Вікіпэдыя be_x_oldwiki https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Мэдыя Спэцыяльныя Абмеркаваньне Удзельнік Гутаркі ўдзельніка Вікіпэдыя Абмеркаваньне Вікіпэдыі Файл Абмеркаваньне файла MediaWiki Абмеркаваньне MediaWiki Шаблён Абмеркаваньне шаблёну Дапамога Абмеркаваньне дапамогі Катэгорыя Абмеркаваньне катэгорыі Партал Абмеркаваньне парталу TimedText TimedText talk Модуль Абмеркаваньне модулю Event Event talk 0 1463 2697430 2666405 2026-10-22T10:52:24Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Jean-Paul_Sartre?oldid=1378806718 2697430 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Жан-Поль Сартр |Арыгінал імя = Jean-Paul Sartre |Партрэт = Jean-Paul Sartre FP.JPG |Памер = |Апісаньне = |Імя пры нараджэньні = Jean-Paul Sartre |Псэўданімы = |Месца нараджэньня = [[Парыж]], [[Францыя]] |Месца сьмерці = Парыж, Францыя |Род дзейнасьці = выкладчык, [[журналіст]] |Гады актыўнасьці = 1938—1976 |Напрамак = [[экзыстэнцыялізм]] |Жанр = [[раман]], [[камэдыя]], [[нарыс]] |Дэбют = |Значныя творы = «[[Млоснасьць (раман)|Млоснасьць]]» (1938), «Мур» (1939), «[[Мухі (п’еса)|Мухі]]» (1943), «[[Экзыстэнцыялізм — гэта гуманізм]]» (1946) |Прэміі = [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўская]] (1964) |Подпіс = |Апісаньне подпісу = |Палічка = http://knihi.com/Zan-Pol_Sartr/ |Сайт = [http://www.jpsartre.org www.jpsartre.org]{{ref-fr}} }} '''Жан-Поль Сартр''' ({{мова-fr|Jean-Paul Sartre}}; 21 чэрвеня 1905 — 15 красавіка 1980) — [[Францыя|францускі]] філёзаф-экзыстэнцыяліст, літаратар. Сартр быў адным з самых вядомых і ўплывовых мысьляроў сучаснасьці. У творах Сартра злучаюцца літаратурны і філязофскі погляды. У сваіх раньніх філязофскіх працах ён засяроджваецца на эмоцыях, зьяве прыроднай асабістасьці. Ён быў адной з ключавых фігураў філязофіі [[экзыстэнцыялізм]]у і [[фэнамэналёгія|фэнамэналёгіі]] і адной зь вядучых фігураў францускае філязофіі і [[марксізм]]у XX стагодзьдзя. Ягоныя працы таксама паўплывала на [[сацыялёгія|сацыялёгію]], крытычную тэорыю, посткаляніяльную тэорыю і літаратуразнаўства, а таксама працягвае ўплываць на гэтыя дысцыпліны. Жыцьцё Сартра было адзначанае моцнай палітычнай ангажаванасьцю. У час [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ён быў мабілізаваны ў войска, трапіў у палон, а пазьней быў вызвалены. Пасьля гэтага ён стаў адным з сузаснавальнікаў групы супраціву «Сацыялізм і вольнасьць». Хоць гэтая арганізацыя не праіснавала доўга, Сартр зрабіўся ўплывовым голасам у акупаванай Францыі, браў удзел у падпольным літаратурным руху і пісаў п’есы, як то ''«За зачыненымі дзьвярыма»''. Па вайне стаў сузаснавальнікам часопісу Les Temps modernes і ўсё больш выкарыстоўваў сваю грамадзкую вагу дзеля падтрымкі палітычных і сацыяльных ініцыятываў. Ён падтрымліваў антыкаляніяльныя рухі, асуджаў францускую палітыку ў [[Альжыр]]ы, выступаў супраць амэрыканскага ўмяшальніцтва ў [[Віетнам]], а таксама ў розныя пэрыяды свайго жыцьця зьвязваў сябе з [[марксізм]]ам і [[мааізм]]ам. Не зважаючы на пагаршэньне здароўя ў апошнія гады свайго жыцьця, Сартр да самай сьмерці ў 1980 годзе заставаўся адданым грамадзкай дзейнасьці і інтэлектуальным дыскусіям. На ягонае пахаваньне сабралося блізу 50 тысячаў чалавек. == Біяграфія == Жан-Поль Сартр нарадзіўся 21 чэрвеня 1905 году ў [[Парыж]]ы. Ён быў адзіным дзіцём Жана-Батыста Сартра, марскога інжынэра, які памёр ад трапічнай ліхаманкі, калі хлопчыку не было й году. Маці — Ганна-Мары Сартр, народжаная Швайцэр, зь сям’і вядомых эльзаскіх навукоўцаў, была стрыечнай сястрой [[Альбэрт Швайцэр|Альбэрта Швайцэра]]. Дзед хлопчыка, прафэсар Шарль Швайцэр, філёляг-германіст, заснаваў у Парыжы інстытут сучаснай мовы. Калі яму было дванаццаць гадоў, маці Сартра зноў пабралася шлюб, і сям’я пераехала ў [[Ля-Рашэль]], дзе зь яго часта зьдзекаваліся, часткова праз касавокасьць на правае вока<ref>Leak, Andrew N. (2006). «Jean-Paul Sartre». London: Reaktion Books. — С. 16—18.</ref>. [[Файл:Simone de Beauvoir & Jean-Paul Sartre in Beijing 1955.jpg|значак|зьлева|[[Сымона дэ Бавуар]] і Жан-Поль Сартр у [[Пэкін]]е ў 1955 годзе.]] Пасьля Сартр узгадваў: ''«У дзяцінстве я жыў з аўдавелай маці ў бабулі зь дзядулем. Бабуля была каталічкай, а дзядуля — пратэстант. За сталом кожны зь іх пасьмейваўся над рэлігіяй іншага. Усё было нязлосна: сямейная традыцыя. Але дзіця судзіць прастадушна: з гэтага я зрабіў выснову, што абое веравызнаньні нічога не стаяць»''. Нядзіўна, што, выступіўшы адным з стваральнікаў вучэньня [[экзыстэнцыялізм]]у, Сартр разьвіваў ягоную атэістычную галіну. У падлеткавым веку ў 1920-я гады Сартр захапіўся філязофіяй пасьля прачытаньня эсэ [[Анры Бэргсон]]а ''«Час і свабода волі: эсэ пра беспасярэднія зьвесткі сьвядомасьці»''<ref>{{кніга|аўтар=Jean-Paul, Sartre|загаловак=The Imaginary: A Phenomenological Psychology of the Imagination|выдавецтва=Routledge|год=2004|старонкі=viii|isbn=978-0-415-28755-5}}</ref>. Зь першых гадоў навучаньня ў Эколь Нармаль Сартр быў адным з найболей заўзятых аматараў розыйграў<ref>{{кніга|імя=Jean-Pierre|прозьвішча=Boulé|спасылка=https://books.google.com/books?id=wlukeHj_TKEC&pg=PA53|загаловак=Sartre, Self-formation, and Masculinities|выдавецтва=Berghahn Books|isbn=978-1-57181-742-6}}</ref>{{Зноска|Cohen-Solal|1987|Cohen-Solal|61–62}}. У 1927 годзе ягоная антымілітарысцкая сатырычная карыкатура ў школьным часопісе, якую ён уклаў разам з [[Жорж Кангілем|Жоржам Кангілемам]], асабліва абурыла дырэктара школы [[Гюстаў Лянсон|Гюстава Лянсона]]{{Зноска|Gerassi|1989|Gerassi|76—77}}. У тым самым годзе разам з сваімі таварышамі Нізанам, Лярутысам, Баю і Эрлянам<ref>{{кніга|імя=Emmanuel|прозьвішча=Godo|спасылка=https://books.google.com/books?id=oT9lAAAAMAAJ|загаловак=Sartre en diable|выдавецтва=Cerf|isbn=978-2-204-07041-6}}</ref> ён арганізаваў мэдыйны розыгрыш пасьля пасьпяховага пералёту [[Чарлз Ліндбэрг|Чарлза Ліндбэрга]] па маршруце [[Нью-Ёрк]]—Парыж. Сартр і ягоныя сябры патэлефанавалі ў газэты і паведамілі, што Ліндбэрг атрымае ганаровую ступень ад Эколь Нармаль. Шмат якія газэты, у тым ліку ''[[Le Petit Parisien]]'', абвясьцілі пра гэтую пастанову 25 траўня. Тысячы людзей, сярод іх журналісты і зацікаўныя гледачы, сабраліся на меркаванай імпрэзе, не падазраючы, што перад імі разыгрываецца інсцэніроўка з удзелам чалавека, падобнага да Ліндбэрга{{Зноска|Gerassi|1989|Gerassi|76—77}}<ref>{{кніга|імя=Ronald|прозьвішча=Hayman|спасылка=https://books.google.com/books?id=eCpBAQAAIAAJ|загаловак=Sartre: A Life|выдавецтва=Simon and Schuster|isbn=978-0-671-45442-5}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=http://www.tameri.com/csw/exist/sartre.shtml|загаловак=Jean-Paul Sartre Philosopher, Social Advocate|выдавецтва=Tameri.com|дата доступу=27.10.2011|копія=https://web.archive.org/web/20111028044523/http://www.tameri.com/csw/exist/sartre.shtml|дата копіі=28.10.2011}}</ref>. Скандал, які ўсчаўся пасьля гэтага, прымусіў Лянсона падаць у адстаўку{{Зноска|Gerassi|1989|Gerassi|76—77}}. Каля 1928 году Сартр быў наняты ў якасьці прыватнага настаўніка францускай мовы японскім філёзафам [[Кукі Сюдзо]]<ref>{{кніга|імя=Hiroshi|прозьвішча=Nara|загаловак=The Structure of Detachment: The Aesthetic Vision of Kuki Shūzō|выдавецтва=University of Hawaii Press|год=2004|старонкі=173|isbn=978-0824827359}}</ref>. Часам выказваецца меркаваньне, што менавіта Кукі, які пазьней вучыўся ў [[Нямеччына|Нямеччыне]] ў [[Мартын Гайдэгер|Мартына Гайдэгера]] і [[Эдмунд Гусэрль|Эдмунда Гусэрля]], першым абудзіў у Сартра цікавасьць да [[фэнамэналёгія|фэнамэналёгіі]]<ref>{{кніга|імя=Graham|прозьвішча=Parkes|загаловак=Heidegger and Asian Thought|выдавецтва=University of Hawaii Press|год=1987|isbn=978-0824813123}}</ref>. Аднак вядома, што сапраўднае захапленьне Сартра фэнамэналёгіяй Гусэрля пачалося пазьней, пасьля выпадку ў 1932 годзе. Тады Раймон Арон, які толькі што вярнуўся з Бэрліну, падчас размовы з Сартрам у кавярні Bec de Gaz на Манпарнасе зрабіў заўвагу пра фэнамэналёгію, што настолькі ўразіла Сартра, што стала для яго важным інтэлектуальным штуршком<ref>Inkpin, Andrew (2017). [https://www.jstor.org/stable/44652903 Sartre’s Literary Phenomenology]. Sartre Studies International, Vol. 23, No. 1. — С. 1—21.</ref>. Скончыўшы Эколь Нармаль, Сартр некалькі гадоў выкладаў філязофію ў адным зь ліцэяў [[Гаўр]]у. У 1933—1934 гадох стажыраваўся ў [[Нямеччына|Нямеччыне]], па вяртаньні ў Францыю займаўся ў Парыжы выкладчыцкай дзейнасьцю. == Творчасьць == [[Файл:Jean Paul Sartre by Gray.jpg|значак|зьлева|Накід малюнка Сартра працы Грэя.]] Літаратурная дзейнасьць Сартра пачалася з рамана ''«[[Млоснасьць (раман)|Млоснасьць]]»'' ({{мова-fr|La Nausée}}; 1938). Гэты раман уважаецца за найлепшы твор Сартра, у ім ён узьнімаецца да глыбінных ідэяў [[Эвангельле|Эвангельля]], але з атэістычных пазыцыяў. У 1964 годзе Жан-Поль Сартр быў удастоены [[Нобэлеўская прэмія па літаратуры|Нобэлеўскай прэміі па літаратуры]] «за багатае ідэямі, пранізанае духам свабоды і пошукамі ісьціны творчасьці, якое аказала агромністы ўплыў на наш час». Ён адмовіўся прыняць гэтую ўзнагароду, заявіўшы пра сваё нежаданьне быць чым-небудзь ававязаным якому-небудзь сацыяльнаму інстытуту і паставіць пад сумненьне сваю незалежнасьць. Акрамя таго, Сартра бянтэжыла «буржуазная» і яскрава выражаная антысавецкая арыентацыя Нобэлеўскага камітэта, які абраў, паводле ягоных словаў, няўдалы момант для прысваеньня прэміі — прэмія была прысуджаная, калі Сартр адкрыта крытыкаваў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. Пазьней жа Сартр заявіў пра сваю адмову ад літаратурнай дзейнасьці, ахарактарызаваўшы літаратуру як сурагат дзейнага пераўтварэньня сьвету. Сьветабачаньне Сартра склалася пад уплывам, перша за ўсё, [[Анры Бэргсон|Бэргсона]], [[Эдмунд Гусэрль|Гусэрля]], [[Фёдар Дастаеўскі|Дастаеўскага]] і [[Мартын Гайдэгер|Гайдэгера]]. Захапіўся псыхааналізам. На беларускую мову прозу і драматургію Сартра перакладаў [[Зьміцер Колас]]. == Філязофская канцэпцыя == На ягоны [[экзыстэнцыялізм]] моцна ўплывае фэнамэналёгія [[Эдмунд Гусэрль|Гусэрля]], [[Георг Вільгельм Фрыдрых Гэгель|Гегеля]], а пазьней [[марксізм]]. Як і [[Альбэр Камю|Камю]], Сартр пісаў п’есы ды раманы, дзякуючы чаму экзыстэнцыялізм стаў, асабліва ў Францыі, моднай плыньню. === Філязофія быць самім сабою === Першы асноўны трактат Сартра «Быцьцё й нішто», спроба фэнамэналягічнае анталёгіі, прысьвечаны пытаньню быцьця. Ён адрозьнівае быцьцё-ў-сабе, незалежнае ад сьвядомасьці быцьцё рэчы, і быцьця-для-сябе — вызначэньне быцьця чалавека, які існуе дзякуючы сьвядомасьці. Быцьцё-ў-сабе не засноўваецца ані на самім сабе, ані на чымсьці іншым. Быцьцё-для-сябе мае здольнасьць негацыяцыі, «нішто» зьяўляецца толькі зь сьвядомасьцю чалавека. ''«Быцьцё, празь якое ў сьвет прыходзіць небыцьцё, — гэта быцьцё, у якім размова ідзе пра ўласна небыцьцё: быцьцё, празь якое ў сьвет трапляе небыцьцё, зьяўляецца небыцьцём для самога сябе».'' Гэта вызначальнае для людзкой [[экзыстэнцыя|экзыстэнцыі]]. Яна зьмяшчае ў сабе пярэчаньне сабе, то бок зьяўляецца супярэчліваю: быцьцё «зьяўляецца тым, чым яно ня ёсьць, і ёсьць ня тым, чым яно ёсьць». Гэта значыць, што чалавек — гэта быцьцё, якое праектуе сябе празь цяперашнюю сучаснасьць, што ў значнай меры вызначаецца яе мажлівасьцямі. Дзякуючы гэтаму праекту чалавек падымаецца над сабою, ёсьць тым, кім яшчэ ня ёсьць. Чалавек — ня толькі тое, што ён ёсьць, але й тое, кім сябе стварае. Аснова быцьця чалавека — гэта '''свабода''', паколькі чалавек мусіць самавызначацца, то бок ствараць сябе такім, якім ён ёсьць; ён вырачаны на свабоду. === Што ёсьць свабода кожнага з нас === {{Вікіфікаваць}} Свабода — гэта негацыяцыя быцьця-ў-сабе з дапамогаю праекту. Фактычная дадзенасьць (напрыклад, рэчы, астатнія людзі, фізычныя целы) не зьнішчае свабоду, паколькі свабода адкрывае гэтыя межы; абмежаваньні існуюць толькі ўнутры канкрэтнага праекту жыцьця. Паколькі, паводле канцэпцыі Сартра, [[Бог]]а, які вызначае існаваньне чалавека, няма, чалавек самастойна вызначае сваё існаваньне. Чалавек нясе за сябе поўную адказнасьць. Хоць ён таксама можа быць непраўдзівым з самім сабой. Вялікае значэньне мае дасьледаваньне адносінаў чалавека зь ''Іншым''. Сартр распрацоўвае структуру быцьця-для-іншага шляхам аналізу погляду (які не абмяжоўваецца толькі вокам). Бачнасьць Іншым азначае, што быцьцё індывіда пастаянна фармуецца ў прысутнасьці іншых. Толькі сам на сам з сабою асобны індывід аддаецца непасярэднай дзейнасьці, ён ня бачыць сябе ў сваёй сьвядомасьці як такога, якім ён ёсьць падчас дзеяньня. У бачаньні Іншага ён паўстае аб’ектам, які ацэньваецца Іншым. Сартр тлумачыць гэта на прыкладзе «таго, хто падглядае». Аддаўшыся сваёй цікавасьці, ён, не ўсьведамляючы свайго Я, распушчаецца ў сваіх дзеяньнях. Неспадзявана яго застае хтосьці іншы: у тую хвіліну ён той, кім ёсьць насамрэч: зайздросны падглядач. Каб зразумець, хто ён ёсьць, патрэбны Іншы. Падпаданьне пад уладу Іншага можна пазьбегнуць, калі індывід сьвядома акрэсьліць свае магчымасьці. Тады ён спасьцігае самасьвядомасьць без уваходжаньня ў ролю Іншага. == Беларускія пераклады == * {{Кніга|аўтар = Жан-Поль Сартр. |частка = |загаловак = Мур: апавяданні|арыгінал = Jean-Paul Sartre. Le mur. — Paris: Gallimard, 1982.|спасылка = https://knihi-online.com/mur-zan-pol-sartr.html |адказны = рэдкалегія: Серафім Андраюк і інш.; пераклад з французскай мовы [[Зьміцер Колас|Зміцера Коласа]]; прадмова [[Сяргей Дубавец|Сяргея Дубаўца]] |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1991 |том = |старонкі = |старонак = 230 |сэрыя = Бібліятэка замежнай прозы |isbn = 5-340-00746-4|наклад = 5100}} * Герастрат // Французская навела XX ст. Мн., 1992. * Пры зачыненых дзвярах // Пры зачыненых дзвярах: Драм. творы. Мн., 1995. * Мухі / Жан-Поль Сартр. Праведнікі / Альбэр Камю. Канец гульні: драматычныя творы / Самюэль Бэкет. — Мінск : З.Колас, 2005. — 176, [1] с. — (Бібліятэка французскай драматургіі; т. 2). == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{кніга|імя=Annie|прозьвішча=Cohen-Solal|загаловак=Sartre: A Life|месца=New York|выдавецтва=Pantheon Books|isbn=978-0-394-52525-9|ref=Cohen-Solal}} * {{кніга|імя=John|прозьвішча=Gerassi|спасылка=https://archive.org/details/jeanpaulsartreha00gera|загаловак=Jean-Paul Sartre: Hated Conscience of His Century. Volume 1: Protestant or Protester?|месца=Chicago|выдавецтва=University of Chicago Press|год=1989|isbn=978-0-226-28797-3|ref=Gerassi}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://slounik.org/120810.html Біяграфія на Slounik.org] * [https://knihi.com/Zan-Pol_Sartr/ Творы на «Беларускай Палічцы»] {{Нобэлеўская прэмія па літаратуры (1951—1975)}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Сартр, Жан-Поль}} [[Катэгорыя:Францускія філёзафы]] [[Катэгорыя:Францускія літаратары]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Парыжы]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшай нармальнай школы (Парыж)]] [[Катэгорыя:Экзыстэнцыялісты]] listd6sa1l3aq22r1r8uig22a9f51vc 0 9800 2697402 2690138 2026-10-21T14:36:32Z Ziv 89155 ([[c:GR|GR]]) [[File:Coat of arms of Burkina Faso (1984-2025).svg]] → [[File:Coat of arms of Burkina Faso (1997–2025).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename in the language versions was not changed ([[c:c:GR]]) 2697402 wikitext text/x-wiki [[Файл:Africa satellite orthographic.jpg|значак|Афрыка, выгляд з [[космас]]у]] [[Файл:LocationAfrica.png|значак|Месцазнаходжаньне Афрыкі]] '''А́фрыка''' (назва, магчыма, пайшла ад [[лацінская мова|лацінскага слова]] ''aprica'', што перакладаецца як ''«сонечны»'', альбо ад грэцкага ''aphrike'', што мае значэньне «бязь сьцюжы») — другі па плошчы й па колькасьці насельніцтва кантынэнт [[Зямля|Зямлі]] (30,300 млн км² і 850 млн жыхароў на 2005 год адпаведна). Афрыка займае 5,9% ад плошчы ўсяе плянэты альбо 20,3% ад плошчы ўсяе [[зямная суша|сушы]]. Адначасова Афрыка зьяўляецца самы бедным у эканамічным пляне [[кантынэнт]]ам, тут распаўсюджаны такія небясьпечныя захворваньні, як [[малярыя]] і [[СНІД]]. Акрамя гэтага, значная частка насельніцтва Афрыкі галадае. У апошнія дзесяцігодзьдзі ў многіх афрыканскіх краінах усталяваліся дэмакратычныя ўрады, што паспрыяла іх эканамічнаму разьвіцьцю, але ў некаторых краінах працягваюцца грамадзянскія войны. Тым ня менш, сканчэньне шматгадовай грамадзянскай вайны ў такіх буйных краінах, як [[Ангола]] і [[Дэмакратычная Рэспубліка Конга]] прывялі да росту эканомікі ў Афрыцы. Грамадзянская вайна працягваецца ў [[Бурундзі]], [[Кот д’Івуар]]ы, [[Лібэрыя|Лібэрыі]], [[Самалі]], [[Судан]]е, [[Зымбабвэ]] і [[Нігерыя|Нігерыі]]. == Гісторыя дасьледаваньня == Паўночныя берагі Афрыкі былі досыць добра вядомыя народам [[Старажытная Грэцыя|Старажытнай Грэцыі]] і [[Фінікія|Фінікіі]]. Зьвесткі аб прыродзе і насельніцтве кантынэнта назапашваліся і пераходзілі ад эгіпцян і фінікійцаў да грэкаў і рымлянаў, ад арабаў да эўрапейцаў. Для эўрапейскай геаграфіі сапраўдныя дасьледаваньні Афрыкі зьвязаныя з эпохай Вялікіх геаграфічных адкрыцьцяў. У пачатку XV ст. партугальскімі мараплаўцамі, якія шукалі марскі шлях у Індыю, быў пракладзены шлях уздоўж заходніх берагоў мацерыка і знойдзены выхад у Індыйскі акіян. У 1497-98 караван суднаў пад кіраўніцтвам [[Васка да Гама|Васка да Гамы]] на шляху ў Індыю абмінуў кантынэнт і выйшаў з Атлянтычнага акіяна ў Індыйскі. Такім чынам быў завершаны пошук марскога шляху з Эўропы ў Індыю. З XVI ст. эўрапейскія гандляры пачалі вывозіць рабоў у Амэрыку. У канцы XVIII і пачатку XIX ст. узмоцненую цікавасьць да дасьледаваньня Афрыкі сталі выяўляць эўрапейскія краіны. Розныя мэты вялі вандроўнікаў у дарогу — ня гэтулькі навуковыя, колькі ваенна-стратэгічныя і каланіяльныя. З дасьледчыкаў Афрыкі найболей вядомыя брытанскі падарожнік [[Дэйвід Лівінгстан]], шатляндзец М. Парк (1771—1806), немец Г. Барт (1821—1865), амэрыканец [[Генры Стэнлі|Генры Морган Стэнлі]] (1841—1904) ды інш. Яны вывучалі ўнутраныя вобласьці мацерыка, пранікаючы туды па рэках, шукалі іх вытокі, апісвалі азёры, шчодрую прыроду і насельніцтва кантынэнта. == Геаграфія == Афрыка — самы вялікі з трох мацерыкоў «паўднёвай групы». Аддзеленая ад [[Эўропа|Эўропы]] [[Міжземнае мора|Міжземным морам]], з [[Азія]]й злучаецца ў паўночнай усходняй частцы [[Суэцкі перашыек|Суэцкім перашыйкам]] (які перасечаны [[Суэцкі канал|Суэцкім каналам]]), шырынёй 130 км. Але, у сувязі з тым што [[Сінайская паўвыспа]] палітычна належыць [[Эгіпет|Эгіпту]], яго часта адносяць да Афрыкі. Афрыка раскінулася на 8 000 км з поўначы на поўдзень, а з захаду на ўсход на 7 400 км. Даўжыня берагавой лініі складае 26 000 км. Самай вялікай краінай Афрыкі зьяўляецца [[Судан]], а самай малой — [[Сэйшэлы|Сейшэльскія выспы]] (архіпэляг на ўсходзе ад мацерыка). Самая малая мацерыковая краіна — [[Гамбія]]. === Геалёгія === Будова паверхні мацерыка даволі аднастайная. Пераважаюць раўніны і пласкагор’і вышынёй ад 200 да 1000 м, нізін мала. Найболей шырокія пласкагор’і — Усходне-Афрыканскае і Паўднёва-Афрыканскае. Прыпаднятыя ўчасткі чаргуюцца з катлавінамі, найбольш шырокія зь якіх — катлавіна Калахары, ўпадзіна Конга і інш. Найвышэйшы пункт — [[Кіліманджара|вулькан Кіліманджара]] (5895 м), самы нізкі — возера [[Асаль]] (-150 м). Сярэдняя вышыня — 600 м над узроўнем мора. [[Файл:Kibo summit of Mt Kilimanjaro 001.JPG|міні|250пкс|Вулькан Кіліманджара]] Асаблівасьці рэльефу зьвязаныя з гісторыяй разьвіцьця мацерыка. У аснове кантынэнта ляжыць старажытная Афрыкана-Арабійская плятформа — частка расколатай Гандваны. Плятформа сфармавалася ў археі і пратэразоі і за 2-3 млрд гадоў набыла вялікую ўстойлівасьць. Толькі [[Атляс (горы)|Атляскія горы]] на поўначы і [[Капскія горы|Капскія]] на поўдні створаныя пазьнейшымі рухамі зямной кары. Велізарная Афрыканская груда выпрабоўвала ўзьняцьці й апусканьні, пры гэтым паўночная частка мацерыка часьцей апускалася, чым падымалася, залівалася морамі. Крышталічны падмурак плятформы перакрыты асадкавымі пародамі і толькі ў цэнтры [[Сахара|Сахары]] й на ўзьбярэжжа Ґвінейскага заліва выходзіць на паверхню. Рэльеф Усходняй і Паўднёвай Афрыкі фармаваўся інакш — пераважалі ўзьняцьці зямной кары, утвараліся гіганцкія разломы, горсты і грабены. Актыўна разьвівалася вулканічная дзейнасьць. Тут шмат лававых раўнін, грабены занятыя азёрамі. Вывяржэньні вулканаў, землятрусы адбываюцца і ў нашы дні. У паласе рыфтаў разьмешчаныя вулканы, у тым ліку вулкан Кіліманджара. Нетры Афрыкі багатыя мінэральнымі рэсурсамі. Разьмяшчэньне радовішчаў цесна зьвязана з геалягічнай гісторыяй і тэктанічнай будовай. Усходняя і Паўднёвая («высокая») Афрыка, дзе на паверхні пераважаюць магматычныя крышталічныя і мэтамарфічныя пароды, вядомая рудамі чорных і каляровых, высакародных і рэдкіх мэталаў. Радовішчы [[дыямэнт]]аў прымеркаваныя да кімбэрлітавых вулканічных трубак у нетрах плятформы. У тоўшчах асадкавых парод Паўночнай і Заходняй Афрыкі назапасіліся запасы фасфарытаў, [[нафта|нафты]] й [[прыродны газ|прыроднага газу]] (вобласьць Сахарскай пліты), паваранай солі, каменнага вуглю ([[Нігерыя]]). Нафту й газ здабываюць ня толькі на сушы, але і на шэльфе Атлянтычнага акіяна. У Паўднёвай Афрыцы значныя запасы каменнага вугалю, медных, уранавых руд. === Клімат === Афрыка — самы гарачы мацярык плянэты. На большай яе частцы сярэдняя тэмпэратура любога месяца вышэй +20&nbsp;°C, што тлумачыцца разьмяшчэньнем большай часткі мацерыка паміж [[тропікі|тропікамі]], дзе сонца на працягу году стаіць высока над гарызонтам, а два разу ў год бывае ў зэніце. Сэзоны году больш адрозьніваюцца паміж сабой па ўмовах увільгатненьня. Асаблівасьці клімату вызначаюцца цыркуляцыяй паветраных мас, ад якой шмат у чым залежыць колькасьць ападкаў і рэжым іх выпадзеньня. Над экватарыяльнай часткай мацерыка фармуецца пас нізкага ціску, а ў трапічных шыротах — пасы высокага ціску. Гэтыя пасы перамяшчаюцца ўсьлед за зэнітальным становішчам сонца і абумоўліваюць рух над мацерыком экватарыяльных, трапічных і ўмераных паветраных мас. Амаль увесь кантынэнт знаходзіцца пад дзеяньнем пастаянных вятроў — пасатаў. Паўночна-ўсходнія пасаты, што прыходзяць з сушы, амаль не прыносяць вільгаці, а паўднёва-ўсходнія нясуць яе зь [[Індыйскі акіян|Індыйскага акіяна]]. У субтрапічных шыротах у зімовыя месяцы ападкі выпадаюць з умераных паветраных мас, у якіх пануе заходні перанос паветра з Атлянтычнага акіяна. На разьмеркаваньне ападкаў уплывае і рэльеф. Стромкія і высокія берагі кантынэнта абцяжарваюць пранікненьне вільготных вятроў з акіяна ў глыб мацерыка. На наветраных схілах гор ападкаў выпадае больш. На Этыёпскім нагор’і, на схілах гары Камэрун іх колькасьць дасягае 10 000 мм у год. Самыя сухія вобласьці разьмешчаныя ня толькі ўсярэдзіне мацерыка, але і ў яго прыакіянскіх частках. Так, заходняе ўзьбярэжжа мацерыка ў трапічных шыротах абмываецца халоднымі цячэньнямі. Паветра над імі робіцца халаднейшае, чым у верхніх пластах, [[канвэкцыя]] яго абцяжараная. Акрамя [[Раса (надвор’е)|расы]] і [[туман]]аў ападкаў тут амаль няма. На мацерыку вылучаюць экватарыяльны, два субэкватарыальных, два трапічных і два субтрапічных кліматычных пасы. Усярэдзіне некаторых зь іх існуюць адрозьненьні, якія вызначаюцца колькасьцю ападкаў і іх рэжымам. === Рэкі і азёры === [[Файл:Egypt Nil.jpg|міні|250пкс|Ніл у Эгіпце]] Разьмеркаваньне ўнутраных вод цесна зьвязана з рэльефам і кліматам. Прыкладна 1/3 частка кантынэнта адносіцца да абласьцей унутранага сьцёку, бо велізарныя тэрыторыі мацерыка атрымліваюць мала ападкаў. Там, дзе ападкаў выпадае шмат, рачная сетка густая. Іншымі словамі, рачная сетка разьмеркаваная на мацерыку нераўнамерна. Усходне-Афрыканскае пласкагор’е зьяўляецца [[водападзел]]ам, таму вялікая частка рэк сьцякае ў Атлянтычны акіян. На рэках Афрыкі мноства парогаў і вадаспадаў, і яны малапрыдатныя для суднаходзтва, аднак валодаюць велізарнымі запасамі гідраэнэргіі. Амаль усе рэкі маюць у асноўным дажджавое жыўленьне. У абласьцях з экватарыяльным кліматам яны паўнаводныя круглы год і ўтвараюць густую рачную сетку. У субэкватарыяльных пасах рэкі паўнаводныя толькі ў сэзон дажджоў. Тэрыторыі з сухім трапічным кліматам амаль пазбаўленыя паверхневых вод, аднак там ёсьць артэзіянскія басэйны. Часта сустракаюцца сухія рэчышчы — вадзі, якія напаўняюцца вадой ад выпадковых дажджоў. На рэках у субтрапічным пасе ўзровень вады паднімаецца толькі ў пэрыяд дажджоў, на ўзьбярэжжы Міжземнага мора гэта адбываецца ўзімку. У Афрыцы працякаюць самая доўгая рака мацерыка — [[Ніл]] (6671 км) і самая паўнаводная рака Ўсходняга паўшар’я — [[Конга (рака)|Конга (Заір)]] (4320 км), якая выносіць у акіян вады ў 15 раз больш, чым Ніл. [[Нігер (рака)|Рака Нігер]] (4160 км) — трэцяя па даўжыні і пляцы басэйна рака Афрыкі. Іншыя буйныя рэкі — [[Замбэзі]] (2660 км) і [[Аранжавая]] (1860 км). Рака Замбэзі знакамітая адным з найбуйнейшых у сьвеце вадаспадаў — [[Вікторыя (вадаспад)|Вікторыя]] (вышыня 120 м, шырыня 1800 м), які адкрыў Д. Лівінгстан у 1855 годзе. [[Файл:Fisherman on Lake Tanganyika.jpg|міні|зьлева|250пкс|На возеры Танганьіка]] Большасьць буйных азёраў ляжыць на ўсходзе мацерыка. Яны займаюць вузкія выцягнутыя катлавіны ў паласе разломаў зямной кары, маюць стромкія берагі і вялікія глыбіні. Найболей буйныя азёры — [[Танганьіка]] (найглыбейшае з афрыканскіх) і [[Ньяса]]. [[Вікторыя (возера)|Возера Вікторыя]] (самае вялікае па плошчы) разьмешчана ў прагіне зямной кары. [[Чад (возера)|Возера Чад]] ляжыць у плоскай катлавіне. Яно плыткае і зьмяняе свае абрысы ў залежнасьці ад прытоку вод. Унутраныя воды Афрыкі маюць вялікае значэньне для забесьпячэньня насельніцтва вадой, для абрашэньня палёў, атрыманьні таннай электраэнэргіі. === Прыродныя зоны === У разьмяшчэньні прыродных зон выразна прасочваецца шыротная занальнасьць, што зьвязана з раўнінным рэльефам, разьмяшчэньнем мацерыка паміж тропікамі, нераўнамерным разьмеркаваньнем ападкаў. У басэйне Конга і ўздоўж узьбярэжжы Гвінейскага заліва растуць вільготныя вечназялёныя экватарыяльныя лясы. Ва ўмовах гарачага і раўнамерна вільготнага клімату ў верхнім пласьце горных парод адбываюцца хімічныя працэсы, якія ўтвараюць злучэньні, багатыя жалезам і алюмініем. Пры гэтым [[глеба|глебы]] набываюць чырвоную і жоўтую афарбоўку, за што іх называюць чырвона-жоўтымі фэралітнымі. Яны не адрозьніваюцца ўрадлівасьцю, бо арганічныя рэчывы раскладаюцца хутка, назапашвацца не пасьпяваюць, а паглынаюцца расьлінамі або вымываюцца багатымі ападкамі. Расьлінны полаг фармаваўся ва ўмовах высокай вільготнасьці, аднак расьліны добра прыстасаваліся да гэтых умоў: утвараюць шмат ярусаў, маюць цьвёрдае, шчыльнае, часта блішчалае лісьце, карані-падпоркі і г. д. Разнастайнасьць відаў расьлінаў велізарная, шмат парод дрэў, якія валодаюць каштоўнай драўнінай і ядомымі пладамі. У лясах сустракаюцца некалькі відаў пальмаў, у тым ліку алейная. Растуць фікусы, дрэвападобная папараць, кававае дрэва, [[банан]], шматлікія [[ліяна|ліяны]]. Жывёльны сьвет лясоў таксама надзвычай разнастайны. У лясным подсьціле і друзлай глебе мноства мікраарганізмаў і бесхрыбтовых, пад полагам лясы насяляюць лясныя сьвіньні, дробныя капытныя (алянёк), лясныя сланы, блізкія да жырафаў акапі, ля вадаёмаў — карлікавыя бегемоты, сустракаюцца [[гарыла|гарылы]]. Шматлікія жывёлы жывуць на дрэвах: малпы (макакі, [[шымпанзэ]] і інш.), птушкі, грызуны, казуркі. Самы буйны драпежнік — [[леапард]]. Шырока распаўсюджаныя мурашкі і тэрміты. Экватарыяльныя лясы зьмяняюць пераменна-вільготныя лясы, а затым пачынаюцца саваны. Саваны займаюць каля 40% плошчы кантынэнту. Саваны характарызуюцца спалучэньнем травянога полага з асобнымі дрэвамі або іх групамі, зарасьнікамі хмызьнякоў. Зьмена сухога і вільготнага сэзонаў году ў саванах зьвязаная з рухам паветраных мас. Глебы тут урадлівей, чым у вільготных экватарыяльных лясах. Перагной назапашваецца ў сухі сэзон, фармуюцца чырвона-бурыя глебы. Дрэвавая расьліннасьць прадстаўленая баабабамі, акацыямі з парасонавымі кронамі, мімозамі, пальмамі. У сухіх саванах растуць дрэвападобныя багаткі, [[альяс]] зь мясістым калючым лісьцем. Уздоўж рэк цягнуцца гадэрэйныя лясы. Багацьце травяністай расьліннасьці — умова існаваньня шматлікіх відаў капытных жывёл: антылоп, [[Буйвал афрыканскі|буйвалаў]], [[зэбра]]ў, [[насарог]]аў. У саванах жывуць сланы, жырафы, бегемоты; шмат драпежнікаў — львы, гепарды, леапарды, гіены, шакалы; з птушак сустракаюцца страўсы, марабу, птушка-сакратар і інш. Шмат тэрмітаў, якія робяць трывалыя высокія пабудовы. [[Файл:Sahara desert.jpg|міні|250пкс|Пяскі Сахары]] Трапічныя пустыні і паўпустыні займаюць на мацерыку таксама велізарныя абшары (каля 30%). Клімат тут засушлівы, дажджы нерэгулярныя і здараюцца эпізадычна. Паветра сухое, тэмпэратура высокая днём, рэзка зьніжаецца ўначы; частыя пыльныя і пяшчаныя буры. Расьліннасьць сустракаецца рэдка, а месцамі адсутнічае зусім. На поўначы кантынэнта ляжыць найвялікшая [[пустэльня]] Зямлі — Сахара, на паўднёвым захадзе мацерыка — бясьплённая пустэльня Наміб. Глебы ў пустынях не ўтвараюць суцэльнага покрыва, утрымоўваюць мала арганічных рэчываў, але шмат мінэральных соляў. У тых месцах, дзе грунтавыя воды блізка падыходзяць да паверхні, разьвіваецца багатая расьліннасьць. Гэта [[аазіс]]ы. У пустынях расьліннасьць бедная, суцэльнага полага не ўтварае, добра прыстасавалася да жыцьця ў сухіх умовах. Растуць пучкі травы, калючыя хмызьнякі, на камянях — [[лішайнікі]]. У аазісах Сахары распаўсюджаная фінікавая пальма. У паўпустынях Паўднёвай Афрыкі расьце своеасаблівая расьліна — вельвічыя. Яна мае кароткі ствол (50 см) і вельмі доўгія лісты (ад 3 да 8 м), якія растуць на працягу ўсяго жыцьця, што доўжыцца некалькі стагодзьдзяў, а ў некаторых асобнікаў 2000 гадоў і больш. Своеасаблівы і жывёльны сьвет гэтай зоны. Адны жывёлы могуць падоўгу абыходзіцца без вады, іншыя здольныя пераадольваць велізарныя адлегласьці ў яе пошуках. Для пустыняў характэрныя дробныя антылопы, зьмеі, яшчаркі; у Сахары водзяцца гіены, шакалы, львы, страўсы. Зона субтрапічных жорсткалістных вечназялёных лясоў і хмызьнякоў займае крайнюю поўнач і поўдзень мацерыка. Колькасьць ападкаў зьмяняецца па сэзонах, лета гарачае, а зіма цёплая і вільготная. У гэтых умовах сфармаваліся ўрадлівыя карычневыя глебы. == Краіны Афрыкі == У Афрыцы на дадзены момант цалкам знаходзіцца 54 краіны. Насельніцтва кантынэнту складае каля 1,001 мільёна чалавек. {| class="wikitable sortable" ! Частка ! style="line-height:95%; width:2em" class="unsortable" | Герб ! Краіна ! [[Сьпіс краінаў паводле плошчы|Плошча]] (км²) ! [[Сьпіс краінаў паводле насельніцтва|Насельніцтва]] ! Сталіца |- ! rowspan="6" |[[Паўночная Афрыка|Паўночная]] | style="text-align:center;"| | {{Сьцяг Альжыру}} '''[[Альжыр]]''' | style="text-align:right;"| 2381740 | style="text-align:right;"| 45400000 | [[Альжыр (горад)|Альжыр]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Seal of the Government of National Unity (Libya).svg|20пкс]] | {{Сьцяг Лібіі}} '''[[Лібія]]''' | style="text-align:right;"| 1759540 | style="text-align:right;"| 6959000 | [[Трыпалі]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Morocco.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Марока}} '''[[Марока]]''' | style="text-align:right;"| 446550 | style="text-align:right;"| 36565463 | [[Рабат]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Emblem of Sudan.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Судану}} '''[[Судан]]''' | style="text-align:right;"| 1861484 | style="text-align:right;"| 44335135 | [[Хартум]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Tunisia.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Тунісу}} '''[[Туніс]]''' | style="text-align:right;"| 163610 | style="text-align:right;"| 11746695 | [[Туніс (горад)|Туніс]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Egypt.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Эгіпту}} '''[[Эгіпет]]''' | style="text-align:right;"| 1001450 | style="text-align:right;"| 103137131 | [[Каір]] |- ! rowspan="16" |[[Заходняя Афрыка|Заходняя]] | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Burkina Faso (1997–2025).svg|20пкс]] | {{Сьцяг Буркіна-Фасо}} '''[[Буркіна-Фасо]]''' | style="text-align:right;"| 274200 | style="text-align:right;"| 21510181 | [[Уагадугу]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Benin.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Бэніну}} '''[[Бэнін]]''' | style="text-align:right;"| 112622 | style="text-align:right;"| 12506347 | [[Порта-Нова]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of The Gambia.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Гамбіі}} '''[[Гамбія]]''' | style="text-align:right;"| 10380 | style="text-align:right;"| 2487000 | [[Банжул]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Ghana.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Ганы}} '''[[Гана]]''' | style="text-align:right;"| 239460 | style="text-align:right;"| 30832019 | [[Акра]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Guinea.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Гвінэі}} '''[[Гвінэя]]''' | style="text-align:right;"| 245857 | style="text-align:right;"| 12907395 | [[Конакры]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Emblem of Guinea-Bissau.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Гвінэі-Бісаў}} '''[[Гвінэя-Бісаў]]''' | style="text-align:right;"| 36120 | style="text-align:right;"| 1646077 | [[Бісаў]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Cape Verde.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Каба-Вэрдэ}} '''[[Каба-Вэрдэ]]''' | style="text-align:right;"| 4033 | style="text-align:right;"| 563198 | [[Прая]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Ivory Coast.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Кот-д'Івуара}} '''[[Кот д'Івуар]]''' | style="text-align:right;"| 322460 | style="text-align:right;"| 27087732 | [[Ямусукра]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Liberia.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Лібэрыі}} '''[[Лібэрыя]]''' | style="text-align:right;"| 111370 | style="text-align:right;"| 4661010 | [[Манровія]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Mali.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Малі}} '''[[Малі]]''' | style="text-align:right;"| 1240000 | style="text-align:right;"| 20856000 | [[Бамака]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Mauritania.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Маўрытаніі}} '''[[Маўрытанія]]''' | style="text-align:right;"| 1030700 | style="text-align:right;"| 4271197 | [[Нуакшот]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Niger.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Нігеру}} '''[[Нігер]]''' | style="text-align:right;"| 1267000 | style="text-align:right;"| 24112753 | [[Ніямэі]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Nigeria.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Нігерыі}} '''[[Нігерыя]]''' | style="text-align:right;"| 923768 | style="text-align:right;"| 211400708 | [[Абуджа]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Sierra Leone.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Сьера-Леонэ}} '''[[Сьера-Леонэ]]''' | style="text-align:right;"| 71740 | style="text-align:right;"| 8297882 | [[Фрытаўн]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Senegal.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Сэнэгалу}} '''[[Сэнэгал]]''' | style="text-align:right;"| 196190 | style="text-align:right;"| 17223497 | [[Дакар]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Togo.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Тога}} '''[[Тога]]''' | style="text-align:right;"| 56785 | style="text-align:right;"| 7886000 | [[Ломэ]] |- ! rowspan="11" |[[Цэнтральная Афрыка|Цэнтральная]] | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Burundi.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Бурундзі}} '''[[Бурундзі]]''' | style="text-align:right;"| 27830 | style="text-align:right;"| 12574571 | [[Бужумбура]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Gabon.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Габону}} '''[[Габон]]''' | style="text-align:right;"| 267667 | style="text-align:right;"| 2233272 | [[Лібрэвіль]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Дэмакратычнай Рэспублікі Конга}} '''[[Дэмакратычная Рэспубліка Конга]]''' | style="text-align:right;"| 2345410 | style="text-align:right;"| 92378000 | [[Кіншаса]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Cameroon.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Камэруну}} '''[[Камэрун]]''' | style="text-align:right;"| 475440 | style="text-align:right;"| 24348251 | [[Яундэ]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of South Sudan.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Паўднёвага Судану}} '''[[Паўднёвы Судан]]''' | style="text-align:right;"| 619745 | style="text-align:right;"| 8260490 | [[Джуба]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of the Republic of the Congo.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Рэспублікі Конга}} '''[[Рэспубліка Конга]]''' | style="text-align:right;"| 342000 | style="text-align:right;"| 5657000 | [[Бразавіль]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Rwanda.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Руанды}} '''[[Руанда]]''' | style="text-align:right;"| 26338 | style="text-align:right;"| 12955768 | [[Кігалі]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Сан-Тамэ і Прынсыпі}} '''[[Сан-Тамэ і Прынсыпі]]''' | style="text-align:right;"| 1001 | style="text-align:right;"| 214610 | [[Сан-Тамэ (горад)|Сан-Тамэ]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of the Central African Republic.svg|20пкс]] | {{Сьцяг ЦАР}} '''[[Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка]]''' | style="text-align:right;"| 622984 | style="text-align:right;"| 5633412 | [[Бангі]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Chad.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Чада}} '''[[Чад]]''' | style="text-align:right;"| 1284000 | style="text-align:right;"| 16818391 | [[Нджамэна]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Equatorial Guinea.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Экватарыяльнай Гвінэі}} '''[[Экватарыяльная Гвінэя]]''' | style="text-align:right;"| 28051 | style="text-align:right;"| 1505588 | [[Маляба]] |- ! rowspan="11" |[[Усходняя Афрыка|Усходняя]] | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Djibouti.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Джыбуці}} '''[[Джыбуці]]''' | style="text-align:right;"| 23000 | style="text-align:right;"| 976107 | [[Джыбуці (горад)|Джыбуці]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Emblem of Eritrea (or argent azur).svg|20пкс]] | {{Сьцяг Эрытрэі}} '''[[Эрытрэя]]''' | style="text-align:right;"| 121320 | style="text-align:right;"| 3601000 | [[Асмара]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Ethiopia.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Этыёпіі}} '''[[Этыёпія]]''' | style="text-align:right;"| 1127127 | style="text-align:right;"| 117876000 | [[Адыс-Абэба]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Kenya.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Кеніі}} '''[[Кенія]]''' | style="text-align:right;"| 582650 | style="text-align:right;"| 47564296 | [[Найробі]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Comoros.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Каморскіх выспаў}} '''[[Каморскія выспы]]''' | style="text-align:right;"| 2170 | style="text-align:right;"| 758316 | [[Мароні]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Madagascar.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Мадагаскару}} '''[[Мадагаскар]]''' | style="text-align:right;"| 587040 | style="text-align:right;"| 26923353 | [[Антананарыва]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Mauritius.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Маўрыкія}} '''[[Маўрыцы]]''' | style="text-align:right;"| 2040 | style="text-align:right;"| 1266334 | [[Порт Луі]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Seychelles.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Сэйшэлаў}} '''[[Сэйшэлы]]''' | style="text-align:right;"| 455 | style="text-align:right;"| 99202 | [[Вікторыя (Сэйшэлы)|Вікторыя]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Somalia.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Самалі}} '''[[Самалі]]''' | style="text-align:right;"| 637657 | style="text-align:right;"| 16360000 | [[Магадзішу]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Tanzania.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Танзаніі}} '''[[Танзанія]]''' | style="text-align:right;"| 945087 | style="text-align:right;"| 59441988 | [[Дадома]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Uganda.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Уганды}} '''[[Уганда]]''' | style="text-align:right;"| 236040 | style="text-align:right;"| 42885900 | [[Кампала]] |- ! rowspan="10" |[[Паўднёвая Афрыка|Паўднёвая]] | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Angola.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Анголы}} '''[[Ангола]]''' | style="text-align:right;"| 1246700 | style="text-align:right;"| 32097671 | [[Луанда]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Botswana.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Батсваны}} '''[[Батсвана]]''' | style="text-align:right;"| 600370 | style="text-align:right;"| 2410338 | [[Габаронэ]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Zambia.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Замбіі}} '''[[Замбія]]''' | style="text-align:right;"| 752614 | style="text-align:right;"| 18400556 | [[Лусака]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Zimbabwe.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Зымбабвэ}} '''[[Зымбабвэ]]''' | style="text-align:right;"| 390580 | style="text-align:right;"| 15790716 | [[Харарэ]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Lesotho.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Лесота}} '''[[Лесота]]''' | style="text-align:right;"| 30355 | style="text-align:right;"| 2159000 | [[Масэру]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Malawi.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Малаві}} '''[[Малаві]]''' | style="text-align:right;"| 118480 | style="text-align:right;"| 18898441 | [[Лілонгвэ]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Namibia.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Намібіі}} '''[[Намібія]]''' | style="text-align:right;"| 825418 | style="text-align:right;"| 2550226 | [[Ўіндгук]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of South Africa.svg|20пкс]] | {{Сьцяг ПАР}} '''[[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка]]''' | style="text-align:right;"| 1219912 | style="text-align:right;"| 60142978 | [[Кейптаўн]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Eswatini.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Эсўатыні}} '''[[Эсўатыні]]''' | style="text-align:right;"| 17363 | style="text-align:right;"| 1172000 | [[Мбабанэ]] |- | style="text-align:center;"| [[Файл:Coat of arms of Mozambique.svg|20пкс]] | {{Сьцяг Мазамбіку}} '''[[Мазамбік]]''' | style="text-align:right;"| 801590 | style="text-align:right;"| 30832244 | [[Мапуту]] |} == Эканоміка == {{Асноўны артыкул|Эканоміка Афрыкі}} === Агульная эканоміка-геаграфічная характарыстыка === Асаблівасьцю геаграфічнага становішча многіх краінаў рэгіёну зьяўляецца адсутнасьць выхаду да мора. У той жа час у краінах, якія выходзяць да акіяну, берагавая лінія парэзана слаба, што неспрыяльна для будаўніцтва буйных портаў. Афрыка выключна багатая [[карысныя выкапні|прыроднымі рэсурсамі]]. Асабліва вялікія запасы мінэральнай сыравіны — руды [[марганец|марганцу]], [[хром|храмітаў]], [[баксыты|баксытаў]] і іншых. У паніжэньнях і прыбярэжных раёнах маецца [[вуглевадароды|паліўная сыравіна]]. [[Нафта]] і [[газ]] здабываюцца ў [[Паўночная Афрыка|Паўночнай]] і [[Заходняя Афрыка|Заходняй Афрыцы]], у краінах як то [[Нігерыя]], [[Альжыр]], [[Эгіпет]], [[Лібія]]. Каласальныя запасы кобальтавых і медных рудаў сканцэнтраваны ў [[Замбія|Замбіі]] і [[Дэмакратычная Рэспубліка Конга|ДРК]]; марганцавыя руды здабываюцца ў [[ПАР]] і [[Зымбабвэ]]; [[плятына]], жалезныя руды і золата — у [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі]]; дыямэнты — у [[Рэспубліка Конга|Конга]], [[Батсвана|Батсване]], [[ПАР]], [[Намібія|Намібіі]], [[Ангола|Анголе]], [[Гана|Гане]], фасфарыты — у [[Марока]], [[Туніс]]е; [[уран (хімічны элемэнт)|уран]] — у [[Нігер]]ы, [[Намібія|Намібіі]]. У Афрыцы даволі вялікія зямельныя рэсурсы, аднак [[эрозія]] глебаў прыняла катастрафічны характар з-за няправільнай ейнай апрацоўкі. Водныя рэсурсы па тэрыторыі Афрыкі разьмеркаваны вельмі нераўнамерна. Лясы займаюць каля 10% тэрыторыі, але ў выніку драпежніцкага зьнішчэньня іхняя плошча хутка скарачаецца. У Афрыцы самыя высокія тэмпы натуральнага прыросту насельніцтва. Натуральны прырост у многіх краінах перавышае 30 чалавек на 1000 жыхароў у год. Захоўваецца высокая доля дзіцячых узростаў (50%) і невялікая доля людзей старэйшага пакаленьня (каля 5%). Афрыканскім краінам пакуль не ўдалося зьмяніць каляніяльны тып галіновай і тэрытарыяльнай структуры эканомікі, аднак тэмпы эканамічнага росту некалькі паскорыліся. Каляніяльны тып галіновай структуры гаспадаркі адрозьніваецца перавагай дробнатаварнай, спажывецкай сельскай гаспадаркі, слабым разьвіцьцём апрацоўчай прамысловасьці, адставаньнем разьвіцьця транспарту. Найбольшых посьпехаў дасягнулі краіны Афрыкі ў горназдабыўной прамысловасьці. Па здабычы многіх карысных выкапняў Афрыцы належаць лідэрскія пазыцыі, а часам і манапольнае месца ў сьвеце, як то па здабычы [[золата]], [[алмаз]]аў, [[Плятынавыя мэталы|плятыноідаў]] і іншых. Апрацоўчая прамысловасьць прадстаўлена лёгкай і харчовай, іншыя галіны адсутнічаюць, за выключэньнем шэрагу раёнаў паблізу наяўнасьці сыравіны і на ўзьбярэжжах [[Эгіпет|Эгіпту]], [[Альжыр]]у, [[Марока]], [[Нігерыя|Нігерыі]], [[Замбія|Замбіі]], [[Дэмакратычная Рэспубліка Конга|ДРК]]. Другая галіна эканомікі, якая вызначае месца Афрыкі ў сусьветнай гаспадарцы, ёсьць трапічнае і субтрапічнае земляробства. Прадукцыя земляробства складае 60—80% [[Сукупны ўнутраны прадукт|СУП]]. Асноўнымі таварнымі культурамі зьяўляюцца [[кава]], [[какава-бабы]], [[арахіс]], [[фінік]]і, [[гарбата]], натуральны [[каўчук]], [[сорга]], вострыя прыправы. У апошні час сталі вырошчваць збожжавыя культуры: [[кукуруза|кукурузу]], [[рыс]], [[пшаніца|пшаніцу]]. [[Жывёлагадоўля]] гуляе падпарадкаваную ролю, за выключэньнем краінаў з засушлівым кліматам. Пераважае экстэнсіўная жывёлагадоўля, якое характарызуецца велізарным пагалоўем быдла, але малой прадуктыўнасьцю і нізкай таварнасьцю. Кантынэнт не забясьпечвае сябе сельскагаспадарчай прадукцыяй. Транспарт таксама захоўвае каляніяльны тып: чыгунка пракладзена ад раёнаў здабычы сыравіны да партоў, пры гэтым рэгіёны адной дзяржавы практычна не зьвязаныя. Адносна разьвіты чыгункавы і марскі віды транспарту. У апошнія гады атрымалі разьвіцьцё і іншыя віды транспарту — аўтамабільны (пракладзеная дарога праз [[Сахара|Сахару]]), паветраны, трубаправодны. Усе краіны, за выключэньнем [[ПАР]], якія разьвіваюцца, большасьць зь іх найбяднейшыя ў сьвеце (70% насельніцтва жыве за [[рыса беднасьці|рысай беднасьці]]). === Праблемы і цяжкасьці === У большасьці дзяржаваў Афрыкі паўстаў набраклы, непрафэсійны і неэфэктыўны бюракратычны апарат. Пры аморфнасьці сацыяльных структураў адзінай арганізаванай сілай заўсёды заставалася [[войска]]. Як вынік наяўнасьць бясконцых ваенных пераваротаў. Дыктатары, якія прыходзілі да ўлады, прысвойвалі сабе незьлічоныя багацьці. Напрыклад, капітал [[Мабуту Сэсэ Сэка|Мабуту]], прэзыдэнта [[Дэмакратычная Рэспубліка Конга|Конга]], да моманту ягонага зьвяржэньня складаў 7 млрд даляраў. Эканоміка функцыянавала дрэнна, і гэта дало прастор для «дэструктыўнай» эканомікі: вытворчасьці і распаўсюджваньню [[наркотык]]аў, нелегальнай здабычы золата і алмазаў, нават гандлю людзьмі. Доля Афрыкі ў сусьветным СУП і ейная ўдзельная вага ў сусьветным экспарце зьніжаліся, выпуск прадукцыі на душу насельніцтва скарачаўся. Станаўленьне дзяржаўнасьці вельмі ўскладнялася абсалютнай штучнасьцю дзяржаўных межаў. Афрыка атрымала іх у спадчыну ад каляніяльнага мінулага. Яны ўсталёўваліся пры падзеле кантынэнта на сфэры ўплыву і мелі мала агульнага зь межамі этнічнымі. Створаная ў 1963 годзе [[Арганізацыя афрыканскага адзінства]], усьведамляючы, што любая спроба выправіць тую ці іншую мяжу можа прывесьці да непрадказальных наступстваў, заклікала лічыць гэтыя межы непарушнымі, якімі бы несправядлівымі яны ні былі. Але гэтыя межы ўсё ж ператварыліся ў крыніцу этнічных канфліктаў і перасоўваньняў мільёнаў уцекачоў. Асноўнай галіной эканомікі большасьці краінаў [[Трапічная Афрыка|Трапічнай Афрыкі]] зьяўляецца [[сельская гаспадарка]], закліканая забясьпечыць прадуктамі харчаваньня насельніцтва і служыць сыравіннай базай разьвіцьця апрацоўчай [[Прамысловасьць|прамысловасьці]]. У ім занята пераважная частка самадзейнага насельніцтва рэгіёну, ствараецца асноўная частка [[Сукупны нацыянальны даход|сукупнага нацыянальнага даходу]]. У многіх дзяржавах Трапічнай Афрыкі сельская гаспадарка займае вядучае месца ў экспарце, забясьпечваючы паступленьне значнай часткі валютных даходаў. У апошнія дзесяцігодзьдзі з тэмпамі росту прамысловай вытворчасьці назіралася трывожная карціна, якая дазваляе казаць аб фактычнай дэіндустрыялізацыі рэгіёну. Калі ў 1965—1980 гадох яны ў сярэднім за год складалі 7,5%, то за 1980-я гады толькі 0,7%, падзеньне тэмпаў росту мела месца ў 80-я гады як у здабыўной, гэтак і ў апрацоўваючай галінах. З-за шэрагу чыньнікаў асаблівая роля ў забесьпячэньні сацыяльна-эканамічнага разьвіцьця рэгіёну належыць горназдабыўной прамысловасьці, але і гэтая вытворчасьць штогод скарачаецца на 2%. Характэрная асаблівасьць разьвіцьця краінаў Трапічнай Афрыкі — слабое разьвіцьцё апрацоўчай прамысловасьці. Толькі ў вельмі невялікай групе краінаў, як то [[Замбія]], [[Зымбабвэ]], [[Сэнэгал]], ейная доля ў СУП дасягае альбо перавышае 20%. === Інтэграцыйныя працэсы === Характэрнай рысай інтэграцыйных працэсаў у Афрыцы зьяўляецца высокая ступень іхняй інстытуалізацыі. На цяперашні час на кантынэнце існуюць каля 200 эканамічных аб’яднаньняў рознага ўзроўню, маштабаў і накіраванасьці. Але з пункту гледжаньня дасьледаваньня праблемы станаўленьня субрэгіянальныай ідэнтычнасьці і ейных суадносінаў зь ідэнтычнасьцю нацыянальнай і этнічнай цікавасьць уяўляюць функцыянаваньне такіх буйных арганізацыяў як «[[Эканамічная супольнасьць краінаў Заходняй Афрыкі|Заходнеафрыканская эканамічная супольнасьць]]» (ЭКОВАС), «[[Супольнасьць разьвіцьця Паўднёвай Афрыкі]]» (САДК), «[[Эканамічная супольнасьць краінаў Цэнтральнай Афрыкі|Эканамічная супольнасьць цэнтральнаафрыканскіх дзяржаваў]]» (ЭККАС) і гэтак далей. Вельмі нізкая выніковасьць іхняй дзейнасьці ў папярэднія дзесяцігодзьдзі і наступ эпохі [[Глябалізацыя|глябалізацыі]] запатрабавала рэзкага паскарэньня інтэграцыйных працэсаў на якасна іншым узроўні. Эканамічная каапэрацыя разьвіваецца ў новых у параўнаньні з 1970-мі гадамі ўмовах супярэчлівага ўзаемадзеяньня глябалізацыі [[Сусьветная эканоміка|сусьветнай эканомікі]] і ўзмацьняючай маргіналізацыяй пазыцыяў афрыканскіх дзяржаваў у ейных рамках. Інтэграцыя ўжо не разглядаецца як інструмэнт і аснова для фармаваньня самадастатковай і самаразьвітой эканомікі пры апоры на ўласныя сілы і ў процівагу імпэрыялістычнага Захада. Падыход іншы, які ўяўляе сабой інтэграцыю ў якасьці шляхоў і спосабаў ўключэньня афрыканскіх краінаў у глябалізаваную сусьветную гаспадарку, а таксама як імпульс і паказчык эканамічнага росту і разьвіцьця ў цэлым. {{Рэгіёны}} {{Зямныя кантынэнты}} [[Катэгорыя:Афрыка| ]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] ljfedusnwqu48v8ejcd97yo1g5xmh4x 0 22204 2697403 2690137 2026-10-21T14:36:42Z Ziv 89155 ([[c:GR|GR]]) [[File:Coat of arms of Burkina Faso (1984-2025).svg]] → [[File:Coat of arms of Burkina Faso (1997–2025).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename in the language versions was not changed ([[c:c:GR]]) 2697403 wikitext text/x-wiki {{Краіна |Назва = Буркіна-Фасо |НазваЎРоднымСклоне = Буркіна-Фасо |НазваНаДзяржаўнайМове = Burkina Faso |Сьцяг = Flag of Burkina Faso.svg |Герб = Coat of arms of Burkina Faso (1997–2025).svg |НацыянальныДэвіз = «Unité, Progrès, Justice» («адзінства, прагрэс, справядлівасьць») |Месцазнаходжаньне = LocationBurkinaFaso.svg |АфіцыйнаяМова = [[Француская мова|француская]] |Сталіца = [[Уагадугу]] |НайбуйнейшыГорад = Уагадугу |ТыпУраду = [[рэспубліка]] |ПасадыКіраўнікоў = [[прэзыдэнт]]<br /> [[прэм’ер-міністар]] |ІмёныКіраўнікоў = [[Рок Кабарэ]]<br />[[Крыстоф Дабірэ]] |Плошча = 274 200 |МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 74-е |АдсотакВады = 0,1 |ГодАцэнкіНасельніцтва = 2020 |МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 58-е |Насельніцтва = 21 510 181 |ШчыльнасьцьНасельніцтва = 64 |ГодАцэнкіСУП = 2020 |МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 117 |СУП = $16,226 млрд |СУПНаДушуНасельніцтва = $792 |Валюта = [[Франк КФА]] |КодВалюты = XOF |ЧасавыПас = GMT |ЧасРозьніцаUTC = +0 |ЧасавыПасУлетку = |ЧасРозьніцаUTCУлетку = +0 |НезалежнасьцьПадзеі= — ад [[Францыя|Францыі]] |НезалежнасьцьДаты = <br />5 жніўня 1960 |ДзяржаўныГімн = Une Seule Nuit |АўтамабільныЗнак = BF |ДамэнВерхнягаЎзроўню = bf |ТэлефонныКод = 226 |Дадаткі = [[Файл:Burkina Faso map.png|цэнтар|250пкс|Мапа Буркіна-Фасо]] }} '''Буркіна́-Фасо́''' ({{мова-fr|Burkina Faso}}) — краіна ў [[Заходняя Афрыка|Заходняй Афрыцы]], ня мае выхаду да [[мора]]. Ранейшая назва краіны — ''Верхняя Вольта'', але ў [[1984]] годзе прэзыдэнт [[Томас Санкара]] ініцыяваў зьмену назвы. Сёньняшняя назва на мовах [[мосі]] і [[дыўла]] (галоўных мовах краіны) азначае «краіна сумленных людзей». Мяжуе з [[Малі]], [[Бэнін]]ам, [[Тога]], [[Кот д'Івуар]]ам, [[Гана]]й і [[Нігер]]ам. == Гісторыя == Калянізацыя тэрыторыі Буркіна-Фасо адбылася ў 90-х гадах [[19 стагодзьдзе|ХІХ стагодзьдзя]] [[Францыя]]й, пасьля перамогі над мясцовымі плямёнамі мосі. Першапачаткова тэрыторыя Буркіна-Фасо была далучаная на калёніі Бераг Слановай Косьці, але ў [[1919]] годзе была выдзеленая ў асобную калёнію. Буркіна-Фасо атрымала мажлівасьць мясцовага самакіраваньня ў [[1958]] годзе, а поўную незалежнасьць атрымала ў [[1960]] годзе. Першы вайсковы пераварот адбыўся ў [[1966]] годзе. У [[1978]] годзе была адноўлена цывільная адміністрацыя, але ў [[1980]] годзе адбыўся новы пераварот, пад кіраўніцтвам [[Сае Замба]], які быў забіты ў [[1982]] годзе. У [[1983]] годзе ўладу атрымаў капітан [[Томас Санкарэ]]. Ён быў забіты ў [[1987]] годзе, а ўладу атрымаў [[Блез Кампарэ]], які кіруе краінай і ў нашыя дні. == Палітыка == == Адміністрацыйны падзел == Буркіна-Фасо падзеленая на 13 абласьцей, 45 правінцыяў і 301 дэпартамэнт. [[Файл:BurkinaFaso_Regions.png|зьлева|350пкс|Вобласьці Буркіна-Фасо]] {| align="center" class="standard" |+ ! |Вобласьць ! |Вобласьць (фр.) ! |Цэнтар ! |Кольк. правінцыяў ! |Плошча, км² ! |Насельніцтва (2002), чал. |----- | [[Букле-ду-Мухун]] | Boucle du Mouhoun | [[Дэдугу]] | 6 | 34 153 | 1 353 607 |----- | [[Каскадэс]] | Cascades | [[Банфора]] | 2 | 18 406 | 386 192 |----- | [[Цэнтральная (вобласьць Буркіна Фасо)|Цэнтральная]] | Centre | [[Уагадугу]] | 1 | 2805 | 1 211 380 |----- | [[Усходне-Цэнтральная]] | Centre-Est | [[Тэнкадога]] | 3 | 11 811 | 1 099 515 |----- | [[Паўночна-Цэнтральная]] | Centre-Nord | [[Кая (горад)|Кая]] | 3 | 19 829 | 1 058 305 |----- | [[Заходне-Цэнтральная]] | Centre-Ouest | [[Кудугу]] | 4 | 21 537 | 1 046 088 |----- | [[Паўднёва-Цэнтральная]] | Centre-Sud | [[Манга (горад)|Манга]] | 3 | 11 321 | 619 489 |----- | [[Усходняя (вобласьць Буркіна Фасо)|Усходняя]] | Est | [[Фада-Нгурма]] | 5 | 46 256 | 1 072 793 |----- | [[Хаўтс-Басынс]] | Hauts-Bassins | [[Боба-Дыюласа]] | 3 | 25 344 | 1 232 891 |----- | [[Паўночная (вобласьць Буркіна Фасо)|Паўночная]] | Nord | [[Вахігуя]] | 4 | 16 207 | 1 002 526 |----- | [[Цэнтральнае Плато]] | Plateau-Central | [[Зыніярэ]] | 3 | 8 544 | 656 779 |----- | [[Сахель]] | Sahel | [[Доры]] | 4 | 35 350 | 837 420 |----- | [[Паўднёва-Заходняя (вобласьць Буркіна Фасо)|Паўднёва-Заходняя]] | Sud-Ouest | [[Гава]] | 4 | 16 202 | 509 994 |+ |} == Геаграфія == Паверхня краіны пераважна раўнінная, зь невялікімі ўзвышшамі, асабліва ў заходняй частцы, дзе пачынаецца [[Гвінэйскае ўзвышша]]. Тут знаходзіцца самая высокая кропка краіны [[Пік дэ Накуру]] (749 м), каля самай мяжы з Малі. Крыху далей на ўсход, пачынаецца града Чан дэ Банфора, зь вядомым турыстычным месцам краіны — вадаспадамі [[Каскадэс дэ Карфігуэла]]. На тэрыторыі Буркіна-Фасо знаходзяцца крыніцы такіх буйных рэкаў як: [[Чорная Вольта]], [[Чырвоная Вольта]] і [[Белая Вольта]], якія зьліваючыся ўтвараюць раку [[Вольта]]. Расьліннасьць краіны — саванная. На паўднёвым захадзе, на мяжы з Малі і Кот д’Івуарам клімат даволі вільготны, на поўначы больш сухі, расьліннасьць паступова пераходзіць у пустэльную. Гэта абумоўлена ўплывам [[Сахара|Сахары]]. == Эканоміка == Буркіна-Фасо — адна з самых бедных краінаў сьвету. Гэта зьяўляецца вынікам хуткага росту насельніцтва і неўрадлівай зямлі. [[Сельская гаспадарка]] прыносіць 32% нацыянальнага прыбытку, тут занята 80% працаздольнага насельніцтва. Галоўную ролю ў сельскай гаспадарцы грае расьлінаводства, асноўныя культуры: [[сорга]], [[проса]], [[кукуруза]], [[рыс]], [[бавоўна]]. [[Прамысловасьць]] прадстаўлена тэкстыльнымі і харчовымі прадпрыемствамі. Існуюць невялікія радовішчы [[медзь|медзі]], [[жалеза]], [[золата]]. Некалькі соцень тысяч чалавек штогод мігруюць у суседнія краіны ў пошуках працы, у асноўным у Кот д’Івуар і Гану. == Дэмаграфія == Насельніцтва краіны належыць да дзьвюх вялікіх этнічных груп: [[гур]], да якой адносіцца і буйнейшы народ краіны [[мосі]], а таксама [[бобо]], [[лобі]] і іншыя, і [[мандэ]], да якой адносяцца [[хаўса]], [[фульбэ]], [[туарэгі]] і іншыя. Каля 6 млн жыхароў — [[іслам|мусульмане]], 2 млн — [[хрысьціянства|хрысьціяне]]. == Вонкавыя спасылкі == {{Партал|Афрыка}} {{Краіны Афрыкі}} a0zbmvs6fwf2kgxfb12myrxh4p0vw1q 0 53074 2697410 2697376 2026-10-21T19:21:56Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне галерэя 2697410 wikitext text/x-wiki '''Ха́та''' — жылая, пераважна зрубная пабудова. == Хата ў Беларусі == [[Файл:Засценак Пунькі. 1924.jpg|міні|300пкс|[[Язэп Драздовіч]]. Засьценак [[Пунькі]]. 1924 год.]] Верагодна першай формай драўлянага жытла на Беларусі стаў просты [[курэнь]]. Далей атрымаў распаўсюджаньне аднакамэрны дом [[зруб]]най канструкцыі. Са зьяўленьнем [[Сенцы|сенцаў]] пляніроўка хаты ўскладнілася: узьнікла двухкамэрнае і трохкамэрнае жытло. Апошнія тыпы былі найбольш распаўсюджанай формай жыльля беларусаў на працягу сярэднявечча і Новага часу. Як тып жыльля гістарычна разьвілася зь зямлянкі (паўзямлянкі). На асаблівасьці плянаў і канструкцый уплываюць сацыяльна-эканамічныя і прыродна-кліматычныя ўмовы, [[будаўнічыя матэрыялы]] пэўных рэгіёнаў. Беларуская хата вызначаецца дасканаласьцю апрацоўкі будаўнічых матэрыялаў, пра- парцыянальнасьцю формаў, выразнасьцю кампанентаў, дэкаратыўным аздабленьнем. Функцыянальныя, канструкцыйныя і дэкаратыўныя элемэнты хаты (франтоны, ліштвы, вільчыкі, дымнікі, падзоры і інш.) часта ўпрыгожаны архітэктурнай разьбой. Важны элемэнт дэкору хаты — мастацкая шалёўка: пэўным нахілам дошак ствараюцца разнастайныя ўзоры (квадраты, ромбы, трохвугольнікі і інш.). <gallery caption=" " class="center" widths="250px" heights="250px" perrow="4"> Файл:Stroczycy 2008 06.jpg|Хата зь вёскі [[Бракава Слабада]] ў [[Чавускі раён|Чавускім раёне]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]], [[Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту]]. Файл:2026.03.15 House from Brakava Slabada in State Museum of Belarusian Folk Architecture and Life 05.jpg|Легенда вяночнага двара з Бракавай Слабады. Файл:2026.03.15 House from Volieva in State Museum of Belarusian Folk Architecture 02.jpg|Вяночны двор з [[Волева]]. [[Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту]]. </gallery> == Архітэктура == На Беларусі з 1-2 ст. вядома 1-камэрнае жытло зь печчу бяз коміна (курная хата) і вузкімі акенцамі з засаўкамі. З 16 ст. існавалі таксама 2 і 3-камэрныя хаты (хата+сенцы+хата) (хата+сенцы+гаспадарчая пабудова — клець, варыўня). З 19 ст. пераважала т. зв. белая хата, якая мае печ з комінам. Будавалі хаты найчасьцей з хвоі і елкі. Хата на падмурку пашырана з 19 ст. Крылі хаты саломаю, чаротам, дранкай, гонтай, чарапіцай, з 20 ст. выкарыстоўваюць бляху. Да канца 19 ст. быў пашыраны тып падлогі земляны і глінабітны, які зьмяніла дашчаная падлога на лагах. == Інтэр’ер == Інтэр’ер традыцыйнай хаты строга рэглямэнтаваны. У куце каля дзьвярэй стаяла печ, вусьцем да прыпечнага акна, побач быў т. зв. бабін кут. Па дыяганалі ад печы знаходзілася покуць — пачэснае месца ў хаце, там стаялі стол, нерухомыя лавы пры сьценах, услон. Ад печы ўздоўж глухой сьцяны разьмяшчаліся палаці. На сьцяне каля дзьвярэй мацавалася паліца, дзе трымалі посуд і іншае начыньне. Інтэр’ер хаты паступова дапаўняўся інш. мэбляй. Удасканальвалася ўнутраная прастора хаты: некапітальнымі перагародкамі выдзялялі кухню, спальню, сьвятліцу. Знадворку перад уваходам пачалі прыбудоўваць ганак і веранду. <gallery caption="Інтэр'ер жылой часткі хаты з [[Волева]], [[Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту]]." class="center" widths="250px" heights="250px" perrow="4"> Файл:2026.03.15 Interior of House from Volieva, Museum of Belarusian Folk Architecture and Life 04.jpg|Печ. Файл:2026.03.15 Interior of House from Volieva, Museum of Belarusian Folk Architecture and Life 01.jpg|Агульны выгляд. Файл:2026.03.15 Icon Corner in the Interior of House from Volieva, Museum of Belarusian Folk Architecture and Life 01.jpg|Чырвоны кут у інтэрʼеры хаты. </gallery> == Літаратура == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Беларусы|арыгінал = |спасылка = https://csl.bas-net.by/oir/contents/1997/%D0%9B343376-%D0%9B352451.pdf |адказны = Рэдкал.: Бандарчык В. К., Лакотка А. І., Пiлiпенка М. Ф. |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Тэхналогія (выдавецтва)|Тэхналогія]] |год = 1997|том = 2: Дойлідства|старонкі = 242—291 |старонак = 391|сэрыя = |isbn =985-6234-28-Х |наклад =1000 }} * {{артыкул|аўтар = Магілеўчык В. | частка = |загаловак =Санітарна-гігіенічныя ўмовы хаты і двара беларускага сялянства.|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/nasz_kraj.html?pub_start=40&pubid=46250|адказны =[[Зьмітрок Бядуля|С. Плаўнік]]|выданьне=[[Наш край (1925)|Наш Край]]|тып=штомесячнік Цэнтральнага Бюро Краязнаўства пры Інстытуце Беларускай Культуры|месца=[[Менск]]|выдавецтва= |год=чэрвень—ліпень 1926|выпуск=|том=|нумар=6—7 (9—10)| старонкі=3—20|isbn=}} * {{Літаратура/Беларускае народнае жыльлё (1973)}} * {{Артыкул| аўтар = [[Янка Сіпакоў]].| загаловак = Нашы хаты. Эсэ. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2005-04.pdf|адказны = | мова = | выданьне =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год = 2005| том = | нумар = 4| старонкі = 170—175 | issn = 0130—8068| архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = [[Галіна Флікоп-Сьвіта]]. | загаловак = Іконы ў хаце беларусаў. Рэгіянальныя і канфесійныя асаблівасці ўладкавання абразоў у інтэр’еры сялянскага жытла. | спасылка = https://media.catholic.by/nv/download/n106.pdf | мова = | выданьне =[[Наша вера]] | тып = часопіс | год = 2023 | том = | нумар = 4(106) | старонкі = 42—47 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} {{слупок-2}} * {{Артыкул| аўтар = [[Галіна Флікоп-Сьвіта]]. | загаловак = Іконы ў хаце беларусаў. Рэгіянальныя і канфесійныя асаблівасці ўладкавання абразоў у інтэр’еры сялянскага жытла. | спасылка = https://media.catholic.by/nv/download/n107.pdf | мова = | выданьне =[[Наша вера]] | тып = часопіс | год = 2024 | том = | нумар = 1(107) | старонкі = 34—39 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = [[Галіна Флікоп-Сьвіта]]. | загаловак = Іконы ў хаце беларусаў. Рэгіянальныя і канфесійныя асаблівасці ўладкавання абразоў у інтэр’еры сялянскага жытла. | спасылка = https://media.catholic.by/nv/download/n109.pdf | мова = | выданьне =[[Наша вера]] | тып = часопіс | год = 2024 | том = | нумар = 3(109) | старонкі = 14—19 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Этнаграфія Беларусі: энцыклапедыя |арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Slounik/uploaded04/Ivan_Samiakin.Etnahrafija_Bielarusi._Encyklapiedyja.pdf |адказны = рэдкалегія: [[Іван Шамякін|І. П. Шамякін]] (галоўны рэдактар) і інш. |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (выдавецтва)|Беларуская Савецкая Энцыклапедыя]] |год = 1989|том = |старонкі = 512, 513 |старонак = 578 |сэрыя = |isbn = 5-85700-014-9|наклад = 20000}} * Якімовіч, Ю. А. Драўлянае дойлідства беларускага Палесся. Мн., 1978. * {{Кніга|аўтар =[[Лідзія Маўчанава|Л. А. Молчанова ]]. |частка = |загаловак = Материальная культура белорусов |арыгінал = |спасылка = |адказны = редакторы: [[Васіль Бандарчык|В. К. Бондарчик]], [[Адам Залескі|А. И. Залесский]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год = 1968 |том = |старонкі = 63—123 |старонак = 230 |сэрыя = |isbn = |наклад = 2400}} * {{Кніга|аўтар = Харузин, Алексей.|частка = |загаловак = Славянское жилище в Сѣверо-Западномъ краѣ. Изъ матеріаловъ по исторіи развтія славянскихъ жилищъ |арыгінал = |спасылка = https://archive.org/details/libgen_00155498 |адказны = |выданьне = |месца =[[Вільня|Вильна]] |выдавецтва = Типо-Литографія «Н. Мацъ и К°» |год = 1907 |том = |старонкі = |старонак = 342 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} {{слупок-канец}} {{Накід}} [[Катэгорыя:Драўляная архітэктура]] [[Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва]] [[Катэгорыя:Хата| ]] k5slzl9tze33vheqwobsv299b9axpa7 0 66197 2697413 2697355 2026-10-21T22:16:09Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага */ 2697413 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Скароднае}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Скароднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Скароднага |Лацінка = Skarodnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = паміж 1510 і 1513 гадамі |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Ельскі раён|Ельскі]] |Сельсавет = [[Скараднянскі сельсавет|Скараднянскі]] |Пасялковы савет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 319 |Год падліку колькасьці = 2004 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = Скородное, Ельский район, Гомельская область, Беларусь 18.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 49 |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Commons = |Сайт = }} '''Скаро́днае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Ельскі раён|Ельскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]], на левым беразе ракі [[Славечна]]. Цэнтар [[Скараднянскі сельсавет|аднайменнага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Ліст Сямёна Палазовіча.png|значак|зьлева|150пкс|Ліст Сямёна Палазовіча.]][[Файл:Расчытаны тэкст ліста Сямёна Палазовіча.png|значак|зьлева|150пкс|Расчытаны тэкст ліста Сямёна Палазовіча.]] Ці не найранейшая зьвестка пра паселішча ўтрымліваецца ў лісьце [[Оўруч|оўруцкага]] намесьніка пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Палазовіча]], датаваным прафэсарам гісторыі Натальляй Якавенка паміж 1510 і 1513 гадамі<ref>Яковенко, Наталя. Українська шляхта з кінця XIV до середини XVII століття. Волинь і Центральна Україна. /Вид. 2-ге, переглянуте і виправлене. — Київ: Критика, 2008. С. 60</ref>. Зь яго вынікае, што Леў Тышкевіч († каля 1513) запісаў манастыру сьвятога Міколы Пустынскага ў Кіеве чатырох даньнікаў зь сяла Скароднага — Паўла Шыпіла Цыгачэвіча, Паўла Міхеевіча Ражка, Іванца Маркавіча і Мышка Ільлініча Семяновіча<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 6: Акты об экономических и юридических отношениях крестьян в XVI—XVIII веке (1498—1795). Т. І (С Приложением в особой книге). — Киев, 1876. С. 1</ref>. У люстрацыі Оўруцкага замка 1552 году зазначана, што за панам сяла Скародзенскага Зьверам Тышковічам замацаваная была асобная гародня, а з 21 гаспадара ў самым сяле да скарбу выбіралася 18 коп (1080) грошаў. З 2 дымоў (служба) у Скародным пана Івана Аляхновіча давалася кадзь мёду, а таксама выконвалася «служба пятая конная». З 4 службаў у сяле Скародзенскім пані Арыны Касьцюшкаўны ішло падачкі 30 грошаў і паўкадзі мёду<ref>Архив ЮЗР. Ч. IV. Т. I. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 36, 45, 47, 49</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Скароднае з угодзьдзямі{{заўвага|У другім томе «Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі» Скароднае паказанае ў [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]] [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]], хоць у першым томе, як сапраўды й было, — у Кіеўскім павеце (ваяводзтве) тады ўжо Кароны Польскай<ref>Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 148, 234; ВГАБ у 4-х тамах: Т. 2. — Мінск, 2013. С. 121</ref>.}}) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага === Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскага ваяводзтва 1571 году, у сяле Скароднае пана Ёсіпа Нямірыча было 5 дымоў цяглых сялянаў і 2 [[агароднікі]]; 1 цяглы выйшаў з паселішча напярэдадні перапісу<ref>Задорожна О. Ф. Рід Немиричів у шляхетській корпорації Київського воєводства: майновий статус і політична діяльність (XVI – середина XVII ст.). Дисертація на здобуття наукового ступеня кандидата історичних наук. – Київ, 2010. С. 238</ref>. У рэестры Кіеўскай зямлі за 1581 год сказана, што з 20 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] і 8 [[агароднікі|агароднікаў]] у сяле Скародным пана Васіля Машчаніцкага выбрана адпаведна па 15 і па 6 грошаў; з 4 асадных дымоў у Скародным манастыра Міколы Пустынскага – па 15 гр.; з 4 асадных пана Івана Ласка – па 15 гр.<ref>Źródła dziejowe (далей ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 40, 43</ref>. Пры разьмежаваньні Кіеўскага ваяводзтва Каралеўства Польскага і Мазырскага павету Вялікага Княства Літоўскага ў сьнежні 1621 — студзені 1622 году добры Скароднае паноў Машчаніцкіх, [[Валаўск|Вялаўск]] і [[Карма (Ельскі раён)|Карма]] паноў Ставецкіх, [[Старое Высокае (Гомельская вобласьць)|Высокае]] князя Заслаўскага паны камісары згодна запісалі прыналежнымі да ваяводзтва Кіеўскага<ref>ŹD. T. XX. S. 93; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—143.</ref>. [[Файл:Скароднае ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Скароднае ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Скароднае Юрыя Машчаніцкага ў 1640 г.jpg|значак|150пкс|Скароднае Юрыя Машчаніцкага ў 1640 г.]][[Файл:Скароднае Юрыя Машчаніцкага ў рэестры 1640 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Скароднае ў тарыфе 1640 г.]][[Файл:Скароднае і Кузьмічы на мапе Даніэля Цвікера 1650 г.png|значак|150пкс|Скароднае і Кузьмічы на мапе Даніэля Цвікера 1650 г.]][[Файл:Скароднае і Кузьмічы на мапе 1650 г.png|значак|150пкс|Скароднае і Кузьмічы на мапе 1650 г.]] Паводле рэестру падаткаў Кіеўскага ваяводзтва 1628 году, з 12 асядлых дымоў ў сяле Скароднае пана Юрыя Машчаніцкага выбрана па 3 злотых, з 10 агароднікаў па паўтары злотых, з 1 кола млыновага 3 зл., зь сьвятара – 4 зл.<ref>ЦДІАУК. Ф. 25. Оп. 1. Спр. 177. А. 616зв.–617; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 410</ref>. У 1630 годзе намаганьнямі парахіянаў{{заўвага|Тэрмін больш позьніх уніяцкіх часоў.}} (прыхаджанаў) у Скародным быў узьведзены будынак царквы сьвятога Дзьмітрыя<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 681</ref> У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Юры Машчаніцкі з сваіх 70 дымоў у Скародным мусіў заплаціць 35 злотых{{заўвага|Разьлік такі, што з кожнага дыму выбіралася па 15 грошаў.}}<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 927; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112</ref>. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году вынікае, што з 70 дымоў сяла Скароднага пана Юрыя Машчаніцкага выбрана было 70 злотых, з 3 дымоў у Скародным, трыманых, «iako twierdzi», панам Эліяшам Трыпольскім, – 3 зл.<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 868зв., 870зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 170, 177</ref>. Сёлы Скароднае і [[Кузьмічы (Ельскі раён)|Кузьмічы]] паказаныя на «Мапе балотаў Палесься», складзенай у 1650 годзе доктарам мэдыцыны Даніэлем Цвікерам, гравіраванай Вільгэльмам Гондыюсам. Згодна зь люстрацыяй 1683 году, з 10 дымоў Скароднага пана Бялабжэскага выбіралася 5 злотых, з 32 дымоў Скароднага пана Стэфана Курдваноўскага, падстолія кіеўскага, — тыя ж 5 злотых. Сказана яшчэ, што ў Рудні Скародэнскай пана Трыпольскага было 3 дымы, а ў Скародным — 1 габрэйскі дым <ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 491, 503</ref>. Зьвесткі пра Скароднае ёсьць у тарыфах падымнага Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1707, 1711, 1714 і 1734 гадоў. У астатнім выпадку ўладальнікамі названыя жытомірскі падстолі Мацей Трыпольскі і оўруцкі падчашы Бэнэдыкт Прушынскі<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 55, 65, 74, 278, 279</ref>. Найранейшая інфармацыя пра прыход Скародэнскай Сьвята-Дзьмітрыеўскай царквы ўтрымліваецца ў матэрыялах візыты Оўруцкага дэканату ад 6 лютага 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 70 дымоў (×6 — каля 420 душ) у самым сяле. Узначальваў грамаду сьвятар Карнэлі Глібоўскі<ref>ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 681—683</ref>. На 1754 год пан судзьдзя земскі кіеўскі Мацей Трыпольскі з 40 двароў{{заўвага|У крыніцы — «puł ćwerci dymu», а дым тады складаў 320 двароў.}} у Скародным «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выплачваў 6 злотых і 7 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Пераважна на барацьбу супраць гайдамакаў.}} — 25 злотых; з 30 двароў{{заўвага|У арыгінале — «szesnastka i puł szesnastki dymu».}} у Скародным паноў Прушынскіх выбіралася адпаведна 4 зл., 21 гр. і 18 зл., 24 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. / Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 172, 180</ref>. Габрэйскі перапіс 1765 году засьведчыў пражываньне ў сяле Скародным 10 гаспадароў — плацельшчыкаў пагалоўшчыны, прыналежных да Вяледніцкага кагалу ў Оўруцкім павеце. У 1778 годзе таксама налічвалася 10 głow. На 1784 год у Скародні засталося хіба 6 габрэйскіх гаспадарак<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 296—297, 388, 708—709</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Скароднае апынулася ў межах [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], ад 3 траўня 1795 году ў адноўленым [[Мазырскі павет (Расейская імпэрыя)|Мазырскім]] павеце Менскага намесьніцтва, з 12 сьнежня 1796 [[Губэрня|губэрні]]. У парэформавы пэрыяд сяло Скароднае — адміністрацыйны цэнтар аднайменнай воласьці. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Скароднае ў складзе Мазырскага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзеяла «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref> == Вядомыя асобы == * [[Станіслаў Шабунеўскі]] ([[1866]]/[[1868]] — [[1937]]) — архітэктар, аўтар значнай часткі забудовы Гомелю пачатку XX ст.і ахвяра камуністычных рэпрэсій == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20210622071451/https://pda.weather-in.by/by/gomel%27skaja/987 Прагноз надвор’я ў в. Скароднае] {{Скараднянскі сельсавет}} {{Ельскі раён}} [[Катэгорыя:Скараднянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ельскага раёну]] t1wrcy6z345u3apkh17fotlks7n2o53 2697414 2697413 2026-10-21T22:18:50Z Дамінік 64057 2697414 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Скароднае}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Скароднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Скароднага |Лацінка = Skarodnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = паміж 1510 і 1513 гадамі |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Ельскі раён|Ельскі]] |Сельсавет = [[Скараднянскі сельсавет|Скараднянскі]] |Пасялковы савет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 319 |Год падліку колькасьці = 2004 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = Скородное, Ельский район, Гомельская область, Беларусь 18.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 49 |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Commons = |Сайт = }} '''Скаро́днае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Ельскі раён|Ельскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]], на левым беразе ракі [[Славечна]]. Цэнтар [[Скараднянскі сельсавет|аднайменнага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Ліст Сямёна Палазовіча.png|значак|зьлева|150пкс|Ліст Сямёна Палазовіча.]][[Файл:Расчытаны тэкст ліста Сямёна Палазовіча.png|значак|зьлева|150пкс|Расчытаны тэкст ліста Сямёна Палазовіча.]] Ці не найранейшая зьвестка пра паселішча ўтрымліваецца ў лісьце [[Оўруч|оўруцкага]] намесьніка пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Палазовіча]], датаваным прафэсарам гісторыі Натальляй Якавенка паміж 1510 і 1513 гадамі<ref>Яковенко, Наталя. Українська шляхта з кінця XIV до середини XVII століття. Волинь і Центральна Україна. /Вид. 2-ге, переглянуте і виправлене. — Київ: Критика, 2008. С. 60</ref>. Зь яго вынікае, што Леў Тышкевіч († каля 1513) запісаў манастыру сьвятога Міколы Пустынскага ў Кіеве чатырох даньнікаў зь сяла Скароднага — Паўла Шыпіла Цыгачэвіча, Паўла Міхеевіча Ражка, Іванца Маркавіча і Мышка Ільлініча Семяновіча<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 6: Акты об экономических и юридических отношениях крестьян в XVI—XVIII веке (1498—1795). Т. І (С Приложением в особой книге). — Киев, 1876. С. 1</ref>. У люстрацыі Оўруцкага замка 1552 году зазначана, што за панам сяла Скародзенскага Зьверам Тышковічам замацаваная была асобная гародня, а з 21 гаспадара ў самым сяле да скарбу выбіралася 18 коп (1080) грошаў. З 2 дымоў (служба) у Скародным пана Івана Аляхновіча давалася кадзь мёду, а таксама выконвалася «служба пятая конная». З 4 службаў у сяле Скародзенскім пані Арыны Касьцюшкаўны ішло падачкі 30 грошаў і паўкадзі мёду<ref>Архив ЮЗР. Ч. IV. Т. I. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 36, 45, 47, 49</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Скароднае з угодзьдзямі{{заўвага|У другім томе «Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі» Скароднае паказанае ў [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]] [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]], хоць у першым томе, як сапраўды й было, — у Кіеўскім павеце (ваяводзтве) тады ўжо Кароны Польскай<ref>Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 148, 234; ВГАБ у 4-х тамах: Т. 2. — Мінск, 2013. С. 121</ref>.}}) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага === Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскага ваяводзтва 1571 году, у сяле Скароднае пана Ёсіпа Нямірыча было 5 дымоў цяглых сялянаў і 2 [[агароднікі]]; 1 цяглы выйшаў з паселішча напярэдадні перапісу<ref>Задорожна О. Ф. Рід Немиричів у шляхетській корпорації Київського воєводства: майновий статус і політична діяльність (XVI – середина XVII ст.). Дисертація на здобуття наукового ступеня кандидата історичних наук. – Київ, 2010. С. 238</ref>. У рэестры Кіеўскай зямлі за 1581 год сказана, што з 20 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] і 8 [[агароднікі|агароднікаў]] у сяле Скародным пана Васіля Машчаніцкага выбрана адпаведна па 15 і па 6 грошаў; з 4 асадных дымоў у Скародным манастыра Міколы Пустынскага – па 15 гр.; з 4 асадных пана Івана Ласка – па 15 гр.<ref>Źródła dziejowe (далей ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 40, 43</ref>. Пры разьмежаваньні Кіеўскага ваяводзтва Каралеўства Польскага і Мазырскага павету Вялікага Княства Літоўскага ў сьнежні 1621 — студзені 1622 году добры Скароднае паноў Машчаніцкіх, [[Валаўск|Вялаўск]] і [[Карма (Ельскі раён)|Карма]] паноў Ставецкіх, [[Старое Высокае (Гомельская вобласьць)|Высокае]] князя Заслаўскага паны камісары згодна запісалі прыналежнымі да ваяводзтва Кіеўскага<ref>ŹD. T. XX. S. 93; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—143.</ref>. [[Файл:Скароднае ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Скароднае ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Скароднае Юрыя Машчаніцкага ў 1640 г.jpg|значак|150пкс|Скароднае Юрыя Машчаніцкага ў 1640 г.]][[Файл:Скароднае Юрыя Машчаніцкага ў рэестры 1640 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Скароднае ў тарыфе 1640 г.]][[Файл:Скароднае і Кузьмічы на мапе Даніэля Цвікера 1650 г.png|значак|150пкс|Скароднае і Кузьмічы на мапе Даніэля Цвікера 1650 г.]][[Файл:Скароднае і Кузьмічы на мапе 1650 г.png|значак|150пкс|Скароднае і Кузьмічы на мапе 1650 г.]] Паводле рэестру падаткаў Кіеўскага ваяводзтва 1628 году, з 12 асядлых дымоў ў сяле Скароднае пана Юрыя Машчаніцкага выбрана па 3 злотых, з 10 агароднікаў па паўтары злотых, з 1 кола млыновага 3 зл., зь сьвятара – 4 зл.<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Оп. 1. Спр. 177. А. 616зв.–617; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 410</ref>. У 1630 годзе намаганьнямі парахіянаў{{заўвага|Тэрмін больш позьніх уніяцкіх часоў.}} (прыхаджанаў) у Скародным быў узьведзены будынак царквы сьвятога Дзьмітрыя<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 681</ref> У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Юры Машчаніцкі з сваіх 70 дымоў у Скародным мусіў заплаціць 35 злотых{{заўвага|Разьлік такі, што з кожнага дыму выбіралася па 15 грошаў.}}<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 927; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112</ref>. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году вынікае, што з 70 дымоў сяла Скароднага пана Юрыя Машчаніцкага выбрана было 70 злотых, з 3 дымоў у Скародным, трыманых, «iako twierdzi», панам Эліяшам Трыпольскім, – 3 зл.<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 868зв., 870зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 170, 177</ref>. Сёлы Скароднае і [[Кузьмічы (Ельскі раён)|Кузьмічы]] паказаныя на «Мапе балотаў Палесься», складзенай у 1650 годзе доктарам мэдыцыны Даніэлем Цвікерам, гравіраванай Вільгэльмам Гондыюсам. Згодна зь люстрацыяй 1683 году, з 10 дымоў Скароднага пана Бялабжэскага выбіралася 5 злотых, з 32 дымоў Скароднага пана Стэфана Курдваноўскага, падстолія кіеўскага, — тыя ж 5 злотых. Сказана яшчэ, што ў Рудні Скародэнскай пана Трыпольскага было 3 дымы, а ў Скародным — 1 габрэйскі дым <ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 491, 503</ref>. Зьвесткі пра Скароднае ёсьць у тарыфах падымнага Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1707, 1711, 1714 і 1734 гадоў. У астатнім выпадку ўладальнікамі названыя жытомірскі падстолі Мацей Трыпольскі і оўруцкі падчашы Бэнэдыкт Прушынскі<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 55, 65, 74, 278, 279</ref>. Найранейшая інфармацыя пра прыход Скародэнскай Сьвята-Дзьмітрыеўскай царквы ўтрымліваецца ў матэрыялах візыты Оўруцкага дэканату ад 6 лютага 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 70 дымоў (×6 — каля 420 душ) у самым сяле. Узначальваў грамаду сьвятар Карнэлі Глібоўскі<ref>ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 681—683</ref>. На 1754 год пан судзьдзя земскі кіеўскі Мацей Трыпольскі з 40 двароў{{заўвага|У крыніцы — «puł ćwerci dymu», а дым тады складаў 320 двароў.}} у Скародным «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выплачваў 6 злотых і 7 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Пераважна на барацьбу супраць гайдамакаў.}} — 25 злотых; з 30 двароў{{заўвага|У арыгінале — «szesnastka i puł szesnastki dymu».}} у Скародным паноў Прушынскіх выбіралася адпаведна 4 зл., 21 гр. і 18 зл., 24 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. / Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 172, 180</ref>. Габрэйскі перапіс 1765 году засьведчыў пражываньне ў сяле Скародным 10 гаспадароў — плацельшчыкаў пагалоўшчыны, прыналежных да Вяледніцкага кагалу ў Оўруцкім павеце. У 1778 годзе таксама налічвалася 10 głow. На 1784 год у Скародні засталося хіба 6 габрэйскіх гаспадарак<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 296—297, 388, 708—709</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Скароднае апынулася ў межах [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], ад 3 траўня 1795 году ў адноўленым [[Мазырскі павет (Расейская імпэрыя)|Мазырскім]] павеце Менскага намесьніцтва, з 12 сьнежня 1796 [[Губэрня|губэрні]]. У парэформавы пэрыяд сяло Скароднае — адміністрацыйны цэнтар аднайменнай воласьці. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Скароднае ў складзе Мазырскага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзеяла «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref> == Вядомыя асобы == * [[Станіслаў Шабунеўскі]] ([[1866]]/[[1868]] — [[1937]]) — архітэктар, аўтар значнай часткі забудовы Гомелю пачатку XX ст.і ахвяра камуністычных рэпрэсій == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20210622071451/https://pda.weather-in.by/by/gomel%27skaja/987 Прагноз надвор’я ў в. Скароднае] {{Скараднянскі сельсавет}} {{Ельскі раён}} [[Катэгорыя:Скараднянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ельскага раёну]] 0icrbcf5n9arko3didpo35b858tqg6v 0 100962 2697431 2174962 2026-10-22T11:17:39Z Dymitr 10914 крыніца — https://be.wikipedia.org/wiki/Вэстмінстэрскі_палац?oldid=5184336 2697431 wikitext text/x-wiki {{Славутасьць}} [[Файл:Palace of Westminster, London - Feb 2007.jpg|300пкс|міні|Ўэстмінстэрскі палац надвячоркам]] '''Ўэстмінстэрскі палац''' ({{Мова-en|Palace of Westminster}}) — [[будынак]] на беразе [[Тэмза|Тэмзы]] ў лёнданскім раёне Ўэстмінстэр, дзе ладзяць пасяджэньні [[Брытанскі парлямэнт|Брытанскага парлямэнта]]. Злучаецца з [[Трафальгарская плошча|Трафальгарскай плошчай]] вуліцай Ўайтхол. Першапачаткова, да 1529 году, служыў сталічнай рэзыдэнцыяй ангельскіх каралёў. Пасьля пажару 16 кастрычніка 1834 году палац пабудаваны нанова паводле нэагатычнага праекту Чарлза Бары і [[Аўгустус П’юджын|Аўгустуса П’юджына]]. Ад сярэднявечнага палаца ацалелі Ўэстмінстэрская зала прыёмаў (1097) і вежа каштоўнасьцяў, якая была пабудаваная дзеля захоўваньня скарбніцы Эдуарда III. У палацы налічваецца 1200 памяшканняў, 100 лесьвіцаў і 5 кілямэтраў калідораў. З палацавых вежаў найбольш знакамітая гадзіньнікавая вежа «[[Біг-Бэн]]». Аднак, найбольш высокай ёсьць вежа Вікторыі, бо ейная вышыня сягае 98,45 мэтраў. У 1987 годзе палац і разьмешчаная побач царква сьвятой Маргарыты (1486—1523) былі ўлучаны ў Сьпіс сусьветнай спадчыны. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Сусьветная спадчына Вялікабрытаніі}} {{Накід}} [[Катэгорыя:Ўэстмінстэрскі палац| ]] 9j5emk6ea52hp0ba0kzf6sn4piuvgbz 4 116219 2697417 1567335 2026-10-22T05:08:03Z ~2026-56446-63 100789 2697417 wikitext text/x-wiki {{Галоўная старонка/правы блёк-выява|Turner, The Battle of Trafalgar (1806).jpg|Трафальгарская бітва}} '''[[21 кастрычніка]]''': {{*mp}} [[1520]] — [[Фэрнан Магелан]] адкрыў [[Магеланава пратока|пратоку]] паміж [[Атлянтычны акіян|Атлянтычным]] і [[Ціхі акіян|Ціхім акіянамі]] {{*mp}} [[1805]] — [[бітва пад Трафальгарам]] ''(на выяве)'', у якой брытанскі флёт пад камандаю віцэ-адмірала [[Гарацыё Нэльсан]]а атрымаў перамогу над аб’яднанымі сіламі [[Францыя|Францыі]] і [[Гішпанія|Гішпаніі]] {{*mp}} [[1858]] — прэм’ера [[апэрета|апэрэты]] францускага кампазытара [[Жак Афэнбах|Жака Афэнбаха]] «[[Артэй у пекле]]», на якой упершыню выканалі [[канкан]] {{*mp}} [[1917]] — выйшаў першы нумар газэты «[[Беларуская крыніца]]» {{*mp}} [[1944]] — адбылася першая атака японскіх [[камікадзэ]]; яе аб’ектам быў аўстралійскі крэйсэр каля ўзьбярэжжа [[Філіпінскія астравы|Філіпінскіх астравоў]] {{*mp}} [[1945]] — у [[Францыя|Францыі]] жанчыны ўпершыню ўзялі ўдзел у галасаваньні </li> {{Дзень у гісторыі ніз|месяц=10|дзень=21}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Дзень у гісторыі|Кастрычнік, 21]] </noinclude> mixtaivce2s3eb2pqevh0d1itw3rbvh 0 148258 2697401 2633601 2026-10-21T12:36:07Z Birdie 5492 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Baden-Wurttemberg MKL Bd. 16 1890 (128536215).jpg]] → [[File:Württemberg-Hohenzollern MKL Bd. 16 1890 (128536215).jpg]] Improper name. 2697401 wikitext text/x-wiki [[Файл:German Empire - Wurttemberg (1871).svg|міні|Вюртэмбэрг у складзе [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкае імпэрыі]] (1871—1918)]] [[Файл:Württemberg-Hohenzollern MKL Bd. 16 1890 (128536215).jpg|міні|Гістарычная мапа ўладаньняў Вюртэмбэргу (межы пазначаны блакітным колерам)]] '''Вю́ртэмбэрг''' ({{мова-de|Württemberg}}) — гістарычная вобласьць на паўднёвым захадзе [[Нямеччына|Нямеччыны]], частка рэгіёну [[Швабія]], цэнтральным горадам якой на працягу працяглага пэрыяду быў [[Штутгарт]]. У мінулым — герцагства, затым — каралеўства; зь ліквідацыяй манархіі стаў вольнай народнай дзяржавай у складзе [[Ваймарская рэспубліка|Ваймарскай рэспублікі]], якая была скасавана пасьля [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]. З [[1952]] году — у складзе фэдэральнай зямлі [[Бадэн-Вюртэмбэрг]]. == Гісторыя == === Пачатковы пэрыяд === Уладарны [[Вюртэмбэрскі дом|дом Вюртэмбэргаў]] упершыню зьявіўся на гістарычнай арэне ў XI стагодзьдзі. Першым вядомым прадстаўніком дому быў [[Конрад I]]. У XII стагодзьдзі Вюртэмбэргі атрымліваюць тытул [[граф (тытул)|графаў]]. === Пэрыяд герцагства (1495—1806) === {{Асноўны артыкул|Герцагства Вюртэмбэрг}} У 1495 годзе Вюртэмбэрг атрымлівае статус герцагства. === Пэрыяд каралеўства (1806—1918) === {{Асноўны артыкул|Каралеўства Вюртэмбэрг}} У 1806 годзе Вюртэмбэрг увайшоў у склад [[Райнскі Зьвяз|Райнскага Зьвязу]] і атрымаў ад [[Напалеон I Банапарт|Напалеона I Банапарта]] статус каралеўства. З 1806 да 1918 году Вюртэмбэргам кіравалі чатыры каралі: * [[Фрыдрых I (кароль Вюртэмбэргу)|Фрыдрых I]] * [[Вільгельм I (кароль Вюртэмбэргу)|Вільгельм I]] * [[Карл I (кароль Вюртэмбэргу)|Карл I]] * [[Вільгельм II (кароль Вюртэмбэргу)|Вільгельм II]] Падчас [[Лістападаўская рэвалюцыя|Лістападаўскай рэвалюцыі]] 1918 году апошні вюртэмбэрскі кароль Вільгельм II адрокся ад стальцу. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * ''Das Königreich Württemberg, eine Beschreibung nach Kreisen, Oberämtern und Gemeinden'' (Stuttgart, 1904) * ''Statistisches Handbuch für das Königreich Württemberg'' (Stuttgart, 1885 fol.) * ''Das Königreich Württemberg, eine Beschreibung von Land, Volk und Staat'' (1893) * ''Jahresberichte der Handels- und Gewerbekammern in Württemberg'' * Lang, ''Die Entwicklung der Bevölkerung Württembergs im Laufe des 19ten Jahrhunderts'' (Tübingen, 1903) * Engel and Schulze, ''Geognostischer Wegweiser durch Württemberg'' (Stuttgart, 1908) * ''Staatsrecht des Königreichs Württemberg'' (Tübingen, 1908) * F. Bitzer, ''Regierung und Stände in Württemberg'' (Stuttgart, 1882). [[Катэгорыя:Вюртэмбэрг| ]] nwaav9axeztwjgjern3amfzxytrdgg6 0 183847 2697422 2616647 2026-10-22T10:02:23Z Padruccie 100791 /* Насельніцтва */ 2697422 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Новы Быхаў |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Новага Быхава |Трансьлітараваная назва = Novy Bychaŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]] |Раён = [[Быхаўскі раён|Быхаўскі]] |Сельсавет = [[Навабыхаўскі сельсавет|Навабыхаўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 543 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 53 |Шырата хвілінаў = 20 |Шырата сэкундаў = 7 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 21 |Даўгата сэкундаў = 15 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Но́вы Бы́хаў'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласьць}} С. 97</ref> — [[вёска]] ў [[Быхаўскі раён|Быхаўскім раёне]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам [[Навабыхаўскі сельсавет|Навабыхаўскага сельсавету]]. == Гісторыя == Вёска Новы Быхаў вядомая з XVI ст. як мястэчка. Належала [[Хадкевічы|Хадкевічам]], пазьней [[Слушкі|Слушкам]]. У 1685 годзе [[Дамінік Міхал Слушка]] прадаў маёнтак Новы Быхаў (інакш званае Тайманавам) [[Казімер_Ян_Сапега|Казімеру Яну Сапегу]], які, у сваю чаргу, у той жа год перадаў яго свайму старэйшаму сыну [[Юры_Станіслаў_Сапега|Ежы Станіславу]] ў дзень ягонага вясельля. Новы Быхаў належаў [[Сапегі|Сапегам]] да 1820-х гг., калі быў прададзены [[Булгакі|Булгакам]]. У 1825 годзе апошні ўладальнік Новага Быхава з роду Сапегаў [[Яўстах_Каятан_Сапега|Астах Каэтан]] прымаў тут расейскага імпэратара [[Аляксандар_I_Раманаў|Аляксандра I]]. У 1742 годзе 41 двор, у 1758 годзе 19 двароў, 6 шынкоў, 3 крамы, сыраварня, ладзіўся кірмаш. У 1772 годзе налічвалася 92 двары, 734 жыхары, царква. У 1858 годзе жыло 435 жыхароў мужчынскага полу, была цагельня, млын, піцейны дом. У 1864 годзе ў Новым Быхаве была адкрытая школа, пры якой у 1873 годзе арганізаванае рамеснае аддзяленьне. У 1897 годзе валасны цэнтар, 342 дамы, 2374 жыхары, хлебазапасны магазін (з 1882), 23 крамы, 2 ветракі, 2 шынкі, прыстань, царква, 2 сынагогі, 2-клясная царкоўна-прыходзкая школа, у 1903 годзе ператвораная ў жаночую царкоўна-настаўніцкую (37 вучаніц на 1913), акрамя таго, у 1913 г. дзейнічала яшчэ 2 школы, адна зь іх - узорная<ref>РГИА, ф. 803, оп. 16, д. 1018</ref>. == Насельніцтва == * 1939 год — 1427 чалавек<ref>ДАГАМВ, ф. 9, воп. 2а, спр. 117, с. 1</ref> * 1999 год — 627 чалавек * 2010 год — 543 чалавекі == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Навабыхаўскі сельсавет}} {{Быхаўскі раён}} [[Катэгорыя:Навабыхаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёну]] tniki78asakupixko1dhzroz0bdlr6w 0 195278 2697423 1986686 2026-10-22T10:05:30Z Padruccie 100791 /* Насельніцтва */ 2697423 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Адаменка}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Адаменка |Статус = пасёлак |Назва ў родным склоне = Адаменкі |Трансьлітараваная назва = Adamienka |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]] |Раён = [[Быхаўскі раён|Быхаўскі]] |Сельсавет = [[Навабыхаўскі сельсавет|Навабыхаўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 21 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 53 |Шырата хвілінаў = 22 |Шырата сэкундаў = 1 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 56 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Commons = |Сайт = }} '''Ада́менка'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласьць}} С. 97</ref> — пасёлак у [[Быхаўскі раён|Быхаўскім раёне]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Навабыхаўскі сельсавет|Навабыхаўскага сельсавету]]. == Насельніцтва == * 2010 год — 21 чалавек * 1999 год — 31 чалавек * 1939 год — 85 чалавек<ref>ДАГАМВ, ф. 9, воп. 2а, спр. 117, с. 1</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Навабыхаўскі сельсавет}} {{Быхаўскі раён}} [[Катэгорыя:Навабыхаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёну]] msxb4gtm2hd68hkuargfdlpx20y1lro 0 252823 2697404 2389367 2026-10-21T17:28:43Z Zadorenko V 100569 Zadorenko V перанёс старонку [[Ганаровая адзнака «Горад-герой Украіны»]] у [[Горад-герой Украіны]] паўзьверх перанакіраваньня: Уніфікацыя 2389367 wikitext text/x-wiki '''Ганаровая адзнака «Горад-герой Украіны»''' — адзнака, заснаваная прэзыдэнтам Украіны для ўзнагароджаньня подзьвігу, масавага гераізму і стойкасьці грамадзян, праяўленых пры абароне сваіх гарадоў падчас змаганьня з [[Расейска-ўкраінская вайна|узброенай агрэсіяй Расейскай Фэдэрацыі супраць Украіны]]. Заснавана Ўказам [[Прэзыдэнт Украіны|Прэзыдэнта Ўкраіны]] [[Уладзімер Зяленскі|Ўладзімера Зяленскага]] 6 сакавіка 2022 году<ref>[https://www.istpravda.com.ua/short/2022/03/7/161026/ Президент встановив відзнаку «Місто-герой України»] // Історична Правда, 7 сакавіка 2022</ref>. == Узнагароджаньні == Ганаровай адзнакаю ўзнагароджаныя: * 6 сакавіка 2022 году з мэтаю адзначэньня подзьвігу, масавага гераізму і стойкасьці грамадзян, праяўленых пры абароне сваіх гарадоў падчас змаганьня з узброенай агрэсіяй Расейскай Фэдэрацыі супраць Украіны<ref>Указ прэзыдэнта Украіна ад 6 сакавіка 2022 году № 111/2022 [https://www.president.gov.ua/documents/1112022-41577 «Про встановлення почесної відзнаки „Місто-герой України“»]</ref>: ** [[Валнаваха]], ** [[Гастомель]], ** [[Марыюпаль]], ** [[Харкаў]], ** [[Хэрсон]], ** [[Чарнігаў]]. * 24 сакавіка [[Уладзімер Зяленскі]] надаў званьне горад-герой наступным гарадам<ref>[https://www.pravda.com.ua/news/2022/03/25/7334331/ Ще 4 міста в Україні стали Героями], Украінская праўда, 25-03-2022</ref>: ** [[Буча]], ** [[Ірпень (горад)|Ірпень]], ** [[Ахтырка]], ** [[Мікалаеў (Мікалаеўская вобласьць)|Мікалаеў]] == Глядзіце таксама == * [[Гарады-героі]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Гарады-героі Ўкраіны}} {{Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну}} [[Катэгорыя:Гарады-героі Ўкраіны| ]] [[Катэгорыя:Падзеі 6 сакавіка]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2022 годзе]] q9tlxmkpa0hvzllgh3y4gbscdiu23av 1 253353 2697406 2300659 2026-10-21T17:28:43Z Zadorenko V 100569 Zadorenko V перанёс старонку [[Абмеркаваньне:Ганаровая адзнака «Горад-герой Украіны»]] у [[Абмеркаваньне:Горад-герой Украіны]]: Уніфікацыя 2300659 wikitext text/x-wiki {{Артыкул Віківясны-2022|удзельнік=Stary Jolup |тэма=грамадзтва |тэма2=палітыка |тэма3=гісторыя |краіна=Украіна |краіна2= |краіна3= }} b7kmfrogy0dnkqqzuth22we0ce6c2zn 0 253857 2697411 2303227 2026-10-21T20:26:22Z Xqbot 4798 Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня з [[Ганаровая адзнака «Горад-герой Украіны»]] на [[Горад-герой Украіны]] 2697411 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Горад-герой Украіны]] 7siclsh286dnrrxx0iv7tiyzcid4c77 10 264120 2697424 2697380 2026-10-22T10:25:45Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2697424 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |- | style="background:#ccffcc;"| &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Каманда выходзіць у плэй-оф праз дывізіён |- | style="background:#ffffbf;"| &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Каманда выходзіць у плэй-оф праз канфэрэнцыю |} === Заходняя канфэрэнцыя === ==== Ціхаакіянскі дывізіён ==== <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВП АТ |крыніца=[https://www.nhl.com/standings/ NHL.com] |winpoints=2 <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=VGK |каманда2=EDM |каманда3=SEA |каманда4=SJS |каманда5=ANA |каманда6=VAN |каманда7=LAK |каманда8=CGY <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q |вынік2=Q |вынік3=Q |вынік4=S |вынік5= |вынік6= |вынік7= |вынік8= <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=21 кастрычніка 2026 |перамогі_VGK=6 |АТперамогі_VGK=2 |АТпаразы_VGK=0 |паразы_VGK=3 |мз_VGK=44 |мп_VGK=30 |перамогі_EDM=6 |АТперамогі_EDM=1 |АТпаразы_EDM=1 |паразы_EDM=1 |мз_EDM=41 |мп_EDM=27 |перамогі_SEA=4 |АТперамогі_SEA=2 |АТпаразы_SEA=1 |паразы_SEA=3 |мз_SEA=39 |мп_SEA=34 |перамогі_SJS=0 |АТперамогі_SJS=5 |АТпаразы_SJS=1 |паразы_SJS=4 |мз_SJS=27 |мп_SJS=35 |перамогі_ANA=3 |АТперамогі_ANA=1 |АТпаразы_ANA=0 |паразы_ANA=5 |мз_ANA=26 |мп_ANA=29 |перамогі_VAN=1 |АТперамогі_VAN=1 |АТпаразы_VAN=1 |паразы_VAN=8 |мз_VAN=33 |мп_VAN=51 |перамогі_LAK=1 |АТперамогі_LAK=0 |АТпаразы_LAK=2 |паразы_LAK=4 |мз_LAK=17 |мп_LAK=27 |перамогі_CGY=2 |АТперамогі_CGY=0 |АТпаразы_CGY=0 |паразы_CGY=6 |мз_CGY=17 |мп_CGY=37 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_VGK=[[Вэгас Голдэн Найтс]] |назва_EDM=[[Эдмантан Ойлерз]] |назва_SEA=[[Сіетл Кракен]] |назва_SJS=[[Сан-Хасэ Шаркс]] |назва_ANA=[[Анагайм Дакс]] |назва_VAN=[[Ванкувэр Кэнакс]] |назва_LAK=[[Лос-Анджэлес Кінгс]] |назва_CGY=[[Калгары Флэймз]] <!--Налады і правілы табліцы--> |for_against_style=pucks |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Меншая колькасьць гульняў; 2) Колькасьць перамогаў у асноўны час; 3) Колькасьць перамогаў у асноўны час і ў авэртайме, за выняткам перамогаў у сэрыі булітаў; 4) Агульная колькасьць перамогаў; 5) Колькасьць пунктаў, набраных у асабістых сустрэчах; 6) Розьніца закінутых і прапушчаных шайбаў; 7) Колькасьць закінутых шайбаў. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q=green1|тэкст_Q= |колер_S=yellow1|тэкст_S= }}</onlyinclude> ==== Цэнтральны дывізіён ==== <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВП АТ |крыніца=[https://www.nhl.com/standings/ NHL.com] |winpoints=2 <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=UTA |каманда2=MIN |каманда3=DAL |каманда4=COL |каманда5=WPG |каманда6=NSH |каманда7=STL |каманда8=CHI <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q |вынік2=Q |вынік3=Q |вынік4=S |вынік5= |вынік6= |вынік7= |вынік8= <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=21 кастрычніка 2026 |перамогі_UTA=7 |АТперамогі_UTA=0 |АТпаразы_UTA=0 |паразы_UTA=3 |мз_UTA=38 |мп_UTA=31 |перамогі_MIN=6 |АТперамогі_MIN=0 |АТпаразы_MIN=2 |паразы_MIN=2 |мз_MIN=31 |мп_MIN=25 |перамогі_DAL=3 |АТперамогі_DAL=2 |АТпаразы_DAL=1 |паразы_DAL=3 |мз_DAL=23 |мп_DAL=15 |перамогі_COL=5 |АТперамогі_COL=0 |АТпаразы_COL=1 |паразы_COL=4 |мз_COL=41 |мп_COL=31 |перамогі_WPG=4 |АТперамогі_WPG=0 |АТпаразы_WPG=2 |паразы_WPG=3 |мз_WPG=24 |мп_WPG=26 |перамогі_NSH=3 |АТперамогі_NSH=0 |АТпаразы_NSH=3 |паразы_NSH=2 |мз_NSH=23 |мп_NSH=24 |перамогі_STL=4 |АТперамогі_STL=0 |АТпаразы_STL=1 |паразы_STL=4 |мз_STL=29 |мп_STL=29 |перамогі_CHI=2 |АТперамогі_CHI=1 |АТпаразы_CHI=0 |паразы_CHI=6 |мз_CHI=21 |мп_CHI=36 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_UTA=[[Юта Мамат]] |назва_MIN=[[Мінэсота Ўайлд]] |назва_DAL=[[Далас Старз]] |назва_COL=[[Каларада Эвэланш]] |назва_WPG=[[Вініпэг Джэтс]] |назва_NSH=[[Нэшвіл Прэдатарз]] |назва_STL=[[Сэнт-Луіс Блюз]] |назва_CHI=[[Чыкага Блэкгокс]] <!--Налады і правілы табліцы--> |for_against_style=pucks |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Меншая колькасьць гульняў; 2) Колькасьць перамогаў у асноўны час; 3) Колькасьць перамогаў у асноўны час і ў авэртайме, за выняткам перамогаў у сэрыі булітаў; 4) Агульная колькасьць перамогаў; 5) Колькасьць пунктаў, набраных у асабістых сустрэчах; 6) Розьніца закінутых і прапушчаных шайбаў; 7) Колькасьць закінутых шайбаў. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q=green1|тэкст_Q= |колер_S=yellow1|тэкст_S= }}</onlyinclude> === Усходняя канфэрэнцыя === ==== Атлянтычны дывізіён ==== <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВП АТ |крыніца=[https://www.nhl.com/standings/ NHL.com] |winpoints=2 <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=BOS |каманда2=TBL |каманда3=OTT |каманда4=FLA |каманда5=TOR |каманда6=MTL |каманда7=BUF |каманда8=DET <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q |вынік2=Q |вынік3=Q |вынік4=S |вынік5=S |вынік6= |вынік7= |вынік8= <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=21 кастрычніка 2026 |перамогі_BOS=6 |АТперамогі_BOS=1 |АТпаразы_BOS=1 |паразы_BOS=2 |мз_BOS=36 |мп_BOS=22 |перамогі_TBL=6 |АТперамогі_TBL=1 |АТпаразы_TBL=0 |паразы_TBL=2 |мз_TBL=31 |мп_TBL=23 |перамогі_OTT=5 |АТперамогі_OTT=2 |АТпаразы_OTT=0 |паразы_OTT=3 |мз_OTT=29 |мп_OTT=24 |перамогі_FLA=3 |АТперамогі_FLA=2 |АТпаразы_FLA=2 |паразы_FLA=3 |мз_FLA=31 |мп_FLA=30 |перамогі_TOR=4 |АТперамогі_TOR=1 |АТпаразы_TOR=2 |паразы_TOR=4 |мз_TOR=38 |мп_TOR=35 |перамогі_MTL=1 |АТперамогі_MTL=3 |АТпаразы_MTL=2 |паразы_MTL=3 |мз_MTL=30 |мп_MTL=34 |перамогі_BUF=2 |АТперамогі_BUF=2 |АТпаразы_BUF=2 |паразы_BUF=4 |мз_BUF=28 |мп_BUF=37 |перамогі_DET=2 |АТперамогі_DET=1 |АТпаразы_DET=3 |паразы_DET=3 |мз_DET=23 |мп_DET=28 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_BOS=[[Бостан Бруінз]] |назва_TBL=[[Тампа Бэй Лайтнінг]] |назва_OTT=[[Атава Сэнатарз]] |назва_FLA=[[Флорыда Пантэрз]] |назва_TOR=[[Таронта Мэйпл Ліфс]] |назва_MTL=[[Манрэаль Канадыенз]] |назва_BUF=[[Бафала Сэйбрз]] |назва_DET=[[Дэтройт Рэд Ўінгс]] <!--Налады і правілы табліцы--> |for_against_style=pucks |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Меншая колькасьць гульняў; 2) Колькасьць перамогаў у асноўны час; 3) Колькасьць перамогаў у асноўны час і ў авэртайме, за выняткам перамогаў у сэрыі булітаў; 4) Агульная колькасьць перамогаў; 5) Колькасьць пунктаў, набраных у асабістых сустрэчах; 6) Розьніца закінутых і прапушчаных шайбаў; 7) Колькасьць закінутых шайбаў. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q=green1|тэкст_Q= |колер_S=yellow1|тэкст_S= }}</onlyinclude> ==== Сталічны дывізіён ==== <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВП АТ |крыніца=[https://www.nhl.com/standings/ NHL.com] |winpoints=2 <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=CAR |каманда2=NYR |каманда3=NYI |каманда4=WSH |каманда5=NJD |каманда6=PHI |каманда7=PIT |каманда8=CBJ <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q |вынік2=Q |вынік3=Q |вынік4= |вынік5= |вынік6= |вынік7= |вынік8= <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=21 кастрычніка 2026 |перамогі_CAR=7 |АТперамогі_CAR=1 |АТпаразы_CAR=1 |паразы_CAR=2 |мз_CAR=42 |мп_CAR=27 |перамогі_NYR=7 |АТперамогі_NYR=0 |АТпаразы_NYR=1 |паразы_NYR=3 |мз_NYR=33 |мп_NYR=24 |перамогі_NYI=5 |АТперамогі_NYI=0 |АТпаразы_NYI=1 |паразы_NYI=3 |мз_NYI=27 |мп_NYI=20 |перамогі_WSH=5 |АТперамогі_WSH=0 |АТпаразы_WSH=0 |паразы_WSH=4 |мз_WSH=30 |мп_WSH=29 |перамогі_NJD=3 |АТперамогі_NJD=2 |АТпаразы_NJD=0 |паразы_NJD=4 |мз_NJD=29 |мп_NJD=30 |перамогі_PHI=3 |АТперамогі_PHI=0 |АТпаразы_PHI=3 |паразы_PHI=6 |мз_PHI=20 |мп_PHI=37 |перамогі_PIT=1 |АТперамогі_PIT=2 |АТпаразы_PIT=1 |паразы_PIT=6 |мз_PIT=33 |мп_PIT=38 |перамогі_CBJ=1 |АТперамогі_CBJ=2 |АТпаразы_CBJ=0 |паразы_CBJ=5 |мз_CBJ=20 |мп_CBJ=29 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_CAR=[[Караліна Гарыкейнз]] |назва_NYR=[[Нью-Ёрк Рэйнджарз]] |назва_NYI=[[Нью-Ёрк Айлэндэрз]] |назва_WSH=[[Вашынгтон Кэпіталз]] |назва_NJD=[[Нью-Джэрзі Дэвілз]] |назва_PHI=[[Філадэлфія Флаерз]] |назва_PIT=[[Пітсбург Пінгвінз]] |назва_CBJ=[[Каламбус Блю Джэкетс]] <!--Налады і правілы табліцы--> |for_against_style=pucks |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Меншая колькасьць гульняў; 2) Колькасьць перамогаў у асноўны час; 3) Колькасьць перамогаў у асноўны час і ў авэртайме, за выняткам перамогаў у сэрыі булітаў; 4) Агульная колькасьць перамогаў; 5) Колькасьць пунктаў, набраных у асабістых сустрэчах; 6) Розьніца закінутых і прапушчаных шайбаў; 7) Колькасьць закінутых шайбаў. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q=green1|тэкст_Q= |колер_S=yellow1|тэкст_S= }}</onlyinclude> 7p2jygiwcuvnw2gq4tm7rq4o2aqnjz7 10 272281 2697425 2697292 2026-10-22T10:25:46Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2697425 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.laliga.com/en-GB/laliga-easports/standing Ля Ліга] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 22 кастрычніка 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=BAR, ATM, RMA, BET, RSO, SEV, ALA, CEL, DEP, OSA, LEV, VIL, ATH, RAY, GET, ESP, RAC, ELC, VAL, MAL <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_BAR=9 | нічыі_BAR=0 |паразы_BAR=0 |мз_BAR=39 |мп_BAR=9 |перамогі_ATM=7 | нічыі_ATM=1 |паразы_ATM=1 |мз_ATM=19 |мп_ATM=8 |перамогі_RMA=7 | нічыі_RMA=0 |паразы_RMA=2 |мз_RMA=23 |мп_RMA=9 |перамогі_BET=6 | нічыі_BET=1 |паразы_BET=2 |мз_BET=16 |мп_BET=14 |перамогі_RSO=5 | нічыі_RSO=1 |паразы_RSO=3 |мз_RSO=17 |мп_RSO=17 |перамогі_SEV=4 | нічыі_SEV=2 |паразы_SEV=3 |мз_SEV=14 |мп_SEV=16 |перамогі_ALA=3 | нічыі_ALA=2 |паразы_ALA=4 |мз_ALA=13 |мп_ALA=10 |перамогі_CEL=2 | нічыі_CEL=5 |паразы_CEL=2 |мз_CEL=10 |мп_CEL=7 |перамогі_DEP=2 | нічыі_DEP=5 |паразы_DEP=2 |мз_DEP=13 |мп_DEP=12 |перамогі_OSA=3 | нічыі_OSA=2 |паразы_OSA=4 |мз_OSA=10 |мп_OSA=18 |перамогі_LEV=2 | нічыі_LEV=4 |паразы_LEV=3 |мз_LEV=15 |мп_LEV=17 |перамогі_VIL=2 | нічыі_VIL=3 |паразы_VIL=4 |мз_VIL=13 |мп_VIL=13 |перамогі_ATH=2 | нічыі_ATH=3 |паразы_ATH=3 |мз_ATH=8 |мп_ATH=9 |перамогі_RAY=2 | нічыі_RAY=3 |паразы_RAY=3 |мз_RAY=12 |мп_RAY=17 |перамогі_GET=2 | нічыі_GET=3 |паразы_GET=4 |мз_GET=5 |мп_GET=11 |перамогі_ESP=2 | нічыі_ESP=2 |паразы_ESP=5 |мз_ESP=11 |мп_ESP=12 |перамогі_RAC=2 | нічыі_RAC=2 |паразы_RAC=5 |мз_RAC=13 |мп_RAC=25 |перамогі_ELC=1 | нічыі_ELC=4 |паразы_ELC=4 |мз_ELC=11 |мп_ELC=17 |перамогі_VAL=1 | нічыі_VAL=3 |паразы_VAL=5 |мз_VAL=6 |мп_VAL=15 |перамогі_MAL=0 | нічыі_MAL=4 |паразы_MAL=5 |мз_MAL=6 |мп_MAL=18 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Алявэс]] |назва_ATH=[[Атлетык Більбао]] |назва_ATM=[[Атлетыка Мадрыд]] |назва_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]] |назва_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтыс]] |назва_CEL=[[Сэльта Віга|Сэльта]] |назва_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня]] |назва_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эльчэ]] |назва_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёл]] |назва_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]] |назва_LEV=[[Левантэ Валенсія|Левантэ]] |назва_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Маляга]] |назва_OSA=[[Асасуна Памплёна|Асасуна]] |назва_RAC=[[Расінг Сантандэр]] |назва_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]] |назва_RMA=[[Рэал Мадрыд]] |назва_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]] |назва_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільля]] |назва_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]] |назва_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS |вынік2=CLLS |вынік3=CLLS |вынік4=CLLS |вынік5=ELLS |вынік6=ECLPO |вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL <!--Налады і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Забітыя мячы; 6) Пункты сумленнай гульні. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Сэгунду }}</onlyinclude> 8yg9gi5xcg0twk0yvdjt4yil0c5njv3 10 272286 2697426 2697298 2026-10-22T10:25:47Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2697426 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.laliga.com/en-ES/laliga-easports/results Ля Ліга] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ALA,OSA,ATH,ATM,BAR,BET,VAL,VIL,DEP,LEV,MAL,RAY,RAC,RMA,RSO,SEV,CEL,GET,ELC,ESP |скарачэньне_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Аля]] |скарачэньне_ATH=[[Атлетык Більбао|АтБ]] |скарачэньне_ATM=[[Атлетыка Мадрыд|АтМ]] |скарачэньне_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Бар]] |скарачэньне_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэт]] |скарачэньне_CEL=[[Сэльта Віга|Сэл]] |скарачэньне_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэп]] |скарачэньне_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эль]] |скарачэньне_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эсп]] |скарачэньне_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэт]] |скарачэньне_LEV=[[Левантэ Валенсія|Лев]] |скарачэньне_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Мал]] |скарачэньне_OSA=[[Асасуна Памплёна|Аса]] |скарачэньне_RAC=[[Расінг Сантандэр|Рас]] |скарачэньне_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё]] |скарачэньне_RMA=[[Рэал Мадрыд|РМд]] |скарачэньне_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|РС]] |скарачэньне_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэв]] |скарачэньне_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Вал]] |скарачэньне_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Віл]] |назва_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Алявэс]] |назва_ATH=[[Атлетык Більбао]] |назва_ATM=[[Атлетыка Мадрыд]] |назва_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]] |назва_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтыс]] |назва_CEL=[[Сэльта Віга|Сэльта]] |назва_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэпартыва]] |назва_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эльчэ]] |назва_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёл]] |назва_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]] |назва_LEV=[[Левантэ Валенсія|Левантэ]] |назва_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Маляга]] |назва_OSA=[[Асасуна Памплёна|Асасуна]] |назва_RAC=[[Расінг Сантандэр]] |назва_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]] |назва_RMA=[[Рэал Мадрыд]] |назва_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]] |назва_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільля]] |назва_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]] |назва_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 21 кастрычніка 2026 |матч_ALA_ATH= |матч_ALA_ATM=1:2 |матч_ALA_BAR= |матч_ALA_BET= |матч_ALA_CEL= |матч_ALA_DEP= |матч_ALA_ELC= |матч_ALA_ESP= |матч_ALA_GET=3:0 |матч_ALA_LEV= |матч_ALA_MAL= |матч_ALA_OSA=5:2 |матч_ALA_RAC= |матч_ALA_RAY= |матч_ALA_RMA= |матч_ALA_RSO= |матч_ALA_SEV= |матч_ALA_VAL=0:1 |матч_ALA_VIL=1:0 |матч_ATH_ALA=0:0 |матч_ATH_ATM=3:0 |матч_ATH_BAR= |матч_ATH_BET= |матч_ATH_CEL= |матч_ATH_DEP= |матч_ATH_ELC=1:1 |матч_ATH_ESP= |матч_ATH_GET= |матч_ATH_LEV= |матч_ATH_MAL= |матч_ATH_OSA= |матч_ATH_RAC= |матч_ATH_RAY= |матч_ATH_RMA= |матч_ATH_RSO= |матч_ATH_SEV=1:3 |матч_ATH_VAL= |матч_ATH_VIL= |матч_ATM_ALA= |матч_ATM_ATH= |матч_ATM_BAR= |матч_ATM_BET= |матч_ATM_CEL= |матч_ATM_DEP= |матч_ATM_ELC= |матч_ATM_ESP= |матч_ATM_GET= |матч_ATM_LEV= |матч_ATM_MAL=2:0 |матч_ATM_OSA=4:0 |матч_ATM_RAC= |матч_ATM_RAY= |матч_ATM_RMA=2:1 |матч_ATM_RSO= |матч_ATM_SEV= |матч_ATM_VAL= |матч_ATM_VIL=2:2 |матч_BAR_ALA= |матч_BAR_ATH=2:0 |матч_BAR_ATM= |матч_BAR_BET= |матч_BAR_CEL= |матч_BAR_DEP= |матч_BAR_ELC= |матч_BAR_ESP= |матч_BAR_GET=3:0 |матч_BAR_LEV= |матч_BAR_MAL= |матч_BAR_OSA= |матч_BAR_RAC=7:2 |матч_BAR_RAY=5:2 |матч_BAR_RMA= |матч_BAR_RSO= |матч_BAR_SEV= |матч_BAR_VAL= |матч_BAR_VIL= |матч_BET_ALA= |матч_BET_ATH= |матч_BET_ATM= |матч_BET_BAR=2:5 |матч_BET_CEL= |матч_BET_DEP= |матч_BET_ELC= |матч_BET_ESP= |матч_BET_GET=1:0 |матч_BET_LEV= |матч_BET_MAL= |матч_BET_OSA=5:2 |матч_BET_RAC= |матч_BET_RAY= |матч_BET_RMA=1:0 |матч_BET_RSO=1:0 |матч_BET_SEV= |матч_BET_VAL= |матч_BET_VIL= |матч_CEL_ALA=2:1 |матч_CEL_ATH=0:2 |матч_CEL_ATM= |матч_CEL_BAR= |матч_CEL_BET= |матч_CEL_DEP= |матч_CEL_ELC= |матч_CEL_ESP= |матч_CEL_GET= |матч_CEL_LEV= |матч_CEL_MAL=1:1 |матч_CEL_OSA=1:2 |матч_CEL_RAC=5:0 |матч_CEL_RAY= |матч_CEL_RMA= |матч_CEL_RSO= |матч_CEL_SEV= |матч_CEL_VAL= |матч_CEL_VIL= |матч_DEP_ALA= |матч_DEP_ATH= |матч_DEP_ATM= |матч_DEP_BAR= |матч_DEP_BET=1:1 |матч_DEP_CEL= |матч_DEP_ELC=1:1 |матч_DEP_ESP= |матч_DEP_GET= |матч_DEP_LEV=1:1 |матч_DEP_MAL= |матч_DEP_OSA= |матч_DEP_RAC= |матч_DEP_RAY= |матч_DEP_RMA= |матч_DEP_RSO= |матч_DEP_SEV=0:1 |матч_DEP_VAL=3:1 |матч_DEP_VIL= |матч_ELC_ALA= |матч_ELC_ATH= |матч_ELC_ATM= |матч_ELC_BAR=0:5 |матч_ELC_BET= |матч_ELC_CEL=0:0 |матч_ELC_DEP= |матч_ELC_ESP= |матч_ELC_GET= |матч_ELC_LEV= |матч_ELC_MAL= |матч_ELC_OSA= |матч_ELC_RAC= |матч_ELC_RAY= |матч_ELC_RMA=2:3 |матч_ELC_RSO=2:3 |матч_ELC_SEV= |матч_ELC_VAL= |матч_ELC_VIL= |матч_ESP_ALA= |матч_ESP_ATH= |матч_ESP_ATM=0:1 |матч_ESP_BAR= |матч_ESP_BET= |матч_ESP_CEL= |матч_ESP_DEP= |матч_ESP_ELC=1:3 |матч_ESP_GET= |матч_ESP_LEV=3:0 |матч_ESP_MAL= |матч_ESP_OSA= |матч_ESP_RAC= |матч_ESP_RAY= |матч_ESP_RMA=1:2 |матч_ESP_RSO= |матч_ESP_SEV=1:1 |матч_ESP_VAL= |матч_ESP_VIL= |матч_GET_ALA= |матч_GET_ATH= |матч_GET_ATM= |матч_GET_BAR= |матч_GET_BET= |матч_GET_CEL=1:1 |матч_GET_DEP=1:1 |матч_GET_ELC= |матч_GET_ESP= |матч_GET_LEV= |матч_GET_MAL=1:0 |матч_GET_OSA= |матч_GET_RAC=1:0 |матч_GET_RAY=1:1 |матч_GET_RMA= |матч_GET_RSO= |матч_GET_SEV= |матч_GET_VAL= |матч_GET_VIL= |матч_LEV_ALA= |матч_LEV_ATH=3:1 |матч_LEV_ATM= |матч_LEV_BAR=2:4 |матч_LEV_BET=5:2 |матч_LEV_CEL= |матч_LEV_DEP= |матч_LEV_ELC= |матч_LEV_ESP= |матч_LEV_GET= |матч_LEV_MAL= |матч_LEV_OSA= |матч_LEV_RAC= |матч_LEV_RAY= |матч_LEV_RMA= |матч_LEV_RSO= |матч_LEV_SEV=3:3 |матч_LEV_VAL= |матч_LEV_VIL= |матч_MAL_ALA= |матч_MAL_ATH= |матч_MAL_ATM= |матч_MAL_BAR= |матч_MAL_BET= |матч_MAL_CEL= |матч_MAL_DEP=1:1 |матч_MAL_ELC= |матч_MAL_ESP=1:1 |матч_MAL_GET= |матч_MAL_LEV=0:0 |матч_MAL_OSA= |матч_MAL_RAC= |матч_MAL_RAY= |матч_MAL_RMA= |матч_MAL_RSO=2:5 |матч_MAL_SEV= |матч_MAL_VAL= |матч_MAL_VIL=1:3 |матч_OSA_ALA= |матч_OSA_ATH= |матч_OSA_ATM= |матч_OSA_BAR= |матч_OSA_BET= |матч_OSA_CEL= |матч_OSA_DEP= |матч_OSA_ELC= |матч_OSA_ESP=0:2 |матч_OSA_GET=1:0 |матч_OSA_LEV=0:0 |матч_OSA_MAL= |матч_OSA_RAC=2:0 |матч_OSA_RAY=1:1 |матч_OSA_RMA= |матч_OSA_RSO= |матч_OSA_SEV= |матч_OSA_VAL= |матч_OSA_VIL= |матч_RAC_ALA=2:1 |матч_RAC_ATH= |матч_RAC_ATM= |матч_RAC_BAR= |матч_RAC_BET= |матч_RAC_CEL= |матч_RAC_DEP= |матч_RAC_ELC=3:2 |матч_RAC_ESP= |матч_RAC_GET= |матч_RAC_LEV= |матч_RAC_MAL= |матч_RAC_OSA= |матч_RAC_RAY= |матч_RAC_RMA= |матч_RAC_RSO= |матч_RAC_SEV= |матч_RAC_VAL=2:2 |матч_RAC_VIL=2:2 |матч_RAY_ALA=1:1 |матч_RAY_ATH=0:0 |матч_RAY_ATM= |матч_RAY_BAR= |матч_RAY_BET= |матч_RAY_CEL= |матч_RAY_DEP= |матч_RAY_ELC= |матч_RAY_ESP=2:1 |матч_RAY_GET= |матч_RAY_LEV= |матч_RAY_MAL= |матч_RAY_OSA= |матч_RAY_RAC=3:2 |матч_RAY_RMA= |матч_RAY_RSO= |матч_RAY_SEV= |матч_RAY_VAL= |матч_RAY_VIL= |матч_RMA_ALA= |матч_RMA_ATH= |матч_RMA_ATM= |матч_RMA_BAR= |матч_RMA_BET= |матч_RMA_CEL= |матч_RMA_DEP= |матч_RMA_ELC= |матч_RMA_ESP= |матч_RMA_GET= |матч_RMA_LEV= |матч_RMA_MAL=4:0 |матч_RMA_OSA= |матч_RMA_RAC= |матч_RMA_RAY=4:1 |матч_RMA_RSO=4:1 |матч_RMA_SEV=4:1 |матч_RMA_VAL= |матч_RMA_VIL=1:0 |матч_RSO_ALA= |матч_RSO_ATH= |матч_RSO_ATM=0:3 |матч_RSO_BAR= |матч_RSO_BET= |матч_RSO_CEL=0:0 |матч_RSO_DEP=3:2 |матч_RSO_ELC= |матч_RSO_ESP=2:1 |матч_RSO_GET= |матч_RSO_LEV= |матч_RSO_MAL= |матч_RSO_OSA= |матч_RSO_RAC= |матч_RSO_RAY= |матч_RSO_RMA= |матч_RSO_SEV= |матч_RSO_VAL= |матч_RSO_VIL= |матч_SEV_ALA= |матч_SEV_ATH= |матч_SEV_ATM=1:3 |матч_SEV_BAR=1:3 |матч_SEV_BET= |матч_SEV_CEL= |матч_SEV_DEP= |матч_SEV_ELC= |матч_SEV_ESP= |матч_SEV_GET= |матч_SEV_LEV= |матч_SEV_MAL= |матч_SEV_OSA= |матч_SEV_RAC= |матч_SEV_RAY=2:1 |матч_SEV_RMA= |матч_SEV_RSO= |матч_SEV_VAL=1:0 |матч_SEV_VIL= |матч_VAL_ALA= |матч_VAL_ATH=0:0 |матч_VAL_ATM= |матч_VAL_BAR=0:5 |матч_VAL_BET=0:1 |матч_VAL_CEL=0:0 |матч_VAL_DEP= |матч_VAL_ELC= |матч_VAL_ESP= |матч_VAL_GET= |матч_VAL_LEV= |матч_VAL_MAL= |матч_VAL_OSA= |матч_VAL_RAC= |матч_VAL_RAY= |матч_VAL_RMA= |матч_VAL_RSO=2:3 |матч_VAL_SEV= |матч_VAL_VIL= |матч_VIL_ALA= |матч_VIL_ATH= |матч_VIL_ATM= |матч_VIL_BAR= |матч_VIL_BET=1:2 |матч_VIL_CEL= |матч_VIL_DEP=2:3 |матч_VIL_ELC=0:0 |матч_VIL_ESP= |матч_VIL_GET= |матч_VIL_LEV=3:1 |матч_VIL_MAL= |матч_VIL_OSA= |матч_VIL_RAC= |матч_VIL_RAY= |матч_VIL_RMA= |матч_VIL_RSO= |матч_VIL_SEV= |матч_VIL_VAL= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} s01wxlnrwkal5lni29msuo1n8og380t 10 275286 2697427 2697381 2026-10-22T10:25:53Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2697427 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! style="width:150пкс;"| Гулец ! style="width:150пкс;"| Клюб ! style="width:25пкс;"| М ! style="width:25пкс;"| Г ! style="width:25пкс;"| А ! style="width:25пкс;"| Пункты ! style="width:25пкс;"| +/− |- |style="text-align:left;"| [[Конар Макдэйвід]] ||style="text-align:left;"| [[Эдмантан Ойлерз]] || 9 || 6 || 20 || '''26''' || +17 |- |style="text-align:left;"| [[Остан Мэт’юз]] ||style="text-align:left;"| [[Таронта Мэйпл Ліфс]] || 11 || 8 || 10 || '''18''' || +5 |- |style="text-align:left;"| [[Эван Бушар]] ||style="text-align:left;"| [[Эдмантан Ойлерз]] || 9 || 7 || 11 || '''18''' || +16 |- |style="text-align:left;"| [[Джэк Айкел]] ||style="text-align:left;"| [[Вэгас Голдэн Найтс]] || 11 || 5 || 13 || '''18''' || +8 |- |style="text-align:left;"| [[Кірыл Капрызаў]] ||style="text-align:left;"| [[Мінэсота Ўайлд]] || 10 || 11 || 6 || '''17''' || +8 |- |style="text-align:left;"| [[Леан Драйзайтль]] ||style="text-align:left;"| [[Эдмантан Ойлерз]] || 9 || 8 || 8 || '''16''' || +13 |- |style="text-align:left;"| [[Натан Макінан]] ||style="text-align:left;"| [[Каларада Эвэланш]] || 10 || 6 || 10 || '''16''' || 0 |- |style="text-align:left;"| [[Марк Стоўн]] ||style="text-align:left;"| [[Вэгас Голдэн Найтс]] || 11 || 8 || 7 || '''15''' || +9 |- |style="text-align:left;"| [[Вільям Нюляндэр]] ||style="text-align:left;"| [[Таронта Мэйпл Ліфс]] || 11 || 6 || 9 || '''15''' || -2 |- |style="text-align:left;"| [[Мэт’ю Ткачак]] ||style="text-align:left;"| [[Флорыда Пантэрз]] || 10 || 3 || 12 || '''15''' || +3 |} <small>''М = Матчы; Г = Галы; A = Асыстэнцкія перадачы; П = Пункты; +/− = [[плюс-мінус (хакей)|Плюс/мінус]]''</small> mtlbmfaw7k585swjuuv9q05hjdsphal 10 275287 2697428 2697382 2026-10-22T10:26:00Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2697428 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! style="width:150пкс;"| Гулец ! style="width:150пкс;"| Клюб ! style="width:25пкс;"| М ! style="width:25пкс;"| ЧнЛ ! style="width:25пкс;"| ПШ ! style="width:25пкс;"| АК ! style="width:25пкс;"| Н% |- |style="text-align:left;"| [[Джэйк Отынджэр]] ||style="text-align:left;"| [[Далас Старз]] || 7 || 423:31 || 8 || 138 || '''94,52''' |- |style="text-align:left;"| [[Лінус Ульмарк]] ||style="text-align:left;"| [[Атава Сэнатарз]] || 8 || 450:04 || 10 || 172 || '''94,51''' |- |style="text-align:left;"| [[Данііл Тарасаў]] ||style="text-align:left;"| [[Дэтройт Рэд Ўінгс]] || 4 || 213:53 || 5 || 79 || '''94,05''' |- |style="text-align:left;"| [[Ільля Сарокін]] ||style="text-align:left;"| [[Нью-Ёрк Айлэндэрз]] || 7 || 417:45 || 12 || 171 || '''93,44''' |- |style="text-align:left;"| [[Дылан Гаранд]] ||style="text-align:left;"| [[Нью-Ёрк Рэйнджарз]] || 7 || 357:21 || 11 || 143 || '''92,86''' |- |style="text-align:left;"| [[Джэрэмі Сўэйман]] ||style="text-align:left;"| [[Бостан Бруінз]] || 8 || 485:47 || 16 || 206 || '''92,79''' |- |style="text-align:left;"| [[Ігар Шасьцёркін]] ||style="text-align:left;"| [[Нью-Ёрк Рэйнджарз]] || 5 || 267:41 || 8 || 101 || '''92,66''' |- |style="text-align:left;"| [[Джоэл Гофэр]] ||style="text-align:left;"| [[Сэнт-Луіс Блюз]] || 6 || 355:22 || 13 || 148 || '''91,93''' |- |style="text-align:left;"| [[Алекс Нэдэлікавіч]] ||style="text-align:left;"| [[Сан-Хасэ Шаркс]] || 4 || 252:54 || 10 || 111 || '''91,74''' |- |style="text-align:left;"| [[Джозэф Ўол]] ||style="text-align:left;"| [[Філадэлфія Флаерз]] || 6 || 363:37 || 16 || 176 || '''91,67''' |} <small>''М = Матчы; ЧнЛ = Час на лёдзе (хвіліны:сэкунды); ПШ = Прапушчаныя шайбы; АК = Адбітыя кідкі; Н% = Адсотак надзейнасьці''</small> m31hj0ef3jzllckd9xgziqhv6dmij9l 0 278440 2697412 2678694 2026-10-21T22:12:16Z Дамінік 64057 2697412 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Хабнае |Статус = былое мястэчка |Назва ў родным склоне = Хабнага |Арыгінальная назва = Хабне |Лацінка = Chabnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 1415 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Палескі раён (Кіеўская вобласьць)|Палескі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = Uzh River in Poliske.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 14 |Шырата сэкундаў = 36 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 23 |Даўгата сэкундаў = 19 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Ха́бнае''' ({{мова-uk|Хабне}}, у 1934—1957 гг. — Кагановічы Першыя (Кагановичі Перші), пасьля — Палескае (Поліське) — былое мястэчка ў [[Палескі раён (Кіеўская вобласьць)|Палескім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Месьцілася на правым беразе ракі [[Вуж (прытока Прыпяці)|Ушы]]{{заўвага|Менавіта так гучала назва ракі ў найбольш раньніх дакумэнтах.}} альбо (як яе пазьней пераназвалі) [[Вуж (прытока Прыпяці)|Вуж]], доплыву [[Прыпяць|Прыпяці]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Найбольш раньняя згадка пра баярскае{{заўвага|У крыніцы пра адных даньнікаў сказана — «''А се Софійскыи люди''», пра другіх — «''А се боарскыи люди''».}} сяло Хабнае сустрэтая ў 1415 годзе «''або пазьней''»{{заўвага|Так запісана ў загалоўку дакумэнта.}} у пераліку грашовых і мядовых данінаў Кіеўскай Сафійскай мітрапалічай вотчыны<ref>Акты, относящиеся к истории Западной России. Т. 1. (1340 — 1506). — С.-Петербург, 1846. №. 26</ref>:{{пачатак цытаты}}А се боарскыи люди... у Хобной съ Пошьковьского острова Савостьан даетъ полътора ведра меду; у Хобной Ивановы дѣти даютъ з Дрозьдовьского острова полътора ведра меду{{канец цытаты}} [[Файл:Пячатка 1513 г. Сямёна Палазовіча, намесніка оўруцкага.png|100пкс|значак|зьлева|Пячатка оўруцкага намесьніка Сенка Полаза (Палазовіча). 1513 г.]][[Файл:Герб Друцк князёў Любецкіх (Відэніцкіх).png|100пкс|значак|зьлева|Герб Друцк князёў Друцкіх (Любецкіх альбо Відыніцкіх)]] [[Файл:Прывілей на замак і места ў Хабным. 1541 г.png|значак|зьлева|170пкс|Прывілей на замак і места ў маёнтку Хабнае. 1541 г.]][[Файл:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Боньча шляхты Харлінскіх]][[Файл:Урывак з даравізны Ф. Любецкай Ш. Харлінскаму 1568 г.jpg|значак|170пкс|Урывак з даравізны Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму 1568 г.]] Наступная зьвестка пра Хабнае пазначана дакладна 26-м кастрычніка 1493 году у правілеі вялікага князя літоўскага [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] пану [[Сямён Палазовіч|Сямёну Палазовічу]]<ref>Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 3 (1440—1498) — Vilnius, 1998. № 27</ref>:{{пачатак цытаты}}Самъ Александръ Божю милостю великии княз литовскии_…''Билъ нам чоломъ ключникъ киевскии Сенько Полозович и просил у нас именя в Киевъскомъ повете въ Завъшкои волости на имя Хабное и людеи 10 потугов… А дали есмо тое имене вечно ему и его жоне, и их детемъ, и его ближнимъ, и потом будучымъ, и щадкомъ их…''{{канец цытаты}}Пазьней сяло Ухобнае згаданае ў лісьце караля [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] князю Зьмітру Раманавічу Відыніцкаму (Любецкаму), датаваным 3-м сакавіка 1532 году<ref>Андрій Блануца. Земельні надання Сигізмунда І Старого на Українські землі Великого Князівства Литовського // Україна в Центрально-Східній Европі. 2008. № 8. Дадатак. С. 69 — 70 (арыгінал: Російський державний архів давніх актів. Ф. 389 (Литовська метрика). Оп. 1. Од. зб. 17. Арк. 251 зв. — 252)</ref>:{{пачатак цытаты}}''Жикгимонт Божю милостю корол'' ''Воеводе киевъскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ нам дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романовичъ Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя Ухобное, Углядковичи, [[Белы Бераг (Гомельская вобласьць)|Белыи Берегъ]], Виточов, Мартиновичи, [[Хвойнікі|Хвоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]] а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи онъ вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого [[Казімер Ягайлавіч|Казимера]], короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими…'' ''П(и)сан y Кракове под лет(а) Бож(е)(г)(о) нарож(е)(н)(я) 1000 пят|сот 32 м(е)с(я)ца марта 3 ден, инъдикт 5 Михаило писаръ''{{канец цытаты}}16 лютага 1541 году кароль Жыгімонт выдаў прывілей князю Зьмітру Відыніцкаму з жонкай на збудаваньне замку і заснаваньне места з торгам, карчмамі і зборамі зь іх у маёнтку Хабным на рацэ Ушы<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 8. Т. 5. Акты об украинской администрации XVІ—XVII вв. — Киев, 1907. № XIV</ref>. У люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 году{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік гэтага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}} засьведчана, што ў сяле Хабнае пры аднайменным замку князя Зьмітра Сенскага{{заўвага|Пасынак князя Зьмітра Відыніцкага}} лічылася 14 патугаў, 25 дымоў, зь якіх выбіралася «подачки» 9 коп і 20 грошаў (= 560 гр.), 19 кадзей і 1 вядро мёду. А «волныхъ людей, которые седятъ около того замку двадцать человика»<ref>Архив ЮЗР. Ч. 4. Т. 1. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 45</ref>. У ходзе адміністрацыйнай рэформы 1565—1566 гадоў Хабнае было аднесена да Кіеўскага павету пры разьмежаваньні яго з паветам Мазырскім: «… ''а оттоль на замочокъ Хабное, до реки Уши, оттоль на село Мухоедовичи, а отъ Мухоедовичъ до Словешни, а Словешнею доловъ ажъ до Припети, по правои стороне поветъ Киевскии, а по левои Мозырскии''…»<ref>РИБ. Т. XXX. Литовская метрика. Отд. 1-2. Ч. 3. Т. 1. — Юрьев, 1914. Стб. 892—893</ref>. Дачка князя Зьмітра Любецкага і Фенны Палазоўны, сястра нябожчыка князя Богуша, таксама Фенна, пасьля сьмерці мужа Мельхіёра Насілоўскага ўзяла шлюб з панам Шчасным Харлінскім гербу Боньча ды ў сьнежні 1568 году запісала на яго «именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие», у тым ліку<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411-412зв; Архив ЮЗР. Ч. 8. Т. 6. Акты о землевладении в Юго-Западной России XV—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>:{{пачатак цытаты}}''замок и место Хабную, зо въсими селы ку оному замку прислухаючими, што матка моя отцу моему за третюю част всее отчизны своее на вечностъ записала, со всемъ як ся в собе мает, а бояры, з людми отчизными, прихожими, данными, и куничъными, и с тяглыми, з данью медовою и грошовою, з боры, лесы, сеножатми, ставы, з мълыны, и зъ их вымелъками, з реками, и з речками, з бобровыми гоны, з ловы звериными, з пташъими, и зъ гнезды соколими и со всимъ, як ся тые именя сами в собе мают и якъ их небожчица матка моя небожчику отцу моему записала, малжонку своему пану Щасному Харлинскому даю, дарую на вечност записую, отдаляючи от всехъ близких кровных и повиноватыхъ моихъ; мает и волен будет его милость пан Щасныи Харлинскии малжонок мои тые именя у верху мененые, у моцы и владности своеи маючи, со всими пожитками на собе вечне держати и их уживати и там ку пожитку своему росширити, прибавити и кому хотячи продати, даровати, заменити, на вечност записати и так якося его милости налепе видати… а я сама, так теж близкии, кровныи и повиноватыи мои того его милости боронити и ничим уступовати не маем вечными часы…''{{канец цытаты}} [[Файл:Хабнае ў рэестры 1569 г. Кунічнікі, агароднікі.jpg|значак|зьлева|170пкс|Хабнае ў рэестры 1569 г. Кунічнікі, агароднікі.]][[Файл:Частка сялянаў-ойчычаў у рэестры 1569 г.jpg|значак|170пкс|Частка сялянаў-ойчычаў у рэестры 1569 г.]] Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Хабнае з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === У рэестры пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што ў мястэчку Хабным пана Шчаснага Харленскага, харунжага кіеўскага, з 15 дымоў сялянаў-{{падказка|ойчычаў|тых, каму ўжо здаўна забаронена было пераходзіць у іншыя месцы; цяглых}} выбіралася па 12 грошаў, з 9 {{падказка|кунічнікаў|арандатараў}} па 6 гр., з 13 людзей, якія мелі і агароды, і ральлю, але, імаверна, новаасаджаных{{заўвага|У іншых месцах такое становішча называлася — na Słobodzie.}}, па 4 гр., з 9 [[агароднікі|агароднікаў]] па 2 гр., з 3 [[каморнікі|каморнікаў]] па 2 гр.<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 66-66зв., 80-80зв.</ref>. [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|170px|Хабнае ў рэестры 1581 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, пабор з Хабнага пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, складаў: з 11 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] па 15 грошаў, з 1 [[агароднікі|агародніка]] 6 гр., з 11 убогіх халуп па 6 гр., з 2 [[каморнікі|каморнікаў]] па 2 гр., з каваля і шаўца па 15 гр., з папа 2 фларыны, з рудні 2 фл., з каваля 12 гр., з 2 вугальшчыкаў па 12 гр.<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 883зв.; Źródła dziejowe (далей ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. З рэестру 1628 году вынікае, што княгіня Лавінія з роду Карэцкіх, удава па Яну Альбрэхту Радзівілу, з застаўнага мястэчка Хабнага выплаціла з 23 дымоў па 6 злотых, з 11 агароднікаў па 3 зл., з аднаго каморніка 24 грошы, з кола млыновага 9 зл. і 18 гр., з каваля 12 зл., з шаўца 12 зл., з сьвятара 24 зл., з 3 рудняў па 24 зл., з рудніка 4 зл., 24 гр., з каваля руднага 4 зл., 24 гр., з вугальнай гарэлкі 4 зл., 24 гр., з млынара 4 зл., 24 гр., усяго за 6 пабораў — 160 зл., 9 гр.<ref>ЦДІАУК. Ф. 25. Оп. 1. Спр. 177. А. 616–616зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 409–410</ref> У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Мадлішэўскі з 80 дымоў застаўнага мястэчка Хабнага заплаціў, як і належала, па 15 грошаў з дыму, г. зн. усяго 40 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 926; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 111</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 80 дымоў мястэчка Хабнага пана Шчаснага Харлінскага выбрана было 80 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 869; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 171-172</ref>. [[Файл:Herb Radwan.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Радван паноў Стэцкіх]][[Файл:Каталіцкая парафія ў Хабным. 1748 г.png|значак|170px|Каталіцкая парафія ў Хабным. 1748 г.]] Прысутнае мястэчка Хабнае ў тарыфах падымнага падатку Оўруцкага і Жытомірскага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1707, 1711, 1714, 1715, 1724, 1731, 1734, 1748 гадоў. Належала кіеўскаму кашталяну (з 1722 г.) пану Казімеру Станіславу Стэцкаму<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 54, 63, 73, 87, 163, 187, 265, 325</ref>. На 1748 год і надалей Хабенскі касьцёл аб’ядноўваў рыма-каталіцкую парафію ў [[Оўруч|Оўруцкім]] дэканаце Кіеўскай дыяцэзіі, да якой належалі жыхары (у асноўным шляхта) мястэчка Хабнае, сёлаў Рудня Грэзла, [[Мартыновічы (Палескі раён)|Мартыновічы]], Стэчанка, [[Варавічы (Палескі раён)|Варавічы]], Паўловічы, Рудня Максімаўская, Тарасы, Сьвяроцкае, Воўчкаў, Яблонка, Красятычы, Ляўкоў, Рудня Ляўкоўская, Абуховічы, мястэчка Іванкаў з прылегласьцямі, сёлаў Залешаны, Сыдаровічы, Разважоўка, Унін, Ханёў, Галубіёвічы, Мінкі Новыя, Мінкі Старыя, Базар з Рудняй, Нядашкі, Калінаўка, мястэчка [[Ксавэраў]], сёлаў Вялікадуброва, Баранаўка, Пярозкі, Малін, Пенязовічы<ref>Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 147</ref>. Паводле тарыфу 1754 году, з 70 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł ćwerci dyma, szesnastka i puł szesnastki», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 420 жыхароў) мястэчка Хабнага пані Стэцкай, кашталянавай кіеўскай, «do grodu» (Оўруцкага замку) выбіралася 10 злотых і 28 з паловай грошаў, «do skarbu» — 43 злотых, 24 грошы<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 149; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Chabne.jpg|значак|170px|Мястэчка Хабнае ў 1884 г.]] Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Хабнае апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|170px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе мястэчка Хабнае — цэнтар аднайменнага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. Пасьля аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|ЧАЭС]] жыхары, хоць і не адразу, былі выселеныя з прычыны моцнага забруджваньня тэрыторыі радыёнуклідамі. 19 жніўня 1999 году мястэчка афіцыйна зьнята з уліку. Тэрыторыя паселішча згарэла падчас лясных пажараў у Чарнобыльскай зоне ў красавіку 2020 году<ref name="n1">{{cite web | url = https://tsn.ua/ukrayina/scho-znischiv-vogon-yaki-naslidki-kudi-distalosya-zabrudnene-povitrya-use-pro-pozhezhu-u-chornobilskiy-zoni-1530108.html | title = Пожежа у Чорнобилі: що знищив вогонь, рівень радіації і які загрози для людей на 17 квітня | publisher = TCH.ua | author = | date = 17 квітня 2020 | accessdate = | language = | archive-date = 21 квітня 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200421040245/https://tsn.ua/ukrayina/scho-znischiv-vogon-yaki-naslidki-kudi-distalosya-zabrudnene-povitrya-use-pro-pozhezhu-u-chornobilskiy-zoni-1530108.html }}</ref> Станам на 2020 год у Палескім жылі 2 чалавекі. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) * Edward Rulikowski. Chabne. // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1880. T. I. S. 537—538 [[Катэгорыя:Населеныя пункты Палескага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі]] ji1clh1w9fzbni60atbsgmv2hqn9y79 0 304366 2697415 2697377 2026-10-22T04:40:27Z Дамінік 64057 2697415 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Копцеўшчына |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Копцеўшчыны |Арыгінальная назва = Коптівщина |Лацінка = Kopcieŭščyna |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1532 годам |Першыя згадкі = [[1532]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 452 |Год падліку колькасьці = 2001 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 20 |Шырата сэкундаў = 14 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 35 |Даўгата сэкундаў = 48 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Ко́пцеўшчына''' ({{мова-uk|Ко́птівщина}}) — сяло ў Оўруцкай меставай грамадзе [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Варавічы Хведара Ўладыкі ў 1552 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцеўшчына Томка Пасягоўскага ў 1552 г.]] Найраней паселішча згаданае ў люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 г.{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}}, калі Копцеўшчына і Коўскае ўжо 20 гадоў былі выслугай Томка Пасягоўскага, а іх 8 дымоў складалі 2 службы<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 454; Архив Юго-Западной Росии (Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 48</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. 17 чэрвеня Хведар Хамяк з маёнткаў Пасягвы ў Луцкім і Копцевічаў у Оўруцкім павеце прысягнуў на вернасьць каралю і Кароне<ref>ЦДІАУК. Ф. 25. Оп. 1. Спр. 11. А. 256; Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. І. постановления дворянских провинциальных сеймов в Юго-Западной России. — Киев, 1861. С. 1—17 (9)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Згодна з рэестрам [[падымнае|падымшчыны]], ухваленым на Люблінскім сойме 1569 году, з 2 цяглых дымоў і з 4 [[агароднікі|агароднікаў]] сяла Копцевічы пана Хведара Масковіча Хамяка ў 1571 годзе было выбрана адпаведна па 12 грошаў і па 4 гр.; яшчэ 4 дымы заставаліся «на волі»<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 492</ref>. Памежныя грунты Копцевічаўскія (Koptewiczowskie) паноў Машчаніцкіх названыя пры падзеле 22 чэрвеня 1600 году Норынскіх добраў паміж Янам Аксакам, падваяводай кіеўскім, Янам Аганоўскім з жонкай Марушай Дашкоўскай, Ярашам Зубам, мужам нябожчыцы Ганны Дашкоўскай<ref>Źródła dziejowe (ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. S. 56—57</ref>. У 1610 годзе ў дзедзіцтва пані Машчаніцкай у Копцеўшчыне быў узьведзены будынак царквы Сьвятой Тройцы<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 660</ref> [[Файл:Скароднае ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцеўшчына ў рэестры 1634 г.]] [[Файл:Скароднае Юрыя Машчаніцкага ў 1640 г.jpg|значак|150пкс|Копцеўшчына ў тарыфе 1640 г.]] 9-м траўня 1618 году датаваны судовы дэкрэт, у якім Канстанцін Шчэнеўскі абвінавачваў Юрыя Машчаніцкага ў тым, што ён коней, збожжа і розныя рэчы, «przez dobra Noryńsko wiezionych», забраў да ўласнага сяла Koptewszczyzna<ref>ŹD. — S. 232</ref>. У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Юры Машчаніцкі з 75 дымоў (×6 — ~450 жыхароў) у Копцеўшчыне мусіў заплаціць 37 з паловай злотых{{заўвага|Разьлік такі, што з кожнага дыму выбіралася па 15 грошаў.}}<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 927</ref>. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году вынікае, што з 75 дымоў сяла Копцеўшчыны і часткі Гаевічаў Ю. Машчаніцкага выбрана было 75 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 868зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 170</ref>. Найранейшыя зьвесткі пра парохію (прыход) Сьвята-Траецкай царквы ў Копцеўшчыне ўтрымліваецца ў матэрыялах візыты Оўруцкага ўніяцкага дэканату (пратапопіі) ад 3 лютага 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 27 дымоў (~162 душы) у самым сяле, а таксама 16 дымоў (~96 душ) у Матвіеўцах і [[Палохачаў|Палохачаве]]. Узначальваў грамаду сьвятар Рыгор Андрушэнка<ref>ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 660—663</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Копцеўшчына апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] jz8hpbzzgy1dgtz78c8fl5w2sygt031 2697416 2697415 2026-10-22T04:42:37Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2697416 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Копцеўшчына |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Копцеўшчыны |Арыгінальная назва = Коптівщина |Лацінка = Kopcieŭščyna |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1532 годам |Першыя згадкі = [[1532]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 452 |Год падліку колькасьці = 2001 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 20 |Шырата сэкундаў = 14 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 35 |Даўгата сэкундаў = 48 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Ко́пцеўшчына''' ({{мова-uk|Ко́птівщина}}) — сяло ў Оўруцкай меставай грамадзе [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Варавічы Хведара Ўладыкі ў 1552 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцеўшчына Томка Пасягоўскага ў 1552 г.]] Найраней паселішча згаданае ў люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 г.{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}}, калі Копцеўшчына і Коўскае ўжо 20 гадоў былі выслугай Томка Пасягоўскага, а іх 8 дымоў складалі 2 службы<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 454; Архив Юго-Западной Росии (Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 48</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. 17 чэрвеня Хведар Хамяк з маёнткаў Пасягвы ў [[Луцк]]ім і Копцевічаў у Оўруцкім павеце прысягнуў на вернасьць каралю і Кароне<ref>ЦДІАУК. Ф. 25. Оп. 1. Спр. 11. А. 256; Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. І. постановления дворянских провинциальных сеймов в Юго-Западной России. — Киев, 1861. С. 1—17 (9)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Згодна з рэестрам [[падымнае|падымшчыны]], ухваленым на Люблінскім сойме 1569 году, з 2 цяглых дымоў і з 4 [[агароднікі|агароднікаў]] сяла Копцевічы пана Хведара Масковіча Хамяка ў 1571 годзе было выбрана адпаведна па 12 грошаў і па 4 гр.; яшчэ 4 дымы заставаліся «на волі»<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 492</ref>. Памежныя грунты Копцевічаўскія (Koptewiczowskie) паноў Машчаніцкіх названыя пры падзеле 22 чэрвеня 1600 году Норынскіх добраў паміж Янам Аксакам, падваяводай кіеўскім, Янам Аганоўскім з жонкай Марушай Дашкоўскай, Ярашам Зубам, мужам нябожчыцы Ганны Дашкоўскай<ref>Źródła dziejowe (ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. S. 56—57</ref>. У 1610 годзе ў дзедзіцтва пані Машчаніцкай у Копцеўшчыне быў узьведзены будынак царквы Сьвятой Тройцы<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 660</ref> [[Файл:Скароднае ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцеўшчына ў рэестры 1634 г.]] [[Файл:Скароднае Юрыя Машчаніцкага ў 1640 г.jpg|значак|150пкс|Копцеўшчына ў тарыфе 1640 г.]] 9-м траўня 1618 году датаваны судовы дэкрэт, у якім Канстанцін Шчэнеўскі абвінавачваў Юрыя Машчаніцкага ў тым, што ён коней, збожжа і розныя рэчы, «przez dobra Noryńsko wiezionych», забраў да ўласнага сяла Koptewszczyzna<ref>ŹD. — S. 232</ref>. У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Юры Машчаніцкі з 75 дымоў (×6 — ~450 жыхароў) у Копцеўшчыне мусіў заплаціць 37 з паловай злотых{{заўвага|Разьлік такі, што з кожнага дыму выбіралася па 15 грошаў.}}<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 927</ref>. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году вынікае, што з 75 дымоў сяла Копцеўшчыны і часткі Гаевічаў Ю. Машчаніцкага выбрана было 75 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 868зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 170</ref>. Найранейшыя зьвесткі пра парохію (прыход) Сьвята-Траецкай царквы ў Копцеўшчыне ўтрымліваецца ў матэрыялах візыты Оўруцкага ўніяцкага дэканату (пратапопіі) ад 3 лютага 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 27 дымоў (~162 душы) у самым сяле, а таксама 16 дымоў (~96 душ) у Матвіеўцах і [[Палохачаў|Палохачаве]]. Узначальваў грамаду сьвятар Рыгор Андрушэнка<ref>ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 660—663</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Копцеўшчына апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] dtkygfscl5d0l40he8i3g4zutzluoms 2697418 2697416 2026-10-22T05:15:08Z Дамінік 64057 2697418 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Копцеўшчына |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Копцеўшчыны |Арыгінальная назва = Коптівщина |Лацінка = Kopcieŭščyna |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1532 годам |Першыя згадкі = [[1532]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 452 |Год падліку колькасьці = 2001 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 20 |Шырата сэкундаў = 14 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 35 |Даўгата сэкундаў = 48 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Ко́пцеўшчына''' ({{мова-uk|Ко́птівщина}}) — сяло ў Оўруцкай меставай грамадзе [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Варавічы Хведара Ўладыкі ў 1552 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцеўшчына Томка Пасягоўскага ў 1552 г.]] Найраней паселішча згаданае ў люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 г.{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}}, калі Копцеўшчына і Коўскае ўжо 20 гадоў былі выслугай Томка Пасягоўскага, а іх 8 дымоў складалі 2 службы<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 454; Архив Юго-Западной Росии (Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 48</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. 17 чэрвеня Хведар Хамяк з маёнткаў Пасягвы ў [[Луцк]]ім і Копцевічаў у Оўруцкім павеце прысягнуў на вернасьць каралю і Кароне<ref>ЦДІАУК. Ф. 25. Оп. 1. Спр. 11. А. 256; Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. І. постановления дворянских провинциальных сеймов в Юго-Западной России. — Киев, 1861. С. 1—17 (9)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Копцевічы ў 1569 і 1571 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцевічы ў 1569 і 1571 г.]] Згодна з рэестрам [[падымнае|падымшчыны]], ухваленым на Люблінскім сойме 1569 году, з 2 цяглых дымоў і з 4 [[агароднікі|агароднікаў]] сяла Копцевічы пана Хведара Масковіча Хамяка ў 1571 годзе было выбрана адпаведна па 12 грошаў і па 4 гр.; яшчэ 4 дымы заставаліся «на волі»<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 492</ref>. Памежныя грунты Копцевічаўскія (Koptewiczowskie) паноў Машчаніцкіх названыя пры падзеле 22 чэрвеня 1600 году Норынскіх добраў паміж Янам Аксакам, падваяводай кіеўскім, Янам Аганоўскім з жонкай Марушай Дашкоўскай, Ярашам Зубам, мужам нябожчыцы Ганны Дашкоўскай<ref>Źródła dziejowe (ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. S. 56—57</ref>. У 1610 годзе ў дзедзіцтва пані Машчаніцкай у Копцеўшчыне быў узьведзены будынак царквы Сьвятой Тройцы<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 660</ref> [[Файл:Скароднае ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцеўшчына ў рэестры 1634 г.]] [[Файл:Скароднае Юрыя Машчаніцкага ў 1640 г.jpg|значак|150пкс|Копцеўшчына ў тарыфе 1640 г.]] 9-м траўня 1618 году датаваны судовы дэкрэт, у якім Канстанцін Шчэнеўскі абвінавачваў Юрыя Машчаніцкага ў тым, што ён коней, збожжа і розныя рэчы, «przez dobra Noryńsko wiezionych», забраў да ўласнага сяла Koptewszczyzna<ref>ŹD. — S. 232</ref>. У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Юры Машчаніцкі з 75 дымоў (×6 — ~450 жыхароў) у Копцеўшчыне мусіў заплаціць 37 з паловай злотых{{заўвага|Разьлік такі, што з кожнага дыму выбіралася па 15 грошаў.}}<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 927</ref>. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году вынікае, што з 75 дымоў сяла Копцеўшчыны і часткі Гаевічаў Ю. Машчаніцкага выбрана было 75 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 868зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 170</ref>. Найранейшыя зьвесткі пра парохію (прыход) Сьвята-Траецкай царквы ў Копцеўшчыне ўтрымліваецца ў матэрыялах візыты Оўруцкага ўніяцкага дэканату (пратапопіі) ад 3 лютага 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 27 дымоў (~162 душы) у самым сяле, а таксама 16 дымоў (~96 душ) у Матвіеўцах і [[Палохачаў|Палохачаве]]. Узначальваў грамаду сьвятар Рыгор Андрушэнка<ref>ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 660—663</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Копцеўшчына апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] k0aazjw29y19jklk9zgbvqp5x2q7nqc 2697419 2697418 2026-10-22T05:36:38Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2697419 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Копцеўшчына |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Копцеўшчыны |Арыгінальная назва = Коптівщина |Лацінка = Kopcieŭščyna |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1532 годам |Першыя згадкі = [[1532]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 452 |Год падліку колькасьці = 2001 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 20 |Шырата сэкундаў = 14 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 35 |Даўгата сэкундаў = 48 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Ко́пцеўшчына''' ({{мова-uk|Ко́птівщина}}) — сяло ў Оўруцкай меставай грамадзе [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Варавічы Хведара Ўладыкі ў 1552 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцеўшчына Томка Пасягоўскага ў 1552 г.]] Найраней селішча згаданае ў люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 г.{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}}, калі Копцеўшчына і Коўскае ўжо 20 гадоў былі выслугай Томка Пасягоўскага, а іх 8 дымоў складалі 2 службы<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 454; Архив Юго-Западной Росии (Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 48</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. 17 чэрвеня Хведар Хамяк з маёнткаў Пасягвы ў [[Луцк]]ім і Копцевічаў у Оўруцкім павеце прысягнуў на вернасьць каралю і Кароне<ref>ЦДІАУК. Ф. 25. Оп. 1. Спр. 11. А. 256; Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. І. постановления дворянских провинциальных сеймов в Юго-Западной России. — Киев, 1861. С. 1—17 (9)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Копцевічы ў 1569 і 1571 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцевічы ў 1569 і 1571 г.]] Згодна з рэестрам [[падымнае|падымшчыны]], ухваленым на Люблінскім сойме 1569 году, з 2 цяглых дымоў і з 4 [[агароднікі|агароднікаў]] сяла Копцевічы пана Хведара Масковіча Хамяка ў 1571 годзе было выбрана адпаведна па 12 грошаў і па 4 гр.; яшчэ 4 дымы заставаліся «на волі»<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 492</ref>. Памежныя грунты Копцевічаўскія (Koptewiczowskie) паноў Машчаніцкіх названыя пры падзеле 22 чэрвеня 1600 году Норынскіх добраў паміж Янам Аксакам, падваяводай кіеўскім, Янам Аганоўскім з жонкай Марушай Дашкоўскай, Ярашам Зубам, мужам нябожчыцы Ганны Дашкоўскай<ref>Źródła dziejowe (ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. S. 56—57</ref>. У 1610 годзе ў дзедзіцтва пані Машчаніцкай у Копцеўшчыне быў узьведзены будынак царквы Сьвятой Тройцы<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 660</ref> [[Файл:Скароднае ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцеўшчына ў рэестры 1634 г.]] [[Файл:Скароднае Юрыя Машчаніцкага ў 1640 г.jpg|значак|150пкс|Копцеўшчына ў тарыфе 1640 г.]] 9-м траўня 1618 году датаваны судовы дэкрэт, у якім Канстанцін Шчэнеўскі абвінавачваў Юрыя Машчаніцкага ў тым, што ён коней, збожжа і розныя рэчы, «przez dobra Noryńsko wiezionych», забраў да ўласнага сяла Koptewszczyzna<ref>ŹD. — S. 232</ref>. У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Юры Машчаніцкі з 75 дымоў (×6 — ~450 жыхароў) у Копцеўшчыне мусіў заплаціць 37 з паловай злотых{{заўвага|Разьлік такі, што з кожнага дыму выбіралася па 15 грошаў.}}<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 927</ref>. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году вынікае, што з 75 дымоў сяла Копцеўшчыны і часткі Гаевічаў Ю. Машчаніцкага выбрана было 75 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 868зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 170</ref>. Найранейшыя зьвесткі пра парохію (прыход) Сьвята-Траецкай царквы ў Копцеўшчыне ўтрымліваецца ў матэрыялах візыты Оўруцкага ўніяцкага дэканату (пратапопіі) ад 3 лютага 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 27 дымоў (~162 душы) у самым сяле, а таксама 16 дымоў (~96 душ) у Матвіеўцах і [[Палохачаў|Палохачаве]]. Узначальваў грамаду сьвятар Рыгор Андрушэнка<ref>ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 660—663</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Копцеўшчына апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] dw30bqct4w2i61nl75jepxkkdpbcpsp 2697420 2697419 2026-10-22T05:37:41Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2697420 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Копцеўшчына |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Копцеўшчыны |Арыгінальная назва = Коптівщина |Лацінка = Kopcieŭščyna |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1532 годам |Першыя згадкі = [[1532]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 452 |Год падліку колькасьці = 2001 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 20 |Шырата сэкундаў = 14 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 35 |Даўгата сэкундаў = 48 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Ко́пцеўшчына''' ({{мова-uk|Ко́птівщина}}) — сяло ў Оўруцкай меставай грамадзе [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Варавічы Хведара Ўладыкі ў 1552 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцеўшчына Томка Пасягоўскага ў 1552 г.]] Найраней селішча згаданае ў люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 г.{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}}, калі Копцеўшчына і Коўскае ўжо 20 гадоў былі выслугай Томка Пасягоўскага, а іхныя 8 дымоў складалі 2 службы<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 454; Архив Юго-Западной Росии (Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 48</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. 17 чэрвеня Хведар Хамяк з маёнткаў Пасягвы ў [[Луцк]]ім і Копцевічаў у Оўруцкім павеце прысягнуў на вернасьць каралю і Кароне<ref>ЦДІАУК. Ф. 25. Оп. 1. Спр. 11. А. 256; Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. І. постановления дворянских провинциальных сеймов в Юго-Западной России. — Киев, 1861. С. 1—17 (9)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Копцевічы ў 1569 і 1571 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцевічы ў 1569 і 1571 г.]] Згодна з рэестрам [[падымнае|падымшчыны]], ухваленым на Люблінскім сойме 1569 году, з 2 цяглых дымоў і з 4 [[агароднікі|агароднікаў]] сяла Копцевічы пана Хведара Масковіча Хамяка ў 1571 годзе было выбрана адпаведна па 12 грошаў і па 4 гр.; яшчэ 4 дымы заставаліся «на волі»<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 492</ref>. Памежныя грунты Копцевічаўскія (Koptewiczowskie) паноў Машчаніцкіх названыя пры падзеле 22 чэрвеня 1600 году Норынскіх добраў паміж Янам Аксакам, падваяводай кіеўскім, Янам Аганоўскім з жонкай Марушай Дашкоўскай, Ярашам Зубам, мужам нябожчыцы Ганны Дашкоўскай<ref>Źródła dziejowe (ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. S. 56—57</ref>. У 1610 годзе ў дзедзіцтва пані Машчаніцкай у Копцеўшчыне быў узьведзены будынак царквы Сьвятой Тройцы<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 660</ref> [[Файл:Скароднае ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцеўшчына ў рэестры 1634 г.]] [[Файл:Скароднае Юрыя Машчаніцкага ў 1640 г.jpg|значак|150пкс|Копцеўшчына ў тарыфе 1640 г.]] 9-м траўня 1618 году датаваны судовы дэкрэт, у якім Канстанцін Шчэнеўскі абвінавачваў Юрыя Машчаніцкага ў тым, што ён коней, збожжа і розныя рэчы, «przez dobra Noryńsko wiezionych», забраў да ўласнага сяла Koptewszczyzna<ref>ŹD. — S. 232</ref>. У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Юры Машчаніцкі з 75 дымоў (×6 — ~450 жыхароў) у Копцеўшчыне мусіў заплаціць 37 з паловай злотых{{заўвага|Разьлік такі, што з кожнага дыму выбіралася па 15 грошаў.}}<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 927</ref>. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году вынікае, што з 75 дымоў сяла Копцеўшчыны і часткі Гаевічаў Ю. Машчаніцкага выбрана было 75 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 868зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 170</ref>. Найранейшыя зьвесткі пра парохію (прыход) Сьвята-Траецкай царквы ў Копцеўшчыне ўтрымліваецца ў матэрыялах візыты Оўруцкага ўніяцкага дэканату (пратапопіі) ад 3 лютага 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 27 дымоў (~162 душы) у самым сяле, а таксама 16 дымоў (~96 душ) у Матвіеўцах і [[Палохачаў|Палохачаве]]. Узначальваў грамаду сьвятар Рыгор Андрушэнка<ref>ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 660—663</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Копцеўшчына апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] b59fkfqclfjur5a9czwwipy7d9favd1 2697421 2697420 2026-10-22T05:56:37Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2697421 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Копцеўшчына |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Копцеўшчыны |Арыгінальная назва = Коптівщина |Лацінка = Kopcieŭščyna |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1532 годам |Першыя згадкі = [[1532]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 452 |Год падліку колькасьці = 2001 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 20 |Шырата сэкундаў = 14 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 35 |Даўгата сэкундаў = 48 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Ко́пцеўшчына''' ({{мова-uk|Ко́птівщина}}) — сяло ў Оўруцкай меставай грамадзе [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Варавічы Хведара Ўладыкі ў 1552 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцеўшчына Томка Пасягоўскага ў 1552 г.]] Найраней селішча згаданае ў люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 г.{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}}, калі Копцеўшчына і Коўскае ўжо 20 гадоў былі выслугай Томка Пасягоўскага, а іхныя 8 дымоў складалі 2 службы<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 454; Архив Юго-Западной Росии (Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 48</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. 17 чэрвеня Хведар Хамяк з маёнткаў Пасягвы{{заўвага|Ягоны бацька Маско Хамяковіч, побач зь іншымі валынскімі зямянамі Зьверам Львовічам і панамі Пасягоўскімі, валодаў часткай Пасягвы, пра што сьведчыць рэвізія Луцкага замку 1545 г.<ref>Литовська метрика. Книга 561. Ревізії українських замків 1545 року. / Підготував Володимир Кравченко. — Київ, 2005. С. 141, 147</ref>}} ў [[Луцк]]ім і Копцевічаў у Оўруцкім павеце прысягнуў на вернасьць каралю і Кароне<ref>ЦДІАУК. Ф. 25. Оп. 1. Спр. 11. А. 256; Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. І. постановления дворянских провинциальных сеймов в Юго-Западной России. — Киев, 1861. С. 1—17 (9)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Копцевічы ў 1569 і 1571 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцевічы ў 1569 і 1571 г.]] Згодна з рэестрам [[падымнае|падымшчыны]], ухваленым на Люблінскім сойме 1569 году, з 2 цяглых дымоў і з 4 [[агароднікі|агароднікаў]] сяла Копцевічы пана Хведара Масковіча Хамяка ў 1571 годзе было выбрана адпаведна па 12 грошаў і па 4 гр.; яшчэ 4 дымы заставаліся «на волі»<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 492</ref>. Памежныя грунты Копцевічаўскія (Koptewiczowskie) паноў Машчаніцкіх названыя пры падзеле 22 чэрвеня 1600 году Норынскіх добраў паміж Янам Аксакам, падваяводай кіеўскім, Янам Аганоўскім з жонкай Марушай Дашкоўскай, Ярашам Зубам, мужам нябожчыцы Ганны Дашкоўскай<ref>Źródła dziejowe (ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. S. 56—57</ref>. У 1610 годзе ў дзедзіцтва пані Машчаніцкай у Копцеўшчыне быў узьведзены будынак царквы Сьвятой Тройцы<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 660</ref> [[Файл:Скароднае ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Копцеўшчына ў рэестры 1634 г.]] [[Файл:Скароднае Юрыя Машчаніцкага ў 1640 г.jpg|значак|150пкс|Копцеўшчына ў тарыфе 1640 г.]] 9-м траўня 1618 году датаваны судовы дэкрэт, у якім Канстанцін Шчэнеўскі абвінавачваў Юрыя Машчаніцкага ў тым, што ён коней, збожжа і розныя рэчы, «przez dobra Noryńsko wiezionych», забраў да ўласнага сяла Koptewszczyzna<ref>ŹD. — S. 232</ref>. У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Юры Машчаніцкі з 75 дымоў (×6 — ~450 жыхароў) у Копцеўшчыне мусіў заплаціць 37 з паловай злотых{{заўвага|Разьлік такі, што з кожнага дыму выбіралася па 15 грошаў.}}<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 927</ref>. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году вынікае, што з 75 дымоў сяла Копцеўшчыны і часткі Гаевічаў Ю. Машчаніцкага выбрана было 75 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 868зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 170</ref>. Найранейшыя зьвесткі пра парохію (прыход) Сьвята-Траецкай царквы ў Копцеўшчыне ўтрымліваецца ў матэрыялах візыты Оўруцкага ўніяцкага дэканату (пратапопіі) ад 3 лютага 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 27 дымоў (~162 душы) у самым сяле, а таксама 16 дымоў (~96 душ) у Матвіеўцах і [[Палохачаў|Палохачаве]]. Узначальваў грамаду сьвятар Рыгор Андрушэнка<ref>ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 660—663</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Копцеўшчына апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] p85s68bo0brxjuvgtezhrxj6ol953vv 0 304368 2697408 2697349 2026-10-21T18:31:07Z Ліцьвін 847 артаграфія 2697408 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Палянка}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Палянка |Лацінка = Palanka |Статус = Вёска |Назва ў родным склоне = Палянкі |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкі]] |Сельсавет = [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскі сельсавет]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 64 |Год падліку колькасьці = 2019 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = +375 1776 |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 202154<ref>[https://belpost.by/Uznatpochtovyykod28indek?search=%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BD%D0%BA%D0%B0 Белпошта] {{Ref-ru}}</ref>. |СААТА = 6248808056 |Выява = Вёска Паляна 20190805 110341.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 53 |Шырата хвілінаў = 48 |Шырата сэкундаў = 56 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 02 |Даўгата сэкундаў = 53 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Паля́нка''' — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскага сельсавету]]. == Гісторыя == 30 ліпеня 1964 году вёска мела назву '''Машэннае''' і была перайменаваная ў '''Паддубнае'''<ref>Указ Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета Беларускай ССР Аб перайменаваньні некаторых населеных пунктаў Беларускай ССР ад 30 ліпеня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэньняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 23 (1063).</ref>. У 2005 годзе назва '''Падду́бнае''' была зьмененая на '''Паля́нка'''<ref>[https://geo.by/uploads/Services/kartgeofond/1997-2008/napisanue1997-2008.pdf Перечень изменённых наименований географических объектов] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210602215938/https://geo.by/uploads/Services/kartgeofond/1997-2008/napisanue1997-2008.pdf |date=}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons|Category:Liady village, Dračkaŭski Sieĺsaviet, Smaliavičy District}} * [https://web.archive.org/web/20260510020954/https://smolevichi.gov.by/ Афіцыйная старонка Смалявіцкага раёну] * [http://belaruscity.net/smolevichi/towns.php Пра гарады і вёскі Смалявіцкага раёну] {{Драчкаўскі сельсавет}} {{Смалявіцкі раён}} [[Катэгорыя:Драчкаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну]] pi4ui229ztjjrb6f6ti07to2cc8k5am 0 304370 2697409 2697389 2026-10-21T18:34:54Z Ліцьвін 847 артаграфія, стыль 2697409 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя|назва=Арганізацыя ісламскага супрацоўніцтва|лацінка=Arganizacyja isłamskaha supracoŭnictva|выява=Emblem of the National Resistance Front of Afghanistan.svg|рамка выявы=|памер выявы=|альтэрнатыўны тэкст выявы=|подпіс выявы=Эмблема Панджшэрскага супраціву|мапа=|памер мапы=|альтэрнатыўны тэкст мапы=|подпіс мапы=|мапа 2=|абрэвіятура=ФНСА|дэвіз=|папярэднік=Ісламская Рэспубліка Аўганістан|наступнік=|дата ўтварэньня=[[17]] [[Жнівень|жніўня]] [[2021]]|дата спыненьня існаваньня=|тып=[[Заканадаўчая ўлада|заканадаўчая]]|юрыдычны статус=прызнаецца ўсімі акрамя Расеі|мэта=Вызваленьне Аўганістана ад Талібаў|штабкватэра=Базарак (да 6 верасьня 2021)|каардынаты=|дзейнічае ў рэгіёнах=[[Панджшэр (правінцыя)]] Панджшэрская цясьніна|афіцыйныя мовы=|генэральны сакратар=|імя кіраўніка=[[Амрула Салег]], [[Ахмад Масуд]], [[Бісьміла Хан Махамадзі]]|пасада кіраўніка 2=|імя кіраўніка 2=|пасада кіраўніка 3=|імя кіраўніка 3=|сайт=nationalresistance.org|пасада кіраўніка=Лидэры}} '''Арганізацыя ісламскага супрацоўніцтва''' (раней умоўна называлася '''Панджшэрскі супраціў'''), '''НФСА''' — ваенна-палітычнае абʼяднаньне ў Аўганістане, фактычна зьяўляецца [[Часовы ўрад Расеі|часовым урадам]] [[Аўганістан|Аўганістану]].<ref>[[:ru:Фронт_национального_сопротивления_Афганистана|Фронт национального сопротивления Афганистана — Википедия]]</ref> Панджшэрскі супраціў узначальваецца [[Ахмад Масуд|Ахмадам Масудам]] (сынам палявога камандзіра Ахмад Шаха Масуда, вядомага сваёй пасьпяховай барацьбой спачатку з [[:be:Абмежаваны_кантынгент_савецкіх_войскаў_у_Афганістане|савецкімі]] войскамі, а затым з «[[Талібан|Талібанам]]»), і [[Амрула Салег|Амрулай Салехам]] (першым віцэ-прэзыдэнтам Аўганістану, які заявіў аб выкананьні ім абавязкаў прэзыдэнта Аўганістану).<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/AmrullahSaleh2/status/1427631191545589772|title=Clarity: As per d constitution of Afg, in absence, escape, resignation or death of the President the FVP becomes the caretaker President. I am currently inside my country & am the legitimate care taker President. Am reaching out to all leaders to secure their support & consensus.|author=Amrullah|first=Saleh|website=Twitter|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817204401/https://twitter.com/amrullahsaleh2/status/1427631191545589772|archive-date=2021-08-17}}</ref> 11 студзеня 2024 году кіраўнік ФНС Ахмад Масуд заявіў у сваім [[X (сацыяльная сетка)|твітэр]]-акаўнце аб нападзе сіл супраціўленьня на калёну ваеннай тэхнікі [[Талібан|Талібана]] ў [[Кабул]]е, у выніку чаго 3 талібы загінулі і 2 паранены. 19 студзеня выданьне Khaama Press з спасылкай на мясцовыя крыніцы заявіла, што сябры ФНС падарвалі аўтамабіль Талібана, з-за чаго загінуў 1 палявы камандзір і яшчэ 3 паранены.<ref>[[:ru:Фронт_национального_сопротивления_Афганистана#cite_note-16|Фронт национального сопротивления Афганистана — Википедия]]</ref> [[Файл:Flag of the National Resistance Front of Afghanistan.svg|зьлева|значак|Сьцяг НФСА]] b9u8cin9570vuy8vqczmybfokz12ncr 0 304372 2697405 2026-10-21T17:28:43Z Zadorenko V 100569 Zadorenko V перанёс старонку [[Ганаровая адзнака «Горад-герой Украіны»]] у [[Горад-герой Украіны]] паўзьверх перанакіраваньня: Уніфікацыя 2697405 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Горад-герой Украіны]] 7siclsh286dnrrxx0iv7tiyzcid4c77 1 304373 2697407 2026-10-21T17:28:43Z Zadorenko V 100569 Zadorenko V перанёс старонку [[Абмеркаваньне:Ганаровая адзнака «Горад-герой Украіны»]] у [[Абмеркаваньне:Горад-герой Украіны]]: Уніфікацыя 2697407 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Абмеркаваньне:Горад-герой Украіны]] kh2jfwl22cg6ev59gidtxnsy96xfz60 10 304374 2697429 2026-10-22T10:30:03Z Jim 415 Створаная старонка са зьместам „Red Dragon scuplture during River Lee flooding, October 2023.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>“ 2697429 wikitext text/x-wiki Red Dragon scuplture during River Lee flooding, October 2023.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude> nkovk8xv76zeb4mdavz7k3qyy187okp