Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 102 1617 286974 284595 2026-05-19T14:11:58Z Gleb Leo 2440 286974 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Ластоўскі | Імёны =Вацлаў | Першая літара прозвішча =Л | Варыянты імёнаў =Власт; Wlast; Юры Верашчака; Ласт; В.Ласт.; Уласт; Арцём Музыка; Пагашчанін; Сваяк; Ю.Сулімірскі; Язэп Гулевіч; Veritatis; Miles; Peregrinus | Апісанне =беларускі грамадскі і палітычны дзеяч, пісьменнік, гісторык, філолаг, літаратуразнавец, перакладчык, этнограф | Іншае = | ДН =27 кастрычніка 1883 | Месца нараджэння =засценак Калеснікаў Дзісенскага павета Віленскай губерні (цяпер Глыбоцкі раён Віцебскай вобласці) | ДС =23 студзеня 1938 | Месца смерці =г. Саратаў, Расія | Выява =Vaclaw Lastowski.jpg | Вікіпедыя =:be:Вацлаў Юстынавіч Ластоўскі | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Вацлаў Ластоўскі | Вікіцытатнік =Вацлаў Ластоўскі | Вікісховішча =Category:Vaclaŭ Lastoŭski | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Вацлаў Ластоўскі | Google = }} {{All works|Вершы Вацлава Ластоўскага‎‎|Пераклады Вацлава Ластоўскага‎|Проза Вацлава Ластоўскага‎|Апавяданні Вацлава Ластоўскага‎‎|Публіцыстыка Вацлава Ластоўскага|Слоўнікі Вацлава Ластоўскага‎‎|Крытыка Вацлава Ластоўскага|Лісты Вацлава Ластоўскага|Успаміны Вацлава Ластоўскага|Гістарычныя працы Вацлава Ластоўскага‎|Мовазнаўчыя працы Вацлава Ластоўскага‎}} ==Паэзія== ===1922=== *[[Наперад, змагарна наперад!..]] // {{Fine|[[Беларускі сьцяг (часопіс)|Беларускі Сьцяг]]. — Красавік—травень 1922. — [[Беларускі сьцяг (часопіс)/1|№1]]}} *[[Благаслаўлен сын…]] // {{Fine|[[Беларускі сьцяг (часопіс)|Беларускі Сьцяг]]. — Чэрвень—ліпень 1922. — [[Беларускі сьцяг (часопіс)/2-3|№2-3]]}} ===1923=== *[[Дарэмна ганьбуеш ты, дружа…]] // {{Fine|[[Новае жыцьцё (газета, 1923)|Новае Жыцьцё]]. — 11 траўня 1923. — [[Новае жыцьцё (газета, 1923)/11|№11]]}} *[[Формаў трупехлых я вораг дасконны…]] // {{Fine|[[Новае Жыцьцё (газета, 1923)|Новае Жыцьцё]]. — 24 сакавіка 1923. — [[Новае Жыцьцё (газета, 1923)/4|№4]]}} *[[На ўзьмежы]] // {{Fine|[[Новае Жыцьцё (газета, 1923)|Новае Жыцьцё]]. — 24 сакавіка 1923. — [[Новае Жыцьцё (газета, 1923)/4|№4]]}} *[[Вясной (Ластоўскі)|Вясной]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Чэрвень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/1|№1]]}} *[[На Радуніцу]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Чэрвень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/1|№1]]}} *[[На каложы ў Горадні]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Чэрвень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/1|№1]]}} *[[Дума на полацкім замчышчы]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Чэрвень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/1|№1]]}} *[[Рэйнскі вадапад]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Кельнскі Сабор]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[У Альпах]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Сабор св. Марка ў Вэнэцыі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Генуэскі рынак]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Паэт, ты вольнага Пэгаса…]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Жнівень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/3|№3]]}} *[[На смаленскіх сьценах]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Чытаючы Гомэра]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[На оды Горація]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[На Чужыне]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Песьня аб князю Вітаўце]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Купальская песьня]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[У гадаўшчыну Люблінскай ганьбы]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Пакутнік]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Зорнік]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Ікар]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[На Коляды (Ластоўскі)|На Коляды]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Адзінокі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} ===1924=== *[[Пішы…]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[О Крыўская зямля…]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Да…]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Чала я не хіліў прад сілай…]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} ===1925=== *[[Крыжовы паход дзяцей]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} *[[Лісты (Ластоўскі)|Лісты]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} ===1926—1927=== *[[Баяну]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} *[[Чырвонец]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} *[[У час аблогі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} *[[Падарожнік]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/12|№2]]}} *[[На хрэзьбінах]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} ==Проза== '''1910''' *[[Лебядзіная песьня (Ластоўскі)|Лебядзіная песьня]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 5 (18) Серпня (Августа) 1910. — [[Наша Ніва (1906)/1910/32|№32]]}} *[[Панас гуляе (Ластоўскі)|Панас гуляе]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 19 Серпня (Аугуста) 1910. — [[Наша Ніва (1906)/1910/34|№34]]}} *[[Мост у Кутах]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 9 Вересня (Сентябра) 1910. — [[Наша Ніва (1906)/1910/37|№37]]}} *[[Сябра з каўбасой|«Siabra z kaŭbasaj»]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} '''1912''' *[[Дзень рожавай кветкі|Дзень рожэвай кветкі]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 22 (4) сакавіка (марца) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/12-13|№12-13]]}} *[[Прывід (Ластоўскі)|Prywid]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} '''1913''' *[[Разбойнік (Ластоўскі)|Разбойнік]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 28 Лістапада 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/48|№48]]}} '''1914''' *[[Вялікодная пісанка (1914)/Гутарка аб праўдзе|Гутарка аб праўдзе]] // {{Fine|[[Вялікодная пісанка (1914)|Вялікодная пісанка]]. Вільня: Друкарня Марціна Кухты, 1914}} '''1916''' *[[Smalenski kniaziewič]] (1916) *[[Наездчык]] (1916) '''1917''' * [[Каменная труна]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 16—19 студня 1917. — [[Гоман (1916)/1917/5|№5 (97)]]—[[Гоман (1916)/1917/6|6 (98)]]}} * [[Праўда і крыўда]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 9 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/20|№20 (112)]]}} * [[Юга і Грамавік]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 30 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/26|№26 (118)]]}} '''1918''' * [[Прыпавесьць аб старым мужу і гожай дзеве|Sa starabiełaruskaj literatury]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} '''1920-ыя''' *[[Мікалай Галубовіч (Ластоўскі)|Мікалай Галубовіч]] // {{Fine|[[Беларускі сьцяг (часопіс)|Беларускі Сьцяг]]. — Жнівень—верасень 1922. — [[Беларускі сьцяг (часопіс)/4|№4]]}} *[[Лабірынты (Ластоўскі)|Лабірынты]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—жнівень, сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]—[[Крывіч (часопіс)/1923/3|3]], [[Крывіч (часопіс)/1923/6|6]]}} *[[Старасельскі магільнік]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Троцкі замак]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Брацкія кнігі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Вясковыя архэолёгі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Часы былі трывожныя]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Цмок (Ластоўскі)|Цмок]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} === Абразкі === '''1909''' *[[Нарадзіны (Ластоўскі)|Нарадзіны]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 19 (2) наябра 1909. — [[Наша Ніва (1906)/1909/47|№47]]}} *[[Зайчык (Ластоўскі)|Зайчык]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 (9) наябра 1909. — [[Наша Ніва (1906)/1909/48|№48]]}} *[[Слёзы (Ластоўскі)|Слёзы]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 13 (30) дзекабра 1909. — [[Наша Ніва (1906)/1909/51-52|№51-52]]}} '''1910''' *[[Мары (Ластоўскі)|Мары]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 6 (19), 13 (26), 27 (9) Травеня (Мая) 1910. — [[Наша Ніва (1906)/1910/19|№19]], [[Наша Ніва (1906)/1910/20|20]], [[Наша Ніва (1906)/1910/22|22]]}} *[[Краскі (Ластоўскі)|Краскі]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 2 Wieresnia (Sientiabra) 1910. — [[Наша Ніва (1906)/1910/36|№36]]}} *[[Апаўшае лісьце|Апаўшые лісьці]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 30 Wieresnia (Sientiabra) 1910. — [[Наша Ніва (1906)/1910/40|№40]]}} * [[Беларускі каляндар «Нашай Нівы»/1910/Іосць боль…|Іосць боль…]] // {{Fine|[[Беларускі каляндар «Нашай Нівы»/1910|Беларускі календар „Нашае Нівы“ на 1910 год]]. Вільня: Друкарня М. Кухты, 1910}} '''1911''' *[[Голад (Ластоўскі)|Голад]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 17 Сакавіка (Марца) 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/11|№11]]}} '''1915''' *[[На Вялікдзень (Ластоўскі)|На Вялікдзень]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 19 Марца 1915. — [[Наша Ніва (1906)/1915/11|№11]]}} === Легенды === '''1911''' *[[Сож і Дняпро|Сож і Непро]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 13 Студня (Январа) 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/2|№2]]}} '''1913''' *[[Беларускі радавод]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 23 мая 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/21|№21]]}} '''1917''' * [[Сьцяпан і Вяльяна|Сьцепан і Віль’яна]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 16 лютаго 1917. — [[Гоман (1916)/1917/14|№14 (106)]]}} '''1923''' *[[Бяздоннае багацьце]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Жнівень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/3|№3]]}} *[[Векавечная мяжа]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Жнівень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/3|№3]]}} *[[Князь Барыс і чорт]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Жнівень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/3|№3]]}} === Казкі === '''1923''' *[[Аб сытой сьвіньні]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Дзед і ўнук]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Певень і гуся]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Аб мядзьведзю і асінавым калу з голасам]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Аб чорце бязродым]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Пад старасьць адгукнецца]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Ліхая баба]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Варона і рак]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Вуж куртаты і мужык багаты]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Чаму Панас стаўся ваўкалакам?]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Як Кузьма стрэльбу рабіў]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Лепей вол ярэмны, як жарабец стаенны]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Смэрд і ваявода]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} ==Публіцыстыка== '''1909''' *[[З нашага жыцьця (Ластоўскі)|З нашаго жыцьця. IV.]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 8 (21) акцябра 1909. — [[Наша Ніва (1906)/1909/41|№41]]}} '''1910''' * [[Беларускі вечэр таварыства «Крестьянинъ» у Вільні|Беларускі вечэр таварыства „Крестьянинъ“ у Вільні]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 1 (14) Красавіка (Апрэля) 1910. — [[Наша Ніва (1906)/1910/14|№14]]}} *[[Эліза Ажэшка (Ластоўскі)|Эліза Ожэшко]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 13 (26) Травеня (Мая) 1910. — [[Наша Ніва (1906)/1910/20|№20]]}} *[[Biełaruski wiečer u Połacku]] *[[Ab chatnim remiesle]] '''1911''' *[[Пятая выстаўка літоўскага краснага штукарства ў Вільні|Пятая выстаўка літоўскаго краснаго штукарства ў Вільні]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 7 Красавіка (Апрыля) 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/14|№14]]}} * [[Купальле (Ластоўскі, 1911)|Купальле]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 1 (14) Ліпня 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/25-26|№25-26]]}} * [[Як паступаць, каб дзеці выросшы шанавалі сваіх бацькоў і былі ім апорай на старасьць]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 28 (10) Ліпня 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/30|№30]]}} * [[З паездкі на сельска-гаспадарскую выстаўку ў Быхаве|С паездкі на сельска-гаспадарскую выстаўку ў Быхаве]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 22 (5) верэсьня 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/37-38|№37-38]]}} * [[Аб патрэбе стылю ў жыцьці народу]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 13 (26) кастрычніка 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/41|№41]]}} * [[Спаткаліся]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 1 (14) сьнежня 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/47-48|№47-48]]}} * [[Хрыстос нарадзіўся! (Ластоўскі)|Хрыстос нарадзіўся!]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 22 (4) сьнежня 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/51-52|№51-52]]}} '''1912''' *[[Дзе прычына? (Ластоўскі)|Дзе прычына?]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 19 (1) студня (январа) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/3|№3]]}} *[[Кніжкі аб беларусах у чужых мовах (Ластоўскі)|Кніжкі аб Беларусах у чужых мовах]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 (8) студня (январа) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/4|№4]]}} *[[Перапіска ў беларускай мове|З нашаго жыцьця. Перапіска ў беларускай мове]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 8 (21) сакавіка (марца) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/10|№10]]}} *[[Эміграцыя (Ластоўскі)|Эміграція]]<ref>Dubia. Подпіс: Л. (L.).</ref> // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 8 (21) сакавіка (марца) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/10|№10]]}} *[[Дзе праўда?]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 15 (28) сакавіка (марца) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/11|№11]]}} *[[Гульня ў «беларусы»|Гульня „ў Беларусы“]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 (9) красавіка (апрыля) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/17|№17]]}} *[[Купальле (Ластоўскі)|Купальле]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 31 (13) мая 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/22|№22]]}} *[[З падарожы па Гродзеншчыне|С падарожы па Гродзеншчыне]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 9 (22) жніўня (аўгуста) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/32|№32]]}} *[[Людвік Кандратовіч (Ластоўскі)|Людвік Кондратовіч]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 6 (19) верэсьня (сенцябра) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/36|№36]]}} *[[У латышоў|У Латышоў]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 13 (26) верэсьня (сенцябра) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/37|№37]]}} *[[Што кажуць аб нас палякі]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 27 (10) верэсьня (сенцябра) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/39|№39]]}} *[[Недалюдкі (Ластоўскі)|З нашаго жыцьця. Недалюдкі]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 4 (17) кастрычніка (акцябра) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/40|№40]]}} *[[Разьдзелы і сваркі|З нашаго жыцьця. Раздзелы і сваркі]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 11 (24) кастрычніка (акцябра) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/41|№41]]}} *[[Пагост (Ластоўскі, 1912)|З Беларусі і Літвы. Пагост]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 11 (24) кастрычніка (акцябра) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/41|№41]]}} *[[Голас Эўропы аб нацыянальных справах|Голас Эўропы аб національных справах]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 18 (31) кастрычніка (акцябра) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/42|№42]]}} *[[1906 — 1912 (Ластоўскі)|1906 — 1912]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 23 лістапада 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/47|№47]]}} *[[Шляхам праўды]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 14 сьнежня 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/49-50|№49-50]]}} '''1913''' *[[Кудой дарога?]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 4 студня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/1|№1]]}} *[[Выстаўка народнага штукарства]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 15 марца 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/11|№11]]}} *[[«Націоналізація»|„Націоналізація“]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 23 мая 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/21|№21]]}} *[[Нашы цэннасьці]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 31 мая 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/22|№22]]}} *[[Ці-ткі мы запраўды цямней за ўсіх]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 31 мая 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/22|№22]]}} *[[Перш за ўсё самі]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 7 чэрвеня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/23|№23]]}} *[[Сплачвайце доўг|Сплачывайця доўг]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 5 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/26-27|№26-27]]}} *[[Забабоны]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 12 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/28|№28]]}} *[[Наша старая слава]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 19 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/29|№29]]}} *[[Да ўбогіх духам]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 19 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/29|№29]]}} *[[Леся Украінка (Ластоўскі)|Леся Украінка]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/30|№30]]}} *[[Літаратарам з кальцом у носе|Літэратарам с кальцом у носе]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 2 Жніўня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/31|№31]]}} *[[Ня гожэ!]] *[[Голас епіскапа ў абарону роднай мовы ў цэрквах]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 5 Верэсьня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/34|№34]]}} *[[Ці ёсць расейская і польская культура|Ці ёсць расейская і польская культура?]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 5 Верэсьня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/34|№34]]}} *[[Голас сумленьня!]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 12 Верэсьня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/37|№37]]}} '''1914''' * [[Беларускі каляндар «Нашай Нівы»/1914/З нашаго жыцьця/Мы маўчым…|Мы маўчым…]] // {{Fine|[[Беларускі каляндар «Нашай Нівы»/1914|Беларускі календар „Нашае Нівы“ на 1914 год]]. Вільня: Выдавецтво Беларускай Выдавецкай Суполкі, 1914}} *[[Стары шлях (Ластоўскі)|Стары шлях]] // {{Fine|[[Лучынка (часопіс)|Лучынка]]. — 1914. — [[Лучынка (часопіс)/6|Кніжка 6]]}} *[[Чаму нам не даюць жыць]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 9 Студня 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/2|№2]]}} *[[У сваю абарону]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 9 Студня 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/2|№2]]}} *[[«Як вораг у няволі»|„Як вораг у няволі“]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 24 Студня 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/4|№4]]}} *[[Наша праўда]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 31 Студня 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/5|№5]]}} *[[Наша Ніва/1914/5/З Беларусі і Літвы/З Віленшчыны/Беларуская вечарынка|З Беларусі і Літвы. З Віленшчыны. Беларуская вечарынка]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 31 Студня 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/5|№5]]}} *[[Родная мова]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 7 Лютаго 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/6|№6]]}} *[[Праца]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 13 Лютаго 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/7|№7]]}} *[[Бяздомные]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 21 Лютаго 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/8|№8]]}} *[[Асцярога эмігрантам]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 27 Лютаго 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/9|№9]]}} *[[Па сваім шляху!]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 27 Лютаго 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/9|№9]]}} *[[Горэй ня будзе]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 7 Марца 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/10|№10]]}} *[[Наша Ніва/1914/15/З Беларусі і Літвы/З Віленшчыны/Дзісна|З Беларусі і Літвы. З Віленшчыны. Дзісна]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 17 Красавіка 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/15|№15]]}} *[[Крыху з гісторыі пьянства]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 1 Мая 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/17|№17]]}} *[[Будзьця цьвёрды]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 8 Мая 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/18|№18]]}} *[[На тэмы дня]] *[[Выкупляймося]] '''1915''' *[[Рэляцыя]] '''1916''' * [[Da czytaczoŭ (Ластоўскі)|Da czytaczoŭ]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 15 lutaho 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/1|№1]]}} * [[«Zabrany Kraj» (Ластоўскі)|„Zabrany Kraj“]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 22 lutaho 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/3|№3]]}} * [[Biez nijakich patreb]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 29 lutaho 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/5|№5]]}} * [[Szto takoje demokratyzm]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 29 lutaho 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/5|№5]]}} * [[Прычыны заняпаду беларускага адраджэння ў XIX ст.|Pryczyny zaniepadu biełaruskaho adradžeńnia ŭ XIX stal.]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 3 marca 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/6|№6]]}} * [[«Dziali i panuj!»|„Dziali i panuj!“]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 7 marca 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/7|№7]]}} * [[Niamiecki hołas ab biełarusach]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 14 marca 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/9|№9]]}} * [[Наш грэх|Nasz hrech]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 17 marca 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/10|№10]]}} * [[Zwarotny ŭcisk]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 24 marca 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/12|№12]]}} * [[«Vorwarts» ab biełarusach|„Vorwarts“ ab biełarusach]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 11 krasawika 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/17|№17]]}} * [[Polski hołas (Ластоўскі)|Polski hołas]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 14 krasawika 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/18|№18]]}} * [[Biazdomnyje (Ластоўскі)|Biazdomnyje]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 18 krasawika 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/19|№19]]}} * [[Na Wialikdzień]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 21 krasawika 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/20|№20]]}} * [[Jeszcze adzin hołas]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 28 krasawika 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/22|№22]]}} * [[Adhuknulisia]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 9 maja 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/25|№25]]}} * [[Bajcom za wolu]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 12 maja 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/26|№26]]}} * [[Zajawa Biełarusoŭ (Ластоўскі)|Zajawa Biełarusoŭ]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 16 maja 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/27|№27]]}} * [[Kniaź Tomanow|Wilenskije „administratary“. Kniaź Tomanow]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 26 maja 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/30|№30]]}} * [[Pustyje nadziei]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 2 czerwienia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/32|№32]]}} * [[Najwialikszaja marskaja bitwa]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 6 czerwienia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/33|№33]]}} * [[Ekonomiczny razwał Rasiei]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 6 czerwienia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/33|№33]]}} * [[Budowa asnoŭ buduczyny]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 9 czerwienia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/34|№34]]}} * [[Da pałonnych biełarusoŭ (Ластоўскі)|Da pałonnych biełarusoŭ]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 9 czerwienia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/34|№34]]}} * [[Czyja praŭda? (Ластоўскі)|Czyja praŭda?]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 16 czerwienia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/36|№36]]}} * [[Hasudarstwienaja Duma ab zajawi «inorodcoŭ»]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 23 czerwienia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/38|№38]]}} * [[Da bratoŭ za morem]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 27 czerwienia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/39|№39]]}} * [[Ukrainski hołas ab biełarusach]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 28 lipnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/48|№48]]}} * [[1.VIII.1914—1.VIII.1916]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 1 žniŭnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/49|№49]]}} * [[Turki ŭ Ukrainie]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 1 žniŭnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/49|№49]]}} * [[50 (Ластоўскі)|50]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 4 žniŭnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/50|№50]]}} * [[Nowy sposab apłaty]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 8 žniŭnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/51|№51]]}} * [[Dwajnaja ihra (Ластоўскі)|Dwajnaja ihra]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 18 žniŭnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/54|№54]]}} * [[«Ci wy znajecie Rasieju?»|„Ci wy znajecie Rasieju?“]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 29 žniŭnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/57|№57]]}} * [[Kali budzie mir?]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 1 wiereśnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/58|№58]]}} * [[Brat proci brata (Ластоўскі)|Brat proci brata]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 5 wiereśnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/59|№59]]}} * [[Бэльгія… і Беларусь]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 11 верэсьня 1916. — [[Гоман (1916)/1916/61|№61]]}} * [[Makenzen redivivus]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 19 wiereśnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/63|№63]]}} * [[Hadaŭszczyna (Ластоўскі)|Hadaŭszczyna]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 19 wiereśnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/63|№63]]}} * [[Vestigia nostra prodeunt!]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 22 верэсьня 1916. — [[Гоман (1916)/1916/64|№64]]}} * [[Taktyka naszych worahoŭ]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 26 wiereśnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/65|№65]]}} * [[Ziamielnaja sprawa (Ластоўскі)|Ziamielnaja sprawa]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 3 kastrycznika 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/67|№67]]}} * [[«Delirant reges plectuntur Archivi»|„Delirant reges plectuntur Archivi“]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 10 кастрычніка 1916. — [[Гоман (1916)/1916/69|№69]]}} * [[Трэйцяя ваенная зіма]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 13 кастрычніка 1916. — [[Гоман (1916)/1916/70|№70]]}} * [[Вайна з Італіей]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 20 кастрычніка 1916. — [[Гоман (1916)/1916/72|№72]]}} * [[Spor ab Wilniu]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 24 listapada 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/82|№82]]}} * [[Міністэрство міра?]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 28 лістапада 1916. — [[Гоман (1916)/1916/83|№83]]}} * [[Samabytnaść naszaj mowy (Ластоўскі)|Samabytnaść naszaj mowy]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 5 śniežnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/85|№85]]}} * [[Per aspera ad astra (Ластоўскі)|Per aspera ad astra]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 8 сьнежня 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/86|№86]]}} * [[Запаведзь міра]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 15 сьнежня 1916. — [[Гоман (1916)/1916/88|№88]]}} * [[U Wialikaje Świata (Ластоўскі)|U Wialikaje Świata]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 25 śniežnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/91|№91]]}} '''1917''' * [[З Новым годам! (Ластоўскі)|З Новым Годам!]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 1 студня 1917. — [[Гоман (1916)/1917/1|№1 (93)]]}} * [[Сусьветная вайна ў 1916 г.]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 1 студня 1917. — [[Гоман (1916)/1917/1|№1 (93)]]}} * [[Францішак Скарына (Ластоўскі)|У 400-летнюю гадаўшчыну]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 23 студня 1917. — [[Гоман (1916)/1917/7|№7 (99)]]}} * [[Дзень урадзін імператара Вільгельма|Дзень урадзін Імператара Вільгэльма]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 26 студня 1917. — [[Гоман (1916)/1917/8|№8 (100)]]}} * [[На фронтах (Ластоўскі)|На фронтах]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 30 студня 1917. — [[Гоман (1916)/1917/9|№9 (101)]]}} * [[З дакумэнтаў мінуўшчыны|З дакумэнтоў мінуўшчыны]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 30 студня 1917. — [[Гоман (1916)/1917/9|№9 (101)]]}} * [[Пачатак канца (Ластоўскі)|Пачатак канца]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 6 лютаго 1917. — [[Гоман (1916)/1917/11|№11 (103)]]}} * [[«Беларускае пытаньне» (Ластоўскі)|„Беларускае пытаньне“]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 13 лютаго 1917. — [[Гоман (1916)/1917/13|№13 (105)]]}} * [[За год жыцьця (Ластоўскі)|За год жыцьця]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 16 лютаго 1917. — [[Гоман (1916)/1917/14|№14 (106)]]}} * [[Ціш перад бурай (Ластоўскі)|Ціш перад бурай]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 20 лютаго 1917. — [[Гоман (1916)/1917/15|№15 (107)]]}} * [[«Польскія апэтыты» (Ластоўскі)|„Польскіе апэтыты“]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 2 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/18|№18 (110)]]}} * [[У гістарычны момант (Ластоўскі)|У гістарычны момэнт]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 2 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/18|№18 (110)]]}} * [[Конрад Ф. Гецэндорф (Ластоўскі)|Конрад Ф. Гэцэндорф]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 6 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/19|№19 (111)]]}} * [[Чаму (Ластоўскі)|Чаму]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 16 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/22|№22 (114)]]}} * [[Пераварот ці рэвалюцыя?|Перэварот ці Рэволюцыя?]]<ref>Dubia. Подпіс: Л. В.</ref> // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 20 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/23|№23 (115)]]}} * [[З жыцьця цяперашяга расейскага цара|З жыцьця цяперашяго расейскаго цара]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 20 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/23|№23 (115)]]}} * [[Беларусы ў палоні (Ластоўскі)|Беларусы ў палоні]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 30 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/26|№26 (118)]]}} '''1918''' *[[Krywičanin (1918)/Ad Redakcii|Ad Redakcii]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} *[[Нацыянальнае пытанне (Ластоўскі)|Nacionalnaje pytańnie]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} *[[Непасьціглая камбінацыя|Niepaścihłaja kambinacija]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} *[[Што трэба ведаць кажнаму беларусу]] *[[Listoŭka Nr. 5 Suwiazi Niezaležnaści i Niepadzielnaści Biełarusi]]. Wilnia, 1918 '''1919''' *[[Беларусь пад Расеяй]] *[[Толькі на Беларусь!]] // {{Fine|[[Беларусь (Мінск, газета)|Беларусь]]. — 28 лістапада 1919. — [[Беларусь (Мінск, газета)/1919/33|№33 (60)]]}} '''1922''' *[[Над сьвежай магілай (Ластоўскі)|Над сьвежай магілай]] // {{Fine|[[Беларускі сьцяг (часопіс)|Беларускі Сьцяг]]. — Чэрвень—ліпень 1922. — [[Беларускі сьцяг (часопіс)/2-3|№2-3]]}} '''1924''' *[[Новы падзел Беларусі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} '''1925''' *[[Канкардат]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/1|№9 (1)]]}} '''1926''' *[[Што спрыяе разросту і ўпадку народаў і дзяржаў]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Патрыятычны малітвеннік]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} '''1927''' *[[Упыры (Ластоўскі)|Упыры]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 9 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/153|№153 (2045)]]}} *[[Дасягненьні ў нацыянальнай палітыцы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/267|№267 (2159)]]}} '''1928''' *[[У чым віна грамадаўцаў]] * [[Утварэньне Акадэміі Навук — сьвята ўсіх беларусаў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/239|№239 (2427)]]}} * [[Наш музэй (Ластоўскі)|Наш музэй]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/271|№271 (2459)]]}} === Успаміны === *[[Старабеларуская вясковая школа]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Чэрвень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/1|№1]]}} *[[Пагост]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} *[[Мае ўспаміны аб М. Багдановічы]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Крывічанскія Дзяды]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} *[[Ўражаньні з паездкі ў Беларускую Радавую Соціялістычную Рэспубліку]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} *[[Да характарыстыкі Каганца]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/115|№115 (2303)]]}} === Крытыка === '''1912''' * [[Сергій Ефремов. «Исторія Украінськаго пісьменства» (Ластоўскі)|Агляд кніг. Сергій Ефремов. „Исторія Украінськаго пісьменства“]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 2 (15) лютаго (февраля) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/5|№5]]}} '''1914''' *[[«Васількі» (Ластоўскі)|„Васількі“]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 Чэрвеня 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/25|№25]]}} *[[«Рунь» (Ластоўскі)|„Рунь“]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 2 Кастрычніка 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/39|№39]]}} *[[«Родные зьявы» (Ластоўскі)|„Родные зьявы“]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 16 Кастрычніка 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/41|№41]]}} '''1916''' * [[«Хам» (Ластоўскі)|„Хам“]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 20 кастрычніка 1916. — [[Гоман (1916)/1916/72|№72]]}} * [[«Narysy z Litwy, Biełarusi i Kurlandii» (Ластоўскі)|„Narysy z Litwy, Biełarusi i Kurlandii“]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 1 śniežnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/84|№84]]}} * [[«Mūsų Kalendorius» (Ластоўскі)|„Mūsų Kalendorius“]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 1 śniežnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/84|№84]]}} '''1924''' *[[«Студэнская думка» (Ластоўскі)]] '''1925''' *[[І. П. Фурман. Крашаніна (Ластоўскі)|І. П. Фурман. Крашаніна]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} *[[Праф. У. Пічэта. Гісторыя Беларусі (Ластоўскі)|Праф. У. Пічэта. Гісторыя Беларусі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} *[[Праф. У. Ігнатоўскі. Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (Ластоўскі)|Праф. У. Ігнатоўскі. Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} '''1926''' *[[Програма зьбіраньня вуснае народнае творчасьці (Ластоўскі)|Програма зьбіраньня вуснае народнае творчасьці]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[А. Шлюбскі. «Крашаніна (набіванка)» (Ластоўскі)|А. Шлюбскі. «Крашаніна (набіванка)»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[«Наш край» штомесячнік Ц. Б. краязнаўства пры Інстытуце беларускай культуры (Ластоўскі)|«Наш край» штомесячнік Ц. Б. краязнаўства пры Інстытуце беларускай культуры]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[«Школьная праца» (Ластоўскі)|«Школьная праца»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} == Навукова-папулярныя артыкулы == * [[Ab sacharynie]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 9 maja 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/25|№25]]}} === Гістарычныя артыкулы === '''1911''' * [[Пятрок з Крошына]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 28 (10) Ліпня 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/30|№30]]}} * [[Зь мінуўшчыны гораду Быхава|З мінуўшчыны гораду Быхова]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 8 (21) верэсьня 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/36|№36]]}} '''1912''' * [[Земскія суды|Земскіе суды]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 22 (4) сакавіка (марца) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/12-13|№12-13]]}} * [[Копныя суды|Копные суды]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 14 чэрвеня (іюня) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/24|№24]]}} * [[Станы ў старой Беларусі|З нашай мінуўшчыны. (Станы ў старой Беларусі)]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 5 (18) ліпня (юля) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/27|№27]]}} '''1914''' * [[350-летняя гадаўшчына друку ў Маскоўшчыне]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 20 Марца 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/11-12|№11-12]]}} * [[10-летні юбілей літоўскага друку]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 1 Мая 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/17|№17]]}} * [[Хлебаробства ў Беларусі ў даўные часы]] * [[Кроніка Вялікаго Князьства Літоўскага]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 5 Сьнежня 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/48|№48]]}} '''1915''' *[[Ціт Бычкоўскі (Ластоўскі)|Ціт Бычкоўскі (1843—1913)]] * [[Горадня (Ластоўскі)|Нашы гарады. I. Горадня]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 22 Мая 1915. — [[Наша Ніва (1906)/1915/19-20|№19-20]]}} * [[Вільня (Ластоўскі)|Нашы гарады. II. Вільня]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 19 Чэрвеня 1915. — [[Наша Ніва (1906)/1915/24|№24]]}} '''1916''' *[[1491—1916]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 15 lutaho 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/1|№1]]}} *[[Памяці Справядлівага|Pamiaci Sprawiadliwaho]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 15 lutaho 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/1|№1]]}} *[[Katalickije, biełaruskije fundacii ŭ Wilni]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 18 lutaho 1916. — [[Гоман (1916)/1916/2|№2]]}} * [[Słuckije pajasy|Z antykwarskich zapisak. Słuckije pajasy]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 24 marca 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/12|№12]]}} *[[Сялянскія «рэспублікі» канца XVIII ст. у Беларусі і Літве|Sielanskije „respubliki“ kanca XVIII st. u Biełarusi i Litwie]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 28 marca 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/13|№13]]}} *[[Васіль Цяпінскі (Ластоўскі)|Wasil Ciapinski]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 31 marca 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/14|№14]]}} *[[Lisoŭszczyki]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 14 krasawika 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/18|№18]]}} * [[Bułhaki (Ластоўскі)|Zasłužonyje biełarusy. Bułhaki]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 5 maja 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/24|№24]]}} * [[Z historyji katalickaho kaściołu na Biełarusi]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 12 maja 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/26|№26]]}} * [[Chodkiewiczy (Ластоўскі)|Zasłužonyje biełarusy. Chodkiewiczy]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 12 maja 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/26|№26]]}} * [[Hlebowiczy (Ластоўскі)|Zasłužonyje biełarusy. Hlebowiczy]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 26 maja 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/30|№30]]}} * [[Litoŭski Statut i jaho historyja]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 21—4 žniŭnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/46|№46]]—[[Гоман (1916)/лацінка/1916/50|50]]}} * [[1410—1914]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 29 žniŭnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/57|№57]]}} * [[Ab pamiatkach minuŭszczyny (Ластоўскі)|Ab pamiatkach minuŭszczyny]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 5 wiereśnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/59|№59]]}} '''1917''' * [[Кароткі нарыс разьвіцьця асьветы на Беларусі да першай чвэрці XVII сталецьця|Кароткі нарыс разьвіцьця асьветы на Беларусі да першай чверці XVII сталецьця]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 16 лютаго 1917. — [[Гоман (1916)/1917/14|№14 (106)]]}} *[[Рэфармацкі рух на Беларусі]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 2—6 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/18|№18 (110)]]—[[Гоман (1916)/1917/19|19 (111)]]}} * [[Стан духоўны, а селянство]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 9 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/20|№20 (112)]]}} * [[Абычаёвае права беларускага сялянства|Абычаёвае право беларускаго сялянства]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 13, 23 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/21|№21 (113)]], [[Гоман (1916)/1917/24|24 (116)]]}} * [[«Хрыстос уваскрос!» (Ластоўскі)|„Хрыстос уваскрос!“]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 10 красавіка 1917. — [[Гоман (1916)/1917/29|№29 (121)]]}} * [[Недаразуменьне? (Ластоўскі)|Недаразуменьне?]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 17 красавіка 1917. — [[Гоман (1916)/1917/31|№31 (123)]]}} * [[«Рукі вон!» (Ластоўскі)|„Рукі вон!“]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 20 красавіка 1917. — [[Гоман (1916)/1917/32|№32 (124)]]}} '''1918''' *[[Тураўскае княства (Ластоўскі)|Turaŭskaje kniaźstwo]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} *[[Аб гэрбе Пагоня (Ластоўскі)|Ab herbie pahonia]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} *[[Хто патрон Беларусі?|Chto patron Biełarusi?]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} '''1922''' *[[З Беларуска-Літоўскай мінуўшчыны]] // {{Fine|[[Беларускі сьцяг (часопіс)|Беларускі Сьцяг]]. — Жнівень—верасень 1922. — [[Беларускі сьцяг (часопіс)/4|№4]]}} '''1923''' *[[Аб найменьнях — «Гуды», — «Крывічы», — «Русь»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Чэрвень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/1|№1]]}} *[[Альгердаўскі паяс]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Чэрвень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/1|№1]]}} *[[Манэта тураўскага князя Сьвятаполка (X ст.)]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Чэрвень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/1|№1]]}} *[[Аб хросным імяні Ягайлы]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Чэрвень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/1|№1]]}} *[[Беларускія вайсковыя фармаваньні на б. Румынскім фронце]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Побыт Іероніма Пражскага ў Беларусі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Леў Сапега аб перакладзе Статуту В. Кн. Літоўскага на польскую мову]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Аб залатой бабе]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Беларусы ў Усх. Прусыі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Жан-Жак Руссо і Белавежская пушча]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Дзеячы вялікай францускай рэволюцыі аб нацыянальным пытаньні]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Манэта з выабражэньнем цэнтаўра]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Што трэба разумець пад найменьнямі — Паляне, Дрыгвічы, Дрэўляне]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Жнівень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/3|№3]]}} *[[Беларускі абычай што да падаваньня агня]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Жнівень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/3|№3]]}} *[[Андрэй-Казімер Ягайлавіч]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Маскоўскія паслы 1646 г. як абаронцы беларускай мовы]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Нямецкі ўрад і беларусы Усх. Прусіі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Таргоўля Беларусі з немцамі ў XIII — XV ст.]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Расійскія вучоныя аб Крывічах]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Хто быў першы друкар у Маскве]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Аб найменьні «Русь»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Жыровіцкая друкарня]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Ткальня «слуцкіх» паясоў у Рожанне]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Што такое «Русь» смаленскай тарговай граматы 1229 г.?]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Крыўска-беларуская кавалерыя]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Першыя беларускія слоўнікі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Волаты-Анты]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[За што нішчылі Лесаўчыкоў?]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Полацкая сьв. Сафія]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Нашая костка]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} '''1924''' *[[Паленьне кніг на Беларусі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Урад Цівуна]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Слуцкія паясы]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Доктар Франціш Скарына (Ластоўскі)|Доктар Франціш Скарына (1525—1925)]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Беларускі дрэварыт пачатку XVI ст.]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Зборнік Бершадзкага]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Рухомыя друкарні на Беларусі і Украіне]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Кальвінскія зборы на Беларусі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Новагорадзкая аўтокефальная мітраполія]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Віленская Грэка-Лаціна-Руская акадэмія]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Аб найменьні «Крывічы»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Акадэмік Шахматов аб імені «Русь»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Пачайнская друкарня]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Аб лесаўчыках]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Першая кніжка аб піве]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} '''1925''' *[[Прычыны заняпаду крыўскай мовы ў XVII ст.]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} *[[Аб назовах «Крывія» і «Беларусь»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} *[[Пачатны летапіс аб крывічох у асьвятленьні гістарычнай крытыкі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} *[[Крыўскія школы XVI і XVII ст. ст.]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} *[[Выдатнейшыя крывічы (беларусы)-высяленцы ў Масковію]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} *[[Вываз крыўскіх культурных цэннасьцяў у Польшчу ў часе польска-расійскай вайны 1918—1919 гг.]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} *[[Рысункі да ілюстраціі крыўскай вайсковасьці]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} '''1926''' *[[Сьвяткаваньне пятніцы замест нядзелі ў XVI ст.]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Аб «славянстве» маскалёў]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Тодар Дастаеўскі і Адам Міцкевіч — сыны крывіцкага народнага генія]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Унія]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Беларускія (крыўскія) друкі ў Тыльзіце]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Праф. М. К. Любавскі і акад. С. Платонов аб Крывічох]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Крывічанскія кнігазборы XV ст.]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Аб імяні Ятвягі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} '''1926—1927''' *[[Пачтовыя ўстановы ў Крывічанскіх (Беларускіх) Землях]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} '''1928''' * [[Рэволюцыйная літаратура на беларускай мове]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1928. — [[Узвышша (часопіс)/1928/4|№4 (10)]]}} ==== Этнаграфічныя артыкулы ==== * [[Каляда-Грамавіца|„Каляда—Грамавіца“]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 13 (30) дзекабра 1909. — [[Наша Ніва (1906)/1909/51-52|№51-52]]}} *[[Аб ганчарстве нашым даўней і цяпер]] (1913) *[[Каляды (Ластоўскі)|Каляды]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 25 Сьнежня 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/51-52|№51-52]]}} *[[Аб беларускім хатнім рэмясьле]] (1913) *[[З народнай мудрасьці]] (1913) *[[Hanczarskije wyraby|Z antykwarskich zapisak. I. Hanczarskije wyraby]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 10 marca 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/8|№8]]}} '''1923''' *[[Да шуканьня крыніц народнай творчасьці]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Жнівень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/3|№3]]}} *[[Дуда (Ластоўскі)|Дуда]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Жнівень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/3|№3]]}} *[[Аб камянях-краўцах]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} '''1926—1927''' *[[Жывая старасьвеччына]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Эпітэт сьмерці «Кастуся»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Навязі і кудмяні]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Сонечнае калясо]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Дзіў]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Крывічанскія Дзяды]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} '''1928''' *[[Прочкі і разлучыны]] (1928) *[[Духоўныя вершы 1702 году]] (1928) === Літаратуразнаўчыя артыкулы === '''1913''' *[[Памажыця!]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 12, 19 Верэсьня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/37|№37]]—[[Наша Ніва (1906)/1913/38|№38]]}} '''1916''' *[[Духоўная каталіцкая літаратура ў беларускай мове|Duchoŭnaja katalickaja literatura ŭ biełaruskaj mowie]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 7 marca 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/7|№7]]}} *[[Шляхам творчасці|Szlacham tworczaści]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 14 marca 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/9|№9]]}} '''1918''' *[[Містэрыі (Ластоўскі)|Містэрыі]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 26 марца 1918. — [[Гоман (1916)/1918/25|№25 (221)]]}} *[[Krywičanin (1918)/Eneida|Eneida]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} *[[Гедымінаўскі воўк|Hiedyminaŭski woŭk]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} '''1923''' *[[Старабеларуская калядка]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Цікавая агітацыйная беларуская брашура 1860-х гадоў]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Два Крыўска-Беларускія абрыўкі быліннага эпоса]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} '''1924''' *[[Смаленская легенда аб св. Мэкурым]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Крыўскі вар’янт быліны аб Ільлі Мурамцы]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Крыўскі (беларускі) старадаўны лістоўны стыль]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} === Мовазнаўчыя артыкулы === '''1912''' * [[У справе мовы ў цэрквах]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 (8)студня (январа) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/4|№4]]}} '''1914''' * [[С пад праху векоў]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 12 Сьнежня 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/49|№49]]}} ** [[З-пад праху вякоў]] * [[Крыху цікавых слоў]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 18 Сьнежня 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/50|№50]]}} '''1915''' * [[Вывод названьня горада Вільні|Аб усім па троху. Вывод названьня горада Вільні]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 19 Марца 1915. — [[Наша Ніва (1906)/1915/11|№11]]}} '''1916''' * [[Ab imieni Wilni]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 4 krasawika 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/15|№15]]}} * [[Biełaruskaja mowa (Ластоўскі)|Biełaruskaja mowa]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 13 czerwienia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/35|№35]]}} '''1918''' *[[Назова Беларусі па-жыдоўску|Nazowa Biełarusi pa žydoŭsku]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} '''1923''' * [[Народны падзел між беларусамі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Чэрвень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/1|№1]]}} *[[Пагляд расійскіх вучоных на беларускую мову]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} *[[Аб значэньні слова «бонда»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Жнівень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/3|№3]]}} *[[Што трэба разумець пад найменьнямі — Паляне, Дрыгвічы, Дрэўляне]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Жнівень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/3|№3]]}} *[[Умец, мастак, кудзьбіт]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Жнівень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/3|№3]]}} *[[Казарскія вуліцы у беларускіх гарадох]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Галцяі і галцяйства]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Каспля і касапля]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Што такое «дунай»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Слова «друя»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Што такое «Русь» смаленскай тарговай граматы 1229 г.?]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Хто ў каго запазычае?]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Што такое «Артсана» арабскіх пісьменьнікаў]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Навец, наўскі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Палчанін, палачанін]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Выцябкі і поцябкі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Ярасьць і юрнасьць]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Істба]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Пакута]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} '''1924''' *[[Кузулька]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Даль аб беларускай мове]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Бацька польскай камэдыі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Калі беларуска-крыўскае слова «разьдзел» уведзена ў польскую мову?]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Аб слове «кабета»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Пляновая асыміляція]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[«Прага», «прога»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Смэрды]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} *[[Слова «пугаўка»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Красавік—сьнежань 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/2|№2 (8)]]}} '''1925''' *[[Нёман і Няміга]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/1|№9 (1)]]}} *[[Рэзаць, кроіць, стругаць, кружаць]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} '''1926''' *[[Дойлід]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Дзіцячы слоўнік]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Карэнь «гал» і выводныя ад яго словы і паняцьці ў крыўскай мове]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Карэнь «корс», «корх», выводныя ад яго словы і паняцьці ў крыўскай мове]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Аб слове мурава]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Якімі наіўнымі спосабамі польскія прафэсары полёнізуюць Вільню]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Дняпро ці Няпро?]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} *[[Аб імяні Ятвягі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1926. — [[Крывіч (часопіс)/1926/1|№1 (11)]]}} '''1926—1927''' *[[У справе рэформы кірылаўскае азбукі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} *[[Аб караню «віт», «вет» і выводных словах і паняцьцях]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} *[[Словачын «рымзаць» і выводныя ад яго словы і паняцьці]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} *[[Аб слове «гаспадар»]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} *[[Аб напісаньні «ўл» у крыўскай пісьменнасьці]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} '''1927''' *[[Аб словах «сьвет» і «сьвятло»]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1927. — [[Узвышша (часопіс)/1927/5|№5]]}} *[[Аб слове «страніца»]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1927. — [[Узвышша (часопіс)/1927/5|№5]]}} *[[Корэктыва да слоў «земляробства» і «хлебаробства»]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1927. — [[Узвышша (часопіс)/1927/5|№5]]}} == Слоўнікі == '''1923''' *[[Тэрміналёгія да анатоміі і фізыалёгіі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Чэрвень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/1|№1]]}} *[[Матэрьялы да беларускага слоўніка]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Матэрьялы да беларускага зельніка]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Эпітэты і мэтафары]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} *[[Беларускія аднасловы]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Крыўска-Беларускі іменнік]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Аднасловы]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Слоўнік геаметрычных і трыганаметрычных тэрмінаў і сказаў. (расійска-беларускі і беларуска-расійскі)]] (разам з [[Аўтар:Клаўдзій Дуж-Душэўскі|Клаўдзіем Дуж-Душэўскім]]; 1923) '''1924''' *[[Номэнклятура беларускіх птушак]] (разам з [[Аўтар:Клаўдзій Дуж-Душэўскі|Клаўдзіем Дуж-Душэўскім]] і [[Аўтар:Тадэвуш Іваноўскі|Тадэвушам Іваноўскім]]; 1924) *[[Таўтолёгія]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} *[[Эпітэты]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—сакавік 1924. — [[Крывіч (часопіс)/1924/1|№1 (7)]]}} * {{Скан|[[Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік (1924)|Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік]]|Vacłaŭ Łastoŭski. Padručny rasijska-kryŭski (bełaruski) słoŭnik (1924).pdf}}. {{Fine|Коўна: Міністэрства Беларускіх спраў у Літве, 1924}} '''1925''' *[[Матэр’ялы да крыўскага слоўніка]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Студзень—чэрвень 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/1|№9 (1)]]}} *[[Слоўнік старакрыўскай актавай мовы]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} *[[Крыўскія рытаўнікі]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} *[[Выдатнейшыя крывічы (беларусы)-высяленцы ў Масковію]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень—сьнежань 1925. — [[Крывіч (часопіс)/1925/2|№10 (2)]]}} '''1927''' *[[Матэр’ялы да слоўніка беларускай (крывічанскай) мовы]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1926—сакавік 1927. — [[Крывіч (часопіс)/1926/2|№12]]}} == Прамовы == *[[Прамова ў Жэнэве]] ''(1924)'' == Лісты == * [[Ліст Вацлава Ластоўскага і Язэпа Салаўя да Паўля фон Гіндэнбурга|Ліст Вацлава Ластоўскага і Язэпа Салаўя да Паўля фон Гіндэнбурга]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 4 мая 1917. — [[Гоман (1916)/1917/36|№36 (128)]]}} * [[Ліст Вацлава Ластоўскага і Язэпа Салаўя да Эрыха Людэндорфа|Ліст Вацлава Ластоўскага і Язэпа Салаўя да Эрыха Людэндорфа]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 4 мая 1917. — [[Гоман (1916)/1917/36|№36 (128)]]}} *[[У справе вясковых хораў]] ''(1919)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Кастуся Езавітава (24 студзеня 1920)|Ліст да Кастуся Езавітава]] ''(24 студзеня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Міністэрства замежных справаў Літвы|Ліст да Міністэрства замежных справаў Літвы]] ''(17 красавіка 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Янкі Чарапука (28 красавіка 1920)|Ліст да Янкі Чарапука]] ''(28 красавіка 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Язэпа Мамонькі|Ліст да Язэпа Мамонькі (імаверна)]] ''(29 красавіка 1920 году)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Дамініка Сямашкі|Ліст да Дамініка Сямашкі]] ''(2 траўня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Міхася Маркевіча (7 траўня 1920)|Ліст да Міхася Маркевіча]] ''(7 траўня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Янкі Чарапука (7 траўня 1920)|Ліст да Янкі Чарапука]] ''(7 траўня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Пётры Крачэўскага (8 траўня 1920)|Ліст да Пётры Крачэўскага]] ''(8 траўня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да сяброў БПСР|Ліст да беларускіх эсэраў]] ''(17 траўня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Кастуся Езавітава (18 траўня 1920)|Ліст да Кастуся Езавітава]] ''(18 траўня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Клаўдзія Дуж-Душэўскага (19 траўня 1920)|Ліст да Клаўдзія Дуж-Душэўскага]] ''(19 траўня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Аляксандра Цвікевіча (1 чэрвеня 1920)|Ліст да Аляксандра Цьвікевіча]] ''(1 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Міхася Маркевіча (6 чэрвеня 1920)|Ліст да Міхася Маркевіча]] ''(6 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да невядомага адрасата № 1 (6 чэрвеня 1920)|Ліст да невядомага адрасата]] ''(6 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Язэпа Дылы (6 чэрвеня 1920)|Ліст да Язэпа Дылы]] ''(6 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да невядомага адрасата № 2 (6 чэрвеня 1920)|Ліст да невядомага адрасата]] ''(6 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да невядомага адрасата (7 чэрвеня 1920)|Ліст да невядомага адрасата]] ''(7 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Яўгена Ладнова (11 чэрвеня 1920)|Ліст да Яўгена Ладнова]] ''(11 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да міністра замежных справаў Літвы (21 чэрвеня 1920)|Ліст да міністра замежных справаў Літвы]] ''(21 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Кастуся Езавітава (31 ліпеня 1920)|Ліст да Кастуся Езавітава]] ''(31 ліпеня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Аляксандра Вальковіча (31 ліпеня 1920)|Ліст да Аляксандра Вальковіча]] ''(31 ліпеня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Лявона Зайца (2 жніўня 1920)|Ліст да Лявона Зайца]] ''(2 жніўня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Яўгена Ладнова (3 жніўня 1920)|Ліст да Яўгена Ладнова]] ''(3 жніўня 1920)'' *[[Тэлеграма Старшыні Рады Міністраў БНР Вярхоўнай Радзе Лігі Нацый|Тэлеграма Вярхоўнай Радзе Лігі Нацый]] ''(16 ліпеня 1922)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Пётры Крачэўскага (20 красавіка 1923)|Ліст да Пётры Крачэўскага]] ''(20 красавіка 1923)'' *[[Ліст да рэдактара "Эхо" (Aidas)]] ''(1924)'' *[[Ліст да старшыні французкай Лігі Абароны правоў Чалавека і Грамадзяніна (Ластоўскі)|Ліст да старшыні французкай Лігі Абароны правоў Чалавека і Грамадзяніна]] ''(25 студзеня 1927)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага ў рэдакцыю газэты «Савецкая Беларусь» (1928)|Ліст]] у рэдакцыю газэты «Савецкая Беларусь» ''(1928)'' === Лісты да аўтара === * [[Ліст да п. В.Ластоўскага|Ліст]] [[Аўтар:Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] * [[Вацлаву Ластоўскаму (Гарун)|Ліст]] [[Аўтар:Алесь Гарун|Аляксандра Прушынскага]] ''(30 кастрычніка 1912)'' * [[Ліст Зігфрыда Мееровіца да Вацлава Ластоўскага|Ліст]] [[Аўтар:Зігфрыд Мееровіц|Зігфрыда Мееровіца]] ''(28 красавіка 1920)'' *[[Ліст Янкі Чарапука да Вацлава Ластоўскага (29 красавіка 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Янка Чарапук|Янкі Чарапука]] ''(29 красавіка 1920)'' *[[Ліст Дамініка Сямашкі да Вацлава Ластоўскага|Ліст]] [[Аўтар:Дамінік Сямашка|Дамініка Сямашкі]] ''(2 траўня 1920)'' *[[Ліст Пётры Крачэўскага да Вацлава Ластоўскага (24 траўня 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Пётра Крачэўскі|Пётры Крачэўскага]] ''(24 траўня 1920)'' *[[Ліст Клаўдзія Дуж-Душэўскага да Вацлава Ластоўскага (24 траўня 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Клаўдзій Дуж-Душэўскі|Клаўдзія Дуж-Душэўскага]] ''(24 траўня 1920)'' *[[Ліст Міхаіла Кахановіча да Вацлава Ластоўскага (27 траўня 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Міхаіл Кахановіч|Міхася Кахановіча]] ''(27 траўня 1920)'' *[[Запіска Кастуся Езавітава Вацлаву Ластоўскаму|Запіска]] [[Аўтар:Кастусь Езавітаў|Кастуся Езавітава]] ''(імаверна, канец красавіка 1920)'' *[[Ліст Шарля Можа да Вацлава Ластоўскага і Кастуся Езавітава (1 чэрвеня 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Шарль Мож|Шарля Можа]] ''(1 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Міхася Маркевіча да Вацлава Ластоўскага (4 чэрвеня 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Міхась Маркевіч|Міхася Маркевіча]] ''(4 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Палуты Бадуновай да Вацлава Ластоўскага (6 чэрвеня 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Палута Бадунова|Палуты Бадуновай]] ''(6 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Васіля Захаркі да Вацлава Ластоўскага (16 чэрвеня 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Васіль Захарка|Васіля Захаркі]] ''(16 чэрвеня 1920)'' *[[Запіска Кастуся Езавітава Вацлаву Ластоўскаму (17 чэрвеня 1920)|Запіска]] Кастуся Езавітава ''(17 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Васіля Захаркі да Вацлава Ластоўскага (21 чэрвеня 1920)|Ліст]] Васіля Захаркі ''(21 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Янкі Чарапука да Вацлава Ластоўскага (21 чэрвеня 1920)|Ліст]] Янкі Чарапука ''(21 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Антона Аўсяніка да Вацлава Ластоўскага (23 чэрвеня 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Антон Аўсянік|Антона Аўсяніка]] ''(23 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Клаўдзія Дуж-Душэўскага да Вацлава Ластоўскага (24 чэрвеня 1920)|Ліст]] Клаўдзія Дуж-Душэўскага ''(24 чэрвеня 1920)'' *[[Запіска Аляксандра Вальковіча Вацлаву Ластоўскаму|Запіска]] [[Аўтар:Аляксандр Вальковіч|Аляксандра Вальковіча]] ''(28 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Яўгена Ладнова да Вацлава Ластоўскага (12 ліпеня 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Яўгена Ладноў|Яўгена Ладнова]] ''(12 ліпеня 1920)'' *[[Ліст Кастуся Езавітава да Вацлава Ластоўскага (13 ліпеня 1920)|Ліст]] Кастуся Езавітава ''(13 ліпеня 1920)'' *[[Ліст Кузьмы Цярэшчанкі да Вацлава Ластоўскага (15 ліпеня 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Кузьма Цярэшчанка|Кузьмы Цярэшчанкі]] ''(15 ліпеня 1920)'' *[[Ліст Яўхіма Бялевіча да Вацлава Ластоўскага (15 ліпеня 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Яўхім Бялевіч|Яўхіма Бялевіча]] ''(ліпень 1920)'' *[[Запіска Кузьмы Войткі Вацлаву Ластоўскаму|Запіска]] [[Аўтар:Кузьма Войтка|Кузьмы Войткі]] ''(16 ліпеня 1920)'' *[[Ліст Алега Васількоўскага да Вацлава Ластоўскага (30 ліпеня 1920)|Ліст]] [[Аўтар:Алег Васількоўскі|Алега Корчак-Крыніцы-Васількоўскага]] ''(30 ліпеня 1920)'' *[[Ліст Антона Аўсяніка да Вацлава Ластоўскага (31 ліпеня 1920)|Ліст]] Антона Аўсяніка ''(31 ліпеня 1920)'' *[[Ліст Пётры Крачэўскага да Вацлава Ластоўскага (2 жніўня 1920)|Ліст]] Пётры Крачэўскага ''(2 жніўня 1920)'' *[[Ліст Антона Аўсяніка да Вацлава Ластоўскага (5 жніўня 1920)|Ліст]] Антона Аўсяніка ''(5 жніўня 1920)'' *[[Ліст Антона Аўсяніка да Вацлава Ластоўскага (9 жніўня 1920)|Ліст]] Антона Аўсяніка ''(9 жніўня 1920)'' *[[Ліст Кастуся Езавітава да Вацлава Ластоўскага (13 жніўня 1920)|Ліст]] Кастуся Езавітава ''(13 жніўня 1920)'' *[[Ліст Кастуся Езавітава да Вацлава Ластоўскага (14 жніўня 1920)|Ліст]] Кастуся Езавітава ''(14 жніўня 1920)'' *[[Справаздача шэфа Дыпляматычнай Місіі БНР у Бэрліне (14 жніўня 1920)|Справаздача шэфа Дыпляматычнай Місіі БНР у Бэрліне]] ''(14 жніўня 1920)'' *[[Ліст Яўгена Ладнова да Вацлава Ластоўскага (16 жніўня 1920)|Ліст]] Яўгена Ладнова ''(16 жніўня 1920)'' *[[Ліст Пётры Крачэўскага да Вацлава Ластоўскага (17 жніўня 1920)|Ліст]] Пётры Крачэўскага ''(17 жніўня 1920)'' *[[Ліст патрыярха Ціхана да Вацлава Ластоўскага (1922)|Ліст]] патрыяарха [[Аўтар:Ціхан (патрыярх Маскоўскі)|Ціхана]] ''(1922)'' == Дакуманты == *[[Заява беларускай дэлегацыі ў Стакгольме (1916)|Заява беларускай дэлегацыі ў Стакгольме]] ''(1916)'' *[[Адказ на ліст Саюзу вызваленьня Ўкраіны|Адказ на ліст Саюзу вызваленьня Ўкраіны]] ''(1916)'' *[[Мэморыя прадстаўнікоў Беларусі на ІІІ канфэрэнцыі народаў|Мэмарандум прадстаўнікоў Беларусі у Лязані]] ''(27 чэрвеня 1916)'' *[[Заява Беларускага Прадстаўніцтва ў Літоўскай Тарыбе (27 чэрвеня 1919)|Заява Беларускага Прадстаўніцтва ў Літоўскай Тарыбе]] Камісіі ў апрацаваньні закону аб выбарах ува Ўстаноўчы Сойм ''(27 чэрвеня 1919)'' *[[Заява Беларускага Прадстаўніцтва ў Літоўскай Тарыбе (7 ліпеня 1919)|Заява Беларускага Прадстаўніцтва ў Літоўскай Тарыбе]] Старшыні Рады Міністраў Літвы ''(27 чэрвеня 1919)'' *[[Грамата Ўраду БНР аб пацьверджаньні паўнамоцтваў Вайскова-Дыпляматычнай Місіі БНР пры Ўрадах Латвіі і Эстоніі]] ''(5 красавіка 1920)'' *[[Грамата Ўраду БНР аб прызнаньні незалежнасьці Эстонскай Рэспублікі]] ''(7 красавіка 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да Міністэрства замежных справаў Літвы|Ліст да Міністэрства замежных справаў Літвы]] ''(17 красавіка 1920)'' *[[Упаўнаважаньне РНМ БНР дэлегата Міністэрства замежных справаў БНР Янкі Чарапука на вядзеньне перамоваў з РСФСР|Упаўнаважаньне Янкі Чарапука на вядзеньне перамоваў з РСФСР]] ''(24 красавіка 1920)'' *[[Нота РНМ БНР народнаму камісару міжнародных справаў РСФСР (25 красавіка 1920)|Нота народнаму камісару міжнародных справаў РСФСР]] ''(25 красавіка 1920)'' *[[Грамата РНМ БНР аб прызначэньні Яўгена Ладнова старшынёй беларускай дэлегацыі ў Парыжы]] ''(29 траўня 1920)'' *[[Грамата РНМ БНР аб даручэньні Васілю Захарку зрабіць і атрымаць грашовую пазыку ад РСФСР]] ''(2 чэрвеня 1920)'' *[[Ліст Вацлава Ластоўскага да міністра замежных справаў Літвы (21 чэрвеня 1920)|Ліст да міністра замежных справаў Літвы]] ''(21 чэрвеня 1920)'' *[[Грамата РНМ БНР аб прызначэньні Алега Васількоўскага ваенна-дыпляматычным прадстаўніком БНР у Фінляндыі]] ''(25 чэрвеня 1920)'' *[[Пасьведчаньне РНМ БНР Паўла Вэнта]] ''(25 чэрвеня 1920)'' *[[Наказ РНМ БНР Вэнту, Васількоўскаму, Эльвэнгрэну і Чарапуку]] ''(25 чэрвеня 1920)'' *[[Цыркуляр РНМ БНР Янку Чарапуку]] ''(25 чэрвеня 1920)'' *[[Наказ РНМ БНР Надзвычайнай Дыпляматычнай Місіі БНР у Маскву]] ''(чэрвень 1920)'' *[[Грамата РНМ БНР аб даручэньні Кастусю Езавітаву ўступіць у перамовы зь Літвой аб прызнаньні незалежнасьці Беларусі]] ''(29 ліпеня 1920)'' *[[Грамата РНМ БНР аб даручэньні Аляксандру Галавінскаму ўступіць у перамовы зь Літвой аб прызнаньні незалежнасьці Беларусі]] ''(29 ліпеня 1920)'' *[[Грамата РНМ БНР аб даручэньні Кастусю Езавітаву зрабіць і атрымаць грашовую пазыку ад Літвы]] ''(29 ліпеня 1920)'' *[[Ліст РНМ БНР да міністра замежных справаў Літвы]] ''(29 ліпеня 1920)'' *[[Пасьведчаньне РНМ БНР Янкі Чарапука]] ''(29 ліпеня 1920)'' *[[Мэмарандум РНМ БНР Прэзыдыюму Канфэрэнцыі Балтыйскіх Дзяржаваў (29 ліпеня 1920)|Мэмарандум РНМ БНР Прэзыдыюму Канфэрэнцыі Балтыйскіх Дзяржаваў]] ''(29 ліпеня 1920)'' *[[Нота РНМ БНР з нагоды падпісаньня мірнай дамовы паміж Літвы і РСФСР]] ''(31 ліпеня 1920)'' *[[Мэмарандум Ураду БНР міністрам замежных справаў Польшчы, Фінляндыі, Эстоніі, Латвіі Літвы]] ''(1 жніўня 1920)'' *[[Мэмарандум РНМ БНР Прэзыдыюму Канфэрэнцыі Балтыйскіх Дзяржаваў (12 жніўня 1920)|Мэмарандум РНМ БНР Прэзыдыюму Канфэрэнцыі Балтыйскіх Дзяржаваў]] ''(12 жніўня 1920)'' *[[Акт аб каардынацыі дзяржаўнай працы]] ''(16 жніўня 1920)'' *[[Ліст РНМ БНР да народнага камісара замежных справаў РСФСР (12 жніўня 1920)|Ліст РНМ БНР да народнага камісара замежных справаў РСФСР]] ''(12 жніўня 1920)'' *[[Нота РНМ БНР Урадам РСФСР і Польшчы]] ''(20 жніўня 1920)'' *[[Супольны пратэст Дэлегацыяў БНР і ЗУНР супраць Рыскай дамовы]] ''(8 кастрычніка 1920)'' *[[Ліст Ураду БНР да Яўгена Петрушэвіча (22 кастрычніка 1920)|Ліст Ураду БНР да Яўгена Петрушэвіча]] ''(22 кастрычніка 1920)'' *[[Дэклярацыя ўраду БНР (25 сакавіка 1921)|Дэклярацыя ўраду БНР на трэцюю гадаўшчыну абвешчаньня незалежнасьці Беларусі]] ''(25 сакавіка 1921)'' *[[Дэклярацыя ўраду БНР (25 сакавіка 1922)|Дэклярацыя ўраду БНР на чацьвертую гадаўшчыну абвешчаньня незалежнасьці Беларусі]] ''(25 сакавіка 1922)'' *[[Рэзалюцыя зьезду нацыянальнасьцяў у Жэнэве (1923)|Рэзалюцыя зьезду нацыянальнасьцяў у Жэнэве]] ''(25 верасьня 1923)'' *[[Покліч да цывілізаванага сьвету]] ''(5 жніўня 1924)'' *[[Мэмор’ял у справе беларускіх зямель пад Польшчай]] ''(1 верасьня 1924)'' *[[Мэмарандум Вацлава Ластоўскага кардыналу Гаспары|Мэмарандум Вацлава Ластоўскага кардыналу Гаспары]] ''(7 красавіка 1925)'' * [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/278/Ліст у рэдакцыю|Ліст у рэдакцыю]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 8 сьнежня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/278|№278 (2170)]]}} === Асабістыя запісы === *[[Склад Рады БНР на пасяджэньні 13 сьнежня 1919|Склад Рады БНР на паседжаньні 13 сьнежня 1919]] ''(невядома; імаверна, сьнежань 1919)'' *[[Нататкі Вацлава Ластоўскага пра межы Беларусі|Нататкі пра межы Беларусі]] ''(невядома)'' === Зьвязаныя дакуманты === *[[Пратакол ініцыятыўнай групы па сазыву ў Рызе Беларускай Канфэрэрацыі (18 красавіка 1920)|Пратакол ініцыятыўнай групы па сазыву ў Рызе Беларускай Канфэрэрацыі]] ''(18 красавіка 1920)'' *[[Пратакол № 1 Арганізацыйнага Бюро па скліканьні Беларускай Дзяржаўнай Канфэрэнцыі]] ''(25 красавіка 1920)'' *[[Пратакол № 2 Арганізацыйнага Бюро па скліканьні Беларускай Дзяржаўнай Канфэрэнцыі]] ''(25 траўня 1920)'' *[[Пратакол № 3 Арганізацыйнага Бюро па скліканьні Беларускай Дзяржаўнай Канфэрэнцыі]] ''(травень 1920)'' *[[Пратакол Нарады Прэзыдыюму Рады БНР і РНМ БНР у Рызе]] ''(30-31 траўня 1920)'' *[[Рэзалюцыя канфэрэнцыі БПСР аб даверы палітыцы Ўраду Вацлава Ластоўскага]] ''(31 траўня 1920)'' *[[Рэзалюцыя канфэрэнцыі БПСФ аб даверы палітыцы Ўраду Вацлава Ластоўскага]] ''(31 траўня 1920)'' *[[Пратакол конфэрэнцыі беларускай дзяржаўных і грамадзкіх дзеячоў у Рызе]] ''(1 чэрвеня 1920)'' *[[Рэзалюцыя Беларускага Сялянскага Саюзу у справе Камітэту Паняволеных Польшчай Нацый|Рэзалюцыя Беларускага Сялянскага Саюзу у справе „Камітэту Паняволеныхъ Польшчай Націй“]] ''(30 жніўня 1924)'' == Пераклады == '''Прыпавесьці''' * ''[[Аўтар:Эдуард Доўвес Дэкер|Мультатулі]]''. [[Два браты (Дэкер/Ластоўскі)|Два браты]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 24 Сакавіка (Марца) 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/12|№12]]}} * ''[[Аўтар:Эдуард Доўвес Дэкер|Мультатулі]]''. [[Сястра і браты (Дэкер/Ластоўскі)|Сестра і браты]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 9 (22) Чэрвеня 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/23|№23]]}} * ''[[Аўтар:Эдуард Доўвес Дэкер|Multatuli]]''. [[Rataj (Дэкер/Ластоўскі)|Rataj]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 17 listapada 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/80|№80]]}} '''Апавяданьні''' * [[Сіла языка]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 6 Студня (Январа) 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/1|№1]]}} * [[Дудар (Пшэрва-Тэтмаер/Ластоўскі)|Дудар]] ([[Аўтар:Казімеж Пшэрва-Тэтмаер|Казімер Тэтмаер]]; 1913) * [[Страхапалох]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 24 кастрычніка 1916. — [[Гоман (1916)/1916/72|№72]]}} * [[П’яўка Біля Купэра]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 28 лістапада—8 сьнежня 1916. — [[Гоман (1916)/1916/83|№83]]—[[Гоман (1916)/1916/86|86]]}} * ''[[Аўтар:Джозеф Рэдзьярд Кіплінг|Кіплінг, Р]]''. [[На паліцэйскай варце (Кіплінг/Ластоўскі)|На паліцейскай варце]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 5—14 студня 1917. — [[Гоман (1916)/1917/2|№2 (94)]]—[[Гоман (1916)/1917/4|4 (96)]]}} *Кіплінг, Дж. Р. [[Мы ўсе трое — адно]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} * {{Скан|[[Сьпевак Блондэль (1923)|Сьпевак Блондэль]]|Сьпевак Блондэль (1923).pdf}}. {{Fine|Коўна: Выданьне Міністэрства Беларускіх Спраў ў Літве, 1923}} '''Казкі''' * ''[[Аўтар:Ганс Крысціян Андэрсен|Andreson, H. C]]''. [[Сьвінапас (Андэрсен/Ластоўскі)|Świnapas]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 15—22 śniežnia 1916. — [[Гоман (1916)/1916/88|№88]]—[[Гоман (1916)/лацінка/1916/90|№90]]}} * ''[[Аўтар:Ганс Крысціян Андэрсен|Андэрсэн, Г. Х]]''. [[Каралеўна на гарошыне (Андэрсен/Ластоўскі)|Каралеўна на гарошыні]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 26 студня 1917. — [[Гоман (1916)/1917/8|№8 (100)]]}} *''Андэрсэн, Г. Х''. {{Скан|[[Казкі (1923)|Казкі]]|Ластоўскі Андэрсэн.pdf}}. {{Fine|Коўна: Міністэрства Беларускіх Спраў у Літве, 1923}} '''Аповесьці''' *[[Індыйская аповесьць]] (1926) '''Вершы''' * [[Аўтар:Мікеланджэла Буанароці|Буанароці, М]]. [[З Мікеля Анджэльле]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Лістапад 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/5|№5]]}} *[[Лесаўчыкі]] ([[Аўтар:Самуэль Твардоўскі|Самуэль Твардоўскі]]; 1923) *[[Борывой]] ([[Аўтар:Аляксей Талстой|Аляксей Талстой]]; 1923) * ''Талстой, А''. [[Чужое гора]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Сьнежань 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/6|№6]]}} *[[Найміт на небе]] (фальклёр; 1924) *[[Песьні песьняў (Саламон/Ластоўскі)|Песьні песьняў]] ([[Аўтар:Саламон|Саламон]]; 1926) '''Вершы ў прозе''' *''[[Аўтар:Казімеж Пшэрва-Тэтмаер|Тэтмаер, К]]''. [[Спаміны (Пшэрва-Тэтмаер/Ластоўскі)|Спаміны]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 серпня 1910. — [[Наша Ніва (1906)/1910/35|№35]]}} * ''[[Аўтар:Рабіндранат Тагор|Тагор, Р]]''. [[Нарысы]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Ліпень 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/2|№2]]}} * ''[[Аўтар:Б. Мэон|Мэон, Б]]''. [[Аб справядлівасьці]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} * ''[[Аўтар:Оскар Уайльд|Уайльд, О]]''. [[Вучыцель]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} '''П’есы''' * ''[[Аўтар:Эліза Ажэшка|Ажэшка, Э]]''. {{Скан|[[У зімовы вечар (1910)|У зімовы вечар]]|У зімовы вечар (1910).pdf}}. {{Fine|Пецярбург: „Загляне сонцэ і ў нашэ ваконцэ“, 1910}} == Кнігапіс == * {{Скан|[[Кароткая гісторыя Беларусі (1910, кірыліца)|Кароткая гісторыя Беларусі]]|Кароткая гісторыя Беларусі.pdf}}. {{Fine|Вільня: Друкарня Марціна Кухты, 1910}} * {{Скан|[[Karotkaja historyja Biełarusi (1910)|Karotkaja historyja Biełarusi]]|Karotkaja historyja Biełarusi (1910).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Drukarnia Marcina Kuchty, 1910}} * {{Скан|[[Прыгоды Панаса і Тараса (1912)|Прыгоды Панаса і Тараса]]|Прыгоды Панаса і Тараса (1912).pdf}}. {{Fine|Пинскъ: Типографія „Прогрессъ“, 1912}} * {{Скан|[[Pieršaja čytanka (1916)|Pieršaja čytanka]]|Pieršaja čytanka (1916).pdf}}. {{Fine|Wilnia: W. Łastoŭski, 1916}} * {{Скан|[[Rodnyje ziernaty (1916)|Rodnyje ziernaty]]|Rodnyje ziernaty (1916).pdf}}. Knižyca dla šjilnaho čytańnia. {{Fine|Wilnia: Drukarnia biełaruskaj časopisi „Homan“, 1916}} * {{Скан|[[Wypisy z biełaruskaj literatury (1916)|Wypisy z biełaruskaj literatury. Čaść I]]|Wypisy z biełaruskaj literatury. Čaść I (1918).pdf}}. {{Fine|Wilnia: W. Łastoŭski, 1918}} * {{Скан|[[Niezabudka (1918)|Niezabudka]]|Niezabudka. Pieršaja paśla lemantara čytanka (1918).pdf}}. {{Fine|Wilnia: W. Łastoŭski, 1918}} * {{Скан|[[Siejbit (1918)|Siejbit]]|Siejbit (1918).pdf}}. {{Fine|Wilnia: W. Łastoŭski, 1918}} * Kaliś i ciapier. {{Fine|Wilnia, 1918}} * Niedaćwiety. {{Fine|Wilnia, 1918}} * {{Скан|[[Biełaruski Kalendar Swajak na 1919 hod]]|Biełaruski Kalendar Swajak na 1919 hod (1919).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydawiectwo W. Łastoŭskaho, 1919}} * Што трэба ведаць кожнаму беларусу? // Што трэба ведаць кожнаму беларусу. Менск: «Вольная Беларусь», 1918 * {{Скан|[[Što treba wiedać koždamu Biełarusu? (1918)|Što treba wiedać koždamu Biełarusu?]]|Što treba wiedać koždamu Biełarusu? (1918).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydawiectwo W. Łastoŭskaho, 1918}} * {{Скан|[[Prypieŭki (1918)|Prypieŭki]]|Prypieŭki (1918).pdf}}. {{Fine|Wilnia: W. Łastoŭski, 1918}} * В. Ластоўскі, [[Аўтар:Клаўдзій Дуж-Душэўскі|К. Дуж-Душэўскі]]. Слоўнік геаметрычных і трыганаметрычных тэрмінаў і сказаў: (расійска-беларускі і беларуска-расійскі). {{Fine|Коўна: Міністэрства Беларускіх Спраў у Літве, 1923}} * {{Скан|[[Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік (1924)|Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік]]|Vacłaŭ Łastoŭski. Padručny rasijska-kryŭski (bełaruski) słoŭnik (1924).pdf}}. {{Fine|Коўна: Міністэрства Беларускіх Спраў у Літве, 1924}} * {{Скан|[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]]|Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf}}. {{Fine|Коўна: Міністэрства Беларускіх Спраў у Літве, 1926}} * Што трэба ведаць кажнаму беларусу? {{Fine|Менск: Выдавецтва падручнікаў і літаратуры для моладзі, 1943}} * В. Ластоўскі, [[Аўтар:Язэп Найдзюк|Я. Найдзюк]]. Што трэба ведаць кажнаму беларусу? {{Fine|Бэрлін, 1944}} * {{Скан|[[Прыгоды Панаса і Тараса (1944)|Прыгоды Панаса і Тараса]]|Прыгоды Панаса і Тараса (1944).pdf}}. {{Fine|Бэрлін, 1944}} * {{Скан|[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]|Лябірынты (1944).pdf}}. {{Fine|Бэрлін, 1944}} * Творы. Мюнхэн, 1956 * Успаміны пра нашаніўскі перыяд * [[Кароткая энцыклапедыя старасьвеччыны]], Мінск: В. Хурсік, 2003 === Пераклады === * ''[[У зімовы вечар (Ажэшка/Ластоўскі)]] * ''[[Аўтар:Ганс Крысціян Андэрсен|Андэрсэн, Г. Х]]''. {{Скан|[[Казкі (1923)|Казкі]]|Ластоўскі Андэрсэн.pdf}}. {{Fine|Коўна: Міністэрства Беларускіх Спраў у Літве, 1923}} == Пад рэдакцыяй == *«[[Вянок]]» (Вільня, 1913) *«[[Homan]]» (Вільня, 1916—1918) *«[[Krywičanin]]» (Вільня, кастрычнік 1918) *«[[Крывіч]]» (Коўна, 1923—1927) === Выданьні іншых аўтараў === *«[[Смык беларускі (1918)|Смык беларускі]]» (Вільня, 1918) *«[[Дудка беларуская (1918)|Дудка беларуская]]» (Вільня, 1918) *«[[Скрыпка беларуская (1918)|Скрыпка беларуская]]» (Вільня, 1918) == Зьвязанае == * ''Адзін з „парнасьнікоў“''. [[Чаму плачэ песьня наша?|Чаму плачэ песьня наша? (Атказ Юрцы Верашчаку)]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/30|№30]]}} * [[Ешчэ аб сплачываньню доўгу]] ([[Аўтар:Лявон Гмырак|Лявон Гмырак]]; 1913) * [[«Крывіч»]] ([[Аўтар:Уладзімір Самойла|Уладзімір Самойла]]; 1924) * [[Канец «Ураду Ластоўскага»]] ([[Аўтар:Арсень Паўлюкевіч|Арсень Паўлюкевіч]]; 1925) * [[Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры (1927)/IV/Б/Власт|Власт]] == Прысьвячэньні == *[[А як нам зоркі загаснуць…]] * [[Песьня званара]] ([[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]; 1909, публікацыя 1910) * [[Дудар (Янка Купала)|Дудар]] (Янка Купала; 1910) *[[Čyžyk biełaruski (1912)/Joj|Joj]] *[[Чараўнік (Бядуля)]] * [[Дудар (Мадэст Яцкевіч)|Дудар]] ([[Аўтар:Мадэст Яцкевіч|Мадэст Яцкевіч]]; 1919) == Літаратура == *[http://slounik.org/81138.html Ластоўскі Вацлаў] // Беларускія пісьменнікі (1917—1990) *[http://slounik.org/32071.html Ластоўскі Вацлаў] // Беларускі нацыяналізм. Даведнік. *[http://slounik.org/120602.html Ластоўскі Вацлаў] // Разгром нацыянальнага руху ў Беларусі. *[http://www.knihi.com/pytanni/103.html 103. Хто такі Вацлаў Ластоўскі?] // 150 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі. *[[Аляксандар Пашкевіч]]. [http://arche.by/by/8/30/287/ Вільня ці Менск? Трагічны выбар Вацлава Ластоўскага] // ARCHE Пачатак, 9 студзеня 2009. *Łastoŭski, Vacłaŭ //Гістарычны слоўнік Беларусі (1998). {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Філолагі]] [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Нацыяналісты]] [[Катэгорыя:Масоны]] [[Катэгорыя:Выдаўцы]] [[Катэгорыя:Ілюстратары]] [[Катэгорыя:Педагогі]] [[Катэгорыя:Беларуская сацыялістычная грамада]] [[Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка]] [[Катэгорыя:Літоўская Рэспубліка (1918—1940)]] [[Катэгорыя:Беларуская партыя сацыялістаў-рэвалюцыянераў]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] juxt4hxu4zek8rt9sqiwi9w1mn19r73 104 4512 287086 206993 2026-05-20T08:34:08Z RAleh111 4658 287086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Renessaince" /></noinclude> <center>{{larger|'''Мэтодыка роднае мовы і яе задачы.'''}}</center> {{gap|2.5em}}Мэтодыка — частка дыдактыкі. {{gap|2.5em}}Дыдактыка дасьледжвае ўмовы і спосабы найболей дакладнага навучаньня. Яе можна вызначыць, як тэорыю навучаньня. Дыдактыка {{Абмылка|выясняе|выясьняе}} асноўныя пачаткі, прынцыпы навучаньня, ацэньвае розныя мэтоды і формы навучаньня, разглядае, з погляду стала зложаных ёю асноў, рознастайныя спосабы выкладаньня. {{gap|2.5em}}Дыдактыка падзяляецца на дзьве часткі: агульную і спэцыяльную. Агульная частка дыдактыкі зьмяшчае ў сабе агульную тэорыю навучаньня. Спэцыяльная частка дыдактыкі выясьняе спосабы прымяненьня агульных дыдактычных прынцыпаў пры навучаньні таму ці іншаму прадмету, напрыклад: пры навучаньні роднай мове, гісторыі, грамадзяназнаўству, матэматыцы і інш. Агульная частка дыдактыкі йначай называецца агульнай дыдактыкай, а спэцыяльная часьць — мэтодыкаю. {{gap|2.5em}}Мэтодыку можна вызначыць, як тэорыю выкладаньня таго ці іншага прадмету. Такім чынам, кожны прадмет школьнага выкладаньня мае сваю мэтодыку. {{gap|2.5em}}Мэтодыка роднае мовы павінна вызначыць задачы навучаньня роднай мове, выясьніць, якія спосабы навучаньня найболей адпавядаюць пэдагогічным прынцыпам і даць найболей прыкладныя практычныя спосабы самога навучаньня. Каротка — мэтодыка роднае мовы павінна паказаць, як трэба вясьці навучаньне роднай мове, каб яно было і пасьпешным і навукова правільным. {{gap|2.5em}}Для суджэньня аб вартасьці таго ці іншага мэтоду выкладаньня, таго ці іншага спосабу навучаньня, мэтодыка кіруецца двома прынцыпамі: практычным і пэдагогічным. Настаўнік павінен клапаціцца аб тым, каб навучаньне было як можна больш сьціслым і мяркоўным, гэта значыць, каб з найменшаю тратаю часу і сілы навучаньне дасягала-б тэй ці іншай мэты. Дзеля гэтага кожны падыход да навучаньня павінен быць мэтазгодным, каб ня толькі практычна ён мог лёгка выяўляцца, але і вясьці да мэты простаю дарогаю, каб найбольшая колькасьць патрэбных вучэбных заняцьцяў выпаўнялася-б над найменшаю колькасьцю матэрыялу. Але залішняя практычнасьць не павінна йсьці насупярэч з патрабаваньнямі разумнага і ўдумнага выхаваньня і навучаньня. Наадварот, пры навучаньні пэдагогічны бок мае больш важнае значэньне і павінен быць пастаўлен вышэй чыста практычных задач. Толькі пры такіх умовах вучэньне дасьць добрыя вынікі.<noinclude></noinclude> 6iglxjd9f6k1vlw0vhtpgnqi4fjv14e 104 4590 287087 206979 2026-05-20T08:35:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ 287087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Месца роднае мовы сярод другіх прадметаў у пачатковай школе вызначаецца трыма данымі: 1) агульна-асьветнае значэньне яе, як мовы; 2) выхавальнае яе значэньне, як роднае мовы і 3) практычнае значэньне яе па сувязі з чытаньнем і пісьмом. {{gap|2.5em}}Агульна-асьветнае значэньне мовы выходзіць з факту цеснай сувязі яе з нашым мысьленьнем. І псыхолёгі і мовазнаўцы адзінака прызнаюць, што разьвіцьцё мысьленьня цесна зьвязана з разьвіцьцём мовы і што разьвіцьцё кожнай навукі знаходзіцца ў сувязі з разьвіцьцём уласнай яе мовы. Удзел мовы ў дзейнасьці мысьленьня заключаецца ў тым, што яна дае разуменьням і ўяўленьням, з якімі мае дачыненьне мысьленьне, слоўныя вызначэньні. Вызначаючы кожнае пабудованае намі разуменьне словам, мы робім сталым яго зьмест. Без падтрыманьня словам наша мысьленьне было-б перарываным і ня чоткім. {{gap|2.5em}}З прычыны таго, што навучаньне роднай мове злучаецца з навучаньнем чытаньню і пісьму, навучаньне роднай мове набывае асаблівы характар: мэтаю гэтага навучаньня зьяўляюцца ня столькі знаньні, сколькі навыкі. Гэтае навучаньне робіцца крыніцаю новых і глыбокіх выхавальных уплываў на ўвесь псыхічны склад вучняў: чытаньне пашырае кругагляд дзіцяці, узбагачвае ўспрыймальную душу яго яркімі вобразамі і малюнкамі незнаёмага яму дагэтуль жыцьця. Цераз кнігу дзіця набывае многа розных ведаў з розных навук. Скрозь адчыненыя дзьверы роднай мовы льлецца ў школу шырокая, магутная плынь, плынь асьветы, людкуючы розум і пачуцьці дзяцей. Да пасыўнай, параўнальна, работы чытаньня далучаецца і дзейная, творчая праца: з чытаньніка вучань перарабляецца часам і ў пісьменьніка - ён пробуе сам выказаць з дапамогаю таго-ж роднага слова, якому ён вучыўся, вынікі перадуманага і перажытага, як-бы яны ні былі яшчэ недасьпелымі. Вучань пробуе скарыстаць сваё роднае слова, прыладу як свайго розуму і мысьлі. Умелае актыўнае карыстаньне роднаю моваю для выказваньня ўласных мысьляй і перажываньняў вучня - канчатковая мэта навучаньня роднай мове на ніжэйшай ступені навучаньня. <center>{{larger|'''Задачы навучаньня роднай мове.'''}}</center> {{gap|2.5em}}Гэтыя задачы такія: а) навучыць дзяцей чытаць, б) навучыць іх пісаць, в) давесьці да разуменьня самога ладу роднае мовы і г) разьвіць іх вусную мову. Кожная з гэтых асноўных задач у сваю чаргу падзяляедца на некалькі прыватных задач. <center>{{larger|'''Пачатковая школа навучыць дзяцей чытаць.'''}}</center> {{gap|2.5em}}Навучыць чытаць - гэта перш за ўсё навучыць тэхніцы, або мэханізму чытаньня, г. зн. азнаёміць з літарамі і навучыць па літарах складаць гукі ў словы, словы - у сказы. Але ў чытаньні, апрача гэтага тэхнічнага боку, ёсьць яшчэ другі: чытаньне і вартоўна тым, што яно ўзбагачвае душу вобразамі і мысьлямі, а такім яно будзе тады, калі яно стане сьвядомым. Стала быць, мала навучыць тэхніцы чытаньня - трэба навучць чытаць сьвядома, разумець тое, што чытаецца. Але і гэта трэба навучыць чытаць сьвядома, разумець тое, што чытаецца. Але і гэта яшчэ ня ўсё: школа павінна навучыць чытаць самастойна, {{перанос пачатак|п=пры|к=шчапіць}}<noinclude><references/></noinclude> fkhzexnouhelmhczb91akzishly6aog 287090 287087 2026-05-20T08:41:36Z RAleh111 4658 287090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Месца роднае мовы сярод другіх прадметаў у пачатковай школе вызначаецца трыма данымі: 1) агульна-асьветнае значэньне яе, як мовы; 2) выхавальнае яе значэньне, як роднае мовы і 3) практычнае значэньне яе па сувязі з чытаньнем і пісьмом. {{gap|2.5em}}Агульна-асьветнае значэньне мовы выходзіць з факту цеснай сувязі яе з нашым мысьленьнем. І псыхолёгі і мовазнаўцы адзінака прызнаюць, што разьвіцьцё мысьленьня цесна зьвязана з разьвіцьцём мовы і што разьвіцьцё кожнай навукі знаходзіцца ў сувязі з разьвіцьцём уласнай яе мовы. Удзел мовы ў дзейнасьці мысьленьня заключаецца ў тым, што яна дае разуменьням і ўяўленьням, з якімі мае дачыненьне мысьленьне, слоўныя вызначэньні. Вызначаючы кожнае пабудованае намі разуменьне словам, мы робім сталым яго зьмест. Без падтрыманьня словам наша мысьленьне было-б перарываным і ня чоткім. {{gap|2.5em}}З прычыны таго, што навучаньне роднай мове злучаецца з навучаньнем чытаньню і пісьму, навучаньне роднай мове набывае асаблівы характар: мэтаю гэтага навучаньня зьяўляюцца ня столькі знаньні, сколькі навыкі. Гэтае навучаньне робіцца крыніцаю новых і глыбокіх выхавальных уплываў на ўвесь псыхічны склад вучняў: чытаньне пашырае кругагляд дзіцяці, узбагачвае ўспрыймальную душу яго яркімі вобразамі і малюнкамі незнаёмага яму дагэтуль жыцьця. Цераз кнігу дзіця набывае многа розных ведаў з розных навук. Скрозь адчыненыя дзьверы роднай мовы льлецца ў школу шырокая, магутная плынь, плынь асьветы, людкуючы розум і пачуцьці дзяцей. Да пасыўнай, параўнальна, работы чытаньня далучаецца і дзейная, творчая праца: з чытаньніка вучань перарабляецца часам і ў пісьменьніка - ён пробуе сам выказаць з дапамогаю таго-ж роднага слова, якому ён вучыўся, вынікі перадуманага і перажытага, як-бы яны ні былі яшчэ недасьпелымі. Вучань пробуе скарыстаць сваё роднае слова, прыладу як свайго розуму і мысьлі. Умелае актыўнае карыстаньне роднаю моваю для выказваньня ўласных мысьляй і перажываньняў вучня — канчатковая мэта навучаньня роднай мове на ніжэйшай ступені навучаньня. <center>{{larger|'''Задачы навучаньня роднай мове.'''}}</center> {{gap|2.5em}}Гэтыя задачы такія: а) навучыць дзяцей чытаць, б) навучыць іх пісаць, в) давесьці да разуменьня самога ладу роднае мовы і г) разьвіць іх вусную мову. Кожная з гэтых асноўных задач у сваю чаргу падзяляедца на некалькі прыватных задач. <center>{{larger|'''Пачатковая школа навучыць дзяцей чытаць.'''}}</center> {{gap|2.5em}}Навучыць чытаць — гэта перш за ўсё навучыць тэхніцы, або мэханізму чытаньня, г. зн. азнаёміць з літарамі і навучыць па літарах складаць гукі ў словы, словы — у сказы. Але ў чытаньні, апрача гэтага тэхнічнага боку, ёсьць яшчэ другі: чытаньне і вартоўна тым, што яно ўзбагачвае душу вобразамі і мысьлямі, а такім яно будзе тады, калі яно стане сьвядомым. Стала быць, мала навучыць тэхніцы чытаньня - трэба навучць чытаць сьвядома, разумець тое, што чытаецца. Але і гэта трэба навучыць чытаць сьвядома, разумець тое, што чытаецца. Але і гэта яшчэ ня ўсё: школа павінна навучыць чытаць самастойна, {{перанос пачатак|п=пры|к=шчапіць}}<noinclude><references/></noinclude> khfx8un2uz39m8b60dl18e017wy554g 287091 287090 2026-05-20T08:42:19Z RAleh111 4658 287091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Месца роднае мовы сярод другіх прадметаў у пачатковай школе вызначаецца трыма данымі: 1) агульна-асьветнае значэньне яе, як мовы; 2) выхавальнае яе значэньне, як роднае мовы і 3) практычнае значэньне яе па сувязі з чытаньнем і пісьмом. {{gap|2.5em}}Агульна-асьветнае значэньне мовы выходзіць з факту цеснай сувязі яе з нашым мысьленьнем. І псыхолёгі і мовазнаўцы адзінака прызнаюць, што разьвіцьцё мысьленьня цесна зьвязана з разьвіцьцём мовы і што разьвіцьцё кожнай навукі знаходзіцца ў сувязі з разьвіцьцём уласнай яе мовы. Удзел мовы ў дзейнасьці мысьленьня заключаецца ў тым, што яна дае разуменьням і ўяўленьням, з якімі мае дачыненьне мысьленьне, слоўныя вызначэньні. Вызначаючы кожнае пабудованае намі разуменьне словам, мы робім сталым яго зьмест. Без падтрыманьня словам наша мысьленьне было-б перарываным і ня чоткім. {{gap|2.5em}}З прычыны таго, што навучаньне роднай мове злучаецца з навучаньнем чытаньню і пісьму, навучаньне роднай мове набывае асаблівы характар: мэтаю гэтага навучаньня зьяўляюцца ня столькі знаньні, сколькі навыкі. Гэтае навучаньне робіцца крыніцаю новых і глыбокіх выхавальных уплываў на ўвесь псыхічны склад вучняў: чытаньне пашырае кругагляд дзіцяці, узбагачвае ўспрыймальную душу яго яркімі вобразамі і малюнкамі незнаёмага яму дагэтуль жыцьця. Цераз кнігу дзіця набывае многа розных ведаў з розных навук. Скрозь адчыненыя дзьверы роднай мовы льлецца ў школу шырокая, магутная плынь, плынь асьветы, людкуючы розум і пачуцьці дзяцей. Да пасыўнай, параўнальна, работы чытаньня далучаецца і дзейная, творчая праца: з чытаньніка вучань перарабляецца часам і ў пісьменьніка — ён пробуе сам выказаць з дапамогаю таго-ж роднага слова, якому ён вучыўся, вынікі перадуманага і перажытага, як-бы яны ні былі яшчэ недасьпелымі. Вучань пробуе скарыстаць сваё роднае слова, прыладу як свайго розуму і мысьлі. Умелае актыўнае карыстаньне роднаю моваю для выказваньня ўласных мысьляй і перажываньняў вучня — канчатковая мэта навучаньня роднай мове на ніжэйшай ступені навучаньня. <center>{{larger|'''Задачы навучаньня роднай мове.'''}}</center> {{gap|2.5em}}Гэтыя задачы такія: а) навучыць дзяцей чытаць, б) навучыць іх пісаць, в) давесьці да разуменьня самога ладу роднае мовы і г) разьвіць іх вусную мову. Кожная з гэтых асноўных задач у сваю чаргу падзяляедца на некалькі прыватных задач. <center>{{larger|'''Пачатковая школа навучыць дзяцей чытаць.'''}}</center> {{gap|2.5em}}Навучыць чытаць — гэта перш за ўсё навучыць тэхніцы, або мэханізму чытаньня, г. зн. азнаёміць з літарамі і навучыць па літарах складаць гукі ў словы, словы — у сказы. Але ў чытаньні, апрача гэтага тэхнічнага боку, ёсьць яшчэ другі: чытаньне і вартоўна тым, што яно ўзбагачвае душу вобразамі і мысьлямі, а такім яно будзе тады, калі яно стане сьвядомым. Стала быць, мала навучыць тэхніцы чытаньня - трэба навучць чытаць сьвядома, разумець тое, што чытаецца. Але і гэта трэба навучыць чытаць сьвядома, разумець тое, што чытаецца. Але і гэта яшчэ ня ўсё: школа павінна навучыць чытаць самастойна, {{перанос пачатак|п=пры|к=шчапіць}}<noinclude><references/></noinclude> gjkahsq5jmf6vp9yjanf3wv7gdd3prn 104 4591 287088 206995 2026-05-20T08:37:31Z RAleh111 4658 287088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Хомелка" /></noinclude>{{перанос канец|п=пры|к=шчапіць}} любасьць да кнігі. Такім чынам, навучыць чытаць - гэта значыць: навучыць тэхніцы чытаньня, прывучыць да сьвядомага чытаньня і разьвіць навык да самастойнага чытаньня дома. {{gap|2.5em}}Другая задача — ''навучыць дзяцей пісаць'' таксама складаецца з трох задач: навучыць тэхніцы пісьма, навучыць правапісу і выпрацаваць уменьне складна запісваць свае мысьлі. {{gap|2.5em}}Трэцяя задача — ''увесьці вучняў у разуменьне будовы роднае мовы'' ёсьць справа граматыкі, якая павінна ўяўляць сабою першапачатковы аналіз роднае мовы. {{gap|2.5em}}Чацьвертая задача — разьвіцьцё ў дзецях здольнасьці вуснай мовы. Асобнае значэньне вуснай мовы выходзіць з яе цеснае сувязі з нашым мысьленьнем: слова - дзеяльны супрацоўнік нашай мысьлі. Вялікі запас слоў - адна з умоў для больш дакладнага і яснага выказваньня нашай думкі. Адгэтуль разьвіцьцё вуснай мовы ёсьць і разьвіцьцё аднае з прылад нашага мысьленьня. Разьвіцьцё вуснай мовы важна і ў другіх чыста практычных адносінах: вусная мова па самай сутнасьці сваёй цесна зьвязана з моваю пісьмоваю, і разьвіцьцё вуснае мовы ёсьць такім парадкам і разьвіцьцё пісанай мовы. Вусная мова, ідучы паперадзе, можа падгатаўляць дзяцей да ўсвойваньня навыкаў пісанай мовы і, такім спосабам, палягчае досыць трудную задачу навучаньня талкоўнаму пісьму. Такім чынам, разьвіцьцё вуснай і пісанай мовы злучаецца ў адно цэлае і йдзе поплеч. <center>{{larger|'''Прынцыпы выкладаньня роднай мовы ў новай школе.'''}}</center> {{gap|2.5em}}Наша сучасная школа перажывае трудны момант сваёй унутраной перабудоўкі як у вадносінах выхаваньня, так і навучаньня. Не адразу і можа быць яшчэ і ня скора стане яна цьвёрдымі нагамі на новы грунт. Адгалоскі і перажыткі старога праложанага шляху навучаньня і пастаноўкі вучэбнага пляну яшчэ доўга будуць аклікацца ў новай школе і ва ўсім укладзе школьнага жыцьця і ў асобных прыёмах школьнага выкладаньня. Кожная новая форма жыцьця нараджаецца не адразу, яна знаходзіцца ў органічнай сувязі з папярэднімі формамі. Патрэбен некаторы час, каб адмерлі старыя ніці. Але ўжо той факт, што са школы зьняты зьвязваўшыя яе путы, дае магчымасьць вольна ўздыхнуць і павесьці школу па новых пуцінах яе разьвіцьця. {{gap|2.5em}}Мы бачым, якім надзвычайным рухам і ажыўленьнем ахвачана цяпер школа, а гэта зьяўляецца парукаю таго, што школа знойдзе сваю належную дарогу, каб стаць уроўнядзь з трэбаваньнямі свайго часу. Па вялікіх і па малых гарадох адбываюцца курсы для настаўніцтва. Часта само настаўніцтва зьяўляецца ініцыятарам гэтых курсаў, бо перш за ўсё само настаўніцтва павінна перарадзіцца, успрыняць новыя павевы пэдагогічных ідэй, каб можна было паставіць школу на новыя пуціны. Усе гэтыя курсы - зьява патрэбная і сваячасная. Але перабудоўка школы на новых прынцыпах патрабуе не часовага залечваньня набалелых месцаў школьнага жыцьця, а карэннага лячэньня ўсяго організму. Настаўніцтву трэба прарабіць работу больш глыбокую і ня<noinclude><references/></noinclude> inzoewhryflnt9kktda148x5hk84inp 287092 287088 2026-05-20T08:43:30Z RAleh111 4658 287092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Хомелка" /></noinclude>{{перанос канец|п=пры|к=шчапіць}} любасьць да кнігі. Такім чынам, навучыць чытаць — гэта значыць: навучыць тэхніцы чытаньня, прывучыць да сьвядомага чытаньня і разьвіць навык да самастойнага чытаньня дома. {{gap|2.5em}}Другая задача — ''навучыць дзяцей пісаць'' таксама складаецца з трох задач: навучыць тэхніцы пісьма, навучыць правапісу і выпрацаваць уменьне складна запісваць свае мысьлі. {{gap|2.5em}}Трэцяя задача — ''увесьці вучняў у разуменьне будовы роднае мовы'' ёсьць справа граматыкі, якая павінна ўяўляць сабою першапачатковы аналіз роднае мовы. {{gap|2.5em}}Чацьвертая задача — разьвіцьцё ў дзецях здольнасьці вуснай мовы. Асобнае значэньне вуснай мовы выходзіць з яе цеснае сувязі з нашым мысьленьнем: слова — дзеяльны супрацоўнік нашай мысьлі. Вялікі запас слоў — адна з умоў для больш дакладнага і яснага выказваньня нашай думкі. Адгэтуль разьвіцьцё вуснай мовы ёсьць і разьвіцьцё аднае з прылад нашага мысьленьня. Разьвіцьцё вуснай мовы важна і ў другіх чыста практычных адносінах: вусная мова па самай сутнасьці сваёй цесна зьвязана з моваю пісьмоваю, і разьвіцьцё вуснае мовы ёсьць такім парадкам і разьвіцьцё пісанай мовы. Вусная мова, ідучы паперадзе, можа падгатаўляць дзяцей да ўсвойваньня навыкаў пісанай мовы і, такім спосабам, палягчае досыць трудную задачу навучаньня талкоўнаму пісьму. Такім чынам, разьвіцьцё вуснай і пісанай мовы злучаецца ў адно цэлае і йдзе поплеч. <center>{{larger|'''Прынцыпы выкладаньня роднай мовы ў новай школе.'''}}</center> {{gap|2.5em}}Наша сучасная школа перажывае трудны момант сваёй унутраной перабудоўкі як у вадносінах выхаваньня, так і навучаньня. Не адразу і можа быць яшчэ і ня скора стане яна цьвёрдымі нагамі на новы грунт. Адгалоскі і перажыткі старога праложанага шляху навучаньня і пастаноўкі вучэбнага пляну яшчэ доўга будуць аклікацца ў новай школе і ва ўсім укладзе школьнага жыцьця і ў асобных прыёмах школьнага выкладаньня. Кожная новая форма жыцьця нараджаецца не адразу, яна знаходзіцца ў органічнай сувязі з папярэднімі формамі. Патрэбен некаторы час, каб адмерлі старыя ніці. Але ўжо той факт, што са школы зьняты зьвязваўшыя яе путы, дае магчымасьць вольна ўздыхнуць і павесьці школу па новых пуцінах яе разьвіцьця. {{gap|2.5em}}Мы бачым, якім надзвычайным рухам і ажыўленьнем ахвачана цяпер школа, а гэта зьяўляецца парукаю таго, што школа знойдзе сваю належную дарогу, каб стаць уроўнядзь з трэбаваньнямі свайго часу. Па вялікіх і па малых гарадох адбываюцца курсы для настаўніцтва. Часта само настаўніцтва зьяўляецца ініцыятарам гэтых курсаў, бо перш за ўсё само настаўніцтва павінна перарадзіцца, успрыняць новыя павевы пэдагогічных ідэй, каб можна было паставіць школу на новыя пуціны. Усе гэтыя курсы — зьява патрэбная і сваячасная. Але перабудоўка школы на новых прынцыпах патрабуе не часовага залечваньня набалелых месцаў школьнага жыцьця, а карэннага лячэньня ўсяго організму. Настаўніцтву трэба прарабіць работу больш глыбокую і ня<noinclude><references/></noinclude> 4q3orpkzrlyqxu7dqpct14e3n6k9x0m 104 4945 287089 206981 2026-05-20T08:39:38Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ 287089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>столькі работу мэтодычнага характару, як работу організацыйна-пэдагогічную. {{gap|2.5em}}Ні адзін прадмет працоўнай школы ня можа выступаць асобна - ён павінен органічна ўплятацца ў жывую тканку школьнай работы, становячы болей элемэнт школьнага жыцьця-работы, чым выдзелены прадмет наўмыснага выкладаньня. І асабліва ўсё гэта павінна быць аднесена да роднае мовы. Аснооўная памылка ранейшай школы была якраз у тым, што яна разглядала родную мову, як прадмет выкладаньня, тады калі яна перш за ўсё ёсцьць сродак соцыяльных зносін паміж членамі школьнага колектыву. У гэтым была ня так мэтодычная памылка, як памылка пэдагогічна-організацыйная, бо тут ня было прынята пад увагу значэньне мовы, як фактара соцыяльнай дысцыпліны школы. Адрозьніваюць (проф. Дзюі) соцыяльнае і інтэлектуальнае ўжываньне мовы. Старая школа, высунуўшы на першае месца інтэлектуальнае ўжываньне мовы ў асобным прадмеце яго вывучэньня, моцна грашыла проціў псыхолёгіі тых, хто карыстаўся моваю. {{gap|2.5em}}„Першапачатковы мотыў для мовы“" — кажа проф. Дзюі — „зрабіць уплыў спосабам выказваньня жаданьня, пачуцьця, мысьлі на чыннасьць другіх. Другое яе ўжываньне — вайсьці з імі ў блізкія соцыяльныя адносіны. Яе ўжываньне, як правадніка мысьлі і ведаў, зьяўляецца трэцяй і параўнальна позьняй формацыяй.“ {{gap|2.5em}}З прычыны выключна важнага значэньня выкарыстаньня мовы, як прылады перабудаваньня самога тыпу школы з месца „вучобы“ ў колектыў дзяцей, якія жывуць у пастаянным соцыяльным яднаньні, пры дапамозе мовы, для работніка працоўнай школы канечна ўясьніць прыроду і сутнасьць моўнай чыннасьці дзяцей: тады ён будзе ясна разьмяжоўваць мову, як прадмет выкладаньня, ад мовы, як фактара соцыяльных зносін дзяцей; тады ён зможа ўхіліць той конфлікт паміж гэтымі двома старанамі адной і той-жа зьявы, які няўхільна вынікне пры аднастароньнім падыходу да мовы, як прадмету выкладаньня, адарванаму ад жывой стыхіі дзіцячай гутаркі. Гэты конфлікт вельмі яскрава выказаны Гільдэбрандам у яго кнізе „Аб выкладаньні роднай мовы ў школе“. {{gap|2.5em}}Адзначыўшы, што заняцьці па роднай мове ня толькі не выклікаюць задаваленьня ў настаўнікаў і ў вучняў, але найчасьцей бываюць няпрыемнымі для тых і другіх, Гільдэбранд тлумачыць гэта аднабокасьцю, той выключна формальнай работай, якая тут праводзіццца, і гэта выклікае і ў настаўнікаў і ў дзяцей адчуваньне пустаты. Другія прадметы школьнага выкладаньня знаходзяцца ў шмат лепшых умовах, бо ўзнагародаю тут зьяўляецца сьвядомасьць, што тут набываецца нешта новае, што пашырае веды. І ўсё рэзка мяняецца для абодвых бакоў, калі справа заходзіць да заняцьцяў роднаю моваю. Матэрыял, з якім тут прыходзіцца лічыцца, кожны вучань у меру сваіх сіл прыносіць з сабою ўжо ў зусім гатовым відзе; мала таго, матэрыял гэты зьяўляецца самым дарагім яго набыткам - яго агульны сьветапагляд, бо вучні, нават самы маленькія, прыходзяць у школу ўжо з сваім<noinclude><references/></noinclude> 35rnzir6eh03dmgw4ru9a530cytct0p 287093 287089 2026-05-20T08:44:45Z RAleh111 4658 287093 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>столькі работу мэтодычнага характару, як работу організацыйна-пэдагогічную. {{gap|2.5em}}Ні адзін прадмет працоўнай школы ня можа выступаць асобна — ён павінен органічна ўплятацца ў жывую тканку школьнай работы, становячы болей элемэнт школьнага жыцьця-работы, чым выдзелены прадмет наўмыснага выкладаньня. І асабліва ўсё гэта павінна быць аднесена да роднае мовы. Аснооўная памылка ранейшай школы была якраз у тым, што яна разглядала родную мову, як прадмет выкладаньня, тады калі яна перш за ўсё ёсцьць сродак соцыяльных зносін паміж членамі школьнага колектыву. У гэтым была ня так мэтодычная памылка, як памылка пэдагогічна-організацыйная, бо тут ня было прынята пад увагу значэньне мовы, як фактара соцыяльнай дысцыпліны школы. Адрозьніваюць (проф. Дзюі) соцыяльнае і інтэлектуальнае ўжываньне мовы. Старая школа, высунуўшы на першае месца інтэлектуальнае ўжываньне мовы ў асобным прадмеце яго вывучэньня, моцна грашыла проціў псыхолёгіі тых, хто карыстаўся моваю. {{gap|2.5em}}„Першапачатковы мотыў для мовы“" — кажа проф. Дзюі — „зрабіць уплыў спосабам выказваньня жаданьня, пачуцьця, мысьлі на чыннасьць другіх. Другое яе ўжываньне — вайсьці з імі ў блізкія соцыяльныя адносіны. Яе ўжываньне, як правадніка мысьлі і ведаў, зьяўляецца трэцяй і параўнальна позьняй формацыяй.“ {{gap|2.5em}}З прычыны выключна важнага значэньня выкарыстаньня мовы, як прылады перабудаваньня самога тыпу школы з месца „вучобы“ ў колектыў дзяцей, якія жывуць у пастаянным соцыяльным яднаньні, пры дапамозе мовы, для работніка працоўнай школы канечна ўясьніць прыроду і сутнасьць моўнай чыннасьці дзяцей: тады ён будзе ясна разьмяжоўваць мову, як прадмет выкладаньня, ад мовы, як фактара соцыяльных зносін дзяцей; тады ён зможа ўхіліць той конфлікт паміж гэтымі двома старанамі адной і той-жа зьявы, які няўхільна вынікне пры аднастароньнім падыходу да мовы, як прадмету выкладаньня, адарванаму ад жывой стыхіі дзіцячай гутаркі. Гэты конфлікт вельмі яскрава выказаны Гільдэбрандам у яго кнізе „Аб выкладаньні роднай мовы ў школе“. {{gap|2.5em}}Адзначыўшы, што заняцьці па роднай мове ня толькі не выклікаюць задаваленьня ў настаўнікаў і ў вучняў, але найчасьцей бываюць няпрыемнымі для тых і другіх, Гільдэбранд тлумачыць гэта аднабокасьцю, той выключна формальнай работай, якая тут праводзіццца, і гэта выклікае і ў настаўнікаў і ў дзяцей адчуваньне пустаты. Другія прадметы школьнага выкладаньня знаходзяцца ў шмат лепшых умовах, бо ўзнагародаю тут зьяўляецца сьвядомасьць, што тут набываецца нешта новае, што пашырае веды. І ўсё рэзка мяняецца для абодвых бакоў, калі справа заходзіць да заняцьцяў роднаю моваю. Матэрыял, з якім тут прыходзіцца лічыцца, кожны вучань у меру сваіх сіл прыносіць з сабою ўжо ў зусім гатовым відзе; мала таго, матэрыял гэты зьяўляецца самым дарагім яго набыткам — яго агульны сьветапагляд, бо вучні, нават самы маленькія, прыходзяць у школу ўжо з сваім<noinclude></noinclude> sg1o7gygwku4brzxy5r6hvf539zevsk 0 9115 286954 235935 2026-05-19T14:06:58Z Gleb Leo 2440 286954 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Энеіда навыварат | аўтар = Вікенцій Равінскі | пераклад = | арыгінал = | секцыя = Паэма | папярэдні = | наступны = | год = 1812 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} Таксама прыпісваецца віцебскаму віцэ-губернатару Ігнату Антонавічу Манькоўскаму (каля 1765 — 1832) {{Вікіпэдыя|Энеіда навыварат|Энэіда навыварат}} * Памятники белорусской письменности // Маяк, 1845. Т. ХХІІІ. С. 30–39 * Забытое произведение Энеида // “Смоленский вестник”, 1890, №10-11 * Бѣлорусская Энеида на изнанку // {{Fine|''[[Аўтар:Яўхім Карскі|Евфимій Карскій]]''. Сборникъ Харьковскаго Историко-Филологическаго Общества. — ?. — Томъ XVIII}} * {{Скан|[[Бѣлорусская Энеида на изнанку (1908)|Бѣлорусская Энеида на изнанку]]|Бѣлорусская Энеида на изнанку (1908).pdf}} // {{Fine|''[[Аўтар:Яўхім Карскі|Евфимій Карскій]]''. [[Бѣлорусская Энеида на изнанку (1908)|Бѣлорусская Энеида на изнанку]]. Харьковъ: Типографія „Печатное Дѣло“, 1908}} * [[Krywičanin (1918)/Eneida|Eneida]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} * [[Хрыстаматыя беларускае літэратуры. ХІ век—1905 год/З «Белар. Энэіды» В. Равінскага|З „Белар. Энэіды“ В. Равінскага]] // {{Fine|[[Хрыстаматыя беларускае літэратуры. ХІ век—1905 год]] / склад. ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. Вільня: Віленскае Беларускае Выдавецтва Б. Клецкіна, 1922}} * [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе/Энэіда навыварат|Энэіда навыварат]] // {{Fine|''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]]. Коўна: Друкарня Сакалоўскага і Лана, 1926}} == Гл. таксама == * [[:uk:Енеїда|Енеїда]] (1798) * [[:ru:Вергилиева Энеида, вывороченная наизнанку (Николай Осипов)|Вергилиева Энеида, вывороченная наизнанку]] (1791) [[Катэгорыя:Ананімныя творы]] [[Катэгорыя:Паэмы Вікенція Равінскага]] [[Катэгорыя:Пародыі]] [[Катэгорыя:Антычнасць]] [[Катэгорыя:Творы 1812 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 46uqsi1td09j52p1ed0qb81n01kb4ov 0 9203 286957 133060 2026-05-19T14:07:16Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)]] 133060 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="706" to="706" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="716" to="716" /> {{PD-old-70}} == Гл. таксама == * ''[[Аўтар:Аляксандр Шлюбскі|Шлюбскі, А]]''. [[В. Ластоўскі. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (Шлюбскі 1)|В. Ластоўскі. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1926. — [[Полымя (часопіс)/1926/5|№5]]}} * ''Шлюбскі, А''. [[В. Ластоўскі. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (Шлюбскі 2)|В. Ластоўскі. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]] // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — 1926. — [[Маладняк (часопіс)/1926/5|№5 (14)]]}} [[Катэгорыя:Літаратуразнаўчыя працы Вацлава Ластоўскага]] [[Катэгорыя:Гістарычныя працы Вацлава Ластоўскага]] [[Катэгорыя:Гісторыя беларускай літаратуры]] [[Катэгорыя:Творы 1926 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Коўне]] 86922v3yq4g263u61kj3kqirus9wllb 106 9204 286947 129914 2026-05-19T14:04:28Z Gleb Leo 2440 286947 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]] |Translator= |Editor=В. Борысовіч |Illustrator=М. Добужынскі |School= |Publisher=Друкарня Сакалоўскага і Лана |Address=Коўна |Year=1926 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 2phscir1l8x71tg56ont54spw83re7d 0 12046 286964 268023 2026-05-19T14:08:24Z Gleb Leo 2440 286964 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Ліст да Абуховіча | аўтар = Іван Цыпрыян Камуняка | секцыя = Проза | крыніца = | дата = 1655 год | анатацыі = }}{{Вікіпэдыя}} * [[Кароткая гісторыя Беларусі (1910, кірыліца)/Ліст да Обуховіча|Ліст да Обуховіча]] // {{Fine|''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Власт]]''. [[Кароткая гісторыя Беларусі (1910, кірыліца)|Кароткая гісторыя Беларусі]]. Вільня: Друкарня Марціна Кухты, 1910}} * [[Karotkaja historyja Biełarusi (1910)/List da Obuchowiča|List da Obuchowiča]] // {{Fine|''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Włast]]''. [[Karotkaja historyja Biełarusi (1910)|Karotkaja historyja Biełarusi]]. Wilnia: Drukarnia Marcina Kuchty, 1910}} * [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVII стагодзьдзе/Ліст да Абуховіча|Ліст Комунякі да ваяводы смаленскага Абуховіча 1655 году]] // {{Fine|''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]]. Коўна: Друкарня Сакалоўскага і Лана, 1926}} == Гл. таксама == * [[З беларускага пісьменства XVII стал.]] [[Катэгорыя:Ананімныя творы]] [[Катэгорыя:Лісты]] [[Катэгорыя:Іван Цыпрыян Камуняка]] [[Катэгорыя:Творы XVII стагоддзя]] [[Катэгорыя:Проза на старабеларускай мове]] nxjt7onn9hk9e26yoi4njl3z37z801h 0 12272 286821 55323 2026-05-19T12:53:45Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Беларускае Слова (1926)/1927/24/Кот і мышы (Гарэцкі/Друцкі)]] у [[Беларускае Слова (1926)/1927/24/Кот і мышы]] па-над перасылкаю 55323 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Кот і мышы | аўтар = Антоні Гарэцкі | арыгінал = [[:pl:Mysza narada|Mysza narada]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | крыніца = [https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruskaje_slova_Vilnia,_1926-1928.pdf.zip/219482-1927-24.pdf Часопіс «Беларускае Слова», № 24 (53). 22 ліпеня 1927 г., б. 3] | год = XIX стагодзьдзе (пераклад 1927) | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Кот і мышы (Гарэцкі/Друцкі)]]. }} {{Верш-пачатак|Кот і мышы.}} <poem> <center>(''Байка'').</center> Ў падпольлі адновячы сваім, Мышы радзілісь аб тым, Як з катом-зладзеям быць, Бо не дае ужо ім жыць. Пачалі радзіць. Як і ў нас — Галдзелі мышыўсе ўраз. Адна тут раіць — падкупіць, Другая проста задавіць, Або, сабраўшыся гуртой, Пачаставаць ката лазой. Давала кожна сваю раду, Аднак з нарады —няма ладу! Тут стары пацук умешаўся; Стаяў ён з боку, прыглядаўся На шум і гоман таго сходу. Урэшці кажа так народу: Паслухайце, вось тутка вам Прастую раду на ўсё дам. Лапоўку — кот ад вас возьме, Але й узяўшы — загрызе; Забіць яго? Ці хто-бы мог? За гэта — ведайце — вастрог! Найлепей будзе — не сварыцца З катом ані мірыцца. Ні ваеваць з ім, ні дружыць, А з асьцярогай большай жыць! </poem> {{Верш-канец|'''Б. Друцкі.'''}} [[Катэгорыя:Беларускае Слова (1926)]] [[Катэгорыя:Творы 1927 года]] 37tfkilm5lzfgfjk0vmk5iqq2vkd3n3 0 12274 286760 55320 2026-05-19T12:37:18Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Беларускае Слова (1926)/1927/2/Сяброўская згода (Крылоў/Друцкі)]] у [[Беларускае Слова (1926)/1927/2/Сяброўская згода]] 55320 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Сяброўская згода | аўтар = Іван Крылоў | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | арыгінал = Лебедь, Щука и Рак | секцыя = Байка | крыніца = [https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruskaje_slova_Vilnia,_1926-1928.pdf.zip/219482-1927-2.pdf Часопіс «Беларускае слова», № 2 (31). 23 студзеня 1927 г., б. 4] | дата = 1927 год | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сяброўская згода (Крылоў/Друцкі)]]. }} {{Верш-пачатак|Сяброуская згода.}} <center>(Па Крылову).</center> <poem> ::Нек шчупак, ::Лебедзь й Рак Гружоны воз цягнуць ўзяліся, І разам ўтрох ў яго ўпрагліся. І вось працуюць з сіл усіх, Аж градам пот ільецца з іх. Так: Лебедзь ўверх у неба рвецца, ::Цягне ў возера Шчупак, ::А бедны Рак — Дык аж пыхціць, узад ўсё пнецца. ::Для іх запражкі Вось не здаваўся надта цяжкі, Дый кожны з іх вельмі стараўся, ::А воз на месцы заставаўся. ::У чым тут справа, што і як, Гдзе віна — судзіць ня нам, ::Ды вось аднак — ::Той воз дагэтуль стаіць там {{***}} Калі няма ніякай згоды, Між сябраў нат аднэй пароды, Ня пойдзе справа іх на лад ::Ані ўперад ані ўзад; І хай зрабіць яе ня штука — Ня дзела выйдзе — толькі мука! </poem> {{Верш-канец|'''Б. Друцкі.'''}} == Глядзіце таксама == * [[Лебедзь, Шчупак і Рак (Крылоў/Купала)|Пераклад]] гэтага твору [[Аўтар:Янка Купала|Янкі Купалы]] [[Катэгорыя:Беларускае Слова (1926)]] [[Катэгорыя:Творы 1927 года]] aghuv0938st2ebjmeguqstzp504allf 0 12487 286901 121964 2026-05-19T13:33:49Z Gleb Leo 2440 286901 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Прадмова | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Уступ|Уступ]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="13" to="16"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} hlr4exm2jp28dm2donfwda4gr8fqs8f 286902 286901 2026-05-19T13:33:59Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Прадмова]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Прадмова]] 286901 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Прадмова | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Уступ|Уступ]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="13" to="16"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} hlr4exm2jp28dm2donfwda4gr8fqs8f 0 12488 286904 121963 2026-05-19T13:39:23Z Gleb Leo 2440 286904 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Уступ | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Прадмова|Прадмова]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе|Канец X-га і XI-е стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="17" to="30"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} trcar528n8hbyt5lz34ufxustcpoap2 286906 286904 2026-05-19T13:43:21Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Уступ]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Уступ]] 286904 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Уступ | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Прадмова|Прадмова]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе|Канец X-га і XI-е стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="17" to="30"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} trcar528n8hbyt5lz34ufxustcpoap2 0 17389 286724 55365 2026-05-19T12:28:12Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Беларуская Хата (1926)/3/Дзьве бочкі (Крылоў/Друцкі)]] у [[Беларуская Хата (1926)/3/Дзьве бочкі]] 55365 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Дзьве бочкі | аўтар = Іван Крылоў | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | арыгінал = [[:ru:Две Бочки (Крылов)|Две бочки]] | секцыя = Байка | крыніца = [https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruskaja_chata_orhan_niezaleznaj_demakratycnaj_Bielaruskaj_dumki_Vilnia,_1926.pdf.zip/221674-1926-3.pdf Часопіс «Беларуская Хата», № 3. 19 сьнежня 1926 г., б. 9] | дата = 1819 / 1926 год | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дзьве бочкі (Крылоў/Друцкі)]]. }} {{Верш-пачатак|Дзьве бочкі.}} {{Block center/s}}<poem> Хто аб сабе усьцяж: крычыць, Свае таленты суне ў вочы І надта ўжо аб тым хлапоча, Вядомым каб навокал быць — Пусты ба, так і знай, браточкі! {{лінія|2em|прагал=0}} Па вуліцы нек ехалі дзьве бочкі. :::Адна была з віном. :::::Другая — :::::Пустая. ::Крокам першая, цішком, :Ледзь-ледзь сабе пляцецца. Другая ўскач па камням прэцца. ::Грыміць — бы гром, :Уздымае пыл стаўпом. Хто ёй насустрэч пападзецца. ::Хутчэй ў куточку недзе жмецца :Ля {{Абмылка|сьпенкі|сьценкі}}, бокам, Каб не здавіла ненарокам. ::І нат калі была далёка :Ў той бок прахожы кідаў вокам, Пакуль пыл з вопраткі абтрос ::Дый чыхаючы чысьціў нос. :Калі-ж шум ўзьняты ёю сьціх, Аб ёа забыліся у міг. ::На хвіліну далась ўсім ў знакі. :Аднак, як ня было карысьці ад яе ніякай — Загінула аб ёй і памяць разам з рэхам ::І калі ўспомніць хто, дык хіба толькі сьмехам! </poem>{{Block center/e}} {{Верш-канец|Б. ДРУЦКІ.}} [[Катэгорыя:Беларуская Хата (1926)]] [[Катэгорыя:Творы 1926 года]] ipcqawf0n8drvza9c3bnm4mx5563fqf 0 17390 286744 55351 2026-05-19T12:33:12Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Беларуская Хата (1926)/2/Сяляне і рака (Крылоў/Друцкі)]] у [[Беларуская Хата (1926)/2/Сяляне і рака]] 55351 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Сяляне і рака | аўтар = Іван Крылоў | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | арыгінал = [[:ru:Крестьяне и Река (Крылов)|Крестьяне и Река]] | секцыя = Байка | крыніца = [https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruskaja_chata_orhan_niezaleznaj_demakratycnaj_Bielaruskaj_dumki_Vilnia,_1926.pdf.zip/221674-1926-2.pdf Часопіс «Беларуская Хата», № 2. 31 кастрычніка 1926 г., б. 10] | дата = 1814 / 1926 год | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сяляне і рака (Крылоў/Друцкі)]]. }} {{Верш-пачатак|Сяляне і рака.}} <center><small>(З БАЕК КРЫЛОВА).</small></center> {{Block center/s}}<poem> ::::::Ад разарэньня, Якое прычынялі ім руччы штогодзьдзя ::Вясной і восеньню ў палаводзьдзе — ::::Ня стала у сялян цярпеньня. Дык вось, сабраўшыся нек мужыкі, ::::Усю справу гэту абсудзілі ::::::І парашылі: Трэ‘ з жалабай зьвярнуцца да ракі. ::У гэтую раку усе руччы ўпадалі, ::Дзеля таго яе сяляне пачыталі Начальствам ўсіх руччоў суседніх, ::::І спадзявалісь ад яе ::::::За шкоды ўсе свае ::Адшкадаваньняў адпаведных. А галоўнае: загаду руччам усім ::Каб шкодзіць ўжо ня сьмелі ім. А шкоды ўсе, што ім руччы зрабілі, ::Сяляне ў жалабе сваей пералічылі: У аднаго — падмочана і згніла жыта; Ў таго — запруда у млыне размыта, ::Пры самай вёсцы — мост зьнясло, ::::На сенажаці ілу нанясло; ::Утопла шмат жывёлы з вёскі, З гародаў зьнесяны бярвёны, дошкі. ::Й словам — куды ні абярнешся — ::::На шкоду нейкую наткнешся. А што найгорш і больш абідна, У чым прызнацца нават стыдна — Нікчэмныя руччы усё гэта нарабілі! ::Хай глыбінёй багаты-б‘ былі, ::::Ці многа мелі бы вады… ::А то. Ну проста абурэньне!.. Чаму рака? Стаяць на ёй вось гарады, ::А ня чуваць пра гэткія здарэньні. ::Цячэ рака спакойна і ня псуе ::::Дабытку жыхароў бярэжных, ::Відаць як сьлед закон яна шануе. А, як начальства, дык і руччам мяцежным ::::Рака павінна наказаць ::::Як трэ‘ законы шанаваць. ::Пайшлі з прашэньнем да ракі ::::Ад вёскі пашай хадакі. ::::::Прыйшлі, глядзяць, ::::І нос на квінт спусьцілі… Убачылі яны між рэчаў што ракою плылі ::Свае, руччамі зьнесяныя да ракі… Паглядзелі на гэта бедныя, уздыхнулі ::Дый моўчкі ў хаты павярнулі… {{лінія|4em|прагал=0}} ::Прыклад здаецца ясны нам: ::Дарэмна праўды хто шукае ::::І справядлівасьці ўзывае ::::::::Там. Пад‘ўладнаго дзе старшы пакрывае ::Й дзеліць ўсё з ім папалам! </poem>{{Block center/e}} {{Верш-канец|'''Б. ДРУЦКІ.'''}} [[Катэгорыя:Беларуская Хата (1926)]] [[Катэгорыя:Творы 1926 года]] jw5qyqbw37jybjcvw5o1124h9ynwzcw 104 17403 286754 78505 2026-05-19T12:35:53Z Gleb Leo 2440 286754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{цэнтар|{{Разьбіўка|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}.}}|памер=150%}} <center> {{лінія|2em|прагал=0}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Калёнтытул|left={{gap|2.5em}}'''I. {{Разьбіўка|Байкі}}.'''|right=<small>Стр.</small>{{gap|0.5em}}}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Пчаліная лёгіка|Пчаліная лёгіка]]|5—{{gap|0.5em}}6|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Канцэрт|Канцэрт]]|6—{{gap|0.5em}}8|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Даніна|Даніна]]|8—10|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Дзьве бочкі|Дзьве бочкі]]|11—12|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хвосьцік|Хвосьцік]]|12—14|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сабачы звычай|Сабачы звычай]]|15—16|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хворы леў і асёл|Хворы леў і асёл]]|16—17|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прарок|Прарок]]|18—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прошаны абед|Прошаны абед]]|19—20|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяляне і рака|Сяляне і рака]]|21—22|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Воўк на псарні|Воўк на псарні]]|22—24|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Конь і сабака|Конь і сабака]]|24—25|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Рада па упартых|Рада па {{Абмылка|упартых|ўпартых}}]]|25—26|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяброўская згода|Сяброўская згода]]|27—28|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Аслы на Парнасе|Аслы на Парнасе]]|28—29|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Оўцы і сабакі|Оўцы і сабакі]]|29—30|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Асёл|Асёл]]|30—31|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прысуд|Прысуд]]|32—33|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Дуб і гарбуз|Дуб і гарбуз]]|33—34|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Выбарнае начальства|Выбарнае начальства]]|34—35|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Ваўкі і оўцы|Ваўкі і оўцы]]|35—{{Абмылка|36|37}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Нос і ногі|Нос і ногі]]|37{{gap|2.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Воўчы закон|Воўчы закон]]|37—39|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Жаба і вол|Жаба і вол]]|39—41|3|col3-width=4em}}<noinclude></noinclude> 7qzd1s2fdres7ospueay93wzss01yoy 286777 286754 2026-05-19T12:41:55Z Gleb Leo 2440 286777 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{цэнтар|{{Разьбіўка|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}.}}|памер=150%}} <center> {{лінія|2em|прагал=0}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Калёнтытул|left={{gap|2.5em}}'''I. {{Разьбіўка|Байкі}}.'''|right=<small>Стр.</small>{{gap|0.5em}}}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Пчаліная лёгіка|Пчаліная лёгіка]]|5—{{gap|0.5em}}6|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Канцэрт|Канцэрт]]|6—{{gap|0.5em}}8|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Даніна|Даніна]]|8—10|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Дзьве бочкі|Дзьве бочкі]]|11—12|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хвосьцік|Хвосьцік]]|12—14|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сабачы звычай|Сабачы звычай]]|15—16|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хворы леў і асёл|Хворы леў і асёл]]|16—17|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прарок|Прарок]]|18—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прошаны абед|Прошаны абед]]|19—20|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяляне і рака|Сяляне і рака]]|21—22|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Воўк на псарні|Воўк на псарні]]|22—24|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Конь і сабака|Конь і сабака]]|24—25|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Рада па упартых|Рада {{Абмылка|па упартых|на ўпартых}}]]|25—26|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяброўская згода|Сяброўская згода]]|27—28|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Аслы на Парнасе|Аслы на Парнасе]]|28—29|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Оўцы і сабакі|Оўцы і сабакі]]|29—30|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Асёл|Асёл]]|30—31|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прысуд|Прысуд]]|32—33|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Дуб і гарбуз|Дуб і гарбуз]]|33—34|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Выбарнае начальства|Выбарнае начальства]]|34—35|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Ваўкі і оўцы|Ваўкі і оўцы]]|35—{{Абмылка|36|37}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Нос і ногі|Нос і ногі]]|37{{gap|2.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Воўчы закон|Воўчы закон]]|37—39|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Жаба і вол|Жаба і вол]]|39—41|3|col3-width=4em}}<noinclude></noinclude> c3go72ep3dtgxrnm4ksg2164d1a2wp5 286896 286777 2026-05-19T13:13:50Z Gleb Leo 2440 286896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{цэнтар|{{Разьбіўка|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}.}}|памер=150%}} <center> {{лінія|2em|прагал=0}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Калёнтытул|left={{gap|2.5em}}'''I. {{Разьбіўка|Байкі}}.'''|right=<small>Стр.</small>{{gap|0.5em}}}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Пчаліная лёгіка|Пчаліная лёгіка]]|5—{{gap|0.5em}}6|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Канцэрт|Канцэрт]]|6—{{gap|0.5em}}8|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Даніна|Даніна]]|8—10|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дзьве бочкі|Дзьве бочкі]]|11—12|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хвосьцік|Хвосьцік]]|12—14|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сабачы звычай|Сабачы звычай]]|15—16|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хворы леў і асёл|Хворы леў і асёл]]|16—17|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прарок|Прарок]]|18—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прошаны абед|Прошаны абед]]|19—20|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяляне і рака|Сяляне і рака]]|21—22|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўк на псарні|Воўк на псарні]]|22—24|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Конь і сабака|Конь і сабака]]|24—25|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада на ўпартых|Рада {{Абмылка|па упартых|на ўпартых}}]]|25—26|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяброўская згода|Сяброўская згода]]|27—28|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Аслы на Парнасе|Аслы на Парнасе]]|28—29|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Оўцы і сабакі|Оўцы і сабакі]]|29—30|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Асёл|Асёл]]|30—31|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прысуд|Прысуд]]|32—33|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дуб і гарбуз|Дуб і гарбуз]]|33—34|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Выбарнае начальства|Выбарнае начальства]]|34—35|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Ваўкі і оўцы|Ваўкі і оўцы]]|35—{{Абмылка|36|37}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Нос і ногі|Нос і ногі]]|37{{gap|2.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўчы закон|Воўчы закон]]|37—39|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Жаба і вол|Жаба і вол]]|39—41|3|col3-width=4em}}<noinclude></noinclude> 6w7y3lxe3nmbulewuc8je501hm3y3cy 104 17404 286838 78511 2026-05-19T12:59:17Z Gleb Leo 2440 286838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Кот і мышы|Кот і мышы]]|41—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Млынар і куры|Млынар і куры]]|42—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Малпа і люстра|Малпа і люстра]]|43—44|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Індык|Індык]]|44—46|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Што бачыў у горадзе Кандрат?|Што {{Абмылка|бачыў Кандрат|бачыў у горадзе Кандрат?}}]]|46—49|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Мужык і клапы|Мужык і клапы]]|49—50|3|col3-width=4em}} {{Калёнтытул|left={{gap|2.5em}}'''II. Сатыра, гумар.'''}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Ідэалы на «Крэсах»|Ідэалы на „Крэсах“]]|51—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…|Ні Богу сьвечка…]]|52—53|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Сучаснае|Сучаснае]]|53—55|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Чалавек і сабака|Чалавек і сабака]]|55—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Бедны шпак|Бедны шпак]]|55—58|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Лялька|Лялька]]|59—60|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/З Нікіціна|З Нікіціна]]|60—61|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне|Цяжкое заданьне]]|61—62|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Пакрыўджаны злодзей|Пакрыўджаны злодзей]]|62—63|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Сапраўдная дружба|Сапраўдная дружба]]|63—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{лінія|6em|прагал=0}} </center><noinclude></noinclude> kb3q6k9jzzujshtlbwtrwq1r9gls3r3 286899 286838 2026-05-19T13:14:59Z Gleb Leo 2440 286899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Кот і мышы|Кот і мышы]]|41—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Млынар і куры|Млынар і куры]]|42—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Малпа і люстра|Малпа і люстра]]|43—44|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Індык|Індык]]|44—46|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Што бачыў у горадзе Кандрат?|Што {{Абмылка|бачыў Кандрат|бачыў у горадзе Кандрат?}}]]|46—49|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Мужык і клапы|Мужык і клапы]]|49—50|3|col3-width=4em}} {{Калёнтытул|left={{gap|2.5em}}'''II. Сатыра, гумар.'''}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ідэалы на «Крэсах»|Ідэалы на „Крэсах“]]|51—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…|Ні Богу сьвечка…]]|52—53|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сучаснае|Сучаснае]]|53—55|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Чалавек і сабака|Чалавек і сабака]]|55—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Бедны шпак|Бедны шпак]]|55—58|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Лялька|Лялька]]|59—60|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/З Нікіціна|З Нікіціна]]|60—61|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне|Цяжкое заданьне]]|61—62|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Пакрыўджаны злодзей|Пакрыўджаны злодзей]]|62—63|3|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сапраўдная дружба|Сапраўдная дружба]]|63—{{gap|1.1em}}|3|col3-width=4em}} {{лінія|6em|прагал=0}} </center><noinclude></noinclude> 6iv0tgua04cnwqx6sqkiwdv53e3j290 0 17405 286736 76229 2026-05-19T12:31:42Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)]] 76229 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Байкі, гумар, сатыра | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Зборнік вершаў | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from="7" to="7" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from="8" to="8" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from="9" to="10" /> [[Катэгорыя:Баляслаў Друцкі-Падбярэскі]] [[Катэгорыя:Творы 1928 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Вільні]] [[Катэгорыя:Зборнікі вершаў]] [[Катэгорыя:Байкі]] [[Катэгорыя:Кнігі, забароненыя ў СССР‎]] [[Катэгорыя:Сатыра]] tut3k7ok4vj9ywp0i9mwvy27md473j0 0 17408 286705 117893 2026-05-19T12:22:11Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Пчаліная лёгіка]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Пчаліная лёгіка]] 117893 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Пчаліная лёгіка | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Орёл и Пчела (Крылов)|Орёл и Пчела]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Канцэрт|Канцэрт]] | анатацыі = Іншыя пераклады гэтага твора: [[Арол і Пчала (Крылоў)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=11 to=12 onlysection="Пчаліная лёгіка"/> [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] din6901366qlx0nxznajjr1prib5ody 286714 286705 2026-05-19T12:25:06Z Gleb Leo 2440 286714 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Пчаліная лёгіка | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Орёл и Пчела (Крылов)|Орёл и Пчела]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Канцэрт|Канцэрт]] | анатацыі = Іншыя пераклады гэтага твора: [[Арол і Пчала (Крылоў)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=11 to=12 onlysection="Пчаліная лёгіка"/> [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] p8jmqep9th592riusz6zndczqavl36f 0 17411 286709 63786 2026-05-19T12:23:22Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Канцэрт]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Канцэрт]] 63786 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Канцэрт | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Квартет (Крылов)|Квартет]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Пчаліная лёгіка|Пчаліная лёгіка]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Даніна|Даніна]] | анатацыі = Іншыя пераклады гэтага твора: [[Квартэт (Крылоў)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=12 to=14 onlysection="Канцэрт"/> [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[ru:Квартет (Крылов)]] fwm3x34g3vf7fw42rcgujlo1fhe625q 286715 286709 2026-05-19T12:25:21Z Gleb Leo 2440 286715 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Канцэрт | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Квартет (Крылов)|Квартет]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Пчаліная лёгіка|Пчаліная лёгіка]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Даніна|Даніна]] | анатацыі = Іншыя пераклады гэтага твора: [[Квартэт (Крылоў)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=12 to=14 onlysection="Канцэрт"/> [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[ru:Квартет (Крылов)]] nvi5ekmlyrbgf4xg8653pgbnnv1lzrp 0 17416 286716 117978 2026-05-19T12:25:36Z Gleb Leo 2440 286716 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Даніна | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Лев (Крылов)|Лев]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Канцэрт|Канцэрт]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дзьве бочкі|Дзьве бочкі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Даніна (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=14 to=16 onlysection="Даніна"/> 4i1k0z77ghluwv3uihviixlkrrg32az 286717 286716 2026-05-19T12:25:42Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Даніна]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Даніна]] 286716 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Даніна | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Лев (Крылов)|Лев]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Канцэрт|Канцэрт]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дзьве бочкі|Дзьве бочкі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Даніна (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=14 to=16 onlysection="Даніна"/> 4i1k0z77ghluwv3uihviixlkrrg32az 0 17417 286711 261925 2026-05-19T12:24:28Z Gleb Leo 2440 286711 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Даніна | аўтар = Іван Крылоў | год = 1830 год | арыгінал = [[:ru:Лев (Крылов)|Лев]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = | наступны = | дата = 1830 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Даніна|Даніна]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Даніна|Даніна]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1830 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 7tob3i6vvao17ij1odwn2prol6ni5q5 286713 286711 2026-05-19T12:24:39Z Gleb Leo 2440 286713 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Даніна | аўтар = Іван Крылоў | год = 1830 год | арыгінал = [[:ru:Лев (Крылов)|Лев]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = | наступны = | дата = 1830 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Даніна|Даніна]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Даніна|Даніна]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1830 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 3gxv0o4efhkzafktwf0l0whzm2x1tqj 0 17420 286720 117909 2026-05-19T12:26:23Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Дзьве бочкі]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дзьве бочкі]] 117909 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзьве бочкі | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Две Бочки (Крылов)|Две бочки]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Даніна|Даніна]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хвосьцік|Хвосьцік]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дзьве бочкі (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=17 to=18 onlysection="Дзьве бочкі"/> khwce6sfgnkz4szjg4tkcg4i7lvabqr 286767 286720 2026-05-19T12:39:23Z Gleb Leo 2440 286767 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзьве бочкі | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Две Бочки (Крылов)|Две бочки]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Даніна|Даніна]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хвосьцік|Хвосьцік]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дзьве бочкі (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=17 to=18 onlysection="Дзьве бочкі"/> dm3nfqlvnf7rxh09uksk3g0brktn0mm 0 17423 286727 261942 2026-05-19T12:28:43Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хвосьцік]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хвосьцік]] 261942 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Хвосьцік | аўтар = Аляксандр Франк | год = 1928 год | арыгінал = | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Дзьве бочкі|Дзьве бочкі]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сабачы звычай|Сабачы звычай]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Хвосьцік (Франк/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=18 to=20 onlysection="Хвосьцік"/> lmsheqkkdakanjajr1vnwx1pbkxtutv 286768 286727 2026-05-19T12:39:31Z Gleb Leo 2440 286768 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Хвосьцік | аўтар = Аляксандр Франк | год = 1928 год | арыгінал = | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дзьве бочкі|Дзьве бочкі]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сабачы звычай|Сабачы звычай]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Хвосьцік (Франк/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=18 to=20 onlysection="Хвосьцік"/> 6s805rzob9bvg7f8vsedg5fcsevbp88 0 17426 286730 117918 2026-05-19T12:29:43Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сабачы звычай]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сабачы звычай]] 117918 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сабачы звычай | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Прохожие и Собаки (Крылов)|Прохожие и Собаки]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хвосьцік|Хвосьцік]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хворы леў і асёл|Хворы леў і асёл]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сабачы звычай (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=21 to=22 onlysection="Сабачы звычай"/> t8b78g2srhvvh087v4gfzjwwq51fn8e 286769 286730 2026-05-19T12:39:39Z Gleb Leo 2440 286769 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сабачы звычай | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Прохожие и Собаки (Крылов)|Прохожие и Собаки]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хвосьцік|Хвосьцік]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хворы леў і асёл|Хворы леў і асёл]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сабачы звычай (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=21 to=22 onlysection="Сабачы звычай"/> 3809416wqu2oftvc3k6fhp93eif46dh 0 17428 286733 61109 2026-05-19T12:30:37Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хворы леў і асёл]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хворы леў і асёл]] 61109 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Хворы леў і асёл | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Лисица и Осел (Крылов)|Лисица и Осел]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сабачы звычай|Сабачы звычай]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прарок|Прарок]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=22 to=23 onlysection="Хворы леў і асёл"/> [[Катэгорыя:Іван Крылоў]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Творы 1823 года]] [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] heasrvimqid73jq4bdn0ksvg31i749j 286770 286733 2026-05-19T12:39:48Z Gleb Leo 2440 286770 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Хворы леў і асёл | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Лисица и Осел (Крылов)|Лисица и Осел]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сабачы звычай|Сабачы звычай]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прарок|Прарок]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=22 to=23 onlysection="Хворы леў і асёл"/> [[Катэгорыя:Іван Крылоў]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Творы 1823 года]] [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] hai0diy1sekxvswbv9xn1oz0gxndd2t 0 17430 286738 117920 2026-05-19T12:31:49Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прарок]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прарок]] 117920 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Прарок | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Оракул (Крылов)|Оракул]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хворы леў і асёл|Хворы леў і асёл]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прошаны абед|Прошаны абед]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Прарок (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=24 to=24 onlysection="Прарок"/> nms5wnfbortkxt5as5acrzudaxjq0fr 286771 286738 2026-05-19T12:39:56Z Gleb Leo 2440 286771 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Прарок | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Оракул (Крылов)|Оракул]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хворы леў і асёл|Хворы леў і асёл]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прошаны абед|Прошаны абед]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Прарок (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=24 to=24 onlysection="Прарок"/> n97dj5hcb37t91psmqtwjpqzmcl49d7 0 17433 286741 61105 2026-05-19T12:32:27Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прошаны абед]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прошаны абед]] 61105 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Прошаны абед | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Обед у Медведя (Крылов)|Обед у Медведя]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прарок|Прарок]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяляне і рака|Сяляне і рака]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=25 to=26 onlysection="Прошаны абед"/> [[Катэгорыя:Іван Крылоў]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Творы 1816 года]] [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] qnh9mzlz14004173206zxyjufztjsoe 286772 286741 2026-05-19T12:40:07Z Gleb Leo 2440 286772 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Прошаны абед | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Обед у Медведя (Крылов)|Обед у Медведя]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прарок|Прарок]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяляне і рака|Сяляне і рака]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=25 to=26 onlysection="Прошаны абед"/> [[Катэгорыя:Іван Крылоў]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Творы 1816 года]] [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] dek68nh9ti46akvrzszsmdoq6vzc21b 0 17436 286746 117926 2026-05-19T12:33:24Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяляне і рака]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяляне і рака]] 117926 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сяляне і рака | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Крестьяне и Река (Крылов)|Крестьяне и Река]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прошаны абед|Прошаны абед]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Воўк на псарні|Воўк на псарні]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сяляне і рака (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=27 to=28 onlysection="Сяляне і рака"/> osixfxsfcubdalz58h3bjyjittorait 286773 286746 2026-05-19T12:40:17Z Gleb Leo 2440 286773 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сяляне і рака | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Крестьяне и Река (Крылов)|Крестьяне и Река]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прошаны абед|Прошаны абед]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўк на псарні|Воўк на псарні]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сяляне і рака (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=27 to=28 onlysection="Сяляне і рака"/> reqj2ljwgypbvkozatz6ty5ln85v7sd 0 17439 286748 61100 2026-05-19T12:33:45Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Воўк на псарні]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўк на псарні]] 61100 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Воўк на псарні | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Волк на псарне (Крылов)|Волк на псарне]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяляне і рака|Сяляне і рака]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Конь і сабака|Конь і сабака]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=28 to=30 onlysection="Воўк на псарні"/> [[Катэгорыя:Іван Крылоў]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Творы 1812 года]] [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] 1v0fhcxvr8d375rb8n3ctqypf4r9fo2 286774 286748 2026-05-19T12:40:25Z Gleb Leo 2440 286774 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Воўк на псарні | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Волк на псарне (Крылов)|Волк на псарне]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяляне і рака|Сяляне і рака]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Конь і сабака|Конь і сабака]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=28 to=30 onlysection="Воўк на псарні"/> [[Катэгорыя:Іван Крылоў]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Творы 1812 года]] [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] q6j68vmbigs6vcnm81kozmq4ggachdt 0 17441 286752 117931 2026-05-19T12:34:42Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Конь і сабака]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Конь і сабака]] 117931 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Конь і сабака | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Собака и Лошадь (Крылов)|Собака и Лошадь]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Воўк на псарні|Воўк на псарні]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Рада па упартых|Рада па упартых]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Конь і Сабака (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=30 to=31 onlysection="Конь і сабака"/> [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] pm378zveekb4t4evs6k2ff7xugy44pb 286775 286752 2026-05-19T12:40:39Z Gleb Leo 2440 286775 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Конь і сабака | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Собака и Лошадь (Крылов)|Собака и Лошадь]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўк на псарні|Воўк на псарні]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада па упартых|Рада па упартых]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Конь і Сабака (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=30 to=31 onlysection="Конь і сабака"/> fz8b5ay69rkbgkmp696umi8sta8lwvz 286776 286775 2026-05-19T12:41:28Z Gleb Leo 2440 286776 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Конь і сабака | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Собака и Лошадь (Крылов)|Собака и Лошадь]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўк на псарні|Воўк на псарні]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада па ўпартых|Рада па ўпартых]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Конь і Сабака (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=30 to=31 onlysection="Конь і сабака"/> 0trgj36l1f9osr0jo5v4oq5jwqlsqx9 286779 286776 2026-05-19T12:42:43Z Gleb Leo 2440 286779 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Конь і сабака | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Собака и Лошадь (Крылов)|Собака и Лошадь]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўк на псарні|Воўк на псарні]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада на ўпартых|Рада на ўпартых]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Конь і Сабака (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=30 to=31 onlysection="Конь і сабака"/> hpayehek99etuog3tphgg7mrckin0oe 0 17443 286756 50440 2026-05-19T12:36:24Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Рада па упартых]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада па ўпартых]] 50440 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Рада па упартых | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Конь і сабака|Конь і сабака]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяброўская згода|Сяброўская згода]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=31 to=32 onlysection="Рада на ўпартых"/> gj73w5rrcib23m6lrslmuhf3czpiyq1 286778 286756 2026-05-19T12:42:21Z Gleb Leo 2440 286778 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Рада на ўпартых | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Конь і сабака|Конь і сабака]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяброўская згода|Сяброўская згода]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=31 to=32 onlysection="Рада на ўпартых"/> d7eqqsxd101f5dfwf6a83u0psmhdpvs 286780 286778 2026-05-19T12:42:54Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада па ўпартых]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада на ўпартых]] 286778 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Рада на ўпартых | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Конь і сабака|Конь і сабака]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяброўская згода|Сяброўская згода]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=31 to=32 onlysection="Рада на ўпартых"/> d7eqqsxd101f5dfwf6a83u0psmhdpvs 286783 286780 2026-05-19T12:43:27Z Gleb Leo 2440 286783 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Рада на ўпартых | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Конь і сабака|Конь і сабака]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяброўская згода|Сяброўская згода]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=31 to=32 onlysection="Рада на ўпартых"/> kl82gto8wfhwvgayyaig1iua3hud7wr 0 17446 286762 117934 2026-05-19T12:37:36Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяброўская згода]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяброўская згода]] 117934 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сяброўская згода | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Лебедь, Щука и Рак (Крылов)|Лебедь, Щука и Рак]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Рада па упартых|Рада па упартых]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Аслы на Парнасе|Аслы на Парнасе]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сяброўская згода (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=33 to=34 onlysection="Сяброўская згода"/> 00ux311gis86na00sgm4245hw730teb 286784 286762 2026-05-19T12:43:36Z Gleb Leo 2440 286784 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сяброўская згода | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Лебедь, Щука и Рак (Крылов)|Лебедь, Щука и Рак]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада па упартых|Рада па упартых]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Аслы на Парнасе|Аслы на Парнасе]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сяброўская згода (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=33 to=34 onlysection="Сяброўская згода"/> te0yjpnbkdlenndet1z31mw9g19b97b 286785 286784 2026-05-19T12:43:50Z Gleb Leo 2440 286785 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сяброўская згода | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Лебедь, Щука и Рак (Крылов)|Лебедь, Щука и Рак]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада на ўпартых|Рада на ўпартых]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Аслы на Парнасе|Аслы на Парнасе]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сяброўская згода (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=33 to=34 onlysection="Сяброўская згода"/> 2w7rm7zrrnskxd3y74j7tddgozsyapg 0 17448 286765 117938 2026-05-19T12:38:39Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Аслы на Парнасе]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Аслы на Парнасе]] 117938 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Аслы на Парнасе | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Парнас (Крылов)|Парнас]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяброўская згода|Сяброўская згода]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Оўцы і сабакі|Оўцы і сабакі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Аслы на Парнасе (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=34 to=35 onlysection="Аслы на Парнасе"/> 5bl9umwxdpk5nk8xow1md9uut08l6e1 286786 286765 2026-05-19T12:43:59Z Gleb Leo 2440 286786 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Аслы на Парнасе | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Парнас (Крылов)|Парнас]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяброўская згода|Сяброўская згода]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Оўцы і сабакі|Оўцы і сабакі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Аслы на Парнасе (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=34 to=35 onlysection="Аслы на Парнасе"/> ocaho3xjrrb9nepwbgypktpn5mjntw1 0 17450 286788 117942 2026-05-19T12:45:24Z Gleb Leo 2440 286788 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Оўцы і сабакі | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Овцы и Собаки (Крылов)|Овцы и собаки]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Аслы на Парнасе|Аслы на Парнасе]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Асёл|Асёл]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Оўцы і сабакі (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=35 to=36 onlysection="Оўцы і сабакі"/> ifslshv650s4r7rih2yztw7ruheveov 286789 286788 2026-05-19T12:45:29Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Оўцы і сабакі]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Оўцы і сабакі]] 286788 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Оўцы і сабакі | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Овцы и Собаки (Крылов)|Овцы и собаки]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Аслы на Парнасе|Аслы на Парнасе]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Асёл|Асёл]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Оўцы і сабакі (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=35 to=36 onlysection="Оўцы і сабакі"/> ifslshv650s4r7rih2yztw7ruheveov 0 17452 286792 117982 2026-05-19T12:46:23Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Асёл]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Асёл]] 117982 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Асёл | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Осёл (Когда вселенную Юпитер населял – Крылов)|Осёл]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Оўцы і сабакі|Оўцы і сабакі]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прысуд|Прысуд]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Асёл (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=36 to=37 onlysection="Асёл"/> g49osnm3rqykk7pymfarak38yyqf33z 0 17455 286794 61107 2026-05-19T12:46:34Z Gleb Leo 2440 286794 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Прысуд | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Щука (Крылов)|Щука]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Асёл|Асёл]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дуб і гарбуз|Дуб і гарбуз]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=38 to=39 onlysection="Прысуд"/> [[Катэгорыя:Іван Крылоў]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1830 года]] [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] e48e28d11ff6fpp0hzswjllaf5r60hm 286795 286794 2026-05-19T12:46:44Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прысуд]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прысуд]] 286794 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Прысуд | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Щука (Крылов)|Щука]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Асёл|Асёл]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дуб і гарбуз|Дуб і гарбуз]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=38 to=39 onlysection="Прысуд"/> [[Катэгорыя:Іван Крылоў]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1830 года]] [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] e48e28d11ff6fpp0hzswjllaf5r60hm 0 17457 286798 117949 2026-05-19T12:47:05Z Gleb Leo 2440 286798 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дуб і гарбуз | аўтар = Ігнацы Красіцкі | год = 1928 год | арыгінал = [[:pl:Dąb i dynia|Dąb i dynia]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прысуд|Прысуд]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Выбарнае начальства|Выбарнае начальства]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дуб і гарбуз (Красіцкі/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=39 to=40 onlysection="Дуб і гарбуз"/> l1ixwen791p1p2kw5bug41dxbur3mpv 286801 286798 2026-05-19T12:48:17Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Дуб і гарбуз]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дуб і гарбуз]] 286798 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дуб і гарбуз | аўтар = Ігнацы Красіцкі | год = 1928 год | арыгінал = [[:pl:Dąb i dynia|Dąb i dynia]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прысуд|Прысуд]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Выбарнае начальства|Выбарнае начальства]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Дуб і гарбуз (Красіцкі/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=39 to=40 onlysection="Дуб і гарбуз"/> l1ixwen791p1p2kw5bug41dxbur3mpv 0 17459 286800 146954 2026-05-19T12:48:05Z Gleb Leo 2440 286800 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Выбарнае начальства | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Мирская сходка (Крылов)]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дуб і гарбуз|Дуб і гарбуз]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Ваўкі і оўцы|Ваўкі і оўцы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[«Выбарнае» начальства (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=40 to=41 onlysection="«Выбарнае» начальства"/> [[ru:Мирская сходка (Крылов)]] omra8e7edr5y0dxt0xm6nvg3eo4zdj3 286803 286800 2026-05-19T12:48:27Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Выбарнае начальства]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Выбарнае начальства]] 286800 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Выбарнае начальства | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Мирская сходка (Крылов)]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дуб і гарбуз|Дуб і гарбуз]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Ваўкі і оўцы|Ваўкі і оўцы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[«Выбарнае» начальства (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=40 to=41 onlysection="«Выбарнае» начальства"/> [[ru:Мирская сходка (Крылов)]] omra8e7edr5y0dxt0xm6nvg3eo4zdj3 0 17462 286810 117958 2026-05-19T12:50:30Z Gleb Leo 2440 286810 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ваўкі і оўцы | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Волки и Овцы (Крылов)|Волки и Овцы]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Выбарнае начальства|Выбарнае начальства]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Нос і ногі|Нос і ногі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Ваўкі і Оўцы (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=41 to=43 onlysection="Ваўкі і оўцы"/> retdcg121wehahz8j39cfc06uzk53jt 286897 286810 2026-05-19T13:14:28Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Ваўкі і оўцы]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Ваўкі і оўцы]] 286810 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ваўкі і оўцы | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Волки и Овцы (Крылов)|Волки и Овцы]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Выбарнае начальства|Выбарнае начальства]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Нос і ногі|Нос і ногі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Ваўкі і Оўцы (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=41 to=43 onlysection="Ваўкі і оўцы"/> retdcg121wehahz8j39cfc06uzk53jt 0 17463 286807 261945 2026-05-19T12:50:04Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Нос і ногі]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Нос і ногі]] 261945 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Нос і ногі | аўтар = Сямён Фруг | год = 1928 год | арыгінал = | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Ваўкі і оўцы|Ваўкі і оўцы]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Воўчы закон|Воўчы закон]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Нос і ногі (Фруг/Друцкі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=43 to=43 onlysection="Нос і ногі"/> 278x75wxygorz5abadjxwtvdwz50cbs 286809 286807 2026-05-19T12:50:20Z Gleb Leo 2440 286809 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Нос і ногі | аўтар = Сямён Фруг | год = 1928 год | арыгінал = | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Ваўкі і оўцы|Ваўкі і оўцы]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўчы закон|Воўчы закон]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Нос і ногі (Фруг/Друцкі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=43 to=43 onlysection="Нос і ногі"/> phf5pn335wywkxs1jm9j6w0xn2v6idd 0 17469 286812 117963 2026-05-19T12:51:46Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Воўчы закон]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўчы закон]] 117963 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Воўчы закон | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Волк и Ягнёнок (Крылов)|Волк и Ягнёнок]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Нос і ногі|Нос і ногі]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Жаба і вол|Жаба і вол]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Воўчы закон (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=43 to=45 onlysection="Воўчы закон"/> s8pptadntnofu01m39dwcan41yqklip 286814 286812 2026-05-19T12:51:58Z Gleb Leo 2440 286814 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Воўчы закон | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Волк и Ягнёнок (Крылов)|Волк и Ягнёнок]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Нос і ногі|Нос і ногі]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Жаба і вол|Жаба і вол]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Воўчы закон (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=43 to=45 onlysection="Воўчы закон"/> i3at2o6lqqeujlxhtwlqo0i9tx9e1wc 0 17472 286815 161013 2026-05-19T12:52:19Z Gleb Leo 2440 286815 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Жаба і вол | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Лягушка и Вол (Крылов)|Лягушка и Вол]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўчы закон|Воўчы закон]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Кот і мышы|Кот і мышы]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=45 to=47 onlysection="Жаба і вол"/> [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Творы 1807 года]] [[fr:La Grenouille qui se veut faire aussi grosse que le Bœuf]] octmuevtxyr82rojv9lteos58ikmvd9 286816 286815 2026-05-19T12:52:43Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Жаба і вол]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Жаба і вол]] 286815 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Жаба і вол | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Лягушка и Вол (Крылов)|Лягушка и Вол]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўчы закон|Воўчы закон]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Кот і мышы|Кот і мышы]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=45 to=47 onlysection="Жаба і вол"/> [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Творы 1807 года]] [[fr:La Grenouille qui se veut faire aussi grosse que le Bœuf]] octmuevtxyr82rojv9lteos58ikmvd9 0 17473 286819 117966 2026-05-19T12:53:07Z Gleb Leo 2440 286819 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Кот і мышы | аўтар = Антоні Гарэцкі | год = 1928 год | арыгінал = [[:pl:Mysza narada|Mysza narada]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Жаба і вол|Жаба і вол]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Млынар і куры|Млынар і куры]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Кот і мышы (Гарэцкі/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=47 to=47 onlysection="Кот і мышы"/> 3vaw2wxhucmbkkdv5oq73aqp5mo3oi5 286823 286819 2026-05-19T12:53:52Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Кот і мышы]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Кот і мышы]] 286819 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Кот і мышы | аўтар = Антоні Гарэцкі | год = 1928 год | арыгінал = [[:pl:Mysza narada|Mysza narada]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Жаба і вол|Жаба і вол]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Млынар і куры|Млынар і куры]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Кот і мышы (Гарэцкі/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=47 to=47 onlysection="Кот і мышы"/> 3vaw2wxhucmbkkdv5oq73aqp5mo3oi5 0 17477 286826 117970 2026-05-19T12:54:52Z Gleb Leo 2440 286826 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Млынар і куры | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Мельник (Крылов)|Мельник]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Кот і мышы|Кот і мышы]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Малпа і люстра|Малпа і люстра]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Млынар і куры (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=48 to=48 onlysection="Млынар і куры"/> iid7ztcw3aee01fjr9ti9bibcgjc9uc 286827 286826 2026-05-19T12:55:01Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Млынар і куры]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Млынар і куры]] 286826 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Млынар і куры | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Мельник (Крылов)|Мельник]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Кот і мышы|Кот і мышы]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Малпа і люстра|Малпа і люстра]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Млынар і куры (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=48 to=48 onlysection="Млынар і куры"/> iid7ztcw3aee01fjr9ti9bibcgjc9uc 0 17556 286829 61104 2026-05-19T12:55:18Z Gleb Leo 2440 286829 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Малпа і люстра | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Зеркало и Обезьяна (Крылов)|Зеркало и Обезьяна]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Млынар і куры|Млынар і куры]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Індык|Індык]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=49 to=50 onlysection="Малпа і люстра"/> [[Катэгорыя:Іван Крылоў]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Творы 1815 года]] [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] nk68rc93l5fmznlq2rd5gboanyxwdbk 286830 286829 2026-05-19T12:55:31Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Малпа і люстра]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Малпа і люстра]] 286829 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Малпа і люстра | аўтар = Іван Крылоў | год = 1928 год | арыгінал = [[:ru:Зеркало и Обезьяна (Крылов)|Зеркало и Обезьяна]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Млынар і куры|Млынар і куры]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Індык|Індык]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=49 to=50 onlysection="Малпа і люстра"/> [[Катэгорыя:Іван Крылоў]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Творы 1815 года]] [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] nk68rc93l5fmznlq2rd5gboanyxwdbk 0 17560 286834 50730 2026-05-19T12:56:44Z Gleb Leo 2440 286834 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Індык | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Малпа і люстра|Малпа і люстра]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Што бачыў Кандрат|Што бачыў Кандрат]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Індык (Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=50 to=52 onlysection="Індык"/> mf7e5d7mgdmvumq8rqqalfmi32en14i 286835 286834 2026-05-19T12:56:49Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Індык]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Індык]] 286834 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Індык | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Малпа і люстра|Малпа і люстра]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Што бачыў Кандрат|Што бачыў Кандрат]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Індык (Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=50 to=52 onlysection="Індык"/> mf7e5d7mgdmvumq8rqqalfmi32en14i 286842 286835 2026-05-19T13:01:11Z Gleb Leo 2440 286842 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Індык | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Малпа і люстра|Малпа і люстра]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Што бачыў у горадзе Кандрат?|Што бачыў у горадзе Кандрат?]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Індык (Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=50 to=52 onlysection="Індык"/> osvxba8110bs8vgt2gcnian8uhivdc0 0 17564 286837 55218 2026-05-19T12:57:07Z Gleb Leo 2440 286837 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Што бачыў Кандрат | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Індык|Індык]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Мужык і клапы|Мужык і клапы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Што бачыў у горадзе Кандрат!]] }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=52 to=55 onlysection="Што бачыў у горадзе Кандрат?"/> km5p6vuxkznd8sq9denzx8wdf505fqo 286839 286837 2026-05-19T12:59:56Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Што бачыў Кандрат]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Што бачыў у горадзе Кандрат?]] 286837 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Што бачыў Кандрат | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Індык|Індык]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Мужык і клапы|Мужык і клапы]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Што бачыў у горадзе Кандрат!]] }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=52 to=55 onlysection="Што бачыў у горадзе Кандрат?"/> km5p6vuxkznd8sq9denzx8wdf505fqo 0 17566 286843 78513 2026-05-19T13:01:36Z Gleb Leo 2440 286843 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Мужык і клапы | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Што бачыў у горадзе Кандрат?|Што бачыў у горадзе Кандрат?]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ідэалы на «Крэсах»|Ідэалы на „Крэсах“]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=55 to=56 onlysection="Мужык і клапы"/> gg1449lkdcu60igv886stm0x5zm5qe3 286844 286843 2026-05-19T13:01:51Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Мужык і клапы]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Мужык і клапы]] 286843 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Мужык і клапы | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Што бачыў у горадзе Кандрат?|Што бачыў у горадзе Кандрат?]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ідэалы на «Крэсах»|Ідэалы на „Крэсах“]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=55 to=56 onlysection="Мужык і клапы"/> gg1449lkdcu60igv886stm0x5zm5qe3 0 17568 286853 78514 2026-05-19T13:04:32Z Gleb Leo 2440 286853 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ідэалы на „Крэсах“ | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Мужык і клапы|Мужык і клапы]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…|Ні Богу сьвечка…]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Ідэалы на «Крэсах»]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=57 to=57 onlysection="Ідэалы на „Крэсах“"/> 65mo5cr2cv1wycjfr7zovr6y5h52w4l 286855 286853 2026-05-19T13:05:08Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Ідэалы на «Крэсах»]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ідэалы на «Крэсах»]] 286853 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ідэалы на „Крэсах“ | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Мужык і клапы|Мужык і клапы]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…|Ні Богу сьвечка…]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Ідэалы на «Крэсах»]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=57 to=57 onlysection="Ідэалы на „Крэсах“"/> 65mo5cr2cv1wycjfr7zovr6y5h52w4l 0 17574 286857 78512 2026-05-19T13:05:18Z Gleb Leo 2440 286857 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ні Богу сьвечка… | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ідэалы на «Крэсах»|Ідэалы на „Крэсах“]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сучаснае|Сучаснае]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=58 to=59 onlysection="Ні Богу сьвечка…"/> papd0xfpjp4y68ywim81etde82hbaa8 286858 286857 2026-05-19T13:05:32Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…]] 286857 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ні Богу сьвечка… | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ідэалы на «Крэсах»|Ідэалы на „Крэсах“]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сучаснае|Сучаснае]] | анатацыі = }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=58 to=59 onlysection="Ні Богу сьвечка…"/> papd0xfpjp4y68ywim81etde82hbaa8 0 17836 286861 51341 2026-05-19T13:05:57Z Gleb Leo 2440 286861 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сучаснае | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…|Ні Богу сьвечка…]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Чалавек і сабака|Чалавек і сабака]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сучаснае (Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=59 to=61 onlysection="Сучаснае"/> 5g4fmisbpsrxtuunt2lbr8rcv0de2zz 286862 286861 2026-05-19T13:06:04Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Сучаснае]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сучаснае]] 286861 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сучаснае | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…|Ні Богу сьвечка…]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Чалавек і сабака|Чалавек і сабака]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сучаснае (Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=59 to=61 onlysection="Сучаснае"/> 5g4fmisbpsrxtuunt2lbr8rcv0de2zz 0 17837 286866 117994 2026-05-19T13:07:02Z Gleb Leo 2440 286866 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Чалавек і сабака | безаўтара = | арыгінал = | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сучаснае|Сучаснае]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Бедны шпак|Бедны шпак]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Чалавек і сабака]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=61 to=61 onlysection="Чалавек і сабака"/> lzahdxgxpu57lwmhhg0jufp0o59hwr7 286867 286866 2026-05-19T13:07:06Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Чалавек і сабака]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Чалавек і сабака]] 286866 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Чалавек і сабака | безаўтара = | арыгінал = | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сучаснае|Сучаснае]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Бедны шпак|Бедны шпак]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Чалавек і сабака]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=61 to=61 onlysection="Чалавек і сабака"/> lzahdxgxpu57lwmhhg0jufp0o59hwr7 0 17841 286870 117995 2026-05-19T13:07:42Z Gleb Leo 2440 286870 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Бедны шпак | аўтар = Уладзіслаў Сыракомля | арыгінал = [[:pl:Zwierzyna (Kondratowicz, 1908)|Zwierzyna]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Верш | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Чалавек і сабака|Чалавек і сабака]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Лялька|Лялька]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Бедны шпак (Сыракомля/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=61 to=64 onlysection="Бедны шпак"/> abkfaqt45962hcsz5s0efh8hmg8l39o 286871 286870 2026-05-19T13:07:52Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Бедны шпак]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Бедны шпак]] 286870 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Бедны шпак | аўтар = Уладзіслаў Сыракомля | арыгінал = [[:pl:Zwierzyna (Kondratowicz, 1908)|Zwierzyna]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Верш | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Чалавек і сабака|Чалавек і сабака]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Лялька|Лялька]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Бедны шпак (Сыракомля/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=61 to=64 onlysection="Бедны шпак"/> abkfaqt45962hcsz5s0efh8hmg8l39o 0 17844 286873 55331 2026-05-19T13:08:29Z Gleb Leo 2440 286873 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Лялька | аўтар = Уладзіслаў Сыракомля | арыгінал = [[:pl:Lalka (Kondratowicz)|Lalka. Gawęda dziecinna]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Верш | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Бедны шпак|Бедны шпак]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/З Нікіціна|З Нікіціна]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Лялька (Сыракомля/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=65 to=66 onlysection="Лялька"/> 02jx9uag43pl85l57t5j1huajwoyg2x 286874 286873 2026-05-19T13:08:45Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Лялька]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Лялька]] 286873 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Лялька | аўтар = Уладзіслаў Сыракомля | арыгінал = [[:pl:Lalka (Kondratowicz)|Lalka. Gawęda dziecinna]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Верш | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Бедны шпак|Бедны шпак]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/З Нікіціна|З Нікіціна]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Лялька (Сыракомля/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=65 to=66 onlysection="Лялька"/> 02jx9uag43pl85l57t5j1huajwoyg2x 0 17846 286877 78643 2026-05-19T13:09:41Z Gleb Leo 2440 286877 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = З Нікіціна | аўтар = Іван Нікіцін | арыгінал = [[:ru:Вырыта заступом яма глубокая (Никитин)|Вырыта заступом яма глубокая]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Верш | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Лялька|Лялька]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне|Цяжкое заданьне]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Выкапана рыдлем яма глыбокая… (Нікіцін/Друцкі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=66 to=67 onlysection="З Нікіціна"/> dn3l8sqf2fvaccs1lu1di8zh71p7q42 286880 286877 2026-05-19T13:10:28Z Gleb Leo 2440 286880 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = З Нікіціна | аўтар = Іван Нікіцін | арыгінал = [[:ru:Вырыта заступом яма глубокая (Никитин)|Вырыта заступом яма глубокая]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Верш | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Лялька|Лялька]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне|Цяжкое заданьне]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Выкапана рыдлем яма глыбокая… (Нікіцін/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=66 to=67 onlysection="З Нікіціна"/> 12kxkofnlrj651oihzr2v9tf7em2xrw 286883 286880 2026-05-19T13:10:48Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/З Нікіціна]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/З Нікіціна]] 286880 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = З Нікіціна | аўтар = Іван Нікіцін | арыгінал = [[:ru:Вырыта заступом яма глубокая (Никитин)|Вырыта заступом яма глубокая]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Верш | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Лялька|Лялька]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне|Цяжкое заданьне]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Выкапана рыдлем яма глыбокая… (Нікіцін/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=66 to=67 onlysection="З Нікіціна"/> 12kxkofnlrj651oihzr2v9tf7em2xrw 0 17848 286879 51364 2026-05-19T13:10:11Z Gleb Leo 2440 286879 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Цяжкое заданьне | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/З Нікіціна|З Нікіціна]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Пакрыўджаны злодзей|Пакрыўджаны злодзей]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Цяжкое заданьне (Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=67 to=68 onlysection="Цяжкое заданьне"/> caqsxho2bjz5slpwiqls1swf7npe3r7 286885 286879 2026-05-19T13:11:09Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне]] 286879 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Цяжкое заданьне | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/З Нікіціна|З Нікіціна]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Пакрыўджаны злодзей|Пакрыўджаны злодзей]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Цяжкое заданьне (Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=67 to=68 onlysection="Цяжкое заданьне"/> caqsxho2bjz5slpwiqls1swf7npe3r7 0 17850 286888 51366 2026-05-19T13:11:44Z Gleb Leo 2440 286888 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Пакрыўджаны злодзей | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне|Цяжкое заданьне]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сапраўдная дружба|Сапраўдная дружба]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Пакрыўджаны злодзей (Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=68 to=69 onlysection="Пакрыўджаны злодзей"/> 7n3rvomplmkzccwgxs16q0kkccjcr5m 286890 286888 2026-05-19T13:12:11Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Пакрыўджаны злодзей]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Пакрыўджаны злодзей]] 286888 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Пакрыўджаны злодзей | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне|Цяжкое заданьне]] | наступны = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сапраўдная дружба|Сапраўдная дружба]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Пакрыўджаны злодзей (Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=68 to=69 onlysection="Пакрыўджаны злодзей"/> 7n3rvomplmkzccwgxs16q0kkccjcr5m 0 17852 286892 51368 2026-05-19T13:12:20Z Gleb Leo 2440 286892 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сапраўдная дружба | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Пакрыўджаны злодзей|Пакрыўджаны злодзей]] | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сапраўдная дружба (Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=69 to=70 onlysection="Сапраўдная дружба"/> 66zhnqr8wgcob4nzzk1c0e2asj1k8wf 286893 286892 2026-05-19T13:12:25Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Сапраўдная дружба]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сапраўдная дружба]] 286892 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сапраўдная дружба | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1928 год | секцыя = Сатыра | папярэдні = [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Пакрыўджаны злодзей|Пакрыўджаны злодзей]] | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сапраўдная дружба (Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі, гумар, сатыра (1928).pdf" from=69 to=70 onlysection="Сапраўдная дружба"/> 66zhnqr8wgcob4nzzk1c0e2asj1k8wf 4 17873 286900 284219 2026-05-19T13:15:52Z Gleb Leo 2440 286900 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Стужка вікінавінаў 2021 года | безаўтара = | папярэдні = [[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]] | наступны = [[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]] | анатацыі = }} ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Байкі, гумар, сатыра (1928)}} 24.12.2021 ''[[Аўтар:Баляслаў Друцкі-Падбярэскі|Баляслаў Друцкі-Падбярэскі]]''. «[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Пернік}} 21.12.2021 ''[[Аўтар:Баляслаў Друцкі-Падбярэскі|Баляслаў Друцкі-Падбярэскі]]''. «[[Пернік]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Прапаў чэлавек (1913)}} 7.12.2021 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Прапаў чэлавек (1913)|Прапаў чэлавек]]», 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Шляхам Змаганьня (1935)}} 5.12.2021 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Уладзіслаў Казлоўскі]]''. «[[Шляхам Змаганьня (1935)|Шляхам Змаганьня]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|Хрыстовы Золак (1927)}} 3.12.2021 ''[[Аўтар:Міхась Ключановіч|Міхась Ключановіч]]''. «[[Хрыстовы Золак (1927)|Хрыстовы Золак]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Вязанка (1903)}} 1.12.2021 ''[[Аўтар:Янка Лучына|Янка Лучына]]''. «[[Вязанка (1903)|Вязанка]]», 1903 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Słownik wyrazów Krewickich}} 27.11.2021 ''[[Аўтар:Ян Чачот|Ян Чачот]]''. «[[Słownik wyrazów Krewickich]]», 1846 * {{Прапанаваны экспарт|Організацыя сіл}} 11.11.2021 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. «[[Організацыя сіл]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|Два бакі беларускага руху}} 8.11.2021 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. «[[Два бакі беларускага руху]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Пара пісаць гісторыю рэволюцыі}} 8.11.2021 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. «[[Пара пісаць гісторыю рэволюцыі]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|М. Багдановіч як гісторык Беларускага адраджэньня}} 6.11.2021 ''[[Аўтар:Уладзімір Пічэта|Уладзімір Пічэта]]''. «[[М. Багдановіч як гісторык Беларускага адраджэньня]]», 1922 * {{Прапанаваны экспарт|1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі}} 5.11.2021 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. «[[1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]]», 1922 * {{Прапанаваны экспарт|Таварыства філёматаў}} 4.11.2021 ''[[Аўтар:Леў Цвяткоў|Леў Цвяткоў]]''. «[[Таварыства філёматаў]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Безназоўнае (1925)}} 4.11.2021 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Безназоўнае (1925)|Безназоўнае]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Песьні жальбы (1910)}} 4.11.2021 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Песьні жальбы (1910)|Песьні жальбы]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Увагі аб вынікнавеньні беларускага руху}} 3.11.2021 ''[[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]]''. «[[Увагі аб вынікнавеньні беларускага руху]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Беларускія сэкцыі РКП і стварэньне Беларускай Савецкай Рэспублікі}} 3.11.2021 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. «[[Беларускія сэкцыі РКП і стварэньне Беларускай Савецкай Рэспублікі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Ад кастрычніка 1917 г. да лютага 1918 г.}} 2.11.2021 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. «[[Ад кастрычніка 1917 г. да лютага 1918 г.]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Беларуская інтэлігенцыя ў гістарычным аспэкце}} 2.11.2021 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. «[[Беларуская інтэлігенцыя ў гістарычным аспэкце]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Зноў «Западная Россия»}} 1.11.2021 ''[[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|Аляксандр Цвікевіч]]''. «[[Зноў «Западная Россия»]]», 1926 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Doktar Francišak Skaryna — pieršy drukar biełaruski (1525—1925)}} 31.10.2021 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Doktar Francišak Skaryna — pieršy drukar biełaruski (1525—1925)]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Абавязковая пастанова аб пераіменаванні вуліц у горадзе Несвіж}} 29.10.2021 ''[[Аўтар:Перуноў|Перуноў]]''. «[[Абавязковая пастанова аб пераіменаванні вуліц у горадзе Несвіж]]», 1940 * {{Прапанаваны экспарт|Нацыянальны характар Літоўскага Статута 1529 г.}} 26.10.2021 ''[[Аўтар:Сцяпан Барысенак|Сцяпан Барысенак]]''. «[[Нацыянальны характар Літоўскага Статута 1529 г.]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Кішэнны стамоўны слоўнік (беларуская частка)}} 7.10.2021 ''[[Аўтар:Альберт Старчэўскі|Альберт Старчэўскі]]''. «[[Кішэнны стамоўны слоўнік (беларуская частка)|Карманный стоязычный словарь (беларуская частка)]]», 1887 * {{Прапанаваны экспарт|Жалейка (1908)}} 10.10.2021 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Жалейка (1908)|Жалейка]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Галоўныя моманты гісторыі беларускага народу}} 7.10.2021 ''[[Аўтар:Васіль Дружчыц|Васіль Дружчыц]]''. «[[Галоўныя моманты гісторыі беларускага народу]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|Географія Беларусі (выданне 1922 году)}} 6.10.2021 ''[[Аўтар:Аркадзь Смоліч|Аркадзь Смоліч]]''. «[[Географія Беларусі (выданне 1922 году)|Географія Беларусі]]», 1922 * {{Прапанаваны экспарт|Дудка беларуская (1891)}} 3.10.2021 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Францішак Багушэвіч]]''. «[[Дудка беларуская (1891)|Dudka białaruskaja]]», 1891 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Страявы Вайсковы Статут (1943)}} 11.9.2021 ''[[Аўтар:Віталь Мікула|Віталь Мікула]]''. «[[Страявы Вайсковы Статут (1943)|Страявы Вайсковы Статут]]», 1943 * {{Прапанаваны экспарт|Інструкцыя аб увядзеньні адзнакаў у Краёвай Абароне}} 10.9.2021 ''[[Аўтар:Францішак Кушаль|Францішак Кушаль]]''. «[[Інструкцыя аб увядзеньні адзнакаў у Краёвай Абароне]]», 1944 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Адозва Беларускай Рэвалюцыйнай Грамады (1904)}} 27.8.2021 ''[[Аўтар:Беларуская Рэвалюцыйная Грамада|Беларуская Рэвалюцыйная Грамада]]''. «[[Адозва Беларускай Рэвалюцыйнай Грамады (1904)|Адозва Беларускай Рэвалюцыйнай Грамады]]», 1904 * {{Прапанаваны экспарт|Што дзялиць, а што не, каб супакой быу на сьвеци}} 26.8.2021 ''[[Аўтар:Напалеон Чарноцкі|Напалеон Чарноцкі]]''. «[[Што дзялиць, а што не, каб супакой быу на сьвеци]]», 1919 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Гісторыя Беларусі (Пічэта)}} 27.6.2021 ''[[Аўтар:Уладзімір Пічэта|Уладзімір Пічэта]]''. «[[Гісторыя Беларусі (Пічэта)|Гісторыя Беларусі]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|Восемтыднёвая Праграма Вышкаленьня Рэкрута Пяхоты}} 10.6.2021 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[Восемтыднёвая Праграма Вышкаленьня Рэкрута Пяхоты]]», 1921 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Нячысцік}} 5.1.2021 ''[[Аўтар:Аляксандр Рыпінскі|Аляксандар Рыпінскі]]''. «[[Нячысцік]]», 1853 </div> ---- ieybsp9aen5u4aoyhybz4n458xn85wx 104 18448 286940 129858 2026-05-19T14:03:25Z Gleb Leo 2440 286940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{цэнтар|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ.}}|памер=140%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:30em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Прадмова|Прадмова]]|V—VIII|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Уступ|Уступ]]|1{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе|Канец X-га і XI-е стагодзьдзе]]|15{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XII стагодзьдзе|XII стагодзьдзе]]|24{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIII стагодзьдзе|XIII стагодзьдзе]]|52{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIV стагодзьдзе|XIV стагодзьдзе]]|{{Абмылка|52|102}}{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XV стагодзьдзе|XV стагодзьдзе]]|{{Абмылка|102|137}}{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVI стагодзьдзе|XVI стагодзьдзе]]|{{Абмылка|137|244}}{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVII стагодзьдзе|XVII стагодзьдзе]]|{{Абмылка|243|497}}{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе|XVIII стагодзьдзе]]|{{Абмылка|497|609}}{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці|Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці]]|641{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ імён і рэчаў|Выказ імён і рэчаў]]|720{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу|Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу]]|{{Абмылка|739|738}}{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ аўтораў|Выказ аўтораў, творы каторых або мысьлі былі выкарыстаны пры напісаньні гэтай кнігі]]|767{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Dotted TOC||[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Важнейшыя папраўкі друку|Важнейшыя папраўкі друку]]|774{{gap|1.7em}}|5|col3-width=4em}} {{Block center/e}} {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}}<noinclude></noinclude> 4mgu0fv0stosjanalur6t6gry9246vw 104 18661 286973 86975 2026-05-19T14:11:26Z Gleb Leo 2440 286973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Перанос канец|п=Кан|к=цэлярыі}} Вялікага Князьства Літоўскага, які знаходзіўся пад асабістым даглядам і кіраўніцтвам Вялікага Канцлера Літоўскага. Архіў гэты зьмяшчае арыгінальныя дакумэнты ад XIII стагодзьдзя і копіі дакумэнтаў, выданых з Дзяржаўнае Канцэлярыі, ды мае надзвычайна вялікую цэннасьць дзеля беларускае гісторыі <ref>Гэты скарб сяньня раскіданы па ўсей Расеі і Польшчы. Часткі Мэтрыкі знаходзяцца ў Ленінградзе, Маскве, Варшаве (найстарэйшыя акты ад 1386 да 1551 году). Агулам Літоўская Мэтрыка абыймала акты Вялікага Князьства да 1794 году і мела 556 томаў, у якіх у хронолёгічным парадку адзначаны ўсе важнейшыя здарэньні дзяржаўнага жыцьця.</ref>. {{Водступ|2|em}}Яшчэ ў 1594 г., у Вільні, канцлер Леў Сапега апрацаваў рэестр дакумэнтаў Літоўскай Мэтрыкі, а пад канец жыцьця ён упарадкаваў гэты архіў, перапісаўшы кнігі нанова. {{Водступ|2|em}}Акты Мэтрыкі былі пісаны ў беларускай мове, а дзеля таго, што яны абыймаюць стагодзьдзі, можна на аснове іх прасачыць абраз разьвіцьця беларускае мовы. {{Водступ|2|em}}Незадоўга да сваей сьмерці Сапега атрымаў годнасьць Маршалка Вялікага Князьства і ў гэтай годнасьці, як прадстаўнік дзяржавы, спатыкаў у 1633 годзе новага караля Уладыслава IV. Сапега меў тады 76 гадоў. Праз два тыдні пасьля гэтае сустрэчы ён памер і быў пахаваны ў Вільні ў касьцелі сьв. Міхала, ім жа ўфундаваным. Перад сьмерцяй Сапега багата абдараваў уфундаваныя ім цэрквы і касьцёлы. Цела яго, аднак, доўга не магло знайсьці супакою. Над ім надругаліся два разы маскоўцы, асабліва ў 1655 годзе, выкідаючы труну на вуліцу. {{Водступ|2|em}}У асобе Льва Сапегі Вялікае Князьства страціла апошняга абаронцу сваіх правоў, а беларускі народ — абаронцу свае культуры, мовы і нацыянальнасьці. Пасьля сьмерці Сапегі аканчальны заняпад палітычнага і культурнага жыцьця Беларусі збліжаўся шыбкімі крокамі, і ўжо ў 1697 г. зьявілася соймавая пастанова, касаваўшая правы беларускае мовы, як мовы ўрадовае, і загадаваўшая земскаму пісару ўсе акты пісаць папольску. Не падлягае сумліву, што факт гэты стаўся-бы значна раней, калі-б ня было Сапегі. {{Водступ|2|em}}Дзеяльнасьць Сапегі не ўратавала Вялікага Князьства і беларускае культуры ад пазьнейшага заняпаду. Тлумачыцца гэта тымі вялікімі супярэчнасьцямі ўнутранага жыцьця Вялікага Князьства, каторых навет Сапезе, паміма задзіўляючых высілкаў з яго боку, не ўдалося зьнішчыць. І ўсё-ж такі эпоха Сапегі астанецца назаўсёды ў гісторыі беларускага народу і яго культуры залатой парой, а магутная постаць Вялікага Канцлера будзе ўсьцяж яскравым доказам вялікіх творчых сілаў, укрытых у беларускім народзе. І, хаця мінула ўжо 300 гадоў ад дня яго сьмерці, Леў Сапега застанецца назаўсёды для ўдзячных патомкаў узорам мудрага палітыка і дыплёматы ды гарачага патрыёты, прыкладам запраўднае справядлівасьці, несфальшаванае толеранцыі і высокае эдукаванасьці. {{Водступ2-пачатак|4|em}} {{Водступ|2|em}}ГАЛОЎНЫЯ КРЫНІЦЫ: {{Разьбіўка|Scriptores rerum polonicarum}}. Tomus VIII: Archivum Domu Radziwiłłów. Kraków, 1885 г. [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|{{Разьбіўка|Ластоўскі}} В.]]: [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя Беларускае (Крыўскае) Кнігі]], Коўна 1926 г. T. {{Разьбіўка|Czacki}}: „O Litewskich i Polsckich Prawach“, Warszawa, 1800—1801. {{Водступ2-канец}}<noinclude></noinclude> 5zedvtraiypnup9covowdkzdtwp914d 0 19135 286735 261936 2026-05-19T12:31:18Z Gleb Leo 2440 286735 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Прарок | аўтар = Іван Крылоў | арыгінал = [[:ru:Оракул (Крылов)|Оракул]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | дата = 1807 (пераклад 1925) | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Грамадзкі Голас (1925)/1925/40/Прарок|Прарок]] // {{Fine|[[Грамадзкі Голас (1925)|Грамадзкі Голас]]. — 29 лістапада 1925. — [[Грамадзкі Голас (1925)/1925/40|№40 (94)]]}} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Прарок|Прарок]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прарок|Прарок]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1807 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] rzjddu9nrw4rzc8yzm2lzrbfnstnscq 0 19264 286841 261938 2026-05-19T13:00:41Z Gleb Leo 2440 286841 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Што бачыў у горадзе Кандрат! | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | дата = 1926 год | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Грамадзкі Голас/1926/4/Што бачыў у горадзе Кандрат!|Што бачыў у горадзе Кандрат!]] // {{Fine|[[Грамадзкі Голас]]. — 28 студня 1926. — [[Грамадзкі Голас/1926/4|№4 (100)]]}} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў Кандрат?|Што бачыў Кандрат?]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Што бачыў у горадзе Кандрат?|Што бачыў у горадзе Кандрат?]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Вершы Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Байкі]] [[Катэгорыя:СССР]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] b0u66f1uqe8rykch08iqvusuq0zm2wk 286852 286841 2026-05-19T13:04:00Z Gleb Leo 2440 286852 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Што бачыў у горадзе Кандрат! | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | дата = 1926 год | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Грамадзкі Голас/1926/4/Што бачыў у горадзе Кандрат!|Што бачыў у горадзе Кандрат!]] // {{Fine|[[Грамадзкі Голас]]. — 28 студня 1926. — [[Грамадзкі Голас/1926/4|№4 (100)]]}} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў у горадзе Кандрат?|Што бачыў у горадзе Кандрат?]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Што бачыў у горадзе Кандрат?|Што бачыў у горадзе Кандрат?]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Вершы Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Байкі]] [[Катэгорыя:СССР]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] a2uk2gv7u0hmvfqg08t7zocwo4dmyjp 0 19265 286854 183295 2026-05-19T13:04:53Z Gleb Leo 2440 286854 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Ідэалы на «Крэсах» (ранейшая назва: Ідэал крэсоўца) | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Сатыра | дата = 1926 год | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Грамадзкі Голас (1925)/1926/1/Ідэал крэсоўца|Ідэал крэсоўца]] // {{Fine|[[Грамадзкі Голас (1925)|Грамадзкі Голас]]. — 1 студня 1926. — [[Грамадзкі Голас (1925)/1926/1|№1 (96)]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ідэалы на «Крэсах»|Ідэалы на „Крэсах“]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Вершы Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Сатырычная паэзія]] [[Катэгорыя:Заходняя Беларусь]] [[Катэгорыя:Крэсы ўсходнія]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 80rh3ifykkz4eshr3hz0ezq08qjinjb 0 19268 286833 261930 2026-05-19T12:56:31Z Gleb Leo 2440 286833 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Індык | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | дата = 1925 год | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Грамадзкі Голас (1925)/1925/36/Індык|Індык]] // {{Fine|[[Грамадзкі Голас (1925)|Грамадзкі Голас]]. — 18 кастрычніка 1925. — [[Грамадзкі Голас (1925)/1925/36|№36 (90)]]}} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Індык|Індык]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Індык|Індык]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Вершы Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Байкі]] [[Катэгорыя:СССР у паэзіі]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 0e69c141btjh4g04d6upe752q3gbvra 0 19271 286820 117969 2026-05-19T12:53:37Z Gleb Leo 2440 286820 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Кот і мышы | аўтар = Антоні Гарэцкі | год = XIX стагодзьдзе (пераклад 1927) | арыгінал = [[:pl:Mysza narada|Mysza narada]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1927/24/Кот і мышы (Гарэцкі/Друцкі)|Кот і мышы]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 22 ліпня 1927. — [[Беларускае Слова (1926)/1927/24|№24]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Кот і мышы|Кот і мышы]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Вершы Антонія Гарэцкага]] [[Катэгорыя:Пераклады з польскай мовы]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] m8k8b0mdts3b0bnxta94o5mzo0oj8x9 0 19274 286799 261935 2026-05-19T12:47:47Z Gleb Leo 2440 286799 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Дуб і гарбуз | аўтар = Ігнацы Красіцкі | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | арыгінал = [[:pl:Dąb i dynia|Dąb i dynia]] | секцыя = Байка | дата = XVIII стагодзьдзе (пераклад 1925) | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Грамадзкі Голас (1925)/1925/35/Дуб і гарбуз|Дуб і гарбуз]] // {{Fine|[[Грамадзкі Голас (1925)|Грамадзкі Голас]]. — 9 кастрычніка 1925. — [[Грамадзкі Голас (1925)/1925/35|№35 (89)]]}} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Дуб і гарбуз|Дуб і гарбуз]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дуб і гарбуз|Дуб і гарбуз]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Ігнацыя Красіцкага]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з польскай мовы]] [[Катэгорыя:Творы XVIII стагоддзя]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] qm9k0lhe16hzdxpqz096ayua3uylcc8 0 19277 286825 261932 2026-05-19T12:54:30Z Gleb Leo 2440 286825 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Млынар і куры | аўтар = Іван Крылоў | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | арыгінал = [[:ru:Мельник (Крылов)|Мельник]] | секцыя = Байка | дата = 1825 (пераклад 1925) | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Грамадзкі Голас (1925)/1925/37/Млынар і куры|Млынар і куры]] // {{Fine|[[Грамадзкі Голас (1925)|Грамадзкі Голас]]. — 25 кастрычніка 1925. — [[Грамадзкі Голас (1925)//1925/37|№37]]}} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Млынар і куры|Млынар і куры]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Млынар і куры|Млынар і куры]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1825 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] oguxd7uk1q42k2mwf46yi78gs5w80ad 0 19281 286759 117937 2026-05-19T12:37:13Z Gleb Leo 2440 286759 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Сяброўская згода | аўтар = Іван Крылоў | секцыя = Байка | арыгінал = [[:ru:Лебедь, Щука и Рак (Крылов)|Лебедь, Щука и Рак]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | папярэдні = | наступны = | дата = 1814 (пераклад 1927) | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. Іншыя пераклады гэтага твора: [[Лебедзь, Шчупак і Рак (Крылоў)]]. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1927/2/Сяброўская згода|Сяброўская згода]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 23 студня 1927. — [[Беларускае Слова (1926)/1927/2|№2 (31)]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяброўская згода|Сяброўская згода]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 5aqjmw2uhwr9aibfzv7dw3vne08dec2 0 19283 286876 157284 2026-05-19T13:09:09Z Gleb Leo 2440 286876 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Лялька | аўтар = Уладзіслаў Сыракомля | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | арыгінал = [[:pl:Lalka (Kondratowicz)|Lalka. Gawęda dziecinna]] {{smaller|(1851)}} | секцыя = Верш | дата = 1927 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. Іншыя пераклады гэтага твора: [[Лялька (Сыракомля)]]. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1927/11/Лялька|Лялька]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 8 красавіка 1927. — [[Беларускае Слова (1926)/1927/11|№11 (40)]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Лялька|Лялька]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з польскай мовы]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] q05nv0cnquaqwzcfhr1jtylutxz5cf8 0 19286 286869 157158 2026-05-19T13:07:27Z Gleb Leo 2440 286869 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Бедны шпак | аўтар = Уладзіслаў Сыракомля | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | арыгінал = [[:pl:Zwierzyna (Kondratowicz, 1908)|Zwierzyna]] {{smaller|(1859)}} | секцыя = Вершаванае апавяданьне | дата = 1927 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1927/12/Бедны шпак|Бедны шпак]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 17 красавіка 1927. — [[Беларускае Слова (1926)/1927/12|№12 (41)]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Бедны шпак|Бедны шпак]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Паэмы Уладзіслава Сыракомлі]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з польскай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1859 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] nac8wityflxy17okklq65j0bocf6irf 0 19287 286743 117929 2026-05-19T12:33:05Z Gleb Leo 2440 286743 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Сяляне і рака | аўтар = Іван Крылоў | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | арыгінал = [[:ru:Крестьяне и Река (Крылов)|Крестьяне и Река]] | секцыя = Байка | дата = 1814 (пераклад 1926) | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларуская Хата (1926)/2/Сяляне і рака|Сяляне і рака]] // {{Fine|[[Беларуская Хата (1926)|Беларуская Хата]]. — 31 кастрычніка 1926. — [[Беларуская Хата (1926)/2|№2]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяляне і рака|Сяляне і рака]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1814 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] d521hvu25hx9mwv6gsvwnxrkepoaxbi 0 19290 286719 117980 2026-05-19T12:26:07Z Gleb Leo 2440 286719 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Дзьве бочкі | аўтар = Іван Крылоў | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | арыгінал = [[:ru:Две Бочки (Крылов)|Две бочки]] | секцыя = Байка | дата = 1819 (пераклад 1926) | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларуская Хата (1926)/3/Дзьве бочкі (Крылоў/Друцкі)|Дзьве бочкі]] // {{Fine|[[Беларуская Хата (1926)|Беларуская Хата]]. — 19 сьнежня 1926. — [[Беларуская Хата (1926)/3|№3]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дзьве бочкі|Дзьве бочкі]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1819 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] ii9nsv6qjjmipu3rj07wiw0rv6fjn8l 286726 286719 2026-05-19T12:28:21Z Gleb Leo 2440 286726 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Дзьве бочкі | аўтар = Іван Крылоў | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | арыгінал = [[:ru:Две Бочки (Крылов)|Две бочки]] | секцыя = Байка | дата = 1819 (пераклад 1926) | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларуская Хата (1926)/3/Дзьве бочкі|Дзьве бочкі]] // {{Fine|[[Беларуская Хата (1926)|Беларуская Хата]]. — 19 сьнежня 1926. — [[Беларуская Хата (1926)/3|№3]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дзьве бочкі|Дзьве бочкі]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1819 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] pkx282s2g73j5fck3ah8hq11tkw4epl 0 26889 286865 120198 2026-05-19T13:06:51Z Gleb Leo 2440 286865 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Чалавек і сабака | безаўтара = | арыгінал = | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Сатыра | дата = ? (пераклад 1926) | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1926/6/Чалавек і сабака|Чалавек і сабака]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 13 сакавіка 1926. — [[Беларускае Слова (1926)/1926/6|№6]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Чалавек і сабака|Чалавек і сабака]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Сатырычная паэзія]] [[Катэгорыя:Гуманізм]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] iakqpu0f3a7ixe6aoq173x7zzkvsud1 0 26893 286889 118008 2026-05-19T13:12:03Z Gleb Leo 2440 286889 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Пакрыўджаны злодзей | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Сатыра | дата = 1926 год | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1926/8/Пакрыўджаны злодзей|Пакрыўджаны злодзей]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 31 сакавіка 1926. — [[Вольная Беларусь (газета)/1926/8|№8]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Пакрыўджаны злодзей|Пакрыўджаны злодзей]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} * [[Беларускі Дэкляматар (1928)/Пакрыўджаны злодзей|Пакрыўджаны злодзей]] // {{Fine|[[Беларускі Дэкляматар (1928)|Беларускі Дэкляматар]] / склад. ''С. С''. Вільня: Выдавецтва У. Знамяроўскага, 1928}} [[Катэгорыя:Вершы Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Сатыра]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 1dsx15i5aocic5l0an2zj2mw3ujmhti 0 26894 286895 120196 2026-05-19T13:12:43Z Gleb Leo 2440 286895 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Сапраўдная дружба | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Сатыра | дата = 1926 год | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1926/8/Сапраўдная дружба|Сапраўдная дружба]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 31 сакавіка 1926. — [[Вольная Беларусь (газета)/1926/8|№8]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сапраўдная дружба|Сапраўдная дружба]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} * [[Беларускі Дэкляматар (1928)/Сапраўдная дружба|Сапраўдная дружба]] // {{Fine|[[Беларускі Дэкляматар (1928)|Беларускі Дэкляматар]] / склад. ''С. С''. Вільня: Выдавецтва У. Знамяроўскага, 1928}} [[Катэгорыя:Вершы Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Сатырычная паэзія]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] ln97vkc8pymqjfw6zaf5js0sialtof1 0 26897 286764 261929 2026-05-19T12:38:22Z Gleb Leo 2440 286764 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Аслы на Парнасе | аўтар = Іван Крылоў | секцыя = Байка | арыгінал = [[:ru:Парнас (Крылов)|Парнас]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | папярэдні = | наступны = | дата = 1808 (пераклад 1926) | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1926/11/Аслы на Парнасе|Аслы на Парнасе]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 24 красавіка 1926. — [[Беларускае Слова (1926)/1926/11|№11]]}} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Аслы на парнасе|Аслы на парнасе]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Аслы на Парнасе|Аслы на Парнасе]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1808 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] [[ru:Парнас (Крылов)]] jkhaudusp5y96aiixhakd2cxb9ntw30 0 26900 286787 261926 2026-05-19T12:44:52Z Gleb Leo 2440 286787 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Оўцы і сабакі | аўтар = Іван Крылоў | секцыя = Байка | арыгінал = [[:ru:Овцы и Собаки (Крылов)|Овцы и собаки]] | папярэдні = | наступны = | дата = 1818 (пераклад 1926) | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1926/11/Сабакі і оўцы|Сабакі і оўцы]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 24 красавіка 1926. — [[Беларускае Слова (1926)/1926/11|№11]]}} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Оўцы і сабакі|Оўцы і сабакі]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Оўцы і сабакі|Оўцы і сабакі]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1818 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] [[ru:Овцы и Собаки (Крылов)]] 6hs0pos9c2sp0tdxpcy9rw55pzgtgwn 0 26903 286722 261940 2026-05-19T12:27:24Z Gleb Leo 2440 286722 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Хвосьцік | аўтар = Аляксандр Франк | секцыя = Байка | арыгінал = Хвостик {{smaller|(1876)}} | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | папярэдні = | наступны = | дата = 1926 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1926/15/Хвосьцік (Крылоў/Друцкі)|Хвосьцік]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 26 траўня 1926. — [[Беларускае Слова (1926)/1926/15|№15]]}} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Хвосьцік|Хвосьцік]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хвосьцік|Хвосьцік]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Аляксандра Франка]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1876 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] d6cyu96ep8spbk05ku7f1pbyfa5gjo2 286723 286722 2026-05-19T12:27:35Z Gleb Leo 2440 286723 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Хвосьцік | аўтар = Аляксандр Франк | секцыя = Байка | арыгінал = Хвостик {{smaller|(1876)}} | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | папярэдні = | наступны = | дата = 1926 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1926/15/Хвосьцік|Хвосьцік]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 26 траўня 1926. — [[Беларускае Слова (1926)/1926/15|№15]]}} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Хвосьцік|Хвосьцік]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хвосьцік|Хвосьцік]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Аляксандра Франка]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1876 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] kxy0bttv0cl5b5gd25u009iu87lb4a2 0 26906 286878 118003 2026-05-19T13:10:03Z Gleb Leo 2440 286878 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Выкапана рыдлем яма глыбокая… | аўтар = Іван Нікіцін | секцыя = Верш | арыгінал = [[:ru:Вырыта заступом яма глубокая (Никитин)|Вырыта заступом яма глубокая]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | папярэдні = | наступны = | дата = 1860 (пераклад 1926) | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1926/18/Выкапана рыдлям яма глыбокая…|* * *]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 23 чэрвеня 1926. — [[Беларускае Слова (1926)/1926/18|№18]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/З Нікіціна|З Нікіціна]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Вершы Івана Нікіціна]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1860 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] [[ru:Вырыта заступом яма глубокая (Никитин)]] a5e2pzms8qyfiyvd1thrxaeshvtvedn 286881 286878 2026-05-19T13:10:33Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Выкапана рыдлем яма глыбокая… (Нікіцін/Друцкі)]] у [[Выкапана рыдлем яма глыбокая… (Нікіцін/Друцкі-Падбярэскі)]] 286878 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Выкапана рыдлем яма глыбокая… | аўтар = Іван Нікіцін | секцыя = Верш | арыгінал = [[:ru:Вырыта заступом яма глубокая (Никитин)|Вырыта заступом яма глубокая]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | папярэдні = | наступны = | дата = 1860 (пераклад 1926) | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Беларускае Слова (1926)/1926/18/Выкапана рыдлям яма глыбокая…|* * *]] // {{Fine|[[Беларускае Слова (1926)|Беларускае Слова]]. — 23 чэрвеня 1926. — [[Беларускае Слова (1926)/1926/18|№18]]}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/З Нікіціна|З Нікіціна]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Вершы Івана Нікіціна]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1860 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] [[ru:Вырыта заступом яма глубокая (Никитин)]] a5e2pzms8qyfiyvd1thrxaeshvtvedn 0 44093 286707 117901 2026-05-19T12:22:16Z Gleb Leo 2440 Мэта перасылкі зменена з [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Пчаліная лёгіка]] на [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Пчаліная лёгіка]] 286707 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Пчаліная лёгіка]] 67r5lwxt081wbdl21fgi5r37shpeq64 0 44094 286708 117902 2026-05-19T12:23:15Z Gleb Leo 2440 Мэта перасылкі зменена з [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Канцэрт]] на [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Канцэрт]] 286708 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Канцэрт]] c6any93elhp9lm76erc1alept5n6yvb 0 44100 286729 261939 2026-05-19T12:29:27Z Gleb Leo 2440 286729 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Сабачы звычай | аўтар = Іван Крылоў | секцыя = Байка | арыгінал = [[:ru:Прохожие и Собаки (Крылов)|Прохожие и Собаки]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | папярэдні = | наступны = | дата = 1815 (пераклад 1926) | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Сабачы звычай|Сабачы звычай]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сабачы звычай|Сабачы звычай]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 1ibjgxhgom76rdcdqnneu9vh6exwtlk 0 44101 286732 117919 2026-05-19T12:30:25Z Gleb Leo 2440 Мэта перасылкі зменена з [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хворы леў і асёл]] на [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хворы леў і асёл]] 286732 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хворы леў і асёл]] fd3iaenm7hwzxtt1hwpr5l2ltj6wwkp 0 44103 286740 117925 2026-05-19T12:32:16Z Gleb Leo 2440 Мэта перасылкі зменена з [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прошаны абед]] на [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прошаны абед]] 286740 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прошаны абед]] 0d3d1hddsdouqznkl0ecucqnzgbzl4a 0 44105 286750 117930 2026-05-19T12:33:51Z Gleb Leo 2440 Мэта перасылкі зменена з [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Воўк на псарні]] на [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўк на псарні]] 286750 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўк на псарні]] j7v2xcnlpxl13gnyu9ec283m6xwas1i 0 44106 286751 261923 2026-05-19T12:34:30Z Gleb Leo 2440 286751 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Конь і Сабака | аўтар = Іван Крылоў | год = 1830 год | арыгінал = [[:ru:Собака и Лошадь (Крылов)|Собака и Лошадь (Крылов)]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = | наступны = | дата = 1830 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Конь і сабака|Конь і сабака]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Конь і сабака|Конь і сабака]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1830 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] [[ru:Собака и Лошадь (Крылов)]] sfswcjemcavulh4o4s49rw2cldfms6x 0 44107 286758 117933 2026-05-19T12:36:32Z Gleb Leo 2440 Мэта перасылкі зменена з [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Рада па упартых]] на [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада па ўпартых]] 286758 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада па ўпартых]] 66ntclzvpx055jmvaiqt16r8682eza9 286782 286758 2026-05-19T12:43:16Z Gleb Leo 2440 Мэта перасылкі зменена з [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада па ўпартых]] на [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада на ўпартых]] 286782 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада на ўпартых]] 2tft4mfk5qzwp8wefgjkvaj20cxfljj 0 44111 286791 261934 2026-05-19T12:46:07Z Gleb Leo 2440 286791 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Асёл | аўтар = Іван Крылоў | год = 1815 год | арыгінал = [[:ru:Осёл (Когда вселенную Юпитер населял – Крылов)|Осёл]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = | наступны = | дата = 1815 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Асёл|Асёл]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Асёл|Асёл]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1815 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] [[ru:Осёл (Когда вселенную Юпитер населял – Крылов)]] 74j983voxiam7g5j2b6plmha0is17a0 0 44112 286797 117948 2026-05-19T12:46:52Z Gleb Leo 2440 Мэта перасылкі зменена з [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прысуд]] на [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прысуд]] 286797 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прысуд]] mgz5n2wj2beif7nmtt2zpiw3aickw5w 0 44114 286805 261933 2026-05-19T12:49:03Z Gleb Leo 2440 286805 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = «Выбарнае» начальства | аўтар = Іван Крылоў | секцыя = Байка | арыгінал = [[:ru:Мирская сходка (Крылов)]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | папярэдні = | наступны = | дата = ? (пераклад 1926) | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Выбарнае начальства|Выбарнае начальства]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Выбарнае начальства|Выбарнае начальства]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] [[ru:Мирская сходка (Крылов)]] f4214r2nmvw3dz4mz4vmnieyj2xqxdq 0 44116 286806 261931 2026-05-19T12:49:50Z Gleb Leo 2440 286806 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Ваўкі і Оўцы | аўтар = Іван Крылоў | секцыя = Байка | арыгінал = [[:ru:Волки и Овцы (Крылов)|Волки и Овцы]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | папярэдні = | наступны = | дата = 1833 (пераклад 1926) | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Ваўкі і оўцы|Ваўкі і оўцы]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Ваўкі і оўцы|Ваўкі і оўцы]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1833 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 0s3xy1lw0gtcpdj65hrtx3k1c2hx2ln 0 44117 286811 261924 2026-05-19T12:51:37Z Gleb Leo 2440 286811 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Воўчы закон | аўтар = Іван Крылоў | секцыя = Байка | арыгінал = [[:ru:Волк и Ягнёнок (Крылов)|Волк и Ягнёнок]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | папярэдні = | наступны = | дата = 1808 (пераклад 1926) | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Воўчы закон|Воўчы закон]] // {{Fine|[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)|Байкі]]. Вільня, 1926}} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўчы закон|Воўчы закон]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Байкі Івана Крылова]] [[Катэгорыя:Пераклады Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Пераклады з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Творы 1808 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] [[ru:Волк и Ягнёнок (Крылов)]] ajyc500vgvcxqbq3ekrrryqvu0973ue 0 44118 286818 117965 2026-05-19T12:52:52Z Gleb Leo 2440 Мэта перасылкі зменена з [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Жаба і вол]] на [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Жаба і вол]] 286818 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Жаба і вол]] 3rj5vbr9xqn1wzkchxa4t2saj1qv5xr 0 44121 286832 117975 2026-05-19T12:55:40Z Gleb Leo 2440 Мэта перасылкі зменена з [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Малпа і люстра]] на [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Малпа і люстра]] 286832 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Малпа і люстра]] s913c0dykko2ry2ihg971fgdaaij4dl 0 44122 286846 117988 2026-05-19T13:02:00Z Gleb Leo 2440 Мэта перасылкі зменена з [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Мужык і клапы]] на [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Мужык і клапы]] 286846 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Мужык і клапы]] 5td0b4rgivnomkeamcurawmjnwuuozf 0 44123 286860 117991 2026-05-19T13:05:44Z Gleb Leo 2440 Мэта перасылкі зменена з [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…]] на [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…]] 286860 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…]] li8kcga8qh3lsgx1ng3m4sxwi761kvl 0 44124 286864 120197 2026-05-19T13:06:27Z Gleb Leo 2440 286864 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Сучаснае | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Сатыра | дата = ? год | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сучаснае|Сучаснае]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Вершы Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Сатырычная паэзія]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 0rfkvsomv0bm82im4hrg0ykji4a98sc 0 44127 286887 120192 2026-05-19T13:11:26Z Gleb Leo 2440 286887 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Цяжкое заданьне | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | пераклад = | арыгінал = | секцыя = Верш | дата = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне|Цяжкое заданьне]] // {{Fine|[[Байкі, гумар, сатыра (1928)|Байкі, гумар, сатыра]]. Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} [[Катэгорыя:Вершы Баляслава Друцкага-Падбярэскага]] [[Катэгорыя:Сатырычная паэзія]] [[Катэгорыя:Рэлігія]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] qmoddaxtk0i5w14wegqzenulh2nevu1 0 45921 286905 121962 2026-05-19T13:40:16Z Gleb Leo 2440 286905 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Канец X-га і XI-е стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Уступ|Уступ]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XII стагодзьдзе|XII стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="31" to="39"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} 2grpyizvqjfufcx759r2p2jald45uld 286909 286905 2026-05-19T13:46:57Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе]] 286905 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Канец X-га і XI-е стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Уступ|Уступ]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XII стагодзьдзе|XII стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="31" to="39"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} 2grpyizvqjfufcx759r2p2jald45uld 0 45924 286908 121967 2026-05-19T13:46:28Z Gleb Leo 2440 286908 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XII стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе|Канец X-га і XI-е стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIII стагодзьдзе|XIII стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="40" to="67"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} lbtgv4pmgt9sedoyybb4totyi2maota 286911 286908 2026-05-19T13:47:18Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XII стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XII стагодзьдзе]] 286908 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XII стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе|Канец X-га і XI-е стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIII стагодзьдзе|XIII стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="40" to="67"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} lbtgv4pmgt9sedoyybb4totyi2maota 0 45925 286913 121966 2026-05-19T13:48:03Z Gleb Leo 2440 286913 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XIII стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XII стагодзьдзе|XII стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIV стагодзьдзе|XIV стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="68" to="117"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} r7pwj9lojk9gy633ckh5ru9tosxnayk 286914 286913 2026-05-19T13:48:16Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XIII стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIII стагодзьдзе]] 286913 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XIII стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XII стагодзьдзе|XII стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIV стагодзьдзе|XIV стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="68" to="117"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} r7pwj9lojk9gy633ckh5ru9tosxnayk 0 45935 286916 121991 2026-05-19T13:48:38Z Gleb Leo 2440 286916 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XIV стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIII стагодзьдзе|XIII стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XV стагодзьдзе|XV стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="118" to="152"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} t7fzbp60ug0etqr8yeg7attx2bl81t4 286917 286916 2026-05-19T13:48:53Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XIV стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIV стагодзьдзе]] 286916 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XIV стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIII стагодзьдзе|XIII стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XV стагодзьдзе|XV стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="118" to="152"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} t7fzbp60ug0etqr8yeg7attx2bl81t4 0 46236 286959 126369 2026-05-19T14:07:38Z Gleb Leo 2440 286959 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = У Бэтлееме, убогім доме… | безаўтара = | секцыя = Калядка | папярэдні = | наступны = | год = Канец XVIII стагоддзя | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Крывіч (часопіс)/1923/5/Старабеларуская калядка|Старабеларуская калядка]] / падаў [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Юры Верашчака]] // {{Fine|[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]. — Верасень—кастрычнік 1923. — [[Крывіч (часопіс)/1923/4|№4]]}} * [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе/Калядная песьня|Калядная песьня]] // {{Fine|''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]]. Коўна: Друкарня Сакалоўскага і Лана, 1926}} * [[Божым шляхам (часопіс)/1948/1/Старабеларуская калядка/У Бэтлееме, убогім доме…|Старабеларуская калядка]] // {{Fine|[[Божым шляхам (часопіс)|Божым шляхам]]. — Студзень 1948. — [[Божым шляхам (часопіс)/1948/1|№1 (4)]]}} [[Катэгорыя:Калядкі]] [[Катэгорыя:Уніяцтва]] [[Катэгорыя:Хрысціянскія песні]] [[Катэгорыя:Творы XVIII стагоддзя]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] pr200newpq04i27tggssiinx7jr2jh1 0 47196 286919 125108 2026-05-19T13:49:15Z Gleb Leo 2440 286919 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XV стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIV стагодзьдзе|XIV стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVI стагодзьдзе|XVI стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="153" to="259"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} blt9j94d9b0szgsozlyl3so5hxnii49 286920 286919 2026-05-19T13:49:23Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XV стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XV стагодзьдзе]] 286919 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XV стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIV стагодзьдзе|XIV стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVI стагодзьдзе|XVI стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="153" to="259"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} blt9j94d9b0szgsozlyl3so5hxnii49 0 47197 286922 125082 2026-05-19T13:49:46Z Gleb Leo 2440 286922 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XVI стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XV стагодзьдзе|XV стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVII стагодзьдзе|XVII стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="260" to="426"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} e9kh9f4pt0j0ymzchxm0ijlkac1no92 286923 286922 2026-05-19T13:49:53Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVI стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVI стагодзьдзе]] 286922 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XVI стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XV стагодзьдзе|XV стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVII стагодзьдзе|XVII стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="260" to="426"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} e9kh9f4pt0j0ymzchxm0ijlkac1no92 0 47266 286948 125905 2026-05-19T14:05:47Z Gleb Leo 2440 286948 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Устава на валокі | аўтар = Жыгімонт Аўгуст | секцыя = Дакумант | дата = 1557 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} {{Вікіпэдыя}} * [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVI стагодзьдзе/Устава на волоки|Устава на волоки…]] // {{Fine|''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]]. Коўна: Друкарня Сакалоўскага і Лана, 1926}} [[Катэгорыя:Жыгімонт Стары]] [[Катэгорыя:Дакументы на старабеларускай мове]] [[Катэгорыя:Дакументы Вялікага Княства Літоўскага XVI стагоддзя (да 1569 года)‎]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 8lqyy7jbnv59jcvm5bchrazudkj3u5r 0 47267 286949 125100 2026-05-19T14:05:57Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVI стагодзьдзе/Устава на волоки]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVI стагодзьдзе/Устава на волоки]] 125100 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Устава на волоки | аўтар = Жыгімонт Стары | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Дакумант | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Устава на валокі]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="355" to="380" fromsection="Устава" tosection="Устава" /> {{Выроўніваньне-канец}} ----------- {{Крыніцы}} 9e5m6a4ze2uwyx1g6o60djk0zrb4ei8 0 47726 286925 125908 2026-05-19T13:50:15Z Gleb Leo 2440 286925 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XVII стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVI стагодзьдзе|XVI стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе|XVIII стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="427" to="538"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} k9l6gngzgr9am4hxg8r5irn45yed03n 286926 286925 2026-05-19T13:50:20Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVII стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVII стагодзьдзе]] 286925 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XVII стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVI стагодзьдзе|XVI стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе|XVIII стагодзьдзе]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="427" to="538"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} k9l6gngzgr9am4hxg8r5irn45yed03n 0 47727 286928 129271 2026-05-19T13:50:39Z Gleb Leo 2440 286928 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XVIII стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVII стагодзьдзе|XVII стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці|Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="539" to="570"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} 4vga474nsgwse9r4bbqa7a4ewv5d3zg 286929 286928 2026-05-19T13:51:17Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVIII стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе]] 286928 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = XVIII стагодзьдзе | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Літаратуразнаўчая праца | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVII стагодзьдзе|XVII стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці|Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="539" to="570"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} 4vga474nsgwse9r4bbqa7a4ewv5d3zg 0 47948 286955 126368 2026-05-19T14:07:07Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVIII стагодзьдзе/Энэіда навыварат]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе/Энэіда навыварат]] 126368 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Энэіда навыварат | аўтар = Вікенцій Равінскі | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Паэма | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Энэіда навыварат]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="567" to="570" fromsection="Энэіда" /> {{Выроўніваньне-канец}} ----------- {{Крыніцы}} bttltlvtnwnr205muvtqspdecn3nd76 0 47950 286960 126372 2026-05-19T14:07:48Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVIII стагодзьдзе/Калядная песьня]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе/Калядная песьня]] 126372 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Калядная песьня | безаўтара = | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Калядка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[У Бэтлееме, убогім доме…]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="561" to="562" fromsection="Калядка" /> {{Выроўніваньне-канец}} [[Катэгорыя:Творы на лацінцы]] 0kpaumb9dg8mnq0dkh7caozj18fa3qm 0 47951 286962 126378 2026-05-19T14:08:05Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVII стагодзьдзе/Ліст да Абуховіча]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVII стагодзьдзе/Ліст да Абуховіча]] 126378 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ліст Комунякі да ваяводы смаленскага Абуховіча 1655 году | аўтар = Іван Цыпрыян Камуняка | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Проза | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Ліст да Абуховіча]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="505" to="506" tosection="Ліст" /> {{Выроўніваньне-канец}} npjky85vitsgg9d5pvmk4og11r4cupc 0 48887 286931 130480 2026-05-19T13:51:44Z Gleb Leo 2440 286931 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Слоўнік | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе|XVIII стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ імён і рэчаў|Выказ імён і рэчаў]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="571" to="649"/> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці}} [[Катэгорыя:Слоўнікі Вацлава Ластоўскага]] [[Катэгорыя:Слоўнікі старабеларускай мовы]] fov76tvuey196ywebvgdl3dudldewxw 286933 286931 2026-05-19T13:52:57Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці]] 286931 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Слоўнік | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе|XVIII стагодзьдзе]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ імён і рэчаў|Выказ імён і рэчаў]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="571" to="649"/> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці}} [[Катэгорыя:Слоўнікі Вацлава Ластоўскага]] [[Катэгорыя:Слоўнікі старабеларускай мовы]] fov76tvuey196ywebvgdl3dudldewxw 0 48907 286932 129302 2026-05-19T13:52:54Z Gleb Leo 2440 286932 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Выказ імён і рэчаў | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Указальнік | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці|Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу|Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="650" to="667"/> {{Выроўніваньне-канец}} dc75ib8is60f6shctnqb5ffifr8mp5i 286937 286932 2026-05-19T14:01:13Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Выказ імён і рэчаў]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ імён і рэчаў]] 286932 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Выказ імён і рэчаў | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Указальнік | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці|Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу|Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="650" to="667"/> {{Выроўніваньне-канец}} dc75ib8is60f6shctnqb5ffifr8mp5i 0 49021 286939 129857 2026-05-19T14:02:51Z Gleb Leo 2440 286939 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Важнейшыя папраўкі друку | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Памылкі друку | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ аўтораў|Выказ аўтораў, творы каторых або мысьлі былі выкарыстаны пры напісаньні гэтай кнігі]] | наступны = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="704" to="705"/> {{Выроўніваньне-канец}} 9v3dl1dwl574v5wfqe97swsld18ooyf 286945 286939 2026-05-19T14:03:58Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Важнейшыя папраўкі друку]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Важнейшыя папраўкі друку]] 286939 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Важнейшыя папраўкі друку | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Памылкі друку | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ аўтораў|Выказ аўтораў, творы каторых або мысьлі былі выкарыстаны пры напісаньні гэтай кнігі]] | наступны = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="704" to="705"/> {{Выроўніваньне-канец}} 9v3dl1dwl574v5wfqe97swsld18ooyf 0 49137 286935 129856 2026-05-19T13:58:27Z Gleb Leo 2440 286935 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Указальнік | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ імён і рэчаў|Выказ імён і рэчаў]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ аўтораў|Выказ аўтораў, творы каторых або мысьлі былі выкарыстаны пры напісаньні гэтай кнігі]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="668" to="696"/> {{Выроўніваньне-канец}} thcng861zmso8lazk8b9wb3n71enz74 286941 286935 2026-05-19T14:03:41Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу]] 286935 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Указальнік | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ імён і рэчаў|Выказ імён і рэчаў]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ аўтораў|Выказ аўтораў, творы каторых або мысьлі былі выкарыстаны пры напісаньні гэтай кнігі]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="668" to="696"/> {{Выроўніваньне-канец}} thcng861zmso8lazk8b9wb3n71enz74 0 49162 286936 129854 2026-05-19T14:01:12Z Gleb Leo 2440 286936 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Выказ аўтораў, творы каторых або мысьлі былі выкарыстаны пры напісаньні гэтай кнігі | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Крыніцы | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу|Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Важнейшыя папраўкі друку|Важнейшыя папраўкі друку]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="697" to="703"/> {{Выроўніваньне-канец}} mhyqak92upjdce06wj78vlq5nub8xzk 286943 286936 2026-05-19T14:03:50Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Выказ аўтораў]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ аўтораў]] 286936 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Выказ аўтораў, творы каторых або мысьлі былі выкарыстаны пры напісаньні гэтай кнігі | аўтар = Вацлаў Ластоўскі | год = 1926 год | сэкцыя = Крыніцы | папярэдні = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу|Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу]] | наступны = [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Важнейшыя папраўкі друку|Важнейшыя папраўкі друку]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="697" to="703"/> {{Выроўніваньне-канец}} mhyqak92upjdce06wj78vlq5nub8xzk 0 50479 286953 204199 2026-05-19T14:06:32Z Gleb Leo 2440 286953 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Летапісец Вялікага княства Літоўскага і Жамойцкага | безаўтара = | секцыя = Летапіс | дата = 10 сакавика 1520 году | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} {{Вікіпэдыя|Хроніка Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага|Хроніка Вялікага Княства Літоўскага і Жамойцкага}} * {{Скан|[[Лѣтописецъ Великого кн(я)зства Литовъског(о) и Жомоитсъкого (1925)|Лѣтописецъ Великого кн(я)зства Литовъског(о) и Жомоитсъкого]]|Лѣтописецъ Великого кн(я)зства Литовъског(о) и Жомоитсъкого (1925).pdf}}. {{Fine|Коўна: Выданьне [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|В. Ластоўскага]] коштам Беларускага Цэнтру ў Літве, 1925}} * [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XV стагодзьдзе/Лѣтописецъ великого кнзтва Литовъског. и Жомоитъского|Лѣтописецъ великого кнзтва Литовъског. и Жомоитъского]] // {{Fine|''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]]. Коўна: Друкарня Сакалоўскага і Лана, 1926}} [[Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Творы на старабеларускай мове]] [[Катэгорыя:Летапісы]] [[Катэгорыя:Творы XVI стагоддзя‎]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] smecegefzsa1e3qsa0ms9svy2z5lpco 0 50481 286951 204198 2026-05-19T14:06:15Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XV стагодзьдзе/Лѣтописецъ великого кнзтва Литовъског. и Жомоитъского]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XV стагодзьдзе/Лѣтописецъ великого кнзтва Литовъског. и Жомоитъского]] 204198 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Лѣтописецъ великого кнзтва Литовъског. и Жомоитъского | безаўтара = | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Дакумант | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Летапісец Вялікага Княства Літоўскага і Жамойцкага]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ластоўскі В. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі.pdf" from="216" to="257" fromsection="Летапісец" tosection="Летапісец" /> {{Выроўніваньне-канец}} 2yi2f5vonydhlv5bap6lzb7ar8v8emm 104 52391 286972 249593 2026-05-19T14:11:13Z Gleb Leo 2440 286972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" /></noinclude>адзначаюць: у 1910 г.―Р. Земкевіч<ref>''Земкевіч, Р.'' [[Наша Ніва (1906)/1910/48/Вінцук Дунін-Марцінкевіч, яго жыцьцё і літэратурнае значэньне|Д.-Марцінкевіч]]. „Наша Ніва“. Вільня, 1910. № 48, с. 730.</ref>, А. Луцкевіч<ref>''Новина, А.'' (А. Луцкевіч) Бѣлоруссы, "Формы національнаго движенія въ современныхъ государствахъ. Ред. Кастелянскаго. Спб. 1910, стар. 387.</ref> і В. Ластоўскі<ref>''Власт'' (Ластоўскі). [[Кароткая гісторыя Беларусі]]. Вільна, 1910, с. 91, 94.</ref>, у 1912 г.―ізноў А. Луцкевіч<ref>''Новина А.'' (А. Луцкевіч). [[На дарозе да новага жыцця|На дарозі да новага жыцьця]]. "Маладая Беларусь" Пецярбург, 1912; № 1, стар. 17.</ref> і [[Аўтар:Мікалай Янчук|М. Янчук]]<ref>''Янчукъ, Н.'' Нѣсколько словъ о новѣйшей бѣлорусской литературѣ. „Извѣстія Общества Славянской культуры", т. 1, кн. 1. Москва, 1912, стар. 91.</ref>, а ў 1914 г.―М. Бабровіч<ref>''Гмырак, Л.'' (М. Бабровіч). [[Вялікодная пісанка (1914)/Беларускае національное адраджэньне|Беларускае нацыянальнае адраджэньне]]. „Вялікодная пісанка“, 1914, Вільня; стар. 15.</ref>; асабліва пашырыўся гэты погляд у беларускай літаратуры савецкай і наогул у літаратуры першых гадоў рэволюцыі. Пашыранасьць погляду аб забароне беларускага друку ў беларускай літаратуры, што часткова запазычана і з польскіх крыніц, было прычынай таго, што гэты погляд трапіў у літаратуры расійскую і ўкраінскую. Варта адзначыць, што ўсе шматлікія даныя адносна забароны беларускага друку маюць паміж сабой шмат рознагалосіцы; яны нават ня маюць аднае пэўнае даты; розныя асобы, ня маючы пад рукамі ніякіх пэўных дакументальных даных, дату забароны друку адносяць да розных гадоў; так, напр., адны забарону друку адносяць да XVІІІ ст., другія—да часоў скасаваньня вуніі, трэйція — да літаратурнай дзейнасьці В. Дуніна-Марцінкевіча, чацьвёртыя―да часоў дзейнасьці генерал-губернатара М. Мураўёва, пятыя―да 80-х гадоў мінулага стагодзьдзя, а шостыя, не вызначаючы даты, наагул кажуць аб забароне беларускага друкаванага слова. Разгледзім даныя, якія прыводзяцца ў адносінах да тае ці іншае даты: 1. '''XVІІІ''' ''стагодзьдзе''. „[[Мэморыя прэдстаўнікоў Беларусі на III-ей Канфэрэнцыі народаў (1917)|Меморыя прадстаўнікоў Беларусі]]“<ref>"Вольная Беларусь", Менск, 1917, № 21.</ref>, якая была апрацована ў Лёзане В. Ластоўскім і ів. Луцкевічам<ref>У артыкуле: ''3. Ж.'' (3. Жылуновіч). Проф. Б. І. Эпімах-Шыпіла. ("Савецкая Беларусь", Менск, 1924, № 297) падана зусім няправільная вестка аб тым, што "Мэморыя" гэта нібы ўкладалася А. Луцкевічам і Б. Эпімах-Шыпілам.</ref> і падана ў 1916 г. на ІІІ швейцарскую конфэрэнцыю народаў забарону беларускага друку на абшары былой Расійскай імпэрыі адносіць аж да 1795 году, калі, пасьля далучэньня Беларусі да Расіі, на Беларусь нібы-то пашырыўся закон Пятра І, які ў 1720 г. быў выданы для Украіны<ref>Адносна гэтага закону у украінскай літаратуры знаходзім наступнае: "Вже 1720 р. видано було Петром указа дабы в Малой Россіи вновь никаких книг, кроме церковных прежних изданій, не печатать, а и оные церковные старые книги―с такими же церковными книгами исправливать, прежде печати, с теми великоросійскими печатьми, дабы никакой розни и особого наречия в них не было". Одночасно з указом 21 липня 1721 р. звелено всі книги з украінських друкарень присилати в синодальну контору "исправления ради и согласия з великороссийскими", до чого призначоно од синода особливого "протектора типографий“. Політика Петрівська "Малую Россію к рукам прибрать", як заявив один із петрівських прибічників, продовжувалася що-раз то сильніше і за Катерини поставила вже отверто мету - викорінити в місцевому населенні развратное мнение, по коему поставляють себя народом от здешнего (великоруського тоб-то) совсем отличным". (С. Єфремов, Історія українського письменства, с. 120-122). Цытата мной прыведзена паводле кнігі: ''М. Яворський''. Україна в епоху капіталізму. в. І. Харків. 1924; стар. 177. <br> Тэндэнцыя з боку Маскоўшчыны выпраўляць мову стара-беларускіх рэлігійных кніжок у сэнсе збліжэньня з расійскай мовай атрымала яснае афармленьне яшчэ ў ХVІІ ст. (Гл. В. Ластоўскага, [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]]. Коўна, 1926; стар. 499-500). </ref>. У адносінах да Беларусі гэтым законам забаранялася "друкаваць у краёвай мові пісьма сьвятое і рэлігійныя кніжкі“. Далей у памянёнай меморыі чытаем: "мяйсцовыя ўласьці, тлумачачы па свойму і пашыраючы на Беларусь указ Пятра I, выдадзены ў 1720 годзе, не дазвалялі друкаваць ні воднай кніжкі ў роднай мове. Ад 1793-га да 1905-га году знаходзім толькі два выданьня беларускія, ― гэта два катэхізмы“.<noinclude></noinclude> nxewetal2m27zbvj21v45uiuvkiam22 104 58678 286971 215686 2026-05-19T14:10:53Z Gleb Leo 2440 286971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="VasyaRogov" /></noinclude>{{Цэнтар|'''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|{{Разьбіўка|Власт}}]].'''|памер=140%}} {{Водступ|2|em}}Пад гэтым псэўдонімам піша вядомы беларускі дзеяч Вацлаў Ластоўскі (скарочана — В. Ласт). Вызначыўся галоўна, як палітычны дзеяч, выдавец шмат якіх кніжак і падручнікаў і як аўтар некалькіх прац з галіны беларускай гісторыі і лінгвістыкі („[[Кароткая гісторыя Беларусі|Гісторыя Беларусі]]“, „[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя беларускай кнігі]]“, „[[Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік (1924)|Руска-крыўскі (беларускі) слоўнік]]“ і інш. {{Водступ|2|em}}У галіне краснай літэратуры вядомы, як аўтар некалькіх расказаў з сялянскага жыцьця і апрацаваных ім народных легендаў. {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=200px|выява=Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры (1927). Вацлаў Ластоўскі.jpg|подпіс={{Larger|{{Разьбіўка|Власт}}.}}}} {{Водступ|2|em}}Расказы Власта адзначаюцца жывасьцю, вобразнасьцю, гумарам, знаньнем сялянскага жыцьця. Відно імкненьне прыблізіць сялян да інтэлігенцыі, улажыць часам думкі апошняе. У апрацаваньні легендаў інтэлігэнцкая тэндэнцыя выступае яшчэ болей. Зачапляюцца пераважна такія тэмы і апрацоўваюцца такім чынам, што беларуская інтэлігенцыя бязумоўна з ахвотай іх прачытвае. Гэтаму памагае запраўдная поэзія расказаў і апрацовак. {{Водступ|2|em}}У апошні час у часопісі «[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]» зьяўляюцца і вершы В. Л. Аднак яны стаяць ніжэй прозы аўтара. {{Водступ|2|em}}В. Ластоўскі нарадзіўся 1883 г. 20 кастрычніка ў засьценку Калесьніках, Дзісьненскага павету. Бацькі, Юстын і Ганна, належалі да клясы дробных арандатараў-земляробаў (безьзямельных). Першыя пачаткі граматы дастаў дома. Народную школу скончыў у Пагосьце, таго-ж пав. 1904—5 г. хадзіў, як піша аўтар, „на зайцы“ слухаць лекцыі ў Петраградзкі унівэрсытэт. У 1906 г. пробаваў дзяржаць экзамін на атэстат сьпеласьці ў Рызе, але «зрэзаўся» па расейскай мове. {{Водступ|2|em}}Ад 1909 да 1914 быў сэкрэтаром рэдакцыі „[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]“ (у 1912 і 1913 г. — фактычным яе рэдактарам, як і час. „[[Саха (1912)|Саха]]“, пакуль яна выходзіла ў Вільні). {{Водступ|2|em}}У 1902 г. уступіў у Польскую Соцыялістычную Партыю Літвы і Беларусі. 1906 г. перайшоў у Беларускую Соцыялістычную Грамаду, у якой быў да 1908 г. {{Водступ|2|em}}Вясной 1919 г. ўступіў у Беларускую Партыю Соц-Рэволюцыянэраў і ўвосені тога-ж году пасьля расколу ў Радзе Беларускай Народнай Рэспублікі абраны на старшыню Рады Міністраў. 1923 г. вышаў з складу Ўраду. Да апошняга часу быў на чале беларускае выдавецкае працы ў Літве і фактычным рэдактарам часоп. „Крывіч“<ref>з аўтобіографічнага ліста, надасланага для „Хрэстаматыі“.</ref>. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:0.5em"></div><noinclude></noinclude> 3l2aexntvs2u97dyzmmj9tafkxjm2kv 4 74124 286975 235884 2026-05-19T14:12:26Z Gleb Leo 2440 286975 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Стужка вікінавінаў 2023 года | безаўтара = | папярэдні = [[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]] | наступны = [[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]] | анатацыі = }} ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1930)}} 31.12.2023 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1930)|Гудкі]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|На паняволеных гонях (1928)}} 30.12.2023 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[На паняволеных гонях (1928)|На паняволеных гонях]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Васкрасенне (1937)}} 24.12.2023 ''[[Аўтар:Леў Талстой|Леў Талстой]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[Васкрасенне (1937)|Васкрасенне]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|У капцюрох Г.П.У. (1937)}} 23.12.2023 ''[[Аўтар:Францішак Аляхновіч|Францішак Аляхновіч]]''. «[[У капцюрох Г.П.У. (1937)|У капцюрох Г.П.У.]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|Адам Міцкевіч (Глебка)}} 22.12.2023 ''[[Аўтар:Пятро Глебка|Пятро Глебка]]''. «[[Адам Міцкевіч (Глебка)|Адам Міцкевіч]]», 1940 * {{Прапанаваны экспарт|Беларусь (1922)}} 21.12.2023 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Беларусь (1922)|Беларусь]]», 1922 * {{Прапанаваны экспарт|Акрываўленая зямля (1930)}} 20.12.2023 ''[[Аўтар:Паўлюк Шукайла|Паўлюк Шукайла]]''. «[[Акрываўленая зямля (1930)|Акрываўленая зямля]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Miatawyja listoczki (1914)}} 19.12.2023 ''[[Аўтар:Баляслаў Пачопка|Bolesłaŭ Poczobko]]''. «[[Miatawyja listoczki (1914)|Miatawyja listoczki]]», 1914 * {{Прапанаваны экспарт|Niekolki słoŭ ab pakucie (1914)}} 17.12.2023 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]'', pierakładčyk: ''[[Аўтар:Францішак Будзька|Franciszak Budźka]]''. «[[Niekolki słoŭ ab pakucie (1914)|Niekolki słoŭ ab pakucie]]», 1914 * {{Прапанаваны экспарт|Суседзі (1932)}} 16.12.2023 ''[[Аўтар:Анатоль Вольны|Алёша]]''. «[[Суседзі (1932)|Суседзі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Алёша (1927)}} 15.12.2023 ''[[Аўтар:Анатоль Вольны|Алёша]]''. «[[Алёша (1927)|Алёша]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Каб жыць, сьпяваць і не старэць… (1931)}} 12.12.2023 ''[[Аўтар:Юлі Таўбін|Юлі Таўбін]]''. «[[Каб жыць, сьпяваць і не старэць… (1931)|Каб жыць, сьпяваць і не старэць…]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|Дзіва (1927)}} 11.12.2023 ''[[Аўтар:Нічыпар Чарнушэвіч|Нічыпар Чарнушэвіч]]''. «[[Дзіва (1927)|Дзіва]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Dziadźka Anton (1892)}} 10.12.2023 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ananimny pierakład]]''. «[[Dziadźka Anton (1892)|Dziadźka Anton]]», 1892 * {{Прапанаваны экспарт|Жыццё і дзіўныя небывалыя прыгоды Рабінзона Крузо (1937)}} 9.12.2023 ''[[Аўтар:Даніэль Дэфо|Даніэль Дэфо]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Зяма Півавараў|Зяма Півавараў]]''. «[[Жыццё і дзіўныя небывалыя прыгоды Рабінзона Крузо (1937)|Жыццё і дзіўныя небывалыя прыгоды Рабінзона Крузо]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|Про багацтво да бьедносць (1881)}} 8.12.2023 ''[[Аўтар:Сяргей Падалінскі|Сяргей Падалінскі]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[Про багацтво да бьедносць (1881)|Про багацтво да бьедносць]]», 1881 * {{Прапанаваны экспарт|Айвенго (1934)}} 6.12.2023 ''[[Аўтар:Мігель Сервантэс|Мігель Сервантэс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Цімох Зарэчны|Цімох Зарэчны]]''. «[[Дон-Кіхот Ламанчскі (1935)|Дон-Кіхот Ламанчскі]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|Аб чим у нас цяпер гаманяць (1906)}} 5.12.2023 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Аб чим у нас цяпер гаманяць (1906)|Аб чим у нас цяпер гаманяць]]», 1906 * {{Прапанаваны экспарт|Historyja świataja abo Biblijnaja Staroha Zakonu (1930)}} 4.12.2023 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Wincent Hadleŭski]]''. «[[Historyja świataja abo Biblijnaja Staroha Zakonu (1930)|Historyja świataja abo Biblijnaja Staroha Zakonu]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сѣверо-Западный календарь на 1893 годъ}} 4.12.2023 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Сѣверо-Западный календарь на 1893 годъ]]», 1892 * {{Прапанаваны экспарт|Наддзьвіньне (1926)}} 3.12.2023 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Наддзьвіньне (1926)|Наддзьвіньне]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Мужнасць (1938)}} 1.12.2023 ''[[Аўтар:Пятро Глебка|Пятро Глебка]]''. «[[Мужнасць (1938)|Мужнасць]]», 1938 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Цішка Гартны (1923)}} 29.11.2023 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]] і [[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|іншыя]]''. «[[Цішка Гартны (1923)|Цішка Гартны]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Заранкі (1924)}} 28.11.2023 ''[[Аўтар:Янка Журба|Янка Журба]]''. «[[Заранкі (1924)|Заранкі]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|Нашы дні (1937)}} 24.11.2023 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Пела вясна (1925)|Пела вясна]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Варта (1918)}} 24.11.2023 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Памяці Івана Луцкевіча (1920)|Памяці Івана Луцкевіча]]», 1920 * {{Прапанаваны экспарт|Варта (1918)}} 21.11.2023 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Варта (1918)|«Варта», № 1]], 1918 * {{Прапанаваны экспарт|Нашы дні (1937)}} 18.11.2023 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Нашы дні (1937)|Нашы дні]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|Айвенго (1934)}} 15.11.2023 ''[[Аўтар:Вальтэр Скот|Вальтэр Скотт]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Іван Гарбуз|Іван Гарбуз]]''. «[[Айвенго (1934)|Айвенго]]», 1934 * {{Прапанаваны экспарт|Для дзяцей (Талстой, 1928)}} 15.11.2023 ''[[Аўтар:Леў Талстой|Леў Толстой]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Макар Краўцоў|Макар Краўцоў]]''. «[[Для дзяцей (Талстой, 1928)|Для дзяцей]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Маладая Беларусь (альманах)/3}} 13.11.2023 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Маладая Беларусь (альманах)/3|Маладая Беларусь. Сшытак 3]]», 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Śledam za Chrystusam (1934)}} 6.11.2023 ''[[Аўтар:Тамаш Кемпійскі|Tamaš Kempijski]]'', pierakładčyk: ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Śledam za Chrystusam (1934)|Śledam za Chrystusam]]», 1934 * {{Прапанаваны экспарт|Раніца (1914)}} 5.11.2023 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Раніца (1914)|«Раніца», № 1]], 1914 * {{Прапанаваны экспарт|Плынь (1927)}} 2.11.2023 ''[[Аўтар:Міхайла Грамыка|Міхайла Грамыка]]''. «[[Плынь (1927)|Плынь]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|На дне акіяна (1939)}} 1.11.2023 ''[[Аўтар:Герберт Уэлс|Герберт Уэлс]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[На дне акіяна (1939)|На дне акіяна]]», 1939 ---- * {{Прапанаваны экспарт|На Заходнім фронце без перамен (1931)}} 31.10.2023 ''[[Аўтар:Эрых Марыя Рэмарк|Эрых Марыа Рэмарк]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Хвядос Шынклер|Хвядос Шынклер]]''. «[[На Заходнім фронце без перамен (1931)|На Заходнім фронце без перамен]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|Ветразі (1929)}} 29.10.2023 ''[[Аўтар:Тодар Кляшторны|Тодар Кляшторны]]''. «[[Ветразі (1929)|Ветразі]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Збор твораў (Купала, 1925—1932)/V}} 28.10.2023 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Збор твораў (Купала, 1925—1932)/V|Збор твораў. Том V]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Адраджэньне Беларусі і Польшча (1921)}} 26.10.2023 ''[[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|Аляксандр Цвікевіч]]''. «[[Адраджэньне Беларусі і Польшча (1921)|Адраджэньне Беларусі і Польшча]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Наша Доля (1906)/кірыліца/1}} 23.10.2023 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Наша Доля (1906)/кірыліца/1|«Наша Доля», № 1]], 1906 * {{Прапанаваны экспарт|Ціхія песьні (1926)}} 21.10.2023 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Ціхія песьні (1926)|Ціхія песьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Збор твораў (Купала, 1925—1932)/IV}} 20.10.2023 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Збор твораў (Купала, 1925—1932)/III|Збор твораў. Том III]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/4}} 18.10.2023 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. «[[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/4|Збор твораў. Том 4]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Географія Беларусі (1919)}} 17.10.2023 ''[[Аўтар:Аркадзь Смоліч|Аркадзь Смоліч]]''. «[[Географія Беларусі (1919)|Географія Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Збор твораў (Купала, 1925—1932)/IV}} 1.10.2023 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Збор твораў (Купала, 1925—1932)/IV|Збор твораў. Том IV]]», 1928 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Народны артыст БССР Уладыслаў Галубок (1929)}} 28.9.2023 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Народны артыст БССР Уладыслаў Галубок (1929)|Народны артыст БССР Уладыслаў Галубок]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/3}} 26.9.2023 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. «[[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/3|Збор твораў. Том 3]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Зорным шляхам (1932)}} 23.9.2023 ''[[Аўтар:Хведар Ільяшэвіч|Хведар Ільляшэвіч]]''. «[[Зорным шляхам (1932)|Зорным шляхам]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Збор твораў (Купала, 1925—1932)/VI}} 18.9.2023 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Збор твораў (Купала, 1925—1932)/VI|Збор твораў. Том VI]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Biełaruski chryścijanski ruch (1939)}} 16.9.2023 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Adam Stankievič]]''. «[[Biełaruski chryścijanski ruch (1939)|Biełaruski chryścijanski ruch]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Збор твораў (Колас, 1928—1929)/II}} 7.9.2023 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Збор твораў (Колас, 1928—1929)/II|Збор твораў. Том II]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Пес’ни (1904)}} 5.9.2023 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Пес’ни (1904)|Пес’ни]]», 1904 * {{Прапанаваны экспарт|Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/2}} 5.9.2023 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. «[[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/2|Збор твораў. Том 2]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Шыпшына (1927)}} 4.9.2023 ''[[Аўтар:Пятро Глебка|Пятро Глебка]]''. «[[Шыпшына (1927)|Шыпшына]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Зорнасьць (1927)}} 3.9.2023 ''[[Аўтар:Алесь Гурло|Алесь Гурло]]''. «[[Зорнасьць (1927)|Зорнасьць]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Паўстанцы (1925)}} 2.9.2023 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Паўстанцы (1925)|Паўстанцы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Фабрыка сьмерці (1929)}} 2.9.2023 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Фабрыка сьмерці (1929)|Фабрыка сьмерці]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Угрунь (1927)}} 1.9.2023 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Угрунь (1927)|Угрунь]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзьве поэмы (1927)}} 1.9.2023 ''[[Аўтар:Міхайла Грамыка|Міхайла Грамыка]]''. «[[Дзьве поэмы (1927)|Дзьве поэмы]]», 1927 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Поэма імя вызваленьня (1930)}} 30.8.2023 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Поэма імя вызваленьня (1930)|Поэма імя вызваленьня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сборникъ памятниковъ народнаго творчества въ Сѣверо-Западномъ краѣ (1866)}} 30.8.2023 ''[[Аўтар:Пётр Гільтэбрант|Пётръ Гильтебрандтъ]]''. «[[Сборникъ памятниковъ народнаго творчества въ Сѣверо-Западномъ краѣ (1866)|Сборникъ памятниковъ народнаго творчества въ Сѣверо-Западномъ краѣ]]», 1866 * {{Прапанаваны экспарт|Прыгоды ўдалага ваякі Швэйка (1931—1932)/6}} 24.8.2023 ''[[Аўтар:Яраслаў Гашак|Яраслаў Гашэк]]'', ''[[Аўтар:Карэл Ванек|Карэл Ванэк]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Прыгоды ўдалага ваякі Швэйка (1931—1932)/6|Прыгоды ўдалага ваякі Швэйка. Частка 6]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|Прозалаць (1926)}} 19.8.2023 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Прозалаць (1926)|Прозалаць]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Маладая Беларусь (альманах)/2}} 18.8.2023 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Маладая Беларусь (альманах)/2|Маладая Беларусь. Сшытак 2]]», 1912 * {{Прапанаваны экспарт|Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры (1927)/IV}} 15.8.2023 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры (1927)/IV|Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры. Выпуск IV]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Маніхвэст Часоваго Работніча-Селянскаго Савецкаго Правіцяльства Беларусі (1919)}} 15.8.2023 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Зьмітро Жылуновіч]]''. «[[Маніхвэст Часоваго Работніча-Селянскаго Савецкаго Правіцяльства Беларусі (1919)|Маніхвэст Часоваго Работніча-Селянскаго Савецкаго Правіцяльства Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Зямля (1928)}} 11.8.2023 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Зямля (1928)|Зямля]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Прыгоды ўдалага ваякі Швэйка (1931—1932)/5}} 9.8.2023 ''[[Аўтар:Яраслаў Гашак|Яраслаў Гашэк]]'', ''[[Аўтар:Карэл Ванек|Карэл Ванэк]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Тодар Кляшторны|Тодар Кляшторны]], [[Аўтар:Змітрок Астапенка|Зьмітрок Астапенка]]''. «[[Прыгоды ўдалага ваякі Швэйка (1931—1932)/5|Прыгоды ўдалага ваякі Швэйка. Частка 5]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Урачыстасьць (1925)}} 8.8.2023 ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]''. «[[Урачыстасьць (1925)|Урачыстасьць]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Географія Эўропы (1924)}} 6.8.2023 ''[[Аўтар:Мікалай Азбукін|Мікалай Азбукін]]''. «[[Географія Эўропы (1924)|Географія Эўропы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1923)}} 6.8.2023 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1923)|На зачарованых гонях]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Як вясну гукалі (1927)}} 2.8.2023 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[Як вясну гукалі (1927)|Як вясну гукалі]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Маладняк — Янку Купалу (1925)}} 1.8.2023 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] і [[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|іншыя]]''. «[[Маладняк — Янку Купалу (1925)|Маладняк — Янку Купалу]]», 1925 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Крывічы (Зарэцкі)}} 31.7.2023 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Крывічы (Зарэцкі)|Крывічы]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Вершы (Бандарына, Вішнеўская, Пфляўмбаўм, 1926)}} 30.7.2023 ''[[Аўтар:Зінаіда Бандарына|Зінаіда Бандарына]], [[Аўтар:Наталля Вішнеўская|Натальля Вішнеўская]], [[Аўтар:Яўгенія Пфляўмбаўм|Яўгенія Пфляумбаум]]''. «[[Вершы (Бандарына, Вішнеўская, Пфляўмбаўм, 1926)|Вершы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Слуцкія песьняры (1926)}} 30.7.2023 ''[[Аўтар:Паўлюк Шукайла|Паўлюк Шукайла]], [[Аўтар:Язэп Сукала|Язэп Сукала]], [[Аўтар:Апанас Атава|Апанас Атава]], [[Аўтар:Ян Скрыган|Янка Відук]], [[Аўтар:Іда Чырвань|Іда Чырвань]]''. «[[Слуцкія песьняры (1926)|Слуцкія песьняры]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Прыгоды ўдалага ваякі Швэйка (1931—1932)/4}} 30.7.2023 ''[[Аўтар:Яраслаў Гашак|Яраслаў Гашэк]]'', ''[[Аўтар:Карэл Ванек|Карэл Ванэк]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Лукаш Калюга|Лукаш Калюга]]''. «[[Прыгоды ўдалага ваякі Швэйка (1931—1932)/4|Прыгоды ўдалага ваякі Швэйка. Частка 4]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Пунсовае раньне (1926)}} 28.7.2023 ''[[Аўтар:Янка Бобрык|Янка Бобрык]], [[Аўтар:Алесь Звонак|Алесь Звонак]], [[Аўтар:Янка Туміловіч|Янка Туміловіч]]''. «[[Пунсовае раньне (1926)|Пунсовае раньне]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|У прасторы (1926)}} 28.7.2023 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[У прасторы (1926)|У прасторы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Biełoruśkaja pieja-zdoroŭka (1882)}} 27.7.2023 ''[[Аўтар:Вайніслаў Савіч-Заблоцкі|Wôjnisłaŭ Kazimir Sawicz-Zabłoćkij]]''. «[[Biełoruśkaja pieja-zdoroŭka (1882)|Biełoruśkaja piḗja-zdôrṓŭka]]», 1882 * {{Прапанаваны экспарт|Пракосы напамяць (1932)}} 27.7.2023 ''[[Аўтар:Сяргей Дарожны|Сяргей Дарожны]]''. «[[Пракосы напамяць (1932)|Пракосы напамяць]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Васільковы россып (1929)}} 25.7.2023 ''[[Аўтар:Сяргей Дарожны|Сяргей Дарожны]]''. «[[Васільковы россып (1929)|Васільковы россып]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Boh (1928)}} 23.7.2023 ''[[Аўтар:Фабіян Абрантовіч|Fabijan Abrantowič]]''. «[[Boh (1928)|Boh]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Čaławiek (1929)}} 22.7.2023 ''[[Аўтар:Фабіян Абрантовіч|Fabijan Abrantowič]]''. «[[Čaławiek (1929)|Čaławiek]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Лукішкі (1929)}} 22.7.2023 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Лукішкі (1929)|Лукішкі]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Першы паўстанак (1925)}} 20.7.2023 ''[[Аўтар:Язэп Пушча|Язэп Пушча]]''. «[[Песьні на руінах (1929)|Песьні на руінах]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Listoŭka Nr. 5 Suwiazi Niezaležnaści i Niepadzielnaści Biełarusi}} 18.7.2023 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Wacłaŭ Łastoŭski]]''. «[[Listoŭka Nr. 5 Suwiazi Niezaležnaści i Niepadzielnaści Biełarusi]]», 1918 * {{Прапанаваны экспарт|Першы паўстанак (1925)}} 18.7.2023 ''[[Аўтар:Сымон Хурсік|Сымон Хурсік]]''. «[[Першы паўстанак (1925)|Першы паўстанак]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Сыгналъ (1891)}} 17.7.2023 ''[[Аўтар:Усевалад Гаршын|Всеволодъ Гаршинъ]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш]]''. «[[Сыгналъ (1891)|Сыгналъ]]», 1891 * {{Прапанаваны экспарт|1. Мэндэль Гданскі, 2. Ісайка (1930)}} 16.7.2023 ''[[Аўтар:Марыя Канапніцкая|Марыя Канапніцкая]]'', ''[[Аўтар:Канстанцін Станюковіч|Канстанцін Станюковіч]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[1. Мэндэль Гданскі, 2. Ісайка (1930)|1. Мэндэль Гданскі, 2. Ісайка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Драматычныя паэмы (Клімковіч, 1947)}} 16.7.2023 ''[[Аўтар:Міхась Клімковіч|Міхась Клімковіч]]''. «[[Драматычныя паэмы (Клімковіч, 1947)|Драматычныя паэмы]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апаведаньня (Галубок, 1913)}} 15.7.2023 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Галубок]]''. «[[Апаведаньня (Галубок, 1913)|Апаведаньня]]», 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Першы вытап (1933)}} 14.7.2023 ''[[Аўтар:Браніслаў Люгоўскі|Браніслаў Люгоўскі]]'', ''[[Аўтар:Рыгор Жалязняк|Рыгор Жалязьняк]]''. «[[Першы вытап (1933)|Першы вытап]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|На ростані (1924)}} 13.7.2023 ''[[Аўтар:Уладзімір Жылка|Уладзімер Жылка]]''. «[[На ростані (1924)|На ростані]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|Варта на Рэйне (1930)}} 11.7.2023 ''[[Аўтар:Алесь Гародня|Алесь Гародня]]''. «[[Варта на Рэйне (1930)|Варта на Рэйне]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Чарку дай, Браце… (1926)}} 7.7.2023 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Чарку дай, Браце… (1926)|Чарку дай, Браце…]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Modlitwa białoruska (1888)}} 7.7.2023 ''[[Аўтар:Зоф’я Трашчкоўская|Adam M-ski]]''. «[[Modlitwa białoruska (1888)|Modlitwa białoruska]]», 1888 * {{Прапанаваны экспарт|La akonca (1888)}} 7.7.2023 ''[[Аўтар:Марыя Канапніцкая|Maria Konopnicka]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Зоф’я Трашчкоўская|Adam M-ski]]''. «[[La akonca (1888)|La akonca]]», 1888 * {{Прапанаваны экспарт|Jakże mnie ciabie dziauczyna… (1887)}} 7.7.2023 ''[[Аўтар:Марыя Канапніцкая|Maria Konopnicka]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Зоф’я Трашчкоўская|Adam M-ski]]''. «[[Jakże mnie ciabie dziauczyna… (1887)|Jakże mnie ciabie dziauczyna…]]», 1887 * {{Прапанаваны экспарт|Alkahol (1913)}} 6.7.2023 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Kazimir Swajak]]''. «[[Alkahol (1913)|Alkahol]]», 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Batrak (1913)}} 6.7.2023 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Jakub Kołas]]''. «[[Batrak (1913)|Batrak]]», 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Zbornik «Našaj Niwy» (1912)/2}} 6.7.2023 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. «[[Zbornik «Našaj Niwy» (1912)/2|Zbornik „Našaj Niwy“. № 2]]», 1912 * {{Прапанаваны экспарт|Зборнік «Нашай Нівы» (1912, кірыліца)/1}} 3.7.2023 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Зборнік «Нашай Нівы» (1912, кірыліца)/1|Зборнік „Нашай Нівы“. № 1]]», 1912 * {{Прапанаваны экспарт|Очерки изъ жизни бѣлорусской деревни (1899)}} 2.7.2023 ''[[Аўтар:Аляксандр Пшчолка|Александръ Пщелко]]''. «[[Очерки изъ жизни бѣлорусской деревни (1899)|Очерки изъ жизни бѣлорусской деревни]]», 1899 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бѣлорусскіе народные разсказы (1908)}} 29.6.2023 ''[[Аўтар:Восіп Арлоўскі|Іосифъ Орловскій]]''. «[[Бѣлорусскіе народные разсказы (1908)|Бѣлорусскіе народные разсказы]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Цені (1920)}} 28.6.2023 ''[[Аўтар:Францішак Аляхновіч|Францішк Аляхновіч]]''. «[[Цені (1920)|Цені]]», 1920 * {{Прапанаваны экспарт|Увагі аб мове філёматаў}} 27.6.2023 ''[[Аўтар:Леў Цвяткоў|Леў Цьвяткоў]]''. «[[Увагі аб мове філёматаў]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Моц пачуцьця ў пясьнярстве Максіма Багдановіча}} 26.6.2023 ''[[Аўтар:Леў Цвяткоў|Леў Цьвяткоў]]''. «[[Моц пачуцьця ў пясьнярстве Максіма Багдановіча]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1927)}} 26.6.2023 ''[[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]]''. «[[Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1927)|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечным шляхам (1921)}} 25.6.2023 ''[[Аўтар:Ігнат Канчэўскі|Ігнат Абдзіраловіч]]''. «[[Адвечным шляхам (1921)|Адвечным шляхам]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Historyja świataja abo biblijnaja Nowaha Zakonu (1933)}} 25.6.2023 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Wincent Hadleŭski]]''. «[[Historyja świataja abo biblijnaja Nowaha Zakonu (1933)|Historyja świataja abo biblijnaja Nowaha Zakonu]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Bł. Andrej Babola (1911)}} 24.6.2023 ''[[Аўтар:Ян Урбан (1874—1940)|Jan z nad Buha]]'', ''[[Аўтар:Францішак Будзька|Franciszak Budźka]]''. «[[Bł. Andrej Babola (1911)|Bł. Andrej Babola]]», 1911 * {{Прапанаваны экспарт|Статут аб выбарах у Устаноўны Збор (1917)}} 22.6.2023 ''[[:Катэгорыя:Дакументы Расійскай рэспублікі|Часовы ўрад Расеі]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Зміцер Жылуновіч|Змітро Жылуновіч]]''. «[[Статут аб выбарах у Устаноўны Збор (1917)|Статут аб выбарах у Устаноўны Збор]]», 1917 * {{Прапанаваны экспарт|Kantyczka (1914)}} 21.6.2023 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Kantyczka (1914)|Kantyczka]]», 1914 * {{Прапанаваны экспарт|Kazka ab wadzie (1907)}} 21.6.2023 ''[[Аўтар:Эдвард Беламі|Bellami]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|A. W]]''. «[[Kazka ab wadzie (1907)|Kazka ab wadzie]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Што-б не здарылося — вытрываю… (1914)}} 20.6.2023 ''[[Аўтар:Стэфан Жаромскі|Стэфан Жэромскі]], [[Аўтар:Станіслаў Віткевіч|Станіслаў Віткевіч]], [[Аўтар:Тэрэза Гардзялкоўская|Зязюля]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Тэрэза Гардзялкоўская|Зязюля]]''. «[[Што-б не здарылося — вытрываю… (1914)|Што-б не здарылося — вытрываю…]]», 1914 * {{Прапанаваны экспарт|Архіп і Лявонка (1910)}} 20.6.2023 ''[[Аўтар:Максім Горкі|Максім Горкій]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Тэрэза Гардзялкоўская|Зязюля]]''. «[[Архіп і Лявонка (1910)|Архіп і Лявонка]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Практычны расійска-беларускі слоўнік (1926)}} 19.6.2023 ''[[Аўтар:Мікола Байкоў|Мікола Байкоў]], [[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Практычны расійска-беларускі слоўнік (1926)|Практычны расійска-беларускі слоўнік]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Беларускіе казкі (1912)}} 18.6.2023 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Беларускіе казкі (1912)|Беларускіе казкі]]», 1912 * {{Прапанаваны экспарт|Światy Jozafat Kuncewič (1916)}} 17.6.2023 ''[[Аўтар:Баляслаў Пачопка|Balasłaŭ Pačobka]]''. «[[Światy Jozafat Kuncewič (1916)|Światy Jozafat Kuncewič]]», 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Żyćcio Papieża Piusa X (1914)}} 17.6.2023 ''[[Аўтар:Аляксандр Ельскі|Alaksandr Jelski]]'', ''[[Аўтар:Баляслаў Пачопка|Balasłaŭ Paczopka]]. «[[Żyćcio Papieża Piusa X (1914)|Żyćcio Papieża Piusa X]]», 1914 * {{Прапанаваны экспарт|Jan Barščeŭski — pieršy biełaruski piśmieńnik XIX stalećcia (1911)}} 17.6.2023 ''[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|Romuald Ziemkiewič]]''. «[[Jan Barščeŭski — pieršy biełaruski piśmieńnik XIX stalećcia (1911)|Jan Barščeŭski — pieršy biełaruski piśmieńnik XIX stalećcia]]», 1911 * {{Прапанаваны экспарт|Адносіны расійскага ўраду да беларускае мовы ў XIX ст.}} 17.6.2023 ''[[Аўтар:Аляксандр Шлюбскі|Аляксандар Шлюбскі]]''. «[[Адносіны расійскага ўраду да беларускае мовы ў XIX ст.]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Adam Honory Kirkor (1911)}} 17.6.2023 ''[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|Romuald Ziemkiewič]]''. «[[Adam Honory Kirkor (1911)|Adam Honory Kirkor]]», 1911 * {{Прапанаваны экспарт|Амэрыканец (1913)}} 16.6.2023 ''[[Аўтар:А. Новіч|А. Новіч]]''. «[[Амэрыканец (1913)|Амэрыканец]]», 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Няскончаная драма (1921)}} 15.6.2023 ''[[Аўтар:Францішак Аляхновіч|Францішк Аляхновіч]]''. «[[Няскончаная драма (1921)|Няскончаная драма]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Na szto Biełarusam hazety? (1914)}} 15.6.2023 ''[[Аўтар:Пётра Просты|Piotra Prosty]]''. «[[Na szto Biełarusam hazety? (1914)|Na szto Biełarusam hazety?]]», 1914 * {{Прапанаваны экспарт|Hasciniec dla małych dziaciej (1906)}} 14.6.2023 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Алаіза Пашкевіч (Цётка)|Tymczasowy]]''. «[[Hasciniec dla małych dziaciej (1906)|Hasciniec dla małych dziaciej]]», 1906 * {{Прапанаваны экспарт|Вершы (Падабед, 1926)}} 13.6.2023 ''[[Аўтар:Язэп Падабед|Язэп Падабед]]''. «[[Вершы (Падабед, 1926)|Вершы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Слова абъ праклятай гарэлцы и Абъ жыцьци и смѣрци пьяницы (1900)}} 13.6.2023 ''[[Аўтар:Аляксандр Ельскі|Аляксандръ Іельскі]]''. «[[Слова абъ праклятай гарэлцы и Абъ жыцьци и смѣрци пьяницы (1900)|Слова абъ праклятай гарэлцы и Абъ жыцьци и смѣрци пьяницы]]», 1900 * {{Прапанаваны экспарт|Хам (1912)}} 12.6.2023 ''[[Аўтар:Эліза Ажэшка|Эліза Ажэшка]], [[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Хам (1912)|Хам]]», 1912 * {{Прапанаваны экспарт|Hutarka ab tom, jakaja maja być «Ziamla i Wola» sielskamu narodu}} 10.6.2023 ''[[Аўтар:Аляксандр Ельскі|Alaksandar Jelski]]''. «[[Hutarka ab tom, jakaja maja być «Ziamla i Wola» sielskamu narodu|Hutarka ab tom, jakaja maja być „Ziamla i Wola“ sielskamu narodu]]», 1906 * {{Прапанаваны экспарт|«Выбираймася у прочки»! (1896)}} 10.6.2023 ''[[Аўтар:Аляксандр Ельскі|Аляксандръ Јельскі]]''. «[[«Выбираймася у прочки»! (1896)|„Выбираймася у прочки“! „Скарэй у Томскъ“!!]]», 1896 * {{Прапанаваны экспарт|Страхі жыцьця (1919)}} 10.6.2023 ''[[Аўтар:Францішак Аляхновіч|Францішк Алехновіч]]''. «[[Страхі жыцьця (1919)|Страхі жыцьця]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Pan Tadeusz (1892)}} 10.6.2023 ''[[Аўтар:Адам Міцкевіч|Adam Mickiewicz]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Аляксандр Ельскі|Alaksandar Jelski]]''. «[[Pan Tadeusz (1892)|Pan Tadeusz]]», 1892 * {{Прапанаваны экспарт|Збор твораў (Купала, 1925—1932)/II}} 9.6.2023 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Збор твораў (Купала, 1925—1932)/II|Збор твораў. Том II]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Сказки и разсказы бѣлоруссовъ-полѣшуковъ (1911)}} 8.6.2023 ''[[Аўтар:Аляксандр Сержпутоўскі|Александръ Сержпутовскій]]''. «[[Сказки и разсказы бѣлоруссовъ-полѣшуковъ (1911)|Сказки и разсказы бѣлоруссовъ-полѣшуковъ]]», 1911 * {{Прапанаваны экспарт|Рѣчь старовойта (1862)}} 5.6.2023 ''[[Аўтар:Франц Блус|Францъ Блусъ]]''. «[[Рѣчь старовойта (1862)|Рѣчь старовойта]]», 1862 * {{Прапанаваны экспарт|Рѣчь старовойта къ крестьянамъ о свободѣ (1862)}} 5.6.2023 ''[[Аўтар:Франц Блус|Францъ Блусъ]]''. «[[Рѣчь старовойта къ крестьянамъ о свободѣ (1862)|Рѣчь старовойта къ крестьянамъ о свободѣ]]», 1862 * {{Прапанаваны экспарт|Pan Tadeusz (1907)}} 3.6.2023 ''[[Аўтар:Адам Міцкевіч|Adam Mickiewicz]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Pan Tadeusz (1907)|Pan Tadeusz]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Балота (1927)}} 2.6.2023 ''[[Аўтар:Сяргей Фамін|Сяргей Фамін]]''. «[[Балота (1927)|Балота]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Кацярына (1911)}} 2.6.2023 ''[[Аўтар:Тарас Шаўчэнка|Тарас Шаўчэнка]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Хведар Чарнышэвіч|Хведар Чарнышэвіч]]''. «[[Кацярына (1911)|Кацярына]]», 1911 * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1918)}} 1.6.2023 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1918)|Сымон Музыка]]», 1918 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Збор твораў (Купала, 1925—1932)/I}} 29.5.2023 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Збор твораў (Купала, 1925—1932)/I|Збор твораў. Том I]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Ля вытокаў мастацкай прозы Якуба Коласа (Вазнясенскі)}} 24.5.2023 ''[[Аўтар:Аляксандр Вазнясенскі|Аляксандар Вазьнясенскі]]''. «[[Ля вытокаў мастацкай прозы Якуба Коласа (Вазнясенскі)|Ля вытокаў мастацкай прозы Якуба Коласа]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Ірляндзкія Народныя Казкі (1923)}} 13.5.2023 ''[[Аўтар:Шамас Макманус|Сэўмас Макманус]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Сымон Рак-Міхайлоўскі|Сымон Рак-Міхайлоўскі]]''. «[[Ірляндзкія Народныя Казкі (1923)|Ірляндзкія Народныя Казкі]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Carkwa, Pomsta, Wiaźnica (1928)}} 13.5.2023 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Carkwa, Pomsta, Wiaźnica (1928)|Carkwa, Pomsta, Wiaźnica]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Падарожжа на Новую Зямлю (1929)}} 12.5.2023 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Падарожжа на Новую Зямлю (1929)|Падарожжа на Новую Зямлю]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)}} 10.5.2023 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Biełaruski Kalendar Swajak na 1919 hod}} 8.5.2023 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Wacłaŭ Łastoŭski]]''. «[[Biełaruski Kalendar Swajak na 1919 hod]]», 1918 * {{Прапанаваны экспарт|Збор твораў (Колас, 1928—1929)/I/2}} 4.5.2023 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Збор твораў (Колас, 1928—1929)/I/2|Збор твораў. Том I, выпуск 2]]», 1928 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Biełarusy j dziaržaŭnaja niezaležnaść (1929)}} 29.4.2023 ''[[Аўтар:Альбін Стаповіч|Albin Stepowič]]''. «[[Biełarusy j dziaržaŭnaja niezaležnaść (1929)|Biełarusy j dziaržaŭnaja niezaležnaść]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Karotkaja historyja Biełarusi (1910)}} 22.4.2023 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Włast]]''. «[[Karotkaja historyja Biełarusi (1910)|Karotkaja historyja Biełarusi]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Пад родным небам (1922)}} 22.4.2023 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Пад родным небам (1922)|Пад родным небам]]», 1922 * {{Прапанаваны экспарт|Вялікодная пісанка (1914)}} 13.4.2023 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Вялікодная пісанка (1914)|Вялікодная пісанка]]», 1914 * {{Прапанаваны экспарт|Piosnki wieśniacze (1837—1846)/6}} 9.4.2023 ''[[Аўтар:Ян Чачот|Jan Czeczot]]''. «[[Piosnki wieśniacze (1837—1846)/6|Piosnki wieśniacze z nad Niemna i Dźwiny]]», 1846 * {{Прапанаваны экспарт|Haspadary, dla Was piszym heta apawiadannie…}} 4.4.2023 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Franciszak Bahuszewicz]]''. «[[Haspadary, dla Was piszym heta apawiadannie…]]», 1896 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Дзед Завала (1910)}} 24.3.2023 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш]]''. «[[Дзед Завала (1910)|Дзед Завала]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Снатворны мак (1912)}} 22.3.2023 ''[[Аўтар:Кандрат Лейка|Кандрат Лейка]]''. «[[Снатворны мак (1912)|Снатворны мак]]», 1912 * {{Прапанаваны экспарт|У дому лепей (1911)}} 21.3.2023 ''[[Аўтар:А. Новіч|А. Новіч]]''. «[[У дому лепей (1911)|У дому лепей]]», 1911 * {{Прапанаваны экспарт|Снапок (1910)}} 19.3.2023 ''[[Аўтар:Альберт Паўловіч|Альбэрт Паўловіч]]''. «[[Снапок (1910)|Снапок]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Gedali (1907)}} 16.3.2023 ''[[Аўтар:Эліза Ажэшка|Eliza Ožeszkowa]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ananimny pierakład]]''. «[[Gedali (1907)|Gedali]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|На літаратурныя тэмы (1929)}} 14.3.2023 ''[[Аўтар:Мікола Байкоў|Мікола Байкоў]]''. «[[На літаратурныя тэмы (1929)|На літаратурныя тэмы]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Народныя пѣсни Минской Губерніи (1839)}} 5.3.2023 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Народныя пѣсни Минской Губерніи (1839)|Народныя пѣсни Минской Губерніи]]», 1839 * {{Прапанаваны экспарт|Гісторыя беларускае літэратуры (1920)}} 2.3.2023 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Гісторыя беларускае літэратуры (1920)|Гісторыя беларускае літэратуры]]», 1920 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Звон вясны (1926)}} 27.2.2023 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[Буржуазныя плыні ў сучаснай літаратуры (1930)|Буржуазныя плыні ў сучаснай літаратуры]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Звон вясны (1926)}} 26.2.2023 ''[[Аўтар:Сяргей Дарожны|Сяргей Дарожны]]'', ''[[Аўтар:Ізраіль Плаўнік|Ізраіль Плаўнік]]''. «[[Звон вясны (1926)|Звон вясны]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Досьвіткі (1926)}} 25.2.2023 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Досьвіткі (1926)|Досьвіткі]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Вежа (1928)}} 18.2.2023 ''[[Аўтар:Алесь Дудар|Алесь Дудар]]''. «[[Вежа (1928)|Вежа]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Беларускі правапіс (1927)}} 16.2.2023 ''[[Аўтар:Язэп Лёсік|Язэп Лёсік]]''. «[[Беларускі правапіс (1927)|Беларускі правапіс]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Смок Белью (1947)}} 10.2.2023 ''[[Аўтар:Джэк Лондан|Джэк Лондан]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Мікола Лупсякоў|Мікола Лупсякоў]]''. «[[Смок Белью (1947)|Смок Белью]]», 1957 * {{Прапанаваны экспарт|Ветры буйныя (1927)}} 5.2.2023 ''[[Аўтар:Паўлюк Трус|Паўлюк Трус]]''. «[[Ветры буйныя (1927)|Ветры буйныя]]», 1927 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Мая ліра (1924)}} 31.1.2023 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Мая ліра (1924)|Мая ліра]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|Zabastoŭka (1907)}} 28.1.2023 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Zabastoŭka (1907)|Zabastoŭka]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Беларусі ордэнаноснай (1937)}} 27.1.2023 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Беларусі ордэнаноснай (1937)|Беларусі ордэнаноснай]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|І залацісьцей і сталёвей (1926)}} 25.1.2023 ''[[Аўтар:Алесь Дудар|Алесь Дудар]]''. «[[І залацісьцей і сталёвей (1926)|І залацісьцей і сталёвей]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Рукапісны зборнік Дамініка Рудніцкага (1716)}} 24.1.2023 ''[[Аўтар:Дамінік Рудніцкі|Dominik Rudnicki]]''. «[[Рукапісны зборнік Дамініка Рудніцкага (1716)|Wiersze różne]]», 1716 * {{Прапанаваны экспарт|Abrazki (1913)}} 24.1.2023 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Zmitrok Biadula]]''. «[[Abrazki (1913)|Abrazki]]», 1913 * {{Прапанаваны экспарт|«Ня ўсе-ж разам, ягомосьці!..» (1914)}} 22.1.2023 ''[[Аўтар:Язэп Лёсік|Язэп Лёсік]]''. «[[«Ня ўсе-ж разам, ягомосьці!..» (1914)|„Ня ўсе-ж разам, ягомосьці!..“]]», 1914 * {{Прапанаваны экспарт|Беларускі правапіс (1943)}} 22.1.2023 ''[[Аўтар:Антон Лёсік|Антон Лёсік]]''. «[[Беларускі правапіс (1943)|Беларускі правапіс]]», 1943 * {{Прапанаваны экспарт|Як выбіраць дэпутатоў у Гас. Думу (1912)}} 17.1.2023 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Як выбіраць дэпутатоў у Гас. Думу (1912)|Як выбіраць дэпутатоў у Гас. Думу]]», 1912 * {{Прапанаваны экспарт|Elementarz dla dobrych dzietok katolikou (1862)}} 17.1.2023 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Elementarz dla dobrych dzietok katolikou (1862)|Elementarz dla dobrych dzietok katolikou]]», 1862 * {{Прапанаваны экспарт|Krótkie zebranie nauki chrzesciańskiey (1835)}} 16.1.2023 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Krótkie zebranie nauki chrzesciańskiey (1835)|Krótkie zebranie nauki chrzesciańskiey]]», 1835 * {{Прапанаваны экспарт|Chrest na swabodu (1906)}} 14.1.2023 ''[[Аўтар:Цётка|Ciotka]]''. «[[Chrest na swabodu (1906)|Chrest na swabodu]]», 1906 * {{Прапанаваны экспарт|Хрэст на свабоду (1906, кірыліца)}} 14.1.2023 ''[[Аўтар:Цётка|Цётка]]''. «[[Хрэст на свабоду (1906, кірыліца)|Хрэст на свабоду]]», 1906 * {{Прапанаваны экспарт|Скрыпка беларуская (1906, кірыліца)}} 13.1.2023 ''[[Аўтар:Цётка|Цётка]]''. «[[Скрыпка беларуская (1906, кірыліца)|Скрыпка беларуская]]», 1906 * {{Прапанаваны экспарт|Пад штандарам (1905)}} 13.1.2023 ''[[Аўтар:Цётка|Цётка]]''. «[[Пад штандарам (1905)|Пад штандарам]]», 1905 * {{Прапанаваны экспарт|Chrest na swabodu (1905)}} 13.1.2023 ''[[Аўтар:Цётка|Ciotka]]''. «[[Chrest na swabodu (1905)|Chrest na swabodu]]», 1905 * {{Прапанаваны экспарт|Хрэст на свабоду (1905, кірыліца)}} 13.1.2023 ''[[Аўтар:Цётка|Цётка]]''. «[[Хрэст на свабоду (1905, кірыліца)|Хрэст на свабоду]]», 1905 * {{Прапанаваны экспарт|Rabunki mużykou (1844)}} 12.1.2023 ''[[Аўтар:Ян Баршчэўскі|Jan Barszczewski]]''. «[[Rabunki mużykou (1844)|Rabunki mużykou]]», 1844 * {{Прапанаваны экспарт|Pan Tadeusz (1859)}} 12.1.2023 ''[[Аўтар:Адам Міцкевіч|Adám Mickiéwicz]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincenty Dúnin Marcinkiéwicz]]''. «[[Pan Tadeusz (1859)|Pan Tadéusz]]», 1859 * {{Прапанаваны экспарт|З пушкі на Луну}} 11.1.2023 ''[[Аўтар:Джэймс Фенімар Купер|Фенімар Купер]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[Апошні з магікан (1940)|Апошні з магікан]]», 1940 * {{Прапанаваны экспарт|Наша сялянства, яго прыяцелі й ворагі ў літаратурным адбіцьці}} 6.1.2023 ''[[Аўтар:Леў Цвяткоў|Леў Цвяткоў]]''. «[[Наша сялянства, яго прыяцелі й ворагі ў літаратурным адбіцьці]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Шанхайскі шоўк (1926)}} 4.1.2023 ''[[Аўтар:Алесь Дудар|Алесь Дудар]]''. «[[Шанхайскі шоўк (1926)|Шанхайскі шоўк]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Сцяпанъ и Тацяна (1889)}} 3.1.2023 ''[[Аўтар:Аляксандр Шункевіч|Александръ Шункевичъ]]''. «[[Сцяпанъ и Тацяна (1889)|Сцяпанъ и Тацяна]]», 1889 * {{Прапанаваны экспарт|Kilka pieśni białoruskich (1843)}} 3.1.2023 ''[[Аўтар:Ян Баршчэўскі|Jan Barszczewski]]''. «[[Kilka pieśni białoruskich (1843)|Kilka pieśni białoruskich]]», 1843 * {{Прапанаваны экспарт|Wieczernice (1855)}} 3.1.2023 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincenty Dunin Marcinkiewicz]]''. «[[Wieczernice (1855)|Wieczernice]]», 1855 * {{Прапанаваны экспарт|Zahraj, zahraj, chłopcze mały… (1858)}} 1.1.2023 ''[[Аўтар:Паўлюк Багрым|Piotrek z Kroszyna]]''. «[[Zahraj, zahraj, chłopcze mały… (1858)|Zahraj, zahraj, chłopcze mały…]]», 1858 * {{Прапанаваны экспарт|Да рускіх сяброў (Міцкевіч/Цітоў)}} 1.1.2023 ''[[Аўтар:Адам Міцкевіч|Адам Міцкевіч]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Цітоў|Канстанцін Цітоў]]''. «[[Да рускіх сяброў (Міцкевіч/Цітоў)|Да рускіх сяброў]]», 1955 </div> ---- imloch27ov9k92yo75k5fnoic9vyc0x 104 74589 286970 180654 2026-05-19T14:10:41Z Gleb Leo 2440 286970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="VasyaRogov" /></noinclude>вельмі акрэсьлена адрозьнівае ад іх пісьменьніцкую працу рэдактара, які выкарыстаў азначаны вышэй матар'ял мастацкіх твораў і мэханічна склаў з яго тое, што ў якасьці „Слова" дайшло да нас. Калі лічыць, што „Слова" складзена з паасобных частак, дык нас больш за ўсё цікавіць тая частка гэтага твору, дзе гаворыцца аб Полацкай зямлі, аб князёх — Ізяславе і Ўсяславе. У летапісу аб падзеях, апісаных у гэтай частцы „Слова", апавядаецца наступнае: лѣто 6575 (1067)... Всеславъ сынъ Брячьславль Полотьский... зая Новъгородъ, — „вознзи стрикусы, оттвори врата Новуграду", — як сказана у „Слове". Далей у ноўгарадзкім сьпісе летапісу гаворыцца, што ён прышоў і ўзяў Ноўгарад „съ женамі і съ дѣтми... о, веліка бяше бѣда в часъ тый". — Ноўгарад знаходзіўся пад уладаю ўнукаў Яраслава Кіеўскага. Такім чынам, захапіўшы яго, Усяслаў „расшыбе славу Яраславу". Тады Яраславічы сабралі вялікую ўзброеную сілу і пашлі паходам на Менск, які ў той час быў адным з прыгарадаў Полацку. Расправа з Менскам была жорсткая: мужчынскае насельніцтва было перабіта, а жанчыны і дзеці былі раздадзены, як здабыча, дружыньнікам кіеўскіх князёў. 3-га сакавіка 1067 году сустрэліся Яраславічы з Усяславам на Нямізе: „бысть сѣча зла, падоша мнозѣ и одолѣша тутъ Яраславічы", а Ўсяслаў „бѣжа". Але Яраславічы ашуканствам забралі яго ў палон, прывялі ў Кіеў і пасадзілі там у няволю. У 1068-м годзе, калі полаўцы разьбілі яраславічаў, кіяўляне „высѣкоша Всеслава исъ поруба... и поставили яго средѣ двара княжа", г. зн. зрабілі яго сваім князем. Вось такім чынам Усяслаў заўладаў Кіеўскім княжэньнем, дзе згодна летапіснаму паданьню пратрымаўся ўсяго 7 месяцаў, („дотчеся стружіемъ злата стола Кіевскаго" — „Слова" 24 стар. <ref>Старонкі да вытрымак з „Слова“ зазначаны паводле наступнага выданьня: „Слово о полку Игореве“. Перевод, примечания и об'яснительные статьи В. А. Келтуяла". ГИЗ, М.-Л. 1928.</ref>). Аналіз зьместу песень аб полацкіх князёх, тая абставіна, што аўтару „Слова" добра вядомы справы на беларускіх землях, дае падставу некаторым дасьледчыкам выказаць думку аб паходжаньні аўтара „Слова“ з таго племені, што пазьней увайшло ў склад Беларусі. Так напр. Бяссонаў кажа: „Тварэц „Слова аб Полку Ігара" — ураджэнец, выхадзец, або нават жыхар Беларускага краю"<ref>Безсонов. „Белорусскія песни". Москва. 1871, стар. ХIХ.</ref>. Думка Бяссонава падтрымліваецца В. Ю. Ластоўскім, які ў „[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыі беларускай (крыўскай) кнігі]] (Коўна. 1926, стар. 50) гаворыць, што „Толькі выхадзец або жыхар краю мог так горача апавядаць мясцовых гэрояў, хоць-бы і па былінах старых часоў, і так добра быць пасьвячоным у мясцовыя падзеі і інтарэсы". Такім чынам беларускае паходжаньне аднэй часткі „Слова", уласна песьні аб Полацкіх князёх, лічыцца зусім праўдападобным. На пытаньне, ці зьяўляецца „С. аб п. І.“ творам, складзеным з паасобных частак і ці можна, значыць, разглядаць песьні аб Полацкіх князёх, як нейкую штучную ўстаўку, дае адказ В. Ржыга ў артыкуле „Композиция „Слова о полку Игореве" („Slavіa" 1925, ІV, 1). В. Ржыга зьвяртае ўвагу папершае на тое, што азначаныя песьні ўводзяцца ў „Слова", таксама як і песьня аб Алегу Сьвятаславічу ў першай частцы твору, упамінаньнем аб часе Траяна; раней у „Слове": „Былі вѣчи Трояні, мінула лѣта Ярославля (12 стар.) тут у песьні пра полацкіх князёў: „На седьмомъ вѣцѣ Трояни връже Всеславъ жребій о дѣвицю себѣ любу"... (24 стар.); падругое, рэфрэн песьні аб Ізяславе<noinclude></noinclude> eb217qokveqzgsij0y222ohk6jsa0w6 104 75864 286969 183029 2026-05-19T14:10:20Z Gleb Leo 2440 286969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>клюбах, хатах-чытальнях, школах і на {{Абмылка|заводах,|заводах.}} Кожны крок у паляпшэньні эканомікі і дабрабыту працоўнага жыхарства акругі знаходзіць сабе адбітак у мясцовым друку. {{Водступ|2|em}}Няхай жыве Камуністычны друк! <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|БІБЛІОГРАФІЯ}}.'''}} {{Водступ|2|em}}1. Оршанский Богоявленский Кутеинский монастырь или древняя Беларусская Лавра. І. В. Могилев на Днепре. 1912 г. {{Водступ|2|em}}2. Историко-Юридические материалы. т. 28. Витебск. {{Водступ|2|em}}3. [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|В. Ластоўскі]]. [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя Беларускай (крыўскай) Кнігі]] Коўна 1926 г. {{Цэнтар|[[File:Аршаншчына (1927). Узор 4.png|80px]]}}<noinclude></noinclude> nqxjnukk65fwhbses8szg94lxo7zwv7 104 79449 286968 190573 2026-05-19T14:09:58Z Gleb Leo 2440 286968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="2"/>{{перанос-канец|п=[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Ластоў]]|к=[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|скага]]}} [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|В. Ю.]] У „Н. Н.“ за 1910 г. зьмешчаны яго творы „[[Лебядзіная песьня (Ластоўскі)|Лебядзіная песьня]]“ (№ 32), „[[Панас гуляе (Ластоўскі)|Панас гуляе]]“ (№ 34), , „[[Краскі (Ластоўскі)|Краскі]]“ (№ 36); апроч таго, у „Календары Н. Н.“ за той-жа год — твор „[[Ёсьць боль…|Ёсьць боль]]“ (стар. 67). — Ядвігін Ш. — псэўдонім [[Аўтар:Ядвігін Ш.|Лявіцкага]]; у 1910 г. надрукаваны яго твор „[[Дзед Завала]]“ (В. 16º, стар. 14). — ''„[[Ахвяра (Гурло)|Ахвяра]]“ Гурло.'' [[Аўтар:Алесь Гурло|Гурло]] — поэта родам з Копыля; пачаў друкаваць свае творы ў „Н. Н.“ у 1910 г. {{водступ|2|em}}Да 12 стар. ''З розных драм, напісаных у беларускай мове, летась прадстаўлялі „Моднага Шляхцюка“ К. Каганца і перакладную „Па рэвізіі“ і „Ня розумам паняў, а сэрцам“.'' „[[Модны шляхцюк|Модны Шляхцюк]]“ — бытавая комэдыя ў 1 дзеі. П. 1910 80. — „[[Па рэвізіі (Крапіўніцкі/ананім)|Па рэвізіі]]“. Комэдыя ў 1 дзеі. Перароблена з украінскай мовы. Напісаў па-украінску [[Аўтар:Марка Крапіўніцкі|М. Крапіўніцкі]]. П. 1911. (8º. стар. 34). Абедзьве п‘есы выдадзены Суполкай „Загляне сонца і ў наша ваконца“ літографскім спосабам, толькі вокладкі друкаваныя. Комэдыя „Па рэвізіі“ першы раз пастаўлена была у Вільні 12 лютага 1910 г. Што да пресы „Ня розумам паняў, а сэрцам“, то яна была надрукавана ў часопісе „[[Крѣстьянинъ (1906)|Крестьянин]]“ (Вільня, 1909 г.); аўтар яе Аўдзей Вікенці, які выступіў пад псэўдонімам Касьян Вясёлы. {{водступ|2|em}}Да 12 стар. ''…абдаленьня'' — новатвор М. Багдановіча, утвораны, мабыць, ад дзеяслова „абдолець“. <section end="2"/> <section begin="3"/>{{водступ|2|em}}'''3. Кароткая гісторыя беларускай пісьменнасьці да ХVІ сталецьця.''' Друкуецца з аўтографу (1,10). {{водступ|2|em}}У лісьце да рэдакцыі „[[Наша Ніва (1906)|Нашае Нівы]]“ (IX, 5) М. Багдановіч піша „Пішу нарыс даўнейшай беларускай пісьменнасьці па [[Аўтар:Яўхім Карскі|Карскаму]], як рэфэрат да нашага будучага яраслаўскага гуртка, можа ў сакрашчэньні падыйдзе і для „Нашае Нівы“. — Калі прыпусьціць, што ў лісьце гаворыцца аб гэтым артыкуле, дык тады яго можна задатаваць годам напісаньня ліста, г. зн. — 1911-м годам. Падзел данага артыкулу на разьдзелы дае падставу думаць, што аўтар меў намер укласьці нарыс, ці, мабыць, і падручнік гісторыі беларускае літаратуры. {{водступ|2|em}}Да 13 стар. ''„Трыедзінае“'' дрэва расійскага народу. Тэрмін „расійскі“ М. Б. ужывае ў больш пашыраным сэнсе, які прыблізна адпавядае тэрміну „ўсходня-славянскі“, што можна бачыць з наступнага выразу: „мы (беларусы) трэці народ рускага кораню“ (гл. арт. № 21 — „[[Хто мы такія?|Хто мы такія]]“). Погляды М. Б. на еднасьць пахаджэньня беларусаў, украінцаў і вялікарусаў, відаць, склаліся пад уплывам тых лінгвістых, якіх ён чытаў у студэнцкія гады (гл. „[[Творы М. Багдановіча (1927—1928)/II/М. Багдановіч|Крытыка-біографічны нарыс]], разьдзел IV-ты). {{водступ|2|em}}Да 15 стар. …як цьвяткі якогась гэрбарыя … — Параўнаньне, якое сустракаецца ў вершах М. Б-ча. Гл., напрыклад, т. 1, [[Творы М. Багдановіча (1927—1928)/I/II/90|№ 90]] — эпіграф да „[[Вянок (Багдановіч)|Вянка]]“. {{водступ|2|em}}У аўтографе поэтам было закасована некалькі радкоў, пачынаючы з слоў ''„а яна“…'' і да ''„І доўга“…'' Уведзенае ў тэкст закасаванае месца адзначана простымі дужкамі. {{водступ|2|em}}Да 17-й стар. ''…дагавор, зроблены між Рыгай і смаленскім князем у 1229-м г. — першы даволі доўгай чаргі (дагавораў)…'' Як зазначана ў „[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыі беларускае кнігі]]“ [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Ластоўскага]], адбываліся дагаворы беларускіх гарадоў з немцамі і раней, напрыклад, „[[Дагавор 1229 года Смаленска, Полацка, Віцебска з Рыгай і Гоцкім берагам|Умова Полацку з Рыгай]]“ 1210-га году „(В. Ластоўскі)“, „Гісторыя беларускае (крыўскае) кнігі“. Коўна. 1926 г. стар. 63-я). — ''…усяго твораў …зьявіўшыхся на працягу двух сталецьцяў (XIII-XIV), {{Абмылка|мецца|меецца}} цяпер каля 40.'' У „Гісторыі беларускае (крыўскае) кнігі“ В. Ластоўскага за гэтыя стагодзьдзі (XIII-VIV) налічваецца ўсяго беларускіх пісаных помнікаў больш за 80. {{водступ|2|em}}Да 18 стар. За ХV-ае стагодзьдзе ў памянёнай кнізе В. Ластоўскага налічваецца больш за 140 помнікаў. {{водступ|2|em}}Закрэсьленыя аўтарам у аўтографе месцы ўведзены камісіяй у {{перанос-пачатак|п=прос|к=тыя}}<section end="3"/><noinclude></noinclude> 6isw9iexhxeeyt77wvsdwqg6iby9vgv 0 89372 286976 213083 2026-05-19T14:27:41Z Gleb Leo 2440 286976 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні | аўтар = Фабіян Акінчыц | год = 1936 год | пераклад = | секцыя = Эканамічная праца | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Аграрна-каапэратыўная палітыка будучыні]]. }} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="4" to="4" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{разрыў старонкі|тэкст=}} == Уступ == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="5" to="8" /> {{Выроўніваньне-канец}} == 1. Коопэрацыя і дзяржава == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="9" to="13" /> {{Выроўніваньне-канец}} == 2. Галоўныя мэты ў справе перабудовы сельскай гаспадаркі == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="14" to="18" /> {{Выроўніваньне-канец}} == 3. Агульны кантроль дзяржавы за дзейнасьцю коопэратыўных аб’яднаньняў == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="19" to="26" /> {{Выроўніваньне-канец}} == 4. Падаткі і коопэратыўныя манаполіі == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="27" to="31" /> {{Выроўніваньне-канец}} == 5. Коопэратыўная культура == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="32" to="38" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы 1936 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Вільні]] r029rn2ioo456ohi8xm0448ncvucatt 286977 286976 2026-05-19T14:27:56Z Gleb Leo 2440 286977 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні | аўтар = Фабіян Акінчыц | год = 1936 год | пераклад = | секцыя = Эканамічная праца | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Аграрна-каапэратыўная палітыка будучыні]]. }} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="4" to="4" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} == Уступ == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="5" to="8" /> {{Выроўніваньне-канец}} == 1. Коопэрацыя і дзяржава == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="9" to="13" /> {{Выроўніваньне-канец}} == 2. Галоўныя мэты ў справе перабудовы сельскай гаспадаркі == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="14" to="18" /> {{Выроўніваньне-канец}} == 3. Агульны кантроль дзяржавы за дзейнасьцю коопэратыўных аб’яднаньняў == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="19" to="26" /> {{Выроўніваньне-канец}} == 4. Падаткі і коопэратыўныя манаполіі == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="27" to="31" /> {{Выроўніваньне-канец}} == 5. Коопэратыўная культура == {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Аграрна-коопэратыўная палітыка будучыні (1936).pdf" from="32" to="38" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы 1936 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Вільні]] iak3pued6sctf7i5ymheo6uxy5tma3j 104 110499 286978 269146 2026-05-19T14:40:04Z Gleb Leo 2440 286978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|ганд|лёвага}} капіталу, то гэты стары скупшчык-прыгоншчык яшчэ моцны, і яго голас зычыць куды гучней, чым галасок падрастаючага прамысловага капіталу. {{цэнтар|[[File:історыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 21.jpg|450px|center]]}} {{цэнтар|{{smaller|Вопраткі сялян і мяшчан на пачатку XIX ст.}}}} {{gap|2.5em}}Вось у чым хаваецца прычына таго, што урад Аляксандра I ўжо прагнецца паставіць пытаньне аб сялянах, але пастаноўка гэтага пытаньня будзе зроблена зусім нясьмела. Ня гледзячы на мноства сказаных лібэральных слоў, урад Аляксандра I ў справе вызваленьня сялян нічога не зрабіў. Экономічнаму лепету новых запатрабаваньняў<noinclude></noinclude> 11vy8fn8tj4pley095b4k1kxlp3kn41 286980 286978 2026-05-19T14:41:50Z Gleb Leo 2440 286980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|ганд|лёвага}} капіталу, то гэты стары скупшчык-прыгоншчык яшчэ моцны, і яго голас зычыць куды гучней, чым галасок падрастаючага прамысловага капіталу. {{цэнтар|[[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 21.jpg|450px|center]]}} {{цэнтар|{{smaller|Вопраткі сялян і мяшчан на пачатку XIX ст.}}}} {{gap|2.5em}}Вось у чым хаваецца прычына таго, што урад Аляксандра I ўжо прагнецца паставіць пытаньне аб сялянах, але пастаноўка гэтага пытаньня будзе зроблена зусім нясьмела. Ня гледзячы на мноства сказаных лібэральных слоў, урад Аляксандра I ў справе вызваленьня сялян нічога не зрабіў. Экономічнаму лепету новых запатрабаваньняў<noinclude></noinclude> 6nojp89ckjyg9orzczc2qlu4viziqg2 286981 286980 2026-05-19T14:42:42Z Gleb Leo 2440 286981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|ганд|лёвага}} капіталу, то гэты стары скупшчык-прыгоншчык яшчэ моцны, і яго голас зычыць куды гучней, чым галасок падрастаючага прамысловага капіталу. {{цэнтар|[[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 21.jpg|400px|center]]}} {{цэнтар|{{smaller|Вопраткі сялян і мяшчан на пачатку XIX ст.}}}} {{gap|2.5em}}Вось у чым хаваецца прычына таго, што урад Аляксандра I ўжо прагнецца паставіць пытаньне аб сялянах, але пастаноўка гэтага пытаньня будзе зроблена зусім нясьмела. Ня гледзячы на мноства сказаных лібэральных слоў, урад Аляксандра I ў справе вызваленьня сялян нічога не зрабіў. Экономічнаму лепету новых запатрабаваньняў<noinclude></noinclude> lqutitw1dxqdj47wxqc6uyuhnzzk2p2 104 110503 286979 269147 2026-05-19T14:41:20Z Gleb Leo 2440 286979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Адначасна з організацыяй лясных егэроў у ліпені 1812 году Часовы Урад выдае адозву да ўсіх жыхароў Беларусі, каторая ў сутнасьці сваёй мае адносіны выключна да зьбеглага сялянства. Адозва прапануе сялянам, якія пакінулі двары і паноў, каб яны зараз-жа {{перанос пачатак|п=вяр|к=нуліся}} {{цэнтар|[[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 22.jpg|450px|center]]}} {{цэнтар|{{smaller|Сяляне з-пад Вільні на пачатку XIX ст.}}}} {{перанос канец|п=вяр|к=нуліся}} на месцы сваёй ранейшай аселасьці і прыступілі да выкананьня сваёй звычайнай земляробскай працы і павіннасьцяй. Далей, у вадозьве прапануецца сялянам слухацца паноў, уласьнікаў, арандароў маёнткаў ці асоб, што іх заступалі; нічым не парушаць права ўласнасьці, каторае, відаць, у гэтыя часы сялянамі парушалася, бо йначай аб гэтым ня трэба было-б і пісаць. Панства ня кідае надзеі ўзяць зноў у свае рукі сялян, ня робячы ім ніякай палёгкі, бо разьмеры павіннасьцяй вызначаюцца „па ранейшых загадах і прадпісаньнях“. У канцы адозвы пералічаны тыя „меры воздействия“, каторыя урадам будуць {{перанос пачатак|пакіро|ваны}}<noinclude></noinclude> qmqsbpqzin9j0rtbxgr5j2cb9neh3vy 286982 286979 2026-05-19T14:42:56Z Gleb Leo 2440 286982 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Адначасна з організацыяй лясных егэроў у ліпені 1812 году Часовы Урад выдае адозву да ўсіх жыхароў Беларусі, каторая ў сутнасьці сваёй мае адносіны выключна да зьбеглага сялянства. Адозва прапануе сялянам, якія пакінулі двары і паноў, каб яны зараз-жа {{перанос пачатак|п=вяр|к=нуліся}} {{цэнтар|[[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 22.jpg|400px|center]]}} {{цэнтар|{{smaller|Сяляне з-пад Вільні на пачатку XIX ст.}}}} {{перанос канец|п=вяр|к=нуліся}} на месцы сваёй ранейшай аселасьці і прыступілі да выкананьня сваёй звычайнай земляробскай працы і павіннасьцяй. Далей, у вадозьве прапануецца сялянам слухацца паноў, уласьнікаў, арандароў маёнткаў ці асоб, што іх заступалі; нічым не парушаць права ўласнасьці, каторае, відаць, у гэтыя часы сялянамі парушалася, бо йначай аб гэтым ня трэба было-б і пісаць. Панства ня кідае надзеі ўзяць зноў у свае рукі сялян, ня робячы ім ніякай палёгкі, бо разьмеры павіннасьцяй вызначаюцца „па ранейшых загадах і прадпісаньнях“. У канцы адозвы пералічаны тыя „меры воздействия“, каторыя урадам будуць {{перанос пачатак|пакіро|ваны}}<noinclude></noinclude> 2tfqch9twhbsf3za0bftyflnyc6s8v0 286985 286982 2026-05-19T14:44:36Z Gleb Leo 2440 286985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Адначасна з організацыяй лясных егэроў у ліпені 1812 году Часовы Урад выдае адозву да ўсіх жыхароў Беларусі, каторая ў сутнасьці сваёй мае адносіны выключна да зьбеглага сялянства. Адозва прапануе сялянам, якія пакінулі двары і паноў, каб яны зараз-жа {{перанос пачатак|п=вяр|к=нуліся}} {{цэнтар|[[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 22.jpg|300px|center]]}} {{цэнтар|{{smaller|Сяляне з-пад Вільні на пачатку XIX ст.}}}} {{перанос канец|п=вяр|к=нуліся}} на месцы сваёй ранейшай аселасьці і прыступілі да выкананьня сваёй звычайнай земляробскай працы і павіннасьцяй. Далей, у вадозьве прапануецца сялянам слухацца паноў, уласьнікаў, арандароў маёнткаў ці асоб, што іх заступалі; нічым не парушаць права ўласнасьці, каторае, відаць, у гэтыя часы сялянамі парушалася, бо йначай аб гэтым ня трэба было-б і пісаць. Панства ня кідае надзеі ўзяць зноў у свае рукі сялян, ня робячы ім ніякай палёгкі, бо разьмеры павіннасьцяй вызначаюцца „па ранейшых загадах і прадпісаньнях“. У канцы адозвы пералічаны тыя „меры воздействия“, каторыя урадам будуць {{перанос пачатак|пакіро|ваны}}<noinclude></noinclude> ofi7v8o75l45nm1f4qbge9f8rf1xmrq 104 110505 286983 269148 2026-05-19T14:44:03Z Gleb Leo 2440 286983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude>{{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=250px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 23.jpg|подпіс=Ян Баршчэўскі}} {{перанос канец|офі|цыяльнаму}} аб‘ясьненьню, „по внушениям необузданной вольности и независимости неприятельского войска“. Гэтыя бунты былі рэзультатам цяжкага стану сялянскай масы, аб чым сьведчыць і маркіз Пастарэ быўшы інтэндантам у Віцебшчыне. Паўстаньні ў Віцебшчыне прынялі такі характар, што памешчыкі-палякі зьвярнуліся да Наполеона з просьбаю аб абароне. Былі нават організаваны лятучыя атрады, каб уціхамірыць беспарадкі, у каторых Наполеон бачыў падгаворы рускай адміністрацыі проці яго самога. (В. И. Пичета. История крестьянских волнений в России. Минск, 1923, стар. 76). {{gap|2.5em}}Пасьля кампаніі 1812 году мы на Беларусі спатыкаем ужо такіх паноў, каторыя рады былі-б як-небудзь адчапіцца ад сваіх сялян. Гэтыя паны ўжо зразумелі, што рукі прыгоннага селяніна далёка менш выгадны для прогрэсыўнай гаспадаркі, чым рукі вольна-наёмнага рабочага. Прыгонная гаспадарка затрымлівала разьвіцьцё вяскова-гаспадарчай тэхнікі і перашкаджала інтэнсыфікацыі гаспадаркі. Апроч таго, сялянскія бунты ў часы кампаніі 12 году паказалі, што рукі сялян пры адпаведных выпадках могуць наносіць маёнтку руйнаваньне і нават праганяць з маёнтку самога пана. Само сабой зразумела, што беларускія лібэральныя паны хацелі вызваліцца ад селяніна так, каб уся зямля цалком засталася ў іх руках. У такім выпадку яны мелі-б капітал у зямлі, а ў асобе вызваленых сялян яны мелі-б зусім танныя вольна-наёмныя рукі. Але на такое вызваленьне не згаджаўся рускі урад, які добра разумеў, што зьяўленьне на сьвет вяскова-гаспадарскага пролетарыяту для яго небясьпечна. Тады лібэральныя паны на Беларусі дадумаліся да вельмі добрага для іх выйсьця. Яны пачалі аддаваць сваіх сялян у наймы прамысловаму капіталу. Дзякуючы гэтаму, яны найперш ад усяго збывалі з рук ужо непатрэбнага ім прыгоннага селяніна і за гэта яшчэ атрымлівалі плату ад наёмніка сялянскіх рабочых рук. Апроч таго, яны вызвалялі сваю<noinclude></noinclude> 3twjn254ejp0ckoucwfbovmf1eqycgx 286984 286983 2026-05-19T14:44:18Z Gleb Leo 2440 286984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude>{{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=200px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 23.jpg|подпіс=Ян Баршчэўскі}} {{перанос канец|офі|цыяльнаму}} аб‘ясьненьню, „по внушениям необузданной вольности и независимости неприятельского войска“. Гэтыя бунты былі рэзультатам цяжкага стану сялянскай масы, аб чым сьведчыць і маркіз Пастарэ быўшы інтэндантам у Віцебшчыне. Паўстаньні ў Віцебшчыне прынялі такі характар, што памешчыкі-палякі зьвярнуліся да Наполеона з просьбаю аб абароне. Былі нават організаваны лятучыя атрады, каб уціхамірыць беспарадкі, у каторых Наполеон бачыў падгаворы рускай адміністрацыі проці яго самога. (В. И. Пичета. История крестьянских волнений в России. Минск, 1923, стар. 76). {{gap|2.5em}}Пасьля кампаніі 1812 году мы на Беларусі спатыкаем ужо такіх паноў, каторыя рады былі-б як-небудзь адчапіцца ад сваіх сялян. Гэтыя паны ўжо зразумелі, што рукі прыгоннага селяніна далёка менш выгадны для прогрэсыўнай гаспадаркі, чым рукі вольна-наёмнага рабочага. Прыгонная гаспадарка затрымлівала разьвіцьцё вяскова-гаспадарчай тэхнікі і перашкаджала інтэнсыфікацыі гаспадаркі. Апроч таго, сялянскія бунты ў часы кампаніі 12 году паказалі, што рукі сялян пры адпаведных выпадках могуць наносіць маёнтку руйнаваньне і нават праганяць з маёнтку самога пана. Само сабой зразумела, што беларускія лібэральныя паны хацелі вызваліцца ад селяніна так, каб уся зямля цалком засталася ў іх руках. У такім выпадку яны мелі-б капітал у зямлі, а ў асобе вызваленых сялян яны мелі-б зусім танныя вольна-наёмныя рукі. Але на такое вызваленьне не згаджаўся рускі урад, які добра разумеў, што зьяўленьне на сьвет вяскова-гаспадарскага пролетарыяту для яго небясьпечна. Тады лібэральныя паны на Беларусі дадумаліся да вельмі добрага для іх выйсьця. Яны пачалі аддаваць сваіх сялян у наймы прамысловаму капіталу. Дзякуючы гэтаму, яны найперш ад усяго збывалі з рук ужо непатрэбнага ім прыгоннага селяніна і за гэта яшчэ атрымлівалі плату ад наёмніка сялянскіх рабочых рук. Апроч таго, яны вызвалялі сваю<noinclude></noinclude> 277i7ofldb6pjaemt4uyg0vrxx0e08p 104 110510 286986 259191 2026-05-19T15:14:15Z Gleb Leo 2440 286986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|па|чала}} працаваць комісія па разглядзе справы дзекабрыстых. Яна жорстка расправілася з загаворшчыкамі. Паказаньні абвінавачаных выявілі, што дзекабрыстыя вялі жывыя зносіны і трымалі пастаянную сувязь з патайнымі гурткамі як у Польшчы, так і на Беларусі. Гэтыя гурткі ставілі сваёю мэтаю падтрымаць пераварот дзекабрыстых у Расіі і скарыстаць яго для адбудаваньня Рэчы Паспалітай, незалежнай ад Расіі, у старых яе межах. Проэкты рускіх дзекабрыстых, напрыклад, „Русская Правда“ Пэстэля, таксама прымалі пад увагу пажаданьні польскіх патрыотычных гурткоў. З польскіх гурткоў, зьвязаных з дзекабрыстымі, [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 24.jpg|300px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Беларускія салдаты ў канцы XVIII веку (Конная артылерыя).}}}} нам вядомы: „Грамада праўдзівых палякоў“, „Грамада вольных палякоў“, „Прыяцелі“ і г. д. Што датычыць гурткоў на Беларусі, то яны былі таксама польскімі па сваіх мэтах і па сваім складзе. Яны былі зьвязаны з студэнцкімі гурткамі Віленскага унівэрсытэту. З гурткоў на Беларусі, зьвязаных з дзекабрыстымі, нам вядомы: „Патрыотычны саюз“, „Чорныя браты“, „Вайсковыя прыяцелі“ і інш. Па некаторых зьвестках можна думаць, што ў 1823 годзе ўсе патайныя гурткі ў Польшчы і на Беларусі ўстанавілі паміж сабою сувязь і зьліліся ў адзін „Агульны патрыотычны саюз“. Усе гэтыя організацыі ня выступілі проціў рускага ураду ў сьнежні 1825 году толькі таму, што рух дзекабрыстых падняўся неспадзявана для іх, і яны не пасьпелі зрабіць адпаведнай падгатоўкі да выступленьня.<noinclude></noinclude> o2gowp74vhvhigvg0j9q2pti7d0hpp2 104 110511 286987 269159 2026-05-19T15:15:19Z Gleb Leo 2440 286987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Такія матар‘ялы, атрыманыя рускім урадам, выклікалі ў Мікалая I яшчэ большае абурэньне проці Польшчы. Члены патайных гурткоў, раскрытых на Беларусі, судзіліся і караліся тым самым Вярхоўным Угалоўным Судом, каторым караліся наагул усе дзекабрыстыя ў Расіі. {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=250px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 25.jpg|подпіс=Беларускія салдаты ў канцы XVIII в. (улан і пачтавік).}} Загаворшчыкі на Беларусі паплаціліся, хто крэпасьцю, хто турмою, хто катаргаю, хто выгнаньнем „в места не столь отдаленные Сибири“. Што датычыць да членаў польскіх патаемных організацый, то, па констытуцыі польскага каралеўства, яны не маглі быць аддадзены пад суд імпэрыі. Для сьледзтва і кары над імі, па загаду польскага караля, якім быў Мікалай I, быў організован асобны суд пры польскім сойме. Гэты суд не сьпяшаўся з разборам справы і разьбіраў яе больш чым год, наўмысьля зацягваючы процэс. Прыцягнутым да суду членам патайных організацый было пастаўлена абвінавачаньне ў тым, што яны ведалі аб загавары дзекабрыстых і не данясьлі аб ім ураду і што яны мелі намер зьвергнуць законны парадак у Польшчы і ўвясьці констытуцыю 3 мая 1791 году. Ня гледзячы на такое цяжкае абвінавачаньне, суд апраўдаў абвінавачаных, чым, зразумела, быў вельмі абуран урад Мікалая I. Паміж іншым, старшыня соймавага суду Бялінскі на запытаньне рускага ураду, чаму суд апраўдаў абвінавачаных, адказаў так: „Маё сэрца перашкаджала мне асудзіць нацыянальнае пачуцьцё“. Даведаўшыся аб такім адказе Бялінскага, Мікалай I, кажуць, кінуў такія словы: „Няшчасныя, яны выратавалі віноўных, але<noinclude></noinclude> 5p19wnvpw72d64s0nz25x1v55nofg86 104 110518 286993 259200 2026-05-19T18:11:14Z Gleb Leo 2440 286993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>мужык — нішто. Вы ніколі ня будзеце мець Польшчы, пакуль мужыкі яе не адваююць, а яны не адваююць яе, ня маючы перакананьня, што адбіваюць яе для сябе. Паншчына ёсьць прычына упадку паўстаньня“ ({{fine|Zbiór pamiętników z 1831 г., str. 219-220}}). [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 26.jpg|300px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Сяляне з-пад Пінску ў пачатку XIX веку.}}}} {{gap|2.5em}}Няўдача паўстаньня значна павялічыла польскую эміграцыю. Частка эміграцыі, зьвязаная ў свой час з чырвонымі, дае пачатак польскаму ўтопічнаму соцыялізму. У такім кірунку йшла, напрыклад, праца Ворцэля, Сьвентаслаўскага, Крэмпавецкага і др., што залажылі з польскіх жаўнераў у Портсмуце організацыю „Люд польскі“. Часам закладаюцца проста дэмократычныя організацыі, як, напрыклад, „Маладая Польшча“. Эміграцыя белая разьмясьцілася па чужаземных дварох. Яна прагнецца рабіць уплыў на урады і камандныя кругі Заходняй Эўропы. Найбольш эміграцыі абселася ў Францыі. У розных куткох Эўропы пачынаецца зноў праца па аднаўленьню Польшчы.<noinclude></noinclude> rulrlxxmppm646k2w90s1uww59kzo2j 104 110524 287001 269160 2026-05-19T19:28:13Z Gleb Leo 2440 287001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude> {{Цэнтар|[[image:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 27.jpg|500px]]}} {{цэнтар|{{smaller|Сяляне-беларусы на Смаленшчыне ў пачатку XIX ст.}}}}<noinclude></noinclude> mrglhbcrwoxh7krecn5qgqgum3lmt52 104 110533 287003 259217 2026-05-19T19:41:41Z Gleb Leo 2440 287003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}ХІХ сталецьце ў пачатку нясе на Беларусь полёнізацыю, а з 30-х гадоў — русіфікацыю. Але трэба сказаць, што і тая і другая пашыраюцца сярод соцыяльна-вышэйшых груп беларускага жыхарства. Ня чуючы сваёй мовы сярод паноў, чыноўнікаў і інтэлігентаў, цёмны беларускі селянін пачаў думаць, а потым стаў перакананы ў тым, што яго мова ёсьць толькі мужыцкая мова, мова някультурнага і бяспраўнага люду; што на гэтай мове немагчыма ані гаварыць нешта разумнае, ані пісаць, ані чытаць, ані друкаваць кніжак. У гэтай думцы падтрымлівалі яго і пануючыя станы, выстаўляючы на зьдзек беларускую мову, як мову мужыцкую, мову някультурных працоўных мас. І бела- [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 28.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Вёска на Магілёўшчыне на пачатку XIX в.}}}} рус-селянін, захаваўшы ў курнай хаце беларускую мову, меў пакуль што пачуцьцё сваёй асобнасьці соцыяльна-экономічнай, а з нацыянальнага боку ён ня быў сьвядомым. {{gap|2.5em}}Тым ня менш, з пачатку XIX сталецьця на Беларусі і па-за яе межамі пачынаецца разьвіцьцё нацыяльнага беларускага руху. Карані гэтага руху вырастаюць з экономічнага, разам з тым політычнага стану Польшчы, Расіі і Беларусі. {{gap|2.5em}}Польшча, падзеленая ў канцы XVIII сталецьця суседзямі, прагнецца ў гэтыя часы зноў стаць на ногі і адрадзіцца, як політычны організм. Сучасныя абставіны спрыяюць ёй. Але само сабою зразумела, што без тэрыторыі Беларусі, як сваіх усходніх „крэсаў“, Польшча адбудавацца ня можа, як дужае гаспадарства. Ня можа і ня хоча яна абыйсьціся бяз прыгоннай працы беларускага селяніна, каторы працаваў на {{перанос пачатак|поль|скага}}<noinclude></noinclude> jqtksfcphnwbbd96oxpeid0iykgt482 104 110539 287005 259223 2026-05-19T19:42:45Z Gleb Leo 2440 287005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Жартаў|лівасьць}} зьместу абедзьвюх поэм дапамагае іх пашырэньню. Аўтар поэмы „Энэіда“ добра невядомы. Некаторыя вучоныя лічаць аўтарам яе Манькоўскага з Віцебшчыны, але, здаецца, больш даных прыпісаць яе Равінскаму з Смаленшчыны. Аўтар поэмы „Тарас на Парнасе“ зусім невядомы. „Энэіда“ зьявілася на сьвет прыблізна ў пачатку ХІХ сталецьця, „Тарас на Парнасе“ — у 30-ых гадох XIX сталецьця. Форма або- [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 29.jpg|300px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|„Дзевіч-вечар“ з-пад Менску ў пачатку XIX ст.}}}} двух твораў і пабудова сюжэту антычныя, але іх зьмест і мова — беларуская. Абедзьве поэмы апісваюць грэцкіх і рымскіх багоў, надаючы ім беларускія рысы, і даюць добрую характарыстыку беларускага жыцьця таго часу. Верш у некаторых мясцох папсован за часы рукапіснага існаваньня твораў, тым ня менш, трэба прызнаць наагул лёгкасьць і ў некаторых мясцох вобразнасьць вершу. Жарты над беларускім селянінам гавораць аб тым, што настрой у аўтараў поэм шляхецкі, бо становішча селяніна ў тыя часы было зусім не „жартоўнае“. Як відаць з зьместу твораў, яны напісаны людзьмі адукаванымі,<noinclude></noinclude> taqxs34e4aqlsindlfoy36k0usl6pu0 104 110549 287010 259234 2026-05-19T19:51:23Z Gleb Leo 2440 287010 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|кі|раўнічых}} (упраўляючых) і аканомаў. Вялікі пан лічыў ніжэй свайго гонару самому гаспадарыць у маёнтку. Паны падарожнічалі, а панскія маёнткі знаходзіліся ў руках іх паслугачых, каторых беларускі селянін называў агульнаю назваю падпанкаў. Надужыцьце і гвалты з боку падпанкаў былі вялікія. Яны карысталі з свайго выпадковага палажэньня, каб выцягнуць з селяніна здабыткі легальныя і нелегальныя [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 30.jpg|300px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Сяляне з Магілеўшчыны ў пачатку XIX ст.}}}} для пана і зусім нелегальныя для сябе. Дзеля гэтага вельмі часта яны аказваліся яшчэ горшымі эксплёататарамі і гвалтаўнікамі, чым самі паны. Сярод беларускага сялянства ў некаторых мясцовасьцях нават злажылася прыказка, што падпанак — сабака, зьлейшы ад пана. На гэтым грунце на Беларусі ўтваралася шмат сялянскіх протэстаў і бунтаў. Прадстаўнікі ўлады, баючыся бунтаў, зьвярнулі на такое зьявішча сваю увагу. Губарнатары краю бачылі ў пашырэньні арэнды на Беларусі вялікую небясьпеку. Цікава ў гэтым сэнсе прывясьці тут вынятак з памянёнага ўжо вышэй цыркуляру менскага губарнатара Допэльмайера на імя павятовых шляхецкіх маршалкаў. Ён піша: „У губэрні амаль што ўсюды існуюць нейкія варожыя адносіны сялян да іх {{перанос пачатак|улась|нікаў}}<noinclude></noinclude> 7zom4bygihbl3qvxwcvmmwpk18h6iqt 104 110554 287013 269161 2026-05-19T19:52:13Z Gleb Leo 2440 287013 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude>адчувае, што настаў такі час, калі урад павінен будзе лічыцца з ёю больш, чым гэта было раней. Урад новага цара росьціць такія надзеі. У заключальных словах маніфэсту ў сувязі з заканчэньнем Крымскай вайны (19 сакавіка 1856 г.) ужо вызначана істота новых павей, новай програмы. Там сказана так: „Пры дапамозе божага промыслу, што заўсёды спрыяе Расіі, няхай зацьвярджаецца і паляпшаецца яе хатні дабрабыт, праўда і міласэрнасьць няхай пануюць у судох яе; няхай разьвіваецца ўсюды і з новай моцаю імкненьне да асьветы і ўсякай {{перанос пачатак|п=карыс|к=най}} {{Цэнтар|[[image:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 31.jpg|400px]]}} {{цэнтар|{{smaller|Шляхецкі двор на Меншчыне.}}}} {{перанос канец|п=карыс|к=най}} дзейнасьці, і кожны пад аховай законаў, для ўсіх адналькова справядлівых і ўсіх адналькова забясьпечваючых, няхай карыстаецца пладамі нявіннай працы. Урэшце — і гэта ёсьць першае жывейшае жаданьне наша — сьвет спасаючай веры, азараючы вумы і даючы моц сэрцам, няхай абараняе і паляпшае болей і болей грамадзянскую звычаёвасьць, гэты вярнейшы залог парадку і шчасьця“. {{gap|2.5em}}Маніфэст, як бачым, напісан у самаўладна-лібэральным духу. Справа пачынаецца з божага промыслу, далей ідуць лібэральныя намёкі і паўсловы, і ўрэшце зноў мы спатыкаемся з вераю ў бога, звычаёвасьцю і парадкам. Ня гледзячы на ўсю сваю скромнасьць і нязначнасьць, маніфэст зьвярнуў на сябе увагу з двух бакоў: з боку лібэралаў і рэакцыянэраў. Адны лічылі яго мэтазгодным актам, другія трубілі ўва ўсе трубы, што для імпэрыі пачынаюцца шкадлівыя часы. У самай рэчы маніфэст быў толькі папераю, над катораю зусім ня<noinclude></noinclude> nwxqxz9s2759ny9ltzeu9zyapjmap73 104 110561 287016 259248 2026-05-19T20:02:21Z Gleb Leo 2440 287016 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}На аснове рэформы выходзіла, што селянін да таго часу, пакуль ён ня выкупіць атрыманага ад пана надзелу, знаходзіцца ў адносінах да яго ў стане часова-абавязанага. На Беларусі найчасьцей яго абавязкі ў адносінах да пана складаліся з трох дзён паншчыны ў тыдзень мужчынскіх і двух у тыдзень — жаноцкіх. Паншчына часам, як і ў часы прыгону, замянялася аброкам, каторы ад 15 рублёў даходзіў да 22 рублёў у год. Польскае паўстаньне 1863 году прымусіла рускі урад [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 32.jpg|300px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Народныя ўборы з-пад Пінску на пачатку XIX ст.}}}} скасаваць на Беларусі палажэньне часова-абавязаных сялян. Каб прыцягнуць у свой бок селяніна, урад абвясьціў яго зусім вольным ад паншчыны і аброку. Замест іх, з 1864 году селянін пачаў плаціць беспасрэдна ураду выкупныя плацяжы. Экономічная абавязковая сувязь яго з панам была скасована. З панамі меў справу рускі урад, каторы адразу заплаціў ім авансам па вельмі шчодрай расцэнцы выкуп за сялянскую зямлю даходнымі процантнымі паперамі. Што датычыць да „вызваленага“ сялянства, то яно павінна было плаціць добрачынцу-ураду з лішкаю на працягу дзесяткаў год свой як-бы доўг выкупнымі штогоднымі плацяжамі. Дорага каштавала селяніну гэтая панска-царская ласка.<noinclude></noinclude> 7591s54bhf2qgtwv326tu0lqm75zsqu 104 110564 287017 259251 2026-05-19T20:03:04Z Gleb Leo 2440 287017 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Расія. У той час, як у Расіі будаваліся школы і больніцы, дарогі і масты і г. д., Беларусь асталася збоку. {{gap|2.5em}}Пасьля вызваленьня, сялянства атрымала ад ураду асобнае і вясковае саслоўнае „самоуправление“, каторае амаль што без перамен прабыло да часоў рэволюцыі. Сяляне складаюць вясковыя вобчасты з [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 33.jpg|300px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Сялянскія вопраткі ў пачатку XIX сталецьця, з-пад Горадні.}}}} сельскімі сходамі, старастамі, соцкімі і дзесяцкімі. Некалькі вясковых вобчастваў складаюць валасное вобчаства, са сходам, старшынёю і пісарам. Тут-жа пры воласьці знаходзіцца і сялянская юстыцыя ў відзе валаснога суду. Тут-жа ў воласьці, вольнага селяніна лібэральна сякуць лозамі. Усе гэтыя вынікі рэформы былі і ў Расіі, і на Беларусі.<noinclude></noinclude> 08mqwdc7jrg8cafalpb1sz60kjxflt7 104 110567 287019 259254 2026-05-19T20:33:56Z Gleb Leo 2440 287019 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|попу|лярнае}} ўва ўсёй Эўропе, робіцца асабліва популярным у Польшчы. Польскія патрыоты ўскладаюць свае надзеі на дапамогу заходніх гаспадарстваў, асабліва Францыі. Францыя вядзе барацьбу з Аўстрыяй за вызваленьне Італіі, потым яна будзе змагацца з Расіяй за вызваленьне Польшчы. Чаго не пасьпеў зрабіць Наполеон I, тое зробіць, на думку польскіх патрыотаў, яго наступнік Наполеон III. Тварэц навуковага рэволюцыйнага соцыялізму, Кароль Маркс, лічыць паўстаньне 1863 году прогрэсыўным гістарычным зьяўленьнем. Вялікі удзел у паўстаньні прымаюць гурткі відных рэволюцыянэраў таго часу, Герцэна і Бакуніна. [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 34.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|У Варшаве ў 1861 г.}}}} Усё-ж такі трэба зазначыць, што паўстаньне 1863 году, ня гледзячы на яго інтэнсыўнасьць і героічнасьць асобных момантаў, ня мела той шырыні і размаху, што паўстаньне 1831 году. У 1831 годзе Польшча паўстала, як гаспадарства. Яна і Расія былі дзьвюма ваюючымі старонамі ў стане вайны паміж сабою. Польшча мела хоць і невялікую параўнальна з Расіяй, але ўсё-ж такі рэгулярную армію, каторая стала воч-на-воч з рускай рэгулярнай арміяй. Цяпер у палякоў была магчымасьць толькі партызанскай барацьбы, каторая, як-бы яна моцная ні была, не магла стаць проціў організаванага напору рэгулярнай арміі. Апроч таго, сялянства, на каторае мог спадзявацца і апірацца партызанскі рух, было цяпер ня так воража настроена ў адносінах да Расіі, як у канцы 20-х і пачатку 30-х гадоў. Гэтыя годы былі ў Расіі зьвязаны з ненавіснымі іменьнямі Аракчэева і Мікалая I, а цяпер „лібэральны“<noinclude></noinclude> 7nghp6f8b61bzc038jerlpjzw24qhtp 104 110568 287020 259255 2026-05-19T20:35:13Z Gleb Leo 2440 287020 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>скіру урад, хоць і няўдала, але ўсё-ж такі правёў вызваленьне сялян ад прыгону, чаго не зрабіла панская Польшча мінулага часу. {{gap|2.5em}}Мэта паўстаньня — ранейшая: адбудаваць Рэч Паспалітую ў старых межах да 1772 году. Новым у вадносінах да Беларусі было тое, што паўстаньне 1863 году зазначала ўсю важнасьць сялянскага пытаньня і высунула для зьдзейсьненьня плян пабудаваньня незалежнай Беларусі. {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=200px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 35.jpg|подпіс={{Разьбіўка|Герцан}}.}} Гэтыя два пытаньні стаялі ў сувязі з тэорыямі тагочасных рэволюцыйных гурткоў Герцэна і Бакуніна і выклікаліся рэальнымі інтарэсамі працоўных мас Беларусі. Герцэн у польскім пытаньні быў прыхільнікам незалежнай Польшчы, але ён ня быў згодзен з тым, каб уваскрослая Польшча праглынула Украіну, Літву і Беларусь; апроч таго, ён лічыў, што паўстаньне павінна дасягнуць ня толькі мэт політычных, але і соцыяльных: яно павінна вызваліць сялян ад прыгону і даць ім зямлю. Таксама мысьліў і Бакунін. Сялянская Расія, хлопская Польшча, вызваленыя Украіна, Беларусь і Літва, на яго думку, павінны стварыць вольныя фэдэрацыі. {{gap|2.5em}}У 1862 годзе ў Варшаве, замест Варшаўскага Гарадзкога Комітэту організаваўся Народны Цэнтральны Комітет, каторы хутка абвясьціў сябе Народным Жондам (урадам). Ён вядзе сваю працу і ўтрымліваецца на сродкі, каторыя, з аднаго боку, перакідваюцца яму ў загранічнай эміграцыі, з другога боку — атрымліваюцца, як спэцыяльныя зборы з уласьнікаў зямлі ў Польшчы і на Беларусі. Падпольны урад мае вялікія сувязі ня толькі з паўстанцамі краю: ён зьвязан з замежнай эміграцыяй і, апроч таго, праз палякоў афіцэраў, чыноўнікаў, студэнтаў і г. д. ён мае сувязь з рэволюцыйнымі організацыямі ў розных мясцовасьцях Расіі. {{gap|2.5em}}Як і ў 1831 годзе, паўстаньніцкі рух з самага пачатку разьбіуся на дзьве часьці: белую і чырвоную. На чале партыі белых стаяць польскія магнаты і багатая, радавітая шляхта. Усе яны концэнтруюцца навокал старога політычнага дзеяча, вядомага нам Адама Чартарыскага і яго сваякоў (Лямбэраў отэль у Парыжы). Яны лічаць, што для адбудовы Рэчы Паспалітай першую і галоўную ролю павінна граць дыплёматыя. Збройнае паўстаньне патрэбна пастолькі, паколькі яго могуць скарыстаць дыплёматы. Панскае земляўласьніцтва і шляхецкія выключныя правы ў будучай Польшчы павінны застацца {{перанос пачатак|непа|рушнымі}}<noinclude></noinclude> rrbcrc5f2j5yb004i9rgzmscyr1wbcn 104 110570 287021 259257 2026-05-19T20:40:00Z Gleb Leo 2440 287021 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>а часам і фанатычны настрой польскага сялянства. Ксёндз Фелінскі, каторы потым быў варшаўскім арцыбіскупам, у сваіх гутарках з выпускнымі студэнтамі Пецярбурскай каталіцкай духоўнай акадэміі, піша, [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 36.jpg|300px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Нелегальныя газэты 1863-64 г.г. (Беларуская газэта „Hutarka“ — „Гутарка“).}}}} што чырвоныя ў процівагу белым вельмі часта са студэнтаў вышэйшых сьвецкіх школ перарабляліся на ксяндзоў, апранаючы сутану для політычных мэт. {{gap|2.5em}}Паўстаньне на Літве і Беларусі пачалося трохі пазьней і на чале яго стаў мясцовы народны урад пад назваю Літоўскага Комітету.<noinclude></noinclude> or1bujqn6lth7ghb42hb96ei1bgp0xv 104 110573 287022 259260 2026-05-19T20:42:01Z Gleb Leo 2440 287022 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Дробна-буржуазыйная рэволюцыйная інтэлігенцыя займала тут першае месца. На чале чырвоных стаіць адзін з выдатнейшых рэволюцыянэраў таго часу Кастусь Каліноўскі, на асобе каторага нам трэба спыніцца. {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=300px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 37.jpg|подпіс=Паўстанцы выходзяць у лес („Do lasu“).}} {{gap|2.5em}}Каліноўскі радзіўся ў Горадзеншчыне, у Ваўкавыскім павеце, у 1838 годзе. Бацька яго, дробны зьбяднелы шляхціц, ужо ня мог жыць з зямлі і зарабляў хлеб, як кустар-ткач. Сына ён аддаў у навуку. Кастусь скончыў пяціклясовую прогімназію ў Сьвіслачы і паступіў у Маскоўскі унівэрсытэт. За удзел у студэнцкіх непарадках яго адтуль выключылі, і ён, пасьля ўсялякіх труднасьцяй залічыўся ў Пецярбурскі унівэрсытэт і скончыў яго, як кандыдат права. У унівэрсытэце канец 50-х гадоў Каліноўскі жыве звычайным жыцьцём студэнта-бедняка і зыходзіцца з рускімі падпольнымі народніцкімі гурткамі і рэволюцыйнымі польскімі організацыямі. Творы Герцэна і Бакуніна робяць вялікі ўплыў на яго сьветапагляд. У 1860 годзе Каліноўскі ўжо тыповы рэволюцыянэр-народнік таго часу. У 1862 годзе Каліноўскі ўжо на Беларусі. Зразумела, што тут ён адразу знаходзіць сабе месца ў лягеры чырвоных паўстанцаў і робіцца членам літоўскага патаемнага ураду. Усю восень, пад імем Васіля Сьвіткі, апрануўшыся ў сялянскую вопратку, ходзіць ён па вёсках добра знаёмай яму Горадзеншчыны і вядзе пропаганду сярод сялянства. Поліцыя ганялася па яго сьлядох, але злавіць не магла, бо сяляне хавалі яго. Ён быў сярод іх сваім чалавекам, імя яго было акружана ўсялякімі легендамі. Вандруючы па працоўных беларускіх вёсках, ён пераканаўся, што толькі тады паўстаньне можа мець посьпех, калі селянін пойдзе яго рабіць. А селянін толькі тады пойдзе яго рабіць, калі яно будзе пакірована для здавальненьня яго інтарэсаў, а ні інтарэсаў земляўласьнікаў. І трэба якраз так пакіраваць паўстаньне. Ён гаварыў сялянам, што трэба адабраць зямлю ад паноў і аддаць сялянству ўжо цалком без усялякіх „выкупаў“. Трэба змагацца з царскім урадам, каторы падтрымлівае паноў і вызваляе не сялян ад паноў, а зямлю ад сялян. Трэба ўтварыць „мужыцкую“ Беларусь, незалежную і ад польскага пана, і ад рускага<noinclude></noinclude> 2ljlzpcb1jpzt799npjeo85tffaz2hs 104 110574 287018 269163 2026-05-19T20:31:20Z Gleb Leo 2440 287018 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude>самаўладзтва, бо яны разам смокчуць кроў беларускага селяніна. Вельмі тыповымі для Кастуся зьяўляюцца словы, каторыя часта любіў ён гаварыць сялянам у сваіх прамовах: „Сякера паўстанца не павінна спыняцца нават над калыскаю шляхецкага дзіцяці“, „такой базмозглай {{выява з подпісам|месца=злева|шырыня=200px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 38.jpg|подпіс=Кастусь Каліноўскі.}}галаве, як Варшава, ня можна даверыць долю Беларусі“. Гаворыць Каліноўскі з сялянствам у яго, роднай яму беларускай мове, у гэтай-жа мове друкуе ён свае адозвы і часопісі-проклямацыі да сялянства, падпісваючы іх псэўдонімам „Яська, гаспадар з-пад Вільні“. Літаратурны псэўдонім яго робіцца такім-жа популярным сярод сялянства, як і звычайнае імя. Энэргічны, бясстрашны, поўны энтузіязму і веры ў перамогу беларускіх працоўных мас, ён быў найяскравейшаю асобаю паўстаньня на Беларусі. Таварышамі і памочнікамі Кастуся Каліноўскага былі людзі, падобныя на яго. З іх нам вядомы — Т. Дылеўскі, па пахаджэньні дробны шляхціц, акуратны выканаўца плянаў Кастуся, чалавек вялікай вытрыманасьці і дысцыпліны; паручнік рускай службы, добры організатар і агітатар Малахоўскі, настаўнік па профэсіі, пропагандысты сярод інтэлігенцыі Пшыбыльскі і інш. {{gap|2.5em}}Віленскі патаемны урад, кіруючы паўстаньнем на Беларусі, складаўся з 5 асоб: капітана рускай службы Зьвірждоўскага, Кастуся Каліноўскага, Малахоўскага, залезнакалейніка Вярыгі і лекара Длускага. Прадстаўніком варшаўскага ураду на Літве і Беларусі — Дзюлёран. Большасьць ураду складаецца з чырвоных. Дзюлёран — выразны белы. Дзюлёран пачаў пасылаць у Варшаву даносы аб сэпаратызьме і якобінізьме віленскага ураду. Цэнтральны урад рашыў захапіць уладу на Беларусі ў белыя рукі. Паступова чырвоныя часткаю выціскаюцца з віленскага<noinclude></noinclude> py6xd0x29lrrqtvupzs3qx4hxwm7en3 104 110576 287023 259263 2026-05-19T21:15:10Z Gleb Leo 2440 287023 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Мы ня можам судзіць аб тым, добра ці ня добра быў распрацован плян Серакоўскага. Вядома толькі, што выканаць яго не ўдалося. Справу ў Дзьвінску сапсаваў Плятэр, каторы, не паразумеўшыся з загаворшчыкамі ў горадзе і крэпасьці, зрабіў напад на транспорт з {{выява з подпісам|месца=злева|шырыня=200px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 39.jpg|подпіс=Ксёндз Антон Мацкевіч.}} зброяю каля Краслаўкі і пакіраваўся на Дзьвінск. Тут ён быў адбіт, паранен, узяты ў палон і пасаджан у турму. Пры дапросах быў выкрыт плян заняцьця крэпасьці, і добра падгатаваны загавор, у каторым прымала удзел нават мясцовая жандармэрыя, праваліўся. У Горы-Горках паўстанцы спачатку мелі пасьпех. Пры чынным удзеле студэнтаў Горацкага земляробскага інстытуту ў ноч з 5 на 6 траўня паўстанцы ўзялі горад, абабралі скарбовую касу ды рушылі да Магілева. Мясцовае сялянства, бачачы ў паўстанцах прыгоншчыкаў-паноў, ня стала на іх бок. Сяляне сачылі за атрадам паўстанцаў і праз нейкі час, разам з рускімі салдатамі, абкружылі яго і захапілі ў палон. У Ковеншчыне пачаў справу сам Серакоўскі пад псэўдонімам Даленгі, маючы званьне ваяводы Літоўскага і Ковенскага. Ён спадзяваўся, што да яго пойдзе народ дзесяткамі тысяч, але ў самай рэчы яму ўдалося набраць атрад каля 2.000 паўстанцаў. Праўда, трэба сказаць, што атрад быў добра ўзброен і абучан. Шмат дапамог Серакоўскаму выдатны партызан, ксёндз Мацкевіч, каторы скарыстаў фанатычна-каталіцкі настрой мясцовага жыхарства і выгодную для партызаншчыны мясцовасьць краю. Атрад меў некалькі ўдалых стычак з урадавымі часьцямі. У красавіку ён спаткаўся з рускім гэнэралам Ганецкім. Адна за аднэй (25, 26 і 27 красавіка) адбыліся тры бітвы. Паўстанцы былі разьбіты. Сам Серакоўскі быў паранен куляю ў грудзі навылет, узят у палон і пасаджан у турму. Мацкевіч сабраў рэшткі паўстанцаў, папоўніў атрад новымі сіламі і доўга яшчэ выступаў у Ковеншчыне. З некаторых фактаў мы можам думаць, што потым ён увашоў у зносіны з чырвонымі і прыняў соцыяльную іх програму. {{gap|2.5em}}Няўдачы белых высунулі зноў да справы чырвоных. Хутка злажыўся зноў чырвоны урад, каторы назначыў Каліноўскага дыктатарам Літвы і Беларусі. Але было ўжо запозна. Сялянства, бачачы столькі<noinclude></noinclude> kdwra3o7wql3gqd7exnbdbnm02dhnlw 287024 287023 2026-05-19T21:15:26Z Gleb Leo 2440 287024 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Мы ня можам судзіць аб тым, добра ці ня добра быў распрацован плян Серакоўскага. Вядома толькі, што выканаць яго не ўдалося. Справу ў Дзьвінску сапсаваў Плятэр, каторы, не паразумеўшыся з загаворшчыкамі ў горадзе і крэпасьці, зрабіў напад на транспорт з {{выява з подпісам|месца=злева|шырыня=200px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 39.jpg|подпіс=Ксёндз Антон Мацкевіч.}} зброяю каля Краслаўкі і пакіраваўся на Дзьвінск. Тут ён быў адбіт, паранен, узяты ў палон і пасаджан у турму. Пры дапросах быў выкрыт плян заняцьця крэпасьці, і добра падгатаваны загавор, у каторым прымала удзел нават мясцовая жандармэрыя, праваліўся. У Горы-Горках паўстанцы спачатку мелі пасьпех. Пры чынным удзеле студэнтаў Горацкага земляробскага інстытуту ў ноч з 5 на 6 траўня паўстанцы ўзялі горад, абабралі скарбовую касу ды рушылі да Магілева. Мясцовае сялянства, бачачы ў паўстанцах прыгоншчыкаў-паноў, ня стала на іх бок. Сяляне сачылі за атрадам паўстанцаў і праз нейкі час, разам з рускімі салдатамі, абкружылі яго і захапілі ў палон. У Ковеншчыне пачаў справу сам Серакоўскі пад псэўдонімам Даленгі, маючы званьне ваяводы Літоўскага і Ковенскага. Ён спадзяваўся, што да яго пойдзе народ дзесяткамі тысяч, але ў самай рэчы яму ўдалося набраць атрад каля 2.000 паўстанцаў. Праўда, трэба сказаць, што атрад быў добра ўзброен і абучан. Шмат дапамог Серакоўскаму выдатны партызан, ксёндз Мацкевіч, каторы скарыстаў фанатычна-каталіцкі настрой мясцовага жыхарства і выгодную для партызаншчыны мясцовасьць краю. Атрад меў некалькі ўдалых стычак з урадавымі часьцямі. У красавіку ён спаткаўся з рускім гэнэралам Ганецкім. Адна за аднэй (25, 26 і 27 красавіка) адбыліся тры бітвы. Паўстанцы былі разьбіты. Сам Серакоўскі быў паранен куляю ў грудзі навылет, узят у палон і пасаджан у турму. Мацкевіч сабраў рэшткі паўстанцаў, папоўніў атрад новымі сіламі і доўга яшчэ выступаў у Ковеншчыне. З некаторых фактаў мы можам думаць, што потым ён увашоў у зносіны з чырвонымі і прыняў соцыяльную іх програму. {{gap|2.5em}}Няўдачы белых высунулі зноў да справы чырвоных. Хутка злажыўся зноў чырвоны урад, каторы назначыў Каліноўскага дыктатарам Літвы і Беларусі. Але было ўжо запозна. Сялянства, бачачы столькі<noinclude></noinclude> 54ekyothe6u7ktlcgnerjwfqt42sxfl 287025 287024 2026-05-19T21:15:49Z Gleb Leo 2440 287025 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Мы ня можам судзіць аб тым, добра ці ня добра быў распрацован плян Серакоўскага. Вядома толькі, што выканаць яго не ўдалося. Справу ў Дзьвінску сапсаваў Плятэр, каторы, не паразумеўшыся з загаворшчыкамі ў горадзе і крэпасьці, зрабіў напад на транспорт з {{выява з подпісам|месца=злева|шырыня=200px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 39.jpg|подпіс=Ксёндз Антон Мацкевіч.}} зброяю каля Краслаўкі і пакіраваўся на Дзьвінск. Тут ён быў адбіт, паранен, узяты ў палон і пасаджан у турму. Пры дапросах быў выкрыт плян заняцьця крэпасьці, і добра падгатаваны загавор, у каторым прымала удзел нават мясцовая жандармэрыя, праваліўся. У Горы-Горках паўстанцы спачатку мелі пасьпех. Пры чынным удзеле студэнтаў Горацкага земляробскага інстытуту ў ноч з 5 на 6 траўня паўстанцы ўзялі горад, абабралі скарбовую касу ды рушылі да Магілева. Мясцовае сялянства, бачачы ў паўстанцах прыгоншчыкаў-паноў, ня стала на іх бок. Сяляне сачылі за атрадам паўстанцаў і праз нейкі час, разам з рускімі салдатамі, абкружылі яго і захапілі ў палон. У Ковеншчыне пачаў справу сам Серакоўскі пад псэўдонімам Даленгі, маючы званьне ваяводы Літоўскага і Ковенскага. Ён спадзяваўся, што да яго пойдзе народ дзесяткамі тысяч, але ў самай рэчы яму ўдалося набраць атрад каля 2.000 паўстанцаў. Праўда, трэба сказаць, што атрад быў добра ўзброен і абучан. Шмат дапамог Серакоўскаму выдатны партызан, ксёндз Мацкевіч, каторы скарыстаў фанатычна-каталіцкі настрой мясцовага жыхарства і выгодную для партызаншчыны мясцовасьць краю. Атрад меў некалькі ўдалых стычак з урадавымі часьцямі. У красавіку ён спаткаўся з рускім гэнэралам Ганецкім. Адна за аднэй (25, 26 і 27 красавіка) адбыліся тры бітвы. Паўстанцы былі разьбіты. Сам Серакоўскі быў паранен куляю ў грудзі навылет, узят у палон і пасаджан у турму. Мацкевіч сабраў рэшткі паўстанцаў, папоўніў атрад новымі сіламі і доўга яшчэ выступаў у Ковеншчыне. З некаторых фактаў мы можам думаць, што потым ён увашоў у зносіны з чырвонымі і прыняў соцыяльную іх програму. {{gap|2.5em}}Няўдачы белых высунулі зноў да справы чырвоных. Хутка злажыўся зноў чырвоны урад, каторы назначыў Каліноўскага дыктатарам Літвы і Беларусі. Але было ўжо запозна. Сялянства, бачачы столькі<noinclude></noinclude> 2f14vaxgctm1zmilz70j1hntxkycq96 104 110577 287026 259264 2026-05-19T21:17:16Z Gleb Leo 2440 287026 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>часу на чале паўстаньня паноў, не магло ў масе зразумець Каліноўскага і пайсьці за ім. Толькі ў тых мясцох, дзе сяляне ведалі і чулі аб Сьвітцы-Каліноўскім (напр., Горадзеншчына), яны адгукнуліся на новы покліч чырвоных і падтрымвалі іх. {{gap|2.5em}}Такім спосабам белыя сарвалі паўстаньне на Беларусі. Іх удзел у паўстаньні быў значны і адбіўся на настроі сялянства. Каб гэта было больш зразумелым, мы возьмем адзін з малюнкаў паўстаньня, каторы пакажа нам усе адмоўныя бакі удзелу ў паўстаньні белых. [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 40.jpg|300px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Сцэна з паўстаньня (бітва ў Аўгустоўскім лесе).}}}} {{gap|2.5em}}Справа ідзе ў раёне Багушэвічаў Ігуманскага павету. На чале паўстаньня стаіць магнат, вялікі земляўласьнік Баляслаў Сьвентаржэцкі. Яго маёнткі зьяўляюцца багацейшымі ўва ўсёй акрузе. Больш двух тысяч прыгонных сялян працуюць на гэтага паўстанца. Найбольшы яго маёнтак з раскошным палацам і з броварам знаходзіцца каля мястэчка Багушэвічаў. Мястэчка таксама пабудована на яго зямлі і штогод выплачвае яму чыншавы падатак. Апроч Багушэвічаў, ён мае яшчэ чатыры вялікія двары: Траскоўшчыну каля Менску, Вялікую Гануту ў 5 вярстах ад Багушэвічаў, Ляды ў 20 вярстах ад Вялікай<noinclude></noinclude> 5xgvhu3mj8zglii8oz8g886t7u283l8 104 110578 287027 259265 2026-05-19T21:18:15Z Gleb Leo 2440 287027 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Гануты і Горкі ў 20 вярстах ад Багушэвічаў. Апроч Сьвентаржэцкага, у паўстаньні прымаюць удзел буйнейшыя земляўласьнікі ваколіцы: браты Лукашэвічы, паны двух маёнткаў — Бродцы і Нягонічы, Есьман — пан маёнтку Кабылякі, Навіцкі — пан маёнтку Востраў, Рагоўскі — пан маёнткаў Асмолаўкі і Гарадзішча, Карказовіч — пан маёнтку Лагі, Ваньковіч — вельмі багаты магнат, каторы мае ў Ігуманшчыне адзін з {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=150px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 41.jpg|подпіс=Паўстанцы на Беларусі.}} сваіх маёнткаў, Забашэвічы; Асоўскі — пан маёнтку Рудня, Борсук — пан некалькіх маёнткаў, з каторых у Ігуменшчыне была Альхоўка; Бараноўскі — кіраўнічы вялікага маёнтку графа Патоцкага, Бярэзіны; Акуліч — пан маёнтку Малая Ганута і інш. Я наўмысьля пералічыў гэтых яснавяльможных удзельнікаў паўстаньня на Беларусі, каб паказаць, з якім пахучым букетам прыходзілася стаяць бок-а-бок паўстанцам-народнікам. Да гэтага панскага букету трэба дадаць яшчэ ксяндзоў прымаёнткавых і парафіяльных касьцёлаў, каторыя імем маткі боскай і анёлаў клікалі сваіх авечак на сьвятую справу адбудаваньня польскай айчыны. У касьцёлах хавалася зброя для паўстанцаў. Асабліва многа зброі ляжала схованай у мураваным касьцеле маёнткаў Багушэвічы, каторы потым быў перароблен Мураўёвым на праваслаўную царкву сьвятога Данілы. Да паноў і ксяндзоў трэба яшчэ дадаць ігуманскага спраўніка, зьбяднелага пана Сушчынскага, і асэсара (станавога прыстава) мястэчка Бярэзіны, таксама зьбяднелага пана Крукоўскага. Гэтыя два рускія ураднікі былі вельмі карысны для паўстанцаў. Яны заўсёды мелі пэўныя весткі аб тым, дзе хаваюцца паўстанцкія групы, і кіравалі рускія войскі, пасланыя для барацьбы з паўстанцамі, зусім ня туды, куды было трэба. Паўстанцкія групы ў Багушэвіцкім раёне былі невялікія, ад некалькіх дзесяткаў да сотні з палавінаю чалавек. Такі невялікі лік груп вельмі кідаецца ў вочы, калі ўзяць пад увагу вялікае багацьце правадыроў паўстаньня ў раёне. Групы амаль што ня мелі сувязі з мясцовым сялянствам; яны складаліся ў сваёй значнай большасьці з элемэнту прышлага і пераяжджалі з месца на месца на панскіх дворных параконных карах. {{gap|2.5em}}Зусім зразумела, што сялянства ня лічыла гэтых „дворных“ паўстанцаў сваймі абаронцамі. Як толькі сяляне даведваліся, што праз іх вёску будуць ісьці такія паўстанцы, яны ўцякалі ў лясы, каторымі густа была пакрыта ўся Ігуманшчына. Найчасьцей такая самая {{перанос пачатак|гісто|рыя}}<noinclude></noinclude> hjxz3c6n657zo28vrqjr7qjzidckky3 104 110579 287028 264957 2026-05-19T21:19:10Z Gleb Leo 2440 287028 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|гісто|рыя}} была, калі да вёскі падыходзілі рускія салдаты. Усё-ж такі ў гэтым разе мы часта находзім здарэньні, калі сяляне памагалі салдатам лавіць паўстанцаў, бо паўстанцы мелі сувязь з ненавіснымі ім панамі. Калі сяляне спатыкаліся з групамі чырвоных паўстанцаў, то і ім адразу не давалі веры, бо прымалі іх за белых. {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=200px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 42.jpg|подпіс=Тып паўстанца на Беларусі (Раман Рагінскі).}} {{gap|2.5em}}Малюнак паўстаньня ў аколіцы мястэчка Багушэвічаў дае нам як-бы ключ для зразуменьня паўстаньня на Беларусі і прычыны яго няўдачы. Былі прычыны, каторыя не далі паўстаньню ўрасьці сваймі каранямі глыбока ў сялянскія працоўныя гушчы Беларусі. Паўстанцы-народнікі былі вядомы толькі ў некаторых мясцовасьцях і больш сьвядомым колам сялянства і рамесьнікаў. Ад шырокіх рабоча-сялянскіх гушч чырвоныя рэволюцыянэры былі аддзелены тоўшчаю белых паўстанцаў, праз каторую ім трудна было прабівацца да чорназемнай багатай глебы, што магла карміць паўстаньне. Паміж працоўнымі масамі і такімі рэволыцыянэрамі, як Каліноўскі, стаў прыгоншчык, абшарнік-пан, каторы кінуў свой цень і зацямніў чырвоны твар паўстаньня. Пры такіх умовах рускаму ураду было лёгка справіцца з паўстаньнем на Беларусі, тым больш, што белыя паўстанцы вельмі хутка перакінуліся на старану рускага ураду.<section end="15"/> <section begin="16"/><center>'''Ліквідацыя паўстаньня.</center> {{gap|2.5em}}Паўстаньне 1863 году нарабіла шмат гоману. Аб ім гаварылі ў дыплёматычных колах, шмат пісалі ў замежных і расійскіх газетах. Урадавыя колы былі скомпромітаваны тым, што яно так зацягнулася. Трэба было так ці йначай канчаць гэты „спор славян между собой“. Для гэтай мэты быў вызначан для пасылкі на Беларусь „верный росс“, тыповы рэакцыянэр-чыноўнік, Міхал Мікалаевіч Мураўёў. Ён быў назначан у траўні 1863 году віленскім гэнэрал-губарнатарам з надзвычайнымі поўнамоцтвамі. {{gap|2.5em}}Мы ведаем больш-менш кар‘еру гэтага мікалаеўскага чыноўніка, насіцеля тагочасных дэвізаў: праваслаўе, самаўладзтва і руская народнасьць. Гэтыя дэвізы данёс ён да 60-х гадоў. Захаваў ён і {{перанос пачатак|тактыч|ныя}}<noinclude></noinclude> 43r1k0k0e6ag0ihlxoc650ebbmuouvf 104 110580 287031 259267 2026-05-19T21:31:52Z Gleb Leo 2440 287031 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|тактыч|ныя}} прыёмы і спосабы мікалаеўскай эпохі: цяжкую руку і моцны кулак. Да 1835 году Мураўёў рабіў кар‘еру на Беларусі, дзеля таго ён і быў прызначан рускім урадам за спасіцеля Беларусі ў момант паўстаньня 1863 году. {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=300px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 43.jpg|подпіс=Карыкатура „Расія й Польшча“.}} {{gap|2.5em}}У сярэдзіне траўня 1863 году Мураўёў з вялікаю помпаю зьявіўся ў Вільню. Як мы бачылі, паўстаньне ў гэты час ужо пашло на зьмяншэньне, дзякуючы віднаму удзелу ў ім белых. Праўда, пасьля правалу белых, чырвоныя прыняліся папраўляць справу, але яны ня мелі ў патрэбным ліку экономічных сродкаў і, што важней, не маглі ўцягнуць у паўстаньне ўсю працоўную масу, адстрашаную ад паўстаньня белымі. Ясна, што цяпер задушыць паўстаньне было лёгка. {{gap|2.5em}}Пачалося, як і заўсёды, з звычайнага прыёму Мураўёвым галоўных чыноўнікаў гэнэрал-губарнатарства, шляхецкіх маршалкаў, духавенства, гандляроў, ваенных і інш, каторым новы гэнэрал-губарнатар урачыста абвясьціў свае прыёмы ўлады і заявіў, што ён з праціўнікамі рускага ураду жартаваць ня будзе. Свае словы новы начальнік пастараўся даказаць прыкладамі. Вось перад намі адпаведны вынятак з уласных запісак Мураўёва: „Паўстанцамі былі запоўнены ўсе турмы, але, на жаль, іх судовыя справы ня былі закончаны, нават і не пачаты. А аб тых асобах, над каторымі прыгаворы вайсковых судоў ужо адбыліся, ня было зроблена канчатковых конфірмацый, бо баяліся строгасьцю абураць паўстанцаў. Наадварот, жадаючы паказаць паляком, што урад наш іх не баіцца, я адразу заняўся разглядам прыгавораў аб больш важных праступніках, не чакаючы конфірмаваў іх і даў загад выканаць прыгаворы ў Вільні на гандлёвым пляцы, у поўдзень, з абвесткаю па ўсім горадзе з барабанным боем“. (Русская Старина, т. 36, стр. 406). Адразу, каб застрашыць як паўстанцаў, так і мясцовае жыхарства, было шмат паўстанцаў павешана. Найраней з „барабанным боем“ павесілі двух паўстанцаў-ксяндзоў, што навяло паніку на каталіцкае духавенства. Потым павесілі некалькіх начальнікаў паўстаньніцкіх атрадаў, а сярод іх, ужо памянёнага намі раней, ваяводу літоўскага Серакоўскага-Доленгу. Потым пачаліся „урачыстыя“ кары сьмерцю рускіх афіцэраў, каторыя прымалі удзел у паўстаньні, звычайных паўстанцаў, тых, хто здаваўся падазронным і г. д. У вынясеньні {{перанос пачатак|сьмярот|ных}}<noinclude></noinclude> sypkvnvl2yn899tbnbj5e04efci9ox6 104 110581 287032 259268 2026-05-19T21:32:59Z Gleb Leo 2440 287032 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|сьмярот|ных}} прыгавораў Мураўёў і яго верныя служкі давалі сабе поўную волю. Вешалі, як кажуць, направа і налева, вінных і нявінных у паўстаньні. {{gap|2.5em}}Быў павялічан нагляд за паветамі. На паветы і воласьці былі пакірованы ваенныя павятовыя начальнікі і ваенныя станавыя начальнікі, каторым былі нададзены надзвычайныя поўнамоцтвы. Мураўёўскім начальнікам павінны былі падлягаць усе мясцовыя ўлады і тыя часьці рускіх войск, каторыя стаялі ў паветах і валасьцёх. Быў організован адкрыты і патаемны нагляд за ўсімі нярускімі панамі і ксяндзамі, былі ўстаноўлены правілы, каторыя абмяжоўвалі магчымасьць [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 44.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Расстрэл паўстанца З. Падлеўскага.}}}} іх пераезду з месца на месца. Дабраліся і да каталіцкага біскупа на Беларусі, каторага за спачуцьцё паўстанцам выслалі у далёкую Пензу. Потым прыняліся за каталіцкія манастыры, некаторыя з якіх былі асяродкам паўстанцкага руху. Было зачынена больш як 30 манастыроў. Прычым, часта зачынялі і такія манастыры, каторыя ніякага дачыненьня да паўстаньня ня мелі. Па ўсіх паветах і станах былі дадаткова расстаўлены вайсковыя часьці, наўмысьля выкліканыя з цэнтральнай Расіі. Спэцыяльнымі цыркулярамі ад 28 траўня і 11 чэрвеня былі выданы для вайсковых часьцей загады: „Каб войскі не заставаліся бязвыхадна ў гарадох ці ў другіх пунктах паветаў, але бесьперастанку каб рухаліся па іх раёну, каб начальнікі атрадаў дзейнічалі рашуча для разьбіцьця паўстанцкіх груп і сачылі за імі па пятах {{перанос пачатак|не|адступна}}<noinclude></noinclude> 19ovf2bd1gghzia4ag3biibj2st0lxy 104 110584 287030 269249 2026-05-19T21:29:35Z Gleb Leo 2440 287030 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Тымчасам паўстаньне пачынае зьмяншацца ў сваім размаху. Белы Варшаўскі Комітэт пачынае распускаць свае організацыі і паўстанцкія групы, каторыя расьцярушваюцца, часткаю эмігрыруючы за межы імпэрыі, часткаю пападаючы ў рукі рускага войска.{{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=250px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 45.jpg|подпіс=Карыкатура на Мураўёва.}}Паўстаньне зьмяншаецца не затым, што рускі урад сваймі геніяльнымі мікалаеўскімі мерапрыемствамі заспакойвае край, а затым, што сужыцьцё белых і чырвоных паўстанцаў робіцца немагчымым; затым, што белыя дыскрэдытавалі паўстаньне ў працоўных гушчах. Белыя спалохаліся здані чырвонага „якобінскага“ паўстаньня і паступова пачалі станавіцца на грунт законнасьці, парадку і абароны „сьвяшчэннай уласнасьці“, у чым яны зусім схадзіліся з самаўладным царскім урадам. Скомпромітаваўшы раней сваёй прысутнасьцю ў паўстаньні перад працоўнымі масамі чырвоных паўстанцаў, яны цяпер, адны за другімі, сьпяшаюцца „па́даць, да ног“ рускага царызму. Прычым яны не абмяжоўваюцца тым, што скомпромітаваных імі чырвоных астаўляюць „на произвол судьбы“, а прагнуцца хутчэй даносамі прадаць іх у рукі рускага ураду. Уся дзяржаўная заслуга Мураўёва была ў тым, што ён кулаком падганяў паноў каторыя ішлі да царызму ў цьвёрдым розуме й памяці; падганяў затым, што яму здавалася, што ідуць яны ня так хутка, як ён хацеў. {{gap|2.5em}}Ужо ў канцы ліпеня 1863 году да Мураўёва зьявілася дэлегацыя з 15 асоб ад шляхецтва Віленскай губэрні, на чале з губэрскім маршалкам шляхты Дамэйкам. Дэлегацыя падала яму ліст на імя імпэратара Аляксандра II, у каторым яна з папраўдзе шляхецкай „гжэчнасьцю“ каялася ў мінулым і заяўляла аб вернападданьніцкіх пачуцьцях шляхецтва Віленскай губэрні ў адносінах да царскага трону. Пад лістом было 235 подпісаў віднейшых магнатаў і шляхціцаў. За віленскім шляхецтвам пасунулася шляхецтва і другіх губэрань. Ужо ў жніўні зьяўляецца да Мураўёва з вернападданьніцкім лістом дэлегацыя ад Ковенскага земляўласьніцтва. Пад лістом стаіць 500 шляхецкіх подпісаў. У палавіне верасьня падносіць Мураўёву ліст горадзенскае {{перанос пачатак|шля|}}<noinclude></noinclude> kux5u5kr03kqanydzm8z65ibst7ihze 104 110585 287029 269251 2026-05-19T21:29:21Z Gleb Leo 2440 287029 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|шля|хецтва}}; пад лістом мы чытаем ужо 1.600 панскіх подпісаў. У канцы верасьня сьпяшаецца з вернападданьніцкім лістом і менская шляхта. Яна пабівае рэкорд як „гжэчнасьцю“ падхалімскіх выразаў, так і лікам подпісаў. Усяго пад менскім лістом мы налічваем 2.700 подпісаў. Спазьнілася крыху віцебская і магілеўская шляхта, каторая падала свае лісты апошнімі. У кожным выпадку ніхто не забыўся адзначыць, што паўстаньне было абмылкаю. {{gap|2.5em}}На арэне бою як у Польшчы, так і на Беларусі засталіся адны чырвоныя. У Варшаве ўтварыўся Чырвоны Жонд, які складаўся з праўдзівых рэволюцыянэраў: Асныка, Бахонскага, Ігнася Хмяленскага, Стася Франкоўскага і інш. Вельмі хутка і тут трэба было перайсьці да дыктатуры. Дыктатарам быў абвешчан Траўгут. Гэта быў энэргічны, рашучы чалавек, з містычным настроем. Вельмі хутка ён разышоўся з {{цэнтар|[[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 46.jpg|450px|center]]}} {{цэнтар|{{smaller|Паўстанцы на катарзе (закаваньне ў кайданы).}}}} чырвонымі і пачаў групаваць укола сябе пераважна людзей консэрватыўнага кірунку, што павінна было прывясьці польскае паўстаньне да хуткага канца. На Беларусі на чале чырвонага руху быў дыктатар Каліноўскі, каторы цьвёрда стаяў на сваёй програме. Як і раней, ён набірае свае атрады з вясковай і гарадзкой беднаты і ўпарта ваюе на два фронты: з белымі, здрайцамі-панамі і з рускім самаўладзтвам. Сілы чырвоных слабнуць, атрады іх зьмяншаюцца. Застаўся яшчэ толькі адзін спосаб вясьці далейшую барацьбу. Такім спосабам быў тэрор, накіраваны таксама ў два бакі. Быў утворан патайны рэволюцыйны трыбунал, каторы выносіў сьмяротныя прыгаворы ў адносінах да асобных здрайцаў ці гвалтаўнікоў. Каб выконваць загады трыбуналу, была організавана каманда кінжальшчыкаў з самых вытрывалых рэволюцыянэраў. Першым актам тэрору на Беларусі, выкананым кінжальшчыкамі, быў напад на вышэйпамянёнага маршалка шляхты Віленскае {{перанос пачатак|гу|бэрні}}<noinclude></noinclude> 51blsewbqnsoyxnln6i2jegfr1lrpxl 104 110586 287035 259275 2026-05-20T06:46:36Z Gleb Leo 2440 287035 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|гу|бэрні}} — Дамэйку. Здрайцы пашанцавала: паранены ў некалькіх мясцох, Дамэйка выздаравеў. Паны, бачачы сваю небясьпечнасьць ад чырвоных, пачалі разам з мураўёўскай адміністрацыяй змагацца з імі. Пачаліся даносы, каторыя выкрывалі і пасылалі да мураўёўскай шыбеніцы аднаго чырвонага па другім. {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=150px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 47.jpg|подпіс=Маршалак Дамэйка.}} {{gap|2.5em}}У сялянскія цёмныя масы былі пушчаны провокацыйныя чуткі, што чырвоныя вядуць барацьбу з рускім урадам за тое, што цар вызваліў з прыгону сялян; што мэтаю чырвоных паўстанцаў зьяўляецца ізноў увясьці прыгон на Беларусі. І трэба прызнаць, што провокацыя ўдалася дзеля таго, што беларускі селянін у папярэдні пэрыод бачыў у паўстанцах паноў, каторых баяўся і ненавідзеў. Усё-ж такі, ня гледзячы на гэта, паўстаньне яшчэ ня сьціхала. Яно трымалася ў Горадзеншчыне і Ковеншчыне. Горадзеншчына была пад уплывам Каліноўскага, а ў Ковеншчыне не здаваўся ксёндз Мацкевіч, каторага не пакідала літоўскае сялянства. Яго паўстанцкая група то зьмяншаецца, то павялічваецца, і ніколі ён не застаецца без падтрыманьня. Мацкевіч пераходзіць з месца на месца, і яго доўга ня могуць злавіць. Зьяўляючыся зусім неспадзявана там, дзе яго не чакаюць, ён вельмі часта наносіць нават паражэньні урадавым войскам. Толькі ў лістападзе 1863 году рускаму атраду ўдалося разьбіць яго атрад і ўзяць у палон непакойнага ксяндза і здольнага партызана. У сьнежні на Лукінскім пляцы ў Вільні Мацкевіч, урэшце, загінуў на мураўёўскай шыбеніцы, і Ковеншчына заціхла. {{gap|2.5em}}Мёртвая пятля, што абхапляла чырвоных, усё звужалася. У канцы 1863 году па даносе былі арыштаваны тры сябры Віленскага Комітету: Дылеўскі, Здановіч і Дарміноўскі, каторыя гралі вялікую ролю ў паўстаньні. Дылеўскі быў памочнікам Каліноўскага, Здановіч загадваў усёй гаспадарска-грашовай часткаю паўстаньня, а Дарміноўскі быў паўстанцкім камісарам Віленшчыны. Разам з імі былі заарыштаваны і дакуманты організацыі. Урад разумеў, што ў асобах заарыштаваных ім, ён мае кіраўнічых паўстаньня і прагнуўся як пагрозамі, так і абяцанкамі дабіцца паказаньняў. Ніякіх паказаньняў яны не далі. {{перанос пачатак|Спа|койна}}<noinclude></noinclude> p71wdqy4bivx9ee2q6nau9vfyhzopxh 104 110587 287036 259276 2026-05-20T06:47:16Z Gleb Leo 2440 287036 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Спа|койна}}, з глыбокаю вераю ў правату сваёй справы, яны загінулі на эшафоце: Здановіч і Дарміноўскі ў сьнежні 1863 г., а Дылеўскі — у студзені 1864 году. {{gap|2.5em}}Хутка ўлада напала на сьлед Малахоўскага. Каб па яго сьляду сышчыкі не напалі на сьлед рэштак організацыі, ён павінен быў пакінуць Вільню. Акольнымі шляхамі ён дабраўся да Пецярбурга, але й адсюль павінен быў выехаць заграніцу. {{gap|2.5em}}Застаўся адзін Каліноўскі. Пераконаны ў правіловасьці сваіх поглядаў, сьмелы, энэргічны, вытрыманы, ён усё яшчэ спадзяваўся падняць працоўныя беларускія масы проці польскага пана і рускага самаўладцы. Ён нанава організуе атрады, падтрымоўвае старыя, знаходзіць усё новых і новых супрацоўнікаў, піша і пашырае адозвы і г. д. [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 48.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Нерчынская катарга ў Сібіры.}}}} {{gap|2.5em}}Што ні тыдзень прыходзіцца яму мяняць сваё прозьвішча, што ні дзень — сваю кватэру і вопратку. Усе спробы злавіць яго канчаюцца няўдачай, бо сялянства і гарадзкія нізы даюць яму прыпынак, ня гледзячы на тое, што ім за гэта пагражае цяжкая кара. Каліноўскі чакае вясны, каб зноў распачаць паўстаньне, але ўжо бяз белых, апіраючыся на працоўныя гушчы Беларусі. Ён у сваіх адозвах зьвяртаецца да паўстанцаў, просячы іх пацярпець да цёплых дзён вясны, калі лік іх зноў павялічыцца, і лясы дадуць лепшы прытулак. {{gap|2.5em}}Але здрада не драмала. Думаючы, што Цэнтральны Паўстанцкі Комітет знаходзіцца ў Менску, Мураўёў у студзені 1864 г. паслаў туды на разьведку спэцыяльную комісію на чале з жандарам Лосевым. Комісія напала на сьлед мясцовай менскай падпольнай організацыі. Пачаліся арышты. Сярод арыштаваных знаходзіўся шляхцюк Парфіяновіч, каторы ведаў, як знайсьці чырвонага дыктатара. Жандармэрыя<noinclude></noinclude> jq1uecwa39bog4ww9f4pwg3v8o3mzqo 104 110588 287037 259277 2026-05-20T06:48:06Z Gleb Leo 2440 287037 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>абяцала яму памілаваньне, калі ён выдасьць Каліноўскага. Ратуючы сваю скуру, ён здрадзіў Каліноўскага. {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=300px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 49.jpg|подпіс=Адозва Каліноўскага.}} {{gap|2.5em}}Каліноўскі ў гэты час жыў пад імем Вітольда Вітажэнца ў Вільні, у Сьвята-Янскіх мурох. Тут знаходзілася гімназія, архіў, музэй старасьветчыны, былі і прыватныя кватэры. Каліноўскі жыў у кватэры настаўніка гімназіі. Поліцыя ўначы патаемна аблажыла кругом увесь квартал, не даючы нікому выхаду адтуль і арыштуючы ўсіх, хто ўваходзіў. Быў арыштаваны (7/I 1864) і Каліноўскі. Heкалькі месяцаў пратаміўся ў турме чырвоны дыктатар, чакаючы сьмяротнай кары. Яго мучылі дапросамі і пагрозамі, але зламаць не маглі. Ён заставаўся цьвёрдым, поўным веры ў сваю справу. З турмы<noinclude></noinclude> aii952i6i21gr7b8pjt90wzdotjd1zi 104 110589 287038 259278 2026-05-20T06:49:01Z Gleb Leo 2440 287038 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>яму ўдалося напісаць да сваіх прыяцеляў і прыхільнікаў два лісты, адзін да сваёй бацькаўшчыны — Беларусі, другі — да беларускага народу. Для нас мае асаблівую цікавасьць другі ліст, которы мы тут і прыводзім: {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=300px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 50.jpg|подпіс=Маніфэст 1863 г. Цэнтральнага Комітэту паўстанцаў.}} {{gap|2.5em}}„Беларусы, браты мае родныя! З-пад шыбеніцы маскоўскай прыходзіцца мне пісаць да вас і можа астатні раз. Горка пакінуць зямельку родную і цябе, дарагі мой народзе! Грудзі застогнуць, забаліць сэрца, але ня жаль згінуць за тваю праўду. Прымі, народзе, па шчырасьці маё слова перадсьмертнае, бо яно як-бы з таго сьвету толькі для дабра твайго напісана. Нямаш, браткі, большага шчасьця на гэтым сьвеце, як калі чалавек мае розум і навуку. Тагды ён толькі можа быць у радзе, жыць у дастатках, і тагды толькі, памаліўшыся богу, заслужыць неба, бо, узбагаціўшы навукай розум, разаўе сэрца і народ свой цэлы шчыра палюбіць. Але як дзень з ноччу ня ходзіць разам, так і навука праўдзіва ня йдзе разам з няволяй маскоўскай. А пакуль яна у нас будзе, у нас нічога ня будзе. Ня будзе праўды, ня будзе багацьця і ніякай навукі, адно намі, як скацінай, варочаць будуць не для дабра, а на пагібель нашу. Ваюй, народзе, за сваё чалавечае і народнае права, за сваю веру, за зямлю сваю родную. Бо я табе з-пад шыбеніцы кажу, народзе, што тагды толькі зажывеш шчасьліва, калі над табой маскаля ўжо ня {{перанос пачатак|бу|дзе}}<noinclude></noinclude> 3rqrv4t2nrfk1nyke00f8k933chs0ex 287039 287038 2026-05-20T06:49:12Z Gleb Leo 2440 287039 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>яму ўдалося напісаць да сваіх прыяцеляў і прыхільнікаў два лісты, адзін да сваёй бацькаўшчыны — Беларусі, другі — да беларускага народу. Для нас мае асаблівую цікавасьць другі ліст, которы мы тут і прыводзім: {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=300px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 50.jpg|подпіс=Маніфэст 1863 г. Цэнтральнага Комітэту паўстанцаў.}} {{gap|2.5em}}„Беларусы, браты мае родныя! З-пад шыбеніцы маскоўскай прыходзіцца мне пісаць да вас і можа астатні раз. Горка пакінуць зямельку родную і цябе, дарагі мой народзе! Грудзі застогнуць, забаліць сэрца, але ня жаль згінуць за тваю праўду. Прымі, народзе, па шчырасьці маё слова перадсьмертнае, бо яно як-бы з таго сьвету толькі для дабра твайго напісана. Нямаш, браткі, большага шчасьця на гэтым сьвеце, як калі чалавек мае розум і навуку. Тагды ён толькі можа быць у радзе, жыць у дастатках, і тагды толькі, памаліўшыся богу, заслужыць неба, бо, узбагаціўшы навукай розум, разаўе сэрца і народ свой цэлы шчыра палюбіць. Але як дзень з ноччу ня ходзіць разам, так і навука праўдзіва ня йдзе разам з няволяй маскоўскай. А пакуль яна у нас будзе, у нас нічога ня будзе. Ня будзе праўды, ня будзе багацьця і ніякай навукі, адно намі, як скацінай, варочаць будуць не для дабра, а на пагібель нашу. Ваюй, народзе, за сваё чалавечае і народнае права, за сваю веру, за зямлю сваю родную. Бо я табе з-пад шыбеніцы кажу, народзе, што тагды толькі зажывеш шчасьліва, калі над табой маскаля ўжо ня {{перанос пачатак|бу|дзе}}<noinclude></noinclude> 7ltvjk6nilo30ot94zwr1vtjanvrb8c 104 110591 287040 259280 2026-05-20T06:54:14Z Gleb Leo 2440 287040 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|разуме|ючы}} пад Літвою беларускія абшары. „Сёмага (20) красавіка 1864 году, у дзень кары Каліноўскага была ясная халодная раніца. Каліноўскі шоў на {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=300px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 51.jpg|подпіс=Мафэст Цэнтральнага Народнага Комітэту аб тым, што зямля, на якой жылі сяляне пры паншчыне, застаецца іх уласнасьцю.}} кару цьвёрдаю, сьмелаю стапою. Прышоўшы на Лукіскі пляц, ён стаў тварам да шыбеніцы і толькі часам кідаў погляд на далёкі натоўп. Перад самым павешаньнем, калі да Каліноўскага зьвярнуўся ксёндз затым, каб зрабіць споведзь і празваў яго шляхціцам, Каліноўскі груба яму адказаў: „у нас няма шляхты, у нас усе роўныя“. (Кастусь Каліноўскі. „Савецкая Беларусь“ № 8602, IV, 1923г.). {{gap|2.5em}}Кару сьмерцю Кастуся Каліноўскага магчыма лічыць астатнім яскравым эпізодам паўстаньня 1863 г. Паўстаньне прыпынілася. Мураўёў быў абвешчан рускім героем, катораму офіцыяльныя пісакі самаўладзтва курылі ладан, як маглі. У гэтай справе некаторыя з іх даходзілі да вышэйшай віртуознасьці. Вось для прыкладу адзін вынятак з тагочаснай „патрыотычнай літаратуры“ аб Мураўёве. „С моей точки зрения он (Муравьев) заслуживает еще при жизни памятника на счет поляков за то добро, которое он им сделал, энергично и быстро подавивши мятеж“ (И.Митропольский. Повстание в Гродне 1863-4 г.г. Русский архив, 1895 г.; № 1, стр. 138). Аўтар забыўся толькі прылучыць да палякоў беларусаў, лічачы, відаць, іх надта беднымі для такой дарагой справы, як пастаноўка помніка. {{gap|2.5em}}Цікава тое, што нават вядомы поэта „печали и гнева“, каторы клікаў моладзь „от ликующих, праздно болтающих, умывающих руки в крови“<noinclude></noinclude> gglbuvfk3tqstv0wk0i5r43kamkegzu 287041 287040 2026-05-20T06:54:25Z Gleb Leo 2440 287041 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|разуме|ючы}} пад Літвою беларускія абшары. „Сёмага (20) красавіка 1864 году, у дзень кары Каліноўскага была ясная халодная раніца. Каліноўскі шоў на {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=300px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 51.jpg|подпіс=Мафэст Цэнтральнага Народнага Комітэту аб тым, што зямля, на якой жылі сяляне пры паншчыне, застаецца іх уласнасьцю.}} кару цьвёрдаю, сьмелаю стапою. Прышоўшы на Лукіскі пляц, ён стаў тварам да шыбеніцы і толькі часам кідаў погляд на далёкі натоўп. Перад самым павешаньнем, калі да Каліноўскага зьвярнуўся ксёндз затым, каб зрабіць споведзь і празваў яго шляхціцам, Каліноўскі груба яму адказаў: „у нас няма шляхты, у нас усе роўныя“. (Кастусь Каліноўскі. „Савецкая Беларусь“ № 8602, IV, 1923г.). {{gap|2.5em}}Кару сьмерцю Кастуся Каліноўскага магчыма лічыць астатнім яскравым эпізодам паўстаньня 1863 г. Паўстаньне прыпынілася. Мураўёў быў абвешчан рускім героем, катораму офіцыяльныя пісакі самаўладзтва курылі ладан, як маглі. У гэтай справе некаторыя з іх даходзілі да вышэйшай віртуознасьці. Вось для прыкладу адзін вынятак з тагочаснай „патрыотычнай літаратуры“ аб Мураўёве. „С моей точки зрения он (Муравьев) заслуживает еще при жизни памятника на счет поляков за то добро, которое он им сделал, энергично и быстро подавивши мятеж“ (И.Митропольский. Повстание в Гродне 1863-4 г.г. Русский архив, 1895 г.; № 1, стр. 138). Аўтар забыўся толькі прылучыць да палякоў беларусаў, лічачы, відаць, іх надта беднымі для такой дарагой справы, як пастаноўка помніка. {{gap|2.5em}}Цікава тое, што нават вядомы поэта „печали и гнева“, каторы клікаў моладзь „от ликующих, праздно болтающих, умывающих руки в крови“<noinclude></noinclude> gxhhuv0sc28n3bvra0d1l73n1x6c7jq 104 110593 287042 264958 2026-05-20T06:56:04Z Gleb Leo 2440 287042 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Наш погляд на Мураўёва даволі просты. Перад намі звычайны чыноўнік-рэакцыянэр мікалаеўскай выпраўкі, каторага скарыстала аляк- {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=150px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 52.jpg|подпіс=Пячатка Народ. Ураду}} сандраўская „эпоха великих реформ“. Назва „вешальнік“ вельмі падходзіць да гэтага экс-дзекабрыстага, каторы, каб пагасіць ужо загаслы агонь паўстаньня, павесіў, па скромным падліку Грабеца, 396 чалавек і выслаў у Сібір каля 15.000 людзей. Зразумела, што ў гэтай вакханаліі самаўладзтва пацярпела шмат ні ў чым непавінных людзей. Мураўёскі рэжым так заблутаў соцыяльнае, нацыянальнае і рэлігійнае пытаньні на Беларусі, што толькі сучасная рэволюцыя змагла падыйсьці да іх і разблутаць.<section end="16"/> <section begin="17"/><center>'''Русіфікацыя на Беларусі.</center> {{gap|2.5em}}Паўстаньне ў Польшчы і на Беларусі выклікала ў консэрватыўных фэўдальных колах імпэрыі прыліў нацыяналізму. Цэнтрам гэтага рускага нацыяналізму і гура-патрыятызму зрабілася Масква. Што датычыць чыноўных і прыдворных кругоў Пецярбургу, то тут мы бачым яшчэ працяг лібэралізму, што пачаўся з дня цараваньня Аляксандра II. Цар і кучка яго інтымных прыяцеляў былі прыхільнікамі лібэральных мерапрыемстваў у вадносінах да паўстанцаў. Толькі пад уплывам таго, што паўстаньне разрасталася і пагражала шырокімі пасьледзтвамі, цар згадзіўся на назначэньне ў Вільню Мураўёва, каторага выстаўляла консэрватыўная Масква. „У Пецярбурзе ўлада графа Мураўёва вісела на валаску. Ён быў заклікан да ўлады хутчэй як нешта няўхільнае, чым пажаданае, падобна таму, як гэта было ў 1812 годзе з Кутузавым“. (Л. Тихомиров. Варшава и Вильна в 1863 году. 1897 г. Москва, стр. 6.). Такім спосабам, для рэакцыйных людзей Масквы Мураўёў быў другім Кутузавым, што ратаваў „матушку Россию“ ад польскай крамолы, ад „инородческого засилия“. {{gap|2.5em}}Узмацненьню рускага рэакцыйнага нацыяналізму судзейнічаў той факт, што чужаземныя дзяржавы, пад уплывам польскай белай эміграцыі, выражалі гатоўнасьць стаць на абарону паўстаўшай Польшчы і ўмяшацца ў хатнія справы імпэрыі. Утварылася ультра-руская партыя, каторая вышла з славянафільскіх кругоў. На чале партыі стаяў вядомы рэтроград таго часу, маскоўскі мітрополіт Філарэт. Ідэёвым правадыром і популярызатарам партыі ў прэсе быў Каткоў. У партыю ўваходзілі такія асобы, як І. Аксакаў, Гільфэрдынг, Пагодзін, Леонцьеў і інш. Мураўёў быў як-бы штандарам партыі, каторы яна трымала ў сваіх руках. Партыю падтрымвалі чыноўніцкія, ваенныя і {{перанос пачатак|абываталь|скія}}<noinclude></noinclude> 0q20n6lsl0n71n8waekdj3jn2cubpwc 104 110595 287043 259284 2026-05-20T07:01:50Z Gleb Leo 2440 287043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>замясьціць рускімі ураднікамі, а іншыя пасады замяшчаць рускімі паступова; 3) паставіць у строгі абавязак усім міністэрствам выканаць гэтыя мерапрыемствы камандыраваньнем з Расіі ураднікаў, політычна пэўных, і прыпыніць усялякія ў гэтых адносінах спрэчкі паміж сабою, як гэта часта здараецца цяпер з боку некаторых ведамстваў; 4) засяляць край рускім жыхарствам як мага гусьцей. Рабіць гэтае засяленьне, ня ўхіляючы і старавераў, бо яны больш за другіх захоўваюць рускую народнасьць“. [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 53.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Прыгавор рэволюцыйнага трыбуналу Дамэйку {{Абмылка|іпаведамленьне|і паведамленьне}} аб яго выпаўненьні.}}}} {{gap|2.5em}}Програма русіфікацыі, зьмешчаная ў запісцы, была зацьверджана і прынята да выконаньня. Рэалізацыя програмы стала праводзіцца памураўёўску — шляхам гвалтаў і тэрору. {{gap|2.5em}}Калі мы чытаем дакладную запіску Мураўёва, то бачым, што русіфікацыя павінна датычаць палякоў, польскай мовы і наогул польскай культуры, але трэба зазначыць, што фактычна яна найбольш ударыла па беларусу і па беларускай культуры. Паляк на Беларусі быў у пераважнай большасьці земляўласьнікам-шляхціцам, і для яго, з экономічнымі сродкамі і шырокімі сувязямі, закон быў ня пісан. Дзе хабаром, дзе протэкцыяй, дзе суцяжніцкімі выкрутасамі шляхціц меў магчымасьць вылезьці сухім з вады, тым больш, што рускі ураднік таго часу глядзеў на закон, як сродак нелегальнага заработку. Ня тое было з беларусам, каторы ў сваёй масе быў земляробам ці чорнарабочым, толькі зрэдка падымаючыся да дробна-памеснай, фальварковай шляхты. Яго русіфікацыя зацёрла, прыгняла і пазбавіла ўсякага ходу. Ня было чым адкупіцца ад наскокаў панасыланых з Вялікарусі ураднікаў і ня было каму паскардзіцца. Тое самае было і з культураю. Моцная польская культура, каторая мела на чале шляхецкую інтэлігенцыю, не баялася мураўёўскай, даволі прымітыўнай русіфікацыі. Беларуская-ж культура, каторую гналі з канца XVІІ ст. і каторая была прадстаўлена амаль што аднымі сялянамі і чорнарабочымі,<noinclude></noinclude> bln12ua3sey77j9unyhwv8xpbr80duv 104 110603 287044 259293 2026-05-20T07:03:09Z Gleb Leo 2440 287044 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>падставы. Ён узмацняецца, як рух опозыцыйны ў адносінах да русіфікацыі на Беларусі. Беларускі рух, як і сучасны яму грамадзянскі рух у Расіі, ахфарбоўваецца ў лібэралізм, каторы адзначае сабою прыбліжэньне эпохі прамысловага капіталізму. Лібэралізм у такіх земляробскіх краінах, як Расія і Беларусь, выяўляецца ў свайго роду сантымэнтальным народалюб‘і, каторае бярэ пад сваю, праўда нямоцную, {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=300px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 54.jpg|подпіс=Палац і бібліотэка Храбтовіча ў Шчорсах над Нёмнам у Наваградчыне.}} апеку селяніна і становіцца ў опозыцыю прыгоньніцкаму гвалту над асобай селяніна. Само сабою зразумела, што гэта лібэральная опозыцыя — вельмі далікатная і зусім бясьпечная для прыгоннага строю, бо опозыцыянэры па сваім пахаджэньні і соцыяльных поглядах зьяўляюцца шляхціцамі. Мы ведаем, што на Беларусі прамысловы капіталізм прасякае ў шляхецкі быт даволі рана і ў 50-ыя і 60-ыя годы разьвіваецца ўсё глыбей і шырэй; у сувязі з гэтым расьце і лібэралізм у шляхецкіх колах. Лібэралы-шляхціцы на Беларусі пачынаюць усё больш і больш разумець нявыгоднасьць для самых паноў тых гвалтаў і надужыцьцяў прыгону, каторыя яны бачаць наўкола. У лібэральных шляхецкіх колах на Беларусі зьяўляецца адпаведная літаратура, каторая хоча абараніць запрыгоненага селяніна. Яна хоча даказаць прыгоньніку-пану, што ня трэба рабіць уціску і зьдзеку над селянінам, каторы на яго працуе. Таксама, як калісь рускі пісьменьнік Карамзін, беларускія пісьменьнікі гэтага кірунку стараюцца пераканаць паноў, што „и крестьянки чувствовать умеют“, што сяляне такія самыя людзі, як і паны. Зразумела, што гэтая сантымэнтальна-народніцкая літаратура вытвараецца ў беларускай мове, бо яна ня толькі апісвае быт селяніна, але хоча сама сайсьці ў народныя нізы і там знайсьці чытача яе твораў. {{gap|2.5em}}Пан на Беларусі ў сваёй масе — паляк, прыгнятальная політычная ўлада — расійская. Спачуваючы селяніну-беларусу прадстаўнікі руху становяцца ў опозыцыю паляку і рускаму. Беларускасьць, такім спосабам, становіцца ў сувязь з соцыяльнымі, сялянскімі сымпатыямі прадстаўнікоў руху. Беларускасьць руху зьвязана з яго народніцтвам. Выходзячы найчасьцей з беларускай дробнай шляхты, прадстаўнікі беларускага руху знаходзяцца ў меншай опозыцыі да польскасьці, чым<noinclude></noinclude> 8mag4dpadm99hkv9owpo21f960cjqn0 104 110605 287045 259295 2026-05-20T07:08:11Z Gleb Leo 2440 287045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>А калі пан нядобры, калі ён зьдекуецца над селянінам, то трэба цярпець, бо праўда сама сябе скажа. Што датычыць да прыгоннай залежнасьці, то яна ня ёсьць цяжкая хвароба часу, а нормальны соцыяльны {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=300px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 55.jpg|подпіс=В. Д.-Марцінкевіч.}} уклад жыцьця, у рамках каторага будуецца ўся экономічная і грамадзянская структура. Селянін ня толькі можа, але і павінен жыць у рамках гэтага укладу, не ламаючы іх. Марцінкевіч, як народнік, ёсьць выразны утопісты. Аўтар пераконаны ў тым, што злых паноў-прыгоншчыкаў магчыма перарабіць на добрых апякуноў над сялянамі шляхам моральных сэнтэнцый. Дзеля гэтага ў сваіх твоpax ён прагнецца зрабіць уплыў на паноў, каб усе яны былі ідэальнымі, добрымі панамі. {{gap|2.5em}}Ідэальны пан, на яго погляд, заўсёды кіруе сваім маёнткам сам, седзячы ў ім, як гаспадар. Ён апякуецца над падуладнымі яму сялянамі, не абцяжае іх лішняю працаю, час-ад-часу робіць для іх пачастункі, без пагарды сам ходзіць да іх на вячоркі. Адным словам, гэта — патрыярхальны пан-народнік, якім быў і сам Дунін-Марцінкевіч. Такі пан ніколі не павінен садзіць у свой маёнтак староньняга кіраўнічага, рандатара ці аканома, адным словам, падпанка. Найчасьцей у творах Марцінкевіча перад намі выступаюць такія падсалоджаныя і падмалёваныя паны. Яны зьяўляюцца запраўднымі бацькамі, шчырымі і ласкавымі.<noinclude></noinclude> fmbtew7w7btiy3ffuquuoth3dlal61r 104 110607 287046 259297 2026-05-20T07:08:44Z Gleb Leo 2440 287046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Спаткаў опозыцыю і той факт, што Марцінкевіч, як народнік, піша свае творы ў беларускай мове, каторая зьяўляецца мовай простага народу. Аб гэтай опозыцыі гаворыць сам Марцінкевіч у прадмове да [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 56.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Л. Кандратовіч (Сыракомля).}}}} свайго перакладу Пана Тадэуша: „Чаму-ж, думаю, наш народ просты, што з гэтымі панамі так блізка жыў, чаму-ж дробная акалічная шляхта, што, жывучы ў лясным заціску, у хаце між сабою сваёй роднай ужывае мовы, — чаму-ж яна ня мае пазнаць абычаяў сваіх бацькоў. Вось гэта ўсё і нагнала мне думку пералажыць пана Тадэуша на беларускую мову. Праца мая ў гэтай мове, што мела заахвоціць нашага {{перанос пачатак|бела|рускага}}<noinclude></noinclude> kokmiuv2hvw3rlb72os9glbzuda337r 104 110617 287049 259312 2026-05-20T07:16:21Z Gleb Leo 2440 287049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Россией“. Але яны вучыліся ў рускіх школах і ўзгадаваліся на паняцьцях рускай офіцыяльнай культуры й політыкі. Беларусь для іх — гэта адна з ускраін Расіі, іначай кажучы — „Северо-Западный край Российской империи“, а беларусы — „русское население Северо-Западного края“. {{gap|2.5em}}Ня гледзячы на гэта, вучоныя вялікарускага тыпу сабралі шмат матар‘ялаў і пачалі апрацоўку сабраных матар‘ялаў. {{gap|2.5em}}У 1866 годзе ў Вільні зьяўляецца „Сборник памятников народного творчества в Северо-Западном крае“, апрацованы Гільтэбрандам. Тут зьмешчана 300 песень, 150 пагаворак і 50 загадак. Дагэтуль у такім [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 57.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Шляхецкі двор (дом, дзе радзіўся Сыракомля) на Меншчыне.}}}} вялікім ліку навуковага зьбіраньня матар‘ялаў аб Беларусі ня было. Матар‘ялы для кніг зьбіраліся вучнямі Маладзечанскай настаўніцкай сэмінарыі. Яны разьяжджаліся на вакацыі па сваіх хатах, раскіданых па глухіх куткох Беларусі і там, на мясцох, зьбіралі народныя творы і перадавалі іх Гільтэбранду. Яны вельмі падыходзілі для справы, бо добра ведалі мову і звычаі глухой вёскі; апроч таго, ім, яшчэ не адарваным ад сялянства, вёска ахвотна адчыняла крыніцы сваёй творчасьці, каторыя звычайна зачыняюцца перад тымі, хто носіць панскую вопратку. Але трэба прызнацца, што праца маладых зьбірацеляў папала ў рукі ня надта здольнага рэдактара. Атрымаўшы добрыя матар‘ялы, пачаў ён ix перапраўляць, падпраўляць і адмалёўваць, каб яны лепш выглядалі для „культурнай“ публікі. Іначай кажучы, ён пачаў стары залаты чырвонец шараваць цэглаю.<noinclude></noinclude> 3pyjdm1myiakaxah7o6ph7k7mso4agk 104 110622 287047 259317 2026-05-20T07:15:25Z Gleb Leo 2440 287047 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=300px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 58.jpg|подпіс=Возера Сьвіцязь на Меншчыне.}} паляшукоў. Матар‘ялы, каторыя сабраў Раманаў, ня ўсе яшчэ надрукованы да нашага часу і чакаюць свайго выдаўцы. {{gap|2.5em}}Найвыдатнейшае значэньне з прац у расійскай мове маюць y нашыя часы працы акадэміка проф. Е. Ф. Карскага. Пералічыць і абхарактарызаваць усё, што ён напісаў і надрукаваў па беларускаму пытаньню, тут няма магчымасьці. Мы адзначым толькі адну яго вялікую працу, вельмі цікавую і каштоўную, пад назваю „Белоруссы“, каторая закончана толькі цяпер. Е. Ф. Карскі зьяўляецца выдатным мовазнаўцам і славесьнікам. Зразумела, што яго найбольш цікавіць мова і славесная творчасьць беларуса. Але ў яго кніжцы мы знаходзім<noinclude></noinclude> bbz783q6t2kg4c2rmkvtd5b2bd30iun 287048 287047 2026-05-20T07:15:38Z Gleb Leo 2440 287048 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=500px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 58.jpg|подпіс=Возера Сьвіцязь на Меншчыне.}} паляшукоў. Матар‘ялы, каторыя сабраў Раманаў, ня ўсе яшчэ надрукованы да нашага часу і чакаюць свайго выдаўцы. {{gap|2.5em}}Найвыдатнейшае значэньне з прац у расійскай мове маюць y нашыя часы працы акадэміка проф. Е. Ф. Карскага. Пералічыць і абхарактарызаваць усё, што ён напісаў і надрукаваў па беларускаму пытаньню, тут няма магчымасьці. Мы адзначым толькі адну яго вялікую працу, вельмі цікавую і каштоўную, пад назваю „Белоруссы“, каторая закончана толькі цяпер. Е. Ф. Карскі зьяўляецца выдатным мовазнаўцам і славесьнікам. Зразумела, што яго найбольш цікавіць мова і славесная творчасьць беларуса. Але ў яго кніжцы мы знаходзім<noinclude></noinclude> ls4ja7ckffw4vwmz7v58r2rxiz5m9uq 104 110642 287050 259378 2026-05-20T07:23:34Z Gleb Leo 2440 287050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Цяжкое жыцьцё выпала на долю беларуса-селяніна. Панурая хатка яго ледзьве трымаецца. Яна — „і цячэ, і гніе, і крывая, у сярэдзіне гной і стаіць на гнаі“. Увесь свой век беларускі селянін без перарыву працуе, але ад працы яго маюць здабытак другія, а ня сам ён. „Арэ, сее усё лета, а як прыдуцца дажынкі, няма збожжа ні асьмінкі“. Вось, глядзі, стаіць высокі, аж да неба, касьцёл, узросшы на крывавым поце земляроба. Валасное праўленьне, пакрытае бляшаным дахам, пануе над сялянскімі хатамі. Калі трэба, то земляроб пакрые яго, нават, срэбрам, [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 59.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Хата беднага селяніна.}}}} бо з яго ўсё можна выбіць. А сам гарапашнік, „жыве ў мокрай яме, дзьверы заткнуў анучамі“. Усё зрабіў селянін сваёю працаю, але не для сябе. З працы яго карыстаюць „разумнейшыя“, а ён, вядома: „дурны мужык, як варона“. {{gap|2.5em}}Глыбокая, бяздонная прорва падзяляе людзей на два процілеглыя лягеры. На адным баку прорвы стаіць працоўны люд Беларусі. Ходзіць ён у лахманох, бо яму няма ўва што апрануцца. Жыве ён у сваёй хаце, як у хлеве, разам з кароваю, сьвіньнямі і курамі. Прыдзе зіма, ён мерзьне. Звычайная яда яго — хлеб з мякінаю. На другім баку соцыяльнай прорвы стаіць заможны, багаты пан. Ходзіць ён у срэбры-золаце, мае многа пакояў, чыстых, сьветлых і цёплых. Яда яго смачная, толькі<noinclude></noinclude> hbdadsodhurhiesveuwyzbuku42ja7x 104 110645 287051 259381 2026-05-20T07:25:35Z Gleb Leo 2440 287051 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 60.jpg|500px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|{{Разьбіўка|Панскія палацы}} (дв. Лагойск, Менскай акругі).}}}}<noinclude></noinclude> oh7b24cpwzclrlgbnajets7q9bjvs45 104 110651 287059 259388 2026-05-20T07:43:54Z Gleb Leo 2440 287059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|краў|цоў}}, скурнякоў і г. д. Кожная каса яднала каля сябе па некалькі дзесяткаў рабочых таго ці іншага рамясла. Тыповым для еўрэйскага рабочага руху было тое, што ў ім прымалі удзел каля 25% жанчын-работніц. Гэта залежала ад экономічнага стану еўрэйскай рабочай масы на Беларусі. У той час, як рабочы-беларус ня згубіў канчаткова сувязі з вёскаю і вясковай гаспадаркай, дзе ён пакідаў для хатняй працы жонку, сястру і дачку, рабочы еўрэйскага пахаджэньня быў моцна прыкуты да гораду і адарваны ад вёскі на грунце „часовых правіл 1882 году“. Вёска, затрымаўшая пролетарызацыю працоўнай не-еўрэйскай жанчыны, не існавала для еўрэйскай работніцы. [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 61.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Еўрэі-кажамякі.}}}} {{gap|2.5em}}У экономічных рабочых організацыях, каторыя шырэй і глыбей захаплялі еўрэйскую масу, чым агульна-асьветныя гурткі, ужо ня можна было абыйсьціся без еўрэйскай мовы (ідыш). З пашырэньнем працы еўрэйская мова займала тут усё больш і больш месца. Ужо было амаль што немагчыма чытаць кніжкі і артыкулы ў рускай ці польскай мовах. Трэба было іх перакладаць на „ідыш“. Такім спосабам, з канца 80-х і пачатку 90-х гадоў пачала зьяўляцца політычная літаратура ў мове „ідыш“, раней гэктографаваная, потым друкаваная. {{gap|2.5em}}З пачатку 90-х гадоў еўрэйскі рабочы рух ужо робіцца масавым рухам. Усё часьцей і часьцей пачынаюць адбывацца організованыя стачкі. Узмацняецца клясавае пачуцьцё еўрэйскага рабочага, расьце разуменьне сваіх інтарэсаў, расьце яго солідарнасьць з інанацыянальнымі рабочымі Беларусі і з рабочымі ўсяго сьвету. Парываецца сувязь паміж еўрэем-эксплёататарам і еўрэем-рабочым. Клясавая барацьба выклікае організацыі ў розных гарадох Беларусі масавых экономічных гурткоў, стачачных кас. Касы добра організованы і маюць {{перанос пачатак|падрабяз|гова}}<noinclude></noinclude> h7qs702tafvvqhw3j9110xay2rvha3w 104 110657 287061 259395 2026-05-20T07:46:15Z Gleb Leo 2440 287061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Такім спосабам, у Менску, па ініцыятыве Бунду і Кіеўскай Групы „Рабочай Газэты“ быў склікан устаноўчы зьезд партыі, праца каторай павінна была абхапіць і абхапіла ўсю царскую Расію. У невялікім дзеравяным доміку на ўскрайне гораду (Захараўская, 135, цяпер Савецкая, 137) няпрыкметна адбылася вялікая справа. На зьезьдзе былі прадстаўлены ніжэйпаданыя організацыі: 1) Бунд, 2) Група Кіеўскай „Рабочай Газэты“, 3) Саюзы Барацьбы: Пецярбурскі, Маскоўскі, Кіеўскі, Харкаўскі, Кацярынаслаўскі і 4) Замежны „Саюз Рускіх Соцыял-Дэмократаў“. Ад Бунду былі прысутнымі два дэлегаты: Ар. Крэмер і Гл. Мутнік. З другіх удзельнікаў зьезду мы ведаем — [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 62.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Дом, у якім адбыўся першы зьезд РС-ДРП у 1898 г. у Менску.}}}} Пятрусевіча, Тучанскага, Ваноўскага, Радчанку і Эйдэльмана. У справе програмы і тактыкі на зьезьдзе гаварылі вельмі мала. Больш прышлося абгаварваць пытаньні ў справе організацыі соцыял-дэмократыі на шырокай тэрыторыі Расіі. У гэтым кірунку вяліся перагаворы з літоўскімі соцыял-дэмократамі. Перагаворы не далі рэальных вынікаў. Пэпээсаў на зьезд не заклікалі. Бунд увашоў у партыю, як аўтономная адзінка. Быў абраны Цэнтральны Комітэт партыі з 3-х асоб: Крэмера, Радчанкі і Эйдэльмана і апублікован маніфэст РС-ДРП. Часопісам Цэнтральнага Комітэту была абвешчана Кіеўская „Рабочая Газэта“. {{gap|2.5em}}Адразу пасьля зьезду пачаліся арышты. Амаль што ўсе удзельнікі зьезду і ўвесь Ц. К. партыі апынуліся ў турме. Тым ня менш, {{перанос пачатак|со|цыял}}<noinclude></noinclude> 1urql99nnkfhkbzd55wza0vkrqtsaj7 104 110659 287063 259397 2026-05-20T07:47:24Z Gleb Leo 2440 287063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>гэта быў вельмі шырокі, добра організованы, а загэтым вельмі небясьпечны рух. Тым больш, што еўрэйскі рабочы, баронячы свае інтарэсы, ужо адважыўся выходзіць на вуліцу і выступаць проціў існуючага парадку. У 1900 годзе, 23, V, у Вільні да 500 рабочых пад кіраўніцтвам рабочага-шаўца Гіршы Лекерта адбілі ад поліцыі тры асобы, арыштаваныя за пашырэньне проклямацый. Падобныя здарэньні бывалі і ў другіх гарадох. Вось што піша аб еўрэйскім рабочым руху дэпартамант поліцыі 1—VI, 1900 г. Зубатаву, каторы концэнтраваў у сваіх ру- [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 63.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|„Катадральная плошча“ ў Менску (цяпер „Пляц Волі“) у палавіне XIX сталецьця.}}}} ках барацьбу з ім: „Абставіны навочна паказваюць, да чаго распушчана еўрэйская маса ў паўночна-заходнім краі і ў якой меры яна зьбіта з глузду рэволюцыйнай пропагандай, каторая за апошнія годы абхапіла ўсю мяжу еўрэйскай аселасьці і на тэрыторыі Царства Польскага ўжо пасьпела вызначыцца некалькімі тэрорыстычнымі актамі, а ўласна забойствам 3 рабочых, западозраных у шпіонажы. Палажэньне, як бачыце, трывожнае і патрабуе прыняцьця хуткіх і рашучых мер (Рафес, тоже, стр. 62—63). {{gap|2.5em}}Першае, што зрабіў урад у вадносінах да рабочага руху на Беларусі — гэта былі рэпрэсіі. Заход Расіі быў абвешчан „на положении усиленной охраны“. У Вільню быў назначан губарнатарам фон-Валь,<noinclude></noinclude> 5box6wi6hc06cdocepidw34z3v6x0fq 104 110682 287067 259425 2026-05-20T07:52:20Z Gleb Leo 2440 287067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>выданая ад імя комітэту саюзу. Тут вызначана, што дума, якую царскі урад абяцае склікаць, ня дасьць карысьці сялянству і дзеля гэтага яму зусім непатрэбна. Усе сяляне павінны дабівацца скліканьня Устаноўчага Сойму з прадстаўнікамі ад сялянства. Толькі ён адзін можа здаволіць, як належыць, патрэбы сялянства. Усе землі, лясы, рэкі, вазёры і нетры павінны перайсьці ў рукі ўсяго народу. Зямлёю павінен карыстацца толькі той, хто сам на ёй працуе. Самы парадак перадачы прыроднага багацьця народу павінны ўстанавіць па справядлівасьці народныя прадстаўнікі кожнага краю. {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=200px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 64.jpg|подпіс={{Разьбіўка|Жабракі}}.}} {{gap|2.5em}}У студзені 1906 г. адбываецца другі зьезд Бел. Соц. Грамады. На зьезьдзе апрацоўваецца нарыс програмы партыі. Афармляецца дэвіз, каторы ўвашоў у карыстаньне яшчэ ў канцы 1905 году: „Працоўная бедната ўсіх краёў, злучайся!“ Пачынаецца нарыс програмы так: „Беларуская Соцыялістычная Грамада ёсьць організацыя соцыяльна-політычная беларускага працоўнага народу; (яна) хоча раскідаць цяперашні капіталістычны парадак і аддаць у рукі ўсяго народу зямлю, снасьці рабочыя і ўсе спосабы комунікацыі для супольнага ўладаньня. У гэтай рабоце найбольшая завада — цяперашняя політычная няволя, загэтым БСГ за найблізшую політычную мэту мае: скінуць самаўладзтва ў Расіі разам з пролетарыятам усіх народаў Расійскага гаспадарства“. Зьезд асабліва дэтальна спыняецца на аграрным пытаньні, выходзячы з таго, што Беларусь ёсьць наагул краіна вяскова-гаспадарская. З боку дзяржаўнага зьезд ухваліў: Беларусь павінна быць аўтономнай рэспублікай з соймам у Вільні; як такая, яна павінна ўваходзіць у склад Расійскай Дэмократычнай Фэдэрацыйнай Рэспублікі. Зьезд, апроч програмы, апрацаваў організацыйную ўставу і абраў Цэнтральны Комітэт з 4 асоб: Антона і Івана Луцкевічаў, Вацлава Іваноўскага і Алеся Бурбіса. {{gap|2.5em}}Пасьля зьезду праца Грамады на нейкі час моцна пашыраецца. Грамада закладае сувязі і з гарадзкімі рабочымі. Яна праводзіць у<noinclude></noinclude> fd4jiglv5znroiz4py5qg10058nwo3r 104 110694 287078 259462 2026-05-20T08:13:45Z Gleb Leo 2440 287078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>руйнуецца увесь дабрабыт Беларусі наогул і асабліва заходняй яе часткі. Прыпыняецца ўся мірная праца, і край становіцца на ваенную нагу. Зямля ўзрыта акопамі і ямамі, абцягнута калючымі драцянымі загародкамі. Паляцца і руйнуюцца гарады і вёскі, пустошацца палі, лугі і лясы. Для Беларусі, апроч таго, настаюць доўгія часы добра вядомага ўсім нам бежанства, каторае лягло цяжкім крыжам якраз на працоўныя яе масы і каторае не зьліквідавана яшчэ й дагэтуль. Дакладнага ліку бежанства мы ня маем, але толькі па прыблізным падліку з тэрыторыі Беларусі выехала і вышла на ўсход у Расію каля двух [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 65.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|{{Разьбіўка|Уцекачы}}.}}}} міліёнаў людзей. Частка іх пачала цяжкі бежанскі шлях па сваёй уласнай ахвоце, зрушыўшыся з наседжаных гнёзд пад страхам ваеннага тэрору. Частка павінна была зьняцца з месца па загаду ваеннай улады, каторая чамусь лічыла немагчымым, каб пры адступленьні рускай арміі жыхары заставаліся на пакінутым арміяй месцы. У некаторых мясцох казакі, каторыя адходзілі на ўсход апошнімі, палілі вёскі і мястэчкі і гналі беларускую і еўрэйскую масу ў Расію, дзе бежанцоў чакала горкая доля. Калі тыя, што выехалі па сваёй ахвоце, вязьлі з сабою сякія-такія рэчы, то выгнаныя сілком апынуліся амаль што голымі. Што рабілася на бежанскім шляху, ня трэба казаць. Кожны і цяпер можа пазнаць дарогі, па якім ішлі бежанцы, па тых капцох-магілах, каторыя насыпаны з двух бакоў ад дарогі. {{gap|2.5em}}У 1918 годзе беларускі нацыянальны комісарыят у Маскве рабіў рэгістрацыю бежанцоў-беларусаў. У рэгістрацыйнай картачцы, {{перанос пачатак|па|між}}<noinclude></noinclude> j5wrygsmujvfpy9le7i02vksmwjn2cv 104 110696 287079 259464 2026-05-20T08:14:25Z Gleb Leo 2440 287079 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>забыўшы ўзаемныя крыўды і свары, у імя карысьці супольнай бацькаўшчыны, прылучыліся да конфэдэрацыі (Зборнік „Наша Ніва“ 1920 г., стар. 7). [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 66.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|{{Разьбіўка|Раскіданае гняздо}}.}}}} {{gap|2.5em}}З усіх прызываў нічога ня вышла. Паміж палякамі і прадстаўнікамі другіх нацыянальнасьцяй адразу пачаліся „ўзаемныя крыўды і сваркі“. Польскае панства мысьліць Літву і Беларусь, як складаныя непадзельныя часткі будучай Рэчы Паспалітай Польскай. {{перанос пачатак|Узмацня|ецца}}<noinclude></noinclude> gg4ewcobapzr7gvw2y86pvbdod0qema 104 110705 287081 259478 2026-05-20T08:21:03Z Gleb Leo 2440 287081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|зась|пяваю}}, жаль ўсю душу скалыхне. Я-б сьмяяўся, жартаваў-бы, каб вас чуць разьвесяліць, ды на жыцьце як паглянеш, сэрца болем зашчыміць“ (Я. Колас. „Ня пытайце“). {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=300px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 67.jpg|подпіс={{Разьбіўка|Жабрачкі}}.}} {{gap|2.5em}}Не знаходзячы ўцехі ў сучасным стане Беларусі, песьняры-нашаніўцы часта шукаюць яе ў мінулым Беларусі. Мінулае дзеля таго, што яно далёка ад нас, часта маніць чалавека. Здаецца песьняром, што калісь на Беларусі было лепш, чымся цяпер. І вось перад намі праходзяць творы, дзе ідэалізуецца старажытная гісторыя Беларусі, дзе мінулае ахварбоўваецца ў ружовы романтычны тон. Няма сіл у адраджэнцаў, каб даць яскравы малюнак будучай шчасьлівай, вольнай Беларусі, бо няма моцнай, як загартованая сталь, веры ў яе, бо рэакцыя прыдушыла іх, бо рэакцыя падрэзала магутныя крылы іх пясьнярскай фантазіі. А калі так, то што павінен рабіць пясьняр? Ён павінен знайсьці ўцеху ў мінулым. {{gap|2.5em}}Калісь Беларусь была зусім не такою, як цяпер; зусім не такім, як цяпер, быў і беларус. Вольна, шчасьліва і радасна жылося на Беларусі. Яна была магутнай і слаўнай старонкаю. „У старыну беларус, непадданы, гаспадарыў, быў сам над сабою, і далёка у сьвеце быў знаны за Літоўскай і Ляскай зямлёю. Але час прамінуў, і нядоля на народ, як-бы камень, звалілась, беларуская слава і воля адышла, адцьвіла, закацілась“. Усе, хто хацеў, прыяжджалі на Беларусь, зьневажалі правы яе жыхарства і рабавалі яго маетнасьць. „І зямлю, і лясы, і кілімы ўсё забралі“ (А. Гарун. „У чатырохлецьце „Нашай Нівы“). Тое самае гаворыць чулай душы песьняра i стары вольны Нёман у час непагоды, калі „вербы і вольхі калышуцца глуха, сінія<noinclude></noinclude> 5c2ggfhrwy4mc97335yitculec4zzux 104 110708 287080 259481 2026-05-20T08:20:16Z Gleb Leo 2440 287080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Крыж пахінуўся, як кветка у боры. Многа іх, многа ляжыць на зямлі. Кучка бярозак, вярба ды хваінка. Вецер разьвеяў іх, дождж спаласкаў. Вось дзе ад гора мужык адпачыне, вось дзе ён думкі і сьлёзы схаваў“ (Я. Колас). {{gap|2.5em}}У нашаніўскім адраджэнстве знаходзіць сабе месца і беларускі пролетары. Дробная сялянская гаспадарка, ратуючы сябе ад яшчэ большага раздрабленьня, выкідвае на вуліцу лішнія рукі. Такім спосабам, вынікае пролетары, выкінуты вёскай з гаспадаркі. Ён ужо ня мае ўласнай хаты з садочкам, ня мае ён нават вузенькага шнурочку зямлі. З голымі мазолістымі рукамі выходзіць на шлях жыцьця гэты будучы правадыр сялянства на шляху соцыяльнай рэволюцыі. Песьняром беларускага пролетара зьяўляецца Цішка Гартны (3. Жылуновіч). Яго пролетары — {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=300px|выява=Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 68.jpg|подпіс={{Разьбіўка|Грабары}}.}} „рыцар працы цяжкой“, каторы здружыўся з ёю і загартован ёю. „Я здружыўся з трудом, я ў ім рос, я ў ім крэп. Запрацованы хлеб люблю мець за сталом. Не хачу, ня прывык, склаўшы рукі, хадзіць: я — гарбар-працаўнік, я жыву, каб рабіць“ (Ц. Гартны. „Песьні гарбара“). {{gap|2.5em}}Але ня так лёгка знайсьці пролетару працу на Беларусі, каторая ня мая моцна разьвітае прамысловасьці. У халодны дажджлівы дзень галодны гарбар „шпаламі клыпае“. Ён ужо прытаміўся, баляць косьці, жывот просіць хлеба, каторага няма. Ён ідзе ад хаты да хаты і просіць работы, каб зарабіць хлеба. З хат яму гукаюць, што працы няма, і гарбар ідзе далей. З гораду ў горад блукае, клыпае. Гоніць яго холад, голад падганяе“. Гора ідзе за ім сьледам, „каб ён не дабіўся сабе лепшай долі, шчасьця не дажыўся навекі, ніколі“ (Ц. Гартны. „Гарбар на вандроўцы“). {{gap|2.5em}}Цяжкая рэакцыя адбілася і на настроі Ц. Гартнага. Бязвыхаднасьць і адчай часам запаўняюць сэрца і гэтага песьняра. Вось перад намі беларус-грабар, каторы ўсё жыцьцё сваё, як крот, капае зямлю.<noinclude></noinclude> 3yqre7ktbz46b9tuf9t0pqep8iqy1p0 104 110737 287084 259542 2026-05-20T08:24:58Z Gleb Leo 2440 287084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|на|цыянальных}} соцыялістычных партый, да беларускіх і рускіх грамадзянскіх організацый і г. д. Програма партыі пакуль што не разглядалася. Было ухвалена ў найбліжэйшай будучыне склікаць другі, больш сталы зьезд і на ім паставіць пытаньне аб програме. Пасьля зьезду ў Менску стаў выдавацца цэнтральны орган партыі пад назваю „Грамада“. У той час, як пецярбурская і некаторыя іншыя грамадаўскія організацыі зьвязаліся з рабочымі беларускімі коламі і станавіліся паступова на выразны рэволюцыйна-клясавы грунт, менская організацыя, [[File:Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926). Малюнак 69.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Пляц Волі ў Менску.}}}} каторая для Беларусі мела ў той час самае важнае значэньне, ня мела гэтай апоры і павінна была ўвайсьці ў зносіны з дробна-буржуазнымі нацыянальнымі беларускімі коламі і прыняць права-соцыялістычную ахварбоўку. Гэты факт меў вялізнае значэньне ў ходзе рэволюцыі на Беларусі. {{gap|2.5em}}З 25 сакавіка пачаўся ў Менску і зьезд прадстаўнікоў беларускіх організацый і партый. З розных месц сабралося каля 150 дэлегатаў. Зьезд абраў „Беларускі Нацыянальны Комітэт“ у складзе 18 сяброў. Было ухвалена перадаць Комітэту роль вышэйшай краёвай установы да выбараў у Краёвую Раду. У складзе Комітэту быў адзін земляуласьнік (Скірмунт), адзін ксёндз, 14 інтэлігэнтаў і чыноўнікаў, адзін селянін і адзін рабочы. Грамадаўцаў у Комітэце было 6 асоб. {{перанос пачатак|Зразу|мела}}<noinclude></noinclude> 9cnfsv1eiy6h41qmwhmnfpnuxsvcjnx 104 111714 286847 286697 2026-05-19T13:03:09Z Gleb Leo 2440 286847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><div style="margin:auto; width:22em;"> <center>{{larger|'''Сьпіс рэчаў.}}</center> {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Конь і сабака|Конь і сабака]]|3{{gap|0.5em}}стр.|10|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Воўчы закон|Воўчы закон]]|4{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Даніна|Даніна]]|6{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Оўцы і сабакі|Оўцы і сабакі]]|9{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Аслы на парнасе|Аслы на парнасе]]|10{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3.5em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Індык|Індык]]|11{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3.5em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Ваўкі і оўцы|Ваўкі і оўцы]]|14{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3.5em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Млынар і куры|Млынар і куры]]|16{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3.5em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Выбарнае начальства|Выбарнае начальства]]|18{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3.5em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Асёл|Асёл]]|19{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3.5em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Дуб і гарбуз|Дуб і гарбуз]]|21{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3.5em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Прарок|Прарок]]|22{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3.5em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў у горадзе Кандрат?|Што {{Абмылка|бачыў|бачыў у горадзе}} Кандрат?]]|23{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3.5em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Сабачы звычай|Сабачы звычай]]|27{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3.5em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Нос і ногі|Нос і ногі]]|28{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3.5em}} {{Dotted TOC||[[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Хвосьцік|Хвосьцік]]|29{{gap|1em}}„{{gap|0.8em}}|10|col3-width=3.5em}} </div><noinclude></noinclude> te0b3k1mkfottiq8womsdxk58zamj4i 0 111797 286848 286682 2026-05-19T13:03:31Z Gleb Leo 2440 286848 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Прарок | аўтар = Іван Крылоў | год = 1926 год | арыгінал = [[:ru:Оракул (Крылов)|Оракул]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Дуб і гарбуз|Дуб і гарбуз]] | наступны = [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў у горадзе Кандрат?|Што бачыў у горадзе Кандрат?]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Прарок (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926).pdf" from=23 to=24 tosection="12"/> 9nbs96oln7f86zp220l1biiw73atj37 0 111798 286850 286685 2026-05-19T13:03:47Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў Кандрат?]] у [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў у горадзе Кандрат?]] 286684 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Што бачыў Кандрат? | аўтар = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | год = 1926 год | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Прарок|Прарок]] | наступны = [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Сабачы звычай|Сабачы звычай]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Што бачыў у горадзе Кандрат!]]. }} <pages index="Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926).pdf" from=24 to=27 fromsection="13"/> bwgfhzjr4bxoarhym8ocqkberg6qnuc 0 111799 286849 286688 2026-05-19T13:03:41Z Gleb Leo 2440 286849 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сабачы звычай | аўтар = Іван Крылоў | год = 1926 год | арыгінал = [[:ru:Прохожие и Собаки (Крылов)|Прохожие и Собаки]] | пераклад = Баляслаў Друцкі-Падбярэскі | секцыя = Байка | папярэдні = [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў у горадзе Кандрат?|Што бачыў у горадзе Кандрат?]] | наступны = [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Нос і ногі|Нос і ногі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сабачы звычай (Крылоў/Друцкі-Падбярэскі)]]. }} <pages index="Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926).pdf" from=28 to=29 tosection="14"/> qb7uzwqp43ojoy877z1r82q48tqyyfw 0 113307 287068 265014 2026-05-20T07:52:44Z Gleb Leo 2440 287068 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Рэволюцыя 1905 году на Беларусі | аўтар = Усевалад Ігнатоўскі | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926)/Разьвітак рабочага руху і зубатаўшчына|Разьвітак рабочага руху і зубатаўшчына]] | наступны = [[Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926)/Міжрэволюцыйныя часы 1905—1917 г.г.|Міжрэволюцыйныя часы 1905—1917 г.г.]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Гісторыя Беларусі ў XIX і пачатку XX сталецьця (1926).pdf" from="208" fromsection="23" to="218" tosection="23"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} tgdanmt0imly14qq39yz1vm3etx3bm8 0 113310 287082 265017 2026-05-20T08:21:39Z Gleb Leo 2440 287082 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Лютаўская рэволюцыя | аўтар = Усевалад Ігнатоўскі | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926)/Нашаніўскае адраджэнства|Нашаніўскае адраджэнства]] | наступны = [[Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця (1926)/Вялікі Кастрычнік на Беларусі|Вялікі Кастрычнік на Беларусі]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Гісторыя Беларусі ў XIX і пачатку XX сталецьця (1926).pdf" from="237" fromsection="26" to="245" tosection="26"/> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} ajnkjhlat62cylnn2ehq94z7y9bnemo 104 122750 287077 284821 2026-05-20T08:13:29Z Gabix 3485 287077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="Сапраўднае"/>шукаць падыходу да гэтых мас, каб імі аўладаць, гутарыць з масамі на зразумелай ім мове. {{Водступ|2|em}}Гэтыя характэрныя выказваньні пана Луцкевіча і зараз, у момант уздыму рэволюцыйнага руху, паўтараюцца па новаму, для новых манёўраў, падобных да папярэдніх. {{Водступ|2|em}}Баючыся бунту мас, Луцкевіч, як правадыр нацыянал-фашыстаў прымушаны манэўраваць перад масамі, каб уцерціся ў іх рады для здрады, для барацьбы з магутным рэволюцыйным нацыянальна-вызваленчым рухам. <section end="Сапраўднае"/> <section begin="Беларуская"/>{{ц|'''Беларуская буржуазія, ксяндзы і паны — хаўрусьнікі гвалту і зьдзекаў'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Луцкевіч не абвяргае, што ў яго нацыянал-фашысцкім лягеры чынная частка ксяндзоў-беларусаў ужо... „зьнеахвоціўшыся да беларускае працы... зусім выраклася ўсялякае беларускае работы і гадуе бруха“... {{Водступ|2|em}}„... І вось, гледзячы на іх і людзі „маленькія“, згаладалыя і зьняверыўшыся ва ўсім, што раней лічылі важным і нават сьвятым, пакідаюць слаўны шлях змаганьня за сваю нацыянальную душу, за родную мову, родную школу і — ідуць да чужых, спадзяючыся, што такім чынам у гэткі цяжкі для ўсіх час прыдбаюць сабе нейкую матар‘яльную карысьць...” („ Беларускі Звон“). {{Водступ|2|em}}Пры такіх умовах зусім натуральна і няўхільна выступае ўся здрада беларускай буржуазіі, ксяндзоў і папоў і іх ідэолёгаў справе беларускага народу і робіць тое, што яны зьяўляюцца окупанцкай зброяй полёнізацыі. {{Водступ|2|em}}Ды інакш у прадстаўнікоў і ідэолёгаў беларускай буржуазіі, памешчыкаў і кулацтва на даным этапе клясавай барацьбы ва ўмовах польскай окупацыі Заходняй Беларусі і ня можа быць, а тым больш у тых, якія найбольш зжыліся з клясай пануючай нацыі і {{Разрадка|бачаць адзіны ратунак ад сваёй пагібелі толькі ў цесным саюзе з окупантамі}}. <section end="Беларуская"/> <section begin="Барацьба"/>{{ц|'''Барацьба з полёнізацыяй'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}{{Разрадка|Толькі адна магутная сіла — сіла нявычэрпная, сіла рэволюцыйных рабочых і сялян пад кіраўніцтвам КПЗБ — можа змагацца да перамогі ня толькі за соцыяльнае, але і нацыянальнае вызваленьне беларускіх працоўных мас}}. {{Водступ|2|em}}Беларуская буржуазія і клер усё больш наводзяць на сябе нянавісьць шырокіх мас беларускага насельніцтва. Іх верныя ідэолёгі — беларускія нацыянал-фашысты — усё больш трацяць да сабе ілюзіі мас. Працоўныя масы ўсё больш бачаць, як іх „родныя“ паны ахоўваюць сваю нацыянальную мову ў імя соцыяльных інтарэсаў сумесных з польскім імпэрыялізмам. Але польска-фашысцкім окупантам і іх дапаможнікам ня ўдасца „растварыць“ беларускі народ у сваіх контррэволюцыйных імпэрыялістычных мэтах супроць БССР і СССР. <section end="Барацьба"/><noinclude></noinclude> rt92w1u6e3q1tsir58ncf8pdnpci36c 104 123449 286967 285950 2026-05-19T14:09:31Z Gleb Leo 2440 286967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=sta|к=hodździ}} (''Piasecki — Dzieje wychowania ''f''izyčnego''). Naahuł Sławianie byli zahartawany, lohka pieranasili hoład i choład; byli adwažnymi i ŭ baju kidalisia ŭ siaredzinu niepryjacielskaha wojska, nie škadujučy žyćcia swajho. Pamima hetaha lepš lubili spakojnaje žyćcio i wiali wajnu pierawažna dziela abarony. „''Кройніка Словяновъ''“ (Rukapis Pietr. Publ. bibl. F. IV. 668)., jakaja jość pierapracoŭkaj „Kroniki“ [[Аўтар:Мацей Стрыйкоўскі|Stryjkoŭskaha]], katoraja była nadrukawana ŭ 1582 hodzie, razwažaje ab imieni „''Sławianie''“ hetak: „Вывод(д) слушны(и) и певны(й), для чагося нашъ народъ называетъ словянами: Словяне маю(т) быти вла(с)тиве, а правдиве (о чо(м)ся з многи(х) гисторико(в) выше(и) показано) звани, ведлу(г) зда(н)я мудру(х) люде(й) от славы: понева(ж) сами словяне и во(л)гарове з руско(го) прырожоно(го) языка, тое имя собѣ односта(й)не да(ли) от славы и от свои(х) рицерски(х) дѣлносте(й)“ ([[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Ластоўскі]] — [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя Беларускай (крыўскай) кнігі]], bał. 486). {{Водступ|2|em}}Pawodle hetaj chroniki, Sławianie mieli dawoli słaŭnyja rycarskija tradycyi, bo jak kaža chronika, sami siabie nazwali „Sławianami“ ad sławy i ad swaich rycarskich čynaŭ. I sapraŭdy, šmat ciapierašnich wučonych dakazywajuć, na asnowie dośledaŭ mowy i zabytkaŭ, što Sławianie mieli tradycyi — dawoli wajaŭničaha charaktaru, nia tak, jak naprykład ab ich uspaminajuć niekataryja hreckija dakumanty. Aprača hetaha, usie zhadžajucca z tym, što Sławianie wielmi lubili muzyku i tancy. {{Водступ|2|em}}Usio wyšej apisanaje paćwiardžaje praŭdapadobnaść našaha skazu, što rožnyja stara-sławianskija pahanskija światkawańni i abchody {{перанос-пачатак|п=wyjaŭlali|к=sia}}<noinclude></noinclude> m9gheqcay1k62x9ma3evfyizvbugvr8 104 123474 286966 285982 2026-05-19T14:09:17Z Gleb Leo 2440 286966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>kaniec XII stahodździa Pałačanaŭ pačynaje cisnuć iznoŭ Litwa. Hetyja pastajannyja wojny nie dawali našym prarodzičam času na hultajskaje žyćcio. Wojny prymušali ich da praktykoŭki aružžam i da žyćcia poŭnaha niawyhodaŭ i hartu. Heta spryjała fizyčnamu raźwićciu tahačasnaha hramadzianstwa, bo daŭniejšyja wojny prawadzilisia nia tak jak ciapier. Tady treba było mierycca plačo ŭ plačo z niepryjacielam, rubajučy jaho miačom, abo siakieraj, abo nawat tym, što papadzie pad ruku. Kwoły i nia sprytny čaławiek nia moh iści na wajnu. {{Водступ|2|em}}Našy prarodzicy wiedali i wieryli łacinskaj prykazcy: „ŭ zdarowym ciele — zdarowy duch“. Heta možam my dahadywacca na asnowie staroj krywickaj piśmiennaści. Naprykład kniha z 1095 hodu „Діоптра“. Heta jość paema, złožanaja z piaci knih, abo „słoŭ“, u jakoj hutaryć wieršam ab dahmatyčnych i maralnych sprawach duša z ciełam i takim sposabam, što cieła źjaŭlajecca wučycielem dušy. U kancy knihi jość prypiska: „Ciю кнiгу написал Филип(п) философъ во градѣ Смоленскѣ 6603 г. (1095)“. Pisaŭ hetu knihu Filip pa prośbie swajho duchoŭnaha ajca Kalinina, jaki taksama žyŭ u Smalenskaj ziamli ([[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|В. Ластоўскі]], — [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя Беларускай (крыўскай) кнігі]]). Z hetaj paemy wychodzić, što cieła jość wučycielem dušy, ci — jnakš kažučy — duša jość zaležna ad cieła. Kali jano budzie zdarowaje, dyk budzie zdarowaje i duša. {{Водступ|2|em}}Možna dumać, što taki pahlad starakrywicki piśmiennik Filip mieŭ wyrableny pad upływam hreckich tradycyjnych ideałaŭ fizyčnaha wychawańnia. „Діоптра“ ciešyłasia ŭ nas wialikaj papularnaściu, ab čym świedčać pieradruki jaje: u Jeŭi (1612,<noinclude></noinclude> bp44w9f20vq2q6i2vuk8szpgzubzlzj 104 123475 286965 285984 2026-05-19T14:09:04Z Gleb Leo 2440 286965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>1642), u Wilni (1642), u Kutejnie (1657—1654), u Mahilowie (1698), u Čarnihawie (1705) ([[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|В. Лaстоўскі]] — [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)|Гісторыя Беларускай (крыўскай) Кнігі]]). Pad upływam „Дioптры“ tahačasnaje hramadzianstwa, mieŭšaje tady jašče šmat pahanskich tradycyjaŭ, źwiartała bolš uwahu na swajo cieła. {{Водступ|2|em}}Chryścijanstwa, pieradusim jaho ascetyčny kirunak, pačało wyciskać {{Абмылка|tradycyjny a|tradycyjnyja}} pahanskija ihryščy, charawody i inšyja abrady, upływajučyja karysna na fizyčnaje wyrableńnie i spryt tahačasnaha hramadzianstwa. Adnak hetyja pahanskija tradycyi nia tak lohka dawalisia wywieści. Heta dakazywajuć staradaŭnyja letapisi, abo inšyja pisańni, dzie manachi wielmi narakajuć i prosta łajuć nia mohšych adwyknuć ad „biesam nawučanych štučkaŭ“. Naprykład: apawiadańnie „О дѣвах Смоленскихъ како игри творыли“. Раwodle słoŭ [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|W. Lastoŭskaha]] zachawałasia henaje apawiadańnie ŭ „Цвѣтнику“ 1665 hodu; rukapis synodalnaj biblijateki Nr. 908; pieradrukawana ŭ Busłajewa (Древне-Русск. Haрод. Литеparуpa), jaki henaje apawiadańnie adnosić da tworaŭ XI stahodździa. {{Водступ|2|em}}Apawiadańnie toje W. Łastoŭski padaje ŭ pierakładzie na sučasnuju biełaruskuju mowu hetak: „Było heta ad horadu Smalenska za 30 wiorst, na Čarnihaŭskaj darozie, zdaryłasia być na wialikim poli biazstydnamu ihryšču. Mnoha dzieŭ i žon zyšlisia na čortawa zboryšča, nierazumnaje i błahoje, u noč u jakuju radziłasia {{Абмылка|praświet aje|praświetłaje}} sonca — wialiki Jan Chryściciel, pieršy prapawiednik pakajańnia, dziela {{Абмылка|Jaho ž|Jaho-ž}} usiakaje stwareńnie niawymoŭna ciešyłasia. A hetyja akajanyja biesam nawučany byli. I zwoliŭ Hospad Boh pakarać ich u nawuku ludziom i {{перанос-пачатак|п=pa|к=słaŭ}}<noinclude></noinclude> euv66hvaxha9xwxzcvuxgdkvx40dis7 104 123605 287006 286541 2026-05-19T19:47:41Z RAleh111 4658 287006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|ПТУШКА НА ВОЛІ.|памер=220%}} {{накіравальная рыса|3em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|3em|height=0.1px}} <center>{{larger|{{разьбіўка|'''АСОБЫ}}:}}</center> {{gap|2.5em}}'''Язэп Каліна''', 47 год — вясковы гаспадар.</br> {{gap|2.5em}}'''Марыля''', 28 год — яго жонка па другому шлюбу (прыгожая кабэта, нездаволеная сваім жыцьцём).</br> {{gap|2.5em}}'''Ірэна''', 19 год — дачка Каліны, скончыўшая гімназію і жадаючая далей вучыцца.</br> {{gap|2.5em}}'''Агата Каліна''', 69 год — матка самаго Каліны (сутарлівая і бурчлівая кабэта).</br> {{gap|2.5em}}'''Ян Яновіч Зарэмба''', 50 год — былы прыстаў, стары кавалер, жадаючы жаніцца.</br> {{gap|2.5em}}'''Мікола Ігнатавіч Макарэнко''', 55 год — сусед Каліны, дробны пан, ўдавец.</br> {{gap|2.5em}}'''Панна Анэля''', 40 год — старая дзева, гаспадыня у Макарэнкі, жадаючая выйсьці замуж.</br> {{gap|2.5em}}'''Кастусь Забароўскі''', 22 год — студэнт — рэпэцітар дзетак Макарэнкі.</br> {{gap|2.5em}}'''Зося''', 12 год — дачка Макарэнкі. <center>'''Хлапцы і дзяўчаты.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ДЗЕЯ}} I.}}</span></center> {{gap|2.5em}}(Лето. Сад каля хаты. У саду стаіць пад дрэвам вялікі стол і лаўкі. Каля дрэва — мальберт і Ірэна малюець. Яна апранута ў сукенку вучаніцы цёмна-сіняга колеру. На стале ляжаць кніжкі). {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> 9fu2fvv9wye32kyfg7qq5j47eow3kfe 104 123606 287007 286542 2026-05-19T19:48:19Z RAleh111 4658 287007 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} I-ая.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (адрываючыся ад малюнку і сумна кажа). Вось я і сярэднюю школу скончыла і куды далей кінуцца і што пачаць… Бацька і слухаць ня хоча, каб вучыць мяне далей і жадае, каб я сядзела на вёсцы і багатых жаніхоў чакала. Ці я-ж магу з гэтым згадзіцца, калі уся мая душа імкнецца да навуцы і сьвету. Гэта-ж вясковая дрыгва засасе мяне зусім (ўздыхае і качае галавой). І ад мужыкоў я зараз адстала і к панам прыстала і ківаюся, як няпрытомная былінка ў чыстым полі. Адзін Кастусь мяне толькі разумее… (задумаўшыся). Нашы душы з ім сходзюцца. У час нашых сустрэч ён з захопленьнем і вельмі прыгожа апавядае мне шмат чаго цікаваго з жыцьця на сьвеце, з унутраных імкненьняў сваей маладой душы, з свайго студэнцкага жыцьця ў Вільні; ад гэтых гутарак нашы сэрцы загараюцца вялікім полымям жаданьня йсьці уперад на спатканьне шырокому вольнаму жыцьцю, йсьці працаваць на свае родныя гоні… Але і ён-жа ня мае магчымасьці мяне ратаваць… Каб матулька, мая любая, была жыва, дык яна-б мне пасабіла далей працярабіць сабе шлях да яснага сонейка (пачынае сумна сьпяваць): <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{block center/s}} Як памёрла матулька,</br> Ды ажаніуся татулька,</br> Ды паслалі сірацінку</br> У сыр-бор па малінку.</br> Ды стаяла каліна,</br> А пад ёю маліна…</br> Там дзяўчына хадзіла</br> Свою мамку будзіла…</br> {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> (выцірае сьлёзы і раптам) {{gap|2.5em}}Што-же гэта так доўга матчыха ня ідзе са жніва (прыкладе руку на лоб і глядзіць удаль). Ужо і сонейка садзіцца (на сцэне цямнее), а яе усё німа, як німа (падаждаўшы). Ну, і пападзець-жа ей ад майго бацькі і ад бабулі. Заядуць яны яе век малады (задумаўшыся). Мала таго, што яе загубілі і яна, як птушка з клеткі, ірвецца на волю ад іх, дык і мае жыцьцё жадаюць пакалечыць і аддаць сілай замуж за старога хрыча Зарэмбу (усьмяхаючыся), які мне толькі ў бацькі гадзіцца. (топае нагой і з сэрцам). Ня бываць гэтаму, ня бываць ніколі… {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> l9gttq3k4bsf7idxe8tt61o73uashyt 287008 287007 2026-05-19T19:50:14Z RAleh111 4658 287008 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} I-ая.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (адрываючыся ад малюнку і сумна кажа). Вось я і сярэднюю школу скончыла і куды далей кінуцца і што пачаць… Бацька і слухаць ня хоча, каб вучыць мяне далей і жадае, каб я сядзела на вёсцы і багатых жаніхоў чакала. Ці я-ж магу з гэтым згадзіцца, калі уся мая душа імкнецца да навуцы і сьвету. Гэта-ж вясковая дрыгва засасе мяне зусім (ўздыхае і качае галавой). І ад мужыкоў я зараз адстала і к панам прыстала і ківаюся, як няпрытомная былінка ў чыстым полі. Адзін Кастусь мяне толькі разумее… (задумаўшыся). Нашы душы з ім сходзюцца. У час нашых сустрэч ён з захопленьнем і вельмі прыгожа апавядае мне шмат чаго цікаваго з жыцьця на сьвеце, з унутраных імкненьняў сваей маладой душы, з свайго студэнцкага жыцьця ў Вільні; ад гэтых гутарак нашы сэрцы загараюцца вялікім полымям жаданьня йсьці уперад на спатканьне шырокому вольнаму жыцьцю, йсьці працаваць на свае родныя гоні… Але і ён-жа ня мае магчымасьці мяне ратаваць… Каб матулька, мая любая, была жыва, дык яна-б мне пасабіла далей працярабіць сабе шлях да яснага сонейка (пачынае сумна сьпяваць): {|style="margin:auto" |Як памёрла матулька,</br>Ды ажаніуся татулька,</br>Ды паслалі сірацінку</br>У сыр-бор па малінку.</br>Ды стаяла каліна,</br>А пад ёю маліна…</br>Там дзяўчына хадзіла</br>Свою мамку будзіла… |} (выцірае сьлёзы і раптам) {{gap|2.5em}}Што-же гэта так доўга матчыха ня ідзе са жніва (прыкладе руку на лоб і глядзіць удаль). Ужо і сонейка садзіцца (на сцэне цямнее), а яе усё німа, як німа (падаждаўшы). Ну, і пападзець-жа ей ад майго бацькі і ад бабулі. Заядуць яны яе век малады (задумаўшыся). Мала таго, што яе загубілі і яна, як птушка з клеткі, ірвецца на волю ад іх, дык і мае жыцьцё жадаюць пакалечыць і аддаць сілай замуж за старога хрыча Зарэмбу (усьмяхаючыся), які мне толькі ў бацькі гадзіцца. (топае нагой і з сэрцам). Ня бываць гэтаму, ня бываць ніколі… {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> naanrkbmar2nynwr7vmz9jg2ddfhqos 104 123607 287009 286544 2026-05-19T19:50:52Z RAleh111 4658 287009 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} II.}}</span></center> {{gap|2.5em}}(3 хаты выходзіць старая '''Агата''', бурчлівая кабэта. Яна нясе у руцэ абрус і кажа з сэрцам). Ах ці ліханька! (скідывае са стала {{абмылка|квіжкі|кніжкі}}). Ужо і сонейка пасела. Зараз прыдуць жнеі з поля з дажынкамі (накрывае стол абрусом), а Марылі да гэтага часу усё німа з поля (махае кулаком). Будзе табе, ліхая баба, на гарэхі… {{gap|2.5em}}'''Ірэна'''. (у бок пра сябе). Пэўна матчыха спаткалася са Сьцяпанам Кухарэнко і затрымалася так доўга (подыходзіць да Агаты і кажа). Ня сярдуй, бабулька, зараз прыйдзе матчыха. Яна-ж адна жала, ніхто ей не пасабляў, вось і затрымалася… {{gap|2.5em}}'''Агата''' (з сэрцам). Адна жала, адна жала, а калі ты такая дасужая, дык і памагла-б ей… Добрай жняі там на тры гадзіны працы, а яна паўдня сядзіць. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (прымая свой мальбэрт і складае хварбы). Ну і прыдзець, як скончыць. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да ўнучкі). Ты ўжо яе не абараняй. Аднаго вы з ей поля ягодкі. Вам толькі гульні ў галаве, ды табе яшче вось гэтыя малюнкі з кніжкамі (бярэ мятлу і мяцець каля хаты). Ляпей пасабіла-б працаваць у гэты прыпар, чым кніжкі {{абмылка|чытать|чытаць}}, ды малюнкі маляваць (махае рукой у бок кніжак і малюнкаў). Усё роўна мастацтва хлеба ня дасць, а бацьке пасабляць трэба, каб ні плаціць чужым людзям грошы за працу. Свая дачка сядзіць у хаце беларучкай (махае рукой у бок Ірэны і ківая галавой) ці з гэтым шалте балтэ — штудэнтам лясы точычь, кніжкі чытае, а бацька павінен другіх наймаць і на жніва, і на сена. Ці-ж гэта парадкі?!? {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (збірае свае кніжкі). Ну, разышлася старая! (да Агаты). Ты мяне ніколі не зразумееш, бабулька, таму нам німа аб чым і гутарыць. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (махае рукой і кідае мясьці). Ну, вядома — праўды ніхто ня любіць. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (да Агаты) Ну, сціхні, бабка. Пайду за матчыхой (уходзіць за дрэвы). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (збірае ўсе Ірэніны кніжкі) Па усім садзе кніжкі ды малюнкі параскіданы. Нігдзе праходу німа за гэтай навукай… {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> t7gf4uasy8ksgkdh8kbh4dc6w1b3q1q 104 123608 287011 286575 2026-05-19T19:51:27Z RAleh111 4658 287011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} III.}}</span></center> {{gap|2.5em}}(У гэты час Анэля і Зося паглядаюць і з за дрэў, з левага боку і раптам Анэля ідзе да бабулькі ў прыскочку і Зося так сама ідзець у бок, гдзе стаіць мальбэрт, бярэць палітру, пэндзэль і мажыць ей па малюнку разам з тым прыслухаўвецца да гутаркі Анэлі і бабулькі. Анэля і бабуля зусім не прымячаюць яе). {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (да бабулі) Добры вечар, бабуля! {{gap|2.5em}}'''Агата''' (устрапянуўшыся у бок). Пэўна ізноў паненка якія-небудзь навіны нясець (да Анэлі ласкава) Добры вечар, паненочка (рукаюцца). {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (аглядаючыся) Ці ня быў у Вас сёння наш студэнт-рэпэцітар. Яму трэба даваць лекцыі дзеткам, а ён, як выйшаў з ружжом зраньня, дык вось да вечара не дачэкацца. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (махая рукой). А не, любая, ён-жа да нас не заходзіць (з цікавасьцью), А ў чым-жа справа? {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (прыплюшчывая вочы). Ці ёсць-жа ў хаце Ваша Ірэна? {{gap|2.5em}}'''Агата''' Няма. Яна зараз пабегла на жніўье за матчыхай, якая да гэтага часу ня вярнулася з поля. {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (ківая Агаце пальцам пад нос) Ці усё ты ім паверыла, бабулька? Ірэна з матчыхай у згаворы робяць за адно. Вось і зараз відаць Ірэна пабегла на спатканьне да Кастуся, а Марыня Ваша круціць хвастом і зубы скаліць на пожні з паліцэйскім Кухарэнко (прыплюшчывая вочы) Я усё дагледзяла і ўсё ведаю пра іх… {{gap|2.5em}}'''Зося''' (у гэты час паварачываецца у бок Анэлі і няпрыкметна махае на яе кулаком і качаець галавой, а потам узноў малюе). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (хватаецца за галаву) Ай, ай, ай, якія раздуронкі! У мяне ў галове, як у млыне шуміць ад гэтакіх навін, (раптам устрапянушыся і сашчапіушы рукі) Ах ты, Божухна мой, і пра кісель забылася за гутаркай, мажліва зусім пераварыўся (бяжыць у хату) ай, ай, ай… {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (убачыўшы, што Зося малюе, падбягаець да яе, вырывае палітру і бьець Зосю па руцэ) Што ты тут робіш? Увесь малюнак папсавала (бярэць мальбэрт і пераносіць яго за дрэвы і кажа да Зосі) Ірэна узноў будзець ведаць, што я тут з табой была. {{gap|2.5em}}'''Зося''' (трэць пабітую руку і са злосьцю да Анэлі) Ну і ніхай ведаець… Я усё роўна раскажу свайму<noinclude></noinclude> g6ufz8p5fojote49jmclszvkqfx3rww 104 123612 287012 286580 2026-05-19T19:52:09Z RAleh111 4658 287012 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>бацке аб тым, што вы сюды бегаеце, каб плёткі рабіць на пана Кастуся і на Ірэну, якія вам нічаго благога ня робяць… Яны такія маладыя і прыгожыя, а Вы… {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (падбегае да Зосі і хватае яе за вуха) Маўчы ляпэй, а то ўсе вушы табе адзяру. {{gap|2.5em}}'''Зося''' (вырываецца ад Анэлі і хліпаючы, бяжыць за дрэвы). {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (узварушана) Трэба і мне уцякаць, пакуль ня позна, а то пападзець на гарехі ад Міколы Ігнатавіча за тое, што і дзяцей і гаспадарку усю пакінула (бяжыць за дрэвы). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IV.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''{{абмылка|Марыня|Марыля}}''' (пяець за сцэнай усё бліжэй і бліжэй падходзіць. На ей апранута беларуская вопратка і яна ідзець з сярпом і пяе): {{block center/s}} „Ды ужо сонейка за лес каціцца</br> Мне да матачкі у госьці хочацца.</br> Дзе мяне мама будзе спатыкаці,</br> Чым мяне мама будзе частаваць?</br> Частуе мама мёдам да віном</br> Якава-ж табе за чужым сталом?</br> Ці ела, мама, рэдзьку с палыном</br> Такаво-ж і мне за чужым сталом…</br> {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:0em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} V.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (выбегая з хаты і убачыўшы жонку, хапаець яе за руку і круціць наўкола сябе). Што-ж гэта ты, мая маладая жоначка, узяла моду кожны дзень кудысь-та з хаты прападаць, што-ж я табе відаць ня міл ужо, можа знайшла маладзейшага? Адказывай, а не-то я табе ўсе косы павыцягаю (хватаець Марыню за валасы). {{gap|2.5em}}'''{{абмылка|Марыня|Марыля}}''' (увесь час адбіваецца і крычыць ад болі) Адчапіся ты ад мяне… Ай, ай, ай (вырываецца і бегае наўкол стала). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (адвязаўшы паяс бегае за ей з заду і хоча сьцябануць паясом). {{gap|2.5em}}'''{{абмылка|Марыня|Марыля}}''' (уцякае у хату). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (адхуківаецца). Аж замарыуся ваюючы з бабай… (выціраець рукавам пот з твару). Вядома не под сілу старому з маладой важдацца. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> 2goc5b475ihqewmcuucrs3f4vstd71h 287014 287012 2026-05-19T19:54:28Z RAleh111 4658 287014 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>бацке аб тым, што вы сюды бегаеце, каб плёткі рабіць на пана Кастуся і на Ірэну, якія вам нічаго благога ня робяць… Яны такія маладыя і прыгожыя, а Вы… {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (падбегае да Зосі і хватае яе за вуха) Маўчы ляпэй, а то ўсе вушы табе адзяру. {{gap|2.5em}}'''Зося''' (вырываецца ад Анэлі і хліпаючы, бяжыць за дрэвы). {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (узварушана) Трэба і мне уцякаць, пакуль ня позна, а то пападзець на гарехі ад Міколы Ігнатавіча за тое, што і дзяцей і гаспадарку усю пакінула (бяжыць за дрэвы). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IV.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''{{абмылка|Марыня|Марыля}}''' (пяець за сцэнай усё бліжэй і бліжэй падходзіць. На ей апранута беларуская вопратка і яна ідзець з сярпом і пяе): {|style="margin:auto; margin-bottom:1em" |„Ды ужо сонейка за лес каціцца</br>Мне да матачкі у госьці хочацца.</br>Дзе мяне мама будзе спатыкаці,</br>Чым мяне мама будзе частаваць?</br>Частуе мама мёдам да віном</br>Якава-ж табе за чужым сталом?</br>Ці ела, мама, рэдзьку с палыном</br>Такаво-ж і мне за чужым сталом… |} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} V.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (выбегая з хаты і убачыўшы жонку, хапаець яе за руку і круціць наўкола сябе). Што-ж гэта ты, мая маладая жоначка, узяла моду кожны дзень кудысь-та з хаты прападаць, што-ж я табе відаць ня міл ужо, можа знайшла маладзейшага? Адказывай, а не-то я табе ўсе косы павыцягаю (хватаець Марыню за валасы). {{gap|2.5em}}'''{{абмылка|Марыня|Марыля}}''' (увесь час адбіваецца і крычыць ад болі) Адчапіся ты ад мяне… Ай, ай, ай (вырываецца і бегае наўкол стала). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (адвязаўшы паяс бегае за ей з заду і хоча сьцябануць паясом). {{gap|2.5em}}'''{{абмылка|Марыня|Марыля}}''' (уцякае у хату). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (адхуківаецца). Аж замарыуся ваюючы з бабай… (выціраець рукавам пот з твару). Вядома не под сілу старому з маладой важдацца. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> tuwud18f5vb53bjv86vp9l5z3e8tw87 104 123614 287015 286578 2026-05-19T19:55:04Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 287015 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VI.}}</span></center> {{gap|2.5em}}(Выходзіць з хаты Агата і ставіць на стол міскі, кладзець лыжкі і ставіць некалькі шклянак і раптам да сына). Вось, сынок, зажыў маладую жонку, а цяпер і пацяшайся… {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (3 сэрцам стукае кулаком аб стол). Маўчы, матка, гэта ўжо мая справа… {{gap|2.5em}}'''Агата''' (усё раскладае на столе) Пэўна, што твая справа, але баліць маё сэрца па табе. Распусьціў ты жонку, патрэбна ня так яе трымаць, як ты. Распушчаеш ты і дачку і ня будзе з яе нічога добрага, калі не аддасі яе хутка за пана Зарэмбу замуж. Зломіць яна сабе галаву з гэтым студэнтам. {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (Задумаўшыся, чэша галаву) Я і сам аб гэтым думаю, ды гадаю, каб хутчэй запіць нам Ірэну з панам Зарэмбай, а то маладое піва да дабра не давядзе. {{gap|2.5em}}'''Агата''' Ну, вось і добра што там адкладываць на доўгі час. Трэба сьпяшацца… <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VII.}}</center> <center>(Раздаецца за сцэнай сьпеў жней).</center> {{block center/s}} „Ці усе лугі пакошаны,</br> Ці усе сенажаці?</br> Пытаецца сын у мацері,</br> Ды каторую узяці…</br> Ці тую багатую,</br> Якая хораша ходзіць,</br> Ці тую бедную</br> Якая усё зробіць?</br> {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div> {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да маткі) Нясі, матка, крупнік на стол, ды гані з хаты Марыню, каб йшла сустракаць жней. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (бяжыць у хату).</br> {{gap|2.5em}}Ага, ага… {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (ідзець к жнеям на сустрэчу). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VIII.}}</center> {{gap|2.5em}}Уваходзяць на сцэну жнеі з песьняй. Усе апрануты у беларускія вопраткі з павязкамі на галаве і з сярпамі. Уперадзі ідзе адна жнея з вянком з васількоў. Убачыўшы гаспадара ўсе крычаць:<noinclude></noinclude> jwuyvqcob81w4o2kjpxlga90z67ocnq 287052 287015 2026-05-20T07:32:18Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 287052 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VI.}}</span></center> {{gap|2.5em}}(Выходзіць з хаты Агата і ставіць на стол міскі, кладзець лыжкі і ставіць некалькі шклянак і раптам да сына). Вось, сынок, зажыў маладую жонку, а цяпер і пацяшайся… {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (3 сэрцам стукае кулаком аб стол). Маўчы, матка, гэта ўжо мая справа… {{gap|2.5em}}'''Агата''' (усё раскладае на столе) Пэўна, што твая справа, але баліць маё сэрца па табе. Распусьціў ты жонку, патрэбна ня так яе трымаць, як ты. Распушчаеш ты і дачку і ня будзе з яе нічога добрага, калі не аддасі яе хутка за пана Зарэмбу замуж. Зломіць яна сабе галаву з гэтым студэнтам. {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (Задумаўшыся, чэша галаву) Я і сам аб гэтым думаю, ды гадаю, каб хутчэй запіць нам Ірэну з панам Зарэмбай, а то маладое піва да дабра не давядзе. {{gap|2.5em}}'''Агата''' Ну, вось і добра што там адкладываць на доўгі час. Трэба сьпяшацца… <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VII.}}</center> <center>(Раздаецца за сцэнай сьпеў жней).</center> {|style="margin:auto" |„Ці усе лугі пакошаны,</br>Ці усе сенажаці?</br>Пытаецца сын у мацері,</br>Ды каторую узяці…</br>Ці тую багатую,</br>Якая хораша ходзіць,</br>Ці тую бедную</br>Якая усё зробіць? |} {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да маткі) Нясі, матка, крупнік на стол, ды гані з хаты Марыню, каб йшла сустракаць жней. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (бяжыць у хату).</br> {{gap|2.5em}}Ага, ага… {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (ідзець к жнеям на сустрэчу). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VIII.}}</center> {{gap|2.5em}}Уваходзяць на сцэну жнеі з песьняй. Усе апрануты у беларускія вопраткі з павязкамі на галаве і з сярпамі. Уперадзі ідзе адна жнея з вянком з васількоў. Убачыўшы гаспадара ўсе крычаць:<noinclude></noinclude> atu1c2ewl1zdarm077ozkqau7zunwtc 104 123615 287053 286579 2026-05-20T07:33:44Z RAleh111 4658 287053 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''„Добры вечар, гаспадар, вітаем з дажынкамі! {{gap|2.5em}}'''Каліна''' кланяецца і кажа: Дзякую, дзякую. {{gap|2.5em}}'''Жнея''' (якая шла з вянком кажа, ці пяе гаспадару): {|style="margin:auto" |„А мы скончылі на полі дажон,</br>А нажалі мы тысячу капён</br>Выхадзі, гаспадар, з бутэлькай</br>Вынасі, гаспадыня, сыр са хлебушкай</br>Прамачы, гаспадар, нашы горлышкі,</br>Палячы, гаспадынюшка, сяродушкі“. |} {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (ласкава і ветліва да жней: {{block center/s}} Ды з густымі снапамі,</br> Ды з шчастымі капамі</br> Прашу у маю хатку!</br> У маей хатцы ўсё у парадку;</br> Сталы накрыты, кубкі крупніка наліты</br> Мае абрусы бялёвыя,</br> Мае кубкі залатыя</br> Віном-мёдам налітыя!</br> {{block center/e}} <center>(Паказывае рукой на стол).</center> {{gap|2.5em}}'''Дзяўчаты''': Дзякуемо, дзякуемо (усе прыбліжаюцца к сталу). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IX.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''{{абмылка|Марыня|Марыля}}''' (у гэты момант уваходзіць з пакою з куўшынам крупніку, які ставіць на стол і ідзе да жней). {{gap|2.5em}}'''Жнея''', якая шла з вянком надзявае яго на галаву Марылі і кажа: {{block center/s}} „У нас, маладзічка, сёньня вайна была:</br> Мы поле зваявалі</br> Жыта дажалі!</br> Зьмялі поле мяцёлкай,</br> Прышлі да хаты вясёлкай!…</br> І узкладаем на цябе вянок зярнавой… {{block center/e}} {{gap|2.5em}}'''Усе жнеі''' (весяла вітаюць Марылю): '''Вітаем, вітаем''', наша маладая гаспадыня з дажынкамі! {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Дзякую, дзякую, мае мілыя суседачкі за тое, што скончылі ў полі збожжа жаць, за тое, што вянком з каласкоў-кветак галаву маю пакрылі! А цяперака сядайце усе за стол, калі ласка. {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да жней). Сядайце і забаўляйцеся, чым Бог паслаў. {{gap|2.5em}}'''Жнеі'''. Дзякуемо (разсажываюцца і гудзяць).<noinclude></noinclude> e969uc0c1s3l3pwbos1m9dfg96rsqni 287054 287053 2026-05-20T07:35:42Z RAleh111 4658 287054 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''„Добры вечар, гаспадар, вітаем з дажынкамі! {{gap|2.5em}}'''Каліна''' кланяецца і кажа: Дзякую, дзякую. {{gap|2.5em}}'''Жнея''' (якая шла з вянком кажа, ці пяе гаспадару): {|style="margin:auto" |„А мы скончылі на полі дажон,</br>А нажалі мы тысячу капён</br>Выхадзі, гаспадар, з бутэлькай</br>Вынасі, гаспадыня, сыр са хлебушкай</br>Прамачы, гаспадар, нашы горлышкі,</br>Палячы, гаспадынюшка, сяродушкі“. |} {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (ласкава і ветліва да жней: {|style="margin:auto" |Ды з густымі снапамі,</br>Ды з шчастымі капамі</br>Прашу у маю хатку!</br>У маей хатцы ўсё у парадку;</br>Сталы накрыты, кубкі крупніка наліты</br>Мае абрусы бялёвыя,</br>Мае кубкі залатыя</br>Віном-мёдам налітыя! |} <center>(Паказывае рукой на стол).</center> {{gap|2.5em}}'''Дзяўчаты''': Дзякуемо, дзякуемо (усе прыбліжаюцца к сталу). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IX.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''{{абмылка|Марыня|Марыля}}''' (у гэты момант уваходзіць з пакою з куўшынам крупніку, які ставіць на стол і ідзе да жней). {{gap|2.5em}}'''Жнея''', якая шла з вянком надзявае яго на галаву Марылі і кажа: {|style="margin:auto" |„У нас, маладзічка, сёньня вайна была:</br>Мы поле зваявалі</br>Жыта дажалі!</br> Зьмялі поле мяцёлкай,</br>Прышлі да хаты вясёлкай!…</br>І узкладаем на цябе вянок зярнавой… |} {{gap|2.5em}}'''Усе жнеі''' (весяла вітаюць Марылю): '''Вітаем, вітаем''', наша маладая гаспадыня з дажынкамі! {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Дзякую, дзякую, мае мілыя суседачкі за тое, што скончылі ў полі збожжа жаць, за тое, што вянком з каласкоў-кветак галаву маю пакрылі! А цяперака сядайце усе за стол, калі ласка. {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да жней). Сядайце і забаўляйцеся, чым Бог паслаў. {{gap|2.5em}}'''Жнеі'''. Дзякуемо (разсажываюцца і гудзяць).<noinclude></noinclude> tm3vem2q4i0h1up4d1p6so4cynx2ryz 104 123616 287057 286581 2026-05-20T07:39:03Z RAleh111 4658 287057 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} X.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Агата''' нясе з хаты міску з кісялём і ставіць яе на стол. {{gap|2.5em}}'''Жнеі''' (яе вітаюць). Добры вечар, бабулька, з дажынкамі Вас. {{gap|2.5em}}'''Агата'''. Дзякую. Ежце, любыя госьцікі! {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (разьліваець крупнік па шклянкам). {{gap|2.5em}}'''Агата''' і '''Марыля''' (разьліваюць кісель). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (падымае шклянку). Ну, бывайце ўсе здаравенькі. Дужа дзякую Вам за Вашу цяжкую працу. Хай-жа і Вам на вашых палетках Бог ураджай дасьць сабраць, каб усе мы і сыты, і здаровы былі!.. {{gap|2.5em}}'''Адна жнея''' (падымае шклянку). {{разьбіўка|За здароўе нашага гаспадара}}! Памажы нам Божа, каб і на будачае лета дачакацца добрага ураджаю… {{gap|2.5em}}'''Усе''' (пьюць, ядуць і гаманяць паміж сябе). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} XI.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (з-за дрэваў выходзіць). {{gap|2.5em}}'''Усе жнеі''' (убачыўшы яе на перабой крычаць): Паненачка Ірэначка, за твае здароўе. {{gap|2.5em}}'''Жнея''', якая ішла з вянком, кажа да Ірэны: Каб нам давялося хутка паскакаць на тваім вясельлі. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (падыходзіць к сталу і бярэць шклянку). Дзякую за пажаданьне, але доўга Вам прыдзецца яшчэ чакаць гэтага вясельля (пье крупнік). {{gap|2.5em}}'''Жнеі'''. Чаму-ж так? {{gap|2.5em}}'''Каліна'''. Ну, гэта пабачым можа і ня доўга… {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Ляпей ежце, чым аб вясельлі гутарыць. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да Марылі з сэрцам). Не твая гэта справа, а бацькіна. <center>(За сцэнай пяець Зарэмба).</center> {{gap|2.5em}}'''Жнеі''' (раптам) Хто-ж гэта? {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (прыслухоўваючыся). Гэта пэўна пан Зарэмба да нас йдзе (ідзець на сустрэчу). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} XII.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (пяець): {|style="margin:auto" |„Мне ня спіцца, не ляжыцца</br>І сон мяне не бярэць,</br>Пайшоў-бы я да дзяўчыны</br>Сам ня знаю, гдзе жыве“. |}<noinclude></noinclude> 6ll31g0v1p7ydg7vzyp53a5xdrf8q6a 104 123618 287056 286583 2026-05-20T07:38:06Z RAleh111 4658 287056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (пачуўшы песьню і устрапянуўшыся бяжыць у хату). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да Ірэны). Куды-ж ты, куды-ж ты, птушачка, паляцела ад высокага госьця? {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (з сэрцам). Нясе яго нялегкая на Ірэніну галаву!.. (Жнеі перашоптываюцца). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (уваходзе на сцэну пад руку з Калінай са славамі): „Папрасіў-бы таварыша — няхай мяне завядзе, а таварыш крашэй мяне ён дзяўчыну адаб’е“. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (жнеям). Ежце, госьцікі любыя, ня чваньцеся! {{gap|2.5em}}'''Жнеі'''. Дзякуем! Мы ўжо сыты. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (кідаець гасьцей і з нізкім паклонам падыходзіць да Зарэмбы). Добры вечар, яснавяльможны пане (кланяецца ў пояс). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (працягівае важна да Агаты руку). Добры вечар, бабуля, (махае рукой дзяўчатам). Добры вечар, маладзічкі і дзяўчаткі! Вось, як тут у Вас добра. {{gap|2.5em}}'''Жнеі''' (крычаць): Добры вечар, пан Зарэмба! {{gap|2.5em}}'''Адна дзяўчына''' (крычыць). Просім у нашу кампанію! {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (вядзець Зарэмбу пад руку к сталу). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (сутарыцца і ня ведае куды Зарэмбу пасадзіць). пану. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (у бок). Ліханька-ж яго прынясла! {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (да Марылі) Добры вечар, маладзіца! {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (з кіслай мінай). Добры вечар! {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да жонкі). Будзь ласкавей да госьця! {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да Марылі). Кланяйся яснавяльможнаму пану. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (махая рукой на Агату). Адчапіцеся Вы ад мяне. {{gap|2.5em}}'''Жнеі''' (пераглядаюцца і шэпчуцца). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (аглядаяся). А гдзе-ж, наша птушачка Ірэначка? {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да жонкі). Марыля, пакліч Ірэну сюды. {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Зараз (ідзе у хату). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (падстаўляя крэсла Зарэмбе). Сядайце, яснавяльможны пане, сядайце.<noinclude></noinclude> f7tmggh2lg5waqnnyudt5fn3wgylnjr 104 123619 287058 286584 2026-05-20T07:40:58Z RAleh111 4658 287058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (падыходзіць к дзьвюм дзяўчатам і хоча сесьць між імі). Вось я тут, вось я тут сяду каля прыгожанькіх дзяўчат. {{gap|2.5em}}'''Абедзве дзяўчыны''' (паднімаюць піск, візг і ўцякаюць за дрэвы з крыкам). Не, не сядайце з другімі… (Жнеі хахочуць). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (злуецца на дзяўчат). Вось, дурныя дзеўкі, чураюцца панскай ласкі!.. {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да Зарэмбы). Кінь ты іх, панове, і ляпей сядай адведаць нашага дажыначнага крупніку. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} XIII.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Ірэна і Марыля''' (ідуць з хаты к госьцям). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (убачыўшы Ірэну кідаець дзяўчат і падходзіць к ей, працягіваючы руку). Ягадзінка мая чырвоная, птушачка-зязюлечка, куды-ж ты гэта схавалася? {{gap|2.5em}}'''Жнеі''' (сьмяюцца, а тыя, што за дрэвамі, паказываюць Зарэмбе нос). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да Ірэны). Кланяйся пану ў пояс. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (Агаце). Не чапайце вы яе. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да Марылі). Маўчы, дурная баба! {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (да Зарэмбы). Што гэта вы пыхціце, як паравоз? {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (бярець Ірэну пад ручку вядзець за стол). Гэта я серцам успламяніўся, убачыўшы Вас, за тое так і пыхчу. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (падыходзіць к дзяўчатам, якія за дрэвамі). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да Зарэмбы). Сядайце, пане, абжыначны крупнік піць. Вельмі добры зварыўся. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (круціцца каля стала). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба'''. Што мне дажыначны. Ляпей вясельны навары. {{gap|2.5em}}'''Каліна'''. І гэта будзе не за гарамі, вязі толькі сватоў, панове!… {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (да жней). Што тут са старымі сядзець! Пойдзем ляпей весяліцца (бяре жнеяў за рукі). {{gap|2.5em}}'''Усе жнеі''' (ускаківаюць з-за стала і крычаць гаспадарам). Дзякуем за вячеру. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (ім). Німа за што. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (да Ірэны). Куды-ж вы, птушачка ад мяне уцякаеце?<noinclude></noinclude> 4bt7si0ipxpzjevftewurst5gc8o65j 104 123620 287062 286585 2026-05-20T07:46:46Z RAleh111 4658 287062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (нічога яму не адказывае і гаворыць з дзяўчатамі). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да Зарэмбы). Не глядзіце на яе, яснавяльможны пане, (кланяецца у пояс) бо яшче маладая і сароміцца Вашай міласьці. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба'''. Молада-зелена, (махае рукой) нічога прыручым салодкімі падарункамі. {{gap|2.5em}}'''Каліна'''. Вядома сьцерпіцца-зьлюбіцца… І маю Марыльку так сама сілай за мяне замуж выдалі, а цяпер, як шоўкавенькая… {{gap|2.5em}}'''Зарэмба'''(да Каліны і Агаты). Хутчэй рабіце запоіны, а то кепская будзе справа… {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (зьдзіўлена). А што-ж такое? {{gap|2.5em}}'''Агата''' (частуе крупнікам Зарэмбу). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (п’е крупнік). Гэты малакасос штудэнт муціць усю вясковую моладзь, а у тым разе Ірэну (б’е сябе у грудзі кулаком). Я ўсе высілкі зроблю к таму, каб яго заарэштаваць і гэта мне лёгка зрабіць, як былому прыставу. Толькі гукнуць мне і ўсе на цыпачкі стануць перад маей сілай. І вам усім кепска прыдзецца, калі ня выдасьце за мяне Ірэну. Усіх Вас у турьму зацісну разам з штудэнтам-Кастусём. {{gap|2.5em}}'''Жнеі''' (паказываюць на Зарэмбу пальцамі і хахочуць)… {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (знервавана пацірае рукі). Дык ты-ж, пане, ня гневайся. Мы усё зробім, што магчыма. Вось вязі сватоў, дык мы хоць заутра запоіны зробім. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (трасецца ўся, як у ліхарадцы). Мы-ж усё для тваей міласьці, яснавяльможны пане, (кланяецца ў пояс). Мы-ж усё зробім, толькі ня гневайся на нас. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (з гонарам). Ну, глядзеце, а то кепска ўсім прыдзецца — усіх зацісну ў кулак. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} XIV.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Жнеі''' (крычаць). Прасьпяваем што небудзь. Карагоды, давайце карагоды вадзіць (ідуць на сцэну і састаўляюць карагод) {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (пяець у карагодзе, а ўсе ей падпяваюць):<noinclude></noinclude> 935ioj0k4iwd3wifowpi9vdf6hhx8v1 104 123621 287060 286586 2026-05-20T07:46:13Z RAleh111 4658 287060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {|style="margin:auto" |„Ой доля, мая доля:</br>Пайшла замуж за старога,</br>Ой лі, ой лю-лі,</br>Пайшла замуж за старога.</br> Пайшла замуж за старога,</br> Захацелась пагуляці</br> Ой лі, ой лю-лі,</br>Захацелась пагуляці.</br> Захацелась пагуляці,</br>Стары кажа: сядзі ў хаце,</br>Ой лі, ой лю-лі,</br>Стары кажа сядзі ў хаце.</br> Ой доля, така доля,</br>З старым мужам жыць няволя,</br>Ой лі, ой лю-лі.</br>З старым мужам жыць няволя“</br><center>(скача).</center> |} {{gap|2.5em}}'''Каліна, Зарэмба і Агата''' (увесь час гавораць паміж сябе ў поў голаса). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (услухаўшыся ў песьню, кажа). Гэта яна для нас з табой, Язэп, пяець такую песьню. {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (чэша затылак). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (з серцам). Дура баба, біць яе некаму (ідзець на кухню). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да дзяўчат і маладзіц). Пасьпявайце што небудзь весялейшае і нас з панам Зарэмбам вазьмеце ў свой карагод! {{gap|2.5em}}'''Дзяўчаты і маладзіцы''' (падбягаюць да Зарэмбы і Каліны і цягнуць у свой карагод). {{gap|2.5em}}'''Адна маладзіца''' (крычыць): „Семь дзён малаціла“. {{gap|2.5em}}'''Дзяўчаты''' (крычаць). Ірэну ў кола. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (выходзіць ў кола і пачынае з першага Зарэмбы усіх круціць і пяець). {{gap|2.5em}}'''Усе''' (ей падпяваюць): {|style="margin:auto" |„Семь дзён малаціла,</br>Шастак зарабіла</br>Сама сабе дзівавала,</br>Што так мала зарабляла“ |} <center>(Плёскаюць у далоні і ўсе скачуць і пяюць).</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1.5em"></div> <center>{{разьбіўка|Заслона}}.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1.5em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> 05u3d89z71qgosq606ad0yql10dfcwo 104 123653 287064 286681 2026-05-20T07:48:46Z RAleh111 4658 287064 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ДЗЕЯ}} II.}}</span></center> {{gap|2.5em}}Лес. Летні ясны дзень. Некалькі хвілін сцэна пустая і чутна, як нехта „аўкаець“ здалёку. Потым на палянку выходзіць з-за дрэваў Кастусь (прыгожы хлапец) з паляўнічай торбачкай і стрэльбай цераз плечы, на галаве студэнчаская шапка. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} I.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (зьнімаець торбачку і стрэльбу, кладзець іх пад дрэвы, пасьвістываець, абглядаецца, качаець галавой і раптам глядзіць на гадзіннік, які на руце i прыкладаець яго да вуха). Што-б гэта значыла, што Ірэна да гэтай пары ня прышла?? (з парухай). Ці ня здарылася што благое? (садзіцца на пень). Муцяць яе гэтыя старыя, цёмныя людзі і губяць маладое жыцьцё! (задумаўшыся). Гэта родная для мяне душа, якая адна разумеець мяне ў хвіліны цяжкага суму і жыцьцёвай барацьбы (прыкладае руку к грудзём). Я усё аддаў-бы, каб вырваць маю каханую з гэтай дрыгвы. Ніхто яе тут ня можа зразумець, а яна уся сваей маладой душой імкнецца кудысь-то ў нявядомую даль, да чагось-то лепшага, прыгажейшага… (Бярэцца за галаву). Што рабіць, гдзе шукаць выхаду? Каб бацькі нас зразумелі-б, дык добра-б было… (Ускаківае і ходзіць па сцэне і раптам весела). Павязу Ірэну к сваім бацьком, мяжа тут сама пад бокам, а там будзь, што будзець… У кавалку хлеба нам не адмовяць, а там шырокі шлях перад намі. Галава ёсьць на плячох, рукі моцныя. (Махае весела рукой). Эх!… не прападзём!… {{gap|2.5em}}(У лясу раздаецца песьня: {|style="margin:auto" |„Ой ты, Косьцік, міленькі,</br>А ці любіш ты мяне?</br>Каб ты ведаў, як сумую</br>Я малода па табе“… |} {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' успалохаўшыся, хоча надзець на сябе стрэльбу і торбочку). Ці ня гэтая старая дзева узноў сюды ідзець? <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} II.}}</span></center> {{gap|2.5em}}З-за дзярэў выходзіць з песьняю панна Анэля. Яна мае вельмі сьмешны воблік: на галаве завязана істужка. Спадніца апранута даўгая і на таліі завязана чырваная істужка. Увесь {{абмылка|твер|твар}} намалеван і бровы подмазаны вуглем).<noinclude></noinclude> gdanrybfgcfkodricavwuouz1220h5v 104 123661 287065 286701 2026-05-20T07:49:33Z RAleh111 4658 287065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Хоць-бы пузаты Зарэмба пасватаўся да мяне. Ён-жа так часта заходзіць да Міколы Ігнатавіча. Чым-жа я яму ні пара? (задумываецца і качаець галавой). Ды хоць-бы сам гаспадар Макарэнка на мне ажаніўся… Ён-жа ўдавец і гаспадарства я яго вяду і дзяцей гадую. А мне ўсе роўна за каго запаўсьці замуж, каб толькі старой дзевай ні застацца. (Уздыхаець і потым з жарам). Не, не, усе яны старыя хрычы і ляпей за Кастуся нікога німа. Ён самы маладзейшы і самы прыгажэйшы… (з жарам). Запяю яму песьню, а можа ён пачуець і прыдзе (пяець): „Ты яшчэ ня умеешь кахаць, а я кохам цябе так шалёна“… (Прыціскаець рукі да сэрца). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} III.}}</span></center> {{gap|2.5em}}(У апошнія хвіліны, калі пяець Анэля, у лес уваходзіць Зарэмба і на хвіліну прытуляецца і прыслухіваецца, а потам пачынаець хахатаць). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (выцірае пот з твару, выходзіць з-за дрэва і хахоча): Ха, ха, ха (ня можа стрымацца ад сьмеху). {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (устрапянуўшыся, карэжліва). Ай, гэта вы, пан Зарэмба! (саромліва). Як вы мяне перапалохалі. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (падыходзіць да яе). Ага я, я… Ха, ха, ха, ха… {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (зьдзіулена і карэжліва). Не разумею, чаго пану Зарэмбе так сьмешна (падкатываець вочы і ходзіць у прыскочку, папраўляючы валасы). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (ходзіць за ей ззаду). Як-жа ня сьмешна. Ха, ха, ха… Гэта вы так у касьцёле Богу моліцеся? У касьцёл пайшла, гаспадарства усё кінула, а сама тут фігелэ-мігелэ разводзіць з гэтым малакасосам-штудэнтам. Ха, ха, ха… Добра, добра скажу Міколе Ігнатавічу. {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (устрапянуўшыся хватаець яго за руку). Ай, не, не, ні кажыце, я-ж нічога… я зараз іду да касьцёлу (ідзець ад яго у бок). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба'''. Ня у той-жа бок, панна Анэля. Ха, ха, ха… Ды у касьцёле ўжо і шапкі разабралі, пакуль Вы тут расьпявалі: „Ты яшчэ ня умееш кахаць“… {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (спахапілася і варочаецца назад да Зарэмбы). Я і Вам пасьпяваю гэту прыгожую песьню. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (садзіцца на пень і закурывае люльку). Валяйце, паслухаем. {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (падбіраючы сукню, садзіцца каля Зарэмбы на траву і, падкаціўшы вочы ў гару, пачынаець з {{перанос пачатак|за|палам}}<noinclude></noinclude> 7x8fjrdnu6nh8sp0fhdeta8wq698867 104 123663 287066 286703 2026-05-20T07:51:53Z RAleh111 4658 287066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>люстерку, глядзіцца ў яго і карэжліва падправляець свой твар). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (круціцца за ей з-заду як верацяно і робіць розныя міны). {{gap|2.5em}}'''Анэля'''. Ай, як нос пачырвонеў (вынімаець з панчохі пудру i перед люстэркам пачынаець пудрыць нос). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' сьмяючыся, прытопываець нагамі і пяець: {|style="margin:auto" |„У месяцы верасьні</br>Выпала пароша,</br>Дзед бабу палюбіў,</br>Што баба хароша</br>{{gap|3em}}(размахіваець рукамі ў бок Анэлі)</br>I крывая, і сьляпая</br>Яшчэ к таму злая</br>І крычыць і вурчыць</br>Проці дзеда не змаўчыць.</br>Убярыся бабка у новае бельле</br>Я-ж цябе павяду з сабой на вясельле…</br>{{gap|3em}}(прыскакивае і пстрыкае пальцамі). |} {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (пачуўшы словы: „я-ж цябе павяду з сабой на вясельле“ кідаець мазацца, пачынаець прыскаківаць і Зарэмбе падпяваць: <center>„Я-ж цябе павяду з сабой на вясельле“.</center> {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (убачыўшы яе твар хахочыць і кажа): Натта перасыпалі мукі на свой нос. {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (спахапіўшыся і хватаючыся за нос). Ай, што Вы кажаце? (выціраець рукой з носа пудру). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (да Анелі). Пойдзем ляпей да Міколы Ігнатавіча, а то ў жываце ўжо арганы граюць (б’е сябе па жывату і раптам): Я Вас сёнека буду сватаць за Міколу Ігнатавіча. Вось будзе добрая пара (сьмяецца). {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (устрапянуўшыся з баламуцтвам і падкаціўшы вочы): Я ўжо падсватывалася да яго, ды нічога ня выйшла. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (з пачуцьцём): Чаму-ж так? {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (апушчаючы вочы). Не бярэ. (Устрапянуўшыся бярэ Зарэмбу за руку). А можа Вас ён і паслухаець (задумаўшыся). Хоць ён стары для мяне (махае рукой), але нічога, толькі-б замуж запаўзьці… {{gap|2.5em}}'''Зарэмба'''. Які там стары, паглядзеце на сябе (бярэ Анэлю пад ручку і вядзець яе па дарозе к дому). {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (у бок). Няўжош я выглядаю такой старой? (Абое хаваюцца за дрэвамі).<noinclude></noinclude> d2l39se2utxrwaf16w863fio4ebj4bu 104 123664 286704 2026-05-19T12:13:50Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IV.}}</center> {{gap|2.5em}}Чутна здалёк „А-у, ау, а потым сьпеў: „О не кукуй, зязюленька, рана, ды не кажы, што ночанька мала. Я молада ужо ночаньку ня спала. Усё мілага з дарожанькі чакала“. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (усё прыбліжаючыся пяе і ўсходз...» 286704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IV.}}</center> {{gap|2.5em}}Чутна здалёк „А-у, ау, а потым сьпеў: „О не кукуй, зязюленька, рана, ды не кажы, што ночанька мала. Я молада ужо ночаньку ня спала. Усё мілага з дарожанькі чакала“. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (усё прыбліжаючыся пяе і ўсходзіць на сцэну). Ах, як тут прыгожа (ставіць лукошак пад дрэва). Колькі тут кветачак і ягадак (ірве ягады і есьць іх). Чутна ў далі „А-у, а-у… {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (прыкладаець руку к вуснам і адгуківаецца) А-у, а-у (раптам). Пэўна Кастусь сюды ідзе. Схаваюся за древы і спалохаю яго (хаваецца). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} V.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (пяець у далі і ўсё прыбліжаецца): {{block center/s}} „А як урадзілася шмат</br> {{gap|2em}}ягод у бары,</br> А як заблудзіла чырвона</br> {{gap|2em}}дзяўчына у лясу…</br> А як я кахаю тую</br> {{gap|2em}}дзяўчыну ўсёй душой…</br> А як я чакаю сваю</br> {{gap|2em}}Ірэнку да сябе… {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VI.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (у гэту хвіліну падкрадаецца з-за дрэў к Кастусю і закрываець яму вочы рукамі). {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (успалоханна і раптам абхаплівае яе). Ах, як ты мяне пераполохала, мая жартаўніца, (цалуець яе ў лоб). Я ўжо быў згубіўшы надзею, што ўбачу цябе сёньня. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (прыхінуўшыся да яго). А я ледзь вырвалася, мой міленькі, да цябе і прыйшла сюды зусім сумная з нядобрымі весткамі, а як пачула тваю песьню каханую (абнімаець яго за шыю і глядзіць у вочы): заіграла маё сэрца радасьцю і ўбачыла я, як кахаешь ты мяне. А да гэтага часу я усё ня верыла гэтаму… {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (абымае Ірэну). Што ты Ірэна? Няужош ты ў ва мне сумнявалася? (з трывогай). Ну, кажы хутчэй, якія ты прынясла нядобрыя весткі. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (паказывая на пень). Вось сядзем тут і усё табе папарадку раскажу ({{абмылка|саддзяцца|садзяцца}}).<noinclude></noinclude> 616spu3yja38vry5f2pv3bxxgkrxvxs 287069 286704 2026-05-20T07:53:29Z RAleh111 4658 287069 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IV.}}</span></center> {{gap|2.5em}}Чутна здалёк „А-у, ау, а потым сьпеў: „О не кукуй, зязюленька, рана, ды не кажы, што ночанька мала. Я молада ужо ночаньку ня спала. Усё мілага з дарожанькі чакала“. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (усё прыбліжаючыся пяе і ўсходзіць на сцэну). Ах, як тут прыгожа (ставіць лукошак пад дрэва). Колькі тут кветачак і ягадак (ірве ягады і есьць іх). Чутна ў далі „А-у, а-у… {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (прыкладаець руку к вуснам і адгуківаецца) А-у, а-у (раптам). Пэўна Кастусь сюды ідзе. Схаваюся за древы і спалохаю яго (хаваецца). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} V.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (пяець у далі і ўсё прыбліжаецца): {|style="margin:auto" |„А як урадзілася шмат</br>{{gap|2em}}ягод у бары,</br>А як заблудзіла чырвона</br>{{gap|2em}}дзяўчына у лясу…</br>А як я кахаю тую</br>{{gap|2em}}дзяўчыну ўсёй душой…</br>А як я чакаю сваю</br>{{gap|2em}}Ірэнку да сябе… |} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VI.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (у гэту хвіліну падкрадаецца з-за дрэў к Кастусю і закрываець яму вочы рукамі). {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (успалоханна і раптам абхаплівае яе). Ах, як ты мяне пераполохала, мая жартаўніца, (цалуець яе ў лоб). Я ўжо быў згубіўшы надзею, што ўбачу цябе сёньня. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (прыхінуўшыся да яго). А я ледзь вырвалася, мой міленькі, да цябе і прыйшла сюды зусім сумная з нядобрымі весткамі, а як пачула тваю песьню каханую (абнімаець яго за шыю і глядзіць у вочы): заіграла маё сэрца радасьцю і ўбачыла я, як кахаешь ты мяне. А да гэтага часу я усё ня верыла гэтаму… {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (абымае Ірэну). Што ты Ірэна? Няужош ты ў ва мне сумнявалася? (з трывогай). Ну, кажы хутчэй, якія ты прынясла нядобрыя весткі. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (паказывая на пень). Вось сядзем тут і усё табе папарадку раскажу ({{абмылка|саддзяцца|садзяцца}}).<noinclude></noinclude> amzqrr4l4gyf4pjumkgbcmuu3h1eiao 0 123665 286706 2026-05-19T12:22:11Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Пчаліная лёгіка]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Пчаліная лёгіка]] 286706 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Пчаліная лёгіка]] 67r5lwxt081wbdl21fgi5r37shpeq64 0 123666 286710 2026-05-19T12:23:23Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Канцэрт]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Канцэрт]] 286710 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Канцэрт]] c6any93elhp9lm76erc1alept5n6yvb 104 123667 286712 2026-05-19T12:24:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}'''Кастусь'''. Кажы, кажы, а то ты пачынаешь мяне палохаць. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (гладзіць яго па галаве). Разлучыць нас хочуць з табой, мой родненькі! {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (устрапянуўшыся). Што ты кажаш? Ці можа гэта быць праўда? {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (качаючы га...» 286712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''Кастусь'''. Кажы, кажы, а то ты пачынаешь мяне палохаць. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (гладзіць яго па галаве). Разлучыць нас хочуць з табой, мой родненькі! {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (устрапянуўшыся). Што ты кажаш? Ці можа гэта быць праўда? {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (качаючы галавой). Так, так, Кастусь. Ужо заутра ўвечары сваты прыедуць запіваць мяне за хрыча старога Зарэмбу. {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (ускочыўшы з трывогай). І ты згадзілася? {{gap|2.5em}}'''Ірэна'''. А ці-ж мяне запытываюць. Толькі матчыха адна падзяляе мае думкі. {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (знэрвавана бегаець па сцэне і бярэцца за галаву). Вось як, вось як! Што рабіць? {{gap|2.5em}}'''Ірэна'''. А бацьку з бабкай, дык тым і слова не пярэч. Ці яны разумеюць імкненьні маей маладой душы. Ім толькі-б сьпіхнуць з рук такі тавар, як я, хоць у пятлю галавой (задумываецца і з жалем). Зачым яны завязалі маю галованьку? (бярэцца за галаву рукамі). Ляпей-бы ня вучылі мяне зусім і сядзела-б я дурай вясковай, нічога не разумеючы, ды сьвіньням мяшала-б. {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (астанаўліваецца каля дрэва i слухаець Ірэну, задумаўшыся і качаючы галавой. Раптам падходзіць да Ірэны і гладзіць яе па галаве). Не бядуй, мая красачка. Ня дам я цябе ястрабу ў капцюры. У мяне ёсць добры плян і усё зробіцца к лепшаму. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (качаець галавой). Што-ж ты можеш зрабіць, мой міленькі? Кажы хутчэй. Я жадаю далей вучыцца, жадаю шырокага прастору, а мяне ўціскаюць і жадаюць, каб я задыхнулася з гэтым старым Зарэмбай. {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (устрахіваючы галавой і з гонарам). Ня бываць гэтаму, ня бываць… (ходзіць па сцэне). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (як-бы ня чуючы яго). Бацька думаець, што калі я сыта, апранута і сяджу ў цёплай хаце, дык мне больш нічога і не патрэбна (сашчепліваець рукі і з жалем). Ці я магу з гэтым памірыцца? Ляпэй ня жыць зусім, чым зажыва сябе хаваць (задумываецца, а потам раптам з жарам). Няхай лупцуюць мяне рамянямі, мне к гэтаму не прывыкаць, але я гэтых дурацкіх запоін ня выцярплю і зьбягу куды вочы глядзяць, (бярецца за галаву і бегаець па сцэне). {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (застанавліваець яе, абымаець і кажа).<noinclude></noinclude> af923vy348el4j2qslu8k6glztxbzdt 0 123668 286718 2026-05-19T12:25:43Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Даніна]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Даніна]] 286718 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Даніна]] 8ur2zceery9d5tte0e02f8a72jislcy 0 123669 286721 2026-05-19T12:26:23Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Дзьве бочкі]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дзьве бочкі]] 286721 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дзьве бочкі]] 937t6mq438rkoswwcjxv75vb8g491g4 0 123670 286725 2026-05-19T12:28:12Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Беларуская Хата (1926)/3/Дзьве бочкі (Крылоў/Друцкі)]] у [[Беларуская Хата (1926)/3/Дзьве бочкі]] 286725 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Беларуская Хата (1926)/3/Дзьве бочкі]] 4i6qjgsaajluffih453yk9a47ht2hdm 0 123671 286728 2026-05-19T12:28:43Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хвосьцік]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хвосьцік]] 286728 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хвосьцік]] 5opg4r3jcow9z0tq6xsa8t69ffarymx 0 123672 286731 2026-05-19T12:29:43Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сабачы звычай]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сабачы звычай]] 286731 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сабачы звычай]] hacrv9jauvkuiu42xuo9pcyj5ihsmhd 0 123673 286734 2026-05-19T12:30:38Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Хворы леў і асёл]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хворы леў і асёл]] 286734 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Хворы леў і асёл]] fd3iaenm7hwzxtt1hwpr5l2ltj6wwkp 0 123674 286737 2026-05-19T12:31:43Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)]] 286737 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)]] jqb0a05fpwqu6vraxxg5v1rb9hneilc 0 123675 286739 2026-05-19T12:31:49Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прарок]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прарок]] 286739 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прарок]] bo0zbkyspuxzpu1vuseugpdpzkybc2t 0 123676 286742 2026-05-19T12:32:28Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прошаны абед]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прошаны абед]] 286742 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прошаны абед]] 0d3d1hddsdouqznkl0ecucqnzgbzl4a 0 123677 286745 2026-05-19T12:33:12Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Беларуская Хата (1926)/2/Сяляне і рака (Крылоў/Друцкі)]] у [[Беларуская Хата (1926)/2/Сяляне і рака]] 286745 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Беларуская Хата (1926)/2/Сяляне і рака]] g0armmnc28yar3vmm1a6xahehh5ij9z 0 123678 286747 2026-05-19T12:33:24Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяляне і рака]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяляне і рака]] 286747 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяляне і рака]] 8dthzon2nv3zuxz0k1r2cjaogdoflz3 0 123679 286749 2026-05-19T12:33:45Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Воўк на псарні]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўк на псарні]] 286749 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўк на псарні]] j7v2xcnlpxl13gnyu9ec283m6xwas1i 0 123680 286753 2026-05-19T12:34:42Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Конь і сабака]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Конь і сабака]] 286753 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Конь і сабака]] qcd2i4qh0kv482fibb1q1ag0x8q2ldq 104 123681 286755 2026-05-19T12:36:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Нельга зьнясьці гэтага цяжару і гэтага зьдзекаваньня. Мы павінны што небудзь разам рабіць. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (задумаўшыся). Што-ж, што? {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (раптам). А вось што… У мяне ёсць абмяркованы і добры плян. Заўтра, адбыўшы заручаны, як усё угаманіцц...» 286755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Нельга зьнясьці гэтага цяжару і гэтага зьдзекаваньня. Мы павінны што небудзь разам рабіць. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (задумаўшыся). Што-ж, што? {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (раптам). А вось што… У мяне ёсць абмяркованы і добры плян. Заўтра, адбыўшы заручаны, як усё угаманіцца ў хаце, ты павінна будзеш уцячы. Я цябе спаткаю і мы разам перабяжым мяжу каля саду Міколы Ігнатавіча і гайда да маіх бацькоў, якія ўжо дапамогуць нам выйсьці з цяжкай нядолі. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (устрапянуўшыся). Нас-жа, Кастусь, арыштуюць абаіх на мяжы. {{gap|2.5em}}'''Кастусь'''. Не палохайся. Я ўжо ўсё зроблю, толькі пашпарт свой трымай пры сабе. У мяне ёсць добры знаёмы на мяжы, які ведаець, што я ні шпіён і цябе ведаець і мы добра пройдзем. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (задумаўшыся і бяручы Кастуся за руку). А, як-жа гэта, міленькі, я сяду на шыю тваіх бацькоў? {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (прыхінае яе да сябе). Аб гэтым нечага бедаваць… Мы маладыя, поўныя сілы будзем разам каваць сваю долю, сваё шчасьце і будзем працаваць ня толькі на сабе, але і на карысьць свайго гаротнаго народу… А таму, Ірэна, па рукам і ай-да адсюль… (цісьне ей руку). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (з жарам і прыхінаючыся да Кастуся). З табой, мой любы, хоць на край сьвету. {{gap|2.5em}}'''Ірэна і Кастусь''' (стаяць абняўшыся і пяюць разам): {{block center/s}} Паклаўшы надзею на Бога</br> Чаго-ж нам, чаго гараваць</br> Прысяглі любіць мы да гроба,</br> Дык будзем-жа, будзем чакаць.</br> Так хоча няшчасная доля,</br> Жыцьцё нам разьбіць — разлучыць,</br> Бог скажа: „мая гэта воля</br> Вам трэба з сабою век жыць… {{block center/e}} <center>{{разьбіўка|Заслона}}.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ДЗЕЯ}} III.}}</center> {{gap|2.5em}}Пакой у вясковай хаце Каліны. Усё добра і чыста прыбрана. На куце вісіць вобраз пакрыты вышытым ручніком і на куце стаіць вялікі стол, закрыты чыстым абрусом, На стале — хлеб-соль для {{перанос пачатак|багосло|веньня}}<noinclude></noinclude> mmps7a5e1phqgade3mw3jc4fdr53b69 287070 286755 2026-05-20T07:54:50Z RAleh111 4658 287070 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Нельга зьнясьці гэтага цяжару і гэтага зьдзекаваньня. Мы павінны што небудзь разам рабіць. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (задумаўшыся). Што-ж, што? {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (раптам). А вось што… У мяне ёсць абмяркованы і добры плян. Заўтра, адбыўшы заручаны, як усё угаманіцца ў хаце, ты павінна будзеш уцячы. Я цябе спаткаю і мы разам перабяжым мяжу каля саду Міколы Ігнатавіча і гайда да маіх бацькоў, якія ўжо дапамогуць нам выйсьці з цяжкай нядолі. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (устрапянуўшыся). Нас-жа, Кастусь, арыштуюць абаіх на мяжы. {{gap|2.5em}}'''Кастусь'''. Не палохайся. Я ўжо ўсё зроблю, толькі пашпарт свой трымай пры сабе. У мяне ёсць добры знаёмы на мяжы, які ведаець, што я ні шпіён і цябе ведаець і мы добра пройдзем. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (задумаўшыся і бяручы Кастуся за руку). А, як-жа гэта, міленькі, я сяду на шыю тваіх бацькоў? {{gap|2.5em}}'''Кастусь''' (прыхінае яе да сябе). Аб гэтым нечага бедаваць… Мы маладыя, поўныя сілы будзем разам каваць сваю долю, сваё шчасьце і будзем працаваць ня толькі на сабе, але і на карысьць свайго гаротнаго народу… А таму, Ірэна, па рукам і ай-да адсюль… (цісьне ей руку). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (з жарам і прыхінаючыся да Кастуся). З табой, мой любы, хоць на край сьвету. {{gap|2.5em}}'''Ірэна і Кастусь''' (стаяць абняўшыся і пяюць разам): {|style="margin:auto" |Паклаўшы надзею на Бога</br>Чаго-ж нам, чаго гараваць</br>Прысяглі любіць мы да гроба,</br>Дык будзем-жа, будзем чакаць.</br> Так хоча няшчасная доля,</br>Жыцьцё нам разьбіць — разлучыць,</br>Бог скажа: „мая гэта воля</br>Вам трэба з сабою век жыць… |} <center>{{разьбіўка|Заслона}}.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ДЗЕЯ}} III.}}</span></center> {{gap|2.5em}}Пакой у вясковай хаце Каліны. Усё добра і чыста прыбрана. На куце вісіць вобраз пакрыты вышытым ручніком і на куце стаіць вялікі стол, закрыты чыстым абрусом, На стале — хлеб-соль для {{перанос пачатак|багосло|веньня}}<noinclude></noinclude> 1a88ar90xjeobacs7ih1ya8m06iwik7 0 123682 286757 2026-05-19T12:36:24Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Рада па упартых]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада па ўпартых]] 286757 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада па ўпартых]] 66ntclzvpx055jmvaiqt16r8682eza9 0 123683 286761 2026-05-19T12:37:18Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Беларускае Слова (1926)/1927/2/Сяброўская згода (Крылоў/Друцкі)]] у [[Беларускае Слова (1926)/1927/2/Сяброўская згода]] 286761 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Беларускае Слова (1926)/1927/2/Сяброўская згода]] qvguq1lxstcj47w4etrhjjkibz1qmqg 0 123684 286763 2026-05-19T12:37:36Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Сяброўская згода]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяброўская згода]] 286763 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Сяброўская згода]] 6g4pauwl5vg8guyvg1c2pt0q0qa5j1x 0 123685 286766 2026-05-19T12:38:39Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Аслы на Парнасе]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Аслы на Парнасе]] 286766 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Аслы на Парнасе]] 6rf8eox716kgsvl780936wkhxgg5ccr 0 123686 286781 2026-05-19T12:42:54Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада па ўпартых]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада на ўпартых]] 286781 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада на ўпартых]] 2tft4mfk5qzwp8wefgjkvaj20cxfljj 0 123687 286790 2026-05-19T12:45:29Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Оўцы і сабакі]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Оўцы і сабакі]] 286790 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Оўцы і сабакі]] 5lrfkhf2bj9yh0dsghg92bzmr4kk1bk 0 123688 286793 2026-05-19T12:46:23Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Асёл]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Асёл]] 286793 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Асёл]] fup54uyepp25vykxhnpgsmzisckfe90 0 123689 286796 2026-05-19T12:46:44Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Прысуд]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прысуд]] 286796 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Прысуд]] mgz5n2wj2beif7nmtt2zpiw3aickw5w 0 123690 286802 2026-05-19T12:48:17Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Дуб і гарбуз]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дуб і гарбуз]] 286802 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Дуб і гарбуз]] 6r8cqb3tohk9o8d0hp8o8gz0bjf8van 0 123691 286804 2026-05-19T12:48:27Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Выбарнае начальства]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Выбарнае начальства]] 286804 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Выбарнае начальства]] iizjvag91jglu95z1k93n5xeu1qloz3 0 123692 286808 2026-05-19T12:50:04Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Нос і ногі]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Нос і ногі]] 286808 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Нос і ногі]] 8h05yba86wifl9jiyhgarj1n1tnl1iy 0 123693 286813 2026-05-19T12:51:47Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Воўчы закон]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўчы закон]] 286813 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Воўчы закон]] 3g3i9ezp9ibn9jq9x2loj47xlauq9gm 0 123694 286817 2026-05-19T12:52:43Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Жаба і вол]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Жаба і вол]] 286817 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Жаба і вол]] 3rj5vbr9xqn1wzkchxa4t2saj1qv5xr 0 123695 286822 2026-05-19T12:53:45Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Беларускае Слова (1926)/1927/24/Кот і мышы (Гарэцкі/Друцкі)]] у [[Беларускае Слова (1926)/1927/24/Кот і мышы]] па-над перасылкаю 286822 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Беларускае Слова (1926)/1927/24/Кот і мышы]] nkv2xd4w7a2b9wc0w7lv7f857lqobc8 0 123696 286824 2026-05-19T12:53:52Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Кот і мышы]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Кот і мышы]] 286824 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Кот і мышы]] dcwwc2p1eriqy0oxps3blgij71iot6c 0 123697 286828 2026-05-19T12:55:01Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Млынар і куры]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Млынар і куры]] 286828 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Млынар і куры]] q8ebm5az5lp4eaa9em0nokjlysivsbk 0 123698 286831 2026-05-19T12:55:31Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Малпа і люстра]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Малпа і люстра]] 286831 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Малпа і люстра]] s913c0dykko2ry2ihg971fgdaaij4dl 0 123699 286836 2026-05-19T12:56:49Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Індык]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Індык]] 286836 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Індык]] 3kx04k1v22bzhkev5zqgv2it3whgxop 0 123700 286840 2026-05-19T12:59:56Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Што бачыў Кандрат]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Што бачыў у горадзе Кандрат?]] 286840 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Што бачыў у горадзе Кандрат?]] bsgtzsdpzl4bnrin5a7m6zx79e7xzdv 0 123701 286845 2026-05-19T13:01:51Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Мужык і клапы]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Мужык і клапы]] 286845 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Мужык і клапы]] 5td0b4rgivnomkeamcurawmjnwuuozf 0 123702 286851 2026-05-19T13:03:47Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў Кандрат?]] у [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў у горадзе Кандрат?]] 286851 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў у горадзе Кандрат?]] k5re3whlzpl7axngy84xqpd5u113k2g 0 123703 286856 2026-05-19T13:05:08Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Ідэалы на «Крэсах»]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ідэалы на «Крэсах»]] 286856 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ідэалы на «Крэсах»]] d3pmwa19g0kmircqw8u3h8u9ty467yh 0 123704 286859 2026-05-19T13:05:32Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…]] 286859 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Ні Богу сьвечка…]] li8kcga8qh3lsgx1ng3m4sxwi761kvl 0 123705 286863 2026-05-19T13:06:04Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Сучаснае]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сучаснае]] 286863 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сучаснае]] boelimkgeuesy9q6lwtz49ux0mfb9uh 0 123706 286868 2026-05-19T13:07:06Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Чалавек і сабака]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Чалавек і сабака]] 286868 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Чалавек і сабака]] 9tsqmkhnax1e6024zouoc6m4fr54z3i 0 123707 286872 2026-05-19T13:07:52Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Бедны шпак]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Бедны шпак]] 286872 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Бедны шпак]] hlzkh0g0voj2trmi7x7uex7q3edg5rs 0 123708 286875 2026-05-19T13:08:46Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Лялька]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Лялька]] 286875 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Лялька]] dzvabcl1yb9sw8kgloo2ilbivp14j5i 0 123709 286882 2026-05-19T13:10:33Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Выкапана рыдлем яма глыбокая… (Нікіцін/Друцкі)]] у [[Выкапана рыдлем яма глыбокая… (Нікіцін/Друцкі-Падбярэскі)]] 286882 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Выкапана рыдлем яма глыбокая… (Нікіцін/Друцкі-Падбярэскі)]] cnszt9sxovjejnyo62g0z7vfwkktq9v 0 123710 286884 2026-05-19T13:10:48Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/З Нікіціна]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/З Нікіціна]] 286884 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/З Нікіціна]] qm23wph0wjp2xmr4f4987vh3h0i162y 0 123711 286886 2026-05-19T13:11:09Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне]] 286886 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Цяжкое заданьне]] sjndc1xndjlecvmltfm67m2ma4bspkv 0 123712 286891 2026-05-19T13:12:11Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Пакрыўджаны злодзей]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Пакрыўджаны злодзей]] 286891 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Пакрыўджаны злодзей]] bj7wr895zls9k9d2rzzg6knlf844ymv 0 123713 286894 2026-05-19T13:12:25Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Сатыра, гумар/Сапраўдная дружба]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сапраўдная дружба]] 286894 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Сатыра, гумар/Сапраўдная дружба]] 09to2lja9ba7xjrdb6jf4c65vv0ogxk 0 123714 286898 2026-05-19T13:14:28Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Ваўкі і оўцы]] у [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Ваўкі і оўцы]] 286898 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Ваўкі і оўцы]] ej0n2zfsw02oc0ae5ijapt34p56ek9f 0 123715 286903 2026-05-19T13:33:59Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Прадмова]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Прадмова]] 286903 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Прадмова]] fxbuim5gajff0f00fevdioswz6rt957 0 123716 286907 2026-05-19T13:43:22Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Уступ]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Уступ]] 286907 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Уступ]] hyimrayrwg2g0na6h5qhqbvpog6mmna 0 123717 286910 2026-05-19T13:46:57Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе]] 286910 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе]] sk40ym0k2ceipgc3w7q39o0p6gvd1cx 0 123718 286912 2026-05-19T13:47:18Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XII стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XII стагодзьдзе]] 286912 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XII стагодзьдзе]] gfbq4panin7zp8r0bsw9l46fballx7g 0 123719 286915 2026-05-19T13:48:17Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XIII стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIII стагодзьдзе]] 286915 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIII стагодзьдзе]] 6ezeutm6jjj5fwxjhg050qxgzxim23z 0 123720 286918 2026-05-19T13:48:53Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XIV стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIV стагодзьдзе]] 286918 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XIV стагодзьдзе]] amc5471b0sxbgj05r3z6e5dckvaj7d0 0 123721 286921 2026-05-19T13:49:24Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XV стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XV стагодзьдзе]] 286921 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XV стагодзьдзе]] f4os7doh3wmgin2hme4uee8u4a3p03j 0 123722 286924 2026-05-19T13:49:54Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVI стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVI стагодзьдзе]] 286924 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVI стагодзьдзе]] e7i93kgv2pzdwtt3t3xhed97qg58r5m 0 123723 286927 2026-05-19T13:50:21Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVII стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVII стагодзьдзе]] 286927 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVII стагодзьдзе]] 2v6xcpmsh1uh198l6wtwbi3erbch9em 0 123724 286930 2026-05-19T13:51:17Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVIII стагодзьдзе]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе]] 286930 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе]] 8vvdtk1ck5odr95vlznll49t6sxwref 0 123725 286934 2026-05-19T13:52:58Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці]] 286934 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Слоўнік помнікаў старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці]] tul2f39kbe3b2xed07tt6sjsmovued3 0 123726 286938 2026-05-19T14:01:13Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Выказ імён і рэчаў]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ імён і рэчаў]] 286938 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ імён і рэчаў]] nq0dvphcvj87js85m63t4al7qyxy1qz 0 123727 286942 2026-05-19T14:03:41Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу]] 286942 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ старакрыўскай (беларускай) пісьменнасьці паводле зьместу]] 6xoioa113kp5azopwuillw9i1nn6qdt 0 123728 286944 2026-05-19T14:03:50Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Выказ аўтораў]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ аўтораў]] 286944 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ аўтораў]] qw0nsseja51vtn2eq2vs501nhq598lu 0 123729 286946 2026-05-19T14:03:58Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Важнейшыя папраўкі друку]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Важнейшыя папраўкі друку]] 286946 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Важнейшыя папраўкі друку]] 8qec5ihnvmeajuzxi5a3hbr08wy45az 0 123730 286950 2026-05-19T14:05:57Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVI стагодзьдзе/Устава на волоки]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVI стагодзьдзе/Устава на волоки]] 286950 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVI стагодзьдзе/Устава на волоки]] e5m8hzii2g12axs0m8k8ju01gtt6o9g 0 123731 286952 2026-05-19T14:06:16Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XV стагодзьдзе/Лѣтописецъ великого кнзтва Литовъског. и Жомоитъского]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XV стагодзьдзе/Лѣтописецъ великого кнзтва Литовъског. и Жомоитъского]] 286952 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XV стагодзьдзе/Лѣтописецъ великого кнзтва Литовъског. и Жомоитъского]] hwu3892yey6r5db6ppr2mr2j515vgui 0 123732 286956 2026-05-19T14:07:07Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVIII стагодзьдзе/Энэіда навыварат]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе/Энэіда навыварат]] 286956 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе/Энэіда навыварат]] d8gpalup6n7fhw9gsz2y20brn3nx2be 0 123733 286958 2026-05-19T14:07:17Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)]] 286958 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)]] h7j4kvooqjq49lphag1k9ps3bzezs0i 0 123734 286961 2026-05-19T14:07:48Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVIII стагодзьдзе/Калядная песьня]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе/Калядная песьня]] 286961 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVIII стагодзьдзе/Калядная песьня]] ss8p72y6g1ucvy8l6ur5jggpihodnwm 0 123735 286963 2026-05-19T14:08:05Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/XVII стагодзьдзе/Ліст да Абуховіча]] у [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVII стагодзьдзе/Ліст да Абуховіча]] 286963 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/XVII стагодзьдзе/Ліст да Абуховіча]] 0ncdg5q0w3o1fi954zqr8cjlzo2pgm1 104 123736 286988 2026-05-19T17:13:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|багосло|веньня}}. Недалёка ад стата стаіць скрыня з бялізнай. На сьцяне ручнік і шмат малюнкаў і вісіць люстэрка. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} I.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (прыбіраецца каля люстра. На ёй апранут б...» 286988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|багосло|веньня}}. Недалёка ад стата стаіць скрыня з бялізнай. На сьцяне ручнік і шмат малюнкаў і вісіць люстэрка. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} I.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (прыбіраецца каля люстра. На ёй апранут беларускі касьцюм. Раптам прыглажывая валасы). Вось я сёньня зьбіраюся, як на вясельле, але ні на тое, якога ўсе чакаюць і к якому рыхтуюцца. (Садзіцца на крэсла і задумываецца). Што-б гэта значала: неяк на сэрцы сумна? Хоць кідаючы гэты родны кут я нічога не шкадую (уздыхаець). Цяжка толькі растацца з матулькінай магілкай, к якой я сёньня бегала разьвітацца (падаждаўшы і ківаючы галавой). Каб ня родная матулька, дык сядзела-б я на вёсцы цёмная, нявучоная, а яна першая мне вочы працёрла і сьвет паказала к навуцы. Сама затое ня бачыла нічога добрага і без пары пакінула нас. Бацька мала яе шанаваў і пасьля сьмерці так скора забыў, што цераз паўгода ўжо ажаніўся і цяпер заядаюць яны з бабулькай маладую маю матчыху. (Раптам устрапянуўшыся і падыходзючы к вакну). Але, што-ж гэта матчыха так доўга ня ідзе? Зараз і бабуля з бацькай павінны з места прыехаць, а яе ўсё німа ад Кастуся (падходзіць к скрыне). Патрэбна хутчэй сабраць сваю бялізну, пакуль нікога німа (адчыняець скрыню і нешта перабіраець у ёй). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} II.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (убягаець запыхаўшыся і кажа да Ірэны ўзнэрвавана). Хутчэй зьбірайся, дачушка, а то не ціхата… {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (устрапянуўшыся). А, што, матулька, кажы, кажы? {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (ціха і прыкладаючы палец к вуснам). А, што нікога німа? (абглядацеца). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (з нецярплівасьцю). Німа, німа. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (бяре Ірэну за руку). Ну, дык вось што. Зараз я бачыла свайго паліцейскага — Сьцяпана Кухарэнку і ён мне сказаў, што Зарэмба данёс на твайго Кастуся, як на замежнага шпіёна і прасіў яго сёньня арыштаваць. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (хватаяся за галаву). Ай, ай, што-ж будзем рабіць? {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (бярэ Ірэну за руку і садзіць яе на лаўку, сама з ей садзіцца). Ні тужы, я ужо ўсё зрабіла і упрасіла Сьцяцана сёньня не рабіць арышту і ён мне<noinclude></noinclude> 8gix5bx6zeufsugfyovwfljn5650kd6 287071 286988 2026-05-20T07:55:46Z RAleh111 4658 287071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|багосло|веньня}}. Недалёка ад стата стаіць скрыня з бялізнай. На сьцяне ручнік і шмат малюнкаў і вісіць люстэрка. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} I.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (прыбіраецца каля люстра. На ёй апранут беларускі касьцюм. Раптам прыглажывая валасы). Вось я сёньня зьбіраюся, як на вясельле, але ні на тое, якога ўсе чакаюць і к якому рыхтуюцца. (Садзіцца на крэсла і задумываецца). Што-б гэта значала: неяк на сэрцы сумна? Хоць кідаючы гэты родны кут я нічога не шкадую (уздыхаець). Цяжка толькі растацца з матулькінай магілкай, к якой я сёньня бегала разьвітацца (падаждаўшы і ківаючы галавой). Каб ня родная матулька, дык сядзела-б я на вёсцы цёмная, нявучоная, а яна першая мне вочы працёрла і сьвет паказала к навуцы. Сама затое ня бачыла нічога добрага і без пары пакінула нас. Бацька мала яе шанаваў і пасьля сьмерці так скора забыў, што цераз паўгода ўжо ажаніўся і цяпер заядаюць яны з бабулькай маладую маю матчыху. (Раптам устрапянуўшыся і падыходзючы к вакну). Але, што-ж гэта матчыха так доўга ня ідзе? Зараз і бабуля з бацькай павінны з места прыехаць, а яе ўсё німа ад Кастуся (падходзіць к скрыне). Патрэбна хутчэй сабраць сваю бялізну, пакуль нікога німа (адчыняець скрыню і нешта перабіраець у ёй). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} II.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (убягаець запыхаўшыся і кажа да Ірэны ўзнэрвавана). Хутчэй зьбірайся, дачушка, а то не ціхата… {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (устрапянуўшыся). А, што, матулька, кажы, кажы? {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (ціха і прыкладаючы палец к вуснам). А, што нікога німа? (абглядацеца). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (з нецярплівасьцю). Німа, німа. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (бяре Ірэну за руку). Ну, дык вось што. Зараз я бачыла свайго паліцейскага — Сьцяпана Кухарэнку і ён мне сказаў, што Зарэмба данёс на твайго Кастуся, як на замежнага шпіёна і прасіў яго сёньня арыштаваць. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (хватаяся за галаву). Ай, ай, што-ж будзем рабіць? {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (бярэ Ірэну за руку і садзіць яе на лаўку, сама з ей садзіцца). Ні тужы, я ужо ўсё зрабіла і упрасіла Сьцяцана сёньня не рабіць арышту і ён мне<noinclude></noinclude> 31cehi7srghrlk2pceo5jf0zgb5ii6j 104 123737 286989 2026-05-19T17:26:30Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «абяцаў гэта споўніць, бо ён сам добра ведаець, што Кастусь ні у чым не павінен, а гэта ўсё Зарэмба так падстроіў, каб Кастуся загубіць. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (з абураньнем). Вось стары хрыч, узнаець ён у мяне (раптам). А, як-жа Кастуся паведаміць аб гэтым? {{gap|2.5em}}''...» 286989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>абяцаў гэта споўніць, бо ён сам добра ведаець, што Кастусь ні у чым не павінен, а гэта ўсё Зарэмба так падстроіў, каб Кастуся загубіць. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (з абураньнем). Вось стары хрыч, узнаець ён у мяне (раптам). А, як-жа Кастуся паведаміць аб гэтым? {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (гладзіць Ірэну га галаве). Я ужо і Кастуся бачыла. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (устрапянуўшыся). Што ты кажаш, матулька? {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Мы з ім угаварыліся, каб табе ні пазней 9 гадзін сёньня ў вечары выйсьці са сваймі рэчамі к Міколы Ігнатавіча саду і ён цябе там сустрэне і вы разам цераз мяжу ла-та-та. {{gap|2.5em}}'''Ірэна'''. А як нас там абоіх зловяць ды заарыштуюць. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (гладзіць яе па галаве). Ня пужайся, Кастусь ужо ўсё зрабіў. У яго там ёсць добрыя знаёмыя, якія пасобяць. І чаго добраму чалавеку не памагчы. Толькі ты зьбірайся хутчэй, дачушка, (устаець) пакуль нікога німа ды пашпарт захапі. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (ускаківаець і абхапліваець Марылю). Maмулька-Марылечка, якая ты да мяне добранькая (цалуюцца). Я цябе ніколі не запамятую. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (выцірае сьлёзы). Ды пэўна і я тут доўга не затрымаюся, бо тошненька мне тут будзець без цябе з старымі… (перестаець плакаць) Ну, але зьбірайся хутчэй. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (бяжыць к скрыне і вынімаець адтуль пашпарт, а потым бялізну. Пашпарт разглядаець і хавае у кішень). Ну, вось пашпарт са мной, а бялізны многа не вазьму. {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. А не, любая, бяры усё, што мамка табе пакінула (падходзіць к скрыне і накланяецца да Ірэны). Усё табе згадзіцца. Я зараз прынясу невялічкую кашолку і мы ўсё зложым туды і вынясем у пуню, а потым, як усе зьбяруцца і пачнуць весяліцца, ты выйдзі няпрыметна на кухню і адтуль гайда. А я ўжо тут зубы загавару. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (падымая галаву ад скрыні). Ай і пападзець-жа табе, матулька, на гарехі за мяне. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (махае рукой). Нічога, знойдзецца добры чалавек, які і мяне забароніць (выходзіць на кухню за кашолкай). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (ей у след). Вось добрая душа. Сама бачыла гора, дык і другім спагадае.<noinclude></noinclude> rri721sdkrxlobycfmsuqv6atc6fx5p 104 123738 286990 2026-05-19T17:37:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} III.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (прыносіць кашолку і ставіць яе перад скрыняй, а потам да Ірэны). Вось сюды складай усю бялізну, а вось тут табе грошы на дарогу (суець Ірэне у руку грошы). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (зьдзіўлённа і адпіхівая яе р...» 286990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} III.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (прыносіць кашолку і ставіць яе перад скрыняй, а потам да Ірэны). Вось сюды складай усю бялізну, а вось тут табе грошы на дарогу (суець Ірэне у руку грошы). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (зьдзіўлённа і адпіхівая яе руку). Што ты, што ты, матулька, я не вазьму. {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Вазьмі, дзіцятка, згодзяцца. Гэта ад мяне і мне яны не патрэбны (ціскаець Ірэне ў руку грошы). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (кідаецца к Марылі на шыю і ободвы плачуць). Чым-жа я табе адплачу за гэта? {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Нічым не патрэбна (выціраець сьлёзы). Толькі будзь шчасьліва ў жыцьці і пасабляй другім гаротным (раптам). Ну, складывайся, а я ў вакно буду глядзець, каб хто не награнуў (падходзіць к вакну і глядзіць). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (кладзець разам з пашпартам грошы і хутка зьбіраець свае рэчы. Падаждаўшы жаласьліва пяець: {{block center/s}} „Салавейку маленькі,</br> {{gap|1em}}твой галасок тоненькі.</br> Не шчабячы на заре,</br> {{gap|1em}}не задавай жалю мне… {{block center/e}} {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (устрапянуўшыся). Ай, дачушка, хутчэй зьбірайся, а то нашы ўжо к парому пад’ехалі. {{gap|2.5em}}'''Ірэна'''. Ай, ай (зачыняець скрыню і апошнія рэчы кладзець у кашолку). {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (бяжыць у кухню за вяроўкай). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IV.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (бяжыць з кухні з вяроўкай, якой хутка перавязываюць кашолку і бярэць на плечы, каб вынясьці з хаты). Вось так, вось так… {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (падбягаець, каб пасабіць). Дай, табе цяжка. {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Не патрэбна, яна зусім лёгкая. (Марыля і Ірэна выходзяць з пакою і хвіліну сцэна пустая). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} V.}}</center> {{gap|2.5em}}(У кухні чуваць стукатаньне і голас): Вось тут складай рэчы, а сюды стаў бутэлькі, каб ніхто не зачапіў ідучы. {{gap|2.5em}}'''Агата'''. (У пакой уваходзіць Агата з пакункамі ў руках. Яна апранута па сьвятачнаму і шаўковая хустка<noinclude></noinclude> emitch5bxaba80n6xgmkvcp4ltt84eu 286991 286990 2026-05-19T17:47:23Z RAleh111 4658 286991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} III.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (прыносіць кашолку і ставіць яе перад скрыняй, а потам да Ірэны). Вось сюды складай усю бялізну, а вось тут табе грошы на дарогу (суець Ірэне у руку грошы). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (зьдзіўлённа і адпіхівая яе руку). Што ты, што ты, матулька, я не вазьму. {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Вазьмі, дзіцятка, згодзяцца. Гэта ад мяне і мне яны не патрэбны (ціскаець Ірэне ў руку грошы). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (кідаецца к Марылі на шыю і ободвы плачуць). Чым-жа я табе адплачу за гэта? {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Нічым не патрэбна (выціраець сьлёзы). Толькі будзь шчасьліва ў жыцьці і пасабляй другім гаротным (раптам). Ну, складывайся, а я ў вакно буду глядзець, каб хто не награнуў (падходзіць к вакну і глядзіць). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (кладзець разам з пашпартам грошы і хутка зьбіраець свае рэчы. Падаждаўшы жаласьліва пяець: {|style="margin:auto;" |„Салавейку маленькі,</br>{{gap|1em}}твой галасок тоненькі.</br>Не шчабячы на заре,</br>{{gap|1em}}не задавай жалю мне… |} {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (устрапянуўшыся). Ай, дачушка, хутчэй зьбірайся, а то нашы ўжо к парому пад’ехалі. {{gap|2.5em}}'''Ірэна'''. Ай, ай (зачыняець скрыню і апошнія рэчы кладзець у кашолку). {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (бяжыць у кухню за вяроўкай). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IV.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (бяжыць з кухні з вяроўкай, якой хутка перавязываюць кашолку і бярэць на плечы, каб вынясьці з хаты). Вось так, вось так… {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (падбягаець, каб пасабіць). Дай, табе цяжка. {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Не патрэбна, яна зусім лёгкая. (Марыля і Ірэна выходзяць з пакою і хвіліну сцэна пустая). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} V.}}</center> {{gap|2.5em}}(У кухні чуваць стукатаньне і голас): Вось тут складай рэчы, а сюды стаў бутэлькі, каб ніхто не зачапіў ідучы. {{gap|2.5em}}'''Агата'''. (У пакой уваходзіць Агата з пакункамі ў руках. Яна апранута па сьвятачнаму і шаўковая хустка<noinclude></noinclude> jhc4dh0fz1lhvj3cybluf1tbfa01p5g 287072 286991 2026-05-20T07:57:01Z RAleh111 4658 287072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} III.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (прыносіць кашолку і ставіць яе перад скрыняй, а потам да Ірэны). Вось сюды складай усю бялізну, а вось тут табе грошы на дарогу (суець Ірэне у руку грошы). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (зьдзіўлённа і адпіхівая яе руку). Што ты, што ты, матулька, я не вазьму. {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Вазьмі, дзіцятка, згодзяцца. Гэта ад мяне і мне яны не патрэбны (ціскаець Ірэне ў руку грошы). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (кідаецца к Марылі на шыю і ободвы плачуць). Чым-жа я табе адплачу за гэта? {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Нічым не патрэбна (выціраець сьлёзы). Толькі будзь шчасьліва ў жыцьці і пасабляй другім гаротным (раптам). Ну, складывайся, а я ў вакно буду глядзець, каб хто не награнуў (падходзіць к вакну і глядзіць). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (кладзець разам з пашпартам грошы і хутка зьбіраець свае рэчы. Падаждаўшы жаласьліва пяець: {|style="margin:auto;" |„Салавейку маленькі,</br>{{gap|1em}}твой галасок тоненькі.</br>Не шчабячы на заре,</br>{{gap|1em}}не задавай жалю мне… |} {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (устрапянуўшыся). Ай, дачушка, хутчэй зьбірайся, а то нашы ўжо к парому пад’ехалі. {{gap|2.5em}}'''Ірэна'''. Ай, ай (зачыняець скрыню і апошнія рэчы кладзець у кашолку). {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (бяжыць у кухню за вяроўкай). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IV.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (бяжыць з кухні з вяроўкай, якой хутка перавязываюць кашолку і бярэць на плечы, каб вынясьці з хаты). Вось так, вось так… {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (падбягаець, каб пасабіць). Дай, табе цяжка. {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Не патрэбна, яна зусім лёгкая. (Марыля і Ірэна выходзяць з пакою і хвіліну сцэна пустая). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} V.}}</span></center> {{gap|2.5em}}(У кухні чуваць стукатаньне і голас): Вось тут складай рэчы, а сюды стаў бутэлькі, каб ніхто не зачапіў ідучы. {{gap|2.5em}}'''Агата'''. (У пакой уваходзіць Агата з пакункамі ў руках. Яна апранута па сьвятачнаму і шаўковая хустка<noinclude></noinclude> nuycerzvvmp0gmtd7xaug68dfde7ne9 104 123739 286992 2026-05-19T17:58:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «на галаве. Кладзець пакункі на стол і кажа). Вось добра і гаспадынь у хаце німа, ідзі, хто хочаш. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VI.}}</c...» 286992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>на галаве. Кладзець пакункі на стол і кажа). Вось добра і гаспадынь у хаце німа, ідзі, хто хочаш. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VI.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (уваходзіць у пакой і кладзець пакункі з пяченьнем на стол). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VII.}}</center> {{gap|2.5em}}(З другіх дзьвярэй ідуць Марыля і Ірэна, як-бы прывініўшыяся). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да Ірэны і Марылі). Гдзе-ж гэта вы прападалі, што і ў хаце нікога німа? {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (да Ірэны). Будзь ласкава з усімі і віду ніякога не падавай ні на што… {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (выказывае сябе вясёлай). Мы тут сама былі, татачку! А што вы тут купілі з бабулькай? (разглядаець пакункі). {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (топчацца і усё прыбірае). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (сьцірае са стала крошкі). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да дачкі). Усё купілі патрэбнае, дачушка! (разглажываець сваю бараду каля люстэрка). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да Ірэны). Бацька нічога для цябе не шкадуець, толькі ты будзь разумніцай. (Увесь час прыбіраець у хаце, расстаўляець крэслы, выціраець зедлікі і г. д.). {{gap|2.5em}}'''Ірэна і Марыля''' (развязываюць пакункі, высыпаюць цукеркі і шэпчуцца паміж сябе). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (глядзіць у вакно і раптам). Вось і госьці едуць дарагія. Прыбірайце ўсё хутчэй, а я пабягу сустракаць гасьцей (выходзіць на кухню). {{gap|2.5em}}'''Агата'''. Ай, ай хутчэй усё прыбірайце (сутарыцца па хаце, усё прыбірая). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (у бок). Дачакаліся радасьці. {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Нясе нялёгкая гэтых сватоў. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да Марылі). Маучы, дурная баба! <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VIII.}}</center> {{gap|2.5em}}Уваходзяць у хату пан Макарэнко і за ім Зарэмба, апрануты ў сурдут і белы стужак. За імі ідзець Каліна.<noinclude></noinclude> 0cdgptl93qmj24ms70zcmqd1tbdoook 287073 286992 2026-05-20T07:58:23Z RAleh111 4658 287073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>на галаве. Кладзець пакункі на стол і кажа). Вось добра і гаспадынь у хаце німа, ідзі, хто хочаш. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VI.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (уваходзіць у пакой і кладзець пакункі з пяченьнем на стол). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VII.}}</span></center> {{gap|2.5em}}(З другіх дзьвярэй ідуць Марыля і Ірэна, як-бы прывініўшыяся). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да Ірэны і Марылі). Гдзе-ж гэта вы прападалі, што і ў хаце нікога німа? {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (да Ірэны). Будзь ласкава з усімі і віду ніякога не падавай ні на што… {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (выказывае сябе вясёлай). Мы тут сама былі, татачку! А што вы тут купілі з бабулькай? (разглядаець пакункі). {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (топчацца і усё прыбірае). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (сьцірае са стала крошкі). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да дачкі). Усё купілі патрэбнае, дачушка! (разглажываець сваю бараду каля люстэрка). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да Ірэны). Бацька нічога для цябе не шкадуець, толькі ты будзь разумніцай. (Увесь час прыбіраець у хаце, расстаўляець крэслы, выціраець зедлікі і г. д.). {{gap|2.5em}}'''Ірэна і Марыля''' (развязываюць пакункі, высыпаюць цукеркі і шэпчуцца паміж сябе). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (глядзіць у вакно і раптам). Вось і госьці едуць дарагія. Прыбірайце ўсё хутчэй, а я пабягу сустракаць гасьцей (выходзіць на кухню). {{gap|2.5em}}'''Агата'''. Ай, ай хутчэй усё прыбірайце (сутарыцца па хаце, усё прыбірая). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (у бок). Дачакаліся радасьці. {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Нясе нялёгкая гэтых сватоў. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да Марылі). Маучы, дурная баба! <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VIII.}}</span></center> {{gap|2.5em}}Уваходзяць у хату пан Макарэнко і за ім Зарэмба, апрануты ў сурдут і белы стужак. За імі ідзець Каліна.<noinclude></noinclude> 89q9s4gsc1ayvse837h3o60eyj3oxut 104 123740 286994 2026-05-19T18:13:36Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (ідзець з песьняй): {|style="margin:auto" |„Добры вечар вам, вам.</br>Ці вы рады нам, нам!</br>Ці вы рады, ці ні рады</br>Добры вечар вам, вам“… |} {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (яму падпяваець): Добры вечар і г. д. (даюць руку гаспадыням). {{gap|2.5em}}'''Ірэна і Марыля''' (і...» 286994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (ідзець з песьняй): {|style="margin:auto" |„Добры вечар вам, вам.</br>Ці вы рады нам, нам!</br>Ці вы рады, ці ні рады</br>Добры вечар вам, вам“… |} {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (яму падпяваець): Добры вечар і г. д. (даюць руку гаспадыням). {{gap|2.5em}}'''Ірэна і Марыля''' (ім адказываюць): Добры вечар (рукаюцца з гасьцямі). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (кланяецца гасьцям у пояс і штурхаець у бок то Марылю, то Ірэну і кажа ім): Кланяйцеся у пояс паном, дурныя! {{gap|2.5em}}'''Марыля і Ірэна''' (сьмяюцца). {{gap|2.5em}}'''Каліна'''. Сядайце, госьцікі! {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (ходзіць па пакою задраушы галаву і разглядаець малюнкі). {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (выходзіць з пакою на кухню). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (дастае з кішені пакунак і падае яго Ірэне). Гэта Вам, пташачка-канарэйка! {{gap|2.5em}}'''Ірэна'''. Не патрэбна (бярэ пакунак, разварачываець і убачыўшы гадзіннік, хоча яго надзець на руку). {{gap|2.5em}}'''Агата і Каліна''' (убачыўшы падарунак абое кажуць разам Ірэне): Прынясі падзяку і пакланіся (выцягіваюць галовы, каб разглядзець гадзіньнік). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (надзяваець Ірэне на руку гадзіннік). Гэта першы падарунак нявесьніцы ад жаніха. {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (да Зарэмбы). Вельмі дзякую. Завядзеце, калі ласка, і пастаўце яго правідлова. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (глядзіць на свой гадзіньнік і кажа). Зараз ¹/₂8 (ставіць гадзіньнік і адзяваець яго на руку. {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (кланяючыся Зарэмбе нізка). Зачым-жа гэта, панове? {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да Ірэны). Хоць-бы пакланілася ў пояс яснавяльможнаму пану. {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (качае галавой). Хто-ж гэта так малюе? {{gap|2.5em}}'''Агата''' (падбягае к Макарэнкі і кланяючыся у пояс). Гэта наша Ірэнухна так малюе… {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (выходзіць з пакою на кухню). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (гледзячы на малюнкі). Добра, добра! {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да гасьцей). Ну, сядайце, даражэнкія госьці!<noinclude></noinclude> l2uazympizpm0td77tp3h20omlsg3qu 104 123741 286995 2026-05-19T18:23:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}'''Макарэнка, Зарэмба і Каліна''' сядаюць за стол. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (абглядаючыся) А гдзе-ж нашы гаспадыні? {{gap|2.5em}}'''Агата''' (сутарліва). А яны на кухні гарбату гатуюць, я зараз пабягу за імі (бяжыць на кухню). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (убачыўшы хлеб-сол...» 286995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''Макарэнка, Зарэмба і Каліна''' сядаюць за стол. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (абглядаючыся) А гдзе-ж нашы гаспадыні? {{gap|2.5em}}'''Агата''' (сутарліва). А яны на кухні гарбату гатуюць, я зараз пабягу за імі (бяжыць на кухню). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (убачыўшы хлеб-соль на стале). Во ўжо і хлеб-соль на стале. Калі-ж зьбярэцца моладзь, няхяй пасьпяваюць нам? {{gap|2.5em}}'''Каліна'''. Зараз усе прыдуць (крычыць). Гаспадыні, хутчэй гарбату гатуйце. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (адклікаецца з кухні). Зараз, зараз. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (ухмыляючыся). Сёньня ў мяне падвойнае сьвята. {{gap|2.5em}}'''Макарэнка'''. Якое-ж гэта? {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (з умілкай). Першае гэта тое, што мяне заручаюць з любай птушачкай Ірэнай, а другое гэта тое, што я свайго злога ворага — малакасоса штудэнта ў турму зацісну. Хопіць яму сьвет муціць. {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (зьдзіулена). Што ты такое кажаш, не разумею? {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (пажымае плячамі). А, што-ж ён такое зрабіў благое? {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (з усьмешкай). Хай не баламуціць нікога. {{gap|2.5em}}'''Макарэнка.''' Ён-жа такі ціхі, здольны хлапец — мой студэнт Кастусь, што і вады не замуціць нікому. Добра ён вучыць маіх дзетак і нікога не чапаець і табе нечага яго губіць і ў мяне адбіраць добрага рэпэцітара. {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (чэша галаву). Я так сама нічога ня чуў пра яго кепскага. А вось, што ён Ірэну маю баламуціць, дык за гэта стоіць яму даць перцу. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (задаволена) Калі штудэнт, дык ужо вядома — муціла. Колькі я іх пералавіў такіх галубчыкаў, калі быў прыставам. Усё зло і усе бунты з іх. {{gap|2.5em}}'''Макарэнка'''. Ну, мала што бываець сярод людзей, але Кастусь тут ні пры чым і ты яго не чапай. Бедны, ганарлівы ён хлапец, працуець за грошы, каб на гэтыя грошы вучыцца і пракласьці сабе дарогу ўперад. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (паўтарае словы Макарэнка). Уперад, уперад. Усе яны лезуць уперад, пакуль не атрымаюць цёплую пасаду. У мяне ёсьць родны плямяш — следчык, які ў час свайго студэнства два разы ў турме пабываў (устае і з жарам). Усё бывала з трыбуны крычыць: „таварышы, закінем пыльныя падручнікі і ідзем<noinclude></noinclude> rctp85clxm20gqatu141ntpvwhrxw6f 104 123742 286996 2026-05-19T18:35:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «ў народ рабіць рэвалюцыю. Усе за ім валам валілі, а як скончыў навуку, дык і пра народ свой забыўся і сядзіць цяпер панам, ды жывоцік гадуець (хлопаець рукой па жывату і хахоча) ха, ха ха… {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (качае галавой). А вось гэта пэўна, што усе яны такі...» 286996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ў народ рабіць рэвалюцыю. Усе за ім валам валілі, а як скончыў навуку, дык і пра народ свой забыўся і сядзіць цяпер панам, ды жывоцік гадуець (хлопаець рукой па жывату і хахоча) ха, ха ха… {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (качае галавой). А вось гэта пэўна, што усе яны такія абаронцы для нас. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IX.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Агата''' (ідзець з кухні з самаварам і за ей скора ідуць '''Ірэна''' і '''Марыля''' з цукрам, талеркамі і шклянкамі. Яны усё раставляюць на столе). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (да Зарэмбы). Усіх на адну мерку ня можна мерыць. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (убачыўшы Ірэну). Сядайце з намі, птушачка, (паказываець крэсла каля сябе). {{gap|2.5em}}'''Ірэна'''. Дзякую, зараз (сядае). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да жонкі). Гаспадыня, частуй гасьцей. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (разьліваець усім гарбату). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (кланяецца усім у пояс і просіць). Ежьце, дарагія госьцікі! {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (пасадзіўшы каля сябе Ірэну, абхапліваець яе за стан). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (адварачываецца ад яго ў другі бок). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (убачыўшы гэта ухмыляецца і кажа). Яшчэ не далі згоды, а ўжо так блізка падсядаець да нявесты. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (убачыўшы, што Ірэна адварачываецца ад Зарэмбы кажа ей). Паглядзіш на яснавяльможнага пана ласкавей. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (да Агаты з сэрцам). Не чапайце вы яе. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (Марылі у бок). Маўчы ты, дурная баба! {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да гасьцей). Пейце, госьцікі, гарбату, пакуль зьбярэцца ўся моладзь і тады пачнем запоіны. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (да Каліны). Хутчэй, хутчэй пачынай запоіны. {{gap|2.5em}}'''Усе''' (пьюць гарбату і гаспадыні топчацца каля стала). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (глядзіць на гадзіньнік і ў паўголаса нешта кажа Марылі). {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (ей у бок) Яшчэ рана. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> qihypr85cljkdpri00e6jtny33qtdhh 287074 286996 2026-05-20T07:59:34Z RAleh111 4658 287074 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ў народ рабіць рэвалюцыю. Усе за ім валам валілі, а як скончыў навуку, дык і пра народ свой забыўся і сядзіць цяпер панам, ды жывоцік гадуець (хлопаець рукой па жывату і хахоча) ха, ха ха… {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (качае галавой). А вось гэта пэўна, што усе яны такія абаронцы для нас. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IX.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Агата''' (ідзець з кухні з самаварам і за ей скора ідуць '''Ірэна''' і '''Марыля''' з цукрам, талеркамі і шклянкамі. Яны усё раставляюць на столе). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (да Зарэмбы). Усіх на адну мерку ня можна мерыць. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (убачыўшы Ірэну). Сядайце з намі, птушачка, (паказываець крэсла каля сябе). {{gap|2.5em}}'''Ірэна'''. Дзякую, зараз (сядае). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да жонкі). Гаспадыня, частуй гасьцей. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (разьліваець усім гарбату). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (кланяецца усім у пояс і просіць). Ежьце, дарагія госьцікі! {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (пасадзіўшы каля сябе Ірэну, абхапліваець яе за стан). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (адварачываецца ад яго ў другі бок). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (убачыўшы гэта ухмыляецца і кажа). Яшчэ не далі згоды, а ўжо так блізка падсядаець да нявесты. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (убачыўшы, што Ірэна адварачываецца ад Зарэмбы кажа ей). Паглядзіш на яснавяльможнага пана ласкавей. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (да Агаты з сэрцам). Не чапайце вы яе. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (Марылі у бок). Маўчы ты, дурная баба! {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да гасьцей). Пейце, госьцікі, гарбату, пакуль зьбярэцца ўся моладзь і тады пачнем запоіны. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (да Каліны). Хутчэй, хутчэй пачынай запоіны. {{gap|2.5em}}'''Усе''' (пьюць гарбату і гаспадыні топчацца каля стала). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (глядзіць на гадзіньнік і ў паўголаса нешта кажа Марылі). {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (ей у бок) Яшчэ рана. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> 8tgaow8whxct2dw4c0d32rwflvxuco5 104 123743 286997 2026-05-19T18:50:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} X.}}</center> {{gap|2.5em}}За сцэнай раздаецца сьпеў: {|style="margin:auto" |„Паехаў пан Ян сватацца</br>Цётка Хвядора сварыцца“. |} {{gap|2.5em}}'''Марыля і Ірэна''' бягуць ў дзьверы на сустрэчу. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (ставіць лаўку для моладзі). У хату ўваходзіц...» 286997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} X.}}</center> {{gap|2.5em}}За сцэнай раздаецца сьпеў: {|style="margin:auto" |„Паехаў пан Ян сватацца</br>Цётка Хвядора сварыцца“. |} {{gap|2.5em}}'''Марыля і Ірэна''' бягуць ў дзьверы на сустрэчу. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (ставіць лаўку для моладзі). У хату ўваходзіць шмат дзяўчат і хлапцоў. Усе яны крычаць: „Добры вечар“. {{gap|2.5em}}'''Госьці і Гаспадары''' (ім адклікаюцца) „Добры вечар, госьцікі, просім да нас“. {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (адказываець). Дзякуемо, дзякуемо! {{gap|2.5em}}'''Марыля і Ірэна''' (разам да гасьцей). Сядайце, калі ласка. {{gap|2.5em}}'''Дзяўчаты і хлапцы''' (адны садзяцца, а другія стаяць і пяюць: {|style="margin:auto" |„Прыехаў пан Ян сватацца,</br>Цётка Хвядора сварыцца.</br>Валіцеся шапачкі с паліцы,</br>Вяртайцеся госьцікі да дому.</br>Вяртайцеся госьцікі да дому,</br>Паелі конікі салому“. |} {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (паслухаўшы песьню). Чаго-ж гасьцям вяртацца да хаты? Няхай пагасьцяць, яшчэ запоіны зараз зробім. {{gap|2.5em}}'''Хлапцы''' (іграюць на балалайках). {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (весела гутарыць і сьмяецца). {{gap|2.5em}}'''Марыля і Ірэна''' (узяўшы са стала цукеркі частуюць імі гасьцей). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (сутарыцца і ўсіх упрашываець). Забаўляйцеся, забаўляйцеся. {{gap|2.5em}}'''Макарэнка'''. Прасьпявайце што небудзь вясялейшае для свата. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (весяла). Свату, свату песьню. Цягнеце яго к сабе. (Выпіхівае Макарэнку за стала). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (выходзіць на сяродку хаты ухмыляючыся і паглажываючы сваё брушка). {{gap|2.5em}}'''Адна дзяучына''' (зьнімаець з цьвяка ручнік і падышоўшы да Макарэнкі навязываець яго крыжом). {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' пяе: „Пайшоў на вясельле наш сваток, навязаўшы крыжам ручнічок. Ды казалі сват наш вельмі харош, а ў свата доўгі буслаў нос. Ды у свата лыса галава і казліна рыжа барада і г. д.<noinclude></noinclude> pa2vfootfjrqol46sa89bemnkub3vs6 286998 286997 2026-05-19T19:05:59Z RAleh111 4658 286998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} X.}}</center> {{gap|2.5em}}За сцэнай раздаецца сьпеў: {|style="margin:auto;" |„Паехаў пан Ян сватацца</br>Цётка Хвядора сварыцца“. |} {{gap|2.5em}}'''Марыля і Ірэна''' бягуць ў дзьверы на сустрэчу. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (ставіць лаўку для моладзі). У хату ўваходзіць шмат дзяўчат і хлапцоў. Усе яны крычаць: „Добры вечар“. {{gap|2.5em}}'''Госьці і Гаспадары''' (ім адклікаюцца) „Добры вечар, госьцікі, просім да нас“. {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (адказываець). Дзякуемо, дзякуемо! {{gap|2.5em}}'''Марыля і Ірэна''' (разам да гасьцей). Сядайце, калі ласка. {{gap|2.5em}}'''Дзяўчаты і хлапцы''' (адны садзяцца, а другія стаяць і пяюць: {|style="margin:auto" |„Прыехаў пан Ян сватацца,</br>Цётка Хвядора сварыцца.</br>Валіцеся шапачкі с паліцы,</br>Вяртайцеся госьцікі да дому.</br>Вяртайцеся госьцікі да дому,</br>Паелі конікі салому“. |} {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (паслухаўшы песьню). Чаго-ж гасьцям вяртацца да хаты? Няхай пагасьцяць, яшчэ запоіны зараз зробім. {{gap|2.5em}}'''Хлапцы''' (іграюць на балалайках). {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (весела гутарыць і сьмяецца). {{gap|2.5em}}'''Марыля і Ірэна''' (узяўшы са стала цукеркі частуюць імі гасьцей). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (сутарыцца і ўсіх упрашываець). Забаўляйцеся, забаўляйцеся. {{gap|2.5em}}'''Макарэнка'''. Прасьпявайце што небудзь вясялейшае для свата. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (весяла). Свату, свату песьню. Цягнеце яго к сабе. (Выпіхівае Макарэнку за стала). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (выходзіць на сяродку хаты ухмыляючыся і паглажываючы сваё брушка). {{gap|2.5em}}'''Адна дзяучына''' (зьнімаець з цьвяка ручнік і падышоўшы да Макарэнкі навязываець яго крыжом). {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' пяе: „Пайшоў на вясельле наш сваток, навязаўшы крыжам ручнічок. Ды казалі сват наш вельмі харош, а ў свата доўгі буслаў нос. Ды у свата лыса галава і казліна рыжа барада і г. д.<noinclude></noinclude> t2wdtox1g1ig4kas6ivw9d245nedye5 287075 286998 2026-05-20T08:00:09Z RAleh111 4658 287075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} X.}}</span></center> {{gap|2.5em}}За сцэнай раздаецца сьпеў: {|style="margin:auto;" |„Паехаў пан Ян сватацца</br>Цётка Хвядора сварыцца“. |} {{gap|2.5em}}'''Марыля і Ірэна''' бягуць ў дзьверы на сустрэчу. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (ставіць лаўку для моладзі). У хату ўваходзіць шмат дзяўчат і хлапцоў. Усе яны крычаць: „Добры вечар“. {{gap|2.5em}}'''Госьці і Гаспадары''' (ім адклікаюцца) „Добры вечар, госьцікі, просім да нас“. {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (адказываець). Дзякуемо, дзякуемо! {{gap|2.5em}}'''Марыля і Ірэна''' (разам да гасьцей). Сядайце, калі ласка. {{gap|2.5em}}'''Дзяўчаты і хлапцы''' (адны садзяцца, а другія стаяць і пяюць: {|style="margin:auto" |„Прыехаў пан Ян сватацца,</br>Цётка Хвядора сварыцца.</br>Валіцеся шапачкі с паліцы,</br>Вяртайцеся госьцікі да дому.</br>Вяртайцеся госьцікі да дому,</br>Паелі конікі салому“. |} {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (паслухаўшы песьню). Чаго-ж гасьцям вяртацца да хаты? Няхай пагасьцяць, яшчэ запоіны зараз зробім. {{gap|2.5em}}'''Хлапцы''' (іграюць на балалайках). {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (весела гутарыць і сьмяецца). {{gap|2.5em}}'''Марыля і Ірэна''' (узяўшы са стала цукеркі частуюць імі гасьцей). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (сутарыцца і ўсіх упрашываець). Забаўляйцеся, забаўляйцеся. {{gap|2.5em}}'''Макарэнка'''. Прасьпявайце што небудзь вясялейшае для свата. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (весяла). Свату, свату песьню. Цягнеце яго к сабе. (Выпіхівае Макарэнку за стала). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (выходзіць на сяродку хаты ухмыляючыся і паглажываючы сваё брушка). {{gap|2.5em}}'''Адна дзяучына''' (зьнімаець з цьвяка ручнік і падышоўшы да Макарэнкі навязываець яго крыжом). {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' пяе: „Пайшоў на вясельле наш сваток, навязаўшы крыжам ручнічок. Ды казалі сват наш вельмі харош, а ў свата доўгі буслаў нос. Ды у свата лыса галава і казліна рыжа барада і г. д.<noinclude></noinclude> 8gn5ciq44mjbsbujv1ow5wag0tdpe46 104 123744 286999 2026-05-19T19:19:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (пад сьпеў прытопываець нагамі і прыскаківаець). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (падыходзіць да Ірэны, бярець яе за руку, садзіць побач з сабой). {{gap|2.5em}}'''Каліна, Агата, Зарэмба і Ірэна''' (хлопаюць пад сьпеў ў далоні). {{gap|2.5em}}'''Дзяўчаты''' (пры слов...» 286999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (пад сьпеў прытопываець нагамі і прыскаківаець). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (падыходзіць да Ірэны, бярець яе за руку, садзіць побач з сабой). {{gap|2.5em}}'''Каліна, Агата, Зарэмба і Ірэна''' (хлопаюць пад сьпеў ў далоні). {{gap|2.5em}}'''Дзяўчаты''' (пры словах: „рыжа барада і лыса галава“ спакіўкамі паказываюць на сваю галаву і на бараду і высьмеіваюць Макарэнку). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (убачыўшы гэта махаець да моладзі рукой і кажа). Ня добра, ня добра так ганіць свата. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (да моладзі). Ляпей другое што пасьпявайце. {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (якая увесь час пела з дзяўчатамі сьмяецца і кажа): Дык гэта-ж толькі для сьмеху так пяецца. {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (нешта нашоптываець Ірэне на вуха і сьмяецца абнімаючы яе). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (прымушае сябе і нешта адказываець яму ў поў-голаса. {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (да моладзі). Нічога, нічога, валяйце далей. Свату заўсёды бываеця ці першая чарка, ці першая палка. {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (сьмяецца i пачынаець пець новую песьню): {|style="margin:auto" |„У гародзе рута мята засаджоная</br>Маладая дзяўчыначка заручоная.</br>Часалася, умывалася, на рынак пайшла,</br>Як сустрэла дзяўчыначка ды трох малайцоў,</br>Адзін вядзе за ручонку, другі за рукаў,</br>Трэці стаіць, сэрца баліць, любіў ды ня ўзяў…</br>Шкада, шкада маіх ручак, што я абымаў,</br>Шкада, шкада маіх губак, што я цалаваў,</br>Шкада, шкада майго сэрца, што я так любіў,</br>Шкада, шкада маіх ножак, што я к ей хадзіў… |} {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (падыходзіць к моладзі бліжэй і падпяваець). {{gap|2.5em}}'''Каліна і Зарэмба''' (плёскаюць ў далоні). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (прытопываець нагамі). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (як толькі канчаюць сьпеў, як-бы спахваціўшыся кажа да Агаты і Марылі). Гаспадыні, нясеце сюды на стол ежу, ды зьбірайце чаркі! Зараз зап’ем нашых маладых, а я пайду паклапаціцца, каб за каўнер троху заліць (ідзець на кухню).<noinclude></noinclude> 98s1nvkziejta5z8z063tfxsxmhfh9e 104 123745 287000 2026-05-19T19:28:06Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (да Каліны ўсьлед). Хутчэй, гаспадар, вяртайся! {{gap|2.5em}}'''Агата і Марыля''' (бягуць на кухню зьбіраць пасуду і прыгатаваць ежу). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (глядзіць на гадзіньнік і раптам ускаківаець і весала да моладзі). Пакуль пачнуць запоіны,...» 287000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (да Каліны ўсьлед). Хутчэй, гаспадар, вяртайся! {{gap|2.5em}}'''Агата і Марыля''' (бягуць на кухню зьбіраць пасуду і прыгатаваць ежу). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (глядзіць на гадзіньнік і раптам ускаківаець і весала да моладзі). Пакуль пачнуць запоіны, давайце, дзяўчаты і хлапцы, паскачам лявоніху. Станавецеся у пары і я зараз прыду. (Бяжыць з хаты на кухню). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (кідаючыся за ей). Куды-ж вы, птушачка, уцякаеце? {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (у дзьвярох яму). Я зараз, толькі бацьку паклічу. {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (сутарыцца, састаўляючы пары і пачынаець скакаць лявоніху у тры пары, а рэшта застаюцца сядзець на лаўцы). {{gap|2.5em}}'''Два хлапцы''' (іграюць лявоніху на балалайцы і гітары). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба і Макарэнка''' (ім хлопаюць і прытопываюць нагамі). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} XI.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Каліна і Агата''' (ідуць з кухні і нясуць: Агата талеркі і чаркі, а Каліна бутэлькі, якія ставіць на стол). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (як толькі канчаець моладзь скакаць): Ну, зараз пачнём наша сьвята. {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (садзіцца на лаўку, адхуківаецца і паміж сябе гутарыць ў паўголаса). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (якая ўвесь час сутарыцца каля стала, пачынаець частаваць моладзь цукеркамі). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (абглядаючыся і сутарліва). А дзе-ж наша Ірэначка?. {{gap|2.5em}}'''Каліна'''. А ці яе тут німа (шукае вачамі Ірэну). Відаць каля вячэры сутарыцца. Я зараз яе бачыў на кухні. Зараз паклічам (да Агаты). Пакліч, матулька, сюды Ірэну з кухні. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (падходзячы к сталу). Гэта яна пэўна засаромілася, што зараз запіваць яе будуць (выходзіць на кухню. Чутна як на двары Агата кліча Ірэну: „Ірэна, Ірэна, дзе ты дзетухна…“) {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (ідзець з кухні з талеркай хлеба у руце, якую ставіць на стол. Яна прыкметна узварушана). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да Марылі). Дзе Ірэна? Пакліч яе сюды.<noinclude></noinclude> 2d7ah6wdmwz3nemymmbk4ccuqo6n2a8 287076 287000 2026-05-20T08:01:06Z RAleh111 4658 287076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (да Каліны ўсьлед). Хутчэй, гаспадар, вяртайся! {{gap|2.5em}}'''Агата і Марыля''' (бягуць на кухню зьбіраць пасуду і прыгатаваць ежу). {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (глядзіць на гадзіньнік і раптам ускаківаець і весала да моладзі). Пакуль пачнуць запоіны, давайце, дзяўчаты і хлапцы, паскачам лявоніху. Станавецеся у пары і я зараз прыду. (Бяжыць з хаты на кухню). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (кідаючыся за ей). Куды-ж вы, птушачка, уцякаеце? {{gap|2.5em}}'''Ірэна''' (у дзьвярох яму). Я зараз, толькі бацьку паклічу. {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (сутарыцца, састаўляючы пары і пачынаець скакаць лявоніху у тры пары, а рэшта застаюцца сядзець на лаўцы). {{gap|2.5em}}'''Два хлапцы''' (іграюць лявоніху на балалайцы і гітары). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба і Макарэнка''' (ім хлопаюць і прытопываюць нагамі). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} XI.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Каліна і Агата''' (ідуць з кухні і нясуць: Агата талеркі і чаркі, а Каліна бутэлькі, якія ставіць на стол). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (як толькі канчаець моладзь скакаць): Ну, зараз пачнём наша сьвята. {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (садзіцца на лаўку, адхуківаецца і паміж сябе гутарыць ў паўголаса). {{gap|2.5em}}'''Агата''' (якая ўвесь час сутарыцца каля стала, пачынаець частаваць моладзь цукеркамі). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (абглядаючыся і сутарліва). А дзе-ж наша Ірэначка?. {{gap|2.5em}}'''Каліна'''. А ці яе тут німа (шукае вачамі Ірэну). Відаць каля вячэры сутарыцца. Я зараз яе бачыў на кухні. Зараз паклічам (да Агаты). Пакліч, матулька, сюды Ірэну з кухні. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (падходзячы к сталу). Гэта яна пэўна засаромілася, што зараз запіваць яе будуць (выходзіць на кухню. Чутна як на двары Агата кліча Ірэну: „Ірэна, Ірэна, дзе ты дзетухна…“) {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (ідзець з кухні з талеркай хлеба у руце, якую ставіць на стол. Яна прыкметна узварушана). {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (да Марылі). Дзе Ірэна? Пакліч яе сюды.<noinclude></noinclude> 77ewomtq3nfcf7mbye1ahkqglzhgyvz 104 123746 287002 2026-05-19T19:40:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Бабулька яе ўжо клічыць (падыходзіць да моладзі і дзяўчат і гутарыць з імі нешта). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (падходзіць к вакну і глядзіць ў яго). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <di...» 287002 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Бабулька яе ўжо клічыць (падыходзіць да моладзі і дзяўчат і гутарыць з імі нешта). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (падходзіць к вакну і глядзіць ў яго). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} XIII.}}</center> {{gap|2.5em}}'''Агата''' (убягаець з кухні ў пакой і з трывогай). Кіньце вясяліцца… Ірэны нігдзе няма! (топчыцца на месце, ўзяўшыся за галаву). Ай, ай, ай… {{gap|2.5em}}'''Усе госьці''' (палохаюцца і чутны галасы). А дзе-ж яна? {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (схваціўшыся за галаву бяжыць на кухню). Ай, ай, ай… {{gap|2.5em}}'''Агата''' (за ім бяжыць так сама на кухню). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (бегаець то пад вакно, то к дзьвярам і паціраючы рукі бяжыць на кухню). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (сутарыцца, глядзіць ў вакно і паціскае плячамі). {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (між сабой перашоптываецца і акружае Марылю). {{gap|2.5em}}'''Адна дзяўчына'''. Кудыж-ж гэта яна падзелася? {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (ламае рукі). Прыдзе, ні гдзе не падзенецца. <center>(За сценай чутны галасы): „Ірэна, Ірэна, Ірэна!“</center> {{gap|2.5em}}'''Зарэмба, Каліна і Агата'''. (Усе крычаць у пераклічку). {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (сутарыцца). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} XIV.}}</center> {{gap|2.5em}}Раптам у пакой уваліваюцца адзін за другім '''Каліна, Зарэмба і Агата. {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (узяўшыся за галаву). Німа, нігдзе німа… {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (расшырыўшы вочы і размахівая рукамі да моладзі): Патрэбна ўсім пайсьці па розным куткам яе шукаць. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (ламае рукі). Ці не ўтапілася, яна, крый Божа! Ай, ай, ай… {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (зьнервавана і выціраець слёзы). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (разводзіць рукамі). Вось табе навіна… {{gap|2.5em}}'''Між хлопцамі''' (чутны галасы). Куды-ж ісці, гдзе шукаць… {{gap|2.5em}}'''Дзяўчаты''' шэпчуцца паказываючы на Зарэмбу. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> 0vixtyz6ueomwfp1qcxqenwfr9z67fd 287004 287002 2026-05-19T19:42:42Z RAleh111 4658 287004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}'''Марыля'''. Бабулька яе ўжо клічыць (падыходзіць да моладзі і дзяўчат і гутарыць з імі нешта). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (падходзіць к вакну і глядзіць ў яго). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} XIII.}}</span></center> {{gap|2.5em}}'''Агата''' (убягаець з кухні ў пакой і з трывогай). Кіньце вясяліцца… Ірэны нігдзе няма! (топчыцца на месце, ўзяўшыся за галаву). Ай, ай, ай… {{gap|2.5em}}'''Усе госьці''' (палохаюцца і чутны галасы). А дзе-ж яна? {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (схваціўшыся за галаву бяжыць на кухню). Ай, ай, ай… {{gap|2.5em}}'''Агата''' (за ім бяжыць так сама на кухню). {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (бегаець то пад вакно, то к дзьвярам і паціраючы рукі бяжыць на кухню). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (сутарыцца, глядзіць ў вакно і паціскае плячамі). {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (між сабой перашоптываецца і акружае Марылю). {{gap|2.5em}}'''Адна дзяўчына'''. Кудыж-ж гэта яна падзелася? {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (ламае рукі). Прыдзе, ні гдзе не падзенецца. <center>(За сценай чутны галасы): „Ірэна, Ірэна, Ірэна!“</center> {{gap|2.5em}}'''Зарэмба, Каліна і Агата'''. (Усе крычаць у пераклічку). {{gap|2.5em}}'''Моладзь''' (сутарыцца). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} XIV.}}</span></center> {{gap|2.5em}}Раптам у пакой уваліваюцца адзін за другім '''Каліна, Зарэмба і Агата. {{gap|2.5em}}'''Каліна''' (узяўшыся за галаву). Німа, нігдзе німа… {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (расшырыўшы вочы і размахівая рукамі да моладзі): Патрэбна ўсім пайсьці па розным куткам яе шукаць. {{gap|2.5em}}'''Агата''' (ламае рукі). Ці не ўтапілася, яна, крый Божа! Ай, ай, ай… {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (зьнервавана і выціраець слёзы). {{gap|2.5em}}'''Макарэнка''' (разводзіць рукамі). Вось табе навіна… {{gap|2.5em}}'''Між хлопцамі''' (чутны галасы). Куды-ж ісці, гдзе шукаць… {{gap|2.5em}}'''Дзяўчаты''' шэпчуцца паказываючы на Зарэмбу. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> c9rtn50iiw3eguodvk7fxlkv2zaoe77 104 123747 287033 2026-05-20T06:11:41Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Абедзве прачувалі, што гэтая сустрэча не абыйдзецца так падзелавому, што яна ўзьніме, нарэшце, паміж іх інтымнае і напэўна дужа цяжкое, балючае. І таму прышлі яны абедзьве сьцеражліва напружаныя, зацятыя ў трывожным чаканьні. Марына Паўлаў...» 287033 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Абедзве прачувалі, што гэтая сустрэча не абыйдзецца так падзелавому, што яна ўзьніме, нарэшце, паміж іх інтымнае і напэўна дужа цяжкое, балючае. І таму прышлі яны абедзьве сьцеражліва напружаныя, зацятыя ў трывожным чаканьні. Марына Паўлаўна, ці толькі ўвайшла, адразу, з ненатуральнай пасьпешнасьцю прапанавала, ня гледзячы ў той бок, дзе стаяла, Вера Засуліч: {{Водступ|2|em}}— Ну, будзем пачынаць! {{Водступ|2|em}}Янь селі за стол — адна супроць аднае — і заціхлі ў поўнай разгубленасьці, ня ведаючы, як пачаць, як сказаць першае слова. Нарэшце, Вера адважылася, і Марына Паўлаўна раптам — зусім неспадзявана — пачула ціхі пакорны голас: {{Водступ|2|em}}— Вы мяне ненавідзіце? {{Водступ|2|em}}Яна быстра амаль спалохана, зірнула на Веру, убачыла яе глыбокія, няўкорна чыстыя вочы і страсянулася ўся ў злосным абурэньні. Яна пачула, што сапраўды ненавідзіць гэту маленькую прыгожую гадзіну з аблудна-чыстымі атрутнымі вачмі. Бо яна-ж ані не сумнявалася, што Вера Засуліч толькі прыкідваецца, толькі грае з ёй подлую комэдыю. І яна адказала з неўласьцівай ёй грубасьцю: {{Водступ|2|em}}— Вам гэта ўсё роўна. {{Водступ|2|em}}У Веры на вочы набеглі сьлёзы, і Марына Паўлаўна {{Абмылка|гэгыя|гэтыя}} сьлёзы заўважыла. {{Водступ|2|em}}Вера ўзяла карандаш. {{Водступ|2|em}}— Як будзем пісаць? {{Водступ|2|em}}Марына Паўлаўна адказала нешта нявыразнае, наўдачу, каб дужа стасоўнае да справы, і Вера схілілася над паперай — ціхая, смутная і старанная. Вялікі, панура загрузлы ў цьмяным сьвятле пакой атачыў іх шчытнай суровай цішой, якую страшна было парушыць нават лёгкім дыханьнем. {{Водступ|2|em}}Марына Паўлаўна, карыстаючы з таго, што Вера шчыра ўдалася ў пісаньне, з прагавітай увагай разглядала яе схілены над папераю твар. Вера нібы зусім ужо забылася на нядаўную абразу і цалкам захапілася працаю. Увесь прыгожы твар яе працяўся глыбокаю заклапочанасьцю і вусны сьціха шаваліліся ў тахт пісаньню сьмешнымі зварушліва-наіўнымі рухамі, надаючы ёй бяз меры мілы выраз. {{Водступ|2|em}}Раптам Вера ўздыхнула. Уздыхнула парыўчата, глыбока-балесным усхліплівым уздыханьнем, як уздыхаюць пакрыўджаныя дзеці па доўгім плачы. {{Водступ|2|em}}У Марыны Паўлаўны сьціснулася сэрца ад раптоўнага болю. Гэта простае дзяцінае ўздыханьне прыгняло яе нязносным цяжарам беспрасьветнае роспачы: яна зразумела, што памылялася, што падманьвала сябе марнымі ілюзіямі. Яна ўважала дасюль гэту жанчыну за нікчэмную інтрыгантку, якая рознымі паскуднымі хітрыкамі прывабіла да сябе ашалелага пад старасьць мужчыну. Яе скрозь не пакідала надзея, што досыць мінуцца першаму чаду, і Сымон агледзіцца, зразумее сваю памылку, {{перанос пачатак|п=вер|к=нецца}}<noinclude></noinclude> sezl5tfj9gdjsncsoghgai1hfvhcmqa 104 123748 287034 2026-05-20T06:20:59Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=вер|к=нецца}} да сям‘і. Цяпер яна бачыла зусім іншае. Чыстыя, як крышталь, вочы, не манілі, яна ня грала комэдыі. Яна ня можа маніць, гэтая ціхая мілая дзяўчынка! {{Водступ|2|em}}Значыць — ня тое. Значыць — глыбейшае тут, мацнейшае. {{Водступ|2...» 287034 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=вер|к=нецца}} да сям‘і. Цяпер яна бачыла зусім іншае. Чыстыя, як крышталь, вочы, не манілі, яна ня грала комэдыі. Яна ня можа маніць, гэтая ціхая мілая дзяўчынка! {{Водступ|2|em}}Значыць — ня тое. Значыць — глыбейшае тут, мацнейшае. {{Водступ|2|em}}Значыць — канец. Астаецца адно — сысьці з дарогі, не за мінаць, ня траціць сіл на бясплодную барацьбу. {{Водступ|2|em}}І — дзіўная рэч! — разам з гэтымі цяжкімі балючымі думкамі, якія затулялі ў чорнае беспрасьвецьце ўсю яе будучыню, Марына Паўлаўна чула, як растае ў яе ў сэрцы ўсякая нянавісьць да шчасьлівае супраціўніцы. Яна нібы сама старалася абязьвініць яе, з увагі на чыстату яе і шчырасьць. У яе нават зьяўляўся добры матчынскі жаль да Веры — яна пачынала каяцца, што адштурхнула яе сваёй нястрыманай грубасьцю. І цяпер ужо Марына Паўлаўна сама жадала працягу зачатае Верай гутаркі — яе цягнула да гэтага роджанае роспаччу хваравітае прагненьне да душэўнага болю, да самакатаваньня. Скарыстаўшы момант, калі Вера адарвалася на момант ад свае работы, яна запытала яе: {{Водступ|2|em}}— Чаму вы падумалі, што я ненавіджу вас? {{Водступ|2|em}}У Веры твар ахінуўся жорсткім ценем самаасуджэньня. {{Водступ|2|em}}— Вы павінны мяне ненавідзець. я сама ведаю… Я дрэнна раблю, я ня маю права гэтак рабіць… {{Водступ|2|em}}У Марыны Паўлаўны занялася кволая нявыразная надзея. Ціхім дрыжачым голасам, які паказваў яе хваляваньне, яна запытала: {{Водступ|2|em}}— Што вы думаеце рабіць далей? {{Водступ|2|em}}Вера іскрывіла твар у цяжкім балесвым неўразуменьні. {{Водступ|2|em}}— Я ня ведаю… Я не магу… Я сама не магу нічога зрабіць… Усё ад яго залежыць… Я не магу… {{Водступ|2|em}}— Мы зьвязаны з ім… у нас ёсьць дачка… {{Водступ|2|em}}— І як гаварыла Марына Паўлаўна гэтыя жаласныя недарэчныя словы, чула сама сваё ўбогае прыніжэньне, але гаварыла, бо ў сэрцы гарэла яшчэ зманлівая надзея. {{Водступ|2|em}}Вера пыхнула раптам ясным гарачым захапленьнем. {{Водступ|2|em}}— Я знаю вашу дачку! Мы з ей улетку хадзілі ў лес, купаліся разам. Яна такая добрая, слаўная, вясёлая… Мы з ёй умаўляліся нават перапісвацца, сапраўды, але нёяк ня вышла… Яна такая прыгожая, такая разумная!.. {{Водступ|2|em}}У Марыны Паўлаўны апусьціліся рукі. Яна з ціхім болем глядзела на Веру і чула, што ня можа злаваць на яе, ня можа яе ненавідзець. Вера Засуліч падабалася ёй, як можа падабацца пекны, мастацкай работы штылет, выняты з глыбокае балючае раны. {{Водступ|2|em}}Марына Паўлаўна ціха, сама сабе, шаптала: {{Водступ|2|em}}— Што-ж… Я дам спакой… Я ня буду стаяць на дарозе… Мне больш няма чаго рабіць. {{Водступ|2|em}}Вера пачула яе словы і крыкнула ў шчырым парываньні: {{Водступ|2|em}}— Марына Паўлаўна! Ня трэба… не кажэце так… Я ня хочу… я ня хочу…<noinclude></noinclude> o0fs1rkmjqz6zdm8rn5spemeecghtle 104 123749 287055 2026-05-20T07:36:37Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}І залілася раптам горкімі нястрымнымі сьлязьмі. {{Водступ|2|em}}Тады Марына Паўлаўна заклапочана перахілілася цераз стол і ціхенька пагладзіла яе цудоўныя цёмна-каштанавыя валасы. {{Водступ|2|em}}Потым яны — прыміраныя, блізкія — з дружнай...» 287055 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}І залілася раптам горкімі нястрымнымі сьлязьмі. {{Водступ|2|em}}Тады Марына Паўлаўна заклапочана перахілілася цераз стол і ціхенька пагладзіла яе цудоўныя цёмна-каштанавыя валасы. {{Водступ|2|em}}Потым яны — прыміраныя, блізкія — з дружнай энэргіяй узяліся за сваю супольную работу. {{Водступ|2|em}}Вера Засуліч ад тае гутаркі ведала ўжо, што Марына Паўлаўна гэтак і зробіць, што яна сама разьвяжа рукі свайму мужыку: яна загадзя адчувала да яе спакойную цёплую ўдзячнасьць. Але яна не спадзявалася, каб гэта здарылася так скора, і таму навіна, якую нарэшце наважыўся паведаміць ёй Карызна, адразу ашаламіла яе. Яна ня ўправілася схаваць свае раптоўнае радасьці, і гэта ўвяло яе ў палкі сорам. Каб не паказаць яго, яна парыўчата схавала свой твар на грудзёх у Карызны. {{Водступ|2|em}}Карызна пяшчотна лашчыў яе і чакаў наплыву тае поўнае, нічым не парушанае, блізкасьці, на якую ўвесь час спадзяваўся. {{Водступ|2|em}}Але блізкасьці ня было: на тым месцы, адкуль разам з жончыным адыходам адышоў цэлы комплекс перажываньняў, што глыбока ўскладнялі іхныя стасункі з Верай Засуліч, на тым месцы асталася глухая непраходная пустата. {{Ініцыял|5}} Сымон Карызна хлусіў, як казаў жонцы, што ён ужо зусім спакойны. З кожным днём усё глыбей і глыбей угрузаў ён у нявылазную немарач блытаных, у значнай меры самім-жа ім створаных, супярэчнасьцяй, нібы аперазаў яго нехта шчытным непарыўным вязьмом і з бязьлітаснай павольнасьцю зацягвае яго, пакідаючы яму з кожным днём усё менш ды менш вольнае прасторы. Ён трапечыцца, напінаецца ў адчайных патугах, і яму часам нібы ўдаецца на момант расхінуць праклятае вязьмо, аде з тым большаю сілай зьвінаецца яно ў наступную хвіліну. {{Водступ|2|em}}Над усім складаным комплексам яго ўзбушлаваных пачуцьцяў домінуе страх — прыкры, неадчэпны страх перад невядомай яму і нават дрэнна ўяўленай небясьпекай. Кожная няўдача, памылка, кожная нават зусім нязначная затрымка ў рабоце нагадвае яму пра грозныя навіслыя над ім грахі мінулага, пра цёмныя справы з сям‘ёй і кідае яго ў ліхаманкавую гарачку. Тады з хваравітым імпэтам хапаецца ён за працу, гоніць яе, не разважаючы, не выбіраючы сродкаў, і з трывогай заўважае, што робіць новыя яшчэ большыя памылкі і яшчэ большыя мае няўдачы. {{Водступ|2|em}}Загнаны напорнай разьюшанай зграяй жыцьцёвых нягод, Сымон Карызна з прагнай настойнасьцю шукаў сабе прытулку ў чыім-небудзь блізкім спагадлівым сэрцы, бо жорсткая самота падваяла цяжар яго мятушэньняў, сьціскаючы іх у цесным катуху чорнае душнае абмежаванасьці, і ён прывык знаходзіць гэты прытулак у чулым сэрцы Веры Засуліч. {{Водступ|2|em}}Вера Засуліч дрэнная была спацяшальніца, бо, выслухаўшы цяжкія прызнаньні Карызны, яна заўсёды страшэнна палохалася і яшчэ больш палохала яго самога. Адылі й баяцца ўдваіх было значна лягчэй.<noinclude></noinclude> b178c7ad1lqrjbczkn7rrwr78jkxg6j 104 123750 287083 2026-05-20T08:24:12Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Вера Засуліч — мілая, шчырая дзяўчына — шаптала яму, клапатліва зморшчыўшы лоб і зьвёўшы свае цудоўныя аксамітныя броўкі: {{Водступ|2|em}}— Трэба старацца, трэба дужа старацца… каб усё было добра, усё-чысьценька, каб ніхто ні да чога ня мог...» 287083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Вера Засуліч — мілая, шчырая дзяўчына — шаптала яму, клапатліва зморшчыўшы лоб і зьвёўшы свае цудоўныя аксамітныя броўкі: {{Водступ|2|em}}— Трэба старацца, трэба дужа старацца… каб усё было добра, усё-чысьценька, каб ніхто ні да чога ня мог прычапіцца… Праўда… Тады і спакойны будзеш, зусім спакойны… {{Водступ|2|em}}І яна ў тахт сваіх слоў з навучальнай важнасьцю ківала слаўнай прыгожай галоўкай. {{Водступ|2|em}}Карызну чамусьці здавалася, што ў Верыных словах ёсьць глыбокая жыцьцёвая мудрасьць, і ён бясконца захапляўся як самай гэтай мудрасьцю, так і цудоўнай формай, у якой яна вылівалася. І што далей, то ўсё глыбей і глыбей адкрываў ён Веры ўсе таямніцы свайго нутранага жыцьця, і што далей, то ўсё з большай увагай прыслухоўваўся да яе шчырых прасякнутых слушным практыцызмам парад. {{Водступ|2|em}}Вера Засуліч была разумная дзяўчына. Разам з сваёй мілай дзяцінай наіўнасьцю яна мела вострую, мабыць, цалком інтуіцыйную праніклівасьць, злучаную з дасканалай здольнасьцю дапасавацца да ўсякіх, нават самых нечаканых, варункаў. І выходзіла так, што зусім неўзаметку, паступова, але станоўча яна ўваходзіла ў самае сэрца сівецкіх падзей і пэўна рабіла ўплыў на іх значна большы, чым гэта прыкметна было на першы погляд. У яе ціхім, прытульным пакойчыку памалу зьвіўся дружны цэнтр, які яднаў пэўную досыць значную і ўплывовую частку сівецкай грамадзкасьці. Апрача Карызны, частымі гасьцямі ў яе былі старшыня сельсавету Пацяроб, чорны і прыгожы Андрэй Шыбянкоў — Гвардыянаў фатальны вораг — яшчэ са два менш відныя партыйцы і аптэкар Плакс. Гэты, праўда, заўсёды займаў сваю асобную нілёзофскую позыцыю і ў вузка політычныя справы ня блытаўся. {{Абмылка|фшчэ|Яшчэ}} забягаў часам сгары Галілей, але выпадкова і не да рэчы. {{Абмылка|Ян|Ён}} зьяўляўся і зьнікаў неўзаметку, нікога не чапаючы, нікому {{Абмылка|Ее|не}} замінаючы, вядучы ў жыцьці нейкую сваю аднаму яму вядомую лінію. {{Водступ|2|em}}Усіх гэтых людзей, апрача агульнае справы, зьвязвала яшчэ аднадушная сымпатыя да Веры Засуліч, якая, аднак, у кожнага мела сваё асобнае адменнае выяўленьне. {{Водступ|2|em}}Даўгі, нязграбны Пацяроб, верны сабе ўва ўсім, з клясычнай нязграбнасьцю выяўляў і сваё гарачае замілаваньне да Веры. Хоць ён і называў яе зварушліва-пяшчотным імём „п‘явачка“, але скрозь адно цэліў зрабіць ёй якую-небудзь грубаватую і ня зусім прыстойную прыемнасьць: ушчыпнуць там, паціснуць ці яшчэ што-якое. Веру страшэнна мучылі гэтыя прыемцасьці, але яна пакорна зносіла іх з павагі да мясцовае ўлады. {{Водступ|2|em}}Андрэй Шыбянкоў кахаў моўчкі і здалёку, інтрыгуючы сваім да лютасьці палкім поглядам і романтычным ценем глыбокае таямніцы на чорным прыгожым твары. Апрача таго, ён дужа лоўка іграў на гітары.<noinclude></noinclude> 1hqihfhnfbxqy6rp9ytp0czqcwnkzml 104 123751 287085 2026-05-20T08:25:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} XV.}}</span></center> {{gap|2.5em}}У гэты час у пакой убягаець '''Анэля''' з вытарашчанымі вочамі). {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (крычыць). Ратуйце, ратуйце… (хапаючыся за галаву і захлёбываючыся зварачываецца да Каліны). З...» 287085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} XV.}}</span></center> {{gap|2.5em}}У гэты час у пакой убягаець '''Анэля''' з вытарашчанымі вочамі). {{gap|2.5em}}'''Анэля''' (крычыць). Ратуйце, ратуйце… (хапаючыся за галаву і захлёбываючыся зварачываецца да Каліны). Зараз пан Кастусь з вашай Ірэнай перабеглі мяжу за нашым садам (паказываець рукой у бок, гдзе знаходзіца сад). {{gap|2.5em}}'''Марыля''' (уся трасецца). {{gap|2.5em}}'''Усе стаяць анямеўшы:''' хто раскрыўшы рот, хто расшырыўшы рукі, хто вытаращыўшы вочы і чуть чутна: „Ай, ай, ай… {{gap|2.5em}}'''Зарэмба''' (хапаецца за галаву і валіцца на стол з славамі). Вось табе… выпусьцілі птушку, выпусьцілі птушку на волю!.. (хліпаець). <center>{{разьбіўка|Нямая сцэна}}.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">{{larger|{{разьбіўка|ЗАСЛОНА}}.}}</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.5px}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.5px}} {{gap|2.0em}}<math>19\tfrac{{15}}{{X}}29</math> г. {{калёнтытул|left={{gap|1.5em}}м. Дзьвінск.|right=О. САХАРАВА.}}<noinclude></noinclude> fiuledu59iv76zkzrylmtm0t91f821u