Што дзяліць, а што не, каб супакой быў на сьвеці

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікікрыніцы</sitename>
    <dbname>bewikisource</dbname>
    <base>https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мультымедыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Адмысловае</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Размовы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Размовы з удзельнікам</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Размовы пра Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Размовы пра файл</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Размовы пра MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Размовы пра шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Даведка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Размовы пра даведку</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Размовы пра катэгорыю</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Аўтар</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Размовы пра аўтара</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Старонка</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Размовы пра старонку</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Індэкс</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Размовы пра індэкс</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Размовы пра модуль</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Што дзяліць, а што не, каб супакой быў на сьвеці</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16645</id>
    <redirect title="Што дзялиць, а што не, каб супакой быу на сьвеци (1919)" />
    <revision>
      <id>287277</id>
      <parentid>48671</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T10:10:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>725</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Што дзялиць, а што не, каб супакой быу на сьвеци (1919)]]</comment>
      <origin>287277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="65efb5kom8glrzap5dgleuwapq9e05j" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Што дзялиць, а што не, каб супакой быу на сьвеци (1919)]]</text>
      <sha1>65efb5kom8glrzap5dgleuwapq9e05j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беларускае Слова/1927/24/Кот і мышы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19272</id>
    <redirect title="Беларускае Слова (1926)/1927/24/Кот і мышы" />
    <revision>
      <id>287273</id>
      <parentid>55744</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T10:09:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>725</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Беларускае Слова (1926)/1927/24/Кот і мышы]]</comment>
      <origin>287273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="nkv2xd4w7a2b9wc0w7lv7f857lqobc8" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Беларускае Слова (1926)/1927/24/Кот і мышы]]</text>
      <sha1>nkv2xd4w7a2b9wc0w7lv7f857lqobc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>О мой Божа! Веру Табе…</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28887</id>
    <revision>
      <id>287237</id>
      <parentid>218064</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T16:26:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3503" sha1="4jip1qmrk68bl8yc0dfu5kk130rio5m" xml:space="preserve">{{Загаловак
 | назва     = О мой Божа! Веру табе…
 | аўтар     = Якуб Мартусевіч
 | арыгінал  = 
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Уніяцкі рэлігійны гімн &lt;ref&gt;[https://media.catholic.by/nv/download/n50.pdf Наша вера 4/2009, с. 45]&lt;/ref&gt;
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | анатацыі  = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах.
 | дата      = 1829 год
}}

* [[Krótkie zebranie nauki chrzesciańskiey (1835)/Pieśń|Pieśń]] // {{Fine|[[Krótkie zebranie nauki chrzesciańskiey (1835)|Krótkie zebranie nauki chrzesciańskiey dla wieśniakow mówiących językiem polsko-ruskim wyznania rzymsko-katolickiego]]. Wilno: Drukarnia Dyecezalna, 1835}}
* [[Pieśni nabożnyja/I|I. (O nasz Boże, wierym Tobie…)]] // {{Fine|[[Pieśni nabożnyja (1861)|Pieśni nabożnyja]], 1861}}
* [[Elementarz dla dobrych dzietok katolikou (1862)/Pieśń|Pieśń]] // {{Fine|[[Elementarz dla dobrych dzietok katolikou (1862)|Elementarz dla dobrych dzietok katolikou]]. Warszawa: Nakładem Księgarni Celsa Lewickiego, 1862}}
* [[Biełarusskaja Chrestomatija (Эпімах-Шыпіла)/Pieśnia|1. Pieśnia]] // {{Fine|[[Biełarusskaja Chrestomatija (Эпімах-Шыпіла)|Biełarusskaja Chrestomatija]] / skład. ''[[Аўтар:Браніслаў Эпімах-Шыпіла|Bronisłaŭ Epimach-Szypiłło]]'', 1889—1934}}
* [[Karotki Katachizm (1907)/Pieśnia|Pieśnia]] // {{fine|''[[Аўтар:Рох Філяхоўскі|Roch Filachoŭski]]'', pier. ''[[Аўтар:Францішак Будзька|X]]''. [[Karotki Katachizm (1907)|Karotki Katachizm]]. Wilnia: Drukarnia M. Kuchty, 1907}}
* [[Kantyczka (1914)/O moj Bože!|O moj Bože!]] // {{Fine|[[Kantyczka (1914)|Kantyczka]]. Wilnia: Biełaruskaje Wydawieckaje Tawarystwo u Wilni, 1914}}
* {{Скан|[[O moj Bože, wieru Tabie… (1917)|O moj Bože, wieru Tabie…]]|O moj Bože, wieru Tabie… (1917).pdf}}. {{Fine|Pietrahrad, 1917}}
* [[Хрыстаматыя беларускае літэратуры. ХІ век—1905 год/Духоўн. вершы/О мой Божа! Веру Табе…|О мой Божа! Веру Табе…]] // {{Fine|[[Хрыстаматыя беларускае літэратуры. ХІ век—1905 год]] / склад. ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. Вільня: Віленскае Беларускае Выдавецтва Б. Клецкіна, 1922}}
* [[Hołas dušy (1934)/V/Pieśni roznyja/O moj Boža!|O moj Boža!]] // {{Fine|''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Kazimir Stepowič]], [[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Wincent Hadleŭski]]''. [[Hołas dušy (1934)|Hołas dušy]]. Wilnia: Wydańnie „Biełaruskaha Katalickaha Wydawiectwa“, 1934}}
* [[Hołas dušy (1949)/V/Pieśni roznyja/O, moj Boža|O, moj Boža]] // {{Fine|''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Kazimir Stepowič]]''. [[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]. Rym, 1949}}

-----------
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Вершы Якуба Мартусевіча]]
[[Катэгорыя:Хрысціянскія гімны]]
[[Катэгорыя:Хрысціянскія песні]]
[[Катэгорыя:Уніяцтва]]
[[Катэгорыя:Творы 1829 года]]
[[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]]</text>
      <sha1>4jip1qmrk68bl8yc0dfu5kk130rio5m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дым</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30764</id>
    <redirect title="Дым (1909)" />
    <revision>
      <id>287276</id>
      <parentid>91529</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T10:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>725</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Дым (1909)]]</comment>
      <origin>287276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="63un88j6ybuycnxc0zkxs5lfbeoc15x" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Дым (1909)]]</text>
      <sha1>63un88j6ybuycnxc0zkxs5lfbeoc15x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Канец Х-га і ХІ-е стагодзьдзе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45922</id>
    <redirect title="Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе" />
    <revision>
      <id>287275</id>
      <parentid>121953</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T10:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>725</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе]]</comment>
      <origin>287275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="sk40ym0k2ceipgc3w7q39o0p6gvd1cx" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Канец X-га і XI-е стагодзьдзе]]</text>
      <sha1>sk40ym0k2ceipgc3w7q39o0p6gvd1cx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі/Выказ аўтораў, творы каторых або мысьлі былі выкарыстаны пры напісаньні гэтай кнігі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49163</id>
    <redirect title="Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ аўтораў" />
    <revision>
      <id>287274</id>
      <parentid>129855</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T10:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>725</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ аўтораў]]</comment>
      <origin>287274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="qw0nsseja51vtn2eq2vs501nhq598lu" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (1926)/Выказ аўтораў]]</text>
      <sha1>qw0nsseja51vtn2eq2vs501nhq598lu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Байкі, гумар, сатыра/Конь і сабака</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111784</id>
    <redirect title="Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Конь і сабака" />
    <revision>
      <id>287271</id>
      <parentid>261815</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T10:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>725</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Конь і сабака]]</comment>
      <origin>287271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="pom1tudjq15av5y0805tecslsd4gsyo" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Конь і сабака]]</text>
      <sha1>pom1tudjq15av5y0805tecslsd4gsyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/124</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119891</id>
    <revision>
      <id>287231</id>
      <parentid>279816</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287231</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="638" sha1="o2b1mf5g27w4g2m6ow9tifclx5okhqm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;''{{larger|Stacyja VI}}&lt;/center&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 38.jpg|300px|center]]

&lt;center&gt;'''{{larger|Usłuha Veroniki}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
Hlań, Veronika choć z žalu až mleła,&lt;/br&gt;
Zbaŭcy dać pomač adnakža zdaleła —&lt;/br&gt;
Chustkaj abcierła śviataja žančyna&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Tvar Boha-Syna.&lt;/br&gt;
I tam cud novy pry tym abjaviŭsia —&lt;/br&gt;
Voblik Jahony ma chustcy adbiǔsia,&lt;/br&gt;
Daǔ joj zapłatu usim tam na dzivy,&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Boh miłaścivy.
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o2b1mf5g27w4g2m6ow9tifclx5okhqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/126</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119895</id>
    <revision>
      <id>287232</id>
      <parentid>279817</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287232</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="656" sha1="0gqal0w0nspcq7lwluako6f5v644gh6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;''{{larger|Stacyja VII}}&lt;/center&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 39.jpg|300px|center]]

&lt;center&gt;'''{{larger|Jezus druhi raz padaje}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
Padaje Jezus zamučan biaz miery,&lt;/br&gt;
Užo bajacca — pahancy žaŭniery,&lt;/br&gt;
Kab nia źmior ŭ darozie Jon ad ranaŭ,&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Nia ǔkryžavany.&lt;/br&gt;
Bjuč, papichajuć, čuvać tam praklony,&lt;/br&gt;
Hrešnik, na śviecie, pryznajsia, šalony,&lt;/br&gt;
To-ž cierpić strašna z tvaje tak pryčyny&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Zbaŭca biazviny.
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0gqal0w0nspcq7lwluako6f5v644gh6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/128</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119897</id>
    <revision>
      <id>287233</id>
      <parentid>279818</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287233</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="648" sha1="0o1b5ya37d5bvh63wgx37clnsi0p58z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;''{{larger|Stacyja VIII}}&lt;/center&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 40.jpg|300px|center]]

&lt;center&gt;'''{{larger|Płačučyja žančyny}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
Jdzie z kryžam Zbaŭca, zbaŭleńnie dać śvietu,&lt;/br&gt;
Jamu darohu zabiehli kabiety.&lt;/br&gt;
Z płačam na ziemlu da noh jany pali&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}U strašnym žali.&lt;/br&gt;
I choć naš Zbaŭca až mleje ad boli,&lt;/br&gt;
Ciašyć žančyny adnak u niadoli,&lt;/br&gt;
Płakać im kaža nad dziaćmi-synami&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Dy nad hrachami.
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0o1b5ya37d5bvh63wgx37clnsi0p58z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/130</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119900</id>
    <revision>
      <id>287234</id>
      <parentid>279819</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:49:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287234</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="652" sha1="p9iqfnt4cbjt11offthr812jlkrxxxu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;''{{larger|Stacyja IX}}&lt;/center&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 41.jpg|300px|center]]

&lt;center&gt;'''{{larger|Jezus trejci raz padaje}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
Jezus na horu idzie Kalvaryjsku,&lt;/br&gt;
Pad ciažkim kryžam samleǔšy, paŭ nizka,&lt;/br&gt;
Sam jon padniacca nia maje ǔžo siły,&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Zbaŭca naš miły.&lt;/br&gt;
Padaje Jezus pad kryžam raz trejci:&lt;/br&gt;
Heta, kab zbavić ciabie, hrešny śviecie,&lt;/br&gt;
Kryža nia kinie, choć siły nia maje,&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Na jim skanaje.
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p9iqfnt4cbjt11offthr812jlkrxxxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/132</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119902</id>
    <revision>
      <id>287235</id>
      <parentid>279820</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287235</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="623" sha1="cr8vfqeer2g9v29ayt94oqa6fqu4t6d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;''{{larger|Stacyja X}}&lt;/center&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 42.jpg|300px|center]]

&lt;center&gt;'''{{larger|Raździavańnie}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
Novaha Zbaŭcu prydali ciarpieńnia:&lt;/br&gt;
Ździerli nialudzka ź Jaho ǔsio adzieńnie;&lt;/br&gt;
Hetym nanova rany adnavili,&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Voctam paili.&lt;/br&gt;
Chryste, Stvaryciel, Zbaŭca naš i Boža,&lt;/br&gt;
Ty prybiraješ ziamielku pryhoža;&lt;/br&gt;
A Ciabie prybiraje kroŭ i rany,&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Jezu kachany!&lt;/br&gt;
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cr8vfqeer2g9v29ayt94oqa6fqu4t6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/134</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119904</id>
    <revision>
      <id>287238</id>
      <parentid>279821</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T16:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287238</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="652" sha1="cmrjaexq0v7ffdv0785ypnrlp7dc4it" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;''{{larger|Stacyja XI}}&lt;/center&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 43.jpg|300px|center]]

&lt;center&gt;'''{{larger|Kryžavańnie}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
Niamiłaserna kładuć na {{абмылка|kryź|kryž}} srohi&lt;/br&gt;
I prybivajuć Zbaŭcy ruki, nohi.&lt;/br&gt;
Ach dakanana — hlań užo achviara&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Chrysta Űładara.&lt;/br&gt;
Narodzie hrešny, zalisia ślazami:&lt;/br&gt;
Našaha Zbaŭcy nia budzie ǔžo z nami,&lt;/br&gt;
Bolej nia ǔbačym Baranka cichoha —&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Chrystusa Boha.
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cmrjaexq0v7ffdv0785ypnrlp7dc4it</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/136</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119906</id>
    <revision>
      <id>287239</id>
      <parentid>279822</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T16:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287239</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="630" sha1="aepzc41f9n91ae04s56vvd4q4fz1uxu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;''{{larger|Stacyja XII}}&lt;/center&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 44.jpg|300px|center]]

&lt;center&gt;'''{{larger|Śmierć kryžovaja}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
Jezus prybity na kryžy kanaje,&lt;/br&gt;
Maci pad kryžam staić ledź žyvaja,&lt;/br&gt;
Sonca zaćmiła, skała až trasiecca&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Zasłona rviecca.&lt;/br&gt;
Nieba z ziamloju žałobu adzieła,&lt;/br&gt;
Boha na kryžy pry skonie žaleła;&lt;/br&gt;
A naša serca choć Boha i znaje: —&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Žal nie prajmaje.
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aepzc41f9n91ae04s56vvd4q4fz1uxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/138</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119908</id>
    <revision>
      <id>287240</id>
      <parentid>279823</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T16:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287240</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="fracybyyl2g5zv0nhde0qujwdg4uhfn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;''{{larger|Stacyja XIII}}&lt;/center&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 45.jpg|300px|center]]

&lt;center&gt;'''{{larger|Zniaćcie z kryža}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
Skanaŭ uže Jezus, panik hałavoju,&lt;/br&gt;
Kab mieć nas hrešnych u niebie z Saboju&lt;/br&gt;
Našaha Zbaŭcu malemo ślazami&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Zžałsia nad nami!&lt;/br&gt;
Jak źniali z kryža, tam Maci śviataja&lt;/br&gt;
Z cieła Chrystusa ślaźmi kroǔ zmyvaje&lt;/br&gt;
Ach, pastarajsia, duša, hrachi zmyci,&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Bolš nie hrašyci!
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fracybyyl2g5zv0nhde0qujwdg4uhfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/140</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119910</id>
    <revision>
      <id>287241</id>
      <parentid>279824</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T16:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287241</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="637" sha1="rpiwy245v11p4g6d8ti55yn1iwu0eah" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;''{{larger|Stacyja XIV}}&lt;/center&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 46.jpg|300px|center]]

&lt;center&gt;'''{{larger|Pachoviny}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
U hrob Chrystusa kładuć vučni cieła,&lt;/br&gt;
Ach, čyjož serca tak zakamianieła,&lt;/br&gt;
Kab razam z Matkaj u takoj niadoli&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Nia płakać z bolu!&lt;/br&gt; 
Płač, prasi Zbaŭcu, pakiń žyćcio złoje&lt;/br&gt;
I ačyść serca, kab cieła śviatoje&lt;/br&gt;
Tam spačyvała u jim nazaŭsiody&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Biez pieraškody.
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rpiwy245v11p4g6d8ti55yn1iwu0eah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/142</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119912</id>
    <revision>
      <id>287242</id>
      <parentid>279827</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T16:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287242</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="9a9gaatfzbdg2p9i2hecrb7p0eeqpod" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;''Kančalnaja malitva&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1em}}Chryście Boža, moj Zbavicielu! Na hetaj kryžovaj darozie paznaŭ ja Tvajo biaźmiernaje miłaserdzie j luboŭ da nas hrešnych. Ty mukami Svaimi j śmierciu kryžovaj
zapłaciŭ Ajcu Niabiesnamu za našy praviny j vysłužyŭ nam viečnaje ščaście. Pryjmiž, Božańka, ŭ adpłatu, choć hetu voś darohu, što ja tut adpraviŭ. Daj, kab pačućcio, što ŭzvarušała dušu maju padčas hetaje darohi, tryvała ŭ majoj dušy pamiaci dy vyjśła mnie na zbaŭleńnie, a dušam čyscovym na polhu. Amen.

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 47.jpg|200px|center]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9a9gaatfzbdg2p9i2hecrb7p0eeqpod</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287243</id>
      <parentid>287242</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T16:54:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287243</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="mu4uobye4p4zdl1eoe8s5pg7h164ul0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;''Kančalnaja malitva&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1em}}Chryście Boža, moj Zbavicielu! Na hetaj kryžovaj darozie paznaŭ ja Tvajo biaźmiernaje miłaserdzie j luboŭ da nas hrešnych. Ty mukami Svaimi j śmierciu kryžovaj
zapłaciŭ Ajcu Niabiesnamu za našy praviny j vysłužyŭ nam viečnaje ščaście. Pryjmiž, Božańka, ŭ adpłatu, choć hetu voś darohu, što ja tut adpraviŭ. Daj, kab pačućcio, što ŭzvarušała dušu maju padčas hetaje darohi, tryvała ŭ majoj dušy pamiaci dy vyjśła mnie na zbaŭleńnie, a dušam čyscovym na polhu. Amen.

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 47.jpg|300px|center]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mu4uobye4p4zdl1eoe8s5pg7h164ul0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/143</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119913</id>
    <revision>
      <id>287244</id>
      <parentid>279864</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287244</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1585" sha1="8xmh1lyq4o7ap4fqmojqficgsv0tyhq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Sakramenty&quot;/&gt;[[File:Hołas dušy (1949). Узор 2.png|350px|center]]

&lt;center&gt;{{x-larger|'''ČASĆ III'''&lt;/br&gt;SAKRAMENTY}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:92%; line-height: 1.3;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}Łaski, patrebnyja dla našaha zbaűleńnia, dajuć nam Sakramenty, Chrystom ustanoűlenyja i biez jakich praűdzivaha žyćcia duchovaha być nia moža. Sakramenty abymajuć sucelnaje žyćcio ducha našaha: ačyščajuć jaho, dajuć uzrost u cnoty, łučać z Boham. Danaroűleny jany da űsich patreb dušy. Dva
Sakramenty — Chrost i Pakuta — rodziać stan pryjaźni z Boham praz łasku űśviačeńnia, druhija pjać słužać dla űtrymańnia j źvialičeńnia hetaje łaski i dziela taho nazyvajucca Sakramentami žyvych. Try Sakramenty prymać možna tolki adzin raz u žyćci: Chrost, Kryžmavańnie i Kapłanstva. Charaktar, jakim
značać jany dušu, astajecca navieki.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Kab kožny moh naležna karystacca
hetymi Sakramentami j čerpać z ich siłu, patrebnuju da dobraha, chryścijanskaha žyćcia, padajom tut karotkija navuki ab Sakramentach i adnosnyja malitvy.
&lt;/div&gt;
&lt;section end=&quot;Sakramenty&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Chrost i Kryžmavańnie&quot;/&gt;&lt;center&gt;'''{{larger|Chrost i Kryžmavańnie}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:92%; line-height: 1.3;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}Chrost robić nas chryścijanami j
daje začatki tych Boskich cnotaű viery, nadziei j lubovi, jakija słužać asnovaj da
&lt;section end=&quot;Chrost i Kryžmavańnie&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8xmh1lyq4o7ap4fqmojqficgsv0tyhq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/147</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119923</id>
    <revision>
      <id>287251</id>
      <parentid>279389</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287251</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="903" sha1="0x7luu2tkhgcv6mdhvlabo53wbkelva" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;font-size:92%; line-height: 1.3;&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;Božyja, kaścielnyja, hrachi hałoűnyja, hrachi čužyja z našaj vinoju, hrachi proci Ducha Śviatoha dy inšyja, jak maješ u katechiźmie. A pomni, što biaz pomačy Božaj ani dobra prypomniš, ani űskaješsia, što zhrašyű. Treba mocna malicisia, kab paznać hrachi, ich złość
i patrebu papravy. Spoviedź biaz žalu j pastanaűleńnia papravy ničoha niavarta. To-ž prasi Boha, kab Jon daű hety žal i achvotu da papravy. A jak ščyra prasić budzieš, budź spakojny, što spoviedź tvaja űdasca. Nie havary na spoviedzi ničoha niepatrebnaha j lišniaha, nia zvalvaj viny na kaho druhoha i pomni, čaho pryjšoű: kab papravicca z bludoű svaich. Paśla spoviedzi prasi Boha vytryvałaści, dziakujučy za łasku daravańnia hrachoű i adpraű naznačanuju pakutu.
&lt;/div&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 48.jpg|200px|center]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0x7luu2tkhgcv6mdhvlabo53wbkelva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/148</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119924</id>
    <revision>
      <id>287248</id>
      <parentid>279914</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:37:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287248</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1281" sha1="e8zfe73p15ijwnsslo92yo13npvr3n3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Malitvy prad spoviedziaj&quot;/&gt;[[File:Hołas dušy (1949). Узор 2.png|350px|center]]

&lt;center&gt;{{larger|'''Malitvy prad spoviedziaj'''}}&lt;/br&gt;{{fine|(Da Ducha Śviatoha)}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;{{Ініцыял|O}}&lt;/span&gt; Duchu śviaty! Pahlań miłaserna na mianie hrešnaha i zžalsia, bo ciemra hłybokaja ablahła dušu maju. Daj-ža mnie svajho śviatła Boskaha paznaci hrachi maje i papravicca ščyra. Maju dobruju volu, o Boža, pryznacca z žalem da ŭsich pravinaŭ maich i kajecca praŭdziva. Ty ŭspamažy pamiać i volu maju. O Najśviaciejšy Razdaŭca łaski j praŭdy! Budź sa mnoj u hetaj tak važnaj hadzinie i daj łaskava ačyścicca mnie z hrachoŭ maich, uzyjści na novuju darohu žyćcia, ducham złučycca z Chrystusam na žyćcio
lepšaje, čyściejšaje, miłaje Bohu j ludziam.
&lt;section end=&quot;Malitvy prad spoviedziaj&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Rachunak Sumleńnia&quot;/&gt;&lt;center&gt;'''Rachunak Sumleńnia&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:92%; margin-top:-0.5em; line-height: 1.3;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}Ciapeir prypomni sabie hrachi prociű Boha, ludziej i siabie samoha, hrachi
dumkaj, słovam i čynam. Prypaminaj ad apošniaj spoviedzi, prabiahajučy
&lt;section end=&quot;Rachunak Sumleńnia&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e8zfe73p15ijwnsslo92yo13npvr3n3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/154</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119931</id>
    <revision>
      <id>287249</id>
      <parentid>279980</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287249</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1100" sha1="dq1g4rszs4olsh097v8ucjgk7i535o5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;[[File:Hołas dušy (1949). Узор 2.png|350px|center]]

&lt;center&gt;{{x-larger|PSALMY PAKUTNYJA}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{gap|1em}}''Antyfona''. Nia zvažaj, Boža, na
prastupki našy, abo baćkoŭ našych dy nie karaj nas za hrachi našy.

&lt;center&gt;{{larger|'''Psalm 6}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;{{Ініцыял|N}}&lt;/span&gt;{{водступ|-0.3|em}}ia ŭ jaraści Tvajoj Božaspadaru vinuj mianie, ani ǔ hnievie Tvaim karaj mianie.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Zžalsia nada mnoju, Boža, bo ja chvory: azdaravi mianie, Boža, bo stryvožany maje kości.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}I duša maja stryvožana vielmi: a Ty, Űsiespadaru, dakul-ža adviartacimiešsia.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Abiarnisia, Božaspasie, dy vyrvi dušu maju: vybaŭ mianie dziela miłaści svaje.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Bo ǔ śmierci niama, chto ab Tabie pomniǔby, a ŭ piekle chto-ž Tabie budzie davać chvału?&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}Ja strudziŭsia ŭ stahnańni maim,
abmyvaju što-noč majo łoža, ślaźmi svaimi palivaju, paściel maju.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dq1g4rszs4olsh097v8ucjgk7i535o5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/170</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119949</id>
    <revision>
      <id>287259</id>
      <parentid>279431</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T19:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287259</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="792" sha1="sfzt1guvlfeuzuj3o01q9ri14q5lid7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1em}}«Kroŭ Chrystova — napai mianie.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}«Vada boku Chrystovaha — abmyj manie.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}«Mučeńnie Chrystovaje — zmacni mianie.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}«O dobry Jezu — pasłuchaj mianie.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}«Ű ranach Tvaich — ukryj mianie.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}«Nie dazvol mnie adłučycca ad Ciabie.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}«Ad voraha złosnaha barani mianie.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}«Ű časie śmierci maje paklič mianie.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}«I dazvol mnie pryjści da Ciabie.&lt;/br&gt;
{{gap|1em}}«Kab Ciabie chvalici z śviatymi na vieki viečnyja. Amen».
&lt;div style=&quot;font-size:92%; line-height: 1.3;&quot;&gt;
{{gap|1.5em}}(Za hetyja akty Papiež Pius IX pryznaű adpusty, jak za 300 dnioű daűniejšaj pakuty).
&lt;/div&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 49.jpg|150px|center]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sfzt1guvlfeuzuj3o01q9ri14q5lid7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/171</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119950</id>
    <revision>
      <id>287260</id>
      <parentid>280006</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T19:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287260</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="584" sha1="b4983zeydpy3kg16zutjei61q8x0mpx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Malitva prad voblikam Zbaŭcy Űkryžavanaha&quot;/&gt;&lt;center&gt;'''{{larger|Malitva prad voblikam Zbaŭcy Űkryžavanaha}}&lt;/center&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 50.jpg|300px|center]]

&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;{{Ініцыял|O}}&lt;/span&gt; dobry j najmilejšy Jezu, voś ja ǔpadaju na kaleni prad voblikam Tvaim i z najbolšym žaram dušy maje prašu Ciabie j malu, kab uliŭ u serca majo žyvyja adčučci viery, nadziei j lubovi dy daŭ sapraŭdny žal za hrachi maje j mocnuju volu papravy, a ja ź
&lt;section end=&quot;Malitva prad voblikam Zbaŭcy Űkryžavanaha&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b4983zeydpy3kg16zutjei61q8x0mpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/175</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119956</id>
    <revision>
      <id>287261</id>
      <parentid>279971</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T19:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287261</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="996" sha1="3m314b6gcvja0368y2h2wq9bply39xf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;div style=&quot;font-size:92%; line-height: 1.3;&quot;&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Śviàtarstva&quot;/&gt;bo tam, dzie niama słuh aűtara, niama j achviary: a dzie niama achviary śviatoj tam niama j relihii. Śviatarstva, heta — ćviet miłaści Serca Božaha. Hledziačy na duchaűnika dumajcie ab Chryście Jezusie.&lt;ref&gt;Z śv. Jana Vjanneja.&lt;/ref&gt;
&lt;/div&gt;

[[File:Hołas dušy (1949). Малюнак 51.jpg|400px|center]]
&lt;section end=&quot;Śviàtarstva&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Malitva za Ajca Śv.&quot;/&gt;&lt;center&gt;'''{{larger|Malitva za Ajca Śv.}}&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;{{Ініцыял|B}}&lt;/span&gt;oža, ŭsich viernych Pastyru j Vaładaru, ŭzhlań miłaściva na słuhu Tvajho Papieža N, jakoha nad Kaściołam Svaim pastavić mieŭ łasku, daj jamu, prosim, tak słovam i prykładam kiravać paduładnymi, kab razam z daručanaj
sabie aŭčcarniaj dajšoŭ da žyćcia viečnaha. Praz Chrysta Zbaviciela našaha. Amen.
&lt;section end=&quot;Malitva za Ajca Śv.&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3m314b6gcvja0368y2h2wq9bply39xf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/184</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119967</id>
    <revision>
      <id>287264</id>
      <parentid>280047</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T20:14:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287264</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1223" sha1="k505q4p7sg3ix4x10qidg674y2edezd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Litanija da Najśviaciejšaha Imieńnia Jezus&quot;/&gt;[[File:Hołas dušy (1949). Узор 2.png|350px|center]]

{{ц|{{x-larger|'''CAŚĆ IV'''&lt;/br&gt;{{разьбіўка|LITANIÌ}}}}}}
&lt;center&gt;'''{{larger|Litanija da Najśv. Imieńnia Jesus}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;{{Ініцыял|K}}&lt;/span&gt;iryje elejson,&lt;ref&gt;Kiryje elejson — słovy hreckija — značać: Boža zžalsia.&lt;/ref&gt; Chryste elejson&lt;/br&gt;{{gap|1em}}Kiryje elejson!&lt;/br&gt;{{водступ|-2.0|em}}Jezu pasłuchaj nas, Jezu vysłuchaj nas!&lt;/br&gt;Ojča ż nieba Boža, zžalsia nad nami!&lt;/br&gt;Synie, Zbaŭca Śvietu, Boža, zžalsia nad nami!&lt;/br&gt;Duchu, Śviaty Boža, zžalsia nad nami!&lt;/br&gt;Śviataja Trojca adzin Boža, zžalsia nad nami!
{|style=&quot;margin-top:-1em; margin-bottom:-1em; margin-left:-0.2em;&quot;
|Jezu, Synie Boha&lt;/br&gt;Jezu, jasnaść Ajcoǔskaja,&lt;/br&gt;Jezu, blesk śvietłaści viečnaje&lt;/br&gt;Jezu, vaładaru słavy,&lt;/br&gt;Jezu, sonca spraviadlivaści,&lt;/br&gt;Jezu, Synie Dzievy Maryi,&lt;/br&gt;Jezu najmilejšy,
| valign=&quot;middle&quot; |[[File:Bracket right 6.png|9px]]
| valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;transform: rotate(-90deg)&quot; |{{водступ|0|em}}zžalsia nad nami
|}
&lt;section end=&quot;Litanija da Najśviaciejšaha Imieńnia Jezus&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k505q4p7sg3ix4x10qidg674y2edezd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu/327</title>
    <ns>104</ns>
    <id>119973</id>
    <revision>
      <id>287224</id>
      <parentid>279936</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T12:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287224</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3350" sha1="he82ymt5o4dth1c1cfq369gz6v1vwb8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}}
{{Калёнтытул|right=bač.}}

{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/II/Razmyšleńni/Niešpar|Niešpar]]|78|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/II/Razmyšleńni/Ružaniec|{{Абмылка|Ružniec|Ružaniec}}]]|87|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/II/Razmyšleńni/Daroha Kryža|Daroha Kryža]]|103|5|col3-width=2.5em}}


{{Цэнтар|ČAść III}}

{{Цэнтар|'''[[Hołas dušy (1949)/III/Sakramenty|Sakramenty]]'''}}

{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Chrost i Kryžmavańnie|Chrost i Kryžmavańnie]]|133|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Pakuta j Eǔcharystyja|Pakuta j Eǔcharystyja]]|135|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Malitvy prad spoviedździu|Malitvy prad spoviedździu]]|138|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Rachunak Sumleńnia|Rachunak Sumleńnia]]|138|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Żal za hrachi|Żal za hrachi]]|141|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Psalmy Pakutnyja|Psalmy Pakutnyja]]|144|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Malitvy prad Kamunijej śv.|Malitvy prad Kamunijej śv.]]|155|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Malitvy pa Kamunii śv.|Malitvy pa Kamunii śv.]]|158|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Malitva pierad Zbaŭcam Ukryžavanym, adpustovaja|Malitva pierad Zbaŭcam Ukryžavanym, adpustovaja]]|161|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Śviàtarstva|Śviàtarstva]]|163|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Malitva za Ajca śv.|Malitva za Ajca śv.]]|165|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Malitva za Biskupaŭ i Prezbyt|Malitva za Biskupaŭ i Prezbyt]]|166|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Suženstva|Suženstva]]|166|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Malitva maładych|Malitva maładych]]|167|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Apošniaje Pamazańnie|Apošniaje Pamazańnie]]|168|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Malitva chvoraha|Malitva chvoraha]]|169|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/III/Maleńni za kanajučaha|Maleńni za kanajučaha]]|171|5|col3-width=2.5em}}

{{Цэнтар|ČAść IV}}

{{Цэнтар|'''Litanii'''}}

{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/IV/Litanija da Najśviaciejšaha Imieńnia Jezus|Litanija da Najśviaciejšaha Imieńnia Jezus]]|174|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/IV/Litanija da Najśv. Serca Jez.|Litanija da Najśv. Serca Jez.]]|179|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/IV/Akt paśviaty cełaha rodu ludzkoha Najśv. Sercu Jezusa|Akt paśviaty cełaha rodu ludzkoha Najśv. Sercu Jezusa]]|182|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/IV/Litanija da NDM, Loretanskaja|Litanija da NDM, Loretanskaja]]|185|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/IV/Litanija da śv. Jazepa|Litanija da śv. Jazepa]]|189|5|col3-width=2.5em}}
{{Dotted TOC||[[Hołas dušy (1949)/IV/Litanija da Usich śviatych|Litanija da Usich śviatych]]|191|5|col3-width=2.5em}}
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>he82ymt5o4dth1c1cfq369gz6v1vwb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hołas dušy (1949)/III/Chrost i Kryžmavańnie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120145</id>
    <revision>
      <id>287245</id>
      <parentid>279908</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="715" sha1="rwiywfx7p1zmkdd0v9vnuocb43yavx4" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Chrost i Kryžmavańnie
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1949 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Hołas dušy (1949)/III/Sakramenty|Sakramenty]]
 | наступны  = [[Hołas dušy (1949)/III/Pakuta i Eucharystyja|Pakuta i Eucharystyja]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu&quot; from=&quot;143&quot; fromsection=&quot;Chrost i Kryžmavańnie&quot; to=&quot;145&quot; tosection=&quot;Chrost i Kryžmavańnie&quot;/&gt;
-----------
{{Крыніцы}}
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>rwiywfx7p1zmkdd0v9vnuocb43yavx4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287246</id>
      <parentid>287245</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="717" sha1="nkjeqpgnrhq7v39hcgz3sw4vfb1tq80" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Chrost i Kryžmavańnie
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1949 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Hołas dušy (1949)/III/Sakramenty|Sakramenty]]
 | наступны  = [[Hołas dušy (1949)/III/Pakuta j Eǔcharystyja|Pakuta j Eǔcharystyja]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu&quot; from=&quot;143&quot; fromsection=&quot;Chrost i Kryžmavańnie&quot; to=&quot;145&quot; tosection=&quot;Chrost i Kryžmavańnie&quot;/&gt;
-----------
{{Крыніцы}}
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>nkjeqpgnrhq7v39hcgz3sw4vfb1tq80</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hołas dušy (1949)/III/Śviàtarstva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120198</id>
    <revision>
      <id>287252</id>
      <parentid>280019</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="63n0p795tooby4md00vnqzfj2f630ql" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Śviàtarstva
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1949 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Малітвы
 | папярэдні = [[Hołas dušy (1949)/III/Malitva prad voblikam Zbaŭcy Űkryžavanaha|Malitva pierad Zbaŭcam Ukryžavanym, adpustovaja]]
 | наступны  = [[Hołas dušy (1949)/III/Malitva za Ajca Śv.|Malitva za Ajca Śv.]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu&quot; from=&quot;173&quot; fromsection=&quot;Śviàtarstva&quot; to=&quot;175&quot; tosection=&quot;Śviàtarstva&quot;/&gt;
-----------
{{Крыніцы}}
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>63n0p795tooby4md00vnqzfj2f630ql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hołas dušy (1949)/III/Malitva za Biskupaǔ i Prezbiteraŭ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120200</id>
    <revision>
      <id>287262</id>
      <parentid>280023</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T20:09:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="739" sha1="5zcqn88gfcf6y7spwjqjezwr2xw6ewn" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Malitva za Biskupaǔ i Prezbiteraŭ
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1949 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Малітвы
 | папярэдні = [[Hołas dušy (1949)/III/Malitva za Ajca Śv.|Malitva za Ajca Śv.]]
 | наступны  = [[Hołas dušy (1949)/III/Suženstva|Suženstva]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu&quot; from=&quot;176&quot; fromsection=&quot;Malitva za Biskupaǔ i Prezbiteraŭ&quot; to=&quot;176&quot; tosection=&quot;Malitva za Biskupaǔ i Prezbiteraŭ&quot;/&gt;
-----------
{{Крыніцы}}
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>5zcqn88gfcf6y7spwjqjezwr2xw6ewn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hołas dušy (1949)/IV/Litanija da Najśviaciejšaha Imieńnia Jezus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120210</id>
    <revision>
      <id>287263</id>
      <parentid>282394</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T20:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="697" sha1="83oo33km1twfe5xwu5iskc8wsbr024x" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Litanija da Najśviaciejšaha Imieńnia Jezus
 | аўтар     = Казімір Сваяк
 | год       = 1949 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Літанія
 | папярэдні = [[Hołas dušy (1949)/III/Maleńni za kanajučaha|Maleńni za kanajučaha]]
 | наступны  = [[Hołas dušy (1949)/IV/Litanija da Najśv. Serca Jez.|Litanija da Najśv. Serca Jez.]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu&quot; from=&quot;184&quot; to=&quot;187&quot; /&gt;
-----------
{{Крыніцы}}
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>83oo33km1twfe5xwu5iskc8wsbr024x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hołas dušy (1949)/V/Pieśni roznyja/O, moj Boža</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120320</id>
    <revision>
      <id>287236</id>
      <parentid>280443</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T16:23:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="770" sha1="knnxwjyvgovdu458mn827t3m39gucy6" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = O moj Boža
 | безаўтара = 
 | год       = 1949 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Песьня
 | папярэдні = [[Hołas dušy (1949)/V/Pieśni roznyja/Pieśnia ab apiecy Boskaj|Pieśnia ab apiecy Boskaj]]
 | наступны  = [[Hołas dušy (1949)/V/Pieśni roznyja/Chryścijanski himn|Chryścijanski himn]]
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[О мой Божа! Веру Табе…]]
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu&quot; from=&quot;292&quot; fromsection=&quot;O moj Boža&quot; to=&quot;294&quot; tosection=&quot;O moj Boža&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>knnxwjyvgovdu458mn827t3m39gucy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hołas dušy (1949)/V/Pieśni j malitvy za Bačkaŭščynu/Boža, što kaliś narody</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120377</id>
    <revision>
      <id>287223</id>
      <parentid>280541</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T11:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>287223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="789" sha1="cfdc0fbtb3ofglag1dba83bshx82ex3" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Boža, što kaliś narody
 | аўтар     = Андрэй Зязюля
 | год       = 1949 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Песьня за Бацькаўшчыну
 | папярэдні = [[Hołas dušy (1949)/V/Liturhičnyja śpievy/Ministranturka|Ministranturka]]
 | наступны  = [[Hołas dušy (1949)/V/Pieśni j malitvy/Mahutny Boža|Mahutny Boža]]
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Песьня Беларусі]].
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Stepovic K.Holas dusy.Padrucnik zycciapraktyki relihijnaj dla bielarusau.djvu&quot; from=&quot;323&quot; fromsection=&quot;Boža, što kaliś narody&quot; to=&quot;324&quot;/&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>cfdc0fbtb3ofglag1dba83bshx82ex3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Байкі (па Крылову і іншых)/Што бачыў Кандрат?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123656</id>
    <redirect title="Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў у горадзе Кандрат?" />
    <revision>
      <id>287272</id>
      <parentid>286686</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T10:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>725</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў у горадзе Кандрат?]]</comment>
      <origin>287272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="k5re3whlzpl7axngy84xqpd5u113k2g" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Байкі (Друцкі-Падбярэскі, 1926)/Што бачыў у горадзе Кандрат?]]</text>
      <sha1>k5re3whlzpl7axngy84xqpd5u113k2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Байкі, гумар, сатыра/Байкі/Рада па упартых</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123682</id>
    <redirect title="Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада на ўпартых" />
    <revision>
      <id>287270</id>
      <parentid>286757</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T10:09:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>725</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада на ўпартых]]</comment>
      <origin>287270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="2tft4mfk5qzwp8wefgjkvaj20cxfljj" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Байкі, гумар, сатыра (1928)/Байкі/Рада на ўпартых]]</text>
      <sha1>2tft4mfk5qzwp8wefgjkvaj20cxfljj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123785</id>
    <revision>
      <id>287225</id>
      <parentid>287216</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>287225</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4474" sha1="csvrz2nc6r9089ll68akmu5iv6wtlqu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2.5em}}Параўнальна багаты матэрыял прапануецца толькі для магчымасьці выбару, а не для скарыстаньня яго цалком.

{{gap|2.5em}}Падход да пісьма простых расказікаў можа быць вельмі рознастайны: размова, расказваньне настаўнікам, расказы дзяцей, чытаньне загадзя падабранага твору, — усё залежыць ад творчасьці настаўніка. Пры ўстанаўленьні тэксту ўсяго расказу або асобнага сказу, тое ці іншае слова яго, калі ў ім будзе яшчэ невядомая дзецям літара, адхіляецца з тым ці іншым мотываваньнем. Але вельмі важна злажыць тэкст пры ўдзеле самых дзяцей.

{{gap|2.5em}}Пасьля кожнай новай літары павінна выясьняцца, чыё імя, чыя фамілія можа быць цяпер напісана, і дзеці з цікавасьцю чакаюць свае чаргі.

{{gap|2.5em}}„Мэтод наш“, кажа у заключэньне Шапашнікаў, праводзіць
абстрагаваньне гукаў праз аналіз у процэсе пісьма. Дзеля гэтага, кажучы каротка, нашы вучні пры чытаньні выходзяць ад тых гукаў,
каторыя выяўляліся для іх, як рэзультат назіраньня над жывою гутаркаю. Стала быць, усякі назоў гуку для іх ня мае важнага значэньня: гэта будзе назва — і толькі. Няхай даюцца назвы: „эль“, „ле“, „лы“, „л“, „ль“, — усё роўна. Назоў робіцца небясьпечным толькі тады, калі ў ім бачаць „чысты“ гук, той іменна гук, каторы нібы ёсьць у гутарцы ў розных злучэньнях“.

{{gap|2.5em}}Навучаньне пісьму ставіцца ў самую цесную сувязь з практыкаваньнямі ў рысаваньні. Пры навучаньні-ж грамаце ўжываецца друкаваны шрыфт. Такім парадкам, рукапіснае пісьмо йдзе пазьней
навучаньня чытаньню.

&lt;center&gt;{{larger|'''Навучаньне грамаце па гукавым мэтодзе чытаньня-пісьма.}}&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Навучаньне грамаце вымагае пэўнага і паступовага парадку і грунтоўнасьці ў практыкаваньнях. Нават малазначнае ўпушчэньне, няправільнасьць або простая няўважлівасьць могуць мець непажаданыя вынікі, і толькі агульная сумесная работа ўсяе клясы забясьпечвае посьпех навучаньня грамаце. Дзеля гэтага парадак навучаньня грамаце, разьмеркаваньне практыкаваньняў і ўсіх дапаможных заняцьцяў маюць значэньне.

{{gap|2.5em}}Навучаньне пачынаецца ня зразу з літар, дзеля чаго загадзя вядуцца папярэднія заняцьці, практыкаваньні. А гэтыя папярэднія заняцьці ў сваю чаргу вядуцца ня з першага дня навучаньня: дзецям трэба яшчэ аглядзецца, азнаёміцца са школаю, каторая мае для іх цікавасьць навіны.

{{gap|2.5em}}Дзеля гэтага да пачатку папярэдніх заняцьцяў ідуць так званыя ўступныя лекцыі. Такім чынам трэба разгледзець:

{{gap|2.5em}}1. Уступныя заняцьці.

{{gap|2.5em}}2. Папярэднія практыкаваньні.

{{gap|2.5em}}3. Заняцьці па навучаньні грамаце.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>csvrz2nc6r9089ll68akmu5iv6wtlqu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287226</id>
      <parentid>287225</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:57:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>287226</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4468" sha1="9n7e7kebr5s4q9fq1f1nhx4tdob6jxl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2.5em}}Параўнальна багаты матэрыял прапануецца толькі для магчымасьці выбару, а не для скарыстаньня яго цалком.

{{gap|2.5em}}Падход да пісьма простых расказікаў можа быць вельмі рознастайны: размова, расказваньне настаўнікам, расказы дзяцей, чытаньне загадзя падабранага твору, — усё залежыць ад творчасьці настаўніка. Пры ўстанаўленьні тэксту ўсяго расказу або асобнага сказу, тое ці іншае слова яго, калі ў ім будзе яшчэ невядомая дзецям літара, адхіляецца з тым ці іншым мотываваньнем. Але вельмі важна злажыць тэкст пры ўдзеле самых дзяцей.

{{gap|2.5em}}Пасьля кожнай новай літары павінна выясьняцца, чыё імя, чыя фамілія можа быць цяпер напісана, і дзеці з цікавасьцю чакаюць свае чаргі.

{{gap|2.5em}}„Мэтод наш“, кажа у заключэньне Шапашнікаў, праводзіць
абстрагаваньне гукаў праз аналіз у процэсе пісьма. Дзеля гэтага, кажучы каротка, нашы вучні пры чытаньні выходзяць ад тых гукаў,
каторыя выяўляліся для іх, як рэзультат назіраньня над жывою гутаркаю. Стала быць, усякі назоў гуку для іх ня мае важнага значэньня: гэта будзе назва — і толькі. Няхай даюцца назвы: „эль“, „ле“, „лы“, „л“, „ль“, — усё роўна. Назоў робіцца небясьпечным толькі тады, калі ў ім бачаць „чысты“ гук, той іменна гук, каторы нібы ёсьць у гутарцы ў розных злучэньнях“.

{{gap|2.5em}}Навучаньне пісьму ставіцца ў самую цесную сувязь з практыкаваньнямі ў рысаваньні. Пры навучаньні-ж грамаце ўжываецца друкаваны шрыфт. Такім парадкам, рукапіснае пісьмо йдзе пазьней
навучаньня чытаньню.

{{АРЦ|{{larger|'''Навучаньне грамаце па гукавым мэтодзе чытаньня-пісьма.}}}}
{{gap|2.5em}}Навучаньне грамаце вымагае пэўнага і паступовага парадку і грунтоўнасьці ў практыкаваньнях. Нават малазначнае ўпушчэньне, няправільнасьць або простая няўважлівасьць могуць мець непажаданыя вынікі, і толькі агульная сумесная работа ўсяе клясы забясьпечвае посьпех навучаньня грамаце. Дзеля гэтага парадак навучаньня грамаце, разьмеркаваньне практыкаваньняў і ўсіх дапаможных заняцьцяў маюць значэньне.

{{gap|2.5em}}Навучаньне пачынаецца ня зразу з літар, дзеля чаго загадзя вядуцца папярэднія заняцьці, практыкаваньні. А гэтыя папярэднія заняцьці ў сваю чаргу вядуцца ня з першага дня навучаньня: дзецям трэба яшчэ аглядзецца, азнаёміцца са школаю, каторая мае для іх цікавасьць навіны.

{{gap|2.5em}}Дзеля гэтага да пачатку папярэдніх заняцьцяў ідуць так званыя ўступныя лекцыі. Такім чынам трэба разгледзець:

{{gap|2.5em}}1. Уступныя заняцьці.

{{gap|2.5em}}2. Папярэднія практыкаваньні.

{{gap|2.5em}}3. Заняцьці па навучаньні грамаце.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9n7e7kebr5s4q9fq1f1nhx4tdob6jxl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287227</id>
      <parentid>287226</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>287227</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4457" sha1="f30po13r1mpty9m5cue62btsjyzqgn7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2.5em}}Параўнальна багаты матэрыял прапануецца толькі для магчымасьці выбару, а не для скарыстаньня яго цалком.

{{gap|2.5em}}Падход да пісьма простых расказікаў можа быць вельмі рознастайны: размова, расказваньне настаўнікам, расказы дзяцей, чытаньне загадзя падабранага твору, — усё залежыць ад творчасьці настаўніка. Пры ўстанаўленьні тэксту ўсяго расказу або асобнага сказу, тое ці іншае слова яго, калі ў ім будзе яшчэ невядомая дзецям літара, адхіляецца з тым ці іншым мотываваньнем. Але вельмі важна злажыць тэкст пры ўдзеле самых дзяцей.

{{gap|2.5em}}Пасьля кожнай новай літары павінна выясьняцца, чыё імя, чыя фамілія можа быць цяпер напісана, і дзеці з цікавасьцю чакаюць свае чаргі.

{{gap|2.5em}}„Мэтод наш“, кажа у заключэньне Шапашнікаў, праводзіць
абстрагаваньне гукаў праз аналіз у процэсе пісьма. Дзеля гэтага, кажучы каротка, нашы вучні пры чытаньні выходзяць ад тых гукаў,
каторыя выяўляліся для іх, як рэзультат назіраньня над жывою гутаркаю. Стала быць, усякі назоў гуку для іх ня мае важнага значэньня: гэта будзе назва — і толькі. Няхай даюцца назвы: „эль“, „ле“, „лы“, „л“, „ль“, — усё роўна. Назоў робіцца небясьпечным толькі тады, калі ў ім бачаць „чысты“ гук, той іменна гук, каторы нібы ёсьць у гутарцы ў розных злучэньнях“.

{{gap|2.5em}}Навучаньне пісьму ставіцца ў самую цесную сувязь з практыкаваньнямі ў рысаваньні. Пры навучаньні-ж грамаце ўжываецца друкаваны шрыфт. Такім парадкам, рукапіснае пісьмо йдзе пазьней
навучаньня чытаньню.

{{АРЦ|'''Навучаньне грамаце па гукавым мэтодзе чытаньня-пісьма.}}
{{gap|2.5em}}Навучаньне грамаце вымагае пэўнага і паступовага парадку і грунтоўнасьці ў практыкаваньнях. Нават малазначнае ўпушчэньне, няправільнасьць або простая няўважлівасьць могуць мець непажаданыя вынікі, і толькі агульная сумесная работа ўсяе клясы забясьпечвае посьпех навучаньня грамаце. Дзеля гэтага парадак навучаньня грамаце, разьмеркаваньне практыкаваньняў і ўсіх дапаможных заняцьцяў маюць значэньне.

{{gap|2.5em}}Навучаньне пачынаецца ня зразу з літар, дзеля чаго загадзя вядуцца папярэднія заняцьці, практыкаваньні. А гэтыя папярэднія заняцьці ў сваю чаргу вядуцца ня з першага дня навучаньня: дзецям трэба яшчэ аглядзецца, азнаёміцца са школаю, каторая мае для іх цікавасьць навіны.

{{gap|2.5em}}Дзеля гэтага да пачатку папярэдніх заняцьцяў ідуць так званыя ўступныя лекцыі. Такім чынам трэба разгледзець:

{{gap|2.5em}}1. Уступныя заняцьці.

{{gap|2.5em}}2. Папярэднія практыкаваньні.

{{gap|2.5em}}3. Заняцьці па навучаньні грамаце.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f30po13r1mpty9m5cue62btsjyzqgn7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123786</id>
    <revision>
      <id>287228</id>
      <timestamp>2026-05-21T14:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;'''Уступныя заняцьці.&lt;/center&gt; &lt;center&gt;''Зьмест і мэта ўступных заняцьцяў.&lt;/center&gt; {{gap|2.5em}}Ніякі сталы і напрактыкаваны настаўнік не пачне свае работы ў школе адразу з папярэдніх практыкаваньняў. Для дзяцей школа мае цікавасьць навіны, ім трэба агледзіцца ў ёй,...»</comment>
      <origin>287228</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5111" sha1="287jvg1q7hckmt9zqa65ccmn27zofks" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Уступныя заняцьці.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;''Зьмест і мэта ўступных заняцьцяў.&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Ніякі сталы і напрактыкаваны настаўнік не пачне свае работы ў школе адразу з папярэдніх практыкаваньняў. Для дзяцей школа мае цікавасьць навіны, ім трэба агледзіцца ў ёй, абачыць усё, што ў ёй знаходзіцца, дазнацца, як называецца ў ёй тая ці іншая рэч і дзеля чаго яна служыць. Ды й самому настаўніку трэба прыглядзецца да сваіх вучняў, да іх заняцьцяў дома, да разьвіцьця іх мовы, да характару і індывідуальнасьці кожнага з дзяцей. Вось чаму першыя дні і першыя лекцыі вельмі карысна прысьвячаць азнаямленьню настаўніка з дзецьмі і дзяцей са школаю.

{{gap|2.5em}}Перад першаю лекцыяю настаўнік разьмяшчае вучняў, а на лекцыі разглядае і знаёміць іх з новымі для іх прадметамі ў школе. Аб‘ясьняе ім правілы школьнага парадку, дысцыпліны. Другая мэта ўступных заняцьцяў заключаецца ў тым, каб зблізіць настаўніка з вучнямі і ўвесьці іх у круг школьных інтарэсаў. Вядома, што першыя ўражаньні ад кожнага новага прадмета бываюць найболей яркімі. І настаўнік павінен паклапаціцца аб тым, каб школа ў першы-ж дзень закранула, захапіла вучня, прыблізіла, прывязала да сябе. Настаўнік павінен быць добрым, ветлым гаспадаром, да каторага прышлі дарагія госьці. Першыя дні заняцьцяў трэба адвясьці на размовы з дзецьмі, размовы вядуцца па малюнках. Значэньне такіх гутарак выходзіць з таго, што яны выклікаюць у дзецях цікавасьць, разьвязваюць іх язык, пашыраюць і разьвіваюць іх вусную мову, памагаюць праясьненьню і паглыбленьню дзіцячага ўяўленьня і павялічваюць запас іх слоў. Гэтыя бяседы — найлепшае дапаўненьне да гукавага практыкаваньня і да чытаньня. У той час, калі гукавыя практыкаваньні і чытаньне на першых часох — работа для дзяцей трудная, наглядныя размовы даюць конкрэтны матэрыял для мысьлі і ўяўленьня дзіцяці. Гэтыя размовы даюць вобразы прадметаў і словы, а работа над словамі вядзецца на лекцыях, належных да гукавага аналізу або чытаньня.

{{gap|2.5em}}Трэцяя мэта ўступных лекцый — пазнаёміць настаўніка з вучнямі. Гэта дасягаецца непасрэднаю размоваю настаўніка з вучнямі аб іх жыцьці, гульнях і дзіцячых інтарэсах. Тут-жа можна вясьці гутаркі аб кнізе, грамаце, чытаньне дзецям просьценькіх расказікаў, баек, вершаў, размовы аб прачытаным. Тут настаўніку ёсьць поўная мажлівасьць падыйсьці да вучня і азнаёміцца з яго разьвіцьцём, з яго індывідуальнасьцю.

&lt;center&gt;'''Падгатоўчыя практыкаваньні да чытаньня і пісьма.&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Пасьля ўступных лекцый пачынаюцца практыкаваньні, каторыя
падгатаўляюць дзяцей да чытаньня і пісьма. Гэтыя практыкаваньні бываюць вусныя і пісьменныя.

{{gap|2.5em}}Задача вусных практыкаваньняў мае сваёю мэтаю пазнаёміць дзяцей з раскладам мовы на словы, словы на склады, склады на гукі. Патрэбнасьць азнаямленьня дзяцей са словамі вымагаецца самою {{перанос пачатак|пасту|повасьцю}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>287jvg1q7hckmt9zqa65ccmn27zofks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123787</id>
    <revision>
      <id>287229</id>
      <timestamp>2026-05-21T14:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|пасту|повасьцю}} аналізу, бо раскладаць мову проста на гукі было-б непаступова і трудна і, акром таго, выплывае з прыроды правапісу: словы на пісьме аддзяляюцца адно ад другога. Патрэбнасьць азнаямленьня з гукам вымагаецца самым мэтодам н...»</comment>
      <origin>287229</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5116" sha1="0m4beaerykorpjgln7bc856get1nbot" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|пасту|повасьцю}} аналізу, бо раскладаць мову проста на гукі было-б непаступова і трудна і, акром таго, выплывае з прыроды правапісу: словы на пісьме аддзяляюцца адно ад другога. Патрэбнасьць азнаямленьня з гукам вымагаецца самым мэтодам навучаньня. Некаторыя мэтодыстыя
да практыкаваньня ў аналізу гукаў дадаюць яшчэ практыкаваньне на
вуснае гуказьліцьцё, але патрэбнасьць у гэтым другімі мэтодыстымі не прызнаецца.

{{gap|2.5em}}''Гукавы аналіз''. Усё, што мы гаворым, ёсьць мова. Мова складаецца з слоў, словы дзеляцца на склады і ў сваю чаргу дзеляцца на гукі — вось і ўся сума веды, што павінны набыць вучні ў часе практыкаваньня ў гукавым аналізе. Але разам з тым гэтыя веды павінны быць і навыкам. Вучань ня толькі павінен ведаць, але і ўмець сам прарабіць расклад ва ўсіх яго відах і выдзяляць гукі. У гукавым раскладзе найболей важнымі момантамі зьяўляюцца: а) азнаямленьне са словам, б) азнаямленьне з гукам.

{{gap|2.5em}}Азнаямленьне са словам папярэджваецца азнаямленьнем вучняў з самым назовам „мова“. Настаўнік вымаўляе які-небудзь сказ: „муха лятае, дзеці вучацца, сонейка ўзышло“ і паясьняе, што ён сказаў мову. Гаворыць яшчэ колькі сказаў і пытае, што ён сказаў. Потым дзеці гавораць самі. Настаўнік зварачае іх увагу, што ўсё, што мы гаворым, і будзе мова. Пасьля некаторага практыкаваньня вучні даведваюцца, што такое мова і з чаго яна складаецца. Затым настаўнік пераходзіць да азнаямленьня са „словам“. Ён вымаўляе кароткую мову з двух слоў, вучні паўтараюць яе. Вымаўляе сам, робячы паміж словамі перапынак: „рыба… плавае“ і пытае, за колькі разоў была вымаўлена мова. Дзеці адказваюць.

{{gap|2.5em}}— Скажэце першую частку мовы, першае слова! — Рыба.

{{gap|2.5em}}— Скажэце другую частку, другое слова! — Плавае. Настаўнік паясьняе, што мова складаецца з слоў. — „Рыба“ што-ж будзе? — Слова. — „Плавае“ што будзе? — Таксама слова. Бяруцца яшчэ сказы, раскладаюцца на словы. Сказы гавораць самі дзеці і раскладаюць іх на словы.

{{gap|2.5em}}Пры ўсіх такіх практыкаваньнях трэба прыняць за правіла: не дзяржаць доўгі час дзяцей над аднэю работаю, работу трэба мяняць, даваць дзецям адпачынак, у самую работу ўносіць рознастайнасьць, не ганяцца за колькасьцю матэрыялу, а рабіць усё павольна, стала, грунтоўна.

{{gap|2.5em}}Пераходам ад слова да азнаямленьня з гукам служаць практыкаваньні ў раскладзе слоў на склады. Гэтыя практыкаваньні вядуцца тым-жа спосабам, як і расклад мовы на словы. Бярэцца якое-небудзь слова — ''раса.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}— Дзе вы бачылі расу? — На траве, на лісьцях.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}— Скажэце гэтае слова вы, усе разам. — Раса.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}— Цяпер слухайце, як я скажу. Настаўнік вымаўляе слова павольна, робячы астаноўку паміж яго часткамі — ра-са. — У колькі захадаў сказаў я гэтае слова? — У два. — Цяпер давайце ўсе разам скажам у два захады. — Ра-са. — За колькі-ж разоў сказалі мы слова? — За два&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0m4beaerykorpjgln7bc856get1nbot</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287230</id>
      <parentid>287229</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>287230</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5124" sha1="bhrl4bmq9p8ypqapzrxt815h08y4pfa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|пасту|повасьцю}} аналізу, бо раскладаць мову проста на гукі было-б непаступова і трудна і, акром таго, выплывае з прыроды правапісу: словы на пісьме аддзяляюцца адно ад другога. Патрэбнасьць азнаямленьня з гукам вымагаецца самым мэтодам навучаньня. Некаторыя мэтодыстыя
да практыкаваньня ў аналізу гукаў дадаюць яшчэ практыкаваньне на
вуснае гуказьліцьцё, але патрэбнасьць у гэтым другімі мэтодыстымі не прызнаецца.

{{gap|2.5em}}''Гукавы аналіз''. Усё, што мы гаворым, ёсьць мова. Мова складаецца з слоў, словы дзеляцца на склады і ў сваю чаргу дзеляцца на гукі — вось і ўся сума веды, што павінны набыць вучні ў часе практыкаваньня ў гукавым аналізе. Але разам з тым гэтыя веды павінны быць і навыкам. Вучань ня толькі павінен ведаць, але і ўмець сам прарабіць расклад ва ўсіх яго відах і выдзяляць гукі. У гукавым раскладзе найболей важнымі момантамі зьяўляюцца: а) азнаямленьне са словам, б) азнаямленьне з гукам.

{{gap|2.5em}}Азнаямленьне са словам папярэджваецца азнаямленьнем вучняў з самым назовам „мова“. Настаўнік вымаўляе які-небудзь сказ: „муха лятае, дзеці вучацца, сонейка ўзышло“ і паясьняе, што ён сказаў мову. Гаворыць яшчэ колькі сказаў і пытае, што ён сказаў. Потым дзеці гавораць самі. Настаўнік зварачае іх увагу, што ўсё, што мы гаворым, і будзе мова. Пасьля некаторага практыкаваньня вучні даведваюцца, што такое мова і з чаго яна складаецца. Затым настаўнік пераходзіць да азнаямленьня са „словам“. Ён вымаўляе кароткую мову з двух слоў, вучні паўтараюць яе. Вымаўляе сам, робячы паміж словамі перапынак: „рыба… плавае“ і пытае, за колькі разоў была вымаўлена мова. Дзеці адказваюць.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}— Скажэце першую частку мовы, першае слова! — Рыба.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}— Скажэце другую частку, другое слова! — Плавае. Настаўнік паясьняе, што мова складаецца з слоў. — „Рыба“ што-ж будзе? — Слова. — „Плавае“ што будзе? — Таксама слова. Бяруцца яшчэ сказы, раскладаюцца на словы. Сказы гавораць самі дзеці і раскладаюць іх на словы.

{{gap|2.5em}}Пры ўсіх такіх практыкаваньнях трэба прыняць за правіла: не дзяржаць доўгі час дзяцей над аднэю работаю, работу трэба мяняць, даваць дзецям адпачынак, у самую работу ўносіць рознастайнасьць, не ганяцца за колькасьцю матэрыялу, а рабіць усё павольна, стала, грунтоўна.

{{gap|2.5em}}Пераходам ад слова да азнаямленьня з гукам служаць практыкаваньні ў раскладзе слоў на склады. Гэтыя практыкаваньні вядуцца тым-жа спосабам, як і расклад мовы на словы. Бярэцца якое-небудзь слова — ''раса.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}— Дзе вы бачылі расу? — На траве, на лісьцях.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}— Скажэце гэтае слова вы, усе разам. — Раса.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}— Цяпер слухайце, як я скажу. Настаўнік вымаўляе слова павольна, робячы астаноўку паміж яго часткамі — ра-са. — У колькі захадаў сказаў я гэтае слова? — У два. — Цяпер давайце ўсе разам скажам у два захады. — Ра-са. — За колькі-ж разоў сказалі мы слова? — За два&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bhrl4bmq9p8ypqapzrxt815h08y4pfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123788</id>
    <revision>
      <id>287247</id>
      <timestamp>2026-05-21T18:15:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «разы. — Скажэце за два разы слова „рама“. — Ра-ма! — Колькі-ж частак у гэтым слове? — Дзьве. — Скажэце першую частку слова. — Ра. — Другую. — Ма. — Зараз скажэце. — Рама. Зварачаецца ўвага дзяцей, што ў гэтых словах дзьве часткі, і такія часьці слоў называ...»</comment>
      <origin>287247</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5477" sha1="nvolmxhgurzl35a92eaplslf5qanyrh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;разы. — Скажэце за два разы слова „рама“. — Ра-ма! — Колькі-ж частак
у гэтым слове? — Дзьве. — Скажэце першую частку слова. — Ра. — Другую. — Ма. — Зараз скажэце. — Рама. Зварачаецца ўвага дзяцей, што ў гэтых словах дзьве часткі, і такія часьці слоў называюцца складамі.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Пры азнаямленьні са складамі трэба браць наўперад словы з двох складоў, з простымі двухлітарнымі складамі (мама, рыба, дуга, муха), потым трохскладныя з простымі двухлітарнымі складамі (сабака, салома, малако), потым двухскладовыя, дзе ёсьць трохлітарныя склады (хмара, котка, палка).&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Азнаямленьне з гукам зьяўляецца справаю больш труднаю, чым расклад мовы на словы або слоў на склады дзеля таго, што трудней
самы аналіз і дзеля таго, што для дзяцей можа быць ня зусім зразумелым само слова „гук“. Але навучаньне вымагае, каб кожнае слова, ужыванае вучнямі, злучалася з прадстаўленьнем яго значэньня. Дзеля гэтага мала яшчэ паведаміць дзецям слова „гук“: трэба азнаёміць іх і з тымі зьявамі, каторыя так называюцца. Практыкаваньні па азнаямленьні дзяцей з гукам складаюцца: а) з азнаямленьня са зьяваю самою назваю „гук“, б) з аналізу складоў і выдзяленьня гуку.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Слова „гук“ ужываецца ў мове і ў шырокім сэнсе — гук усё, што мы чуем, — і ў больш вузкім — гук — членападзельная часьць нашай мовы. І дзецям на прыкладах трэба паказаць, калі і ў якіх выпадках можна ўжываць гэтае слова.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Можна злажыць такі плян выясьненьня разуменьня і назовы „гук“: а) назіраньне гукаў, б) прыпамінаньне гукаў, в) вымаўленьне гукаў, каторыя выводзяцца жывёламі або няжывымі зьявамі прыроды.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Назіраньне гукаў мае задачаю выясьніць дзецям прадстаўленьне аб гуку і вывесьці самую назову. Дзеля гэтай мэты настаўнік карыстаецца званком, стукае па стале рукою, камэртонам і г. д. Вось для прыкладу ход гэтай часткі лекцыі.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Настаўнік}}. — Заплюшчце вочы!.. Настаўнік звоніць званочкам і пытае: — Што я зрабіў? — Вы пазванілі. — А як вы даведаліся, што я пазваніў? — Мы чулі. — {{разьбіўка|Настаўнік}}. — А што вы чулі? — Званочак, звон. — Так, вы чулі звон. Замест слова „звон“, што вы чулі, будзем казаць „гук“. Што-ж мы будзем казаць замест „звон“? — Гук. (Слова некалькі разоў паўтараецца). Настаўнік стукае камэртонам і ставіць яго на стол. — Што вы цяпер чуеце?.. Пасьля некалькіх адказаў устанаўліваецца, што чулі „гук“. Робіцца вывад — усё, што мы чуем, ёсьць гук. — А калі ў званы звоняць, што вы чуеце? — Гук. — А калі цялежка стукае, што мы чуем? — Гук. Прыводзяцца яшчэ прыклады — певень сьпявае, ручэй журчыць, сабака брэша, пастух трубіць і г. д. Затым самі вучні выкажуць якія-небудзь гукі. Дзеля гэтага можна карыстацца гукаперайманьнем. {{разьбіўка|Настаўнік}}. А скажэце, як шуміць самавар, калі пачынае закіпаць? — ''шшш''! — {{разьбіўка|Настаўнік}} „''шш''“ што будзе? — Гук. {{разьбіўка|Настаўнік}}. А які гук чуеце вы, калі жук ляціць? — ''жжж!'' і г. д.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Прарабіўшы гэтыя практыкаваньні, дзеці будуць ведаць, што такое гук, ведаць у той меры, у якой гэта трэба пры навучаньні грамаце&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nvolmxhgurzl35a92eaplslf5qanyrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123789</id>
    <revision>
      <id>287250</id>
      <timestamp>2026-05-21T18:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{gap|2.5em}}Наступны момант работы — расклад слоў на гукі. Для раскладу спачатку лепей браць аднаскладовыя словы з галоснага і зычнага гуку ''ах, ох, ух''. Каб дзеці лягчэй маглі выдзеліць патрэбны гук, настаўнік, вымаўляючы слова, расьцягвае гэты гук — ''ууу-...»</comment>
      <origin>287250</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5628" sha1="iz3mdagrzhikr4nd4zljrlu3chfw0o7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2.5em}}Наступны момант работы — расклад слоў на гукі. Для раскладу спачатку лепей браць аднаскладовыя словы з галоснага і зычнага гуку ''ах, ох, ух''. Каб дзеці лягчэй маглі выдзеліць патрэбны гук, настаўнік, вымаўляючы слова, расьцягвае гэты гук — ''ууу-х''! Вучні вымаўляюць наўперад усё слова, таксама расьцягваючы той ці іншы гук. Потым вымаўляюць асобна першы гук і другі. Каб адрозьненьне і парадак гукаў цьвярдзей усвоіліся вучнямі, настаўнік кажа вучням сказаць першы гук, а сам вымаўляе другі і наадварот — сам пачынае, а дзеці канчаюць. Калі дзеці напрактыкуюцца больш-менш свабодна выдзяляць гукі, можна перайсьці да аналізу адкрытых складоў (ра-ма, ра-са). Пры раскладзе слоў на гукі, няма патрэбы карыстацца ўсімі гукамі альфабэту. Можна здаволіцца з галосных цьвёрдых — ''а, о, у, ы'' і мяккім галосным ''і'' (аб гуку ''і'' глядзі навучаньне грамаце без лемантара § 7), а з зычных — ''ш, с, х, м, р.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}З пытаньнем аб азнаямленьні з гукам зьвязана пытаньне, на колькі і ў якой меры трэба знаёміць дзяцей са спосабамі вымаўленьня гукаў. Выказвалася думка, што ў аснову навучаньня дзяцей чытаньню павінна быць пастаўлена „магчыма даступнае для іх азнаямленьне з фізыолёгічнымі ўмовамі ўтварэньня гукаў, або з іх артыкуляцыяй“ (Анастасьеў). Як вядома з гісторыі разьвіцьця мэтодаў навучаньня грамаце, гэты спосаб рэкомэндаваўся яшчэ Ікельзамерам у 16 веку.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Ход заняцьцяў пры гэтых артыкуляцыйных практыкаваньнях такі. {{разьбіўка|Настаўнік}} кажа: — Дзеці! адкрыйце рот і вядзеце голас — што выйдзе? {{разьбіўка|Вучні}}: ''А''. — Сажмеце губы, а голас пусьцеце ў нос — што ў вас выйдзе? — ''М''. — Зрабеце губамі кружок і падайце голас — што будзе? — ''О''. — Зрабеце так, каб кончык языка дрыжаў каля нёба — што выйдзе? — Р. — Зрабеце губы трубкаю і вядзеце голас — што выйдзе? — ''У.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Гэты спосаб артыкуляваньня пры сваім зьяўленьні сустрэў амаль ня поўнае асуджэньне. Яго знаходзілі штучным, занадта цяжкім для вучняў, ставілі ў віну аўтару (яго ўводзіў Анастасьеў) запазычку гэтага спосабу у француза Шавэ. Аднак, непопулярная спачатку, ідэя азнаямленьня дзяцей з артыкуляцыяй гукаў за апошнія часы зноў сустракае прыхільнасьць сярод пэдагогаў і знаходзіць даволі шырокае ўжываньне ў школах. За гэту ідэю ёсьць важкія довады. І сапраўды, настаўнік, як вядома, павінен вымагаць ад вучняў правільнай, чоткай і яснай артыкуляцыі. Каб дасягнуць гэтага, настаўнік павінен паказаць дзецям, як лепей вымавіць той ці іншы гук. Правільная і чоткая артыкуляцыя памагае вучню ясьней, лягчэй раскладаць словы на гукі. Для сьпеваў таксама важна ўменьне вучняў правільна вымаўляць гукі, асабліва галосныя. Дзеля гэтага можна зьвязаць азнаямленьне з умовамі ўтварэньня таго ці іншага гуку з канцом гукавога раскладу: выдзяленьне таго ці другога гуку дае зачэпку пагаварыць, як утвараецца даны гук. Трэба толькі
ўхіляцца двух крайнасьцяй — ня сьледуе ўводзіць лішнія падрабязгі і назовы і няма патрэбнасьці знаёміць вучняў з артыкуляцыяй усіх гукаў. Самае азнаямленьне з артыкуляцыяй павінна засноўвацца на назіраньні вучняў над іх вымаўленьнем і выкладацца, як можна прасьцей.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iz3mdagrzhikr4nd4zljrlu3chfw0o7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123790</id>
    <revision>
      <id>287253</id>
      <timestamp>2026-05-21T19:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;'''Гукавы сынтэз.&lt;/center&gt;{{gap|2.5em}}Некаторыя мэтодыстыя раяць пасьля вуснага гукавага раскладу практыкаваць вучняў у вусным зьліцьці гукаў. Зьліцьцё гукаў лічылася справаю замыславатаю і самаю труднаю ў навучаньні грамаце. Каб зрабіць болей лёгкім зьл...»</comment>
      <origin>287253</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5269" sha1="5xfxyxkfwcdhwiw34im2w51ohp6at74" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Гукавы сынтэз.&lt;/center&gt;{{gap|2.5em}}Некаторыя мэтодыстыя раяць пасьля вуснага гукавага раскладу практыкаваць вучняў у вусным зьліцьці гукаў. Зьліцьцё гукаў лічылася справаю замыславатаю і самаю труднаю ў навучаньні грамаце. Каб зрабіць болей лёгкім зьліцьцё гукаў пры чытаньні — а чытаньне ў пачынаючага вучыцца складаецца з зьліцьця гукаў па літарах — і быў уведзен у пяпярэднія практыкаваньні рад вусных задачак на гуказьліцьцё.
Пры гэтым лічылася, што калі вучань навучыцца па памяці, вусна
зьліваць даныя гукі, то навучаньне чытаньню ўжо ня будзе трудным, сакрэт чытаньня вучні зразумеюць, бо зьліцьцё гукаў тое-ж чытаньне, толькі бяз літар. Практыкаваньне ў зьліцьці гукаў рэкомэндуецца зараз-жа за раскладам гукаў. Вучань гаворыць данае настаўнікам слова і раскладае яго на гукі. Пасьля паасобнага вымаўленьня гукаў, яны зьліваюцца, г. зн. вымауляецца тое самае слова, каторае перад гэтым было раскладзена. Самае практыкаваньне звычайна вялося так.
{{разьбіўка|Настаўнік}}: — Скажы (даецца пэўнае слова) слова. Скажы асобна гукі. 1? 2? Скажы іх разам… Такім парадкам, выдзяляючы з слова гукі і паволі зьліваючы іх, вучань — мелася на ўвазе — зразумее, што значыць вымаўляць гукі разам, зьліваць іх. Наўперад гукі зьліваюцца ў словы пасьля яго раскладу, а затым вучню даюцца толькі гукі, а ён павінен зьліць іх у слова.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Патрэбны ці непатрэбны асобныя практыкаваньні ў гуказьліцьці? Праціўнікі гуказьліцьця, як, напр., вядомы пэдагог Флёраў, указвалі на поўную няпрыгоднасьць спосабаў навучаньня зьліцьцю гукаў, на непатрэбнасьць самога гуказьліцьця, бо яно, як адарванае ад чытаньня практыкаваньне, ня мае сэнсу, і яго трэба выкінуць ня толькі з папярэдніх практыкаваньняў па навучаньні грамаце, але і з асноўных практыкаваньняў. Навучыць-жа чытаць можна лёгка, карыстаючыся толькі аналізам і „спосабам чытаньня па падабенстве“. Абаронцы гуказьліцьця ў сваю чаргу знаходзяць, што пры навучаньні чытаньню ня можна абыйсьціся без практыкаваньня ў вусным зьліцьці гукаў і што ўжываньне аднаго толькі аналізу чытаньне толькі што раскладзеных слоў і чытаньне па падабенстве не навучае чытаньню, бо пры чытаньні незнаёмых слоў вучню трудна ў іх разабрацца. Хоць гуказьліцьцё — работа і трудная, але адалець яе можна, карыстаючыся пэўнымі спосабамі. Якая з гэтых думак справядліва?&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Ня трэба пераацэньваць ролю вусных практыкаваньняў гуказьліцьця, што бяз іх нібы трудна навучыць чытаць. Практыка паказала, што навучыць чытаць можна і бяз гэтых вусных практыкаваньняў.
На іх можна глядзець толькі, як на дапаможны спосаб і карыстацца ім можна пастольку, паскольку ў ім будзе патрэба.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Практыкаваньне ў пісьме складае другі рад заняцьцяў у школе. Сюды ўваходзіць рысаваньне і пісьмо элемэнтаў літары. Яны маюць сваёю задачаю навучыць дзяцей правільна сядзець пры пісьме, правільна трымаць прылады пісьма і напрактыкаваць пісаць асноўныя часьці літар.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5xfxyxkfwcdhwiw34im2w51ohp6at74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287254</id>
      <parentid>287253</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T19:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>287254</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5270" sha1="pvudxi8zugkbjbjwukwfkzpzcw7355p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Гукавы сынтэз.&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Некаторыя мэтодыстыя раяць пасьля вуснага гукавага раскладу практыкаваць вучняў у вусным зьліцьці гукаў. Зьліцьцё гукаў лічылася справаю замыславатаю і самаю труднаю ў навучаньні грамаце. Каб зрабіць болей лёгкім зьліцьцё гукаў пры чытаньні — а чытаньне ў пачынаючага вучыцца складаецца з зьліцьця гукаў па літарах — і быў уведзен у пяпярэднія практыкаваньні рад вусных задачак на гуказьліцьцё.
Пры гэтым лічылася, што калі вучань навучыцца па памяці, вусна
зьліваць даныя гукі, то навучаньне чытаньню ўжо ня будзе трудным, сакрэт чытаньня вучні зразумеюць, бо зьліцьцё гукаў тое-ж чытаньне, толькі бяз літар. Практыкаваньне ў зьліцьці гукаў рэкомэндуецца зараз-жа за раскладам гукаў. Вучань гаворыць данае настаўнікам слова і раскладае яго на гукі. Пасьля паасобнага вымаўленьня гукаў, яны зьліваюцца, г. зн. вымауляецца тое самае слова, каторае перад гэтым было раскладзена. Самае практыкаваньне звычайна вялося так.
{{разьбіўка|Настаўнік}}: — Скажы (даецца пэўнае слова) слова. Скажы асобна гукі. 1? 2? Скажы іх разам… Такім парадкам, выдзяляючы з слова гукі і паволі зьліваючы іх, вучань — мелася на ўвазе — зразумее, што значыць вымаўляць гукі разам, зьліваць іх. Наўперад гукі зьліваюцца ў словы пасьля яго раскладу, а затым вучню даюцца толькі гукі, а ён павінен зьліць іх у слова.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Патрэбны ці непатрэбны асобныя практыкаваньні ў гуказьліцьці? Праціўнікі гуказьліцьця, як, напр., вядомы пэдагог Флёраў, указвалі на поўную няпрыгоднасьць спосабаў навучаньня зьліцьцю гукаў, на непатрэбнасьць самога гуказьліцьця, бо яно, як адарванае ад чытаньня практыкаваньне, ня мае сэнсу, і яго трэба выкінуць ня толькі з папярэдніх практыкаваньняў па навучаньні грамаце, але і з асноўных практыкаваньняў. Навучыць-жа чытаць можна лёгка, карыстаючыся толькі аналізам і „спосабам чытаньня па падабенстве“. Абаронцы гуказьліцьця ў сваю чаргу знаходзяць, што пры навучаньні чытаньню ня можна абыйсьціся без практыкаваньня ў вусным зьліцьці гукаў і што ўжываньне аднаго толькі аналізу чытаньне толькі што раскладзеных слоў і чытаньне па падабенстве не навучае чытаньню, бо пры чытаньні незнаёмых слоў вучню трудна ў іх разабрацца. Хоць гуказьліцьцё — работа і трудная, але адалець яе можна, карыстаючыся пэўнымі спосабамі. Якая з гэтых думак справядліва?&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Ня трэба пераацэньваць ролю вусных практыкаваньняў гуказьліцьця, што бяз іх нібы трудна навучыць чытаць. Практыка паказала, што навучыць чытаць можна і бяз гэтых вусных практыкаваньняў.
На іх можна глядзець толькі, як на дапаможны спосаб і карыстацца ім можна пастольку, паскольку ў ім будзе патрэба.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Практыкаваньне ў пісьме складае другі рад заняцьцяў у школе. Сюды ўваходзіць рысаваньне і пісьмо элемэнтаў літары. Яны маюць сваёю задачаю навучыць дзяцей правільна сядзець пры пісьме, правільна трымаць прылады пісьма і напрактыкаваць пісаць асноўныя часьці літар.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pvudxi8zugkbjbjwukwfkzpzcw7355p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123791</id>
    <revision>
      <id>287255</id>
      <timestamp>2026-05-21T19:28:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;'''Навучаньне чытаньню.&lt;/center&gt; {{gap|2.5em}}Парадак літар і складоў.&lt;/br&gt;  {{gap|2.5em}}Для больш скорага і пасьпешнага навучаньня чытаньню мае значэньне і той парадак, у якім ідзе азнаямленьне вучняў з літарамі і ў якім ідуць склады. Тут, як і ўсюды пры навучаньні г...»</comment>
      <origin>287255</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5085" sha1="34elh7svx45gfudzwgorc2dfiv85odd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Навучаньне чытаньню.&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Парадак літар і складоў.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Для больш скорага і пасьпешнага навучаньня чытаньню мае значэньне і той парадак, у якім ідзе азнаямленьне вучняў з літарамі і ў якім ідуць склады. Тут, як і ўсюды пры навучаньні грамаце, павінна быць пэўная паступовасьць. Наогул-жа парадак літар і складоў вызначаецца ступеньню труднасьці іх вымаўленьня і зьліцьця. З пункту
погляду чытаньня, або зьліцьця гукаў пры чытаньні галосныя гукі могуць быць разьмяркованы на тры групы: а) шырокія гукі — ''а, о, у, ы;'' б) вузкія — ''е, і;'' в) ётаваныя гукі — ''я, ю, ё''. Лягчэй усяго зьліваюцца шырокія галосныя, бо яны не мяняюцца самі і ня маюць уплыву на вымаўленьне папярэдняга зычнага гуку. Дзеля гэтага злучэньні цьвёрдых, або злучэньне з шырокімі галоснымі павінны быць аднесены на пачатак чытаньня і складаць першую ступень чытаньня. Другую ступень чытаньня складаюць злучэньні зычных з вузкімі галоснымі, асаблівасьць каторых заключаецца ў тым, што яны зьмякчаюць папярэдні зычны, напр.: лета, сіта. Злучэньне з ётаванымі гукамі складаюць трэцюю ступень. Асаблівасьць літар ''я, ю'' заключаецца ў тым, што яны маюць два гукавыя значэньні: у пачатку склада ''я'' выступае ў значэньні ''йа'', напр., ''я''ма=''йа''ма, ''Ю''рка=''Йу''рка. У канцы складу яны азначаюць памякчэньне папярэдняга зычнага: п''я''-та=п''ьа''-та, л''ю''дзі=ль''у''-дзі. Дзеля такой асаблівасьці ётаваных літар ''я'' і ''ю'' азнаямленьне з імі адкладаецца пад канец лемантара.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Зычныя гукі па ступені труднасьці таксама могуць быць падзелены на тры групы. Лягчэй вымаўляюцца і складаюцца працяжныя
зычныя і безгалосныя ''ш, с, ф, х'', галасавыя — ''ж, з, в'' і плаўныям — ''м, р, н, л''. Трудней зьліцьцё з галоснымі зычных ''б, г, д'' і выбухавых — ''п, к, т''. Найболей трудныя для выдзяленьня і вымаўленьня складаныя зычныя — ''ц, ч, шч, дз, дж'', а дзеля гэтага іх трэба аднесьці да канца навучаньня чытаньню.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Гэтую паступовасьць у пераходзе ад лёгкага да труднага трэба захоўваць ня толькі ў парадку літар, але і ў парадку складоў. Па
ступені труднасьці іх можна разьмеркаваць так:&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}1. Склады двухлітарныя адваротныя (закрытыя) ах, ух, ох.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}2. Склады двухлітарныя простыя — ра-са, ра-ма, во-сы.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}3. Склады трохлітарныя з галоснай у сярэдзіне — мак, рак, мох.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}4. Склады чатырохлітарныя з галоснаю ў сярэдзіне — скры-ня, адры-на.

&lt;center&gt;{{larger|'''Ход заняцьцяў па навучаньні грамаце.'''}}&lt;/br&gt;''(Па гукавым мэтодзе).&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Лекцыі па навучаньні грамаце наогул падобны адна да другой, а дзеля гэтага можна намеціць плян тыповай лекцыі. Вывучваньне кожнай літары распадаецца на чатыры асноўныя моманты: а) азнаямленьне з гукам, б) азнаямленьне з літараю, в) чытаньне, г) пісьмо.&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}''Азнаямленьне з гукам''. Гэты момант лекцыі складаецца з дзьвюх частак: а) выдзяленьне гуку, б) замацаваньне гуку.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>34elh7svx45gfudzwgorc2dfiv85odd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123792</id>
    <revision>
      <id>287256</id>
      <timestamp>2026-05-21T19:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{gap|2.5em}}Выдзяленьне гуку не супадае з раскладам слова на склады або гукі. Пры раскладзе вучань адзначае ўсе гукі слова або складу. Пры выдзяленьні гуку няма патрэбы вызначаць лішнія гукі, непатрэбныя на данай лекцыі, бо лішнія гукі могуць толькі зьбіва...»</comment>
      <origin>287256</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5087" sha1="c6j04t440xdpl17k8m1omr3kmkjdvwh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2.5em}}Выдзяленьне гуку не супадае з раскладам слова на склады або гукі. Пры раскладзе вучань адзначае ўсе гукі слова або складу. Пры выдзяленьні гуку няма патрэбы вызначаць лішнія гукі, непатрэбныя
на данай лекцыі, бо лішнія гукі могуць толькі зьбіваць дзяцей. Пры
выдзяленьні яны вызначаюць і вымаўляюць толькі той гук, з каторым трэба азнаёміцца. Выдзяленьне лягчэй усяго дасягаецца працяжным вымаўляньнем. Пры гэтым галосныя лёгка выдзяляюцца ў тых выпадках, калі яны становяць двухлітарны склад ''(а—у, у-о, о-х)''. Зычныя лепш усяго выдзяляюцца з складоў закрытых (напр. ''н'' у слове сон, ''м'' у слове сом). Але гэтае правіла не падходзіць да зычных галасавых (''б, в, г, д,''), каторыя на канцы чуюцца, як адпаведныя ім глухія (''б—п, г—х''). Так, у слове зуб ''б'' чуецца, як ''п''; луг — ''г'' чуецца, як ''х''. Такія гукі трэба выдзяляць з тых слоў, дзе яны стаяць спачатку (''б''ык, ''в''ол, ''д''ом), або ў сярэдзіне слова (ры''б''а, на''г''а, ні''в''а). Двухскладовае слова раскладаецца пры гэтым на склады, а з іх раскладаецца на гукі толькі той склад, у каторым ёсьць патрэбны гук. Галосны гук выдзяляецца працяжным вымаўленьнем, а зычны — борздым. Больш трудныя гукі настаўнік вымаўляе некалькі разоў сам, каб дзеці лепш маглі ўслухацца ў новы гук.

&lt;center&gt;'''Замацаваньне новага гуку ў памяці дзяцей.&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Каб усвоіць новы гук цьвёрда і сьвядома, дзецям мала аднаго толькі вымаўленьня гэтага гуку — адзіночнага вымаўленьня ці хорам. Канечна патрэбна яшчэ напрактыкаваць дзяцей у вадшуканьні новага гуку ў словах. Настаўнік вымаўляе цэлы рад слоў з новым гукам, а дзеці павінны выявіць яго ў кожным слове. Пры гэтым трэба пытаць у вучняў, які новы гук яны шукаюць. Выдзелен, скажам, гук ''х''. {{разьбіўка|Настаўнік}}. Слухайце слова — ха—та! Ці ёсьць у гэтым слове новы гук? — Ёсьць. — А які ў нас новы гук? — ''Х''. — У пачатку ці ў канцы чуецца новы гук? — У пачатку… Разьбіраецца яшчэ колькі слоў з гукам ''х'' (хамут, суха, саха, мах…).&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Калі вучні вызначаюць месца гуку ў складзе, настаўнік таксама паўтарае і ўвесь склад, дзеля таго што дзецям лягчэй вызначыць гук па слуху, чым па памяці. Можна даць для разбору пару-другую такіх слоў, дзе няма новага гуку. І калі хто скажа, што ў тым ці іншым слове (напр. рама, рука) ёсьць новы гук (''Х''), то настаўнік павінен паправіць памылку вучня і прымусіць яго разабраць слова і, такім парадкам, прывясьці да зразуменьня яго памылкі. Такі прыём будзе змушаць вучняў сьвядома і ўважліва адносіцца да аналізу гукаў. Па сканчэньні разбору слоў з новым гукам няхай дзеці самі прыдумаюць словы з гэтым гукам. Кожнае прыдуманае слова разьбіраецца: вучань павінен сказаць, дзе новы гук. (Скажы слова па частках. Дзе чуецца новы гук — спачатку ці ў канцы? і г. д.).&lt;/br&gt;

{{gap|2.5em}}Калі настаўнік праканаецца, што новы гук дзеці ўсвоілі цьвёрда, ён можа перайсьці да азнаямленьня з літараю.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c6j04t440xdpl17k8m1omr3kmkjdvwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123793</id>
    <revision>
      <id>287257</id>
      <timestamp>2026-05-21T19:49:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>287257</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5146" sha1="fgtko6e3l84iim6a4d78ujkhz4i7mbv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Азнаямленьне з друкаванаю літараю.&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Калі настаўніку прыходзіцца пазнаёміць дзяцей у першы раз з друкаванаю літараю, ён вядзе кароткую размову аб літарах, пры
гэтым зварачае ўвагу дзяцей на тое, што літарамі азначаюцца або
друкуюцца гукі. Тут-жа можна зазначыць розьніцу паміж гукам і літа
раю. Гук мы чуем, а літараю друкуем або пішам пачуты гук, літару
Мы бачым. Далей можна здавольвацца толькі тым, каб запытаць, чым
друкуюцца гукі. Пры гэтым дзеці, наўперад хорам і па адным, даюць
поўны адказ: гукі друкуюцца літарамі. Пасьля гэтага, прыпомніўшы
новы гук, паказваецца літара, катораю гэты гук азначаецца. Паказаўшы
літару і даўшы час прыглядзецца да яе, запомніць, настаўнік разгля
дае яе, апісвае і паступова, паказваючы часткі літары, пытае: а гэта
што? Вучні адказваюць: палачка простая, загнутая, кружок і г. д.,
гледзячы па частках літары. Адзін з вучняў паўтарае апісаньне літары.
Каб цьвярдзей замацаваць у памяці дзяцей нарысы літары, трэба і на-
рысаваць новую літару на дошцы мелам, часьцінку за часьцінкаю,
прычым вучні называюць гэтыя часьцінкі, а настаўнік рысуе. Рысуючы
ня трэба засланяць сабою літары: вучні павінны бачыць, як ходзіць
рука настаўніка пры рысаваньні. Таксама добра мець палачкі, або
лучынкі, каб дзеці і злажылі літару. Можна даваць дзецям кусочкі
газэты з буйным шрыфтам, каб яны маглі знайсьці знаёмую літару. Ня
трэба сьпяшацца з азнаямленьнем дзяцей з новымі літарамі: паводле
таго, як колькасьць вывучаных дзецьмі літар павялічваецца, усвой-
ваньне іх робіцца больш трудным, -літары то забываюцца, то зьмеш-
ваюцца. Дзеля гэтага настаўніку прыходзіцца на кожнай лекцыі гра-
маты, перад азнаямленьнем з новаю літараю, паўтарыць літары, ужо
вывучаныя і параўноўваць іх, асабліва тыя, што падобны па вымаў
леньні (м, н) або па нарысе (н, п).

&lt;center&gt;'''Чытаньне слоў з новаю літараю.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Чытаньне слоў з новаю літараю зьяўляецца асноўнаю часьцю за
няцьцяў па грамаце. Выдзяленьне гуку і азнаямленьне з літараю ёсьць
толькі ўмовы, спосабы да мэты; яны толькі падгатаўляюць, вядуць да
чытаньня. Першапачатковым матэрыялам да чытаньня зьяўляюцца
словы. Гэтыя словы складаюцца з літар перакіднога альфабэту, і
чытаньне такім парадкам папераджаецца друкаваньнем слоў. Але дру-
каваньне патрабуе папярэдняга раскладу слова: ня можна друкаваць
слова, не расклаўшы яго на гукі і ня вызначыўшы, якімі літарамі бу
дзе азначацца кожны гук. Адгэтуль - расклад, друкаваньне і чытаньне
слоў надрукаваных становіць сабою адно злучнае практыкаваньне і
складае адзін від чытаньня. Другі від чытаньня ёсьць так званае чытаньне
па падабенсту, трэці від-чытаньне без раскладу і чацьверты від чы-
таньня-чытаньне па лемантары. Разгледзім кожны від чытаньня па-
асобку.
Друкаваньне слоў літарамі перакіднога альфабэту і чытаньне
толькі што надрукаваных слоў ёсьць найбольш лёгкі від чытаньня.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fgtko6e3l84iim6a4d78ujkhz4i7mbv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287258</id>
      <parentid>287257</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T19:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>287258</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5150" sha1="9nuhw6jsfxgxhrdcuo9184omevjwgkq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Азнаямленьне з друкаванаю літараю.&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Калі настаўніку прыходзіцца пазнаёміць дзяцей у першы раз з друкаванаю літараю, ён вядзе кароткую размову аб літарах, пры
гэтым зварачае ўвагу дзяцей на тое, што літарамі азначаюцца або
друкуюцца гукі. Тут-жа можна зазначыць розьніцу паміж гукам і літа
раю. Гук мы чуем, а літараю друкуем або пішам пачуты гук, літару
Мы бачым. Далей можна здавольвацца толькі тым, каб запытаць, чым
друкуюцца гукі. Пры гэтым дзеці, наўперад хорам і па адным, даюць
поўны адказ: гукі друкуюцца літарамі. Пасьля гэтага, прыпомніўшы
новы гук, паказваецца літара, катораю гэты гук азначаецца. Паказаўшы
літару і даўшы час прыглядзецца да яе, запомніць, настаўнік разгля
дае яе, апісвае і паступова, паказваючы часткі літары, пытае: а гэта
што? Вучні адказваюць: палачка простая, загнутая, кружок і г. д.,
гледзячы па частках літары. Адзін з вучняў паўтарае апісаньне літары.
Каб цьвярдзей замацаваць у памяці дзяцей нарысы літары, трэба і на-
рысаваць новую літару на дошцы мелам, часьцінку за часьцінкаю,
прычым вучні называюць гэтыя часьцінкі, а настаўнік рысуе. Рысуючы
ня трэба засланяць сабою літары: вучні павінны бачыць, як ходзіць
рука настаўніка пры рысаваньні. Таксама добра мець палачкі, або
лучынкі, каб дзеці і злажылі літару. Можна даваць дзецям кусочкі
газэты з буйным шрыфтам, каб яны маглі знайсьці знаёмую літару. Ня
трэба сьпяшацца з азнаямленьнем дзяцей з новымі літарамі: паводле
таго, як колькасьць вывучаных дзецьмі літар павялічваецца, усвой-
ваньне іх робіцца больш трудным, -літары то забываюцца, то зьмеш-
ваюцца. Дзеля гэтага настаўніку прыходзіцца на кожнай лекцыі гра-
маты, перад азнаямленьнем з новаю літараю, паўтарыць літары, ужо
вывучаныя і параўноўваць іх, асабліва тыя, што падобны па вымаў
леньні (м, н) або па нарысе (н, п).

&lt;center&gt;'''Чытаньне слоў з новаю літараю.&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Чытаньне слоў з новаю літараю зьяўляецца асноўнаю часьцю за
няцьцяў па грамаце. Выдзяленьне гуку і азнаямленьне з літараю ёсьць
толькі ўмовы, спосабы да мэты; яны толькі падгатаўляюць, вядуць да
чытаньня. Першапачатковым матэрыялам да чытаньня зьяўляюцца
словы. Гэтыя словы складаюцца з літар перакіднога альфабэту, і
чытаньне такім парадкам папераджаецца друкаваньнем слоў. Але дру-
каваньне патрабуе папярэдняга раскладу слова: ня можна друкаваць
слова, не расклаўшы яго на гукі і ня вызначыўшы, якімі літарамі бу
дзе азначацца кожны гук. Адгэтуль - расклад, друкаваньне і чытаньне
слоў надрукаваных становіць сабою адно злучнае практыкаваньне і
складае адзін від чытаньня. Другі від чытаньня ёсьць так званае чытаньне
па падабенсту, трэці від-чытаньне без раскладу і чацьверты від чы-
таньня-чытаньне па лемантары. Разгледзім кожны від чытаньня па-
асобку.
Друкаваньне слоў літарамі перакіднога альфабэту і чытаньне
толькі што надрукаваных слоў ёсьць найбольш лёгкі від чытаньня.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9nuhw6jsfxgxhrdcuo9184omevjwgkq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287265</id>
      <parentid>287258</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T07:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>287265</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5158" sha1="pdj2vmkhubsipn47ltcz6q7fgr9578l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Азнаямленьне з друкаванаю літараю.&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Калі настаўніку прыходзіцца пазнаёміць дзяцей у першы раз з друкаванаю літараю, ён вядзе кароткую размову аб літарах, пры гэтым зварачае ўвагу дзяцей на тое, што літарамі азначаюцца або
друкуюцца гукі. Тут-жа можна зазначыць розьніцу паміж гукам і літараю. Гук мы чуем, а літараю друкуем або пішам пачуты гук, літару мы бачым. Далей можна здавольвацца толькі тым, каб запытаць, чым друкуюцца гукі. Пры гэтым дзеці, наўперад хорам і па адным, даюць поўны адказ: гукі друкуюцца літарамі. Пасьля гэтага, прыпомніўшы новы гук, паказваецца літара, катораю гэты гук азначаецца. Паказаўшы літару і даўшы час прыглядзецца да яе, запомніць, настаўнік разглядае яе, апісвае і паступова, паказваючы часткі літары, пытае: а гэта што? Вучні адказваюць: палачка простая, загнутая, кружок і г. д., гледзячы па частках літары. Адзін з вучняў паўтарае апісаньне літары. Каб цьвярдзей замацаваць у памяці дзяцей нарысы літары, трэба і нарысаваць новую літару на дошцы мелам, часьцінку за часьцінкаю,
прычым вучні называюць гэтыя часьцінкі, а настаўнік рысуе. Рысуючы ня трэба засланяць сабою літары: вучні павінны бачыць, як ходзіць рука настаўніка пры рысаваньні. Таксама добра мець палачкі, або лучынкі, каб дзеці і злажылі літару. Можна даваць дзецям кусочкі газэты з буйным шрыфтам, каб яны маглі знайсьці знаёмую літару. Ня трэба сьпяшацца з азнаямленьнем дзяцей з новымі літарамі: паводле таго, як колькасьць вывучаных дзецьмі літар павялічваецца, усвойваньне іх робіцца больш трудным, — літары то забываюцца, то зьмешваюцца. Дзеля гэтага настаўніку прыходзіцца на кожнай лекцыі граматы, перад азнаямленьнем з новаю літараю, паўтарыць літары, ужо вывучаныя і параўноўваць іх, асабліва тыя, што падобны па вымаўленьні (м, н) або па нарысе (н, п).

&lt;center&gt;'''Чытаньне слоў з новаю літараю.&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Чытаньне слоў з новаю літараю зьяўляецца асноўнаю часьцю заняцьцяў па грамаце. Выдзяленьне гуку і азнаямленьне з літараю ёсьць
толькі ўмовы, спосабы да мэты; яны толькі падгатаўляюць, вядуць да
чытаньня. Першапачатковым матэрыялам да чытаньня зьяўляюцца
словы. Гэтыя словы складаюцца з літар перакіднога альфабэту, і
чытаньне такім парадкам папераджаецца друкаваньнем слоў. Але друкаваньне патрабуе папярэдняга раскладу слова: ня можна друкаваць слова, не расклаўшы яго на гукі і ня вызначыўшы, якімі літарамі будзе азначацца кожны гук. Адгэтуль — расклад, друкаваньне і чытаньне слоў надрукаваных становіць сабою адно злучнае практыкаваньне і складае адзін від чытаньня. Другі від чытаньня ёсьць так званае чытаньне па падабенсту, трэці від — чытаньне без раскладу і чацьверты від чытаньня — чытаньне па лемантары. Разгледзім кожны від чытаньня паасобку.

{{gap|2.5em}}Друкаваньне слоў літарамі перакіднога альфабэту і чытаньне толькі што надрукаваных слоў ёсьць найбольш лёгкі від чытаньня.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pdj2vmkhubsipn47ltcz6q7fgr9578l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/122</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123794</id>
    <revision>
      <id>287266</id>
      <timestamp>2026-05-22T07:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Гэта было перад тым днём, як пайшла ад Карызны Марына Паўлаўна. Назаўтрага, цалком захоплены неспадзяваным паваротам у сямейных справах, ён зусім забыўся быў на ўчорашняе здарэньне, як забыўся быў і на ўсе свае іншыя клопаты. І толькі тады,...»</comment>
      <origin>287266</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5113" sha1="19bozqlvlfmiqbins12iczedmoyo2re" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Гэта было перад тым днём, як пайшла ад Карызны Марына Паўлаўна. Назаўтрага, цалком захоплены неспадзяваным паваротам у сямейных справах, ён зусім забыўся быў на ўчорашняе здарэньне, як забыўся быў і на ўсе свае іншыя клопаты. І толькі тады, як, прышоўшы ад Веры, апынуўся ён раптам у бяздонным правале халоднай і варожай, зусім не падобнай да хатняе, цішыні — адзін, безнадзейна адзін! — тады апанавала яго ўсё разам: і старыя трывогі, і стары непазбыўны страх, і гэтае новае ўзрушэньне, якое яшчэ больш ускладняла і так балюча заблытанае кола яго перажываньняў. Тады тое, што ўчора здавалася простым, лёгкім і патрэбным, агарнулася раптам чорнаю сеткай сумненьняў.

{{Водступ|2|em}}Ці мае ён рацыю ў гэтай сваёй спрэчцы з Зелянюком, якая бязумоўна адыграе вялікую, можа вырашальную, ролю ў далешым цягу падзей?

{{Водступ|2|em}}І зрабіўшы сабе гэтае запытаньне, Карызна адразу зразумеў, што адказ на яго ня будзе мець ніякага значэньня, што ён ня зробіць ніякага ўплыву на далейшае яго паводжаньне. Адступленьня ня можа быць — ды ён і ня хоча яго і не дапусьціць, хоць-бы нават убачыў поўную сваю несправядлівасьць.

{{Водступ|2|em}}Зелянюк зьвязвае яму рукі.

{{Водступ|2|em}}Гэта быў першы выпадак, калі Сымон Карызна цалком сьвядома і ўпэўнена ішоў на ўчынак, які, можа са шкодаю для агульнае справы, здавальняў выключна яго асабістыя, ды й ня надта чыстыя імкненьні. І раптам ён сам зразумеў гэта і скалануўся і ад страху, як злоўлены, на месцы злачынства. Ён чуў, што гэта — новае ў ім, бо дасюль, ня гледзячы на памылкі свае і няўдачы, ён у адносінах да сучаснасьці меў абсолютна чыстае сумленьне і нават сваім шчырым безінтарэсоўным парываньнем да працы ў значнай меры выкупляў грахі мінулага. Цяпер-жа было зусім іншае — нядобрае, брыдкае, зладзейскае. Цяпер ён стаяў перад зрывам у прорву бруднага політыканства, з адчайнаю рашучасьцю самагубцы памыкаючыся на чыстату ўласнага сумленьня, на дзейны злад свой з сучаснасьцю, абы дайсьці задавальненьня ўражанаму гонару.

{{Водступ|2|em}}Але-ж гэта яшчэ ня сталася? Яшчэ ня позна абмінуць, унікнуць гэтага? Сустрэцца заўтра з Зелянюком, весела, дабрадушна ўсьміхнуцца, па-саброўску лэпнуць яго па плячы і сказаць:

{{Водступ|2|em}}— А ты, братка, усё-ткі маеш рацыю… Я добра абмеркаваў гэту справу і, ведаеш, цалком з табой згодзен. Гэта я тады проста так, з дрэннага настрою… Смалі, браток, разварочвай…

{{Водступ|2|em}}Зелянюк зірне на яго добрым удзячным поглядам, з якога выразна будзе сьвіціцца шчырае захапленьне.

{{Водступ|2|em}}„Во, гэта па-бальшавіцку!“

{{Водступ|2|em}}А можа ён, трыумфуючы сваю перамогу, адно ўсьміхнецца на ягоныя словы сваёй паганай хітрай усьмешкай?

{{Водступ|2|em}}І з гэтай думкай урываецца ў нутро ў Карызнава бурная, пякучая злосьць, у якую пераліваюцца ўсе зазнаныя ім за астатні час прыкрасьці, усё яго балючае мятушэньне. І ён ужо цалком&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>19bozqlvlfmiqbins12iczedmoyo2re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123795</id>
    <revision>
      <id>287267</id>
      <timestamp>2026-05-22T07:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Дзеці лёгка зьліваюць тыя гукі, каторыя толькі што выдзелілі і азначылі літарамі. Вось дзеля чаго чытаньне слоў з новаю літараю звычайна пачынаецца з друкаваньня.  {{gap|2.5em}}Настаўнік дае якое-небудзь слова — ''саха'', ставіць пытаньне па значэньні слова. (...»</comment>
      <origin>287267</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5484" sha1="7roxitswiypnv6zqfliilf998iv9k2a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Дзеці лёгка зьліваюць тыя гукі, каторыя толькі што выдзелілі і азначылі літарамі. Вось дзеля чаго чытаньне слоў з новаю літараю звычайна пачынаецца з друкаваньня.

{{gap|2.5em}}Настаўнік дае якое-небудзь слова — ''саха'', ставіць пытаньне па значэньні слова. (Што сахою робяць?). — Падзялеце гэтае слова на часьці (са—ха). — У складзе ''са'' які гук чуеце ў пачатку? Які ў канцы? Якою-ж
літараю трэба надрукаваць першы гук (у складзе ''са'')? Другі? Знайдзеце літару ''с'', літару ''а''. Знойдзеныя літары ставяцца на планцы дошкі, чытаецца склад ''са''. Чытаецца хорам і па адным. Такім-жа парадкам разьбіраецца, друкуецца і чытаецца і другая частка слова — ''ха'', а затым чытаецца і ўсё слова. Пры харавым і адзіночным чытаньні настаўнік уважна назірае, каб дзеці чыталі ўсе, чыталі-б, гледзячы на літары, і чыталі-б толькі тое, што паказвае настаўнік, бо некаторыя вучні часта ня чытаюць, а гавораць напамяць, ня гледзячы на літары. Каб прывучыць дзяцей да чытаньня, можна карыстацца такім спосабам: настаўнік палачкаю паказвае, што і калі дзеці павінны чытаць. Дзеці чытаюць толькі тое, што паказвае настаўнік. Спынілася палачка,
спыняецца і чытаньне. Чытаць павінны па правілу: чытай, што бачыш. Чытаньне на першых часох павінна быць павольным і па складох. Пасьля таго, як слова прачытаецца па складох, вучні павінны прачытваць яго цалком, зараз. Пры гэтым таксама трэба зварачаць увагу дзяцей на тое, што чытаць — гэта самае, што і гаварыць, розьніца толькі тая, што пры чытаньні мы гаворым, пазіраючы на літары — чытайце так, як гаворыце. Склады, надрукаваныя паасобку, трэба ссоўваць у цэлае слова, каб дзеці маглі бачыць зрокавы вобраз цэлага слова.

{{gap|2.5em}}Папярэдні расклад і друкаваньне слоў перад чытаньнем адбірае многа часу і сам па сабе яшчэ не дае заручкі навучыць чытаць. Калі настаўнік, выходзячы з тэй лёгкасьці, з катораю дзеці чытаюць разабраныя і надрукаваныя імі словы, стане лічыць гэты спосаб адзіным спосабам навучыць дзяцей чытаць, то ён моцна памыліцца: у такога настаўніка дзеці акажуцца няздольнымі да чытаньня слоў без папярэдняга раскладу. З гэтае прычыны трэба практыкаваць дзяцей чытаць словы без папярэдняга раскладу, словы незнаёмыя (якіх дзеці яшчэ не разьбіралі). Пераходам ад друкаваньня і чытаньня слоў, надрукаваных літарамі перакіднога альфабэту, да чытаньня незнаёмых слоў і служыць так званае чытаньне слоў па падабенстве. Гэты спосаб чытаньня засноўваецца на назіраньні, што дзеці лягчэй чытаюць тыя новыя словы, каторыя маюць падобныя або агульныя склады з словамі, прачытанымі раней. Зьменьваючы ў прачытаных словах тую ці іншую літару ў складзе або замяняючы адзін склад другім, настаўнік дае чытаць новае слова — вучань павінен прачытаць яго па падабенстве з ранейшым. Напр., вучні разабралі і надрукавалі слова ''суха''. Замяняючы ў ім літару ''у'' літараю ''а'', чытаюць слова ''саха''. У новым слове на месца ''х'' ставіцца ''м'', выходзіць слова ''сама'' і г. д.

{{gap|2.5em}}Спосаб чытаньня па падабенстве карысны, як пераход ад друкаваньня да чытаньня незнаёмых слоў. Але гэтаму спосабу ня трэба&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7roxitswiypnv6zqfliilf998iv9k2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123796</id>
    <revision>
      <id>287268</id>
      <timestamp>2026-05-22T07:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «прыдаваць таго выключнага значэньня, каторае яму надаюць некаторыя пэдагогі, лічачы яго альфай і омэгай граматы. Дзякуючы аднабочнаму падбору слоў, вучні не практыкуюцца ў чытаньні зусім незнаёмых слоў. Пры гэтым самы выбар матэрыялу для чытаньня абм...»</comment>
      <origin>287268</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5209" sha1="jvt0h93vrph6afchkkgo06ixro84al9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;прыдаваць таго выключнага значэньня, каторае яму надаюць некаторыя пэдагогі, лічачы яго альфай і омэгай граматы. Дзякуючы
аднабочнаму падбору слоў, вучні не практыкуюцца ў чытаньні зусім
незнаёмых слоў. Пры гэтым самы выбар матэрыялу для чытаньня
абмяжоўваецца толькі словамі заміж кароткіх сказаў, больш цікавых
для дзяцей і больш карысных для чытаньня ў мэтах стварэньня поля
чытаньня, чым словы.

{{gap|2.5em}}Практыкуючы вучняў у чытаньні слоў з папярэднім раскладам, трэба практыкаваць таксама і ў чытаньні без папярэдняга вуснага раскладу. Прымаючы пад увагу, што чытаньне дарослых асноўваецца на пазнаваньні зрокавага вобразу слова, прычым раскладу на сустаўныя часьці яго ня бывае, то да гэтага трэба паступова вясьці і дзяцей. Трэба іх прывучыць адразу пазнаваць і называць прачытаныя і знаёмыя ўжо словы. Дзеля гэтага можна ўжываць такі спосаб.

{{gap|2.5em}}Вучні расклалі, надрукавалі і прачыталі якое-небудзь слова. Аставіўшы яго на планцы дошкі, настаўнік загадвае дзецям знайсьці такое-ж слова на таблічцы. Вучні павінны пільна прыглядацца да нарысаў слоў на табліцы, каб знайсьці патрэбнае слова. Гэтыя табліцы маюць і другое значэньне. Па табліцах настаўнік можа перад кожнаю лекцыяй паўтарыць знаёмыя словы. На гэтых-жа табліцах вучні могуць практыкавацца ў чытаньні слоў без папярэдняга раскладу. Такое чытаньне служыць наогул папраўкаю да другіх відаў чытаньня — з папярэднім раскладам і па падабенстве. Калі вучні першы раз прыступаюць да такога чытаньня, то ім яшчэ трудна адразу прачытаць цэлае слова з двух або і болей складоў. Дзеля гэтага словы ставяцца на планку па частках, а калі вучні будуць чытаць свабодна кожную частку, літары збліжаюцца, і чытаецца ўсё слова адразу. А потым чытаньне вядзецца без падзелу слоў на часткі. Чытаньне без папярэдняга раскладу трэба лічыць важным практыкаваньнем. Такое практыкаваньне збліжае чытаньне дзяцей з чытаньнем дарослых; яно прывучае вучняў больш унікліва прыглядацца да зрокавага вобразу цэлага слова, а не адных толькі яго частак і разьвівае навык пазнаваньня, які мае рашучае значэньне для разьвіцьця скорасьці чытаньня, дапаўняючы аднабочнасьць спосабаў чытаньня па падабенстве.

{{gap|2.5em}}Чытаньне па лемантары на першых часох зьяўляецца ня чым
іншым, як толькі паўтарэньнем ужо праробленай работы. Вучні чытаюць тыя самыя словы, каторыя яны ўжо складалі з літар перакіднога альфабэту і чыталі на планцы дошкі. Але чым далей ідзе чытаньне лемантара, тым большае значэньне набывае ён. Вучні чытаюць цяпер ня толькі словы, але і цэлыя сказы. У некаторых лемантарох сказы адносяцца вельмі далёка, і вучням залішне доўгі час прыходзіцца абмяжоўвацца чытаньнем слоў. Такі лемантар не адпавядае свайму назначэньню. Чым раней пачынаецца чытаньне сказаў, тым лепей. Чытаньне па лемантары можа быць адзіночным і харавым. У тым і ў другім выпадку трэба выконваць правілы: а) няправільна&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jvt0h93vrph6afchkkgo06ixro84al9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/48</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123797</id>
    <revision>
      <id>287269</id>
      <timestamp>2026-05-22T07:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «прачытанае слова або сказ перачытваецца некалькі разоў, покі чытаньне ня будзе правільным; прачытанае слова або сказ праваджаецца выпытваньнем і кароткімі аб‘ясьненьнямі. Пры чытаньні слоў досыць абмежавацца адным-двома пытаньнямі. Чытаньне сказаў...»</comment>
      <origin>287269</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5225" sha1="slg0vr4ftqif51ib0n82vl8xg23xjcr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;прачытанае слова або сказ перачытваецца некалькі разоў, покі чытаньне ня будзе правільным; прачытанае слова або сказ праваджаецца выпытваньнем і кароткімі аб‘ясьненьнямі. Пры чытаньні слоў досыць абмежавацца адным-двома пытаньнямі. Чытаньне сказаў праваджаецца, апрача выпытваньня, яшчэ аб‘ясьненьнем сэнсоўнай сувязі між словамі. Добры матэрыял для чытаньня даюць прыказкі.

&lt;center&gt;'''Навучаньне пісьму.&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}Пры навучаньні пісьму элемэнтаў сьледуе захоўваць такія трэбаваньні: а) уважна вывучаць кожны элемэнт, памятаючы, што цьвёрдае ўсвойваньне элемэнтаў — залог правільнага ўсвойваньня літар; пры гэтым трэба наглядаць за правільнасьцю і акуратнасьцю пісьма; б) настаўнік павінен сам паказаць на дошцы, што і як трэба пісаць. Пры гэтым адны раяць пісаць моўчкі, а другія — аб‘ясьняць у часе пісаньня, што пішацца на дошцы. Калі вучні будуць пісаць у такт, то настаўнік наўперад павінен сам напісаць той ці іншы элемэнт пад такт, каб вучні ведалі, як трэба пісаць. Калі настаўнік пры сваіх аб‘ясьненьнях карыстаецца тэрмінамі, то яны павінны быць аднымі і тымі-ж і паступова павінны паведамляцца вучнямі. Пры навучаньні пісьму можна і ня ўжываць гэтых тэрмінаў, карыстаючыся аднэю нагляднасьцю. Пры пісьме можна ўжываць такт, каб прыдаць роўнамернасьць рабоце. Значэньне такту ня ў ім самым, а ў тэй рытмічнасьці, якую ёю дае рабоце. А рытмічна робленая работа сапраўды павышаецца ў сваёй энэргіі і якасна паляпшаецца. Стала быць, тактам можна карыстацца, як спосабам зрабіць пісьмо рытмічным. Але калі гэта можна? Відочна толькі тады, калі дзеці набудуць некаторы навык у пісьме, каб пісаць роўнамерна і больш-менш борзда. Пры павольным тактаваньні рытм не адчуваецца, і такт аказваецца
непатрэбным. Не патрэбен такт і пры першых практыкаваньнях у пісьме: вучань кожную хвіліну павінен думаць, што ён піша і ці правільна піша, сачыць за тактам яму трудна, і яны пішуць не па такце, а як прыдзецца. Пры першым азнаямленьні з пісьмом ён не патрэбен. Значэньне ён набывае пазьней, калі трэба палепшыць характар пісьма і калі ў дзяцей будуць навыкі пісаць. Адным словам, такт уводзіцца тады, калі ён будзе дадаваць рытмічнасьць рабоце. Калі-ж гэтае рытмічнасьці ня будзе, тады і карысьці ад яго няма.

{{gap|2.5em}}Пасьля таго, калі будуць напісаны элемэнты літар, ідзе пісьмо самых літар. Калі прытрымлівацца прынцыпу генэтычнай паступовасьці, то трэба было-б разьмясьціць літары ў такія групы.

{{gap|2.5em}}1. У першую групу ўваходзяць тыя літары, каторыя маюць штрыхі з закругленьнямі зьнізу: ''і, ш, н, л, м, ц, в, ы.

{{gap|2.5em}}2. Другая група складаецца з літар з закругленьнямі ўгары і ўнізе: ''г, п, т, у, р.

{{gap|2.5em}}3. У трэцюю групу — літары з поўавалаў: ''в, с, е, ч, з, э, х, ж, к.

{{gap|2.5em}}4. У чацьвертую — літары з поўных авалаў: ''о, а, ю, д, я, б, ф.

{{gap|2.5em}}Такі расклад, вельмі добры ў мэтах пісьма, не падходзіць да чытаньня: такія літары, як ''а, о'', адпаведныя гукі каторых выдзяляюць&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>slg0vr4ftqif51ib0n82vl8xg23xjcr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123798</id>
    <revision>
      <id>287278</id>
      <timestamp>2026-05-22T10:21:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «раней другіх, адносяцца да апошняе групы. На практыцы генэтычны парадак літар захоўваецца толькі часткова. Для некаторых літар прыходзіцца рабіць выключэньне.  {{gap|2.5em}}Заняцьці па пісьме пры навучаньні грамаце складаюцца з двух частак: азнаямленьня з...»</comment>
      <origin>287278</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4844" sha1="g2nth7knp5vq5hqnlry8kza1lc3whp3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;раней другіх, адносяцца да апошняе групы. На практыцы генэтычны парадак літар захоўваецца толькі часткова. Для некаторых літар
прыходзіцца рабіць выключэньне.

{{gap|2.5em}}Заняцьці па пісьме пры навучаньні грамаце складаюцца з двух частак: азнаямленьня з новаю літараю і пісьма слоў з новаю літараю.

{{gap|2.5em}}Настаўнік сам піша новую літару на дошцы, піша буйна, выразна і як можна прыгожа, а затым разглядае яе з вучнямі. Гэта разгляданьне складаецца перш за ўсё з апісаньня літары. Вучні, уважна
прыглядаючыся ў нарысы літары, павінны сказаць, з якіх часьцей яна
зложана. Пасьля таго, калі элемэнты літары будуць аб‘ясьняны, настаўнік паказвае, з якога элемэнту трэба пачынаць пісаць літару, і сам піша яе на дошцы, элемэнт за элемэнтам. Тую-ж самую літару пішуць на дошцы 2-3 вучні. І толькі пасьля гэтага прыступаюць да пісьма літары ў сшытках.

{{gap|2.5em}}Пасьля таго, як новая літара будзе замацована на пісьме, вучні ад літар пераходзяць да пісьма слоў. На першых часох пісьмо слоў зьяўляецца толькі сьпісваньнем з дошкі або лемантара, прычым папярэдня вучні прачытваюць словы і раскладаюць іх на літары, а затым
ужо пішуць. Трэба з самага пачатку сьпісваньня імкнуцца да таго, каб
дзеці сьпісвалі, а не коп‘явалі літару за літараю, каб мелі ў памяці ўсё слова. Дзеля гэтага можна закрываць слова пасьля таго, як яно было раскладзена і вучні пачалі пісаць. Пазьней да сьпісваньня дадаецца: гукавы навучальны дыктант. Настаўнік вымаўляе якое-небудзь слова, патрабуе раскласьці яго на гукі, пералічыўшы іх у тым-жа парадку, у каторым яны йдуць у слове. Пасьля гэтага вучні пішуць у сваіх сшытках прадыктованае слова.

{{gap|2.5em}}Пасьля пісьма слоў вучні пераходзяць да пісьма цэлых сказаў, часьцей усяго ў форме сьпісваньня. Для сьпісваньня на першых часох трэба карыстацца рукапісным шрыфтам і толькі ў канцы чытаньня па лемантары дзеці пераходзяць да сьпісваньня з кнігі друкаванага тэксту.

{{gap|2.5em}}Калі дзеці навучацца пісаць усе літары, то справа навучаньня пісьму на гэтай ступені яшчэ ня скончана. Выступае цэлы рад новых задач у сэнсе палепшаньня пісьма. Гэта агульная мэта навучаньня складаецца з некалькіх задач — палепшаньне пісьма ў адносінах скорасьці і чоткасьці, пісьмо вялікіх літар.

{{gap|2.5em}}Вялікія літары можна разьмеркаваць таксама на чатыры групы: першая група складаецца з тых літар, дзе пераважным элемэнтам
зьяўляецца рыска з закругленьнямі ўгары і ўнізе: ''Ш, Ц, Ч, Л, А''.
Літары другое групы маюць у сваім аснаваньні выцягнутыя кругі, поўавалы: ''С, О, Е, Я, 3, Х, Ж''. Літары трэцяе групы характарызуюцца
полымяпадобнымі лініямі: ''У, І, Н, К, Ю, Р, В''. Асноўным нарысам літар чацьвертае групы служаць полымяпадобныя літары ў злучэньні
Ю: Г, П, Т, Б, М, Д, Ф.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g2nth7knp5vq5hqnlry8kza1lc3whp3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287279</id>
      <parentid>287278</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T10:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>287279</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4865" sha1="bv6a4ccniod4tvji29101om909ijnej" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;раней другіх, адносяцца да апошняе групы. На практыцы генэтычны парадак літар захоўваецца толькі часткова. Для некаторых літар
прыходзіцца рабіць выключэньне.

{{gap|2.5em}}Заняцьці па пісьме пры навучаньні грамаце складаюцца з двух частак: азнаямленьня з новаю літараю і пісьма слоў з новаю літараю.

{{gap|2.5em}}Настаўнік сам піша новую літару на дошцы, піша буйна, выразна і як можна прыгожа, а затым разглядае яе з вучнямі. Гэта разгляданьне складаецца перш за ўсё з апісаньня літары. Вучні, уважна
прыглядаючыся ў нарысы літары, павінны сказаць, з якіх часьцей яна
зложана. Пасьля таго, калі элемэнты літары будуць аб‘ясьняны, настаўнік паказвае, з якога элемэнту трэба пачынаць пісаць літару, і сам піша яе на дошцы, элемэнт за элемэнтам. Тую-ж самую літару пішуць на дошцы 2-3 вучні. І толькі пасьля гэтага прыступаюць да пісьма літары ў сшытках.

{{gap|2.5em}}Пасьля таго, як новая літара будзе замацована на пісьме, вучні ад літар пераходзяць да пісьма слоў. На першых часох пісьмо слоў зьяўляецца толькі сьпісваньнем з дошкі або лемантара, прычым папярэдня вучні прачытваюць словы і раскладаюць іх на літары, а затым
ужо пішуць. Трэба з самага пачатку сьпісваньня імкнуцца да таго, каб
дзеці сьпісвалі, а не коп‘явалі літару за літараю, каб мелі ў памяці ўсё слова. Дзеля гэтага можна закрываць слова пасьля таго, як яно было раскладзена і вучні пачалі пісаць. Пазьней да сьпісваньня дадаецца: гукавы навучальны дыктант. Настаўнік вымаўляе якое-небудзь слова, патрабуе раскласьці яго на гукі, пералічыўшы іх у тым-жа парадку, у каторым яны йдуць у слове. Пасьля гэтага вучні пішуць у сваіх сшытках прадыктованае слова.

{{gap|2.5em}}Пасьля пісьма слоў вучні пераходзяць да пісьма цэлых сказаў, часьцей усяго ў форме сьпісваньня. Для сьпісваньня на першых часох трэба карыстацца рукапісным шрыфтам і толькі ў канцы чытаньня па лемантары дзеці пераходзяць да сьпісваньня з кнігі друкаванага тэксту.

{{gap|2.5em}}Калі дзеці навучацца пісаць усе літары, то справа навучаньня пісьму на гэтай ступені яшчэ ня скончана. Выступае цэлы рад новых задач у сэнсе палепшаньня пісьма. Гэта агульная мэта навучаньня складаецца з некалькіх задач — палепшаньне пісьма ў адносінах скорасьці і чоткасьці, пісьмо вялікіх літар.

{{gap|2.5em}}Вялікія літары можна разьмеркаваць таксама на чатыры групы: першая група складаецца з тых літар, дзе пераважным элемэнтам
зьяўляецца рыска з закругленьнямі ўгары і ўнізе: ''Ш, Ц, Ч, Л, А''.
Літары другое групы маюць у сваім аснаваньні выцягнутыя кругі, поўавалы: ''С, О, Е, Я, 3, Х, Ж''. Літары трэцяе групы характарызуюцца
полымяпадобнымі лініямі: ''У, І, Н, К, Ю, Р, В''. Асноўным нарысам літар чацьвертае групы служаць полымяпадобныя літары ў злучэньні з валністаю: ''Г, П, Т, Б, М, Д, Ф.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bv6a4ccniod4tvji29101om909ijnej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123799</id>
    <revision>
      <id>287280</id>
      <timestamp>2026-05-22T10:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;'''Гукавы мэтод у васьвятленьні сучаснай пэдагогічнай мысьлі.&lt;/center&gt; {{gap|2.5em}}У гісторыі разьвіцьця мэтодаў навучаньня грамаце мы бачылі многа розных кірункаў пэдагогічнай мысьлі. Адзін мэтод зьмяняецца другім, гэты другі — трэцім; высоўваюцца новыя...»</comment>
      <origin>287280</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5223" sha1="k9k0fawh9222hxjpcgqrfff7gndnkz0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''Гукавы мэтод у васьвятленьні сучаснай пэдагогічнай мысьлі.&lt;/center&gt;
{{gap|2.5em}}У гісторыі разьвіцьця мэтодаў навучаньня грамаце мы бачылі многа розных кірункаў пэдагогічнай мысьлі. Адзін мэтод зьмяняецца другім, гэты другі — трэцім; высоўваюцца новыя мэтоды з тымі ці іншымі зьменамі. Доўгі час ішло змаганьне за самыя асновы мэтодаў навучаньня грамаце. Прынцыпы гукавага мэтоду ўрэшце запанавалі на доўгі час, і сам гукавы мэтод быў распрацован вельмі грунтоўна і ўвашоў у шырокае ўжываньне ў школах. Але і тады, калі гукавы мэтод, здавалася, стала і надоўга заваяваў свае позыцыі, чуліся галасы проціў яго. Л. Толстой у часе росквіту гукавага мэтоду выступае староньнікам і абаронцам старых, здавалася, ужо аканчальна асуджаных літара-складальных мэтодаў. У вапошнія часы, асабліва ў часы карэннага перагляду ня толькі мэтодаў навучаньня грамаце, а і ўсяе сыстэмы школьнага быту і школьнага зьместу, калі рэволюцыя высунула
новыя соцыяльныя прынцыпы, гукавы мэтод знаходзіць усё больш і больш праціўнікаў. Праціўнікі гукавага мэтоду, узброеныя навуковымі
дасягненьнямі навейшага мовазнаўства, стараюцца нанесьці ўдар гукаваму прынцыпу ў самой яго аснове.

{{gap|2.5em}}На чым заснована ідэя гукавага прынцыпу? З чаго ён выходзіць? Які адпраўны яго пункт?

{{gap|2.5em}}Самая ідэя гукавага прынцыпу засноўваецца на прадпалажэньні, што гукі — гэта непадзельныя адзінкі мовы, на каторыя можна разлажыць любое слова. І варт толькі навучыцца раскладаць слова на гэтыя адзінкі і зразумець таямніцу зьліцьця з гэтых складаных частак цэлага, каб навучыцца чытаць і пісаць. Адгэтуль і зразумела, якую ролю павінны выпаўняць папярэднія гукавыя практыкаваньні.

{{gap|2.5em}}Тэорытычна мэтод прадстаўляецца ў поўнай меры мэтазгодным і лёгічна абаснаваным. Але калі разгледзець самую аснову мэтоду, яго ідэю з пункту погляду зьяў жывой мовы, то лёгка праканацца, што гэты мэтод, — кажуць яго працаўнікі, — ёсьць ''вынаходка граматнага чалавека'', які меў справу не са зьявамі жывой мовы, а з літарамі, не са словамі, як яны вымаўляюцца, а з друкаванымі або пісанымі радкамі слоў, вызначанымі літарамі. Значкі-літары сапраўды можна паставіць і разам і рассунуць паасобку, — з імі ад гэтага нічога ня зробіцца. Але ці можна так рабіць, так распараджацца з жывымі гукамі?

{{gap|2.5em}}Зьмешваньне гуку і літары, мовы жывой і мовы кніжнай — агульная хіба ня толькі вынаходцаў гукавага мэтоду і аўтараў розных падручнікаў, напісанных па гукавым мэтодзе, але і ўкладальнікаў розных
граматык, дзе гаворыцца, што ўсіх гукаў каля 35, што „я“ — адзін
гук і г. д.

{{gap|2.5em}}Каб паказаць хісткасьць самой ідэі гукавага мэтоду з пункту погляду навуковага мовазнаўства, трэба ведаць асноўныя палажэньні навуковай фонэтыкі ў сувязі з фізыолёгіяй гукаў гаворкі, другімі словамі, зьвярнуць увагу на той элемент нашай гаворкі, каторы жывымі ніцямі зьвязан з другімі элемэнтамі — са значэньнем і граматычнаю&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k9k0fawh9222hxjpcgqrfff7gndnkz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123800</id>
    <revision>
      <id>287281</id>
      <timestamp>2026-05-22T10:44:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «формаю слова, а ў граматных людзей яшчэ і з графічнымі вобразамі слоў на пісьме.  {{gap|2.5em}}Не аднакія па сіле, вышыні, тэмбры і гучнасьці гукі нашай гаворкі не аднакава лёгка ўспрыймаюцца нашым слухавым апаратам: мы абмяжоўваемся толькі схватваньнем агул...»</comment>
      <origin>287281</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5254" sha1="httursygg5zt0tgcd3wvunajgvv85yf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;формаю слова, а ў граматных людзей яшчэ і з графічнымі вобразамі слоў на пісьме.

{{gap|2.5em}}Не аднакія па сіле, вышыні, тэмбры і гучнасьці гукі нашай гаворкі не аднакава лёгка ўспрыймаюцца нашым слухавым апаратам: мы абмяжоўваемся толькі схватваньнем агульнага вобліку слова, каторы адзначаецца найболей тыповым гукам і націскам.

{{gap|2.5em}}Устройства нашага гаварыльнага апарату вельмі складанае, хоць мовазнаўцамі ён дасьледаван настолькі дакладна, што аднаму нямецкаму вучонаму, Фабэру, удалося штучна ў перайманьне чалавечага гаварыльнага апарату зрабіць гаварыльную машыну. Найболей заметнымі часткамі нашага гаварыльнага апарату зьяўляюцца: 1) дыхальныя прылады — лёгкія і дыхальнае горла; 2) гартань з галасьніковымі зьвязкамі, каторыя ствараюць галасавую шчыліну: тая ці іншая ступень нацягнутасьці галасавых зьвязак вызначае сабою вузкасьць або шырыню галасавой шчыліны; 3) поласьць носа і рота з усім, што ў ім знаходзіцца — язык, нёба, зубы і губы і 4) ніжняя сківіца, або чэлюсьць. Рознае палажэньне і дзеяльнасьць гэтых прылад гаварэньня маюць вялікае значэньне на рознастайнасьць у гуках і іх адценьнях. Рознае
злучэньне гукаў, патрабуючы адпаведнай пастаноўкі прылад гаварэньня, мяняюць самы характар гукаў, што ўваходзяць у склад тых ці іншых злучэньняў.

{{gap|2.5em}}У кожнай рабоце прылад вымаўленьня адрозьніваюць тры моманты: выступаньне іх на работу, самая іх работа і адступаньне — зварот да стану спакою. Першы і другі момант у рабоце галасавых прылад будуць не аднакавы: ці выступаюць яны з поўнага стану спакою і варочаюцца да такога-ж стану спакою або гэтыя моманты толькі зьменьваюць адзін другога ў нясупыннай рабоце. Напрыклад, у слове „мама“ — ''м'' пачатковае і ''м'' другое патрабуюць ня зусім аднакага характару пастаноўкі прылад гаварэньня: у той час, калі ў першым выпадку прылады выступаюць на работу са стану поўнага спакою, то ў другім пачатковая работа для вымаўленьня гуку ''м'' супадае з канчатковаю работаю, патрэбнаю для гуку ''а''. Тое-ж самае трэба сказаць і адносна гукаў ''а'' ў тым-жа слове: у першым выпадку работа прылад зьменьваецца, пераходзіць у работу для стварэньня наступнага гуку, а ў другім выпадку яна не мяняецца. Нават калі ўзяць такія словы, як „брат“ і „браць“, то і тут гукі ''а'' ня будуць абсолютна падобны адзін да другога: у першым выпадку па трэбаваньні пастаноўкі прылад гаварыльнага апарату для ''т'' ён будзе вымаўлен пры больш шырокім расчыну рота, а ў другім пры болей вузкім па трэбаваньні пастаноўкі прылад для гуку ''ць.

{{gap|2.5em}}З гэтага відаць, што разлажыць жывое слова на гукі без нарушэньня іх самых нельга, і гук, выдзелены з слова, будзе не такі, якім ён быў у слове ў злучэньні з другімі. З таго, што гаварылася аб фізыолёгіі гукавых злучэньняў відаць, што нават галосныя гукі, як націскное ''а'', і тыя мяняюць сваю прыроду ў залежнасьці ад характару
суседніх гукаў, каторыя патрабуюць тэй ці іншай пастаноўкі прылад&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>httursygg5zt0tgcd3wvunajgvv85yf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123801</id>
    <revision>
      <id>287282</id>
      <timestamp>2026-05-22T10:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «гаварэньня. Яшчэ больш замецен уплыў суседніх гукаў на характар зьмены зычных гукаў, а так званыя мгненныя зычныя і зусім ня могуць выдзяляцца. Папрабуйце вымавіць аддзельна гукі ''п'', або ''к'', або ''т'', выдзеліўшы іх са складоў ''па, ка, та''. Гукі ''п, к, т'', і...»</comment>
      <origin>287282</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5257" sha1="a6ee3ugq1glpudldl7sko7kh1mob08b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;гаварэньня. Яшчэ больш замецен уплыў суседніх гукаў на характар
зьмены зычных гукаў, а так званыя мгненныя зычныя і зусім ня могуць выдзяляцца. Папрабуйце вымавіць аддзельна гукі ''п'', або ''к'', або ''т'', выдзеліўшы іх са складоў ''па, ка, та''. Гукі ''п, к, т'', і іншыя мгненныя гукі ствараюцца з прычыны разрываньня плыньню воздуху перашкод і загародак з губ, языка і зубоў, дзеля чаго яны і носяць назву выбухавых або ўзрыўных. У цэлым слове плынь воздуху, што разрывае гэтыя перашкоды, ідзе на стварэньне якога-небудзь з так званых, павеўных або працяжных гукаў, але часьцей на стварэньне галоснага, з каторымі і зьліваюцца азначаныя зычныя органічна. Пры асобным-жа іх вымаўленьні плынь воздуху, разарваўшы перашкоды, што ставяць ёй губы, язык і зубы, выйдзе, як кароткае дыханьне або прыдыханьне, з каторымі і сальлецца гук ''п, к, т'', і, такім чынам, будзе не адзін гук, а гук+кароткае выдыханьне, некаторы шум. Адгэтуль ясна, што жывое вымаўленае слова нельга так-жа падзяляць на гукі, як слова напісанае — на літары.

{{gap|2.5em}}Разгледзеўшы фізыолёгію гукаў, праціўнікі гукавага мэтоду пераходзяць да разгляду тых прыёмаў, каторыя рэкомендуюць гукавыя мэтоды для раскладу і зьліцьця.

{{gap|2.5em}}Дзіцячае вуха, як і вуха дарослага чалавека, схватвае цэлы слухавы вобраз слова, як адзінае гукавае цэлае, і нават цэлы рад слоў, аб‘яднаным адным актам выдыханьня. Каб палегчыць магчымасьць схватваньня слухам аддзельных частак слова і далей гукаў, староньнікі гукавага мэтоду рэкомэндуюць працяжнае вымаўленьне слова. Але як-бы мы ні цягнулі слова або склад, усё-ж зычныя гукі, асабліва мгненныя, органічна зьлітыя з галоснымі, мільгатнуцца ў слухавым адчуваньні на адно мгненьне і не паддаюцца выдзяленьню па слуху, калі настаўнік сам штучна не падзеліць складоў на гукі, зьмяніўшы гэтым самым жывое слова. Апрача гэтага, працяжнае вымаўленьне слова, парушаючы звычайны слухавы яго вобраз, адбіваецца шкадлівымі вынікамі на лекцыях чытаньня: чытаньня нарасьпеў, паміж іншым, ёсьць адзін з вынікаў гукавага мэтоду.

{{gap|2.5em}}Але асабліва кідаецца ў вочы бясплоднасьць спроб гукавага мэтоду зьліць з асобных гукаў цэльнае слова. Кожнаму, хто займаўся ў школе граматы, вельмі добра вядома, як трудна даецца дзецям зьліцьцё гукаў: як ні падганяе іх настаўнік, таропячы іх — скарэй, яшчэ скарэй сказаць ''п'' і ''а'', у вучня ўсё выходзіць ''п‘а'', бо гэтак і павінна быць: у першым выпадку мы маем два комплексы гукаў (п+выдыханьне+а), а ў другім адзін комплекс іх — ''па''. Па пастаноўцы прылад гаварэньня гэта дзьве зусім розныя работы.

{{gap|2.5em}}Тут мы падышлі да звычайнай памылкі падручнікаў граматыкі і гукавага мэтоду — да зьмешваньня гуку з літараю. Гаспадаром справы ў гукавым мэтодзе зьяўляецца ня гук, а якраз літара. Маючы гэта на ўвазе, і можна зразумець магчымасьць такіх прыёмаў гукавага мэтоду, як стварэньне складоў, напр., ''ма'' вуснамі двух вучняў: адзін вымаўляе ''м'', а другі зараз-жа далучае ''а.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a6ee3ugq1glpudldl7sko7kh1mob08b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/123</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123802</id>
    <revision>
      <id>287283</id>
      <timestamp>2026-05-22T11:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «пэўны, што да ўсіх гэтых прыкрасьцяй, да ўсяго мятушэньня спрычыніўся ня іначай, як ён — гэты паскудны ўедлівы блазьнюк. Каб ня ён, зусім па-інакшаму пайшла-б у яго праца, і, пэўна зусім інакшыя куды большыя былі-б удачы. Ён, бязумоўна ён, кладзе яму палкі...»</comment>
      <origin>287283</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5042" sha1="6hl9emgrflk57c8aw81wd064kleeu0b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;пэўны, што да ўсіх гэтых прыкрасьцяй, да ўсяго мятушэньня спрычыніўся ня іначай, як ён — гэты паскудны ўедлівы блазьнюк. Каб ня ён, зусім па-інакшаму пайшла-б у яго праца, і, пэўна зусім інакшыя куды большыя былі-б удачы. Ён, бязумоўна ён, кладзе яму палкі ў кола!

{{Водступ|2|em}}Ага! Значыць-жа ён, Карызна, ня толькі з сваіх асабістых пабудак выступае супроць Зелянюка? Раз Зелянюк шкодзіць працы, значыць, інтарэсы працы патрабуюць, каб ушчуць яго, як мае быць? Значыць, Карызна робіць правільна, так, як трэба для справы, і ўся гэта хвілінная няўпэўнасьць проста — вынік яго расьцярушаных нэрваў.

{{Водступ|2|em}}Каб канчаткова замацавацца на гэтым хісткім няпэўным шляху самаапраўданьня, Карызна з ліхаманкавай пасьпешнасьцю бярэцца за абмеркаваньне самае сутнасьці справы, якая мае стаяць на ячэйцы. Ясная рэч, што ўсё ў ёй паказвае не на Зелянюкову карысьць. Пустыя дзяціныя вымудры, якія нічога, апрача шкоды, не дадуць. Злосная і бяспрынцыпная партызаншчына!

{{Водступ|2|em}}І Карызна з шчасьлівай упэўнасьцю констатуе, што і ў гэтай конкрэтнай справе ён мае цьвёрды грунт да барацьбы з назольлівым брыгадзірам. Цалком заспакоены сваімі слушнымі высновамі, ён бярэ лямпу і пераходзіць у спальню, поўны салодкага прачуваньня блізкага адпачынку.

{{Водступ|2|em}}У спальні на яго злосна вышчарыўся голымі чорнымі рэбрамі пусты жончын ложак. Ён стараецца не глядзець у той бок, і праз гэта яшчэ мацней — з нейкай нуднай шчымлівай настойнасьцю — прыцягвае змрочны куток ягоную ўвагу. Так у пусты халодны прахон адчыненых з хаты дзьвярэй цягне цёплае паветра, пакідаючы ў хаце няпрытульную стыласьць.

{{Водступ|2|em}}Карызна пасьпешна разьдзяецца і гасіць лямпу. Кладучыся, ён заўважае на сваім ложку сьвежую чыстую бялізну: апошняя сямейная паслуга Марыны Паўлаўны.

{{Водступ|2|em}}Ён старанна ўкручваецца ў коўдру, каб як найхутчэй сагрэцца і заснуць. Ён рад, што хаця ў цемры ня відаць таго жудасна пустога ложка, які мулкім ражном застраў у яго ў ваччу. Але ўсё роўна, хоць ня бачыць, дык ён чуе яго. Ад таго боку, дзе стаіць ён — настарожана пільны ў сваёй імсьцівай злосьці за Марыну Паўлаўну, — адтуль скрозь патыхае ледзяны холад, пранікае ў самае нутро Карызну і не дае яму сагрэцца.

{{Водступ|2|em}}Нашто яна пакінула яго тут?

{{Водступ|2|em}}Яму здаецца, што ўся справа ў ложку, што, каб ня было яго, дык і ня было-б на сэрцы такога прыкрага адчуваньня навакольнае пустаты.

{{Водступ|2|em}}Ён уяўляе, як ідзе цяпер сьпіць — ня сьпіць, пэўна, а мардуецца так, як і ён, Марына Паўлаўна, і яму ўся гэтая гісторыя раптам падаецца ў ненатуральна-штучным дзівачным сьвятле.

{{Водступ|2|em}}Няўжо гэта так і будзе? Гэта-ж проста нейкая недарэчная містыфікацыя. Напэўна, заўтра, прачнуўшыся, ён, як звычайна, пачуе мерныя спакойна-руплівыя крокі ў сталоўцы, песьню {{перанос пачатак|п=рань|к=няга}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6hl9emgrflk57c8aw81wd064kleeu0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123803</id>
    <revision>
      <id>287284</id>
      <timestamp>2026-05-22T11:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{gap|2.5em}}Калі ''па'' па гукавым мэтодзе павінна атрымацца з ''п‘а'' (г. зн. п+кароткае выдыханьне+а), то зусім на тэй-жа аснове, як з „пакой“ ''аз'' атрымаем ''па'', г. ё. на аснове злучнасьці (асоцыяцыі) па сумежнасьці. Значыць, гукавы мэтод па сутнасьці не адрозьн...»</comment>
      <origin>287284</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5162" sha1="10vhl29c5xz5tnp9r1uerewrlpsfeka" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2.5em}}Калі ''па'' па гукавым мэтодзе павінна атрымацца з ''п‘а'' (г. зн. п+кароткае выдыханьне+а), то зусім на тэй-жа аснове, як з „пакой“ ''аз'' атрымаем ''па'', г. ё. на аснове злучнасьці (асоцыяцыі) па сумежнасьці. Значыць, гукавы мэтод па сутнасьці не адрозьніваецца ад літара-складальнага, і вярней было-б назваць яго спрошчаным літара-складальным, а яшчэ лепш гука-складальным мэтодам, паскольку ён
спрошчвае назвы літар; замест „пакой“ называе ''п‘''. І паскольку гукавы мэтод спрошчвае назовы літар, пастольку ён зьяўляецца болей прыгодным і мэтадакладным, чым літара-складальны мэтод.

{{gap|2.5em}}Такім чынам гукавы мэтод з погляду навуковага мовазнаўства павінен быць прызнаным, як мэтод, каторы выклікае проціў сябе сур‘ёзныя довады з прынцыповага боку, прычым ён уносіць путаніцу ў правільнае прадстаўленьне аб зьявах жывой мовы і вядзе за сабою непажаданыя вынікі на далейшых ступенях вывучэньня мовы. З пэдагогічнага боку ён мала задавольвае пасільнасьці работы для дзяцей, бо практыкаваньні з гукамі, каторыя рэкомендуюцца гукавым мэтодам, дасягаюць задачу, каторую трудна разьвязаць, а самы аналіз гукаў толькі па слуху зьяўляецца работаю непрадметнаю.

{{gap|2.5em}}Некаторыя з недахватаў гукавага мэтоду выклікаюць тыя ці іншыя яго папраўкі. Такою папраўкаю зьяўляецца „новы спосаб навучаньня зьліцьцю гукаў“ Флёрава. Флёраў выстаўляе трэбаваньні: а) чытай так, як гаворыш, б) чытай па падабенстве, чытай, што бачыш. Флёраў ухіліў „гуказьліцьцё“, як заняцьце бясплоднае, не дасягаючае
мэты. Сваю сыстэму навучаньня грамаце ён строіць на аналізе мовы,
на гукараскладаньні. Разлажыўшы словы на гукі, вучань, па Флёраву,
лёгка і скажа гэтыя гукі, скажа так, як ён і гаварыў перад раскладам (чытай, як гаворыш). А каб збавіць ад тых-жа мук гуказьліцьця, Флёраў ставіць прынцып чытаньня па падабенстве, і аднакія гукавыя літарныя злучэньні незаметна павінны прывясьці дзяцей да аўладаньня процэсам чытаньня. А каб зволіць дзяцей ад адцягненай, непрадметнай работы „чытаньня перад чытаньнем“, г. ё. ад зьліцьця гукаў па слуху, ён прапануе чытаць па літарах (чытай, што бачыш).

{{gap|2.5em}}Папраўкі, каторыя робіць Флёраў у гукавым мэтодзе, не парушваюць самых прынцыпаў гэтага мэтоду.

{{АРЦ|{{larger|'''Навучаньне грамаце па прынцыпе мэтодаў „цэлых вобразаў“&lt;ref&gt;Афанасьеўскі мэтод&lt;/ref&gt;.}}}}
{{gap|2.5em}}Пэдагогічная думка нашых дзён усё больш і больш голасна гаворыць за аналітычныя мэтоды і з большаю станоўкасьцю высоўвае прынцып комплекснасьці ў заняцьці дзяцей малодшых узростаў. Дзіця жыве цэльным жыцьцём, аб‘яднаючы ў сваім сьветапаглядзе ўсе ўражаньні і знаёмства сваё з тым, дзе яно жыве. У яго няма яшчэ разьмяжованых прадстаўленьняў аб тэй ці іншай катэгорыі надворнага
сьвету: усе ўражаньні яго злучаны ў адно сьветаадчуваньне, цэнтрам
каторага зьяўляецца яго „я“. Пэдагогічнаю гвалтоўнасьцю з гэтае {{перанос пачатак|пры|чыны}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>10vhl29c5xz5tnp9r1uerewrlpsfeka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123804</id>
    <revision>
      <id>287285</id>
      <timestamp>2026-05-22T11:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|пры|чыны}} будзе імкненьне з боку настаўніка бяз часу разьмяжоўваць гэтае зьлітнае сьветаадчуваньне.  {{gap|2.5em}}Небясьпечная для школьнага ўзросту наогул антыпсыхолёгічная сыстэма раздробленага прыпаднясеньня выдзеленых уражаньняў зья...»</comment>
      <origin>287285</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5244" sha1="7wxy2f46rvl0at52ew3hd6mi1y9idfe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|пры|чыны}} будзе імкненьне з боку настаўніка бяз часу разьмяжоўваць гэтае зьлітнае сьветаадчуваньне.

{{gap|2.5em}}Небясьпечная для школьнага ўзросту наогул антыпсыхолёгічная сыстэма раздробленага прыпаднясеньня выдзеленых уражаньняў зьяўляецца двойчы шкоднай у вадносінах да першых гадоў навучаньня ў школе. А між тым вякамі спрабаваная гарчэча „кораня“ школьнага навучаньня пачынаецца з першых-жа дзён навучаньня.

{{gap|2.5em}}Як збыць гэту гарчэчу? Вось балючае пытаньне пэдагогічнага
сумленьня найболей чуткага настаўніцтва ва ўсе часы. Распрацоўка мэтодаў навучаньня грамаце, з даўных часоў прыцягаючы да сябе ўвагу пэдагогаў самых рознастайных кірункаў, толькі ў навейшыя часы ставіцца на больш сталы, на больш пэўны навуковы грунт. Але ці значыць гэта, што пытаньне школьнага навучаньня ўжо разьвязана? Ці знойдзены тыя дакладныя спосабы школьнай справы, каторыя не выклікалі-б ні няпэўнасьці, ні спрэчак? Ці значыць гэта, што ўжо вызначаны тыя ясныя дарогі, па каторых павінна йсьці справа школьнага навучаньня? Гэта задача яшчэ не разьвязана, мы толькі больш-менш выходзім на правільную дарогу, але ўсебаковае асьвятленьне гэтай дарогі, гэтых задач яшчэ наперадзе. Мы павінны прайсьці круг шырока пастаўленага і правільна організованага десьледу. Гэта задача павінна рашацца і пэдагогамі-вучонымі ў іх лябораторыях і шырокімі кругамі пэдагогаў-практыкаў. Работа павінна йсьці і будзе йсьці ў розных кірунках.

{{gap|2.5em}}У вапошнія часы ў пэдагогічнай і мэтодычнай літаратуры выразна намячаецца паварот у бок тых прынцыпаў, каторыя даўно ўжо былі высунуты, бок аналітычных прынцыпаў навучаньня роднай мове. Гэдыке ў Нямеччыне, Жакато ў Францыі яшчэ ў 18 веку шляхам тэорытычнага разважаньня прышлі да мысьлі весьці навучаньне грамаце, выходзячы ад цэлага, ад аналізу. Ідэі Жакато мелі шырокае распаўсюджаньне, і ў амэрыканскіх школах яны былі найболей стала распрацованы і ўвашлі ў школьную практыку. Адтуль яны перанесьліся ў расейскія школы, дзе яны вядомы пад рознымі назвамі: словазрокавы, мэтод цэлых складоў, мэтод цэлых слоў, мэтод цэлых вобразаў. Строячыся на адным прынцыпе, яны розьняцца паміж сабою па тых ці іншых мэтодычных прыёмах.

{{gap|2.5em}}Цікавая спроба-досьлед была зроблена ў адной з Маскоўскіх
школ пад кіраўніцтвам проф. Афанасьева — павесьці навучаньне грамаце па мэтодзе цэлых слоў, прычым гэтае навучаньне грунтавалася на аснове комплекснасьці дзіцячых уражаньняў.

{{gap|2.5em}}Наўперад была зроблена „экскурсія ў прыроду, каб зрабіць запас уражаньняў. Гэтыя ўражаньні і павінны былі легчы ў аснову навучаньня грамаце. З экскурсіі дзеці прынесьлі розныя прадметы: галінкі з лісьцямі, мох, грыбы і інш.

{{gap|2.5em}}З прынесеных дзецьмі розных экзэмпляраў быў зроблен у клясе куток восені. Куток гэты прадстаўляў лес і поле ў часе асеньняга заміраньня. Вобраз лесу ў яго асеньняй афарбоўцы быў асабліва {{перанос пачатак|зама|цован}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7wxy2f46rvl0at52ew3hd6mi1y9idfe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>287287</id>
      <parentid>287285</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T11:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>287287</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5247" sha1="jdgzyz4dca26iljbz1ngvufyjwp5zwt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|пры|чыны}} будзе імкненьне з боку настаўніка бяз часу разьмяжоўваць гэтае зьлітнае сьветаадчуваньне.

{{gap|2.5em}}Небясьпечная для школьнага ўзросту наогул антыпсыхолёгічная сыстэма раздробленага прыпаднясеньня выдзеленых уражаньняў зьяўляецца двойчы шкоднай у вадносінах да першых гадоў навучаньня ў школе. А між тым вякамі спрабаваная гарчэча „кораня“ школьнага навучаньня пачынаецца з першых-жа дзён навучаньня.

{{gap|2.5em}}Як збыць гэту гарчэчу? Вось балючае пытаньне пэдагогічнага
сумленьня найболей чуткага настаўніцтва ва ўсе часы. Распрацоўка мэтодаў навучаньня грамаце, з даўных часоў прыцягаючы да сябе ўвагу пэдагогаў самых рознастайных кірункаў, толькі ў навейшыя часы ставіцца на больш сталы, на больш пэўны навуковы грунт. Але ці значыць гэта, што пытаньне школьнага навучаньня ўжо разьвязана? Ці знойдзены тыя дакладныя спосабы школьнай справы, каторыя не выклікалі-б ні няпэўнасьці, ні спрэчак? Ці значыць гэта, што ўжо вызначаны тыя ясныя дарогі, па каторых павінна йсьці справа школьнага навучаньня? Гэта задача яшчэ не разьвязана, мы толькі больш-менш выходзім на правільную дарогу, але ўсебаковае асьвятленьне гэтай дарогі, гэтых задач яшчэ наперадзе. Мы павінны прайсьці круг шырока пастаўленага і правільна організованага десьледу. Гэта задача павінна рашацца і пэдагогамі-вучонымі ў іх лябораторыях і шырокімі кругамі пэдагогаў-практыкаў. Работа павінна йсьці і будзе йсьці ў розных кірунках.

{{gap|2.5em}}У вапошнія часы ў пэдагогічнай і мэтодычнай літаратуры выразна намячаецца паварот у бок тых прынцыпаў, каторыя даўно ўжо былі высунуты, бок аналітычных прынцыпаў навучаньня роднай мове. Гэдыке ў Нямеччыне, Жакато ў Францыі яшчэ ў 18 веку шляхам тэорытычнага разважаньня прышлі да мысьлі весьці навучаньне грамаце, выходзячы ад цэлага, ад аналізу. Ідэі Жакато мелі шырокае распаўсюджаньне, і ў амэрыканскіх школах яны былі найболей стала распрацованы і ўвашлі ў школьную практыку. Адтуль яны перанесьліся ў расейскія школы, дзе яны вядомы пад рознымі назвамі: словазрокавы, мэтод цэлых складоў, мэтод цэлых слоў, мэтод цэлых вобразаў. Строячыся на адным прынцыпе, яны розьняцца паміж сабою па тых ці іншых мэтодычных прыёмах.

{{gap|2.5em}}Цікавая спроба-досьлед была зроблена ў адной з Маскоўскіх
школ пад кіраўніцтвам проф. Афанасьева — павесьці навучаньне грамаце па мэтодзе цэлых слоў, прычым гэтае навучаньне грунтавалася на аснове комплекснасьці дзіцячых уражаньняў.

{{gap|2.5em}}Наўперад была зроблена „экскурсія ў прыроду“, каб зрабіць запас уражаньняў. Гэтыя ўражаньні і павінны былі легчы ў аснову навучаньня грамаце. З экскурсіі дзеці прынесьлі розныя прадметы: галінкі з лісьцямі, мох, грыбы і інш.

{{gap|2.5em}}З прынесеных дзецьмі розных экзэмпляраў быў зроблен у клясе куток восені. Куток гэты прадстаўляў лес і поле ў часе асеньняга заміраньня. Вобраз лесу ў яго асеньняй афарбоўцы быў асабліва {{перанос пачатак|зама|цован}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jdgzyz4dca26iljbz1ngvufyjwp5zwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>123805</id>
    <revision>
      <id>287286</id>
      <timestamp>2026-05-22T11:56:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|зама|цован}} у дзіцячым прадстаўленьні. Гэты вобраз лесу і паслужыў адпраўным пунктам для гутарак і зьвязаных з імі заняцьцяў па навучаньні грамаце.  {{gap|2.5em}}Аднавіўшы ў памяці дзяцей вобраз лесу спосабам размовы з дзецьмі аб іх экскурсіі...»</comment>
      <origin>287286</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4901" sha1="ha3ww2mcmv3g2vt4jslyizi8tcoj4aw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|зама|цован}} у дзіцячым прадстаўленьні. Гэты вобраз лесу і паслужыў адпраўным пунктам для гутарак і зьвязаных з імі заняцьцяў па навучаньні грамаце.

{{gap|2.5em}}Аднавіўшы ў памяці дзяцей вобраз лесу спосабам размовы з дзецьмі аб іх экскурсіі, ім паказалі некалькі малюнкаў лесу ў розныя поры году, у тым ліку і восеньню. Дзеці разглядаюць малюнкі і параўноўваюць іх з тым лесам, што яны бачылі на экскурсіі. Дзецям
запрапанавалі самым нарысаваць лес у іх сшытках.

{{gap|2.5em}}На кляснай дошцы паявіўся рысунак кутка лесу, а пад рысункам надрукаванае слова „лес“.

{{gap|2.5em}}— Глядзеце, дзеці, што ў нас нарысована на дошцы? — Лес. — Падобен ён на той лес, куды мы хадзілі? (Ідзе кароткая размова,
параўнаньне лесу нарысованага з лесам, куды дзеці хадзілі). Настаўнік зварачае ўвагу дзяцей на слова „лес“. — Пад малюнкам, дзеці, надрукована слова „лес“. Прачытайце гэтае слова. Дзеці глядзяць на слова і гавораць — лес. — Прачытай ты! А цяпер вы вазьмеце па тры значкі і злажэце пад сваімі рысункамі слова „лес“. Уважненька прыгледзьцеся на слова, як яно стаіць на дошцы, і глядзеце, у якім парадку йдуць значкі. — Вось глядзеце, я злажу гэтае слова на дошцы. (Зьнімаецца картачка са словам „лес“ і на відоку дзяцей зноў складаецца гэтае слова. Дзеці глядзяць, у якім парадку ставяцца значкі-літары). — Што-ж мы пад рысункам надрукавалі? — Лес. — Прачытайце ўсе разам. (Дзеці чытаюць хорам). — А цяпер ты прачытай!.. А папробуем карандашом
нарысаваць гэтае слова. Глядзеце на мяне, як я буду рысаваць „лес“ на дошцы мелам. (На дошцы друкуецца мелам слова „лес“. Дзеці наглядаюць, як рысуюцца літары і ў якім парадку яны йдуць). — Цяпер
рысуйце самі ў сваіх сшытках гэтае слова.

{{gap|2.5em}}З прычыны таго, што дзеці ў папярэднія дні практыкаваліся ў рысаваньні простых элемантаў і штрыховак, то яны настолькі ўжо ўмеюць карыстацца карандашом, што могуць зрысаваць слова. А калі гэтага хто з іх ня здолее зрабіць, то на дапамогу прыходзіць сам настаўнік.

{{gap|2.5em}}— Прачытайце, што вы напісалі!..

{{gap|2.5em}}Лекцыю можна скончыць чытаньнем адпаведнага вершу ці расказу.

{{gap|2.5em}}Наступная тэма, зноў у зьвязку з экскурсіяй — перагукваньне ў лесе — ''ay.

{{gap|2.5em}}На дошку зноў вывешваецца рысунак. На рысунку паказана, як хлопчык пераклікаецца з дзяўчынкай. Хлопчык нарысован з шырока адкрытым ротам, а дзяўчынка з выцягнутымі ў трубку губамі.

{{gap|2.5em}}— А як вы перагукваліся ў лесе? Пераклікнецеся так, як вы гукалі ў лесе! — ''А-а-а—у-у-у!'' (Звычайна нават у розных тонах — канец вышэй пачатку). А вот пад рысуначкам і слова. Яно паказвае, як дзеці пераклікаліся у лесе — ''ау!'' Прачытайце яго! — ''Ау''. — А вось вам два значкі, злажэце з іх слова „ау“, толькі глядзеце, які значок, дзе павінен быць. (Ход ранейшы).&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ha3ww2mcmv3g2vt4jslyizi8tcoj4aw</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>