ပညာႏရေꩻစနစ်ပွုံႏစံႏ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="en">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikiversity</sitename>
    <dbname>betawikiversity</dbname>
    <base>https://beta.wikiversity.org/wiki/Main_Page</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Special</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Talk</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">User</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">User talk</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikiversity</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikiversity talk</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">File</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">File talk</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki talk</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Template</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Template talk</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Help talk</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Category</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Category talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1198" case="first-letter">Translations</namespace>
      <namespace key="1199" case="first-letter">Translations talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ပညာႏရေꩻစနစ်ပွုံႏစံႏ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55432</id>
    <revision>
      <id>384309</id>
      <parentid>384152</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25977-04</username>
        <id>55470</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>384309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34643" sha1="3nhim19th6872l8cv040fon46ak2sdh" xml:space="preserve">==ပညာႏရေꩻကပေါႏထန်ႏလွဥ်ဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏ==

==ပညာႏရေꩻရေႏရွယ်ႏချက်==
* တွမ်ႏလိုꩻမုအသောင်အရင်ꩻအုံအဝ်ႏပေါင်ုကွိုက်ာဖေႏကဒါႏ
* ယံကထွာလိုꩻဟဝ်(စီꩻကန်ꩻအဝ်ႏ)
* ထာꩻယူႏမဲဥ်ႏဖုံႏယံကပြွူႏဖြို
* လွူးနမ်းမွီႏသက်အတာႏအစွဲးအကမ်းယံကထွာ
* နမ်းကျင်ꩻတရာꩻယံကဟဝ်
* အခိန်ႏခြေင်ယို သွုံꩻယံကဒါႏ


==ပညာႏရေꩻအစွိုးအမျိုꩻ သွံမျိုꩻ==
(က)Formal education (လိတ်သွဥ်ကျောင်ꩻပညာႏရေꩻ)&lt;br&gt;
(ခ) Non-formal education (အဝ်ႏအထန်ႏသွဥ်ထူႏပညာႏရေꩻ)
&lt;vr&gt;(ဂ)Informal education (နမ်းတွမ်ႏနမ်းသွဥ်ထူႏပညာႏရေꩻ)

==လိတ်သွဥ်ကျောင်ꩻပညာႏရေꩻ==
လိတ်သွဥ်ကျောင်ꩻပညာႏရေꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အစိုးရ၊မဥ်ႏတမွေးတဝ်းလဲ့ ပညာႏရောအစွိုꩻတဗာႏဗာႏဆꩻလယို အွဥ်ႏချꩻတွမ်ႏစီꩻကန်ꩻတဲင်် စီႏမံႏဆောင်ႏရွက်ဖေႏဒျာႏ ပညာႏရေꩻစနစ်နဝ်ꩻသွူ။

==ကအွဥ်ႏထွော့ခါꩻအရန်း==
* မူလတန်ꩻအရန်း(Primary Education )
* အထာꩻဝတန်အရန်း (Second Education)
* အထက်တန်ꩻအရန်း(Hight Education)   
* တက္ကသိုလ်ႏအရန်း(Tertiary or Higher Education )

သွဥ်ဖေႏသားတွမ်ႏသွဥ်ထူႏသားအခါႏ ဆွိုက်သွယ်ႏမုယို စဲင်းစဲ့ထီႏဗာႏသွူ။
ကအွဥ်ႏထွော့ခါꩻဖေႏဒါႏ သွဥ်အနယ်ꩻဖုံႏအတွိုင် လွောက်ꩻနာႏလွဥ်ꩻဗာႏသွူ။
အစိုႏရ မဥ်ႏတမွေးတဝ်း ပညာႏရေꩻဝွန်ႏတန်ဌာႏနတဗာႏဗာႏ ကအွဥ်ႏထွော့ခါꩻဒါႏ စီꩻကန်ꩻအတွိုင်ꩻသွဥ်လွဥ်ꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
သွဥ်တန်ꩻ၊အရန်းအတတ်ꩻမဥ်ႏအောင်ႏနောဝ်ꩻ လꩻလိတ်ထူႏဂွုဏ်ႏလက်မတ် ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။

==အဝ်ႏအထန်ႏသွဥ်ထူႏပညာႏရေꩻ==
အဝ်ႏအထန်ႏသွဥ်ထူႏပညာႏရေꩻကရိုꩻနဝ်ꩻတဗွိုန်ပီတဝ်းတွမ်ႏ formal education (လိတ်သွဥ်ကျောင်ꩻပညာႏရေꩻ) အစိုးရပညာႏရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ကွဲးတဲင်တွော့ꩻအဝ်ႏအစွိုꩻအဗူႏ တဗာႏစီႏမံႏထံထွူတဲင် ကအွဥ်ႏထွော့ခါဒါႏရေႏရွယ်ႏချက် တွမ်ႏသွဥ်ထူႏအီအနယ်ꩻ တစွိုးစွိိုးအဝ်ႏဗာႏသွူ။ အခေႏခံႏလွေꩻ ကျောင်ꩻအထန်ႏပညာႏရေꩻ (လွေꩻတဝ်းအိန်ကျောင်ꩻ)တဲင် လိုꩻပေႏတွမ်ႏအသောင်အရင်ꩻ လိုႏအပါယ်ချက်အတွိုင်ꩻ ထဲမ်သွဥ်လွေꩻ ဖေႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

==အဝ်ႏအထန်ႏသွဥ်ထူႏပညာႏရေꩻလက္ခဏာႏ==
နုဲင်းအစိုႏရပညာႏရေꩻ ကျောင်ꩻပွုံႏစံႏစနစ်မွေးတဝ်းသွူ။ အိန်ကျောင်း၊တက္ကသိုလ်ႏစနစ်လဲ့မွေးတဝ်းသွူ။ကအွဥ် ထွော့ခါညဒါႏသွဥ်နယ်ꩻ ပဝ်ႏဒျာႏရိုꩻကီလဲ့ လိုꩻပေႏသꩻဝင်ꩻစာꩻမုꩻ၊အခိန်ႏတွမ်ႏအသောင်အရင်ꩻလိုႏအပါယ်ချက်အလꩻ သွဥ်ဖေႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
လွိုက်တဝ်းသက်အရွယ်ႏတဲင် လိုꩻပေႏ လိုညတလောင်ꩻ၊လိုꩻတန်ဖုံႏလွူꩻထွားလꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ရေႏရွယ်ႏချက်စဲင်းစဲင်းစဲ့စဲ့တဗာႏ အဝ်ႏခါꩻဗာႏသွူ။လွူးနမ်းမွီႏသက်အတာႏ ကျင်ႏလယ်ႏမုသွဥ်ခန်ꩻဖုံႏအဝ်ႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
လိတ်ထူႏဂုဏ်ႏနဝ်ꩻ ခင်ႏလမ်းတွိုင်ꩻတလိုႏတဝ်းအကျောင်ꩻ non-formal education နဝ်ꩻ ရိုꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

==နမ်းတွမ်ႏနမ်းသွဥ်ထူႏပညာႏရေꩻ==
နမ်းတွမ်ႏနမ်းသွဥ်ထူႏပညာႏရေညကရိုꩻနဝ်ꩻ အစိုးရပညာႏရေꩻကျောင်ꩻ ပွုံႏစံႏတမွေးတဝ်းတဲင် စွုမ်ႏနီꩻဖဝအုံအဝ်ႏရေꩻအတွက်တာႏ သွဥ်လွေုဖေႏဒျာႏအနယ်ခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
* သွဥ်ထူႏမွိုးဖာထျꩻတွမ်ႏ သွꩻအသောင်ꩻအရင်ꩻထျꩻ
* သွဥ်ထူႏ(Internet ,Facebook, You Tube)အလောင်း
* သွဥ်ထူႏထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို
* သွဥ်ထူႏအခွဲးအကျုံႏအကို


==နမ်းတွမ်ႏနမ်းသွဥ်ထူႏပညာႏရေꩻလက္ခဏာႏ==
* အွဥ်ႏထွော့ချာခါꩻဒါႏအတန်ꩻ၊အခိန်ႏ၊အနယ်ꩻကတူႏစဲဥ်ႏအဲဥ်တဝ်းသွူ။
* လိတ်ထူႏဂုဏ်ႏ(certificate )အဝ်ႏတဝ်းသွူ။
* သွဥ်ထူႏသားကမဲဥ်သွဥ်ထူႏဒါႏအတွိုင်ꩻ သွဥ်ထူႏလာဒျာႏသွူ။
* စပ်ဆွိုင်ꩻတွမ်ႏဖဝ အခွဲးအကျုံႏသွူ။
* အခိန်ႏတွမ်ႏခင်ႏလမ်း အွဥ်ႏထွေ့ခါꩻတဝ်းသွူ။


==ပညာႏရေꩻအတာႏသွဥ်ဖေႏမုပွုံႏစံႏ==
(၁) Forest School(အဓိကအထျꩻအကျိုꩻကေꩻဇူꩻ)&lt;br&gt;
(၂) Online School(အွန်လိုင်းကျောင်ꩻ)&lt;br&gt;
(၃) Homeschooling (သွဥ်ထူႏလွေုနေးလမ်းကို)&lt;br&gt;
(၄)Montessori Schook(မောန်တိုဆိုးရီကျောင်ꩻ)&lt;br&gt;
(၅)Conventional  School (ကွန်ဗန်ရှင်နယ်ကျောင်ꩻ)&lt;br&gt;
(၆)Progressive School(ပရိိုကရက်ဆင့်ကျောင်ꩻ)&lt;br&gt;
(၇)Mainstr School(မိန်းထရင်းကျောင်ꩻ)

==သွဥ်ထူႏတွမ်ႏအသောင်အရင်ꩻ==
သွဥ်ထူႏတွမ်ႏအရောင်ႏ၊ပွုံႏစံႏအမျိုꩻမျိုꩻ စတဲင်တွမ်ႏမဲ့ကထီႏဒါႏအသောင်ရင်ꩻ ကားကအဝ်ႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻသွူ။

==သွဥ်ထူႏလွေꩻအွန်လိုင်းလောင်း==
သွဥ်ထထူႏလယအွန်လိုင်းလောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ သွဥ်ဖေႏ၊သွဥ်ထူႏမုဖုံႏယိူ ကူပဝ်ႏဒျာႏအင်တာနက်လောင်း၊တက္ကသိုလ်ႏတွမ်ႏ သွဥ်တန်ꩻအခိန်ႏဒွေါင်ႏစားဖုံႏယိုလဲ့သွဥ်ထူႏလွေꩻ အွန်လိုင်းလောင်းနဝ်ꩻသွူ။

==အွန်လိုင်းကျောင်ꩻ==
အွန်လိုင်းကျောင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ သွဥ်ဖေႏ၊သွဥ်ထူႏမုဖုံႏယို အဝ်ႏဒျာႏအင်တာနက်အ‌လောင်း၊တက္ကသိုလ်ႏ
တွမ်ႏသွဥ်တန်ꩻ အခိန်ႏဒွေါင်ႏစားဖုံႏယိုလဲ့ သွဥ်ထူႏလွေꩻအွန်လိုင်းလောင်းနဝ်ꩻသွူ။
==Online School အာႏတလာချက်==
* မဲဥ်သွဥ်အခိန်ႏမုဲင်ꩻလဲ့တွိုင်ႏပင်ႏဒေါ့ꩻရီလꩻ
* နန်းဗာႏတဝ်းဒွုမ်တဖူꩻအဆင်ႏပြေႏတဝ်း
* ရွဥ်လို့ဆေ့ꩻ
* ဗီဒီယိုမတ်တန်ꩻလꩻ
Online School.ကသွုံꩻလွေꩻဒါႏနယ်ႏပယ်ႏခင်ႏလမ်း
* တက္ကသိုလ်ႏ/ကောလိပ်
* ပရော်ဖက်ရှင်နယ်သွဥ်တန်ꩻ(ဥပမာႏ-IT,Graphic  Design,Marketing )
* အ ခေႏခံႏတွမ်ႏကွန်ယက်သွဥ်ထူႏမုꩻ
* သွဥ်ထူႏလွေꩻလမ်းကိုဒါႏ Home Schooling


==ကသွုံꩻလွေꩻဒါႏနုဲင်ႏငံႏ==
အမေရိကန်(United States)၊ ထိုင်ႏ(Thailand)၊ အိန္ဒိယ(India)၊ ပေါ်တူဂယ်(Portugal)၊ အာဆီယံ(ASEAN countries )၊ ဂျာမန်(Germany)

'''၃ homeschooling (သွဥ်ထူႏနေးလမ်းကို)'''

ပညာႏရေꩻယိုနဝ်ꩻ လွေꩻကျောင်ꩻခရာႏလိုႏ
တဝ်းတဲင်နားဟွိုန်ာစုသယးတဖြာꩻဖြာꩻတရိုꩻတဝ်း၊ဟဲ့ꩻဆရာႏတဖြာာဖြာꩻတရိုꩻတဝ်း သွဥ်ထူႏ၊သွဥ်ဖေႏမုယိုထွာဒျာႏလမ်းကိုနဝ်ꩻသွူ။ပွုံႏမဲန်ႏသွဥ်ꩻထူႏကျောင်ꩻ စနစ်ကို တစွယ်ꩻတဝ်း မွိုးဖါဖုံႏ၊လွေꩻကျောင်ꩻ တသန်ုတဝ်းလိုꩻပေႏဖုံႏ၊သꩻတွမမႏနမ်းခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ အဆင်ႏတပြေႏတဝ်းလိုꩻပေႏဖုံႏတွမ်ႏ ကမဲဥ်သွဥ်ထူႏခေါ်ဒျာႏလိုꩻပေႏဖုံႏလဲ့ သွဥ်ထူႏအနယ်ာယို အဆင်ႏပြေႏသွူ။

==Homeschooling အာႏတလာချက်==
* အချိန်ႏစီႏမံႏဖန်းဖြယ်ချာနွောင်ꩻ
* သွဥ်ထူႏတဖြာꩻစီႏလဲ့ အဆင်ႏပြေႏ
* လိုꩻပေႏအလင်အံႏနွောင်ꩻလꩻတဝ်း
* သွဥ်ထူꩻမုအခိန်ႏလꩻအာ ကသွုံꩻလွေꩻဒါႏနဲင်ႏငံႏ
အမေရိကန်(ကနေဒါ၊အဂ်လန်၊တောင်အဖရိက၊
ပြင်သစ်

'''၄။ Montessori School (မောန်တိုဆိုးရီကျောင်ꩻ)'''

Montessori School (မောန်တိုဆိုးရီကျောင်ꩻ)ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻပေႏနမ်းကိုႏတဲင်ႏ သꩻဓာတ်အာႏတလာလာ သွဥ်ထူႏချာထွူ လိုꩻရေꩻယံတိုꩻတက်အီအတာႏ ကူႏညီႏဖေႏဒျာႏစနစ်တဗာႏသွူ။အနယ်ာယိုနဝ်ꩻ ဖေႏအာႏလွေꩻဒျာႏအနယ်ꩻ တွမ်ႏသွꩻပေႏဖုံႏ သွဥ်ထူႏညီꩻဝင်ꩻ (collaborative learning )ပွုံႏစံႏနဝ်ꩻသွူ။Montessori စနစ်နဝ်ꩻ Dr.Maria Montessori ကရိုꩻဒျာႏဂျာမန်ပညာႏသျင်ႏနဝ်ꩻ တယ်ႏထွင်ႏခါꩻနေင်ႏ၁၉၀၇ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။

==Montessori စနစ်သွဥ်ဖေႏ၊သွဥ်ထူႏမုအဓိက(၄)ဗာႏ==
* Practrical Life Skillsm
ဥပမာႏ-လူးထီ၊မာညနမ်းနးတွမ်ႏအသောင်အရင်ꩻကြောင်းစင်ရေꩻ
* Sensorial Education 
လိုꩻပေႏဖုံႏဖေႏကလꩻအာအီ အကျုံႏအခွဲးအတာႏ
သွဥ်လွေꩻဖေႏတွမ်ႏအာႏရုဏ်ႏ(၅)ပါꩻ(sense of tought, smell, sight, sound)စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
* Mathematics (သွဥ်ထူႏနေးတွမ်ႏတွက်ချက််ဂဏန်ꩻ)
Montessori စနစ်နဝ်ꩻ သွဥ်ထူ တွမ်ႏ တွက်ချက်ဂဏန်ꩻတဲင် ဗွိုန်ပီဒျာႏ သွဥ်ထူႏလွေꩻ စီꩻပွာꩻရေꩻ သွဥ်တန်ꩻပွုံႏစံႏနဝ်ꩻသွူ။
Language (ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ)
တဲမ်းလိတ်၊ဟော်ꩻပျောႏမုစတဲင် လိုာပေႏတဖြာꩻအခေႏခံႏကလိုႏဒါႏသꩻစွန်သထီဖုံႏယို မာꩻတိုꩻတက်ဖေႏသွူ။
၅။== Convention Schol(ကွန်ဗန်ရှင်နယ်ကျောင်ꩻ)==
Convention Schol ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဗွိုန်ပီဒျာႏအမျိုꩻသာꩻကျောင်ꩻ၊အစိုးရပညာႏကျောင်ꩻ၊(အမျိုးသားကျောင်း/ပုံမှန်ကျောင်း)နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။အနယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ စေဗာႏလိတ်ဖြေႏပွယ်ꩻထွူ တတန်ုမဥ်ႏအောင်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏကီယင်းတတန်ꩻလꩻသွူ။
==Convention  School လက္ခဏာႏဖုံႏနဝ်ꩻ==
Teacher-centered learning 
(အခေႏခံႏလွေꩻဆရာႏသွဥ်ဖေႏမု)
ဆရာႏသွဥ်ဖေႏထွူလဲ့ ကထွာတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ ခံႏထူႏနာႏ
လွဥ်ꩻ ဗာႏတိတ်ꩻတိတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

Fixed curriculum (ပညာႏရေꩻဝန်ႏတန် အွဥ်ႏထွော့ဖေႏခါꩻသွဥ်နယ်ꩻ၊ကတူႏစဲဥ်ႏတွမ်ႏသွဥ်နယ်)
ပညာႏရေꩻဝန်ႏတန်အွဥ်ႏထွော့ဖေႏခါꩻသွဥ်နယ်ꩻအ
တွိုင်ꩻ လွောက်ꩻနာႏသွဥ်ဖေႏဗာႏ ၊လိုာပေႏတဖြာꩻစီႏသသာဝင်ꩻစာꩻမုယိုယူႏတဝ်းတဲင် အွဥ်ႏထွော့သေꩻခါꩻအတွိုင်ညသွဥ်ဗာႏသွူ။
==Standardized testing (စဲစ်ဆေꩻလွေꩻပဥ်ရန်းရန်း)==
ယဲက်ထွားလွေꩻဗာႏသွဥ်ထူႏသွဥ်ဖေႏမုလာမတ်နဝ်ꩻသွူဖေႏကထင်ႏလꩻအရန်းတရန်းထွူတရန်းတဲင် စဲစ်ဆေꩻလွေꩻဗာ လိတ်စေပွယ်ꩻတွမ််ႏ ယဲက်ထွားလွေꩻဗာႏသွဥ်ထူႏသွဥ်ဖေႏမုလာမတ်နဝ်သွူ။
'''Structure environment (အွဥ်ႏထွော့ခါꩻခြေင်းခြေင်းစီꩻကန်ꩻ)'''
သွဥ်ထူႏ၊သွဥ်ဖေႏမုအတောႏအတွင်ꩻနဝ်ꩻ အွဥ်ႏထော့ခါꩻဖေႏအခိန်ႏသေႏသေႏချာႏချာႏ (တိတိကျကျ)နဝ်ꩻသွူ။မဥ်ႏခြုဲင်းဗာႏယင်းနဝ်ꩻ တနေင်ႏတာႏလွုမ်းဆရာႏ/မူႏတဖြာꩻလꩻခွင်ꩻခွိုင်းမုဲင်ꩻနီꩻ၊လိုာပေႏတဖြာꩻလွေꩻကျောင်ꩻနဝ်ꩻ ဗွေဗာႏ၇၅%နဝ်ꩻသွူ။
'''Focus on academic achievement (အွဥ်ႏရေꩻလွေꩻဗာႏလိုꩻပေႏအစွိုꩻအောင်ႏမျင်ႏမု)'''
အွဥ်ႏရေꩻလွေꩻဒျာႏလိုꩻပေႏစေလိတ်ယံ၊တွမ်ႏဖေႏကထင်ႏလꩻလွေꩻ ပဥ်ရန်းရန်းနဝ်ꩻသွူ။
'''၆။ Progressive School ကရိုꩻနဝ်ꩻ''' တွမ်ႏConventional School ယိုတဗန်ႏလွေꩻဝင်ꩻသွူ။
Student-centered learning (အခေႏခံႏလွေꩻလိုꩻပေႏသွဥ်ထူႏမု)
ဆရာႏနဝ်ꩻထွာအွဥ်ႏနယ်အနယ်ုလွုမ်ꩻတဲင် သွဥ်ဖေႏတသေႏသေႏတဝ်းသွူ။ လိုꩻပေႏတဖြာꩻအနေႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွား ထွဥ်ႏသုတေသန တသေႏသေႏဗာႏဒျာႏသွူ။

==ပညာႏရေꩻငဝ်းခြီခြဝ်==
ပညာႏရေꩻ ငဝ်းခြီခြဝ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပညာႏသျိပုဂ္ဂိုလ်ႏတန်သီး ဒေါ့ꩻဗွောင်နယ်လွေꩻ ပညာႏရေꩻ သဖော်ꩻတရာꩻ အဓိပ္ပာယ်ႏဖုံႏသွူ။

==နယ်လ်ဆင် မင်ဒဲလား==
ပညာႏရေꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻကမ္ဘာႏထွူတကာႏတဝ်း ထွာအီလက်နက်စုခွုမ် အစွန်ꩻသတ္တိယံ တဗာႏဒျာႏသွူ။

==ဘင်ဂျမင်ဖရန်ကလင်==
မိဥ်ႏရင်ꩻသော့ꩻဒျာႏ အနီꩻအရင်ꩻပညာႏရေꩻကိုနောဝ်ꩻ အီႏဖေႏအယံသွတ်ꩻ အကျိုꩻမျတ်ယံလွိုဝင်ꩻ၊အကျိုꩻအီႏအဝ်ႏလွေꩻ ထာဝရအတာႏသွူ။

==အရစ္စတိုတယ်==
ပညာႏရေꩻအရွီးအခိုႏနောဝ်ꩻ ခါႏစွဥ်ႏရိုꩻကီလဲ့ အရာႏနောဝ်ꩻအွီႏနွိုးငါႏနောဝ်ꩻသွူ။

==မယ်လ်ကွန် အိပ်ချ်==
သွဥ်ထူႏမုယို အွဉ်ႏဆွိုးမွိုန်းတဝ်း။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖဝကဖေႏဒါႏသွဉ်ခန်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ မုဲင်ꩻခါတယောဝ်း တအွဉ်ႏဆွိုးနွောင်ꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။

==Dunn,R.  and Dunn,K.==
ပညာႏရေꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ အနာႏဂတ်အတာႏ ထွာအီနုဲင်ႏငံႏကာႏအီ၊ကူႏအီလက်မတ်စူမုဲင်နောဝ်ꩻသွူ။ကွပ်ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် မွူးရောဝ်ꩻနီꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဟန်ႏနီꩻကဖျင်ဆင်သေꩻခါꩻသား အတာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။

==ဒဗလျူ ဘီ ရိတ်စ်==
ပညာႏရေꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထဲမ်သော့ꩻထီဗွုံꩻလွုမ်ꩻတမွေးတောဝ်း အူဖေႏမေႏတာႏဒျာႏတဲင် ကယိန်းသွဉ်တဲ့ ကယိန်းဖြွဥ်ဖြွဥ်ငါအတွိုင်ꩻ၊ကယိန်းထီႏငါငါတဖူꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။

==မာတင်လူသာကင် ဂျူနီယာ==
ပညာႏရေꩻထာꩻမာꩻတာႏဝွန်ႏနောဝ်ꩻ သွဥ်ဖေႏဒျာႏထာꩻထီႏထာꩻယူႏထာꩻတွေꩻဖေႏယံတဖဲ့ꩻ ယူႏခူခူပဲင်ႏချာအီထာꩻ ကူစွိုးကူမျိုꩻဖေႏကယံနဝ်ꩻသွူ။ဥာဏ်ႏတွမ်ႏစာရိတ္တပေါင်ꩻစပ်မုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏပညာႏရေꩻအစဲစ်အမဲန်ႏ အင်းမိုးချက်နဝ်ꩻသွူ။

==အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း==
ပညာႏရေꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိတ်အိန်ကျောင်းကို ကသွဥ်ထူႏခါꩻဒါႏ ထာꩻဒါႏဖုံႏယို အောဝ်ႏဖေင်ꩻထွူတွော့ꩻ ကအဝ်ႏကုဲင်ဒါႏအကဲဥ်အဗဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။

==ဒေါက်တာဆုစ်==
ကယိန်းလွူꩻထွားထွား ကယိန်းဒါႏဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။ကယိန်းသွဥ်သွဥ် ကယိန်းလွေꩻနွောင်ꩻအာအာနောဝ်ꩻသွူ။

==အတာႏဆွာꩻပညာႏရေꩻတာႏ==
အတာႏဆွာꩻပညာႏရေꩻသွဥ်ထူႏမုꩻ ကရိုꩻနောဝ်ꩻ သꩻတွမ်ႏနမ်းပြွူႏဖြိုရေꩻအတာႏတွမ်ႏ နမ်းတွမ်ႏနမ်းသွဥ်ထူႏချာ ပညာႏရေꩻနဝ်ꩻသွူ။

==အရေꩻတန်==
ကမ္ဘာႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုꩻအနယ်ꩻပညာႏ
ထာꩻမာꩻခွုမ်စံႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏမု
နမ်းတွမ်ႏနမ်းတိုꩻတက်ပြွူႏဖြိုမုꩻ
လိုꩻမုꩻသွုပ်သံႏရေꩻတိုတက်မု

==အကျိုꩻတရာꩻ==
ပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻအလꩻ
ခွုမ်စံႏထာꩻမာꩻ
လိုꩻမုꩻရေꩻ
သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖုံႏယို ထွာဒျာႏ ပညာႏရေꩻအတာႏဒျာႏသွူ။

== Flexible curriculum (ပြောင်ꩻလုဲင်ႏချာငါအနယ်ꩻ==
အစိုႏရကအွဥ်ႏထွော့ခါꩻဒါႏ သွဉ်လွေꩻဖေႏမု ပွုံႏစံႏ၊လိတ်စောင်ႏဖုံႏ၊အတွိုင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ သွဉ်နယ်လွေꩻတဝ်းတဲင်တွော့ꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏသွဉ်ဖေႏနေးသွူ။

==Collaborative learning (သွဥ်ထူႏလွေꩻတွမ်ႏအစွိုꩻ==
ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻနေးအစွိုꩻ၊ မာꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻပငါပရာꩻတဲင် အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏ၊ နေးတွမ်ႏသဖော်ꩻဗွိုန်ပီလို့ဝင်ꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို အွဉ်ႏအတယ်ႏတဲင်  လိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏနဝ်ꩻ ပါနွို့သော့ꩻသွဉ်ထူႏလွေꩻနဝ်ꩻစားသွူ။

== ထာꩻယူႏထာꩻထီႏတွမ်ႏပွိုင်ဆင်နွောင်ꩻအထီအသွီႏ==
အနယ်ꩻယိုနောဝ်ꩻ ခတ်ကယ်ꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏလိုꩻတဖြာꩻစီႏယို အောင်ႏလက်မတ်၊အောင်ႏနေးပိဥ်ရန်းရန်း၊တတန်ꩻထွူတတန်ꩻ အွဉ်ႏရေꩻလွေꩻနဝ်စားမွေးတဝ်းတဲင် အွဉ်ႏရေꩻလွေꩻဒျာႏ ထွုမ်ႏထွားနွောင်ꩻအဖြေႏ၊ ထာꩻယူႏတွမ်ႏအဖြေႏယို ထဲ့မဲန်ႏလွေꩻအခြောင်ꩻ လꩻလွေꩻအစွန်ꩻထီဖုံႏသွူ။

==Real-world connection (စပ်ဆွိုင်ꩻလွေꩻတွမ်ႏလောကအနေႏ==
သွဉ်ထူႏမုအကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏ စွုမ်ႏနီꩻအုံအဝ်ႏမုဖဝယို အတဲက်ဆဲင်ႏလို့ဝင်ꩻဖုံႏ၊ အဗွိုန်ပီလို့ဝင်ꩻဖုံႏ စစွဥ်ႏ သွဉ်စပ်ဆွိုင်ꩻဖေႏနေးတွမ်ႏ လောကမဲ့ဖြုံႏနောဝ်ꩻသွူ။

==ကသွုံꩻလွေꩻဒါႏနုဲင်ႏငံႏ==
ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသွဉ်ဖေႏလွေꩻ အကျောင်ꩻခရာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻစားတဲင် ကသွဥ်နယ်ဖေႏလွေꩻဒါႏ နုဲင်ႏငံႏဖုံႏနဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏ၊အင်္ဂလန်၊ဂျာမနီ၊ကနေဒါ၊နော်ဝေး၊ဖင်လန်စစွဉ်ႏယိုဖုံႏသွူ။

==Mainstream school ==
မိန်းစထရမ်းကျောင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကျောင်ꩻသားပေႏဖုံႏအတာႏ ပွုံႏမဲန်ႏကသွဉ်ဖေႏဒါႏအတွိုင်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏခမ်းနယ်ႏ အစိုႏရ( ပညာႏရေꩻအစွိုꩻစီႏမံႏဖန်းဖြယ်မုꩻ) ဆꩻလꩻနဝ်ꩻသွူ။ကျောင်ꩻယိုဖုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထင်ႏအတန်ꩻ တရန်းထွူတရန်း၊ အခေႏခံႏသွဥ်ထူႏမုꩻ၊ စေလိတ်ပွယ်ꩻတွမ်ႏ စီꩻကန်ꩻဖုံႏယို အဓိကသွဉ်လွေꩻဖေႏနဝ်ꩻစားသွူ။

==မိန်းစထရမ်းကျောင်ꩻ အခေႏခံႏအချက်အဗာႏ==

==သွဉ်ဖေႏသွဥ်ထူႏမုစနစ်==
အွဉ်ႏထင်ႏနေးအတန်ꩻတဲင် သွဉ်လွေꩻနေးတွမ်ႏဘာႏသာႏအတွိုင်ꩻ(သင်္ချာ၊သိပ္ပံ၊ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ)စတဲင် အစိုႏရအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ဘာႏသာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ထင်ႏအီအတန်အတာႏ တရန်းထွူတရန်း စဲစ်ဆေꩻလွေꩻတွမ်ႏလိတ်ဖြေႏပွယ်ꩻထွူ ထောင်ထွားလွေꩻထဲင်းယင်း လꩻအမတ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။

==စီꩻကန်ꩻ==
ကျောင်ꩻကိုတဲ့နောဝ်ꩻ၊ အစိုႏရဝွန်ႏတန် ကချꩻလင်ꩻဖေႏဒါႏ ကျောင်ꩻသားတွမ်ႏဆရာႏသီးအတာႏ စီꩻကန်ꩻဖုံႏယို အခိန်ႏတွိုင်ꩻလွောက်ꩻနာႏ အွဉ်ႏရေꩻဗာႏသွူ။

== ကသွုံꩻလွေꩻဒါႏနုဲင်ႏငံႏ==
အမေႏရိကန်ႏ၊ အင်္ဂလန်၊ ဂျာမနီ၊ ကနေဒါ၊ နော်ဝေ၊ ခယ်ႏစစွဉ်ႏခမ်းထီတန်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။

==သွဉ်ထူႏသားသွဉ်ထူႏမုပွုံႏစံႏ==
ကေားကသွဉ်ထူႏသားအတာႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏလိတ်စောင်ႏနေးတဲင် သွဉ်ထူႏတဲ့အဝ်ႏ၊ တွမ်ႏထာꩻထီႏမဲ့ဖြုံႏနေးတဲင် သွဉ်ထူႏတဲ့အဝ်ႏ၊ မာꩻနယ်နေးတွမ်ႏထာꩻမာꩻတဲင် သွဉ်ထူႏလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။

==သွဥ်ထူႏတွမ်ႏမဲ့အထီႏ==
သွဥ်ထူႏတွမ်ႏမဲ့အထီႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ အရောင်ႏ၊ပွုံႏစံႏအစွိုးစွိုးစတဲင် တွမ်ႏမဲ့ကထီႏဒါႏ အသောင်အရင်ꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို သွဥ်ထူႏတွမ်ႏမဲ့အာႏရွုဏ်ႏသွူ။ဥပမာႏ သွဥ်ထူႏလꩻနွောင်ꩻနောဝ်ꩻ ထွားထာꩻရွုတ်မွန်၊ကာႏတွန်း၊ဟံႏပွုံႏ၊ပွုံႏထာꩻရုတ်အစွိုးအမျိုꩻ၊လွေꩻတဖူꩻ၊ထွားသဘာႏဝ အသောင်အရင်ꩻ ထောင်တဖူꩻစတဲင် ခံးစာꩻသွဥ်ထူႏလꩻနွောင်ꩻသွူ။

== အာႏတလာချက်==
မတ်တောင်ꩻယိုꩻ၊ သꩻဝင်ꩻစာꩻမုအာ၊လꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏအာ၊ စီႏမံႏဖန်းဖြယ်မုလဲ့ယိုꩻ၊ အခွဲအကျွုံႏ သွဉ်ထူႏနေးတွမ်ႏနမ်းမော့ꩻလဲ့ သေယိုꩻဒါႏယိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။

== သွဥ်ထူႏနေးတွမ်ႏအဟွိုန်==
သွဥ်ထူႏတွမ်ႏအဟွိုန်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏနားကဟွိုန်သေထွꩻ အငဝ်းအာမျိုꩻစွုမ်ႏစွိုးမျိုꩻဖုံႏယို သွဥ်ထူႏလွေꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သွဥ်ထူႏ နာႏဝင်ꩻဟော်ꩻငဝ်း၊ဒေါ့ꩻခြုဲင်းပွယ်ꩻ၊နာႏရေဒီယို၊ နာႏသတင်ꩻခမ်းကိုခမ်းထန်ႏ၊နာႏငဝ်းသချင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻရီအုံကိုမ်လို့ဝင်ꩻ၊ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်း မတ်တန်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။

== အာႏတလာချက်==
ကတူႏဦးနောက် မွံဗန်လွိုလွဉ်၊ နမ်းတွိုႏဗာႏတဝ်းလဲ့ ဟွိုန်ထွꩻသေထွꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏ၊ ကွပ်ဟွိုန်နာႏဗာႏတဲင် ကအီႏထွာလွဥ်အကျိုꩻတရာꩻ လောကသဘာႏဝတံႏယို ဖျင်ဆင်ပွိုင်ဆင်ခါꩻလꩻနောဝ်ꩻသွူ။

== သွဥ်ထူႏတွမ်ႏအဟော်ꩻအတဲမ်း==

သွဥ်ထူႏနေးတွမ်ႏ အတဲမ်း၊အဟော်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဟွိုန်အငေါဝ်း၊ထီႏနေးအဖြုံႏဖုံႏ တဲမ်းမတ်လွဥ်ꩻ ဟော်ꩻလွဥ်နောဝ်ꩻစားသွူ။အနယ်ꩻယိုနောဝ်ꩻ ဖတ်လွူꩻဗာႏလိတ်စောင်ႏဖုံႏ၊ စေးလာႏတွမ်ႏအကျောင်ꩻ ခရာႏတစွိုးတမျိုꩻဖုံႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာယင်း လိတ်အကဲဥ်အဗဲ့ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းသွဉ်ထူႏမုယို အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ အရသာႏခွူခွူနောဝ်ꩻသွူ။

== အာႏတလာချက်==
လꩻအာဗဟုသုတ၊ တဲမ်းမုဲင်ꩻယိန်းတောင်ꩻယိုꩻယိုꩻ၊ လွူꩻထွားချာလꩻ၊ တွမ်ႏတဲမ်းနေးလိတ်တဲင် ခြုဲင်းနယ်ဟော်ꩻနယ်ဝင်ꩻလꩻ၊အနမ်းအခြောင်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်အာသွူ။

==သွဥ်ထူႏတွမ်ႏထာꩻမာꩻ==
သွဥ်ထူႏတွမ်ႏထာꩻမာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ သွဥ်ထူႏလွေꩻနေးတွမ်ႏရုဲင်ꩻတသွိုးမု၊ နမ်းထာꩻမာꩻအခွဲအကျွုံႏ၊ နွို့နေးထာꩻမာꩻခွင်ႏကို ခွုမ်စံႏလွေꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ သွဥ်မာꩻထာꩻမာꩻ၊ သွဥ်ဖျင်တစွိုးတမျိုꩻ၊သွဥ်ထွို့ꩻပွုံႏဒီသိုင်း၊ သွဥ်လွူꩻဖတ်ထွားလိတ်ဖုံႏသွူ။

[[Category: BLK]]
[[Category: ထွားဖတ်ခရာႏ]]</text>
      <sha1>3nhim19th6872l8cv040fon46ak2sdh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပညာႏရေꩻကပေါႏထန်ႏလွဥ်ဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55574</id>
    <revision>
      <id>384305</id>
      <parentid>384153</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:28:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25977-04</username>
        <id>55470</id>
      </contributor>
      <origin>384305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1489" sha1="2x54747egozjqch3o9j2yij6dxmhyz8" xml:space="preserve">ပညာႏရေꩻတကက္ကသိုလ်ႏလီꩻ ပါမောက်ခကထွာဒါႏ ဦးထွန်းကြွယ် ကအွဥ်ႏနယ်ဖေႏဒါႏသမဲင်ꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းထန်ႏနုဲင်းဆꩻလꩻယိုအတွိုင်ꩻသွူ။နုဲင်ႏငံႏသမဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းသားမွိုးဖါအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ခမ်းသားမွိုးဖါရုဲင်ꩻတသွိုးမုဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏမတ်တန်ꩻတန်အတွိုင်ꩻ ပညာႏရေꩻသမဲင်ꩻယိုလဲ့ ထွာဒျာႏခမ်းသားမွိုးဖါ ရုဲင်ꩻတသွိုးမုမတ်တန်ꩻတန်နေနေသွူ။
နီသွဥ်းသီးမဥ်ႏထွားလွေꩻချာယင်း မျဲန်ႏမာႏခမ်းပညာႏရေꩻသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယိုနဝ်ꩻ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၀ဗာႏ( ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၆၈ဗာႏ)နဝ်ꩻ မျန်ႏမာႏခမ်းကိုယိုႏအဝ်ႏကွို့ꩻဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ် ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။</text>
      <sha1>2x54747egozjqch3o9j2yij6dxmhyz8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>384306</id>
      <parentid>384305</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T02:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25977-04</username>
        <id>55470</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>384306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3912" sha1="3j411503cwf2a0s2jv9gba0dqy2q99o" xml:space="preserve">ပညာႏရေꩻတကက္ကသိုလ်ႏလီꩻ ပါမောက်ခကထွာဒါႏ ဦးထွန်းကြွယ် ကအွဥ်ႏနယ်ဖေႏဒါႏသမဲင်ꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းထန်ႏနုဲင်းဆꩻလꩻယိုအတွိုင်ꩻသွူ။နုဲင်ႏငံႏသမဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းသားမွိုးဖါအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ခမ်းသားမွိုးဖါရုဲင်ꩻတသွိုးမုဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏမတ်တန်ꩻတန်အတွိုင်ꩻ ပညာႏရေꩻသမဲင်ꩻယိုလဲ့ ထွာဒျာႏခမ်းသားမွိုးဖါ ရုဲင်ꩻတသွိုးမုမတ်တန်ꩻတန်နေနေသွူ။
နီသွဥ်းသီးမဥ်ႏထွားလွေꩻချာယင်း မျဲန်ႏမာႏခမ်းပညာႏရေꩻသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယိုနဝ်ꩻ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၀ဗာႏ( ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၆၈ဗာႏ)နဝ်ꩻ မျန်ႏမာႏခမ်းကိုယိုႏအဝ်ႏကွို့ꩻဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ် ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။အစိုႏရပညာႏရေꩻကျောင်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏတောဝ်းဒွိုန်းသွူ။သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ ပညာႏရေꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယိုနဝ်ꩻ သဝင်ꩻစာႏခရာႏဟဝ်ငါႏသွူ။မဥ်ႏသေတဝ်းသမဲင်ꩻယို ခံႏဗာႏဒါႏဝင်ꩻလိန်ႏလဲဥ်အံႏချာႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။မဥ်ႏသေသမဲင်ꩻနောဝ်ꩻမꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းယို ယွုမ်းအံႏချာသွူတဲင် ခံႏထူႏချက်ယိုတဲင် နီယွုမ်းအံႏနွောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
မျန်ႏမာႏခမ်းပညာႏရေꩻသမဲင်ꩻကိုအလꩻ အခေႏခံႏယိုထွာဒျာႏ နီသွဥ်းသီးဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ တွမ်ႏဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻယို စပ်ဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻတဲင် မျန်ႏမာႏခမ်းပညာႏရေꩻယို ထွာလွဥ်ဗာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ စဲင်းစဲ့တဗာႏသေထွꩻဗာႏနောဝ်ꩻစားသွူ။မျန်ႏမာႏခမ်းအခဝ်ဒွမ်ယို တယ်ႏအင်္ဂလိပ်စူထျꩻလꩻနဝ်ꩻမာꩻငါ ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၇၃ဗာႏနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻအောဝ်ႏလွဥ်ကျောင်ꩻပေါင်ꩻ (၈၀၁)ကျောင်ꩻသွူ။အစိုႏရပညာႏရေꩻအဝ်ႏလွဥ်လဲဥ်း (၁၁၂)ကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အစိုႏရပညာႏရေꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ သွဥ်လွေꩻဖေႏဒျာႏလောကီထာꩻဒါႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻသွူ။ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻနဝ်ꩻ သွဥ်လွေꩻဖေႏဒျာႏလောကုတ္တရာႏ၊ပါဠိလိတ်စစွဥ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။</text>
      <sha1>3j411503cwf2a0s2jv9gba0dqy2q99o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>384307</id>
      <parentid>384306</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T03:08:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25977-04</username>
        <id>55470</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>384307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5664" sha1="b3dnnd8btuifcvxj01uamdqkd7425o9" xml:space="preserve">ပညာႏရေꩻတကက္ကသိုလ်ႏလီꩻ ပါမောက်ခကထွာဒါႏ ဦးထွန်းကြွယ် ကအွဥ်ႏနယ်ဖေႏဒါႏသမဲင်ꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းထန်ႏနုဲင်းဆꩻလꩻယိုအတွိုင်ꩻသွူ။နုဲင်ႏငံႏသမဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းသားမွိုးဖါအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ခမ်းသားမွိုးဖါရုဲင်ꩻတသွိုးမုဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏမတ်တန်ꩻတန်အတွိုင်ꩻ ပညာႏရေꩻသမဲင်ꩻယိုလဲ့ ထွာဒျာႏခမ်းသားမွိုးဖါ ရုဲင်ꩻတသွိုးမုမတ်တန်ꩻတန်နေနေသွူ။
နီသွဥ်းသီးမဥ်ႏထွားလွေꩻချာယင်း မျဲန်ႏမာႏခမ်းပညာႏရေꩻသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယိုနဝ်ꩻ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၀ဗာႏ( ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၆၈ဗာႏ)နဝ်ꩻ မျန်ႏမာႏခမ်းကိုယိုႏအဝ်ႏကွို့ꩻဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ် ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။အစိုႏရပညာႏရေꩻကျောင်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏတောဝ်းဒွိုန်းသွူ။သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ ပညာႏရေꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယိုနဝ်ꩻ သဝင်ꩻစာႏခရာႏဟဝ်ငါႏသွူ။မဥ်ႏသေတဝ်းသမဲင်ꩻယို ခံႏဗာႏဒါႏဝင်ꩻလိန်ႏလဲဥ်အံႏချာႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။မဥ်ႏသေသမဲင်ꩻနောဝ်ꩻမꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းယို ယွုမ်းအံႏချာသွူတဲင် ခံႏထူႏချက်ယိုတဲင် နီယွုမ်းအံႏနွောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
မျန်ႏမာႏခမ်းပညာႏရေꩻသမဲင်ꩻကိုအလꩻ အခေႏခံႏယိုထွာဒျာႏ နီသွဥ်းသီးဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ တွမ်ႏဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻယို စပ်ဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻတဲင် မျန်ႏမာႏခမ်းပညာႏရေꩻယို ထွာလွဥ်ဗာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ စဲင်းစဲ့တဗာႏသေထွꩻဗာႏနောဝ်ꩻစားသွူ။မျန်ႏမာႏခမ်းအခဝ်ဒွမ်ယို တယ်ႏအင်္ဂလိပ်စူထျꩻလꩻနဝ်ꩻမာꩻငါ ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၇၃ဗာႏနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻအောဝ်ႏလွဥ်ကျောင်ꩻပေါင်ꩻ (၈၀၁)ကျောင်ꩻသွူ။အစိုႏရပညာႏရေꩻအဝ်ႏလွဥ်လဲဥ်း (၁၁၂)ကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အစိုႏရပညာႏရေꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ သွဥ်လွေꩻဖေႏဒျာႏလောကီထာꩻဒါႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻသွူ။ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻနဝ်ꩻ သွဥ်လွေꩻဖေႏဒျာႏလောကုတ္တရာႏ၊ပါဠိလိတ်စစွဥ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
ကွပ်စွဥ်ႏသွဥ်လွေꩻဖေႏအနယ်ꩻ သမ်းကွာႏတဲင် ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻကို သွဥ်ထူႏသားယိုကွဲးဆေ့ꩻဆေ့ꩻလွဥ် ထိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမꩻတဲင် ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၉၂ဗာႏယို ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻပေါင်ꩻ အောဝ်ႏလဲဥ်း(၄၆၁၉)ကျောင်ꩻရိုꩻကီလဲ့ တွိုႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၃၃–၁၆၄၃ဗာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်လွုမ်ꩻ (၉၂၈)ကျောင်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ဒုတိယလဲင်ႏစဲ့ꩻကမ္ဘာႏပွယ်ꩻတန် ထွိုင်ႏထွူနဝ်ꩻမာꩻငါ ခရစ်နေင်ႏ ၁၉၅၂ဗာႏနောဝ်ꩻ နုဲင်ႏငံႏတောႏယို ဖေႏထန်ႏလွေꩻချာယင်း ဘ/ကကျောင်ꩻပညာႏရေꩻနဝ်ꩻမꩻ  ၁၉၅၂–၁၉၅၈ အခါႏနဝ်ꩻကျောင်ꩻပေါင်ꩻအဝ်ႏလွဥ်ချာယင်း (၅၅၄၅)ကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၁၉၆၂ဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏသိမ်ꩻချာယင်း ပုဂ္ဂလိကပညာႏရေꩻကျောင်ꩻထွူတဲင် ဗွောင်ချာလုဲင်ႏ ဘ/ကကျောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။</text>
      <sha1>b3dnnd8btuifcvxj01uamdqkd7425o9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>384308</id>
      <parentid>384307</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25977-04</username>
        <id>55470</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>384308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8403" sha1="6sf3ynt11q9mn6qpclmrjyrnevt2ktt" xml:space="preserve">ပညာႏရေꩻတကက္ကသိုလ်ႏလီꩻ ပါမောက်ခကထွာဒါႏ ဦးထွန်းကြွယ် ကအွဥ်ႏနယ်ဖေႏဒါႏသမဲင်ꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းထန်ႏနုဲင်းဆꩻလꩻယိုအတွိုင်ꩻသွူ။နုဲင်ႏငံႏသမဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းသားမွိုးဖါအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ခမ်းသားမွိုးဖါရုဲင်ꩻတသွိုးမုဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏမတ်တန်ꩻတန်အတွိုင်ꩻ ပညာႏရေꩻသမဲင်ꩻယိုလဲ့ ထွာဒျာႏခမ်းသားမွိုးဖါ ရုဲင်ꩻတသွိုးမုမတ်တန်ꩻတန်နေနေသွူ။
နီသွဥ်းသီးမဥ်ႏထွားလွေꩻချာယင်း မျဲန်ႏမာႏခမ်းပညာႏရေꩻသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယိုနဝ်ꩻ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၀ဗာႏ( ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၆၈ဗာႏ)နဝ်ꩻ မျန်ႏမာႏခမ်းကိုယိုႏအဝ်ႏကွို့ꩻဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ် ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။အစိုႏရပညာႏရေꩻကျောင်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏတောဝ်းဒွိုန်းသွူ။သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ ပညာႏရေꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယိုနဝ်ꩻ သဝင်ꩻစာႏခရာႏဟဝ်ငါႏသွူ။မဥ်ႏသေတဝ်းသမဲင်ꩻယို ခံႏဗာႏဒါႏဝင်ꩻလိန်ႏလဲဥ်အံႏချာႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။မဥ်ႏသေသမဲင်ꩻနောဝ်ꩻမꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းယို ယွုမ်းအံႏချာသွူတဲင် ခံႏထူႏချက်ယိုတဲင် နီယွုမ်းအံႏနွောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
မျန်ႏမာႏခမ်းပညာႏရေꩻသမဲင်ꩻကိုအလꩻ အခေႏခံႏယိုထွာဒျာႏ နီသွဥ်းသီးဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ တွမ်ႏဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻယို စပ်ဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻတဲင် မျန်ႏမာႏခမ်းပညာႏရေꩻယို ထွာလွဥ်ဗာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ စဲင်းစဲ့တဗာႏသေထွꩻဗာႏနောဝ်ꩻစားသွူ။မျန်ႏမာႏခမ်းအခဝ်ဒွမ်ယို တယ်ႏအင်္ဂလိပ်စူထျꩻလꩻနဝ်ꩻမာꩻငါ ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၇၃ဗာႏနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻအောဝ်ႏလွဥ်ကျောင်ꩻပေါင်ꩻ (၈၀၁)ကျောင်ꩻသွူ။အစိုႏရပညာႏရေꩻအဝ်ႏလွဥ်လဲဥ်း (၁၁၂)ကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အစိုႏရပညာႏရေꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ သွဥ်လွေꩻဖေႏဒျာႏလောကီထာꩻဒါႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻသွူ။ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻနဝ်ꩻ သွဥ်လွေꩻဖေႏဒျာႏလောကုတ္တရာႏ၊ပါဠိလိတ်စစွဥ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
ကွပ်စွဥ်ႏသွဥ်လွေꩻဖေႏအနယ်ꩻ သမ်းကွာႏတဲင် ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻကို သွဥ်ထူႏသားယိုကွဲးဆေ့ꩻဆေ့ꩻလွဥ် ထိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမꩻတဲင် ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၉၂ဗာႏယို ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻပေါင်ꩻ အောဝ်ႏလဲဥ်း(၄၆၁၉)ကျောင်ꩻရိုꩻကီလဲ့ တွိုႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၃၃–၁၆၄၃ဗာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်လွုမ်ꩻ (၉၂၈)ကျောင်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ဒုတိယလဲင်ႏစဲ့ꩻကမ္ဘာႏပွယ်ꩻတန် ထွိုင်ႏထွူနဝ်ꩻမာꩻငါ ခရစ်နေင်ႏ ၁၉၅၂ဗာႏနောဝ်ꩻ နုဲင်ႏငံႏတောႏယို ဖေႏထန်ႏလွေꩻချာယင်း ဘ/ကကျောင်ꩻပညာႏရေꩻနဝ်ꩻမꩻ  ၁၉၅၂–၁၉၅၈ အခါႏနဝ်ꩻကျောင်ꩻပေါင်ꩻအဝ်ႏလွဥ်ချာယင်း (၅၅၄၅)ကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၁၉၆၂ဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏသိမ်ꩻချာယင်း ပုဂ္ဂလိကပညာႏရေꩻကျောင်ꩻထွူတဲင် ဗွောင်ချာလုဲင်ႏ ဘ/ကကျောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ကွဲးတွော့ꩻ ၁၉၇၂နေင်ႏနဝ်ꩻ ထူႏသိမ်ꩻချာယင်းဒျာႏဘ/က ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻနေနေသွူ။၁၉၉၃နေင်ႏနဝ်ꩻ ဗွောင်လွေꩻဖေႏယင်း ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။နောဝ်ꩻအခိန်ႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဗွောင်လွေꩻကွို့ꩻဒျာႏ မူလတန်ꩻတွမ်ႏအထာႏဝအရန်းလွုမ်ꩻသွူ။ မျန်ႏမာႏခမ်းခွန်ကထွာဒါႏ အနောႏရထာခွန်အောဝ်ႏထိန်ꩻထွားခိန်ႏကာႏလနောဝ်ꩻကာႏ ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻယို မူလတန်ꩻတွမ်ႏအထာႏဝတန်ꩻ၊အတန်ꩻထိုတွမ်ႏ တက္ကသိုလ်ႏကျောင်ꩻဖုံႏ ပွုံႏစံႏနောဝ်ꩻစားနမ်းပွိုင်အဝ်ႏထွူလဲဥ်းသွူ။
အင်္ဂလိပ်ဖုံႏကထွိုင်ႏလွူꩻထွားစဲင်းစဲ့ချာ ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻနဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်ကထိန်ꩻထွားခါꩻဒါႏ မျန်ႏမာႏခမ်းအခဝ်ဒွမ်ဖဲ့ꩻခိန်ႏ ဝေင်ꩻရန်ႏကုန်ႏကို သိပ္ပံပညာႏထာꩻဒါႏမျိုꩻယို ၁၈၄၄နေင်ႏနဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏချာယင်း အစိုႏရပညာႏရေꩻကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမꩻတဲင် အစိုႏရပညာႏရေꩻကျောင်ꩻဖုံႏ ကသွဥ်ဖေႏဒါႏသိပ္ပံပညာႏရေꩻကျောင်ꩻ တိုꩻတက်လွဥ်ထိုꩻတဲင် မျန်ႏမာႏခမ်းသက္ကရာဇ်နေင်ႏ ၁၂၉၄ဗာႏ(ခရစ်နေင်ႏ ၁၉၃၂ဗာႏ) နောဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်အွဥ်သွဥ်ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻ အောဝ်ႏလွဥ်ကျောင်ꩻပေါင်ꩻ (၉၂၈) ကျောင်ꩻ ခွိုင်းနဝ်ꩻတဲင် အစိုႏရပညာႏရေꩻကျောင်ꩻနဝ်ꩻ အောဝ်ႏလွဥ်(၄၉၆၇) ကျောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။</text>
      <sha1>6sf3ynt11q9mn6qpclmrjyrnevt2ktt</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>