленскі [[Юры Караль Глябовіч|Юры Глябовіч]], [[Стольнік вялікі літоўскі|стольнік]] [[Вінцэнт Корвін-Гасеўскі|Вінцэнт Гасеўскі]] і падсудак браслаўскі Міхал Касакоўскі{{Заўвага|Гэты «''ліст на літоўскай мове''» ўпамінаецца ў працы польскага гісторыка XVII ст. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Лаўрын Ян Рудаўскі|Лаўрына Яна Рудаўскага|pl|Wawrzyniec Jan Rudawski}}: {{мова-la|«Quibus enim rationibus persuaderent surenti multitudini, se legatos et commissarios esse, quos ubique iuris gentium praerogatiua securos reddit, communicatis itaque in unum confiliis, in quo tunc rerum et fortunae articulo versarentur, Ianussio duci Radiuilio Lituana lingua secretis literis scripserunt»|скарочана}}<ref>Historiarum Poloniae ab excessu Vladislai iv ad pacem Olivensem vsque libri ix, seu, Annales regnante Ioanne Casimiro Poloniarum. — Varsaviae et Lipsiae, 1755. [https://books.google.by/books?id=SjtD6h1inW0C&pg=PA85&dq=%22lituana+lingua%22&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq9oGDqsL5AhVR6LsIHZSjBNIQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=lingua&f=false P. 85].</ref>}}. Абсурднасьць гэтага сьцьверджаньня паказаў яшчэ ў 1912 годзе гісторык [[Лявон Васілеўскі]]<ref>Wasilewski L. Litwa i Białoruś: przeszłość — teraźniejszość — tendnecje rozwojowe. — Kraków, 1912. S. 157.</ref>. На пашыраную ўжо ў тыя часы «манію» ўглядаць у кожным літоўскім паводле назвы мовы гістарычным дакумэнце жамойцкую мову зьвяртаў увагу ў 1918 годзе гісторык літаратуры і мовазнаўца [[Аляксандар Брукнэр]] («''…сёньняшні літваман гатовы падумаць, што тое пра яго жамойцкую гаворку мова; нават… у „літоўскім“ лісьце русіна Кісяля ўгледзелі помнік жамойцкай мовы''»)<ref>Brückner A. Z niwy białoruskiej. — Kraków, 1918. [https://polona.pl/item/z-niwy-bialoruskiej,Njc4NTg4MjY/5/#info:metadata S. 4]—5.</ref>. Гіпатэтычная тэорыя пра летувіскую мову як гутарковую мову [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]] цалкам зьняпраўджваецца тым фактам, што ўласна літоўскія князі і баяры, пакінуўшы ў XIV—XV стагодзьдзяў у сваіх перакладных [[Лацінская мова|лацінскіх]] і [[Нямецкая мова|нямецкіх]] граматах тузіны гутарковых [[Беларуская мова|беларускіх словаў і выразаў]], не падалі ў іх ніводнага [[Балтыйскія мовы|балтыйскага слова]]<ref name="Dajlida-2019-29">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29.</ref>. Прытым, да прыкладу, хаця [[польская мова]] не была пісьмовай да XVI ст., ёсьць запісы ў сярэднявечных лацінамоўных крыніцах, якія падаюць прыклады польскай мовы і адназначна сьведчаць пра тое, што палякі размаўлялі на польскай мове, а запіс пра эстонскую мову сустракаецца яшчэ пад 1214 годам у хроніцы Генрыка Латвійскага: «лаўла, лаўла, паппі» («сьпявай, сьпявай, поп»)<ref name="Dajlida-2019-29"/>. Апроч таго, шырокую вядомасьць мае кірылічны запіс [[Румынская мова|румынскай мовы]] ад 1521 году — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ліст баярына Някшу||ru|Письмо боярина Някшу}}<ref>[http://www.cimec.ro/Istorie/neacsu/rom/ Scrisoarea lui Neacşu din Câmpulung (1521): Primul text în limba română], Institutul Național al Patrimoniului, 3.03.2000 г.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык [[Павал Урбан]], ужываньне вынятна славянскіх тлумачальных тэрмінаў ня толькі ў дакумэнтах, пісаных у дзяржаўнай канцылярыі Вялікага Княства Літоўскага, але і аформленых па-за канцылярыяй звычайнымі ліцьвінамі, ёсьць беспасярэднім сьведчаньнем, што тыя карысталіся ўласнымі, а не чужымі моўнымі выразамі<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 39—46.</ref>. У многіх выпадках беларускія выразы падаваліся з азначэньнем «простанародны», «гутарковы» (''vulgariter'' або ''vulgo dicitur''), прытым такія дакумэнты нярэдка былі складзеныя на крайнім захадзе або ў сярэдзіне ўласна Літвы (Вільня, [[Дзявалтаў|Дзявілтаў]], [[Вількамір]] ды інш.) або пры вялікакняскім двары. У 1358 годзе дзеля вызначэньня дакладнай мяжы паміж Вялікім Княствам Літоўскім і [[Мазавецкае княства|Мазоўшам]] у [[Горадня|Горадні]] склікалі адмысловы сойм зь літоўскіх і мазоўскіх князёў і баяраў. У [[Лацінская мова|лацінскім]] акце разьмежаваньня, выдадзеным у Горадні 13 жніўня 1358 годзе князямі [[Кейстут]]ам, [[Патрыкей Давыдавіч|Патрыкеем]] і [[Войшвілт]]ам і баярамі Айкшам, Алізарам і Васком Кірдзеевічамі, ужылі трансьлітараваныя ў лаціну «''гутарковыя''» назвы памежных пунктаў «''Каменны брод''» (''in vulgari a Kamyoni brod'') і «''вусьце вялікай стругі''» (''uscze welikey strugi'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 62.</ref>. Вялікі князь Ягайла ў прывілеі літоўскаму баярству 1387 году ўпамінаў звычай гнаньня ворага «''з нашае Літоўскае зямлі''» (''terrae nostrae Lithuanicae''), які «па-народнаму» называўся «пагоня» (''quod '''[[Пагоня|pogonia]]''' vulgo dicitur'')<ref>Прывілей 1387 г. // {{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 426—427.</ref>. У першых прывілеях Літоўскаму Касьцёлу 1387 году Ягайла ў лацінскім тэксьце ўжываў «простанародныя» словы: «устаўнае лукно» (''stawne lukno''), «падводы» (''podvodis''), «серабшчызна» (''vulgariter srzebrzczysna''), «дзецкія» (''vulgariter dzeckiye'')<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} № 1, 6.</ref>. У граматах наданьняў ліцьвінаў на каталіцкія касьцёлы і кляштары Віленскага біскупства, пачынаючы ад сама 1387 году, усе ўжытыя ў лацінскім тэксьце «простанародныя» (''vulgariter'' або ''vulgo dicitur'') словы — беларускія. У лацінскай дароўнай грамаце [[Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Ашмяны)|касьцёлу]] ў [[Ашмяны|Ашмянах]] ваяводы віленскага [[Войцех Манівід|Альбэрта Манівіда]] ад 1407 году ўжываецца «народны» выраз «''поў-уставы''» (''vulgariter dictam pol ustavy'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 175.</ref>. У дароўнай грамаце вялікага князя Вітаўта віленскаму біскупу Мікалаю ад 1411 году былі ўжытыя словы «ўстаўнае лукна» (''stawna lukna'') і «палюдзьдзе» (''stacionis poludze appelato''); ваявода віленскі Альбэрт Манівід прысьведчыў гэтую грамату як «''voyevoda''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 175.</ref>. Князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] у сваёй лацінскай грамаце ад 1411 году ўпамінаў гутарковую (''vulgariter dicitur'') меру «''пуд воску''» (''pud vosku'')<ref name="Urban-2001-11">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 11.</ref>. А ў дароўнай грамаце ад 1434 году, якой Жыгімонт Кейстутавіч ужо будучы вялікім князем запісаў [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Віленскай катэдры]] наданьні ў [[Меднікі|Медніцкай]], [[Дубінкі|Дубінскай]], [[Лынгмяны|Лынгмянскай]] і [[Немянчын]]скай валасьцях, згадваліся загароджы на рацэ, якія па-народнаму называліся «''язы''»{{Заўвага|name="ESBM"}} (''vulgariter jazi''). У лісьце да імпэратара [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ад 1420 году вялікі князь [[Вітаўт]] ужыў выраз «''ловы, у народнай мове менаваныя „гайны“''»{{Заўвага|[[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]] падае: «''Гайно — 'бярлога, логава'''»<ref>{{Літаратура/ЭСБМ|3к}} С. 18.</ref>}} (''indagines, alias in vulgari hayn'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 208.</ref>. У 1423 годзе ён зацьвердзіў дароўную грамату віленскага ваяводы Альбэрта Манівіда капліцы пры Віленскай катэдры, дзе загадвалася тром «''сем’ям''» (''familiae vulgariter siemie'') Цярэнцевічаў (''Terentiewiczy'') даваць «''лукно пяціпяднае''» (''lukno petypedne'') мёду, а братам Львовічам (''Lwowiczy'') і Небутовічам (''Nebutowiczy'') — «''лукно шасьціпяднае''» (''vulgariter lukno szescipedne'') мёду на карысьць той капліцы<ref name="Dajlida-2019-176"/>. У дароўнай грамаце віленскага мяшчаніна Мацея Волаха і яго жонкі Дароты [[Віленскі кляштар францішканаў|Віленскаму кляштару францішканаў]] ад 1422 году лацінскі выраз «''situm circa fluvium Niemesz''» («''разьмешчаны ля ракі [[Нявежа (Летува)|Нямежы]]''») патлумачылі гутарковым выразам «''на Нямежы''» (''in vulgari comuniter dicendo na Nemeszi'')<ref name="Dajlida-2019-176">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 176.</ref>. У 1434 годзе ў дароўнай грамаце, якой [[Андрэй Саковіч (ваявода)|Андрэй Саковіч]], дзедзіч [[Немянчын]]а, надаваў Віленскай катэдры дзесяціну з свайго двара ў [[Сьвянцяны|Сьвянцянах]], згадваліся мясцовыя жыхары Войтка, два Мікіты, Кузьма Сямашыч (''Cusma Semaszicz''), Кастусь Пуршка (''Costhus alius Purschka'') ды іншыя. Некаторыя зь іх былі ўдзельнікамі суполак [[Бортніцтва|бортнікаў]], якія па-народнаму называліся «''сябрылы''» (''alias sabrili''); супольнік такой сябрылы называўся «''сябрыч''» (''alias sabricz'')<ref name="Dajlida-2019-176"/>. У грамаце 1436 году, якой [[Конрад Кучук]] (''Cunradus alias Kuczuc''), дзедзіч [[Жырмуны|Жырмуноў]], чыніў наданьне Віленскаму касьцёлу францішканаў, згадвалася мера мёду, якая па-народнаму называлася «''шацец''» (''vulgariter dictam szathec'')<ref name="Dajlida-2019-176"/>. У грамаце 1437 году [[Станіслаў Даўгайла]], харужы віленскі, надаваў Віленскай катэдры сваю зямлю Навіны (''Nowiny'') на дзесяць «''бочак''» (''ad decem tunnas alias beczki'')<ref name="Dajlida-2019-177">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 177.</ref>. У 1451 годзе кашталян віленскі [[Сямён Гедыгольдавіч]] заснаваў [[Касьцёл Адведзінаў Найсьвяцейшай Панны Марыі (Вішнеў)|касьцёл]] у сваёй вотчыне [[Вішнеў (Менская вобласьць)|Вішневе]] і надаў яму зямлю «''з пашняй''» (''cum agro alias z pasznia'') і лугі, па-народнаму менаваныя «''сенажаці''» (''prata alias sianozaczy''). У 1452 годзе Магдалена, удава старосты [[Ліда|лідзкага]] Ягінта, надала Віленскаму кляштару францішканаў «''пашню''» (''agrum alias pasznia'') зь людзьмі ў [[Тракелі (Вярэнаўскі раён)|Тракелях]]. У 1459 годзе пан [[Андрэй Даўгердавіч]] надаў [[Касьцёл Сьвятога Апостала Андрэя (Лынтупы)|касьцёлу]] ў [[Лынтупы|Лынтупах]] людзей, якія мусілі даваць «''бязьмен''» мёду (''bezmien mellis'') або «''пуд''» мёду (''pud mellis''), а таксама пэўную меру «''грачыхі''» (''hreczychy'')<ref name="Dajlida-2019-177"/>{{Заўвага|Таксама ў [[Справаздача|лічбавых]] кнігах Віленскага біскупства XVI стагодзьдзя ў лацінскім тэксьце трапляюцца гутарковыя (''vulgo dictus'') выразы: «паловіца мёдава» (''polowicza myodowa''), мёду «сытнега» (''sythnego''), «цівонскега» (''czywonskyego''), «радунічнэ» (''radunyczne''), «паклон лісічны» (''poklon lysiczny'') ды іншыя<ref>Kościół zamkowy czyli katedra Wileńska. Cz. ІІ. / oprac. x. J. Kurczewski. — Wilno, 1908. S. 178, 180, 199, 201.</ref>. Апроч таго, у [[Хроніка Віганда|Хроніцы Віганда]] зазначаецца, што літоўскія судны па-народнаму завуцца «''паромы''»: {{мова-la|«comprehenduntque ibi duas naves Lithwanas vulgariter Promen»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Promen#v=snippet&q=Promen&f=false S. 565].</ref><ref>Łowmiański H. Studja nad początkami społeczeństwa i państwa litewskiego. T. 1. — Wilno, 1931. [https://www.google.by/books/edition/Studja_nad_poczatkami_spoleczenstwa_i_pa/fjQaAAAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22vulgariter+Promen%22&dq=%22vulgariter+Promen%22&printsec=frontcover S. 8].</ref>}}. Вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] ў сваёй лацінамоўнай грамаце [[Дарагічын (Падляскае ваяводзтва)|Дарагічынскай]] зямлі ([[Вільня]], 1516 год) адзначаў, што ў «'''[[Ліцьвіны#Славянская_літоўская_мова|народнай літоўскай мове]]'''» ({{мова-la|vulgo Lituanico|скарочана}}) судовыя выканаўцы называюцца [[Дзецкі|«дзецкія»]] (''Dzieczkie'')<ref>Januszowski J. Statuta, prawa y constitucie. — Kraków, 1600. [https://books.google.by/books?id=AwpqPXb2wE8C&pg=PA834&lpg=PA834&dq=%22vulgo+lituanico%22&source=bl&ots=Pj8onEbDfy&sig=ACfU3U3c61-MJ5YxF1VMaHXJ7Wjj75Uwhw&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi78qfTgoX2AhVSQfEDHZMyBsgQ6AF6BAgEEAM#v=onepage&q=lituanico&f=false S. 834].</ref><ref>Statut litewski. Zbior praw Litewskich od roku 1389 do roku 1529. — Poznań, 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nkhYAAAAcAAJ&q=lithuanico#v=snippet&q=lithuanico&f=false S. 119].</ref>. Вялікі князь [[Жыгімонт Аўгуст]] ва [[Дамова|ўмове]] 1545 году з прускім герцагам [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхтам Гогенцолернам]], пляменьнікам свайго бацькі Жыгімонта Старога, назваў беларускую мову «роднай», «нашай»: {{мова-la|vsque ut lingua Teutonica vocant Rogort, nostra vero vulgari Raigrod|скарочана}}<ref>Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZmVcAAAAcAAJ&q=nostra+vero+vulgari+Raigrod#v=snippet&q=nostra%20vero%20vulgari%20Raigrod&f=false С. 7].</ref>. Тым часам Альбрэхт Прускі ва ўласным выкладзе той умовы азначыў гэтую мову літоўскай: «''Lithuanica vero volgari Raigrod''»<ref>Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZmVcAAAAcAAJ&q=Lithuanica#v=snippet&q=Lithuanica&f=false С. 12].</ref>. Літоўскія паны-камісары (Вацлаў, біскуп жамойцкі; [[Рыгор Рыгоравіч Осьцік|Рыгор Осьцік]], кашталян віленскі; [[Аляксандар Хадкевіч (ваявода наваградзкі)|Аляксандар Хадкевіч]], ваявода наваградзкі; Ян Даманоўскі, пробст Віленскі; Мікалай Нарбут, капітан мазырскі) зьвярнулі ўвагу на неадпаведнасьць некаторых месцаў у лісьце прускага герцага да ліста вялікага князя, але абмінулі як нейкую неадпаведнасьць сьцьверджаньне, што «[[Райгорад|Райгрод]]» ёсьць назвай «''у народнай літоўскай мове''»<ref>Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. С. 11—12.</ref>. У лістох [[Салямон Рысінскі|Салямона Рысінскага]] захаваліся ўпаміны пра эпіграму ў гонар Радзівілаў на «''народнай мове''» аўтарства [[Андрэй Рымша|Андрэя Рымшы]]<ref>Гісторыя беларускай літаратуры XI—XIX стагоддзяў у двух тамах. Т. 1. — {{Менск (Мінск)}}, 2006. С. 480.</ref>, які падпісваў свае творы словам Ліцьвін<ref>Рагойша М. Псеўданім як фактар беларускай журналісцкай практыкі пачатку XX ст. (на матэрыяле перыядычных выданняў «Наша Доля» і «Наша Ніва») // Веснік Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. Куляшова. № 4 (25), 2006. С. 182.</ref> (у тым ліку беларускамоўны «На гербы яснавяльможнага пана… [[Фёдар Скумін Тышкевіч|Тэадора Скуміна]]»). Апроч таго, Салямон Рысінскі пераклаў вершы Андрэя Рымшы зь «''мясцовай мовы''» на лацінскую<ref>Латышонак А. [https://www.belreform.org/latyszonak_rysin.php Навуковыя крыніцы самаакрэслення Саламона Рысінскага як беларуса] // Рэфармацыя і грамадства: XVI стагоддзе: Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі. — Мінск, 2005. С. 126—131.</ref>. == Летувіскае кнігадрукаваньне == [[Файл:Mikaloiaus Daukszos, Kanoniko Bažniczios Zemaiyciu, iog esus anas perguldis ii Zemaytiszkay (1605).jpg|значак|Прадмова да надрукаванага ў 1605 годзе ў Вільні летувіскага катэхізму, дзе ананімны аўтар сьцьвярджае, што першы надрукаваны ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі катэхізм [[Мікалай Даўкша|Мікалая Даўкшы]] быў на жамойцкай мове]] У сярэдзіне XVI ст. у [[Самбія|прускай частцы]] [[Жамойць|Жамойці]], названай пазьней [[Малая Летува|«Малой Летувой»]], пры падтрымцы нямецкіх уладаў [[Прусія|Прусіі]] пачалося летувіскае кнігадрукаваньне (прытым на летувіскай мове дагэтуль не існавала рукапіснай кніжнасьці і, увогуле, пісьменства<ref name="Nikalajeu-2009-81">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 81.</ref>). Як зазначае беларускі гісторык [[Іван Саракавік]] (у чым пагаджаецца з дасьледнікам [[Іван Ласкоў|Іванам Ласковым]]<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // Літаратура і мастацтва, № 19, 1993. С. 15.</ref>), «''Жамойць сталі называць Літвой немцы ва Ўсходняй Прусіі, якія выдавалі на жамойцкай мове значную колькасьць пратэстанцкай літаратуры. Нямецкая ж навуковая літаратура карысталася вялікім аўтарытэтам у Расеі. Так і ў расейскай навуцы пачалі сьцьвярджаць, што жамойты — гэта тое ж, што і літва''»<ref>Саракавік І. Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай гісторыі. — {{Менск (Мінск)}}: Современная школа, 2006. [https://books.google.by/books?id=5hghAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiB2OLzpNH5AhW4wAIHHeVACXYQ6AF6BAgDEAI С. 116].</ref><ref>Саракавік І. Беларусазнаўства. — {{Менск (Мінск)}}: Веды, 1998. [https://books.google.by/books?id=JOYvAAAAMAAJ&q=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&dq=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiwyfTno9H5AhXG1qQKHV6HAF4Q6AF6BAgKEAI С. 41].</ref>. Яшчэ ў 1855 годзе мовазнаўца [[Станіслаў Мікуцкі]] зьвярнуў увагу на тое, што народжаны ў [[Магілёў|Магілёве]] лінгвіст і лексыколяг [[Фёдар Шымкевіч]] у сваёй фундамэнтальнай працы «Корнеслов русского языка, в сравнении со всеми главными славянскими наречиями и 24 иностранными языками» (1842 год) азначыў летувіскія словы, выпісаныя з адзінага выдадзенага ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] слоўніка летувіскай мовы [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]], як прыналежныя да «самагіцкай мовы», а з выдадзенага ў Прусіі слоўніка Філіпа Руіга (у назове якога летувіская мова па-нямецку азначалася як «літоўская», {{мова-de|«Littauisch-Deutschen und Deutsch-Littauischen Lexicon»|скарочана}}) — як прыналежныя да «літоўскай мовы», хоць ужо за часамі Мікуцкага афіцыйная лінгвістычная навука, наадварот, вызначала мову першага слоўніка як [[Аўкштайты|«уласна літоўскую»]], а другога — як «жамойцкую»<ref>Известия Императорской Академии наук по Отделению русского языка и словесности. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=qn1FAAAAcAAJ&pg=PA109&dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F+%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjD4_-uiIv6AhX2RvEDHbT6Dro4jAEQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&f=false С. 110].</ref> (сучасная летувіская лінгвістыка вызначае мову прускіх выданьняў як «заснаваную на заходнежамойцкім дыялекце»<ref name="Dziarnovic-2012">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://web.archive.org/web/20220921214302/http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/52c/%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96_%D0%90%D0%B9%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B%3A_%27%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0%27_%D1%96_%27%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%27_%D1%83_%D1%81%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96.html Пошукі Айчыны: «Літва» і «Русь» у сучаснай беларускай гістарыяграфіі] // Палітычная сфера. № 18—19 (1—2), 2012. С. 30—53.</ref>). Тым часам беларускую мову Фёдар Шымкевіч азначыў «[[Ліцьвіны|літоўска]]-[[Русіны|рускай]]»<ref>Шимкевич Ф. Корнеслов русского языка, сравненного со всеми главнейшими славянскими наречиями и с двадцатью четырьмя иностранными языками: удостоен Демидовской премии / сост. Федором Шимкевичем. — СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1842. [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/63236-ch-1-1842#mode/inspect/page/17/zoom/4 С. XVII].</ref>. [[Файл:Lingua Samogitica (1690).jpg|значак|Надрукаваны ў [[Вільня|Вільні]] (1690 год) пераклад [[Папа|папскай]] булы на летувіскую мову, якая ў дакумэнце называецца «жамойцкай мовай» ({{мова-la|Lingua Samogitica|скарочана}}). Прызначаўся да чытаньня ў парафіях [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], якое ахоплівала ня толькі [[Жамойцкае староства]], але і [[Упіцкі павет|Ўпіцкі павет]], жыхароў якога за Расейскай імпэрыяй назвалі «[[Аўкштайты|аўкштайтамі]]» — «уласнымі літоўцамі»]] Упершыню назву «летувіская мова» ({{мова-lt|«Lietuwiſchka [ließuwi]»|скарочана}} — «''літоўская мова''») у назове кнігі, выдадзенай на мове [[Жамойты|жамойтаў]] (дакладней — яе ''літоўскім дыялекце''), выкарысталі ў 1579 годзе народжаныя на [[Жамойцкае староства|літоўскай Жамойці]] выхаванцы [[Кёнігзбэрг|Кёнігзбэрскай]] акадэміі — былыя [[Палітонім|палітычныя]] «літоўцы» (жыхары Вялікага Княства Літоўскага), якія [[Эміграцыя|эмігравалі]] ў Прусію. Гэта адбылося па сьмерці заснавальніка акадэміі і ініцыятара летувіскага кнігадрукаваньня герцага прускага [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхта Гогенцолерна]]<ref name="Panucevic-2014-273">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 273.</ref>, пляменьніка [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]] [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]], хоць і яго супраціўніка<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Zmudzki Ięzyk (1783).jpg|98|Samogitico (1851).jpg|116|Старонкі каталёгаў бібліятэк у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] і [[Крэтынга|Крэтынзе]], на якіх мова выдадзеных у Літве і Прусіі летувіскіх кніг азначаецца як жамойцкая}} Выкарыстаньне летувіскай мовы ў Прусіі дзеля пашырэньня [[лютэранства]] сярод летувісаў прымусіла зьвярнуцца да гэтай мовы [[Езуіты|езуітаў]] — галоўных дзеячоў [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] ў Вялікім Княстве Літоўскім, што прычыніліся да друкаваньня летувіскамоўных кніг у [[Вільня|Вільні]]<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] адзначае, што менавіта дзякуючы выдавецкай дзейнасьці сьпярша ў Прусіі, а потым і ў Вільні (з 1595 году) мова жамойтаў атрымала статус «літоўскай мовы»<ref name="Urban-2001-33">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 6, 33.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|101|Dictionarium Polono-Latino-Lothavicum opus posthumum (Dictionary of the Polish-Latin-Latvian languages) by Georgs Elgers, Vilnius, 1683.jpg|113|Адзіны выдадзены ў ВКЛ летувіскі слоўнік «Слоўнік трох моваў», у якім не падаецца назва трэцяй (летувіскай) мовы, і выдадзены таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы латыскі слоўнік з дакладным азначэньнем моваў — «Слоўнік польска-лацінска-латыскі»}} Апроч дзейнасьці жамойцкіх і нямецкіх кніжнікаў у Прусіі, гісторык [[Вацлаў Пануцэвіч]] адзначае наступныя чыньнікі, якія спрыялі частковаму (супярэчліваму і праз гэта даволі заблытанаму) пашырэньню ў Вялікім Княстве Літоўскім [[Ліцьвіны#Літоўская мова|тэрміна «літоўская мова»]] на ''літоўскі дыялект'' мовы жамойтаў, нягледзячы на адначаснае захаваньне адасобленасьці [[Жамойць|Жамойці]] ад [[Літва|Літвы]]<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 274—277.</ref>: * заняпад [[Старабеларуская мова|літоўскай (беларускай)]] каталіцкай традыцыі пры пераходзе магнатаў у [[кальвінізм]] і [[арыянства]]; * узвышэньне [[Польская мова|польскай мовы]] ў выніку [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і яе пранікненьне ў Вялікае Княства Літоўскае празь [[Люблінская унія|Люблінскую унію]]; * сьмерць апошняга зь [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]]; * узмацненьне [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] з узвышэньнем [[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]] па заняцьці туркамі [[Канстантынопаль|Канстантынопалю]]; * празьмернае захапленьне [[Літоўская мітраполія|праваслаўнымі ліцьвінамі]] [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовай]] як «сапраўднай» і «годнай [[праваслаўе|праваслаўя]]». {{Падвойная выява|справа|PEDELIS MIROS Saldźiausi medi Kriźiaus JESUSA Pona Sawimp turis inriszta (in Lithuanian language) by Vincentas Karafa, Vilnius, 1746.jpg|89|Ziwatas Pona yr Diewa musu Jezusa Christusa... o dabar wieł… Ziamaytyszka ysztumocitas yr drukowatas (1787).jpg|125|Летувіскія кнігі (Вільня, 1750 г. і [[Супрасьля]], 1787 г.), мова якіх на вокладках азначаецца як жамойцкая}} Першай кнігай, выдадзенай па-летувіску ў Вялікім Княстве Літоўскім (і адначасна першым яўным азначэньнем летувіскай мовы ў ВКЛ менавіта як «літоўскай»), стаў выкананы ў 1595 годзе дзеячом [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] [[Мікалай Даўкша|Мікалаем Даўкшам]] пераклад з польскай мовы на летувіскую «Катэхізму» езуіта Якуба Лядэсмы. Прытым, хоць у прадмове Даўкша сьцьвярджаў, што зрабіў пераклад «''на ўласную мову нашу летувіскую''», аднак у прадмове да перавыданьня 1605 году ўжо ананімны перакладнік сьцьвярджаў, што папярэднік пераклаў катэхізм на жамойцкую мову і таму летувісы скардзіліся: «''ня маем катэхізму летувіскага''»<ref name="Sviazynski-2005-209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. Адзіным выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя слоўнікам летувіскай мовы стаў «Слоўнік трох моваў» езуіта [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>Schmalstieg W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref> (выйшаў з друку каля 1620 году ў [[Вільня|Вільні]] і перавыдаваўся ў 1629, 1631, 1642, 1677, 1713 гадох), у якім, аднак, не падавалася назвы трэцяй (летувіскай) мовы<ref>Szyrwid K. [https://books.google.by/books?id=-PZPAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Dictionarium trium linguarum]. — Vilna, 1713.</ref> (хоць выдадзены ў 1683 годзе таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы друкаваны слоўнік [[Латыская мова|латыскай мовы]] дакладна падаваў назву гэтай мовы ўжо ў самім сваім назове — «Dictionarium Polono-Latino-Lottavikum…»), вынікам чаго стала наступнае дадатковае азначэньне ў шэрагу навуковых працаў XIX ст.: «''польскі, лацінскі і жамойцкі''» ({{мова-la|Poln. Lat. et Samogiticae|скарочана}}<ref name="Kiopen-1827-103">Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб, 1827. С. 103.</ref><ref>Adelung J. H. Mithridates, oder allgemeine Sprachenkunde. Band 2. — Berlin, 1809. [https://books.google.by/books?id=o6kKAQAAIAAJ&pg=PA709&dq=Dictionarium+trium+linguarum+Samogiticae&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwisnYrN2uj0AhVeiv0HHY3MDIgQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=Dictionarium%20trium%20linguarum%20Samogiticae&f=false S. 709].</ref><ref>Magazin, herausgegeben von der Lettisch-Literarischen Gesellschaft. — Mitau, 1828. S. 65.</ref>, {{мова-de|Das lateinisch-polnisch-samogitische Wörterbuch|скарочана}}<ref>Winkelmann E. Bibliotheca Livoniæ historica. — St. Petersburg, 1870. [https://books.google.by/books?id=IdXEOzDAQz4C&pg=PA45&dq=in+samogitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiw1-eptun1AhUxSPEDHQJbB544ggEQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=in%20samogitischen%20sprache&f=false S. 45].</ref>) — як і ў некалькіх каталёгах бібліятэк на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага ({{мова-pl|«Synonima Polsko Łacinsko Żmuycka»|скарочана}} ў [[Вільня|Вільні]]<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 120.</ref>, {{мова-la|«Synonyma Latino-Polono-Samogitica»|скарочана}} ў [[Слонім]]е<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WxIHAQAAIAAJ&dq=%C5%BCmudzki+vie%C5%A1ajame&focus=searchwithinvolume&q=synonyma+latino P. 115].</ref>, {{мова-pl|«Dykcyonarz Łacinsko-polski i Zmudzki»|скарочана}} ў [[Крэтынга|Крэтынзе]]<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 186.</ref>), тым часам у каталёзе бібліятэкі Віленскага езуіцкага навіцыяту (1748 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 117.</ref> і ў кнізе езуіцкага гісторыка [[Станіслаў Растоўскі|Станіслава Растоўскага]] (1768 год) гэты слоўнік азначаўся як «літоўскі»{{Заўвага|{{мова-la|«Dictionarium Polono Latino Lituanicum»|скарочана}}}}. Першая на тэрыторыі ВКЛ летувіская [[граматыка]] выйшла ў 1737 годзе пры Віленскай езуіцкай акадэміі і мела назву «''Лучнасць моваў Літвы, апісаная паводле граматычных законаў галоўнага дыялекту гэтага княства. І да карыстаньня старанным нэа-[[Палямонавічы|палямонам]] прызначаная з дазволу старэйшых''»<ref>[https://web.archive.org/web/20230106184619/http://www.litviny.net/104310881072108410721090108010821080-1089108310861074107210881080-10861087108010891072108510801077-11031079109910821072.html Граматыкі і слоўнікі летувіскай мовы паводле крытыка канцэпцыі літвінізму летувіскага гісторыка Томаса Баранаўскага]{{ref-ru}}</ref> ({{мова-la|Universitas Linguarum Litvaniae in Principali Ducatus Ejusdem Dialecto Grammaticis Legibus Circumscripta. & in obsequium Zelorum Neo-Palaemonum Ordinata Permissu Superiorum|скарочана}}). Як і ў выпадку выдадзенага езуітамі слоўніка, праз фактычны брак у назове граматыкі назвы летувіскай мовы (хоць выдадзеная таго ж году граматыка латыскай мовы дакладна пазначала назву мовы ў назове — «Lotavica Grammatica…») у [[Рыга|рыскім]] навуковым выданьні 1844 году яе азначылі як «граматыку жамойцкай мовы» ({{мова-de|«eine Grammatik der schamaitischen (schmudischen) Sprache»|скарочана}})<ref>Magazin, hrsg. von der Lettisch-Literärischen Gesellschaft. Band 7, 1844. [https://books.google.by/books?id=xOtOAAAAcAAJ&pg=RA2-PA31&dq=schamaitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjBp7b-8Ob1AhUOP-wKHTPfB244FBDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=schamaitischen%20sprache&f=false S. 31].</ref>. Прытым азначэньне выдаўцамі-езуітамі жамойцкай (летувіскай) мовы як «''галоўнага дыялекту Літвы''» абсалютна не адпавядала рэчаіснасьці, што прызнае летувіскі мовазнаўца [[Зігмас Зінкявічус]]: напраўду, палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая была загнаная «''ў найніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''» — «''для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка''»<ref name="Zinkevičius-1998-244"/><ref name="Kascian-2009"/>. Першы летувіскі [[Буквар|лемантар]] у ВКЛ выйшаў з друку паміж 1759—1761 гадамі (захаваліся выданьні 1763 і 1766 гадоў) і меў назву «''Навука чытаньня пісьма польскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} = {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}}){{Заўвага|У выданьні 1783 году ён застаўся бяз польскай моўнай часткі і польскага назову, але ўжо з пазначэньнем у назове «''летувіскага пісьма''»: «''Навука чытаньня пісьма летувіскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszta lietuwiszka dieł mazu wayku|скарочана}})<ref name="Dziarnovic-2011"/>, тым часам у каталёзе бібліятэкі кляштару бэнэдыктынак у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] ([[Пінскі павет|Піншчына]]), складзеным паміж 1783—1790 гадамі, асобнік летувіскага лемантара азначылі як «''Мокслас або лемантар жамойцкай мовы''» ({{мова-pl|«Moksłas czyli Elementarz Zmudzkiego Ięzyka»|скарочана}})<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 183.</ref>, таксама ў складзеным [[Адукацыйная камісія|Адукацыйнай камісіяй]] у 1773—1774 гадох інвэнтары Віленскай езуіцкай акадэміі адзначалася 100 асобнікаў «''жамойцкага лемантара''» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 266.</ref>. Апроч таго, «жамойцкімі» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}}) азначаліся перавыданьні гэтага лемантара ў першай палове XIX стагодзьдзя<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 269.</ref>}}. Тым часам існуюць зьвесткі, што яшчэ ў 1752 годзе ў Віленскай друкарні францішканаў выдалі «Лемантар жамойцкі», аднак яго асобнікі не захаваліся да сёньня<ref name="Dziarnovic-2011">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/47/%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D1%9E_%D0%92%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BD%D1%8F%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC.html Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім] // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 115—143.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Ziemaytiszki (1793).jpg|106|Ziemaytiszki (1793) (2).jpg|108|Лацінска-польска-жамойцкія слоўнікі месяцаў з кніг, надрукаваных у Вільні ў 1793 годзе}} Сярод летувіскіх кніг XVIII ст., друкаваных у Вільні, [[Варшава|Варшаве]] і [[Супрасьля|Супрасьлі]], большасьць азначаліся як выдадзеныя на «жамойцкай мове» («мове жамойтаў»), а адзіную кнігу, дзе ў назове сьцьвярджалася «літоўская мова», выдалі ў 1772 годзе ў друкарні Віленскай езуіцкай акадэміі. Пра папулярнасьць разуменьня нелетувіскім жыхарствам ВКЛ мовы летувісаў як жамойцкай, сярод іншага, сьведчаць каталёгі літоўскіх бібліятэк: пры [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Вільня)|Віленскім францішканскім кляштары]] (1797 год), дзе захоўваўся вялікі збор летувіскіх кнігаў<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 180.</ref> — «Каталёг кніг у мовах жамойцкай, рускай, габрэйскай, арабскай, грэцкай і нямецкай» ({{мова-pl|Katalog ksiąg w Języku Zmudzkim, Ruskim, Hebrayskim, Arabskim, Greckim i Niemieckim|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR aukstuju mokyklu mokslo darbai. Nr. 33—34, 1998. [https://books.google.by/books?id=szAPAQAAMAAJ&q=jezyku+zmudzkim&dq=jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjwzd_A7OH0AhUSSvEDHQBMA0cQ6AF6BAgMEAI P. 33.]</ref>, пры [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] (1772 год), дзе адзіная цалкам летувіская кніга азначалася як выданьне на «жамойцкай мове» ({{мова-la|«Samogitico idiomate»|скарочана}})<ref>Catalogus Auctorum Ordine Alphabetico dispositus in Bibliotheca Collegii Academiae Vilnensi S. I. reperibilium. — Vilnae, 1772. [https://virtus.mb.vu.lt/en/p/69/ P. 69].</ref>, пры [[Касьцёл Сьвятой Барбары і кляштар трынітарыяў (Берасьце)|Берасьцейскім трынітарскім кляштары]], дзе адзіная кніга на летувіскай мове азначалася як «жамойцкая кніга»<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 184.</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Летувіская мова]] [[Катэгорыя:Культура Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Сацыялінгвістыка]] sxexbtx70s47ztpu78kl7t2llugjzoj 2694776 2694775 2026-10-04T11:11:30Z ~2026-53165-93 100487 /* Гіпатэтычная тэорыя пра летувіскую мову як «крыптамову» і мову вуснай камунікацыі літоўскіх князёў і баяраў */ 2694776 wikitext text/x-wiki '''Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім''' — гісторыя разьвіцьця, функцыянаваньня і статусу [[летувіская мова|летувіскай мовы]] ў шматнацыянальнай і шматканфэсійнай прасторы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Як падкрэсьлівае амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]: «''летувіская мова стагодзьдзямі не была мовай палітыкі''»<ref name="Snyder">{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}}</ref>. Палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая паводле летувіскага гісторыка мовы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]] была загнаная «''ў найніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''»<ref name="Zinkevičius-1998-244">Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref>. Напрыклад, ''«вялікія князі літоўскія ніколі не друкавалі кнігаў на летувіскай мове»''<ref name="Snyder"/>. Больш за тое, паводле Зігмаса Зінкявічуса, «''для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка''». Таму летувіскія навукоўцы бесьперапынна падкрэсьліваюць «''адзінства арэалу летувіскай мовы праз палітычную мяжу паміж ВКЛ і Прусіяй''», бо «''летувіскія граматыкі і слоўнікі доўгі час (да канца XVIII ст.) друкаваліся толькі ў Прусіі''» (выняткам быў слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстантына Шырвіда]], які выйшаў каля 1620 году, некалькі разоў перавыдаваўся і быў адзіным слоўнікам летувіскай мовы, выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя<ref>Schmalstieg, W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref>). Сваім парадкам, ''«перасьледаваная стагодзьдзямі летувіская мова ўпершыню за сваю гісторыю атрымала статус дзяржаўнай»'' толькі ў першай [[Летува|Летувіскай Рэспубліцы]] (то бок у 1918 годзе)<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 297.</ref>. == Назва == {{Асноўны артыкул|Жмогусы|Жамойты}} [[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''» (1580 г.)<ref name="Lebedys-1976-111">Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>]] Першае [[Ліцьвіны#Балтыйская (неславянская) літоўская мова|дакладнае]] азначэньне летувіскай мовы [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] датуецца 6 чэрвеня 1580 году і датычыцца катэхізму [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] 1547 году<ref>Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 49.</ref>, які ў Летуве афіцыйна лічыцца першай друкаванай кнігай на летувіскай мове: «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»{{Заўвага|«''катехизмъ по жомоитьску друкованыи''»}}<ref name="Lebedys-1976-111"/>. Факт масавага і традыцыйнага называньня ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] мовы [[Летувісы|летувісаў]] (у тым ліку мовы [[Прускія летувісы|прускіх жамойтаў]] у «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»{{Заўвага|У Прусіі мову жамойтаў з 1579 году пачалі называць выняткова «літоўскай» — у кнігах, друкаваных пры падтрымцы прускіх уладаў. Тым часам пры перадруку ў Расейскай імпэрыі пруска-летувіскай кнігі «Prastas Pamokslas per Klausimus ir per Atsakymus» (упершыню выйшла з друку ў 1780 годзе, без пазначэньня ў назове і тэксьце назвы мовы) яе новы выдавец, выхадзец з колішняй Рэчы Паспалітай Ян Юры Ляховіч азначыў гэтую кнігу як «''на чыстую жамойцкую мову… перакладзеную''» ({{мова-lt|«ant czista zemajtiszka Liežuwy… iszgulde»|скарочана}})<ref>Biržiška V. Aleksandrynas: senųjų lietuvių rašytojų, rašiusių prieš 1865 m., biografijos, bibliografijos ir biobibliografijos. T. 2. — Čikaga, 1963. [https://archive.org/details/birziska-aleksandrynas-t.-2-1963_202012/page/153/mode/2up?q=zemajtiszka P. 154].</ref>}}) ''жамойцкай'' засьведчылі: нямецкі філёляг і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абрагам Пэнцэль||de|Abraham Jakob Penzel}} у «Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur» (1781 год) — "''…шмат ["літоўскіх" кніг, якія аўтар прывёз у мясцовую бібліятэку з [[Кёнігзбэрг]]у] дадалося зь [[Вільня|Вільні]] <…> дзе яна ["літоўская мова" — паводле прускіх кніг] называецца жамойцкай, бо гэтай мовай гавораць не ўва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім, а толькі ў яго правінцыі, якая завецца Жамойцю''"{{Заўвага|{{мова-de|«Ich habe viel Litauisches, Lettisches, und Estonisches aus Königsberg mitgebracht; die zwey letztern Fächer nicht, aber das erstere sehr stark aus Wilna vermehrt, welches um desto merkwurdiger ist, weil das Litauische, welches man hier spricht, (man nennt es Samogitisch, weil diese Sprache nicht im ganzen Großherzogthum Litauen, sondern nur in der Provinz, die den Nahmen Schamaiten, Samogitia, führt, gesprochen wird,) merklich vom preußischen Dialekt abweicht, und theils mit rußischen, theils lettischen Worten durchspickt ist»|скарочана}}}}<ref>Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur. 10. Theil, 1781. [https://books.google.by/books?id=mslbAAAAcAAJ&pg=PA236&dq=man+nennt+es+Samogitisch&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi3ytrc5uj0AhUBh_0HHQKID4MQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=man%20nennt%20es%20Samogitisch&f=false S. 236].</ref> — і нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Фатэр||en|Johann Severin Vater}} у сваёй працы «Die Sprache der alten Preussen» (1821 год) — "''У мясцовасьцях, дзе жылі надровы і скалвы ["Малая Летува"]… да гэтага часу захавалася літоўская мова; там ёсьць друкаваныя біблія, граматыкі, слоўнікі, і менавіта яна вядомая ў пэўнай ступені выняткова пад імем літоўскай, у той час як у колішнім Вялікім Княстве Літоўскім мае назву жамойцкай''"{{Заўвага|{{мова-de|«In den Gegenden, wo ehemals die Nadrauer und Schalauer wohnten, d. i. von Memel, Tilse, Ragnit, Insterburg bis Gumbinnen, hat sich noch bis auf den heutigen Tag der Gebrauch der Litthauischen Sprache erhalten; die Bibel, Sprachlehren, Wörterbücher sind in derselben gedruckt, und sie ist es, welche gewissermassen ausschliesslich unter dem Namen der Litthauischen bekannt ist, während die des ehemals Grossherzogl. Litthauens den Namen der Schamaitischen führt»|скарочана}}}}<ref>Vater J. S. Die Sprache der alten Preussen. — Braunschweig, 1821. [https://books.google.by/books?id=bpJJAAAAcAAJ&pg=PR12&dq=den+Namen+der+Schamaitischen&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiSldqi1ej0AhVvgf0HHchpCSEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=den%20Namen%20der%20Schamaitischen&f=false S. XII].</ref>. У адказ на падобныя сьведчаньні афіцыйная навука Летувы высоўвае тэорыю, што ў Вялікім Княстве Літоўскім існавала дзьве пісьмовыя летувіскія мовы: першая зь якіх называлася «летувіскай мовай» і цалкам зьнікла ў пачатку XVIII ст., а другая называлася «жамойцкай мовай» і выкарыстоўвалася ў Жамойцкіх [[Жамойцкае староства|старостве]] і [[Жамойцкае біскупства|біскупстве]]. Адпаведна, сучасная літаратурная летувіская мова, паводле гэтай тэорыі, утварылася на базе «жамойцкай мовы» (заходнеаўкштоцкі або сярэдні дыялект — у тэрміналёгіі летувіскіх мовазнаўцаў)<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. Такім парадкам, афіцыйнае летувіскае мовазнаўства, хоць і знаходзіць пэўнае тлумачэньне называньню летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім жамойцкай мовай, але разам з тым прызнае, што сучасная летувіская мова ёсьць працягам старой жамойцкай пісьмовай мовы, якая называецца цяпер «літоўскай» (у значэньні летувіскай) толькі паводле імя<ref name="Kascian-2009">[[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў? // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref>{{Заўвага|Як падкрэсьлівае сучасны польскі літаратуразнаўца прафэсар [[Ягелонскі ўнівэрсытэт|Ягелонскага ўнівэрсытэту]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Анджэй Раманоўскі||pl|Andrzej Romanowski (literaturoznawca)}}, „''усё тое, што сёньня называем „літоўскім“ (або жамойцкім ці аўкштайцкім)“, тады акрэсьлівалася адзіным тэрмінам „Жамойцкае“''» ({{мова-pl|«...wszystko to, co dziś nazywamy „litewskim” (czyli żmudzkim lub auksztockim), wtedy określano jednym terminem: „Żmudzkie”»|скарочана}})<ref>Romanowski A. Prawdziwy koniec Rzeczy Pospolitej. — Kraków: Universitas, 2007. [https://www.google.com/search?q=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&tbm=bks&sxsrf=ALiCzsaid4f_BeBghVk7UEzZjnpbWvEKug%3A1660167086385&ei=riP0YrT2FoGysAfk_YnYDw&ved=0ahUKEwi0hc6rnL35AhUBGewKHeR-AvsQ4dUDCAk&uact=5&oq=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&gs_lcp=Cg1nd3Mtd2l6LWJvb2tzEANQAFgAYGBoAHAAeACAAQCIAQCSAQCYAQCgAQKgAQHAAQE&sclient=gws-wiz-books S. 87].</ref><ref>Romanowski A. Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904. — Kraków: Universitas, 2003. [https://www.google.com/search?q=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&tbm=bks&sxsrf=ALiCzsaid4f_BeBghVk7UEzZjnpbWvEKug%3A1660167086385&ei=riP0YrT2FoGysAfk_YnYDw&ved=0ahUKEwi0hc6rnL35AhUBGewKHeR-AvsQ4dUDCAk&uact=5&oq=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&gs_lcp=Cg1nd3Mtd2l6LWJvb2tzEANQAFgAYGBoAHAAeACAAQCIAQCSAQCYAQCgAQKgAQHAAQE&sclient=gws-wiz-books S. 31].</ref>}}. == Гіпатэтычная тэорыя пра летувіскую мову як «крыптамову» і мову вуснай камунікацыі літоўскіх князёў і баяраў == {{Асноўны артыкул|Летувізацыя}} [[Файл:Lithuanian language in the 16th century.png|значак|Тэндэнцыйная (без паданьня хоць-якога навуковага абгрунтаваньня) мапа «Летувіская мова ў XVI стагодзьдзі», складзеная летувіскім [[Балтыстыка|балтыстам]] [[Зігмас Зінкявічус|Зігмасам Зінкявічусам]]<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių tautos kilmė. — Vilnius, 2005. P. 230.</ref>, якога крытыкуюць за зьмешваньне навуковага дасьледаваньня зь [[Летувізм|летувіскім нацыяналізмам]]<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>]] У 2011 годзе гісторык [[Алег Дзярновіч]] апублікаваў артыкул «Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім: паміж функцыяй і статусам» (які неўзабаве перадрукавала выданьне [[Наша Ніва]]), у якім як нейкі факт прапагандуецца сьцьверджаньне, нібы летувіская мова выкарыстоўвалася [[Ліцьвіны|літоўскімі князямі і баярамі]] як інструмэнт схаванай камунікацыі. Гэтае сьцьверджаньне Дзярновіч грунтуе адно на [[летувізм|летувісацэнтрычнай]] [[Гіпотэза|гіпатэтычнай]] інтэрпрэтацыі двух эпізодаў: [[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]]): глыбокія адрозьненьні ў генафондзе [[беларусы|беларусаў]] і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]] * Успамін вялікага князя літоўскага [[Вітаўт#Мова_і_культура|Вітаўта]] пра тое, што на [[Луцак|Луцкім]] зьезьдзе манархаў у студзені 1429 году ён зьвярнуўся да [[Ягайла#Мова_і_культура|Ягайлы]] «[[Літоўская мова|па-літоўску]]» ({{мова-la|«nos vero in lithwanico diximus ad vos»|скарочана}}), калі побач з братамі былі толькі імпэратар [[Жыгімонт Люксэмбурскі]] і яго жонка<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 106.</ref>. Аднак сам гэты ўпамін нічога ня кажа пра зьмест той «літоўскай» мовы, прытым захаваліся сьведчаньні, што асабістае ліставаньне паміж Вітаўтам і Ягайлам вялося на беларускай мове<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 107.</ref>. Раней Вітаўт у лацінскай грамаце ад 1420 году да Жыгімонта Люксэмбурскага двойчы ўжыў славянскія тэрміны (''Szomoyth'', ''Somoyth'' — {{мова-be-old|Жомойть|скарочана}}) у называньні [[Жамойць|Жамойці]] і [[жамойты|жамойтаў]] (хоць у тагачасных лацінскіх тэкстах да іх дастасоўвалі назвы ''Samogitia'' і ''Samogiti''), кажучы, што іх гэтак называлі «ў літоўскай мове» ({{мова-la|Sed quod terra Samaytarum est terra inferior ad terram Lythwanie, ideo Szomoyth vocatur, quod in lythwanico terra inferior interpretatur <…> que terra in Lythwanico Somoyth quasi terra inferior appelatur|скарочана}})<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 105—106.</ref>. * Запіс пад 1529 годам у [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Мэтрыцы Вялікага Княства Літоўскага]], дзе судовы выканаўца Васіль Бялянін (пра якога вядома толькі, што ён «[[русіны|русін]]» з ВКЛ без удакладаньня — зь [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускай]] або з украінскай яго часткі) засьведчыў, што баярын гаспадарскі Пятро Сумарок, які быў перасяленцам першага або другога пакаленьня з занятай маскоўскім гаспадаром [[Смаленскае ваяводзтва|Смаленскай зямлі]]<ref>Религия и русь, XV—XVIII вв. — Москва, 2020. С. 175.</ref>, спрабаваў пры ім падкупіць сьведак з-пад [[Эйшышкі|Эйшышкаў]]: «''…і Сумарок пачаў ім гаварыці па-літоўскі перада мною і прасіў іх: „Для Бога ня выдайце мя, а што есьмі вам абяцаў то дам, а вас у том ня выдам“''». У дакумэнце таксама падаюцца імёны сьведак: Міцька Рафалавіч і яго брат Сьвяцька, [[Радзівіл (імя)|Разьвіл]] [[Ятаўт]]авіч, Міска Кабызевіч{{Заўвага|У іншых дакумэнтах ВКЛ Кабызевічы ўпамінаюцца ў [[Кіеў|Кіеве]], Ваўкавыску і на [[Пінскі павет|Піншчыне]], тым часам яшчэ ў 1488 годзе вялікі князь [[Казімер Ягайлавіч|Казімер]] зрабіў наданьне «[[Русіны|русіну]]» Мішку Кабызю<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 60.</ref>}}, Стась Івашкавіч<ref>Lietuvos Metrika. Nr. 225: 6-oji Teismų bylų knyga (1528—1547). — Vilnius, 1995. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/128/#page/n243/mode/1up С. 90].</ref>. [[Файл:Europa Polyglotta.jpg|значак|Пададзеная Дзярновічам гіпатэтычная мапа «''Шматмоўная Эўропа з паказаньнем генэалёгіі моваў''» (1741 г.) — з заўвагай «''увогуле ж, у XVIII стагодзьдзі паводле лінгвістычнай намэнклятуры тэрмін „літоўская мова“ быў вельмі выразна замацаваны менавіта за тою балцкаю гаворкаю, якую мы сёньня разумеем як літоўскую мову''»{{Заўвага|Гэтае сьцьверджаньне супярэчыць высновам гісторыка мовы [[Сяргей Запрудзкі|Сяргея Запрудзкага]], што яшчэ ў пачатку XIX ст. тэрмін «літоўскі» ў розных мовах (як і «беларускі», «рускі» і многія іншыя) меў «дыфузнае», няўстойлівае ў тэрміналягічным пляне значэньне і ня быў замацаваны за назвай мовы сучасных летувісаў<ref>[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 85.</ref>}} — зьмяшчае на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] летувіскую мову, тым часам на тэрыторыі [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] зьмяшчае не [[Ангельская мова|ангельскую]], а [[Стараангельская мова|англа-саксонскую мову]] (ужывалася да XII ст.), а на тэрыторыі [[Турэччына|Турэччыны]] — [[грэцкая мова|грэцкую мову]]. Апроч таго, зьмяшчае няісную «славянскую мову» [[Новая Зямля (архіпэляг)|Новай Зямлі]]]] У гэтай жа публікацыі Дзярновіч заявіў, што [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыю 3 траўня]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] перакладалі па-летувіску<ref>Дзярновіч А. Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 131.</ref>. Аднак напраўду Канстытуцыя 3 траўня не перакладаліся на летувіскую мову ў XVIII стагодзьдзі: існуе толькі рукапісны ананімны аматарскі пераклад, створаны ў пачатку XIX стагодзьдзя, пра што сьведчаць вадзяныя знакі на паперы «ВФ СТ» = «Вологодская фабрика содержателя Торунтаевского» і год «1803»<ref>[http://www.mdl.projektas.vu.lt/wp-content/uploads/2013/03/aprasas.pdf Rankraščio aprašas] ([https://web.archive.org/web/20240331023058/http://www.mdl.projektas.vu.lt/wp-content/uploads/2013/03/aprasas.pdf архіваваная копія]), Gegužės 3-iosios Konstitucija, Magnus Ducatus Lithuaniae</ref><ref>Tumelis J. Gegužės Trečiosios konstitucijos ir Ketverių metų seimo nutarimų lietuviškas vertimas (Lithuanian) // Lietuvos istorijos metraštis. — Vilnius: Lietuvos istorijos institutas, 1978. [https://books.google.by/books?id=Nys8AAAAIAAJ&q=%221803+met%C5%B3+dat%C4%85%22+konstitucijos&dq=%221803+met%C5%B3+dat%C4%85%22+konstitucijos&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi9wNGs4veIAxVU3gIHHYSRF_MQ6AF6BAgHEAI P. 92].</ref>. Апроч таго, Дзярновіч дзеля сьцьверджаньня нейкага афіцыйнага статусу летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім выкарыстоўвае летувісацэнтрычныя гіпатэтычныя інтэрпрэтацыі наступных зьвестак: * Паведамленьне храніста [[Ян Длугаш|Яна Длугаша]] пра тое, што ў 1440 годзе вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера Ягайлавіча]], які нарадзіўся і выхоўваўся ў [[Кракаў|Кракаве]], па прыбыцьці ў Вільню мясцовыя князі і баяры [[Алелька Ўладзімеравіч]], [[Васіль Пуцята]], [[Юры Сямёнавіч Гальшанскі|Юры Сямёнавіч]], [[Іван Манівід|Івашка Манівідавіч]] і [[Пётар Мантыгердавіч|Пятрашка Мантыгердавіч]] навучалі літоўскай мове і звычаям ({{мова-la|«Pauci qui remanserant, odio et arte Lithuanorum tempore succedente exclusi sunt, veriti, ne native affect plus esset Polonis quam Lithuanis affectus, officials Lithuanos adiungung et ipsum linguam et mores suos instruunt»|скарочана}}). Тым часам пра славянскі характар той «літоўскай» мовы кажа ўжо сам пералік асобаў. Адметна тое, што Пятрашка Мантыгердавіч прысьведчыў у 1434 годзе наданьне для Віленскай катэдры зямель у Медніцкай, Дубінскай, Лынгменскай і Няменчынскай валасьцях, дзе ўпаміналіся снасткі, «''па-народнаму „язы“''» (''vulgariter jazi''){{Заўвага|name="ESBM"|Паводле [[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы|Этымалягічнага слоўніка беларускай мовы]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]], «''Ез — 'перагародка, якую ставяць рыбакі на рацэ з праходам, у якім расстаўляюць нерат' <...> (гл. таксама яз)''»<ref>{{Літаратура/ЭСБМ|3к}} С. 184.</ref>, таксама шэраг прыкладаў ужываньня гэтага слова ў форме «яз» падае [[Гістарычны слоўнік беларускай мовы]]<ref>{{Літаратура/ГСБМ|37к}} С. 300.</ref>}}, а ў 1449 годзе ён прысьведчыў наданьне для касьцёла ў Дубінках, дзе ўпаміналася «''сядзіба або інакш „дварэц“''» (''allodium alias dworecz'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 176—177.</ref>. * Два наказы аналягічнага зьместу вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] намесьніку [[Жыжмары|жыжмарскаму]] ад 3 жніўня 1511 году (''«Вялелі есма ў таго касьцёла жыжмарскага меці каплана, што бы ўмеў па­літоўскі казаці, і містра»'') і [[Эйшышкі|эйшыскаму]] плябану ад 27 студзеня 1524 году ({{мова-la|«…presbyteros idoneos, quorum saltem unus idiomate Lithuanico praedicare populo Dei bene sciat et debeat»|скарочана}}). Раней за памянёныя наказы, у верасьні 1501 году [[Віленскія біскупы|віленскі біскуп]] [[Войцех Табар|Альбэрт Табар]] атрымаў ад вялікага князя [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] грамату, паводле якой змог на свой погляд прызначаць ксяндзоў, пажадана такіх, якія б валодалі «літоўскай гаворкай»{{Заўвага|У той час набажэнствы і казаньні спраўляліся на лацінскай мове}}. У грамаце пералічвалася 28 парафіяльных касьцёлаў [[Віленскае біскупства|Віленскага біскупства]], у тым ліку ў [[Ліда|Лідзе]], [[Беліца|Беліцы]], [[Быстрыца|Быстрыцы]], [[Слонім]]е, [[Валожын]]е, [[Краснае|Красным Сяле]], [[Маладэчна|Маладэчне]], [[Радашкавічы|Радашкавічах]], [[Койданава|Койданаве]], а таксама тры касьцёлы на [[Падляшша|Падляшшы]] (у [[Гонядзь|Гонядзі]] і ваколіцах). Апроч відавочна нелетувіскага геаграфічнага ахопу, гісторык [[Павал Урбан]] зьвяртае ўвагу на тое, што гэтая пажаданая ў тым часе «моўная рэформа» не пакінула ніякіх сьлядоў, якія б маглі пацьвердзіць факт ужываньня жамойцкай (летувіскай) мовы ў набажэнствах ня толькі пералічаных, але ўвогуле, хоць якой парафіі<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 32—33.</ref>. Увогуле жа, пра тое, што ў [[Віленскае біскупства|Віленскім біскупстве]] пад літоўскай разумелася не балтыйская мова, таксама сьведчыць статут гэтага біскупства ад 1669 году, які забараняў даваць [[Бэнэфіцыя|бэнэфіцыі]] іншаземцам, якія ня ведаюць ''літоўскай'' ({{мова-la|litvanica|скарочана}}) мовы, і загадваў прамаўляць казані ў касьцёлах дыяцэзіі паводле чаргі «''адну ў літоўскай мове, адну ў польскай''» ({{мова-la|«alteram in litvanica, alteram in polonica»|скарочана}})<ref>Fijałek J. Uchrześcijanienie Litwy przez Polskę // Polska i Litwa w dziejowym stosunku. — Kraków, 1914. [https://books.google.by/books?id=C_gKAAAAIAAJ&pg=PP7&dq=Fija%C5%82ek.+Uchrze%C5%9Bcijanienie+Litwy+przez+Polsk%C4%99+//+Polska+i+Litwa+w+dziejowym+stosunku.&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiom4-fv-z3AhUAS_EDHXgrAbMQ6AF6BAgIEAI#v=snippet&q=alteram%20in%20litvanica&f=false S. 312].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20221004001720/http://vkl.by/articles/531 Віленскі сінод 1669] // {{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 131.</ref>. * Паведамленьне пра адстаўку ў 1538 годзе лаўніка [[Коўна|Ковенскай]] магдэбургіі немца Андрэаса Войта з прычыны няведаньня ім «літоўскай мовы» ({{мова-de|«…er sproch halben dem, er im litauischen nicht wol erfaren sei»|скарочана}}). * Цытата зь Віленскага мескага статуту ад 18 лістапада 1551 году, каб выклік на суд і вырак суду абвяшчаўся «''po polsku i po litewsku, i po rusku, aby wszyscy, ktorzy by słuchali, rozumieli''». Увогуле, падобныя спробы з боку летувіскіх нацыяналістаў атаясаміць усякі гістарычны ўпамін «літоўскай мовы» менавіта зь летувіскай мовай адзначаліся яшчэ ў пачатку XX ст., калі [[Міхал Піюс Ромэр]] з спасылкай на летувіскае выданьне «Lietuvis» за 1907 год сьцьвярджаў, нібы апошні афіцыйны дакумэнт па-летувіску склалі ў [[Белая Царква (Кіеўская вобласьць)|Белай Царкве]] ваявода кіеўскі [[Адам Кісель]], ваявода смаленскі [[Юры Караль Глябовіч|Юры Глябовіч]], [[Стольнік вялікі літоўскі|стольнік]] [[Вінцэнт Корвін-Гасеўскі|Вінцэнт Гасеўскі]] і падсудак браслаўскі Міхал Касакоўскі{{Заўвага|Гэты «''ліст на літоўскай мове''» ўпамінаецца ў працы польскага гісторыка XVII ст. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Лаўрын Ян Рудаўскі|Лаўрына Яна Рудаўскага|pl|Wawrzyniec Jan Rudawski}}: {{мова-la|«Quibus enim rationibus persuaderent surenti multitudini, se legatos et commissarios esse, quos ubique iuris gentium praerogatiua securos reddit, communicatis itaque in unum confiliis, in quo tunc rerum et fortunae articulo versarentur, Ianussio duci Radiuilio Lituana lingua secretis literis scripserunt»|скарочана}}<ref>Historiarum Poloniae ab excessu Vladislai iv ad pacem Olivensem vsque libri ix, seu, Annales regnante Ioanne Casimiro Poloniarum. — Varsaviae et Lipsiae, 1755. [https://books.google.by/books?id=SjtD6h1inW0C&pg=PA85&dq=%22lituana+lingua%22&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq9oGDqsL5AhVR6LsIHZSjBNIQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=lingua&f=false P. 85].</ref>}}. Абсурднасьць гэтага сьцьверджаньня паказаў яшчэ ў 1912 годзе гісторык [[Лявон Васілеўскі]]<ref>Wasilewski L. Litwa i Białoruś: przeszłość — teraźniejszość — tendnecje rozwojowe. — Kraków, 1912. S. 157.</ref>. На пашыраную ўжо ў тыя часы «манію» ўглядаць у кожным літоўскім паводле назвы мовы гістарычным дакумэнце жамойцкую мову зьвяртаў увагу ў 1918 годзе гісторык літаратуры і мовазнаўца [[Аляксандар Брукнэр]] («''…сёньняшні літваман гатовы падумаць, што тое пра яго жамойцкую гаворку мова; нават… у „літоўскім“ лісьце русіна Кісяля ўгледзелі помнік жамойцкай мовы''»)<ref>Brückner A. Z niwy białoruskiej. — Kraków, 1918. [https://polona.pl/item/z-niwy-bialoruskiej,Njc4NTg4MjY/5/#info:metadata S. 4]—5.</ref>. Гіпатэтычная тэорыя пра летувіскую мову як гутарковую мову [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]] цалкам зьняпраўджваецца тым фактам, што ўласна літоўскія князі і баяры, пакінуўшы ў XIV—XV стагодзьдзяў у сваіх перакладных [[Лацінская мова|лацінскіх]] і [[Нямецкая мова|нямецкіх]] граматах тузіны гутарковых [[Беларуская мова|беларускіх словаў і выразаў]], не падалі ў іх ніводнага [[Балтыйскія мовы|балтыйскага слова]]<ref name="Dajlida-2019-29">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29.</ref>. Прытым, да прыкладу, хаця [[польская мова]] не была пісьмовай да XVI ст., ёсьць запісы ў сярэднявечных лацінамоўных крыніцах, якія падаюць прыклады польскай мовы і адназначна сьведчаць пра тое, што палякі размаўлялі на польскай мове, а запіс пра эстонскую мову сустракаецца яшчэ пад 1214 годам у хроніцы Генрыка Латвійскага: «лаўла, лаўла, паппі» («сьпявай, сьпявай, поп»)<ref name="Dajlida-2019-29"/>. Апроч таго, шырокую вядомасьць мае кірылічны запіс [[Румынская мова|румынскай мовы]] ад 1521 году — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ліст баярына Някшу||ru|Письмо боярина Някшу}}<ref>[http://www.cimec.ro/Istorie/neacsu/rom/ Scrisoarea lui Neacşu din Câmpulung (1521): Primul text în limba română], Institutul Național al Patrimoniului, 3.03.2000 г.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык [[Павал Урбан]], ужываньне вынятна славянскіх тлумачальных тэрмінаў ня толькі ў дакумэнтах, пісаных у дзяржаўнай канцылярыі Вялікага Княства Літоўскага, але і аформленых па-за канцылярыяй звычайнымі ліцьвінамі, ёсьць беспасярэднім сьведчаньнем, што тыя карысталіся ўласнымі, а не чужымі моўнымі выразамі<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 39—46.</ref>. У многіх выпадках беларускія выразы падаваліся з азначэньнем «простанародны», «гутарковы» (''vulgariter'' або ''vulgo dicitur''), прытым такія дакумэнты нярэдка былі складзеныя на крайнім захадзе або ў сярэдзіне ўласна Літвы (Вільня, [[Дзявалтаў|Дзявілтаў]], [[Вількамір]] ды інш.) або пры вялікакняскім двары. У 1358 годзе дзеля вызначэньня дакладнай мяжы паміж Вялікім Княствам Літоўскім і [[Мазавецкае княства|Мазоўшам]] у [[Горадня|Горадні]] склікалі адмысловы сойм зь літоўскіх і мазоўскіх князёў і баяраў. У [[Лацінская мова|лацінскім]] акце разьмежаваньня, выдадзеным у Горадні 13 жніўня 1358 годзе князямі [[Кейстут]]ам, [[Патрыкей Давыдавіч|Патрыкеем]] і [[Войшвілт]]ам і баярамі Айкшам, Алізарам і Васком Кірдзеевічамі, ужылі трансьлітараваныя ў лаціну «''гутарковыя''» назвы памежных пунктаў «''Каменны брод''» (''in vulgari a Kamyoni brod'') і «''вусьце вялікай стругі''» (''uscze welikey strugi'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 62.</ref>. Вялікі князь Ягайла ў прывілеі літоўскаму баярству 1387 году ўпамінаў звычай гнаньня ворага «''з нашае Літоўскае зямлі''» (''terrae nostrae Lithuanicae''), які «па-народнаму» называўся «пагоня» (''quod '''[[Пагоня|pogonia]]''' vulgo dicitur'')<ref>Прывілей 1387 г. // {{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 426—427.</ref>. У першых прывілеях Літоўскаму Касьцёлу 1387 году Ягайла ў лацінскім тэксьце ўжываў «простанародныя» словы: «устаўнае лукно» (''stawne lukno''), «падводы» (''podvodis''), «серабшчызна» (''vulgariter srzebrzczysna''), «дзецкія» (''vulgariter dzeckiye'')<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} № 1, 6.</ref>. У граматах наданьняў ліцьвінаў на каталіцкія касьцёлы і кляштары Віленскага біскупства, пачынаючы ад сама 1387 году, усе ўжытыя ў лацінскім тэксьце «простанародныя» (''vulgariter'' або ''vulgo dicitur'') словы — беларускія. У лацінскай дароўнай грамаце [[Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Ашмяны)|касьцёлу]] ў [[Ашмяны|Ашмянах]] ваяводы віленскага [[Войцех Манівід|Альбэрта Манівіда]] ад 1407 году ўжываецца «народны» выраз «''поў-уставы''» (''vulgariter dictam pol ustavy'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 175.</ref>. У дароўнай грамаце вялікага князя Вітаўта віленскаму біскупу Мікалаю ад 1411 году былі ўжытыя словы «ўстаўнае лукна» (''stawna lukna'') і «палюдзьдзе» (''stacionis poludze appelato''); ваявода віленскі Альбэрт Манівід прысьведчыў гэтую грамату як «''voyevoda''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 175.</ref>. Князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] у сваёй лацінскай грамаце ад 1411 году ўпамінаў гутарковую (''vulgariter dicitur'') меру «''пуд воску''» (''pud vosku'')<ref name="Urban-2001-11">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 11.</ref>. А ў дароўнай грамаце ад 1434 году, якой Жыгімонт Кейстутавіч ужо будучы вялікім князем запісаў [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Віленскай катэдры]] наданьні ў [[Меднікі|Медніцкай]], [[Дубінкі|Дубінскай]], [[Лынгмяны|Лынгмянскай]] і [[Немянчын]]скай валасьцях, згадваліся загароджы на рацэ, якія па-народнаму называліся «''язы''»{{Заўвага|name="ESBM"}} (''vulgariter jazi''). У лісьце да імпэратара [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ад 1420 году вялікі князь [[Вітаўт]] ужыў выраз «''ловы, у народнай мове менаваныя „гайны“''»{{Заўвага|[[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]] падае: «''Гайно — 'бярлога, логава'''»<ref>{{Літаратура/ЭСБМ|3к}} С. 18.</ref>}} (''indagines, alias in vulgari hayn'')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 208.</ref>. У 1423 годзе ён зацьвердзіў дароўную грамату віленскага ваяводы Альбэрта Манівіда капліцы пры Віленскай катэдры, дзе загадвалася тром «''сем’ям''» (''familiae vulgariter siemie'') Цярэнцевічаў (''Terentiewiczy'') даваць «''лукно пяціпяднае''» (''lukno petypedne'') мёду, а братам Львовічам (''Lwowiczy'') і Небутовічам (''Nebutowiczy'') — «''лукно шасьціпяднае''» (''vulgariter lukno szescipedne'') мёду на карысьць той капліцы<ref name="Dajlida-2019-176"/>. У дароўнай грамаце віленскага мяшчаніна Мацея Волаха і яго жонкі Дароты [[Віленскі кляштар францішканаў|Віленскаму кляштару францішканаў]] ад 1422 году лацінскі выраз «''situm circa fluvium Niemesz''» («''разьмешчаны ля ракі [[Нявежа (Летува)|Нямежы]]''») патлумачылі гутарковым выразам «''на Нямежы''» (''in vulgari comuniter dicendo na Nemeszi'')<ref name="Dajlida-2019-176">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 176.</ref>. У 1434 годзе ў дароўнай грамаце, якой [[Андрэй Саковіч (ваявода)|Андрэй Саковіч]], дзедзіч [[Немянчын]]а, надаваў Віленскай катэдры дзесяціну з свайго двара ў [[Сьвянцяны|Сьвянцянах]], згадваліся мясцовыя жыхары Войтка, два Мікіты, Кузьма Сямашыч (''Cusma Semaszicz''), Кастусь Пуршка (''Costhus alius Purschka'') ды іншыя. Некаторыя зь іх былі ўдзельнікамі суполак [[Бортніцтва|бортнікаў]], якія па-народнаму называліся «''сябрылы''» (''alias sabrili''); супольнік такой сябрылы называўся «''сябрыч''» (''alias sabricz'')<ref name="Dajlida-2019-176"/>. У грамаце 1436 году, якой [[Конрад Кучук]] (''Cunradus alias Kuczuc''), дзедзіч [[Жырмуны|Жырмуноў]], чыніў наданьне Віленскаму касьцёлу францішканаў, згадвалася мера мёду, якая па-народнаму называлася «''шацец''» (''vulgariter dictam szathec'')<ref name="Dajlida-2019-176"/>. У грамаце 1437 году [[Станіслаў Даўгайла]], харужы віленскі, надаваў Віленскай катэдры сваю зямлю Навіны (''Nowiny'') на дзесяць «''бочак''» (''ad decem tunnas alias beczki'')<ref name="Dajlida-2019-177">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 177.</ref>. У 1451 годзе кашталян віленскі [[Сямён Гедыгольдавіч]] заснаваў [[Касьцёл Адведзінаў Найсьвяцейшай Панны Марыі (Вішнеў)|касьцёл]] у сваёй вотчыне [[Вішнеў (Менская вобласьць)|Вішневе]] і надаў яму зямлю «''з пашняй''» (''cum agro alias z pasznia'') і лугі, па-народнаму менаваныя «''сенажаці''» (''prata alias sianozaczy''). У 1452 годзе Магдалена, удава старосты [[Ліда|лідзкага]] Ягінта, надала Віленскаму кляштару францішканаў «''пашню''» (''agrum alias pasznia'') зь людзьмі ў [[Тракелі (Вярэнаўскі раён)|Тракелях]]. У 1459 годзе пан [[Андрэй Даўгердавіч]] надаў [[Касьцёл Сьвятога Апостала Андрэя (Лынтупы)|касьцёлу]] ў [[Лынтупы|Лынтупах]] людзей, якія мусілі даваць «''бязьмен''» мёду (''bezmien mellis'') або «''пуд''» мёду (''pud mellis''), а таксама пэўную меру «''грачыхі''» (''hreczychy'')<ref name="Dajlida-2019-177"/>{{Заўвага|Таксама ў [[Справаздача|лічбавых]] кнігах Віленскага біскупства XVI стагодзьдзя ў лацінскім тэксьце трапляюцца гутарковыя (''vulgo dictus'') выразы: «паловіца мёдава» (''polowicza myodowa''), мёду «сытнега» (''sythnego''), «цівонскега» (''czywonskyego''), «радунічнэ» (''radunyczne''), «паклон лісічны» (''poklon lysiczny'') ды іншыя<ref>Kościół zamkowy czyli katedra Wileńska. Cz. ІІ. / oprac. x. J. Kurczewski. — Wilno, 1908. S. 178, 180, 199, 201.</ref>. Апроч таго, у [[Хроніка Віганда|Хроніцы Віганда]] зазначаецца, што літоўскія судны па-народнаму завуцца «''паромы''»: {{мова-la|«comprehenduntque ibi duas naves Lithwanas vulgariter Promen»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Promen#v=snippet&q=Promen&f=false S. 565].</ref><ref>Łowmiański H. Studja nad początkami społeczeństwa i państwa litewskiego. T. 1. — Wilno, 1931. [https://www.google.by/books/edition/Studja_nad_poczatkami_spoleczenstwa_i_pa/fjQaAAAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22vulgariter+Promen%22&dq=%22vulgariter+Promen%22&printsec=frontcover S. 8].</ref>}}. Вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] ў сваёй лацінамоўнай грамаце [[Дарагічын (Падляскае ваяводзтва)|Дарагічынскай]] зямлі ([[Вільня]], 1516 год) адзначаў, што ў «'''[[Ліцьвіны#Славянская_літоўская_мова|народнай літоўскай мове]]'''» ({{мова-la|vulgo Lituanico|скарочана}}) судовыя выканаўцы называюцца [[Дзецкі|«дзецкія»]] (''Dzieczkie'')<ref>Januszowski J. Statuta, prawa y constitucie. — Kraków, 1600. [https://books.google.by/books?id=AwpqPXb2wE8C&pg=PA834&lpg=PA834&dq=%22vulgo+lituanico%22&source=bl&ots=Pj8onEbDfy&sig=ACfU3U3c61-MJ5YxF1VMaHXJ7Wjj75Uwhw&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi78qfTgoX2AhVSQfEDHZMyBsgQ6AF6BAgEEAM#v=onepage&q=lituanico&f=false S. 834].</ref><ref>Statut litewski. Zbior praw Litewskich od roku 1389 do roku 1529. — Poznań, 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nkhYAAAAcAAJ&q=lithuanico#v=snippet&q=lithuanico&f=false S. 119].</ref>. Вялікі князь [[Жыгімонт Аўгуст]] ва [[Дамова|ўмове]] 1545 году з прускім герцагам [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхтам Гогенцолернам]], пляменьнікам свайго бацькі Жыгімонта Старога, назваў беларускую мову «роднай», «нашай»: {{мова-la|vsque ut lingua Teutonica vocant Rogort, nostra vero vulgari Raigrod|скарочана}}<ref>Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZmVcAAAAcAAJ&q=nostra+vero+vulgari+Raigrod#v=snippet&q=nostra%20vero%20vulgari%20Raigrod&f=false С. 7].</ref>. Тым часам Альбрэхт Прускі ва ўласным выкладзе той умовы азначыў гэтую мову літоўскай: «''Lithuanica vero volgari Raigrod''»<ref>Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZmVcAAAAcAAJ&q=Lithuanica#v=snippet&q=Lithuanica&f=false С. 12].</ref>. Літоўскія паны-камісары (Вацлаў, біскуп жамойцкі; [[Рыгор Рыгоравіч Осьцік|Рыгор Осьцік]], кашталян віленскі; [[Аляксандар Хадкевіч (ваявода наваградзкі)|Аляксандар Хадкевіч]], ваявода наваградзкі; Ян Даманоўскі, пробст Віленскі; Мікалай Нарбут, капітан мазырскі) зьвярнулі ўвагу на неадпаведнасьць некаторых месцаў у лісьце прускага герцага да ліста вялікага князя, але абмінулі як нейкую неадпаведнасьць сьцьверджаньне, што «[[Райгорад|Райгрод]]» ёсьць назвай «''у народнай літоўскай мове''»<ref>Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. С. 11—12.</ref>. У лістох [[Салямон Рысінскі|Салямона Рысінскага]] захаваліся ўпаміны пра эпіграму ў гонар Радзівілаў на «''народнай мове''» аўтарства [[Андрэй Рымша|Андрэя Рымшы]]<ref>Гісторыя беларускай літаратуры XI—XIX стагоддзяў у двух тамах. Т. 1. — {{Менск (Мінск)}}, 2006. С. 480.</ref>, які падпісваў свае творы словам Ліцьвін<ref>Рагойша М. Псеўданім як фактар беларускай журналісцкай практыкі пачатку XX ст. (на матэрыяле перыядычных выданняў «Наша Доля» і «Наша Ніва») // Веснік Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. Куляшова. № 4 (25), 2006. С. 182.</ref> (у тым ліку беларускамоўны «На гербы яснавяльможнага пана… [[Фёдар Скумін Тышкевіч|Тэадора Скуміна]]»). Апроч таго, Салямон Рысінскі пераклаў вершы Андрэя Рымшы зь «''мясцовай мовы''» на лацінскую<ref>Латышонак А. [https://www.belreform.org/latyszonak_rysin.php Навуковыя крыніцы самаакрэслення Саламона Рысінскага як беларуса] // Рэфармацыя і грамадства: XVI стагоддзе: Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі. — Мінск, 2005. С. 126—131.</ref>. == Летувіскае кнігадрукаваньне == [[Файл:Mikaloiaus Daukszos, Kanoniko Bažniczios Zemaiyciu, iog esus anas perguldis ii Zemaytiszkay (1605).jpg|значак|Прадмова да надрукаванага ў 1605 годзе ў Вільні летувіскага катэхізму, дзе ананімны аўтар сьцьвярджае, што першы надрукаваны ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі катэхізм [[Мікалай Даўкша|Мікалая Даўкшы]] быў на жамойцкай мове]] У сярэдзіне XVI ст. у [[Самбія|прускай частцы]] [[Жамойць|Жамойці]], названай пазьней [[Малая Летува|«Малой Летувой»]], пры падтрымцы нямецкіх уладаў [[Прусія|Прусіі]] пачалося летувіскае кнігадрукаваньне (прытым на летувіскай мове дагэтуль не існавала рукапіснай кніжнасьці і, увогуле, пісьменства<ref name="Nikalajeu-2009-81">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 81.</ref>). Як зазначае беларускі гісторык [[Іван Саракавік]] (у чым пагаджаецца з дасьледнікам [[Іван Ласкоў|Іванам Ласковым]]<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // Літаратура і мастацтва, № 19, 1993. С. 15.</ref>), «''Жамойць сталі называць Літвой немцы ва Ўсходняй Прусіі, якія выдавалі на жамойцкай мове значную колькасьць пратэстанцкай літаратуры. Нямецкая ж навуковая літаратура карысталася вялікім аўтарытэтам у Расеі. Так і ў расейскай навуцы пачалі сьцьвярджаць, што жамойты — гэта тое ж, што і літва''»<ref>Саракавік І. Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай гісторыі. — {{Менск (Мінск)}}: Современная школа, 2006. [https://books.google.by/books?id=5hghAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiB2OLzpNH5AhW4wAIHHeVACXYQ6AF6BAgDEAI С. 116].</ref><ref>Саракавік І. Беларусазнаўства. — {{Менск (Мінск)}}: Веды, 1998. [https://books.google.by/books?id=JOYvAAAAMAAJ&q=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&dq=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiwyfTno9H5AhXG1qQKHV6HAF4Q6AF6BAgKEAI С. 41].</ref>. Яшчэ ў 1855 годзе мовазнаўца [[Станіслаў Мікуцкі]] зьвярнуў увагу на тое, што народжаны ў [[Магілёў|Магілёве]] лінгвіст і лексыколяг [[Фёдар Шымкевіч]] у сваёй фундамэнтальнай працы «Корнеслов русского языка, в сравнении со всеми главными славянскими наречиями и 24 иностранными языками» (1842 год) азначыў летувіскія словы, выпісаныя з адзінага выдадзенага ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] слоўніка летувіскай мовы [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]], як прыналежныя да «самагіцкай мовы», а з выдадзенага ў Прусіі слоўніка Філіпа Руіга (у назове якога летувіская мова па-нямецку азначалася як «літоўская», {{мова-de|«Littauisch-Deutschen und Deutsch-Littauischen Lexicon»|скарочана}}) — як прыналежныя да «літоўскай мовы», хоць ужо за часамі Мікуцкага афіцыйная лінгвістычная навука, наадварот, вызначала мову першага слоўніка як [[Аўкштайты|«уласна літоўскую»]], а другога — як «жамойцкую»<ref>Известия Императорской Академии наук по Отделению русского языка и словесности. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=qn1FAAAAcAAJ&pg=PA109&dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F+%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjD4_-uiIv6AhX2RvEDHbT6Dro4jAEQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&f=false С. 110].</ref> (сучасная летувіская лінгвістыка вызначае мову прускіх выданьняў як «заснаваную на заходнежамойцкім дыялекце»<ref name="Dziarnovic-2012">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://web.archive.org/web/20220921214302/http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/52c/%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96_%D0%90%D0%B9%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B%3A_%27%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0%27_%D1%96_%27%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%27_%D1%83_%D1%81%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96.html Пошукі Айчыны: «Літва» і «Русь» у сучаснай беларускай гістарыяграфіі] // Палітычная сфера. № 18—19 (1—2), 2012. С. 30—53.</ref>). Тым часам беларускую мову Фёдар Шымкевіч азначыў «[[Ліцьвіны|літоўска]]-[[Русіны|рускай]]»<ref>Шимкевич Ф. Корнеслов русского языка, сравненного со всеми главнейшими славянскими наречиями и с двадцатью четырьмя иностранными языками: удостоен Демидовской премии / сост. Федором Шимкевичем. — СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1842. [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/63236-ch-1-1842#mode/inspect/page/17/zoom/4 С. XVII].</ref>. [[Файл:Lingua Samogitica (1690).jpg|значак|Надрукаваны ў [[Вільня|Вільні]] (1690 год) пераклад [[Папа|папскай]] булы на летувіскую мову, якая ў дакумэнце называецца «жамойцкай мовай» ({{мова-la|Lingua Samogitica|скарочана}}). Прызначаўся да чытаньня ў парафіях [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], якое ахоплівала ня толькі [[Жамойцкае староства]], але і [[Упіцкі павет|Ўпіцкі павет]], жыхароў якога за Расейскай імпэрыяй назвалі «[[Аўкштайты|аўкштайтамі]]» — «уласнымі літоўцамі»]] Упершыню назву «летувіская мова» ({{мова-lt|«Lietuwiſchka [ließuwi]»|скарочана}} — «''літоўская мова''») у назове кнігі, выдадзенай на мове [[Жамойты|жамойтаў]] (дакладней — яе ''літоўскім дыялекце''), выкарысталі ў 1579 годзе народжаныя на [[Жамойцкае староства|літоўскай Жамойці]] выхаванцы [[Кёнігзбэрг|Кёнігзбэрскай]] акадэміі — былыя [[Палітонім|палітычныя]] «літоўцы» (жыхары Вялікага Княства Літоўскага), якія [[Эміграцыя|эмігравалі]] ў Прусію. Гэта адбылося па сьмерці заснавальніка акадэміі і ініцыятара летувіскага кнігадрукаваньня герцага прускага [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхта Гогенцолерна]]<ref name="Panucevic-2014-273">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 273.</ref>, пляменьніка [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]] [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]], хоць і яго супраціўніка<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Zmudzki Ięzyk (1783).jpg|98|Samogitico (1851).jpg|116|Старонкі каталёгаў бібліятэк у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] і [[Крэтынга|Крэтынзе]], на якіх мова выдадзеных у Літве і Прусіі летувіскіх кніг азначаецца як жамойцкая}} Выкарыстаньне летувіскай мовы ў Прусіі дзеля пашырэньня [[лютэранства]] сярод летувісаў прымусіла зьвярнуцца да гэтай мовы [[Езуіты|езуітаў]] — галоўных дзеячоў [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] ў Вялікім Княстве Літоўскім, што прычыніліся да друкаваньня летувіскамоўных кніг у [[Вільня|Вільні]]<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] адзначае, што менавіта дзякуючы выдавецкай дзейнасьці сьпярша ў Прусіі, а потым і ў Вільні (з 1595 году) мова жамойтаў атрымала статус «літоўскай мовы»<ref name="Urban-2001-33">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 6, 33.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|101|Dictionarium Polono-Latino-Lothavicum opus posthumum (Dictionary of the Polish-Latin-Latvian languages) by Georgs Elgers, Vilnius, 1683.jpg|113|Адзіны выдадзены ў ВКЛ летувіскі слоўнік «Слоўнік трох моваў», у якім не падаецца назва трэцяй (летувіскай) мовы, і выдадзены таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы латыскі слоўнік з дакладным азначэньнем моваў — «Слоўнік польска-лацінска-латыскі»}} Апроч дзейнасьці жамойцкіх і нямецкіх кніжнікаў у Прусіі, гісторык [[Вацлаў Пануцэвіч]] адзначае наступныя чыньнікі, якія спрыялі частковаму (супярэчліваму і праз гэта даволі заблытанаму) пашырэньню ў Вялікім Княстве Літоўскім [[Ліцьвіны#Літоўская мова|тэрміна «літоўская мова»]] на ''літоўскі дыялект'' мовы жамойтаў, нягледзячы на адначаснае захаваньне адасобленасьці [[Жамойць|Жамойці]] ад [[Літва|Літвы]]<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 274—277.</ref>: * заняпад [[Старабеларуская мова|літоўскай (беларускай)]] каталіцкай традыцыі пры пераходзе магнатаў у [[кальвінізм]] і [[арыянства]]; * узвышэньне [[Польская мова|польскай мовы]] ў выніку [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і яе пранікненьне ў Вялікае Княства Літоўскае празь [[Люблінская унія|Люблінскую унію]]; * сьмерць апошняга зь [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]]; * узмацненьне [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] з узвышэньнем [[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]] па заняцьці туркамі [[Канстантынопаль|Канстантынопалю]]; * празьмернае захапленьне [[Літоўская мітраполія|праваслаўнымі ліцьвінамі]] [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовай]] як «сапраўднай» і «годнай [[праваслаўе|праваслаўя]]». {{Падвойная выява|справа|PEDELIS MIROS Saldźiausi medi Kriźiaus JESUSA Pona Sawimp turis inriszta (in Lithuanian language) by Vincentas Karafa, Vilnius, 1746.jpg|89|Ziwatas Pona yr Diewa musu Jezusa Christusa... o dabar wieł… Ziamaytyszka ysztumocitas yr drukowatas (1787).jpg|125|Летувіскія кнігі (Вільня, 1750 г. і [[Супрасьля]], 1787 г.), мова якіх на вокладках азначаецца як жамойцкая}} Першай кнігай, выдадзенай па-летувіску ў Вялікім Княстве Літоўскім (і адначасна першым яўным азначэньнем летувіскай мовы ў ВКЛ менавіта як «літоўскай»), стаў выкананы ў 1595 годзе дзеячом [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] [[Мікалай Даўкша|Мікалаем Даўкшам]] пераклад з польскай мовы на летувіскую «Катэхізму» езуіта Якуба Лядэсмы. Прытым, хоць у прадмове Даўкша сьцьвярджаў, што зрабіў пераклад «''на ўласную мову нашу летувіскую''», аднак у прадмове да перавыданьня 1605 году ўжо ананімны перакладнік сьцьвярджаў, што папярэднік пераклаў катэхізм на жамойцкую мову і таму летувісы скардзіліся: «''ня маем катэхізму летувіскага''»<ref name="Sviazynski-2005-209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. Адзіным выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя слоўнікам летувіскай мовы стаў «Слоўнік трох моваў» езуіта [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>Schmalstieg W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref> (выйшаў з друку каля 1620 году ў [[Вільня|Вільні]] і перавыдаваўся ў 1629, 1631, 1642, 1677, 1713 гадох), у якім, аднак, не падавалася назвы трэцяй (летувіскай) мовы<ref>Szyrwid K. [https://books.google.by/books?id=-PZPAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Dictionarium trium linguarum]. — Vilna, 1713.</ref> (хоць выдадзены ў 1683 годзе таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы друкаваны слоўнік [[Латыская мова|латыскай мовы]] дакладна падаваў назву гэтай мовы ўжо ў самім сваім назове — «Dictionarium Polono-Latino-Lottavikum…»), вынікам чаго стала наступнае дадатковае азначэньне ў шэрагу навуковых працаў XIX ст.: «''польскі, лацінскі і жамойцкі''» ({{мова-la|Poln. Lat. et Samogiticae|скарочана}}<ref name="Kiopen-1827-103">Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб, 1827. С. 103.</ref><ref>Adelung J. H. Mithridates, oder allgemeine Sprachenkunde. Band 2. — Berlin, 1809. [https://books.google.by/books?id=o6kKAQAAIAAJ&pg=PA709&dq=Dictionarium+trium+linguarum+Samogiticae&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwisnYrN2uj0AhVeiv0HHY3MDIgQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=Dictionarium%20trium%20linguarum%20Samogiticae&f=false S. 709].</ref><ref>Magazin, herausgegeben von der Lettisch-Literarischen Gesellschaft. — Mitau, 1828. S. 65.</ref>, {{мова-de|Das lateinisch-polnisch-samogitische Wörterbuch|скарочана}}<ref>Winkelmann E. Bibliotheca Livoniæ historica. — St. Petersburg, 1870. [https://books.google.by/books?id=IdXEOzDAQz4C&pg=PA45&dq=in+samogitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiw1-eptun1AhUxSPEDHQJbB544ggEQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=in%20samogitischen%20sprache&f=false S. 45].</ref>) — як і ў некалькіх каталёгах бібліятэк на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага ({{мова-pl|«Synonima Polsko Łacinsko Żmuycka»|скарочана}} ў [[Вільня|Вільні]]<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 120.</ref>, {{мова-la|«Synonyma Latino-Polono-Samogitica»|скарочана}} ў [[Слонім]]е<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WxIHAQAAIAAJ&dq=%C5%BCmudzki+vie%C5%A1ajame&focus=searchwithinvolume&q=synonyma+latino P. 115].</ref>, {{мова-pl|«Dykcyonarz Łacinsko-polski i Zmudzki»|скарочана}} ў [[Крэтынга|Крэтынзе]]<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 186.</ref>), тым часам у каталёзе бібліятэкі Віленскага езуіцкага навіцыяту (1748 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 117.</ref> і ў кнізе езуіцкага гісторыка [[Станіслаў Растоўскі|Станіслава Растоўскага]] (1768 год) гэты слоўнік азначаўся як «літоўскі»{{Заўвага|{{мова-la|«Dictionarium Polono Latino Lituanicum»|скарочана}}}}. Першая на тэрыторыі ВКЛ летувіская [[граматыка]] выйшла ў 1737 годзе пры Віленскай езуіцкай акадэміі і мела назву «''Лучнасць моваў Літвы, апісаная паводле граматычных законаў галоўнага дыялекту гэтага княства. І да карыстаньня старанным нэа-[[Палямонавічы|палямонам]] прызначаная з дазволу старэйшых''»<ref>[https://web.archive.org/web/20230106184619/http://www.litviny.net/104310881072108410721090108010821080-1089108310861074107210881080-10861087108010891072108510801077-11031079109910821072.html Граматыкі і слоўнікі летувіскай мовы паводле крытыка канцэпцыі літвінізму летувіскага гісторыка Томаса Баранаўскага]{{ref-ru}}</ref> ({{мова-la|Universitas Linguarum Litvaniae in Principali Ducatus Ejusdem Dialecto Grammaticis Legibus Circumscripta. & in obsequium Zelorum Neo-Palaemonum Ordinata Permissu Superiorum|скарочана}}). Як і ў выпадку выдадзенага езуітамі слоўніка, праз фактычны брак у назове граматыкі назвы летувіскай мовы (хоць выдадзеная таго ж году граматыка латыскай мовы дакладна пазначала назву мовы ў назове — «Lotavica Grammatica…») у [[Рыга|рыскім]] навуковым выданьні 1844 году яе азначылі як «граматыку жамойцкай мовы» ({{мова-de|«eine Grammatik der schamaitischen (schmudischen) Sprache»|скарочана}})<ref>Magazin, hrsg. von der Lettisch-Literärischen Gesellschaft. Band 7, 1844. [https://books.google.by/books?id=xOtOAAAAcAAJ&pg=RA2-PA31&dq=schamaitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjBp7b-8Ob1AhUOP-wKHTPfB244FBDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=schamaitischen%20sprache&f=false S. 31].</ref>. Прытым азначэньне выдаўцамі-езуітамі жамойцкай (летувіскай) мовы як «''галоўнага дыялекту Літвы''» абсалютна не адпавядала рэчаіснасьці, што прызнае летувіскі мовазнаўца [[Зігмас Зінкявічус]]: напраўду, палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая была загнаная «''ў найніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''» — «''для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка''»<ref name="Zinkevičius-1998-244"/><ref name="Kascian-2009"/>. Першы летувіскі [[Буквар|лемантар]] у ВКЛ выйшаў з друку паміж 1759—1761 гадамі (захаваліся выданьні 1763 і 1766 гадоў) і меў назву «''Навука чытаньня пісьма польскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} = {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}}){{Заўвага|У выданьні 1783 году ён застаўся бяз польскай моўнай часткі і польскага назову, але ўжо з пазначэньнем у назове «''летувіскага пісьма''»: «''Навука чытаньня пісьма летувіскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszta lietuwiszka dieł mazu wayku|скарочана}})<ref name="Dziarnovic-2011"/>, тым часам у каталёзе бібліятэкі кляштару бэнэдыктынак у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] ([[Пінскі павет|Піншчына]]), складзеным паміж 1783—1790 гадамі, асобнік летувіскага лемантара азначылі як «''Мокслас або лемантар жамойцкай мовы''» ({{мова-pl|«Moksłas czyli Elementarz Zmudzkiego Ięzyka»|скарочана}})<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 183.</ref>, таксама ў складзеным [[Адукацыйная камісія|Адукацыйнай камісіяй]] у 1773—1774 гадох інвэнтары Віленскай езуіцкай акадэміі адзначалася 100 асобнікаў «''жамойцкага лемантара''» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 266.</ref>. Апроч таго, «жамойцкімі» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}}) азначаліся перавыданьні гэтага лемантара ў першай палове XIX стагодзьдзя<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 269.</ref>}}. Тым часам існуюць зьвесткі, што яшчэ ў 1752 годзе ў Віленскай друкарні францішканаў выдалі «Лемантар жамойцкі», аднак яго асобнікі не захаваліся да сёньня<ref name="Dziarnovic-2011">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/47/%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D1%9E_%D0%92%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BD%D1%8F%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC.html Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім] // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 115—143.</ref>. {{Падвойная выява|справа|Ziemaytiszki (1793).jpg|106|Ziemaytiszki (1793) (2).jpg|108|Лацінска-польска-жамойцкія слоўнікі месяцаў з кніг, надрукаваных у Вільні ў 1793 годзе}} Сярод летувіскіх кніг XVIII ст., друкаваных у Вільні, [[Варшава|Варшаве]] і [[Супрасьля|Супрасьлі]], большасьць азначаліся як выдадзеныя на «жамойцкай мове» («мове жамойтаў»), а адзіную кнігу, дзе ў назове сьцьвярджалася «літоўская мова», выдалі ў 1772 годзе ў друкарні Віленскай езуіцкай акадэміі. Пра папулярнасьць разуменьня нелетувіскім жыхарствам ВКЛ мовы летувісаў як жамойцкай, сярод іншага, сьведчаць каталёгі літоўскіх бібліятэк: пры [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Вільня)|Віленскім францішканскім кляштары]] (1797 год), дзе захоўваўся вялікі збор летувіскіх кнігаў<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 180.</ref> — «Каталёг кніг у мовах жамойцкай, рускай, габрэйскай, арабскай, грэцкай і нямецкай» ({{мова-pl|Katalog ksiąg w Języku Zmudzkim, Ruskim, Hebrayskim, Arabskim, Greckim i Niemieckim|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR aukstuju mokyklu mokslo darbai. Nr. 33—34, 1998. [https://books.google.by/books?id=szAPAQAAMAAJ&q=jezyku+zmudzkim&dq=jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjwzd_A7OH0AhUSSvEDHQBMA0cQ6AF6BAgMEAI P. 33.]</ref>, пры [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] (1772 год), дзе адзіная цалкам летувіская кніга азначалася як выданьне на «жамойцкай мове» ({{мова-la|«Samogitico idiomate»|скарочана}})<ref>Catalogus Auctorum Ordine Alphabetico dispositus in Bibliotheca Collegii Academiae Vilnensi S. I. reperibilium. — Vilnae, 1772. [https://virtus.mb.vu.lt/en/p/69/ P. 69].</ref>, пры [[Касьцёл Сьвятой Барбары і кляштар трынітарыяў (Берасьце)|Берасьцейскім трынітарскім кляштары]], дзе адзіная кніга на летувіскай мове азначалася як «жамойцкая кніга»<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 184.</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Летувіская мова]] [[Катэгорыя:Культура Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Сацыялінгвістыка]] gl1t8tbnr2gjhul7v7hygt9hhjlcrsv Вісвальдас Матыёшайтыс 0 304161 2694583 2026-10-03T15:06:14Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Вісвальдас Матыёшайтыс]] у [[Вісвалдас Маціяшайціс]]: у БКП няма згадкі як перадаваць летувіскія імёны і прозьвішчы, але з улікам што ў нас іх герб называюць Віціс, а ня Вітыс. Тым болей у Сеціве можна знайсьці гэтага палітыка ў форме "Вісвалдас Маціяшайціс" 2694583 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Вісвалдас Маціяшайціс]] pwa5s16ma8cql8cvx1y89dpw1vhifjo Austin K6 0 304162 2694592 2026-10-03T16:24:34Z ~2026-53228-12 100475 Створаная старонка са зьместам „{{Аўтамабіль |назва = «Austin K6» |выява = [[Файл:Austin K6 (6126117224).jpg|значак|299x299пкс]] |гады = 1942—1945 |прывад = 6×6 | падобныя = [[Albion WD.CX22|Albion WD.CX22 Enclosed Cab All Wheel Drive 6X6 Off-Road Cargo Lorry]]<br/>Crossley IGL|Crossley IGL 3 Enclosed Cab All Wheel Drive 6X6 Off-Road Car...“ 2694592 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Austin K6» |выява = [[Файл:Austin K6 (6126117224).jpg|значак|299x299пкс]] |гады = 1942—1945 |прывад = 6×6 | падобныя = [[Albion WD.CX22|Albion WD.CX22 Enclosed Cab All Wheel Drive 6X6 Off-Road Cargo Lorry]]<br/>[[Crossley IGL|Crossley IGL 3 Enclosed Cab All Wheel Drive 6X6 Off-Road Cargo Lorry]] <br/>[[Fordson WOT|Fordson WOT-3 Enclosed Cab All Wheel Drive 6X6 Off-Road Cargo Lorry]] }} З 1942 года па замове Каралеўскіх ВПС кампанія выпускала 3-тонны капотны грузавік K6 (ZB) 6x6 з металічнай кабінай з люкам. На гэтым шасі прапаноўвалася вялікая колькасць кузаваў: самазвалы, пажарныя і эвакуацыйныя машыны, мабільныя краны, аэрадромныя лябёдкі, разнастайныя фургоны для спецтэхнікі і лабараторый, а таксама 23-мясцовыя аўтобусы. Яны былі абсталяваны шасціцыліндравым бензінавым рухавіком аб'ёмам 3995 см3 магутнасцю 82 к.с., 4-ступеністай каробкай перадач з 2-ступеністай раздатачнай скрынкай і гідраўлічнымі тармазамі з вакуумным узмацняльнікам. У 1944-45 гадах у выглядзе K6A (ZH) грузавікі выкарыстоўваліся брытанскімі сухапутнымі войскамі, у невялікіх колькасцях пастаўляліся ў СССР. Да сярэдзіны 1945 года было выраблена 13 тысяч такіх машын. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] 7q71w2j5r7j7w16i3ftwfnkq5h35s1i Архіў князёў Любартовічаў-Сангушкаў у Славуце 0 304163 2694614 2026-10-03T17:35:48Z ~2026-53302-49 100476 Створаная старонка са зьместам „''''Архі́ў князёў Любарто́вічаў-Сангу́шкаў у Славу́це''' ({{lang-pl|Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie|скарочана}}) — сэрыя зборнікаў дакумэнтаў з гісторыі [[Гісторыя Беларусі|Беларусі]], [[Гісторыя Ўкраіны|Украіны]] і [[Гісторыя Летувы|Летувы]] XIII...“ 2694614 wikitext text/x-wiki ''''Архі́ў князёў Любарто́вічаў-Сангу́шкаў у Славу́це''' ({{lang-pl|Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie|скарочана}}) — сэрыя зборнікаў дакумэнтаў з гісторыі [[Гісторыя Беларусі|Беларусі]], [[Гісторыя Ўкраіны|Украіны]] і [[Гісторыя Летувы|Летувы]] XIII—XVI стагодзьдзяў, выдадзеная ў 1887—1910 гадох у [[Львоў|Львове]] ў сямі тамох. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любарт (імя)|Сангушка}} [[Любартовічы-Сангушкі]] — малодшая лінія шляхецкага роду [[Сангушкі|Сангушкаў]]. Любэрт (Lubert<ref name="SEMSNO-1997-17">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.</ref><ref name="Knudsen-1948-848">Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 848.</ref><ref>Linnartz F. Rheinische Personen- und Familiennamen des 15. Jahrhunderts untersucht auf Grund der Fehde- und Geleitsregister der Stadt Köln von 1408 bis 1480. — Köln, 1930. [https://www.google.by/books/edition/Rheinische_Personen_und_Familiennamen_de/RFUVAQAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&dq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&printsec=frontcover S. 37].</ref>) або Любарт (Liubhart, Lubartus<ref>Schaar J. Woordenboek van voornamen. — Utrecht, 1984. S. 249.</ref><ref name="Dijkstra-1911-242">Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Lubart#v=snippet&q=Lubart&f=false S. 242].</ref>, Lubart<ref name="Dijkstra-1911-242"/><ref name="SEMSNO-1997-159">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>, Liubardus<ref name="Morlet-1971-158">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>) і Берэтлюб (Beretliub) або Гартліб (Hartlib) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Liubhart#v=snippet&q=Liubhart&f=false S. 292, 755, 1025].</ref><ref name="Knudsen-1948-848"/><ref name="Morlet-1971-158"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любш]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubisch) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref name="Morlet-1971-158"/>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref name="SEMSNO-1997-159"/>, аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Кібарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Siebart, Kibart, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. Германскае паходжаньне імя Любарт (Lubart), а таксама Любэрт (Lubert) і Лібэрт (Libert) ды іншых формаў (Lupert, Lephard, Libard, Lipard, Liphard, Liphart; Lubard, Lubhard, Lupard), якія гістарычных бытавалі ў Польшчы, сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-1997-159"/>. Гоцкае паходжаньне імя Любарт адзначаў яшчэ прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=Lubart%20liub#v=snippet&q=Lubart%20liub&f=false S. 93]</ref>. Адпаведнасьць імя Любарт германскаму імю Liubbert прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 37.</ref>. Сангаў (Sangau) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sangau Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sangau], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сан|сан- (сен-)]] (імя [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Санель]]; германскае імя Sanilo), магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *swans 'лебедзь'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 197.</ref>, а аснова -гаў- (імёны ліцьвінаў [[Гавіла]], [[Гаўвід]], [[Гаўгонт]]; германскія імёны Gavilo, Gauwida, Gavigunt) — ад гоцкага gawi<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 107.</ref>, германскага gaawja 'мясцовасьць, багатая воднымі крыніцамі; месца пасяленьня'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 63.</ref>. == Зьмест == Аснову зборніка склалі дакумэнты з архіва [[Сангушкі|Сангушкаў]] у мястэчку [[Славута|Славуце]] (цяпер [[Хмяльніцкая вобласьць]] [[Украіна|Украіны]]), а таксама матэрыялы з кніг [[Літоўская мэтрыка|Мэтрыкі Вялікага Княства Літоўскага]], архіваў [[Львоў|Львова]], [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]] і [[Нясьвіж]]у. Большасьць апублікаваных дакумэнтаў на [[старабеларуская мова|беларускай]] і [[стараўкраінская мова|украінскай]] мовах. У выданьні зьмяшчаюцца дакумэнты вярхоўнай улады [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] (каралеўскія і велікакняжацкія лісты, інструкцыі, прывілеі), у тым ліку на беларускія маёнткі, мястэчкі, месты, замкі, на падатковыя палёгкі, заснаваньне таргоў і кірмашоў, [[Магдэбурскае права|магдэбурскія прывілеі]]. Таксама падаюцца дакумэнты пра асобныя соймавыя справы, пасольствы, прыватнапраўныя акты аб сацыяльна-эканамічных і радзінна-побытавых дачыненьняў родаў Сангушкаў, [[Хадкевічы|Хадкевічаў]], [[Заслаўскія|Заслаўскіх]], [[Радзівілы|Радзівілаў]] ды іншых<ref>Галенчанка Г. «Архіў князёў Любартовічаў-Сангушкаў у Славуце» // {{Літаратура/БЭ|1к}} С. 533.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Сангушкі]] [[Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] 47duu846c49ottd9kzifr68bueey9od 2694615 2694614 2026-10-03T17:36:54Z ~2026-53302-49 100476 2694615 wikitext text/x-wiki '''Архі́ў князёў Любарто́вічаў-Сангу́шкаў у Славу́це''' ({{lang-pl|Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie|скарочана}}) — сэрыя зборнікаў дакумэнтаў з гісторыі [[Гісторыя Беларусі|Беларусі]], [[Гісторыя Ўкраіны|Украіны]] і [[Гісторыя Летувы|Летувы]] XIII—XVI стагодзьдзяў, выдадзеная ў 1887—1910 гадох у [[Львоў|Львове]] ў сямі тамох. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любарт (імя)|Сангушка}} [[Любартовічы-Сангушкі]] — малодшая лінія шляхецкага роду [[Сангушкі|Сангушкаў]]. Любэрт (Lubert<ref name="SEMSNO-1997-17">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.</ref><ref name="Knudsen-1948-848">Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 848.</ref><ref>Linnartz F. Rheinische Personen- und Familiennamen des 15. Jahrhunderts untersucht auf Grund der Fehde- und Geleitsregister der Stadt Köln von 1408 bis 1480. — Köln, 1930. [https://www.google.by/books/edition/Rheinische_Personen_und_Familiennamen_de/RFUVAQAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&dq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&printsec=frontcover S. 37].</ref>) або Любарт (Liubhart, Lubartus<ref>Schaar J. Woordenboek van voornamen. — Utrecht, 1984. S. 249.</ref><ref name="Dijkstra-1911-242">Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Lubart#v=snippet&q=Lubart&f=false S. 242].</ref>, Lubart<ref name="Dijkstra-1911-242"/><ref name="SEMSNO-1997-159">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>, Liubardus<ref name="Morlet-1971-158">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>) і Берэтлюб (Beretliub) або Гартліб (Hartlib) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Liubhart#v=snippet&q=Liubhart&f=false S. 292, 755, 1025].</ref><ref name="Knudsen-1948-848"/><ref name="Morlet-1971-158"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любш]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubisch) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref name="Morlet-1971-158"/>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref name="SEMSNO-1997-159"/>, аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Кібарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Siebart, Kibart, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. Германскае паходжаньне імя Любарт (Lubart), а таксама Любэрт (Lubert) і Лібэрт (Libert) ды іншых формаў (Lupert, Lephard, Libard, Lipard, Liphard, Liphart; Lubard, Lubhard, Lupard), якія гістарычных бытавалі ў Польшчы, сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-1997-159"/>. Гоцкае паходжаньне імя Любарт адзначаў яшчэ прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=Lubart%20liub#v=snippet&q=Lubart%20liub&f=false S. 93]</ref>. Адпаведнасьць імя Любарт германскаму імю Liubbert прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 37.</ref>. Сангаў (Sangau) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sangau Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sangau], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сан|сан- (сен-)]] (імя [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Санель]]; германскае імя Sanilo), магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *swans 'лебедзь'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 197.</ref>, а аснова -гаў- (імёны ліцьвінаў [[Гавіла]], [[Гаўвід]], [[Гаўгонт]]; германскія імёны Gavilo, Gauwida, Gavigunt) — ад гоцкага gawi<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 107.</ref>, германскага gaawja 'мясцовасьць, багатая воднымі крыніцамі; месца пасяленьня'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 63.</ref>. == Зьмест == Аснову зборніка склалі дакумэнты з архіва [[Сангушкі|Сангушкаў]] у мястэчку [[Славута|Славуце]] (цяпер [[Хмяльніцкая вобласьць]] [[Украіна|Украіны]]), а таксама матэрыялы з кніг [[Літоўская мэтрыка|Мэтрыкі Вялікага Княства Літоўскага]], архіваў [[Львоў|Львова]], [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]] і [[Нясьвіж]]у. Большасьць апублікаваных дакумэнтаў на [[старабеларуская мова|беларускай]] і [[стараўкраінская мова|украінскай]] мовах. У выданьні зьмяшчаюцца дакумэнты вярхоўнай улады [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] (каралеўскія і велікакняжацкія лісты, інструкцыі, прывілеі), у тым ліку на беларускія маёнткі, мястэчкі, месты, замкі, на падатковыя палёгкі, заснаваньне таргоў і кірмашоў, [[Магдэбурскае права|магдэбурскія прывілеі]]. Таксама падаюцца дакумэнты пра асобныя соймавыя справы, пасольствы, прыватнапраўныя акты аб сацыяльна-эканамічных і радзінна-побытавых дачыненьняў родаў Сангушкаў, [[Хадкевічы|Хадкевічаў]], [[Заслаўскія|Заслаўскіх]], [[Радзівілы|Радзівілаў]] ды іншых<ref>Галенчанка Г. «Архіў князёў Любартовічаў-Сангушкаў у Славуце» // {{Літаратура/БЭ|1к}} С. 533.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Сангушкі]] [[Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] ha6jo1y1d5na2p2jkv9cjpguw4q8j46 2694616 2694615 2026-10-03T17:37:30Z ~2026-53302-49 100476 /* Назва */ 2694616 wikitext text/x-wiki '''Архі́ў князёў Любарто́вічаў-Сангу́шкаў у Славу́це''' ({{lang-pl|Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie|скарочана}}) — сэрыя зборнікаў дакумэнтаў з гісторыі [[Гісторыя Беларусі|Беларусі]], [[Гісторыя Ўкраіны|Украіны]] і [[Гісторыя Летувы|Летувы]] XIII—XVI стагодзьдзяў, выдадзеная ў 1887—1910 гадох у [[Львоў|Львове]] ў сямі тамох. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любарт (імя)|Сангушка}} [[Любартовічы-Сангушкі]] — малодшая лінія шляхецкага роду [[Сангушкі|Сангушкаў]]. Любэрт (Lubert<ref name="SEMSNO-1997-17">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.</ref><ref name="Knudsen-1948-848">Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 848.</ref><ref>Linnartz F. Rheinische Personen- und Familiennamen des 15. Jahrhunderts untersucht auf Grund der Fehde- und Geleitsregister der Stadt Köln von 1408 bis 1480. — Köln, 1930. [https://www.google.by/books/edition/Rheinische_Personen_und_Familiennamen_de/RFUVAQAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&dq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&printsec=frontcover S. 37].</ref>) або Любарт (Liubhart, Lubartus<ref>Schaar J. Woordenboek van voornamen. — Utrecht, 1984. S. 249.</ref><ref name="Dijkstra-1911-242">Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Lubart#v=snippet&q=Lubart&f=false S. 242].</ref>, Lubart<ref name="Dijkstra-1911-242"/><ref name="SEMSNO-1997-159">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>, Liubardus<ref name="Morlet-1971-158">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>) і Берэтлюб (Beretliub) або Гартліб (Hartlib) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Liubhart#v=snippet&q=Liubhart&f=false S. 292, 755, 1025].</ref><ref name="Knudsen-1948-848"/><ref name="Morlet-1971-158"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любш]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubisch) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref name="Morlet-1971-158"/>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref name="SEMSNO-1997-159"/>, аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Кібарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Siebart, Kibart, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. Германскае паходжаньне імя Любарт (Lubart), а таксама Любэрт (Lubert) і Лібэрт (Libert) ды іншых формаў (Lupert, Lephard, Libard, Lipard, Liphard, Liphart; Lubard, Lubhard, Lupard), якія гістарычных бытавалі ў Польшчы, сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-1997-159"/>. Гоцкае паходжаньне імя Любарт адзначаў яшчэ прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=Lubart%20liub#v=snippet&q=Lubart%20liub&f=false S. 93]</ref>. Адпаведнасьць імя Любарт германскаму імю Liubbert прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 37.</ref>. Сангаў (Sangau) — імя германскага паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sangau Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sangau], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сан|сан- (сен-)]] (імя ліцьвінаў [[Санель]]; германскае імя Sanilo), магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *swans 'лебедзь'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 197.</ref>, а аснова -гаў- (імёны ліцьвінаў [[Гавіла]], [[Гаўвід]], [[Гаўгонт]]; германскія імёны Gavilo, Gauwida, Gavigunt) — ад гоцкага gawi<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 107.</ref>, германскага gaawja 'мясцовасьць, багатая воднымі крыніцамі; месца пасяленьня'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 63.</ref>. == Зьмест == Аснову зборніка склалі дакумэнты з архіва [[Сангушкі|Сангушкаў]] у мястэчку [[Славута|Славуце]] (цяпер [[Хмяльніцкая вобласьць]] [[Украіна|Украіны]]), а таксама матэрыялы з кніг [[Літоўская мэтрыка|Мэтрыкі Вялікага Княства Літоўскага]], архіваў [[Львоў|Львова]], [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]] і [[Нясьвіж]]у. Большасьць апублікаваных дакумэнтаў на [[старабеларуская мова|беларускай]] і [[стараўкраінская мова|украінскай]] мовах. У выданьні зьмяшчаюцца дакумэнты вярхоўнай улады [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] (каралеўскія і велікакняжацкія лісты, інструкцыі, прывілеі), у тым ліку на беларускія маёнткі, мястэчкі, месты, замкі, на падатковыя палёгкі, заснаваньне таргоў і кірмашоў, [[Магдэбурскае права|магдэбурскія прывілеі]]. Таксама падаюцца дакумэнты пра асобныя соймавыя справы, пасольствы, прыватнапраўныя акты аб сацыяльна-эканамічных і радзінна-побытавых дачыненьняў родаў Сангушкаў, [[Хадкевічы|Хадкевічаў]], [[Заслаўскія|Заслаўскіх]], [[Радзівілы|Радзівілаў]] ды іншых<ref>Галенчанка Г. «Архіў князёў Любартовічаў-Сангушкаў у Славуце» // {{Літаратура/БЭ|1к}} С. 533.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Сангушкі]] [[Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] gdvtwj6oplaxykk1e6m6vbg07358xze 2694633 2694616 2026-10-03T19:37:15Z ~2026-53302-49 100476 /* Зьмест */ 2694633 wikitext text/x-wiki '''Архі́ў князёў Любарто́вічаў-Сангу́шкаў у Славу́це''' ({{lang-pl|Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie|скарочана}}) — сэрыя зборнікаў дакумэнтаў з гісторыі [[Гісторыя Беларусі|Беларусі]], [[Гісторыя Ўкраіны|Украіны]] і [[Гісторыя Летувы|Летувы]] XIII—XVI стагодзьдзяў, выдадзеная ў 1887—1910 гадох у [[Львоў|Львове]] ў сямі тамох. == Назва == {{Асноўны артыкул|Любарт (імя)|Сангушка}} [[Любартовічы-Сангушкі]] — малодшая лінія шляхецкага роду [[Сангушкі|Сангушкаў]]. Любэрт (Lubert<ref name="SEMSNO-1997-17">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.</ref><ref name="Knudsen-1948-848">Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 848.</ref><ref>Linnartz F. Rheinische Personen- und Familiennamen des 15. Jahrhunderts untersucht auf Grund der Fehde- und Geleitsregister der Stadt Köln von 1408 bis 1480. — Köln, 1930. [https://www.google.by/books/edition/Rheinische_Personen_und_Familiennamen_de/RFUVAQAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&dq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&printsec=frontcover S. 37].</ref>) або Любарт (Liubhart, Lubartus<ref>Schaar J. Woordenboek van voornamen. — Utrecht, 1984. S. 249.</ref><ref name="Dijkstra-1911-242">Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Lubart#v=snippet&q=Lubart&f=false S. 242].</ref>, Lubart<ref name="Dijkstra-1911-242"/><ref name="SEMSNO-1997-159">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>, Liubardus<ref name="Morlet-1971-158">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>) і Берэтлюб (Beretliub) або Гартліб (Hartlib) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Liubhart#v=snippet&q=Liubhart&f=false S. 292, 755, 1025].</ref><ref name="Knudsen-1948-848"/><ref name="Morlet-1971-158"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любш]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubisch) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref name="Morlet-1971-158"/>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref name="SEMSNO-1997-159"/>, аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Кібарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Siebart, Kibart, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. Германскае паходжаньне імя Любарт (Lubart), а таксама Любэрт (Lubert) і Лібэрт (Libert) ды іншых формаў (Lupert, Lephard, Libard, Lipard, Liphard, Liphart; Lubard, Lubhard, Lupard), якія гістарычных бытавалі ў Польшчы, сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-1997-159"/>. Гоцкае паходжаньне імя Любарт адзначаў яшчэ прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=Lubart%20liub#v=snippet&q=Lubart%20liub&f=false S. 93]</ref>. Адпаведнасьць імя Любарт германскаму імю Liubbert прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 37.</ref>. Сангаў (Sangau) — імя германскага паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sangau Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sangau], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сан|сан- (сен-)]] (імя ліцьвінаў [[Санель]]; германскае імя Sanilo), магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *swans 'лебедзь'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 197.</ref>, а аснова -гаў- (імёны ліцьвінаў [[Гавіла]], [[Гаўвід]], [[Гаўгонт]]; германскія імёны Gavilo, Gauwida, Gavigunt) — ад гоцкага gawi<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 107.</ref>, германскага gaawja 'мясцовасьць, багатая воднымі крыніцамі; месца пасяленьня'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 63.</ref>. == Зьмест == Аснову зборніка склалі дакумэнты з архіву [[Сангушкі|Сангушкаў]] у мястэчку [[Славута|Славуце]] (цяпер [[Хмяльніцкая вобласьць]] [[Украіна|Украіны]]), а таксама матэрыялы з кніг [[Літоўская мэтрыка|Мэтрыкі Вялікага Княства Літоўскага]], архіваў [[Львоў|Львова]], [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]] і [[Нясьвіж]]у. Большасьць апублікаваных дакумэнтаў на [[старабеларуская мова|беларускай]] і [[стараўкраінская мова|украінскай]] мовах. У выданьні зьмяшчаюцца дакумэнты вярхоўнай улады [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] (каралеўскія і велікакняскія лісты, інструкцыі, прывілеі), у тым ліку на беларускія маёнткі, [[мястэчка|мястэчкі]], [[Горад|месты]], замкі, на падатковыя палёгкі, заснаваньне таргоў і кірмашоў, [[Магдэбурскае права|магдэбурскія прывілеі]]. Таксама падаюцца дакумэнты аб асобных соймавых справах, пасольствах, прыватнапраўныя акты аб сацыяльна-эканамічных і радзінна-побытавых дачыненьняў родаў Сангушкаў, [[Хадкевічы|Хадкевічаў]], [[Заслаўскія|Заслаўскіх]], [[Радзівілы|Радзівілаў]] ды іншых<ref>Галенчанка Г. «Архіў князёў Любартовічаў-Сангушкаў у Славуце» // {{Літаратура/БЭ|1к}} С. 533.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Сангушкі]] [[Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] g5wdvrsxqxbtsphzdn2dumj4cg2yf67 Любартовічы-Сангушкі 0 304164 2694619 2026-10-03T17:43:45Z ~2026-53302-49 100476 Створаная старонка са зьместам „{{Род |Назва = Любартовічы-Сангушкі |Лацінка = Lubartovičy-Sanguški / Sanhuški |Назва ў родным склоне = Любартовічаў-Сангушкаў |Назва роду на мове арыгіналу = |Герб = POL COA Pogoń Litewska Książęca.svg |Шырыня выявы = |...“ 2694619 wikitext text/x-wiki {{Род |Назва = Любартовічы-Сангушкі |Лацінка = Lubartovičy-Sanguški / Sanhuški |Назва ў родным склоне = Любартовічаў-Сангушкаў |Назва роду на мове арыгіналу = |Герб = POL COA Pogoń Litewska Książęca.svg |Шырыня выявы = |Подпіс выявы = Герб [[Пагоня|Пагоня Літоўская]] |Дэвіз = |Дэвіз па-беларуску = |Краіна паходжаньня = [[Вялікае Княства Літоўскае]] |Тытул = |Тытулы = |Прызнаныя ў = |Першы з роду = |Апошні з роду = |Адгалінаваньне роду = |Адгалінаваньні ад роду = }} '''Любартовічы-Сангушкі'''<ref>Галенчанка Г. «Архіў князёў Любартовічаў-Сангушкаў у Славуце» // {{Літаратура/БЭ|1к}} С. 533.</ref> (''Любартавічы-Сангушкі''<ref>[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>) — малодшая лінія шляхецкага роду [[Сангушкі|Сангушкаў]]. == Прозьвішча == {{Асноўны артыкул|Любарт (імя)|Сангушка}} Любэрт (Lubert<ref name="SEMSNO-1997-17">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.</ref><ref name="Knudsen-1948-848">Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 848.</ref><ref>Linnartz F. Rheinische Personen- und Familiennamen des 15. Jahrhunderts untersucht auf Grund der Fehde- und Geleitsregister der Stadt Köln von 1408 bis 1480. — Köln, 1930. [https://www.google.by/books/edition/Rheinische_Personen_und_Familiennamen_de/RFUVAQAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&dq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&printsec=frontcover S. 37].</ref>) або Любарт (Liubhart, Lubartus<ref>Schaar J. Woordenboek van voornamen. — Utrecht, 1984. S. 249.</ref><ref name="Dijkstra-1911-242">Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Lubart#v=snippet&q=Lubart&f=false S. 242].</ref>, Lubart<ref name="Dijkstra-1911-242"/><ref name="SEMSNO-1997-159">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>, Liubardus<ref name="Morlet-1971-158">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>) і Берэтлюб (Beretliub) або Гартліб (Hartlib) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Liubhart#v=snippet&q=Liubhart&f=false S. 292, 755, 1025].</ref><ref name="Knudsen-1948-848"/><ref name="Morlet-1971-158"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любш]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubisch) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref name="Morlet-1971-158"/>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref name="SEMSNO-1997-159"/>, аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Кібарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Siebart, Kibart, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. Германскае паходжаньне імя Любарт (Lubart), а таксама Любэрт (Lubert) і Лібэрт (Libert) ды іншых формаў (Lupert, Lephard, Libard, Lipard, Liphard, Liphart; Lubard, Lubhard, Lupard), якія гістарычных бытавалі ў Польшчы, сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-1997-159"/>. Гоцкае паходжаньне імя Любарт адзначаў яшчэ прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=Lubart%20liub#v=snippet&q=Lubart%20liub&f=false S. 93]</ref>. Адпаведнасьць імя Любарт германскаму імю Liubbert прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 37.</ref>. Сангаў (Sangau) — імя германскага паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sangau Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sangau], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сан|сан- (сен-)]] (імя ліцьвінаў [[Санель]]; германскае імя Sanilo), магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *swans 'лебедзь'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 197.</ref>, а аснова -гаў- (імёны ліцьвінаў [[Гавіла]], [[Гаўвід]], [[Гаўгонт]]; германскія імёны Gavilo, Gauwida, Gavigunt) — ад гоцкага gawi<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 107.</ref>, германскага gaawja 'мясцовасьць, багатая воднымі крыніцамі; месца пасяленьня'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 63.</ref>. == Гісторыя == У XV ст. род Сангушкаў падзяліўся на асобныя лініі, якія адпаведна мелі маёнткі ў розных месцах дзяржавы. Старэйшая лінія, ''Сангушка-Кашырскія'', згасла ў 1653 годзе. Малодшая лінія, ''Сангушка-Ковельскія'', прыняла прозьвішча ''Любартавіч-Сангушка'' згодна зь легендай пра паходжаньне ад малодшага брату Альгерда [[Любарт]]а. == Найбольш вядомыя з роду == * [[Павал Караль Сангушка-Любартовіч|Павал Караль Любартовіч-Сангушка]] (1682—1750) — [[маршалак вялікі літоўскі]]; значна павялічыў уладаньні роду ў выніку шлюбу з [[Марыяна Любамірская|Марыянай Любамірскай]], князёўнай [[Астроскія|Астроскай]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Альгердавічы]] [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] [[Катэгорыя:Сангушкі| ]] fi81r2kuolskrcvbbi4cmup6nql0hsh 2694621 2694619 2026-10-03T17:46:19Z ~2026-53302-49 100476 2694621 wikitext text/x-wiki {{Род |Назва = Любартовічы-Сангушкі |Лацінка = Lubartovičy-Sanguški / Sanhuški |Назва ў родным склоне = Любартовічаў-Сангушкаў |Назва роду на мове арыгіналу = |Герб = POL COA Pogoń Litewska Książęca.svg |Шырыня выявы = |Подпіс выявы = Герб [[Пагоня|Пагоня Літоўская]] |Дэвіз = |Дэвіз па-беларуску = |Краіна паходжаньня = [[Вялікае Княства Літоўскае]] |Тытул = |Тытулы = |Прызнаныя ў = |Першы з роду = |Апошні з роду = |Адгалінаваньне роду = |Адгалінаваньні ад роду = }} '''Любартовічы-Сангушкі'''<ref>Галенчанка Г. «Архіў князёў Любартовічаў-Сангушкаў у Славуце» // {{Літаратура/БЭ|1к}} С. 533.</ref> (''Любартавічы-Сангушкі''<ref>[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>) — малодшая лінія шляхецкага роду [[Сангушкі|Сангушкаў]]. == Прозьвішча == {{Асноўны артыкул|Любарт (імя)|Сангушка}} Любэрт (Lubert<ref name="SEMSNO-1997-17">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.</ref><ref name="Knudsen-1948-848">Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 848.</ref><ref>Linnartz F. Rheinische Personen- und Familiennamen des 15. Jahrhunderts untersucht auf Grund der Fehde- und Geleitsregister der Stadt Köln von 1408 bis 1480. — Köln, 1930. [https://www.google.by/books/edition/Rheinische_Personen_und_Familiennamen_de/RFUVAQAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&dq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&printsec=frontcover S. 37].</ref>) або Любарт (Liubhart, Lubartus<ref>Schaar J. Woordenboek van voornamen. — Utrecht, 1984. S. 249.</ref><ref name="Dijkstra-1911-242">Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Lubart#v=snippet&q=Lubart&f=false S. 242].</ref>, Lubart<ref name="Dijkstra-1911-242"/><ref name="SEMSNO-1997-159">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>, Liubardus<ref name="Morlet-1971-158">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>) і Берэтлюб (Beretliub) або Гартліб (Hartlib) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Liubhart#v=snippet&q=Liubhart&f=false S. 292, 755, 1025].</ref><ref name="Knudsen-1948-848"/><ref name="Morlet-1971-158"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любш]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubisch) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref name="Morlet-1971-158"/>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref name="SEMSNO-1997-159"/>, аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Кібарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Siebart, Kibart, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. Германскае паходжаньне імя Любарт (Lubart), а таксама Любэрт (Lubert) і Лібэрт (Libert) ды іншых формаў (Lupert, Lephard, Libard, Lipard, Liphard, Liphart; Lubard, Lubhard, Lupard), якія гістарычных бытавалі ў Польшчы, сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-1997-159"/>. Гоцкае паходжаньне імя Любарт адзначаў яшчэ прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=Lubart%20liub#v=snippet&q=Lubart%20liub&f=false S. 93]</ref>. Адпаведнасьць імя Любарт германскаму імю Liubbert прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 37.</ref>. Сангаў (Sangau) — імя германскага паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sangau Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sangau], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сан|сан- (сен-)]] (імя ліцьвінаў [[Санель]]; германскае імя Sanilo), магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *swans 'лебедзь'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 197.</ref>, а аснова -гаў- (імёны ліцьвінаў [[Гавіла]], [[Гаўвід]], [[Гаўгонт]]; германскія імёны Gavilo, Gauwida, Gavigunt) — ад гоцкага gawi<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 107.</ref>, германскага gaawja 'мясцовасьць, багатая воднымі крыніцамі; месца пасяленьня'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 63.</ref>. == Гісторыя == У XV ст. род Сангушкаў падзяліўся на асобныя лініі, якія адпаведна мелі маёнткі ў розных месцах дзяржавы. Старэйшая лінія, ''Сангушка-Кашырскія'', згасла ў 1653 годзе. Малодшая лінія, ''Сангушка-Ковельскія'', прыняла прозьвішча ''Любартавіч-Сангушка'' згодна зь легендай пра паходжаньне ад малодшага брату Альгерда [[Любарт]]а. == Найбольш вядомыя з роду == * [[Павал Караль Сангушка-Любартовіч|Павал Караль Любартовіч-Сангушка]] (1682—1750) — [[маршалак вялікі літоўскі]]; значна павялічыў уладаньні роду ў выніку шлюбу з [[Марыяна Любамірская|Марыянай Любамірскай]], князёўнай [[Астроскія|Астроскай]] == Глядзіце таксама == * [[Архіў князёў Любартовічаў-Сангушкаў у Славуце]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Альгердавічы]] [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] [[Катэгорыя:Сангушкі| ]] naqcqh2ci52y9sko9h04acbxxnmt48j 2694623 2694621 2026-10-03T17:52:58Z ~2026-53302-49 100476 /* Гісторыя */ 2694623 wikitext text/x-wiki {{Род |Назва = Любартовічы-Сангушкі |Лацінка = Lubartovičy-Sanguški / Sanhuški |Назва ў родным склоне = Любартовічаў-Сангушкаў |Назва роду на мове арыгіналу = |Герб = POL COA Pogoń Litewska Książęca.svg |Шырыня выявы = |Подпіс выявы = Герб [[Пагоня|Пагоня Літоўская]] |Дэвіз = |Дэвіз па-беларуску = |Краіна паходжаньня = [[Вялікае Княства Літоўскае]] |Тытул = |Тытулы = |Прызнаныя ў = |Першы з роду = |Апошні з роду = |Адгалінаваньне роду = |Адгалінаваньні ад роду = }} '''Любартовічы-Сангушкі'''<ref>Галенчанка Г. «Архіў князёў Любартовічаў-Сангушкаў у Славуце» // {{Літаратура/БЭ|1к}} С. 533.</ref> (''Любартавічы-Сангушкі''<ref>[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>) — малодшая лінія шляхецкага роду [[Сангушкі|Сангушкаў]]. == Прозьвішча == {{Асноўны артыкул|Любарт (імя)|Сангушка}} Любэрт (Lubert<ref name="SEMSNO-1997-17">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.</ref><ref name="Knudsen-1948-848">Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 848.</ref><ref>Linnartz F. Rheinische Personen- und Familiennamen des 15. Jahrhunderts untersucht auf Grund der Fehde- und Geleitsregister der Stadt Köln von 1408 bis 1480. — Köln, 1930. [https://www.google.by/books/edition/Rheinische_Personen_und_Familiennamen_de/RFUVAQAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&dq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&printsec=frontcover S. 37].</ref>) або Любарт (Liubhart, Lubartus<ref>Schaar J. Woordenboek van voornamen. — Utrecht, 1984. S. 249.</ref><ref name="Dijkstra-1911-242">Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Lubart#v=snippet&q=Lubart&f=false S. 242].</ref>, Lubart<ref name="Dijkstra-1911-242"/><ref name="SEMSNO-1997-159">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>, Liubardus<ref name="Morlet-1971-158">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>) і Берэтлюб (Beretliub) або Гартліб (Hartlib) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Liubhart#v=snippet&q=Liubhart&f=false S. 292, 755, 1025].</ref><ref name="Knudsen-1948-848"/><ref name="Morlet-1971-158"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любш]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubisch) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref name="Morlet-1971-158"/>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref name="SEMSNO-1997-159"/>, аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Кібарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Siebart, Kibart, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. Германскае паходжаньне імя Любарт (Lubart), а таксама Любэрт (Lubert) і Лібэрт (Libert) ды іншых формаў (Lupert, Lephard, Libard, Lipard, Liphard, Liphart; Lubard, Lubhard, Lupard), якія гістарычных бытавалі ў Польшчы, сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-1997-159"/>. Гоцкае паходжаньне імя Любарт адзначаў яшчэ прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=Lubart%20liub#v=snippet&q=Lubart%20liub&f=false S. 93]</ref>. Адпаведнасьць імя Любарт германскаму імю Liubbert прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 37.</ref>. Сангаў (Sangau) — імя германскага паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sangau Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sangau], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сан|сан- (сен-)]] (імя ліцьвінаў [[Санель]]; германскае імя Sanilo), магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *swans 'лебедзь'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 197.</ref>, а аснова -гаў- (імёны ліцьвінаў [[Гавіла]], [[Гаўвід]], [[Гаўгонт]]; германскія імёны Gavilo, Gauwida, Gavigunt) — ад гоцкага gawi<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 107.</ref>, германскага gaawja 'мясцовасьць, багатая воднымі крыніцамі; месца пасяленьня'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 63.</ref>. == Гісторыя == У XV ст. род Сангушкаў падзяліўся на асобныя лініі, якія адпаведна мелі маёнткі ў розных месцах дзяржавы. Старэйшая лінія, ''Сангушка-Кашырскія'', згасла ў 1653 годзе. Малодшая лінія, ''Сангушка-Ковельскія'', прыняла прозьвішча ''Любартавіч-Сангушка'' згодна зь легендай пра паходжаньне ад малодшага брата [[Альгерд]]а [[Любарт]]а. == Найбольш вядомыя з роду == * [[Павал Караль Сангушка-Любартовіч|Павал Караль Любартовіч-Сангушка]] (1682—1750) — [[маршалак вялікі літоўскі]]; значна павялічыў уладаньні роду ў выніку шлюбу з [[Марыяна Любамірская|Марыянай Любамірскай]], князёўнай [[Астроскія|Астроскай]] == Глядзіце таксама == * [[Архіў князёў Любартовічаў-Сангушкаў у Славуце]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды]] [[Катэгорыя:Альгердавічы]] [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] [[Катэгорыя:Сангушкі| ]] gxwfhon5r2j97g2m4665ld7swf69lb7 Любартавічы-Сангушкі 0 304165 2694630 2026-10-03T19:24:58Z ~2026-53302-49 100476 Перанакіроўвае на [[Любартовічы-Сангушкі]] 2694630 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Любартовічы-Сангушкі]] q0rb7k78u0z8n8noppgbc1qn7g2wok7 Фёдар Любартавіч 0 304166 2694634 2026-10-03T19:47:53Z ~2026-53302-49 100476 [[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]] 2694634 wikitext text/x-wiki {{Манарх | Лацінка = Fiodar Lubartavič }} '''Фёдар Любартавіч''' (1351—1431) — князь валынскі, сын князя [[Любарт]]а. == Прозьвішча == {{Асноўны артыкул|Любарт (імя)|Сангушка}} Любэрт (Lubert<ref name="SEMSNO-1997-17">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.</ref><ref name="Knudsen-1948-848">Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 848.</ref><ref>Linnartz F. Rheinische Personen- und Familiennamen des 15. Jahrhunderts untersucht auf Grund der Fehde- und Geleitsregister der Stadt Köln von 1408 bis 1480. — Köln, 1930. [https://www.google.by/books/edition/Rheinische_Personen_und_Familiennamen_de/RFUVAQAAIAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&dq=%22+(+Chlodobert+)+Lubert++%22&printsec=frontcover S. 37].</ref>) або Любарт (Liubhart, Lubartus<ref>Schaar J. Woordenboek van voornamen. — Utrecht, 1984. S. 249.</ref><ref name="Dijkstra-1911-242">Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jPjO01yS_rcC&q=Lubart#v=snippet&q=Lubart&f=false S. 242].</ref>, Lubart<ref name="Dijkstra-1911-242"/><ref name="SEMSNO-1997-159">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>, Liubardus<ref name="Morlet-1971-158">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.</ref>) і Берэтлюб (Beretliub) або Гартліб (Hartlib) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Liubhart#v=snippet&q=Liubhart&f=false S. 292, 755, 1025].</ref><ref name="Knudsen-1948-848"/><ref name="Morlet-1971-158"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Люб|-люб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Любейка]], [[Любень]], [[Любш]]; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubisch) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs<ref name="Morlet-1971-158"/>, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'<ref name="SEMSNO-1997-159"/>, аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Кібарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Siebart, Kibart, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. Германскае паходжаньне імя Любарт (Lubart), а таксама Любэрт (Lubert) і Лібэрт (Libert) ды іншых формаў (Lupert, Lephard, Libard, Lipard, Liphard, Liphart; Lubard, Lubhard, Lupard), якія гістарычных бытавалі ў Польшчы, сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref name="SEMSNO-1997-159"/>. Гоцкае паходжаньне імя Любарт адзначаў яшчэ прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=Lubart%20liub#v=snippet&q=Lubart%20liub&f=false S. 93]</ref>. Адпаведнасьць імя Любарт германскаму імю Liubbert прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 37.</ref>. == Біяграфія == Па сьмерці бацькі, князя Любарта, у 1383 годзе атрымаў у спадчыну [[Валынь]] і [[Уладзімер (Украіна)|Ўладзімер]]. У 1386 годзе [[Ягайла]] пазбавіў яго часткі княства — у тым ліку [[Луцак|Луцку]] — і абмежаваў яго княскую ўладу, вывеўшы князя [[Фёдар Астроскі|Фёдара Астроскага]] з-пад ягонай юрысдыкцыі. 22 траўня 1386 году ў якасьці князя луцкага прынёс васальную прысягу каралю Ягайлу, каралеве [[Ядвіга Анжуйская|Ядвізе Анжуйскай]] і Кароне Каралеўства Польскага<ref>Błaszczyk G. Dzieje stosunków polsko-litewskich. T. 2, cz. 1. — Poznań, 2007. S. 27.</ref>. У 1393 годзе па канчатковым пазбаўленьні Ягайлам спадчынных зямель, замест якіх кароль прызначыў яму Северскую зямлю, надумаў не ўступаць у валоданьне ёй і выехаў у Вугорскае каралеўства. Вярнуўся каля 1400 году і атрымаў у валоданьне [[Жыдачаў]] (які раней належаў [[Фёдар Альгердавіч|Фёдару Альгердавічу]]), а ў 1431 годзе — Уладзімер. Таксама валодаў замкам у Каропцы. Сярод яго дзяцей быў сын Андрушка (пам. каля 1438 году) — князь (уласьнік) Каропцу. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Князі валынскія]] [[Катэгорыя:Гедзімінавічы]] kh9fslfi509firyxtbex091lxwb0yaf Зборная Японіі па футболе 0 304167 2694727 2026-10-04T06:57:47Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Зборная Японіі па футболе]] у [[Мужчынская зборная Японіі па футболе]]: Уніфікацыя 2694727 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Мужчынская зборная Японіі па футболе]] icl3lffhcxvha3z1di3ynj1sl99c59a Файл:Japan national football team crest.svg 6 304168 2694728 2026-10-04T07:00:56Z Dymitr 10914 {{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня | апісаньне = Лягатып [[Мужчынская зборная Японіі па футболе|мужчынскай зборнай Японіі па футболе]] | аўтар = 日本サッカー協会 | час стварэньня = XX стагодзьдзе | крыніца = https://www.jfa.jp/ | артыкул = Мужчынская зборная Японіі па футболе | частка = Поўная выява лягатыпа | разрозьненьне = Так | мэта = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду | заменнасьць = Гэта лягатып футбольнага клюбу, таму для яг... 2694728 wikitext text/x-wiki == Апісаньне == {{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня | апісаньне = Лягатып [[Мужчынская зборная Японіі па футболе|мужчынскай зборнай Японіі па футболе]] | аўтар = 日本サッカー協会 | час стварэньня = XX стагодзьдзе | крыніца = https://www.jfa.jp/ | артыкул = Мужчынская зборная Японіі па футболе | частка = Поўная выява лягатыпа | разрозьненьне = Так | мэта = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду | заменнасьць = Гэта лягатып футбольнага клюбу, таму для яго няма свабоднай замены | іншае = Выява — прадмет грамадзкага інтарэса }} == Ліцэнзія == {{SVG-лягатып}} kmnx45d6pi7jpdmo4pcgd1ynzmgmmqm Крапіўніцкі раён 0 304169 2694745 2026-10-04T09:22:48Z Vlad5250 57182 Vlad5250 перанёс старонку [[Крапіўніцкі раён]] у [[Крапіўніцкі раён (1923—2020)]]: колішні раён 2694745 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Крапіўніцкі раён (1923—2020)]] mhql7flc1ojf03km3pt0zig36v0f71i 2694747 2694745 2026-10-04T09:25:32Z Vlad5250 57182 Выдаленае перанакіраваньне на [[Крапіўніцкі раён (1923—2020)]] 2694747 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Назва = Крапіўніцкі раён |Арыгінальная назва = Кропивницький район |Герб = Kirovohradskii rayon gerb.png |Сьцяг = Flag of Kirovohrad raion.svg |Краіна = [[Украіна]] |Гімн = |Статус = раён |Уваходзіць у = [[Кіраваградзкая вобласьць]] |Улучае = |Цэнтар = [[Крапіўніцкі]] |БуйныГорад = |БуйныяГарады = |ДатаЎтварэньня = 17 ліпеня 2020 |Кіраўнік = |Назва пасады кіраўніка = |АфіцыйныяМовы = украінская |Насельніцтва = 442 997 |Год перапісу = 2020 |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = |Шчыльнасьць = 45,62 |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = |Канфэсійны склад = |Плошча = 9723,2 |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = |Максымальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Мапа = Kropivnickiy rayon 2020.svg |Памер мапы = |Часавы пас = [[GMT]] +2 |Скарачэньне = |ISO = |FIPS = |Тэлефонны код = +380-522 |Паштовыя індэксы = 27601—27657 |Інтэрнэт-дамэн = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Парамэтр1 = |Назва парамэтру 1 = |Дадаткі = |Мапа адміністрацыйнай адзінкі = |Колер фону парамэтраў = {{Колер|Украіна}} }} '''Крапіўніцкі раён''' ({{мова-uk|Кропивницький район}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтры [[Кіраваградзкая вобласьць|Кіраваградзкае вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Адміністрацыйны цэнтар — [[места]] [[Крапіўніцкі]]. {{Кіраваградзкая вобласьць}} {{Парады артыкулу|кароткі артыкул|няма крыніцаў}} [[Катэгорыя:Раёны Кіраваградзкай вобласьці]] ndxke4bqy15r0tccuiv2axm2cgpql3f Новаўкраінскі раён 0 304170 2694749 2026-10-04T09:27:08Z Vlad5250 57182 Vlad5250 перанёс старонку [[Новаўкраінскі раён]] у [[Новаўкраінскі раён (1923—2020)]]: колішні раён 2694749 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Новаўкраінскі раён (1923—2020)]] 3ejioxaz4p65wedzocqy5jjf2jzqnor 2694751 2694749 2026-10-04T09:29:33Z Vlad5250 57182 Выдаленае перанакіраваньне на [[Новаўкраінскі раён (1923—2020)]] 2694751 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка | Назва = Новаўкраінскі раён | Арыгінальная назва = Новоукраїнський район | Герб = Novoukrainskiy rayon gerb.png | Сьцяг = Flag of Novoukrainka raion.svg | Краіна = [[Украіна]] | Гімн = | Статус = Раён | Уваходзіць у = [[Кіраваградзкая вобласьць]] | Улучае = | Цэнтар = [[Новаўкраінка]] | БуйныГорад = | БуйныяГарады = | ДатаЎтварэньня = 17 ліпеня 2020 | Кіраўнік = |Назва пасады кіраўніка = | АфіцыйныяМовы = украінская | Насельніцтва = 140 539 |Год перапісу = 2020 |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = |Шчыльнасьць = 27,05 |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = |Канфэсійны склад = | Плошча = 5202,9 |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = | Максымальная вышыня = | Сярэдняя вышыня = | Мінімальная вышыня = | Шырата = | Даўгата = | Мапа = Novoukrainskiy rayon 2020.svg | Памер мапы = 200 | Часавы пас = [[GMT]] +2 | Скарачэньне = | ISO = | FIPS = | Тэлефонны код = +380-5251 | Паштовыя індэксы = 27100—27167 | Інтэрнэт-дамэн = | Код аўтамабільных нумароў = | Сайт = | Катэгорыя ў Commons = | Парамэтр1 = | Назва парамэтру 1 = | Дадаткі = | Мапа адміністрацыйнай адзінкі = | Колер фону парамэтраў = {{Колер|Украіна}} }} '''Новаўкраінскі раён''' ({{мова-uk|Новоукраїнський район}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтры [[Кіраваградзкая вобласьць|Кіраваградзкае вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Адміністрацыйны цэнтар — [[места]] [[Новаўкраінка]]. {{Накід:Украіна}} {{Кіраваградзкая вобласьць}} [[Катэгорыя:Раёны Кіраваградзкай вобласьці]] 9x0fpp4gzcvb6x6jj8djb053qlnbiof