Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk Індэкс:Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf 106 3746 287866 206997 2026-05-27T15:47:45Z Gleb Leo 2440 287866 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі |Address=Менск |Year=1926 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} tbk6eoro1anv7bawzbbicr6bwv2u62s Шаблон:Галоўная старонка/Стужка вікінавінаў 10 9254 287868 287113 2026-05-27T15:49:56Z Gleb Leo 2440 287868 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> e80lsy1j9lyfvea4n6hew6t4qu6vzbt Аўтар:Рамуальд Зямкевіч 102 16603 287899 253623 2026-05-28T08:23:24Z VasyaRogov 1510 /* Прысьвячэньні */ 287899 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Рамуальд |Прозвішча = Зямкевіч |Варыянты імёнаў = Псеўданімы і крыптанімы: Раман Суніца; Юры Алелькавіч; Саўка Барывой; Шэршань; Р. Зем.; Ром. Зем.; Р-н Сун.; Р. С-ца. |Выява = Рамуальд Зямкевіч.jpg |ДН = 7 лютага 1881 |Месца нараджэння = Варшава |ДС = 1943/44 |Месца смерці = канцлагер у Асвенціме |Апісанне = беларускі бібліёграф, публіцыст, гісторык беларускай літаратуры, перакладчык, калекцыянер кніг і рукапісаў |Іншае = |Вікіпедыя = Рамуальд Аляксандравіч Зямкевіч |Вікіпедыя2 = Рамуальд Зямкевіч |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Ramuaĺd Ziamkievič |Вікіліўр = |Google = |Катэгорыя = Рамуальд Зямкевіч |Першая літара прозвішча = З }} {{All works}} == Проза == * [[Вярнуўся]] (1942) == Публіцыстыка == '''1910''' * [[Вінцук Дунін-Марцінкевіч, яго жыцьцё і літаратурнае значэньне|Вінцук Дунін-Марцінкевіч: Яго жыцьцё і літэратурнае значэньне]] '''1911''' * [[Адам Ганоры Кіркор (Зямкевіч)|Адам Ганоры Кіркор: (біяграфічна-бібліяграфічны нарыс у 25-летнюю гадаўшчыну смерці)]] * [[Ян Баршчэўскі — першы беларускі пісьменнік XIX сталецця|Ян Баршчэўскі – першы беларускі пісьменнік XIX сталецця: (успамін у 60-ю гадаўшчыну смерці)]] * [[Тарас Шаўчэнка і беларусы]] * [[Варшава (Зямкевіч, 1911)|З усіх старон. Варшава]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 1 (14) сьнежня 1911. — [[Наша Ніва (1906)/1911/47-48|№47-48]]}} '''1912''' * [[Гульня «Курылка»|Гульня „Курылка“]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 1 (13) сакавіка (марца) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/9|№9]]}} * [[Z okolic Dźwiny (Зямкевіч)|Z okolic Dźwiny]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 8 (21) сакавіка (марца) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/10|№10]]}} * [[Adolf Suligowski, Bibljografja prawnicza polska XIX i XX wieku (Зямкевіч)|Adolf Suligowski, Bibljografja prawnicza polska XIX i XX wieku]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 (9) красавіка (апрыля) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/17|№17]]}} '''1916''' * [[Беларускі календар на 1917 год/400-лецьце Беларускай літэратуры 1517—1917|400-лецьце Беларускай літэратуры 1517—1917]] // {{Fine|[[Беларускі календар на 1917 год]]. Вільня: Друкарня беларускай часопісі „Гоман“, 1916}} '''1917''' * [[400-лецьце беларускага друку]] * [[Значэньне Францішка Скарыны ў Беларускай культуры]] * [[Друк Скарыны і друк сучасны]] '''1918''' * [[Няміга і Менск]] // {{Fine|[[Варта (1918)|Варта]]. — Кастрычнік 1918. — №1}} '''1919''' * [[Спробы дзяржаўнага рабунку]] // {{Fine|[[Беларуская Думка (1919)|Беларуская Думка]]. — 5 мая 1919. — [[Беларуская Думка (1919)/4|№4]]}} * [[Беларускае войска (Зямкевіч)|Беларускае войска]] // {{Fine|[[Беларуская Думка (1919)|Беларуская Думка]]. — 7 мая 1919. — [[Беларуская Думка (1919)/5|№5]]}} * [[Зьезд польскіх панскіх радаў]] // {{Fine|[[Беларуская Думка (1919)|Беларуская Думка]]. — 9 мая 1919. — [[Беларуская Думка (1919)/6|№6]]}} * [[Беларусы і ліцьвіны]] // {{Fine|[[Беларуская Думка (1919)|Беларуская Думка]]. — 14 мая 1919. — [[Беларуская Думка (1919)/8|№8]]}} * [[Падфарбаваная правакацыя]] // {{Fine|[[Беларуская Думка (1919)|Беларуская Думка]]. — 16 мая 1919. — [[Беларуская Думка (1919)/9|№9]]}} * [[Pro domo sua]] // {{Fine|[[Беларуская Думка (1919)|Беларуская Думка]]. — 23 мая 1919. — [[Беларуская Думка (1919)/12|№12]]}} * [[Думкі беларуса (Зямкевіч)|Думкі беларуса]] // {{Fine|[[Беларуская Думка (1919)|Беларуская Думка]]. — 28 мая 1919. — [[Беларуская Думка (1919)/14|№14]]}} * [[Незалежнасьць Ірландыі]] // {{Fine|[[Беларуская Думка (1919)|Беларуская Думка]]. — 31 мая 1919. — [[Беларуская Думка (1919)/15|№15]]}} * [[Цяперашні мамэнт і беларусы]] // {{Fine|[[Беларуская Думка (1919)|Беларуская Думка]]. — 2 чэрвеня 1919. — [[Беларуская Думка (1919)/16|№16]]}} * [[Мары вайны]] // {{Fine|[[Беларуская Думка (1919)|Беларуская Думка]]. — 4 чэрвеня 1919. — [[Беларуская Думка (1919)/17|№17]]}} * [[Ажыўленьня бальшавізму]] // {{Fine|[[Беларуская Думка (1919)|Беларуская Думка]]. — 9 чэрвеня 1919. — [[Беларуская Думка (1919)/19|№19]]}} * [[Францішк Скарына (Зямкевіч)|Francišk Skaryna]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 6 lipnia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/4|№4]]}} * [[Васіль Цяпіньскі (Зямкевіч)|Wasil Ciapiński]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 14 lipnia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/5|№5]]}} * [[Стары замак у Менску]] // {{Fine|[[Беларусь (Мінск, газета)|Беларусь]]. — 14—15 лістапада 1919. — [[Беларусь (Мінск, газета)/1919/22|№22 (49)]]—[[Беларусь (Мінск, газета)/1919/23|№23 (50)]]}} * [[Стары Менск у беларускіх успамінах]] // {{Fine|[[Беларусь (Мінск, газета)|Беларусь]]. — 26—27 лістапада 1919. — [[Беларусь (Мінск, газета)/1919/31|№31 (58)]]—[[Беларусь (Мінск, газета)/1919/32|32 (59)]]}} * [[Варункі нацыянальнага адраджэньня]] '''1920''' * [[Станіслаў Манюшко і беларусы]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 19 студня 1920. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1920/1|№1 (23)]]}} '''1924''' * [[Нацыянальнасьць у Вінцука Дуніна-Марцінкевіча]] '''1927''' * {{Скан|[[Аб беларускай народнай эстэтыцы]]|Аб беларускай народнай эстэтыцы (1927).pdf}} // {{Fine|[[Родныя гоні (1927)|Родныя гоні]]. — Чэрвень 1927. — [[Родныя гоні (1927)/4|Кніжка 4]]}} * [[Справа рэдактарства «Нашае Долі»]] == Фальклёрныя запісы == * [[Сталін і асёл]] (1942) == Публікацыі твораў іншых аўтараў == * [[Хто я? (невядомы)|Хто я?]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 26 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/19|№19]]}} * [[Тэатр (невядомы)|Тэатр]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 6 ліпня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/25|№25]]}} * ''[[Аўтар:Уладзіслаў Сыракомля|Сыракомля, У]]''. [[Варта (1918)/Добрыя весьці|Добрыя весьці]] // {{Fine|[[Варта (1918)|Варта]]. — Кастрычнік 1918. — №1}} * ''[[Аўтар:Янка Купала|Kupała, J]]''. [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/1/Što za płač taki zdajecca…|Što za płač taki zdajecca…]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 5 čerwienia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/1|№1]]}} * ''[[Аўтар:Максім Багдановіч|Bahdanowič, M]]''. [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/3/Waražba|Waražba]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 6 lipnia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/3|№3]]}} * ''[[Аўтар:Аляксандр Ельскі|Ельскі, А]]''. [[Стары Менск у беларускіх успамінах/Вінцуку Дуніну-Марцінкевічу|Вінцуку Дуніну-Марцінкевічу, беларускаму поэту]] // {{Fine|[[Беларусь (Мінск, газета)|Беларусь]]. — 3 студзеня 1920. — [[Беларусь (Мінск, газета)/1920/2|№2 (58)]]}} == Прысьвячэньні == * [[Дудачка (Леўчык)|Дудачка]] — верш [[Аўтар:Гальяш Леўчык|Гальяша Леўчыка]]. == Пераклады == * {{Скан|[[Сьмерць]]|Стафанік (1909).pdf}} / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|Рамуальд Зямкевіч]]'' // [[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 16 (29) апрыля 1909. — [[Наша Ніва (1906)/1909/16|№16]]}} * [[Зьмерканьне]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|Рамуальд Зямкевіч]]'' // [[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 25 (8) юня 1909. — [[Наша Ніва (1906)/1909/26|№26]]}} * [[Сіняя кніжачка]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|Рамуальд Зямкевіч]]'' // [[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 22 (4) акцябра 1909. — [[Наша Ніва (1906)/1909/43|№43]]}} * [[Вывадзілі з села]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|Рамуальд Зямкевіч]]'' // [[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 29 (11) акцябра 1909. — [[Наша Ніва (1906)/1909/44|№44]]}} * [[Сама-самюсенька]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|Рамуальд Зямкевіч]]'' // [[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 19 (2) наябра 1909. — [[Наша Ніва (1906)/1909/47|№47]]}} * [[Ліст (Стафанік/Зямкевіч)|Ліст]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|Рамуальд Зямкевіч]]'' // [[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 17 (30) дзекабра 1909. — [[Наша Ніва (1906)/1909/51-52|№51-52]]}} * [[Анёл (Стафанік/Зямкевіч)|Анёл]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|Рамуальд Зямкевіч]]'' // [[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 24 (7) Чэрвеня (Юня) 1910. — [[Наша Ніва (1906)/1910/26|№26]]}} * [[Кацярынка (Стафанік/Зямкевіч)|Кацярынка]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|Рамуальд Зямкевіч]]'' // [[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 5 Лістапада (Ноябра) 1910. — [[Наша Ніва (1906)/1910/44-45|№44-45]]}} * [[Сон (Стафанік/Зямкевіч)|Сон]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|Рамуальд Зямкевіч]]'' // [[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 18 Лістапада (Ноябра) 1910. — [[Наша Ніва (1906)/1910/47|№47]]}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі літаратуры]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] lfbedog9uhs7hombkd0j62tiiks1uj1 Старонка:Зямкевіч Дунін.pdf/4 104 28891 287897 85446 2026-05-28T08:15:04Z VasyaRogov 1510 287897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" /></noinclude>ратурным сходзе ў пана К... пачуў я словы: "што, пішучы ў беларускай мове, сярод сялянскага народу зашчэпліваю провінцыяналізмы"; на што я прымушаны адказаць: "Няшчасная прошласьць давяла сялянскі народ да ўпадку, ня думаючы саўсім аб духовай і маральнай адукацыі, хаця бы праз памяць на тое, што гэта дзеткі аднэй маткі, што гэта пакрыўджаныя браты і хрысьціяне, каторыя маюць права да навукі ў роднай мове так, як да нябеснага хлеба. "Калі ніводзін польскі ані расейскі орган друку не патрапіў, паміма намаганьняў у працягу амаль ня цэлага сталецьця, падняць наш народ, дык ці можна-ж гэтаму дзівіцца?... Ці мог якіколечы орган трапіць да вуха, да перакананьня селяніна, катораму спосабы навучаньня граматы ў роднай мове так былі утруднены, каторы, абліваючы крывавым потам гоні сваіх паноў, ня меў часу для духоўнага навучаньня? Калі часам голас матчынае мовы абіўся аб зацікаўленае вуха бедака, гэта была паводка пагроз ды лаянак, высказаных да пагарджанага сіраты. "Вось, дагледзіўшы благія намаганьні адарваць і зьняверыць да нас народ, пастанавіў я праз творы ў яго роднай мове, адпаведныя яго паняцьцям, што знаходзяцца яшчэ ў калысцы, і аблягчаючыя яму спосабы асваеньня з граматай, заахвоціць яго да роднага слова, да прасьветы і маральна паправіць. Які вызваляючы, збаўчы ўплыў аказалі гэтыя мае кніжкі на яго, трэба вывясьці і з гэтага, што кніжкі ў народнай мове ўжо саўсім разыйшліся, а новыя ня друкуюцца. "Вялікі час на тое, каб "абыватэлі" нашыя агледзіліся ўрэшце і праз аткрываньне школак, дамоў-ахронак, праз увядзеньне ў навучаньне народнай сялянскай мовы і праз другія магчымыя ахвяры стараліся гэтых маладых братоў сваіх, умеючых быць удзячнымі, прыгорнуць да сэрца і дзеля агульнага дабра цесна з імі злучыцца. ''Наум Прыгаворка''". З ліста гэтага моцна б'ець любоў Марцінкевіча да беларускага народу, яго шчыры дэмакратызм, высказаны досіць сьмела, чаго ў кніжках, друкаваных і праходзячых праз цэнзуру, рабіць было нельга. Думкі аб скасаваньні прыгону, крытыка варункаў жыцьця сялян у часе паншчыны былі расейскім урадам Мікалая I-га і яго цэнзурай забаронены. Аб гэтым нашы крытыкі ня маюць права ня ведаць і на старыя літэратурныя творы павінны зірнуць праз прызму тагачасных забарон цэнзуры. Тады толькі шмат што пабачаць і зразумеюць многае, што недасказана, што закрыта, што нават можа й незразумела спачатку. Як адносілася цэнзура да друкаванай крытыкі сялянскага жыцьця пад панскім прыгонам, можа сьведчыць вершык Ігната Легатовіча<noinclude></noinclude> svznpj6lkhe794ugw6cmb3njjdqlvqk Старонка:Зямкевіч Дунін.pdf/5 104 28893 287898 205427 2026-05-28T08:16:28Z VasyaRogov 1510 287898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" /></noinclude>(1796 .. +1867 г. у Менску) у кніжцы-альманаху: BOJAN. Wilno, 1838, пад загалоўкам: Spiewek z Biało-ruskiego narzecza (стрaніцa 224): <section begin="Пане"/>{{Block center/s}} <i>Скажы, Вяльможны Пане,<br /> Што у нашым будзе стане?<br /> Бо мне нешта казалі,<br /> Што вы няслушна давалі<br /> У марцу podymnego?<br /> — A tobіe chlopіe co do tego?<br /> — Прауда, што Вы панамі,<br /> Пакуль жывеце над намі!..<br /> Але што з таго будзе,<br /> Калі станем на судзе?<br /> Ня скажаш: Panіe tego,<br /> {{gap|1.5em}}Co tobіe chlopіe do tego.</i> {{Block center/e}} <section end="Пане"/> <section begin="Іншае"/>Гэтага было досіць, каб кніжку, каторую ужо адзін цэнзар у Вільні прапусьціў, другія цэнзары (ад губэрнатара) забаранілі і прыказалі канфіскаваць. Пасьля скасаваньня уніі ў 1839 годзе пастаноўлена была абсалютная русыфікацыя беларусаў. Кніжкі беларускія, як [[Krótkie zebranie nauki chrzesciańskiey (1835)|Беларускі Катэхізм 1835 г.]] (аўтар ксёндз уніят, прафэсар славістыкі на Віленскім унівэрсытэці, Міхал Баброўскі), "Селянка“ Марцінкевіча, "Песьні" Чэчота прынаны былі шкоднымі, і ўжо цераз колькі гадоў пасьля таго, як іх надрукавалі, пачалі іх адбіраць і ніштожыць. Ініцыятарам быў вядомы мітрапаліт Семашка, злы дух тагачаснай культуры і вораг беларушчыны. Дэмакратызм Марцінкевіча, яго шчырыя імкненьні да нацыянальнага падняцьця беларусаў не далі яму ў жыцьці нічога добрага. Прыйшлося нашаму паэту цярпець напасьці, як і кепкаваньні, як ад некаторых заядлых польскіх патрыётаў, паноў-шляхты й абыватэляў-памешчыкаў, так і чыноўнікаў маскалёў і абмаскалеўшых беларусаў. Ёсць на ўсё гэта шмат даказаў у недрукаваных матэрыялах. З асаблівай няпрыхільнасьцю глядзелі на Марцінкевіча тыя, што хацелі ў сваіх тайных і яўных школках і ахронках перарабляць беларускіх дзетак на палякоў. Ім ня ў смак былі беларускія народныя творы Марцінкевіча, яны бачылі, што гэтыя творы падабаюцца народу, што народ гэта прыймае з запалам і радасьцяй, і што ўсё гэта псуе і можа папсаваць іх палітыку ды зашкодзіць у будучыні валаданьню іх на Беларусі. Апрача невялічкага ліку прыяцеляў, людзей паступовых, ня меў Марцінкевіч прыхільных сабе людзей. У {{Абмылка|1836|1863}} годзе Марцінкевіча былі арыштавалі: вінавацілі яго ў тым, што ён, як беларускі пісьменьнік, і зьяўляецца аўтарам варожых да расейскага ўраду беларускіх праклямацый, адозв, брашур ды рэвалюцыйнай газэткі „{{перанос пачатак|Му|жыцкая}}<section end="Іншае"/><noinclude></noinclude> dnc4xvwxax7s774g1pfnhqso4cj78ja Старонка:Комуністычны Маніфэст (1924).pdf/78 104 79397 287882 190465 2026-05-27T18:03:03Z Gleb Leo 2440 287882 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>[[File:Комуністычны Маніфэст (1924). Узор 1.png|center|400px]] {{Цэнтар|{{Разьбіўка|Зьмест}}|памер=140%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Dotted TOC||[[Комуністычны Маніфэст (1924)/Ад перакладчыка|Ад перакладчыка]]|3|3}} {{Dotted TOC||[[Комуністычны Маніфэст (1924)/Кароль Маркс|Кароткі жыцьцёпіс]] [[Аўтар:Карл Маркс|К. Маркса]]|7|3}} {{Dotted TOC||[[Комуністычны Маніфэст (1924)/Фрыдрых Энгэльс|Кароткі жыцьцёпіс]] [[Аўтар:Фрыдрых Энгельс|Ф. Энгэльса]]|9|3}} {{Dotted TOC||[[Комуністычны Маніфэст (1924)/Уводнае слова|Уводнае слова]] [[Аўтар:Карл Каўцкі|К. Кауцкага]]|11|3}} {{Dotted TOC||[[Комуністычны Маніфэст (1924)/Прадмовы аўтараў|Прадмовы]] Маркса й Энгэльса|20|3}} {{Dotted TOC||'''[[Комуністычны Маніфэст (1924)/Маніфэст Комуністычнай Партыі|Маніфэст Комуністычнай Партыі]]'''|'''26'''|3}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}I.{{gap|0.8em}}Буржуа і пролетары|—|3}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}II.{{gap|0.5em}}Пролетары й комуністыя|37|3}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}III.{{gap|0.2em}}Соцыялістычная і комуністычная літаратура|44|3}} {{Dotted TOC||{{gap|3em}}1. Рэакцыйны соцыялізм|—|3}} {{Dotted TOC||{{gap|4em}}a) Фэўдальны соцыялізм|—|3}} {{Dotted TOC||{{gap|4em}}b) Дробна-буржуазны соцыялізм|46|3}} {{Dotted TOC||{{gap|4em}}c) Нямецкі, або «сапраўдны» соцыялізм|47|3}} {{Dotted TOC||{{gap|3em}}2. Консэрватыўны, або буржуазны соцыялізм|49|3}} {{Dotted TOC||{{gap|3em}}3. Крытычна-утопічны соцыялізм і комунізм|50|3}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}IV.{{gap|0.2em}}Адносіны комуністых да розных опозіцыйных партый|52|3}} {{Dotted TOC||'''[[Комуністычны Маніфэст (1924)/Увагі да некаторых месц тэксту|{{Абмылка|Увага|Увагі}} да некаторых месц тэксту]]'''|'''54'''|3}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}1. Марксізм і дарвінізм|—|3}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}2. Што такое навуковысоцыялізм?|60|3}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}3. Продукцыйныя сілы|61|3}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}4. Гістарычны матэрыялізм|65|3}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}5. Базіс і надбудова|66|3}} {{Dotted TOC||{{gap|2em}}6. Клясавая барацьба|70|3}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<noinclude></noinclude> jvoliurp9dpq3rnuoaevtp5gudelfc6 Голы зьвер (1926) 0 104392 287887 245710 2026-05-27T18:59:11Z Gleb Leo 2440 287887 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Голы зьвер | аўтар = Міхась Зарэцкі | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = [[42 докумэнты і Двое Жвіроўскіх (1926)|42 докумэнты і Двое Жвіроўскіх]] {{smaller|(1926)}} | наступны = [[Пад сонцам (1926)|Пад сонцам]] {{smaller|(1926)}} | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Голы зьвер]]. }} <pages index="Голы зьвер (1926).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Голы зьвер (1926).pdf" from="4" to="4" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Голы зьвер (1926).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Голы зьвер (1926).pdf" from="6" to="98" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Голы зьвер (1926).pdf" from="99" to="99" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Голы зьвер (1926).pdf" from="101" to="101" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы 1926 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] tbmea2pez7m7gl23ck9rne9cb7v0p5u Вікікрыніцы:Супольнасць 4 106547 287877 283691 2026-05-27T17:15:16Z MediaWiki message delivery 813 /* Vote now in the 2026 U4C election */ новы падраздзел 287877 wikitext text/x-wiki {{Супольнасьць}} {{Архівы}} __NEWSECTIONLINK__ <div class="toc" style="text-align:center; background-color: transparent; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em"><span class="plainlinks">'''[{{fullurl:Вікікрыніцы:Супольнасць|action=edit&section=new}} Пачаць новае абмеркаванне]'''</span></div> == Тэрмін абароны аўтарскіх правоў быў нядаўна падоўжаны з 50 да 70 гадоў у Беларусі == Раней творы дадатковых беларускіх аўтараў штогод пераходзілі ў грамадзкі набытак. Але цяпер на бліжэйшыя 20 гадоў у Вікікрыніцах будзе "засуха". Зь іншага боку, цяпер можна сьмела дадаваць часопісы з зацэнзураванымі старонкамі (выдаленымі творамі тых аўтараў, якія яшчэ ахоўваюцца аўтарскімі правамі). І не хвалявацца аб тым, што ў наступным годзе частку гэтых зацэнзураваных старонак можа давялося б вяртаць назад у PDF/DjVu файл. Бо, напрыклад, у https://be.wikisource.org/wiki/Індэкс:Узвышша._1928._№_5.djvu творы Максіма Лужаніна, Георгія Бярозкі, Антона Адамовіча ды Ўладзімера Дубоўкі цяпер на дзесяцігодзьдзі адсунуты ад грамадзкага набытку. Іншымі словамі, гэтая вэрсія DjVu файла будзе актуальнай яшчэ прынамсі 20 гадоў. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:24, 29 красавіка 2026 (+03) :Навіна па-ангельску: https://ncip.by/en/o-centre/novosti/intellectual_property/16.11_amendments-to-the-civil-code-of-the-republic-of-belarus-regarding-copyright-and-related-rights-come-/ --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:04, 29 красавіка 2026 (+03) ::Змены ўступілі ў сілу ў 2024 годзе. Такім чынам, трэба мяняць статус аўтараў, якія памерлі пасля 1973… Тут варта б заадно ўдакладніць, ці [[Аўтар:Міхась Лынькоў|Лынькоў]] перакладаў «Маці» [[Аўтар:Максім Горкі|Горкага]], бо ў [https://elib.nlb.by/catalog/Record/BY-NLB-br221174?sid=105413299 каталогу НББ] выданне 1932 года пазначана як пераклад [[Аўтар:Змітрок Астапенка|Астапенкі]]. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 21:20, 29 красавіка 2026 (+03) == Назвы модуляў == Прашу пераймяноўваць модулі на англійскую мову, бо гэта стварае хаос. Калі ў шаблонах гэта не крытычна і можна зрабіць шмат розных перасылак, то ў выпадку з модулямі гэта проста бессэнсоўна і можа патэнцыйна ствараць шмат клопату, а таксама сітуацый, калі ствараюцца старонкі-дублеты, як мы маем з [[Модуль:ТакНе]] і [[Модуль:Yesno]], якія варта бы аб’яднаць пад адной назвай на англійскай. Прашу вытрымліваць нейкі парадак у тэхнічных старонках, там усё ж важней не выдумленне наскіх назваў, а парадак і нармальнае функцыянаванне скрыптоў. Дзякуй! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:10, 22 сакавіка 2026 (+03) :Таксама модулі і шаблёны зь беларускімі назвамі ствараюць дадатковы галаўны боль праз цяперашняе адначасовае існаваньне тарашкевіцы і наркамаўкі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 12:53, 29 красавіка 2026 (+03) ::ёсць такое, але калі шаблонам ёсць сэнс даваць беларускія назвы, бо рэдаклары іх выклікаюць па памяці проста ў артыкулах, тут ёсць сэнс, то вось модулі не выклікаюцца ў артыкулах наўпрост, яны выкарыстоўваюцца толькі ў шаблонах, гэта чыста тэхнічная рэч. У той жа час, перасылкі ў модулях не працуюць як у шаблонах, бываюць праблемы, лепш адразу пакідаць агульнапрынятыя назвы модуляў і не марочыць галавы. Да такой жа высновы прыйшлі калегі ў іншых раздзелах, не бачу таго, чаму мы мусім быць выключэннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:44, 29 красавіка 2026 (+03) == Прапанова: стварэнне прасторы імёнаў «Архіў» == Паважаныя ўдзельнікі, Прапаную стварыць на be.wikisource асобную прастору імёнаў '''«Архіў»''' для сістэмнага размяшчэння і структурызацыі архіўных матэрыялаў. ---- === Навошта гэта патрэбна === Зараз архіўныя матэрыялы могуць размяшчацца толькі праз звычайныя старонкі і катэгорыі. Гэта не дазваляе: * выразна аддзяліць архіўныя дакументы ад літаратурных твораў; * будаваць іерархічную структуру (''архіў → фонд → вопіс → справа → дакумент''); * стандартызаваць афармленне архіўных апісанняў; * арганізаваць зручную навігацыю па фондах. Асобная прастора імёнаў дазволіць зрабіць гэта сістэмна і маштабавана. ---- === Прыклад з іншага моўнага раздзела === Аналагічная прастора ўжо існуе ва ўкраінскай Wikisource: 👉 [[:uk:Архів:Архіви|https://uk.wikisource.org/wiki/Архів:Архіви]] Там «Архів» — гэта асобная прастора імёнаў, якая выкарыстоўваецца для арганізацыі архіўных матэрыялаў і адпаведнай структуры. ---- === Магчымая структура на be.wikisource === Архіў: * Архіў:НГАБ * Архіў:НГАБ/Фонд_694 * Архіў:НГАБ/Фонд_694/Вопіс_1 * Архіў:НГАБ/Фонд_694/Вопіс_1/Справа_12 Прастора можа выкарыстоўвацца для: * апісання фондаў архіваў * інвентарных апісаў * архіўных спраў * публікацыі гістарычных першакрыніц ---- === Тэхнічная частка === Пасля атрымання кансэнсусу будзе пададзены запыт у Wikimedia Phabricator на: * стварэнне новай прасторы імёнаў «Архіў» * даданне адпаведнай старонкі абмеркавання * уключэнне ў пошук * падтрымку падстаронак ---- === Пытанні для абмеркавання === # Ці падтрымліваеце вы стварэнне прасторы «Архіў»? # Ці ёсць заўвагі да назвы? # Ці патрэбны псеўданім (напрыклад, «Архив»)? # Ці ёсць гатоўнасць напаўняць гэты раздзел матэрыяламі? Прашу выказаць меркаванне. Пасля дасягнення кансэнсусу будзе падрыхтаваны тэхнічны запыт. [[Удзельнік:Okuryan|Okuryan]] ([[Размовы з удзельнікам:Okuryan|размовы]]) 21:02, 2 сакавіка 2026 (+03) :# Як будзе каму займацца, дык чаму б і не. :# Няма. :# У беларускай мове адсутнічае літара „и“, то такі псэўданім не патрэбны. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 11:35, 13 сакавіка 2026 (+03) Пытаньне да ўдзельніка: адзіны ваш унёсак тут — гэты допіс на форуме. Вы сапраўды зьбіраецеся ўдзельнічаць у беларускіх Вікікрыніцах? Каб іншыя ўдзельнікі маглі пра вас болей даведацца, раю таксама напоўніць [[Адмысловае:MyPage|уласную старонку]]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 11:50, 13 сакавіка 2026 (+03) == Адмысловыя літары "дж" і "дз", якія прапанавалі ў 1928 і ўжывалі ў шэрагу публікацый таго году == Вось гэтыя літары: https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:DrukDubouka.jpg Іх можна знайсьці на старонцы https://be.wikisource.org/wiki/Старонка:Узвышша._1928._№_5.djvu/179 Што зь імі рабіць? Я так разумею, што гэтых літар нават няма ў сучасным стандарце Unicode. Я бачу тры магчымыя падыходы, як можна разьвязаць праблему: # выкарыстоўваць звычайныя дыграфы "дж" і "дз" # выкарыстаць якіясь іншыя кірылічныя літары, напрыклад <code>Џ=дж</code> <code>Ӡ=дз</code> # прапанаваць новыя літары для Unicode і чакаць, пакуль іх дададуць у стандарт, а потым чакаць, пакуль зьявяцца шрыфты --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:54, 3 снежня 2025 (+03) :Здаецца, што няма сэнсу дадаваць іх у стандарт Unicode. У тэксте "Узвышша", як выйсце, можна выкарыстоўваць літары спачатку у выглядзе выявы, а потым па тэксту, як "дж" і "дз". [[Удзельнік:By-isti|By-isti]] ([[Размовы з удзельнікам:By-isti|размовы]]) 21:20, 3 снежня 2025 (+03) == Гаджэт для аўтаматызацыі аблічбоўкі і вычыткі кніг == Я ўчора паглядзеў на гаджэт [[MediaWiki:Gadget-wikify.js|Вікіфікатар]]. Сама ідэя слушная, але робіць ён трохі не тое, што трэба. Таму я паспрабаваў зрабіць нешта падобнае, але больш адаптаванае да Вікікрыніцаў. Пачатковую версію можна знайсці тут: [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js]]. Калі каму цікава паглядзець, як ён працуе, то можна зрабіць яго копію на сваёй старонцы і дадаць спасылку на яго ў свой "common.js" (напрыклад, мой "common.js" тут: [[Удзельнік:Ssvb/common.js]]). З меркаванняў бяспекі, дадаваць спасылку на мой гаджэт на маёй старонцы ў свой "common.js" не раю (бо я магу яго знянацку на сваёй старонцы замяніць на нешта іншае). Як прыклад выкарыстання: # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_(1929).pdf/16&oldid=214805 гэта выхлап Tesseract OCR] # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0%3A%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_%281929%29.pdf%2F16&diff=214865&oldid=214805 гэта тое, што аўтаматычна зрабіў з гэтага выхлапу гаджэт пасля націскання кнопкі на панэлі] # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0%3A%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_%281929%29.pdf%2F16&diff=214866&oldid=214865 гэта вычытка, якую рабіў я сам] # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_(1929).pdf/16&diff=next&oldid=214866 гэта тое, што аўтаматычна зрабіў гаджэт ужо пасля другога націскання кнопкі на панэлі] Гэты гаджэт намагаецца рабіць максімум з таго, што можна зрабіць аўтаматычна. То бок выпраўленне працяжнікаў, пераносы словаў, шаблоны абзацаў, заўвагі пад тэкстам і ў самым канцы выпраўленне разрываў радкоў. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 12:58, 31 ліпеня 2024 (+03) : Цікава, толькі цяпер заўважыў гэты інструмэнт. Можа атрымаецца яго неяк аб’яднаць зь цяперашнім вікіфікатарам у адно? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 15:46, 21 лютага 2025 (+03) :: Я думаю, што сьпяшацца з аб’яднаннем не варта. Пачаць можна з дзвюх кнопак на панэлі. А потым можна глядзець, чаго яшчэ не хапае. :: Дарэчы, я якраз эксперыментую з мадыфікацыяй https://www.mediawiki.org/wiki/User:Remember_the_dot/Syntax_highlighter.js для аўтаматычнага вылучэння колерам "у пасьля галоснай літары", "маленькай літары пасьля кропкі" і "сумесі кірылічных літар з лацінскімі". --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:06, 21 лютага 2025 (+03) ::: @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]], @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Розніца паміж '''Вікіфікатарам''' і '''Вікікрынізатарам''': ::: Вікіфікатар [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Дзьве_душы_(1919).pdf/78&diff=prev&oldid=249928 мяняе] <code>Афіцэру не падабалася «пане»</code> на <code>Афіцэру не падабалася „пане“</code>. ::: Вікікрынізатар жа [[Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/34|мяняе]] <code>лёгкасьць ,шытых" чаўноў</code> на <code>лёгкасьць „шытых“ чаўноў</code>, і таксама <code>ад мора,--прапанаваў Манг</code> на <code>ад мора, — прапанаваў Манг</code>. ::: Іншымі словамі, Вікіфікатар пераводзіць тэкст, напісаны чалавекам, з аднаго стандарта ў іншы. І гэта мае сэнс для Вікіпедыі, каб мець аднолькавы стыль ва ўсіх артыкулах. Але Вікікрынізатар спрабуе ''здагадацца'' і выправіць найбольш пашыраныя памылкі менавіта OCR, нават калі ёсць нейкая ненулявая рызыка памыліцца (неістотна, бо пасля Вікікрынізатара тэкст вычытвае чалавек). Гэтыя інструменты робяць розныя рэчы, таму патрабаванні да іх розныя. [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js|Вікікрынізатар]] у некалькі разоў меншы і прасцейшы, там амаль увесь код - даволі прымітыўны пошук/замена ў тэксце. Таксама адна з вельмі важных функцый, якая значна ўсё спрашчае - гэта пераносы словаў на новы радок: ::: {| class="wikitable" |- ! пасля OCR !! пасля Вікікрынізатара (першая фаза) !! пасля Вікікрынізатара (другая фаза) |- | Тады Манг парашыў ехаць да сваіх і потым ужо мерка-<br/> ваць усім разам. || Тады Манг парашыў ехаць да сваіх і потым ужо меркаваць<br/> усім разам. || Тады Манг парашыў ехаць да сваіх і потым ужо меркаваць усім разам. |} ::: ...нягледзячы на рызыку памылак са словамі накшталт <code>ластамі-рукамі</code>. Ізноў жа, тэкст потым вычытвае чалавек. У пераважнай большасці выпадкаў пераносы апрацоўваюцца як мае быць і нічога выпраўляць не даводзіцца. ::: Ці ёсць магчымасці дадаць копію гаджэта [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js]] у спіс [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] (пад новым імем)? І потым ужо працаваць над дадатковымі функцыямі, калі будзе патрэба штосьці там палепшыць? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:28, 22 лютага 2025 (+03) :::: @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Я дадаў [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js&curid=90383&diff=250446&oldid=250348 неразрыўны прагал з левага боку працяжнікаў], як гэта робіць Вікіфікатар. Ці ёсць яшчэ нешта, чаго не хапае? Дарэчы, акрамя патэнцыйна непажаданай замены <code>«»</code> на <code>„“</code>, Вікіфікатар таксама выдаляе пустыя радкі зверху старонкі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:36, 23 лютага 2025 (+03) ::::: Пустыя радкі не павінны быць на кожнай старонцы. Хіба так робіцца ва ўсіх іншых моўных разьдзелах? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:33, 23 лютага 2025 (+03) :::::: Беларускія Вікікрыніцы дадаюць два пустыя радкі зверху, калі старонка пачынаецца з новага параграфа: [[Даведка:Пачаткоўцам_пра_тыпаграфію#Шмат_старонак]]. Ангельскія Вікікрыніцы ў такіх жа выпадках дадаюць шаблон "[[s:Template:nop|nop]]" на папярэдняй старонцы. Тут лепш спытацца ў @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]], але я не бачу патрэбы нічога мяняць. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 17:12, 23 лютага 2025 (+03) ::::::: Некалі я сам не ведаў, як зрабіць з новай старонкі новы абзац. Ужо, шчыра кажучы, не памятаю, дзе канкрэтна я такі спосаб падгледзеў. У кожным разе, у нас ужо склалася такая практыка. Мне здаецца, ствараць дадатковы шаблон дзеля эфекту, які дасягаецца і без яго, сэнсу няма. --[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 17:25, 23 лютага 2025 (+03) ::::::: Я дадаў Вікікрынізатар, уключыў у сябе, але новай кнопкі рэдагаваньня ня бачу. У каго такія ж праблемы? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 21:52, 23 лютага 2025 (+03) :::::::: Я таксама не бачу. Можа трэба выдаліць "Gadget-" з радка <code>PageCleanUp[ResourceLoader]|Gadget-PageCleanUp.js</code> вось [[MediaWiki:Gadgets-definition|тут]]? Бо ў Вікіфікатара такога няма. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 22:12, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::Кнопка зьявілася. Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=prev&oldid=250567 вынік работы]. Так павінна быць? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 23:00, 23 лютага 2025 (+03) ::::::::::Трэба, каб тэкст пачынаўся з новага радка пасля ##, тады ўсё будзе працаваць карэктна. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 23:03, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::Таксама вялікі дзякуй, што задбалі, каб уключыць дадзены дапаможнік у налады. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 23:05, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::Ці ёсць якая дакументацыя, дзе можна пра гэта даведацца? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:18, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::Не зразумеў. Вось я проста [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=prev&oldid=250580 націскаю кнопку вікікрынізатара]. Пасьля гэтага трэба рабіць яшчэ нейкі махінацыі? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 23:27, 23 лютага 2025 (+03) ::::::::::::Яно так сябе паводзіць і без аніякай кнопкі. Гэтыя секцыі самі па сабе дзіўным чынам скочуць паміж <code>##</code> і <code>&lt;section begin=...&gt;</code>. Відаць, толькі @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] разумее, што там на самой справе робіцца. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:34, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::::А, нарэшце зразумеў. Там тэкст :::::::::::::: <code>## Šlacham ##</code> :::::::::::::: <code>može cikawić starana</code> :::::::::::::непажадана аб’ядноўваецца ў адзін радок :::::::::::::: <code>## Šlacham ## može cikawić starana</code> :::::::::::::І там пачынаецца вар’яцтва з нейкімі аўтазаменамі на тэгі section. Гэта можна дадаць як спецыяльнае правіла (не чапаць радкі з ##). :::::::::::::Але Вікікрынізатар прызначаны для выкарыстання непасрэдна пасля Tesseract OCR, калі яшчэ няма ніякіх шаблонаў і вікі фарматавання. Першая фаза - выпраўленне дэфектаў OCR. Другая фаза пасля другога націску кнопкі ужо пасля вычыткі тэксту - <del>пераносы</del> аб’яднанне радкоў. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:55, 23 лютага 2025 (+03) ::::::::::Так не павінна быць, але гэта наўрад ці звязана менавіта з гэтым гаджэтам. Секцыі заўсёды дзіўна сябе паводзілі і без яго. Я ніколі не разумеў іх логікі (спроба захаваць старонку без аніякіх змен усё роўна рабіла нейкія нечаканыя змены). --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:17, 23 лютага 2025 (+03) === Тэставаньне Вікікрынізатара === Дзіўна працуе з '''тоўстым''' і ''курсіўным'' шрыфтамі, [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=prev&oldid=250588 ператвараючы іх у друкарскія апострафы]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 23:49, 23 лютага 2025 (+03) :Дзякую. Я пагляджу, што можна з гэтым зрабіць. Але ізноў жа. Вікікрынізатар прызначаны для апрацоўкі свежых распазнаных старонак яшчэ без вікі-фарматавання. То бок: :* перадусім, у [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] ставім птушачку насупраць "Вікікрынізатар", ціснем на "Захаваць" :* адкрываем новую старонку ў кнізе, якая яшчэ не аблічбавана :* ціснем на "Аблічбаваць тэкст" (выкарыстоўваем рухавік Tesseract з выбранай беларускай мовай) - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Сьлёзы_Тубі_(1930).pdf/22&oldid=250655 прыклад] :* пасля гэтага адразу ж ціснем на кнопку Вікікрынізатара (першая фаза). Ён выпраўляе хібы OCR і дадае шаблоны <code><nowiki>{{Водступ}}</nowiki></code> перад абзацамі - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250656&oldid=250655 прыклад] :* хуценька вычытваем усё і робім неабходныя ручныя праўкі (разбіўка на радкі ў тэксце пакуль што супадае з разбіўкай на радкі ў папяровай кнізе, і гэта якраз зручна) - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250657&oldid=250656 прыклад] :* яшчэ раз ціснем на кнопку Вікікрынізатара (другая фаза), каб напрыканцы аб’яднаць радкі, дадаць неразрыўныя прагалы злева ад працяжнікаў і аўтаматычна перанесці зноскі (пра зноскі мае сэнс расказаць асобна) - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250658&oldid=250657 прыклад] :* увесь гэты працэс займае ўсяго некалькі хвілін, бо колькасць неабходных аперацый ручнога рэдагавання тэксту значна зменшана :І ўжо толькі пасля ўсяго гэтага дадаем адмысловыя шаблоны, і г. д. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 00:14, 24 лютага 2025 (+03) ::Непаразуменне якраз звязана з тым, што гэта ''не'' замена Вікіфікатара. Усе аптымізацыі ў першую чаргу прызначаны для хуткага і якаснага распазнавання менавіта новых старонак, а не для выпраўлення старых. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 00:25, 24 лютага 2025 (+03) :::І дарэчы, гаджэт прызначаны не для паэзіі, а для прозы. Такім чынам, спецыялізацыя не вельмі шырокая. Але ў сваёй вузкай нішы, ён значна спрашчае і паскарае аблічбоўку новых старонак. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 01:20, 24 лютага 2025 (+03) :::: Добра, тады хіба што я карыстацца ім буду рэдка, бо часьцей рэдагую ўжо аблічбаваныя, але неправераныя ці нявычытаныя старонкі. :::: Пункт са зноскамі зацікавіў — вікікрынізатар перарабляе тэкст кшталту „1)“ у зноскі самастойна? Тады сапраўды, варта ўсё тут апісанае скласьці ў якую-небудзь [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|дакумэнтацыю]], каб не згубілася (падобна як [[:w:be-tarask:ВП:Вікіфікатар|Вікіфікатар]]). --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 10:43, 24 лютага 2025 (+03) :::::Дзякую за параду. Я пачаў пісаць [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|гэтую дакументацыю]]. Засталося такое пытанне: можа гаджэт перайменаваць у якісь "падчышчальнік старонкі"? Гэта амаль літаральны пераклад з "PageCleanUp.js". Або знайсці якую іншую трапную назву: "падчышчальнік алічбоўкі", "паляпшальнік скана", ...? Іконку на панэлі таксама можна змяніць на [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Large-paint-brush_-_Delapouite_-_game-icons.svg шчотку], [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Crystal128-eraser.svg гумку] ці якую іншую выяву з commons. Часткова непаразуменне прызначэння гаджэта можа быць звязана з назвай. :::::Можа @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]], @[[Удзельнік:Gabix|Gabix]], @[[Удзельнік:By-isti|By-isti]], @[[Удзельнік:RAleh111|RAleh111]] таксама маюць якія свае прапановы/заўвагі? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 09:52, 25 лютага 2025 (+03) ::::::Я прапаноў ня маю, бо карыстаюся ABBYY FineReader → LibreOffice + OOoFBTools + LanguageTool + некалькі ўласных макросаў. Што да назвы, дык, скажам, хай будзе «выпраўшчык». [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 11:44, 25 лютага 2025 (+03) :::::::@[[Удзельнік:Gabix|Gabix]]: Дзякую за вельмі цікавы водгук. Як гэта працуе на практыцы? Вы спампоўваеце PDF файл, апрацоўваеце его з дапамогай ABBYY FineReader, а потым выкарыстоўваеце LibreOffice з LanguageTool у якасці спэлчэкера і з іншымі прыладамі для рэдагавання? Хуткасць уражвае, бо паміж дадаваннем [[Старонка:Прынц_і_жабрак_(1928).pdf/205]] і [[Старонка:Прынц_і_жабрак_(1928).pdf/228]] прайшло 48 хвілін (23 старонкі, прыблізна 2 хвіліны на старонку). Ці гэта быў толькі перанос ужо апрацаваных раней лакальна на вашым кампутары старонак, і таму да гэтых дзвюх хвілін трэба дадаць нешта яшчэ? :::::::Для вельмі прыблізнага параўнання: паміж [[Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/95]] і [[Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/110]] прайшло 75 хвілін (15 старонак, прыблізна 5 хвілін на старонку). Гэта ўсё я рабіў з нуля цалкам у браўзеры на Вікікрыніцах з дапамогай убудаванага дадатку Tesseract OCR і гаджэту [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар]]. Кожнае слова і кожны радок я параўноўваў з тым, як яно выглядае на старонцы папяровай кнігі, таму і статус старонак выставіў "жоўты" (гэта не гарантуе адсутнасць памылак, але і статус пакуль не "зялёны"). Аб "чырвоным" / "жоўтым" статусе старонак я калісьці пісаў у [[Вікікрыніцы:Супольнасць/Архіў_4#Вычытаныя_"жоўтыя"_старонкі_і_вельмі_няроўная_якасць_неправераных_"чырвоных"_старонак|гэтай тэме на суполцы]]. Вядома ж, памеры старонак у "Прынц і жабрак" і "Сын вады" не аднолькавыя, таму гэтыя лічбы трэба яшчэ дадаткова скарэктаваць (не на маю карысць). :::::::Можа мае сэнс задакументаваць "Лепшыя практыкі для пачаткоўцаў"? Ваш досвед будзе вельмі карысны. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:06, 25 лютага 2025 (+03) ::::::Магчыма, варта ў назву дадаць «прозы». Можна таксама зрабіць аналагічны інструмент для вершаў, які б, заместа <code><nowiki>{{Водступ|2|em}}</nowiki></code> у пачатку радкоў рабіў бы <code><nowiki><br /></nowiki></code> у канцы радкоў. Гэты інструмент можна назваць і «афармляльнікам», зважаючы на тое, што ён уласна афармляе тэкст у нейкай ступені. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 12:16, 25 лютага 2025 (+03) :::::::Але, на маю думку, і «Вікікрынізатар» выглядае добра, хоць гэтая назва не дае адказу, што робіць інструмент. Як, у прынцыпе, і «Вікіфікатар» сваёй назвай мала што тлумачыць. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 12:19, 25 лютага 2025 (+03) :::::::@[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Можна зрабіць асобны гаджэт і для вершаў. Я мяркую, што дадаванне <code>&lt;br /&gt;</code> мае сэнс рабіць не для ўсёй старонкі, а толькі для вылучанага фрагмента тэксту? Ізноў жа, самае цяжкае тут - як гэты гаджэт назваць і як павінна выглядаць яго іконка на панэлі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:41, 25 лютага 2025 (+03) ::::::::Калі тэхнічна магчыма, каб такое рабілася толькі з вылучаным тэкстам, дык выдатна. Як я адзначаў вышэй, можна да ўжо існага падставіць «прозы» (то бок «Вікікрынізатар прозы»), а гэта назваць «Вікікрынізатар паэзіі». Якія тут рабіць іконкі, пакуль не ведаю. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :@[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Я гэта збольшага [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js&curid=90383&diff=250912&oldid=250871 выправіў]. І таксама праблему з секцыямі. Але не ведаю, ці можа так стацца, што OCR калісь памылкова распазнае двукоссі як падвоеныя апострафы. Спадзяюся, што не, а там паглядзім. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 09:24, 25 лютага 2025 (+03) === Падсьветка сынтаксісу === @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]], @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Яшчэ адзін дадатковы напрамак - гэта '''гаджэт сінтаксічнай падсветкі''' падазроных фрагментаў тэксту чырвоным колерам (без змены самога тэксту): [[Удзельнік:Ssvb#Адаптацыя_mw:User:Remember_the_dot/Syntax_highlighter]]. На гэтай маёй старонцы можна знайсці мінімальна неабходныя змены да аднаго з папулярных гаджэтаў сінтаксічнай падсветкі. Прыклады таго, што ён можа рабіць: <code>І вось аднаго разу Кракат<font style="background-color:#FBB">ау</font> прачнуўся.</code>, <code>Усе мы аж закрычалі ад радасьці: скончана<font style="background-color:#FBB">! в</font>ыратаваліся!</code>, <code>Па пояс у гразі, у цемры, усёроўна нельга был<font style="background-color:#FBB">о у</font>цячы</code>. Ён таксама падсвечвае мешаніну кірылічных літар з лацінскімі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 15:00, 22 лютага 2025 (+03) : Удакладню, што сінтаксічная падсветка працуе толькі ў вакне рэдактара тэксту і толькі падчас рэдагавання. Пасля сканчэння рэдагавання, ніякіх каляровых адмецін у тэксце самой старонкі не застаецца. Адзіная мэта - гэта прыцягнуць увагу рэдактара да асобных месцаў у тэксце. А ўжо выпраўляць, ці не - вырашае чалавек. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 16:22, 22 лютага 2025 (+03) :: Дык падсьветка лацінскіх сымбаляў у мяне працуе даўно ва ўсіх разьдзелах; падключаецца як ва [[Удзельнік:Taravyvan Adijene/common.js|Ўдзельнік:Taravyvan Adijene/common.js]]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:16, 23 лютага 2025 (+03) ::: І хто яшчэ гэтым карыстаецца? Пытанне ж якраз аб тым, як спрасціць і палепшыць умовы працы для найбольш актыўных удзельнікаў Вікікрыніц. Каб яны маглі проста паставіць птушачку ў [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] і ўсё запрацавала. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 16:45, 23 лютага 2025 (+03) :Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Ня_вылечыла…_(1927).pdf/3&curid=106704&diff=250934&oldid=250932 яшчэ адзін прыклад]. У вакне рэдактара з падсветкай выглядае так: <code>І ты сваім сьцюдзёным станаўкім голасам<font style="background-color:#FBB">. с</font>казаў</code> --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:24, 25 лютага 2025 (+03) :: Калі можна будзе гэты інструмэнт дадаваць у [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets|сьпіс]]? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 17:03, 25 лютага 2025 (+03) :::@[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Можна дадаваць [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js|гэты гаджэт]] хоць зараз як першы варыянт. Там невялічкая мадыфікацыя даволі вялікага і складанага папулярнага гаджэту падсветкі [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=User:Remember_the_dot/Syntax_highlighter.js&oldid=6419182 Gadget-DotsSyntaxHighlighter.js]. Правілы падсветкі беларускага тэксту яшчэ можна будзе дадаткова дапрацоўваць. :::Адзіная практычная праблема: стандартны таймаўт (20 мілісекунд) даволі часта прыводзіць да адключэння падсветкі якраз пасля аперацыі "Аблічбаваць тэкст", прычым гэта не звязана з дадатковымі правіламі для беларускага тэксту (хоць гэтыя правілы таксама трохі яго замаруджваюць). Выглядае так, быццам аблічбоўка нейкім чынам дадае даволі значную часовую затрымку менавіта ў той канкрэтны момант, і падсветка адключаецца. Я прапанаваў аўтару [https://www.mediawiki.org/wiki/User_talk:Remember_the_dot/Syntax_highlighter.js#Feature_request:_don't_be_too_eager_to_disable_itself зрабіць адключэнне меней агрэсіўным], але ён пакуль што маўчыць. Было б добра павялічыць гэты таймаўт да 50 мілісекунд, а мо нават і да 100 мілісекунд. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 18:12, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, [https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Taravyvan_Adijene/common.js вы выкарыстоўваеце] той жа самы гаджэт сінтаксічнай падсветкі ([https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-DotsSyntaxHighlighter.js у мініфікаванай форме]). Але ў агульнай прасторы wiki, а не ў прасторы старонак. Патэнцыйна паміж імі можа быць канфлікт, таму можа быць неабходна штосьці там перайменаваць і разнесці іх асобна. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 18:35, 25 лютага 2025 (+03) :::::Толькі што праверыў гэта. Падобна на тое, што дзве копіі працуюць незалежна адна ад адной, кожная ў сваёй прасторы, так што ўсё добра. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 18:52, 25 лютага 2025 (+03) ::::::@[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Я думаю, што ўжо можна дадаваць [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js]] у спіс. Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA%3ASsvb%2FGadget-Syntax_highlighter.js&diff=251086&oldid=251085 тут] можна пабачыць дададзеныя змены. Гаджэт падсвечвае ў тэксце праблемы з літарай <code>ў</code> (у прасторы старонак падчас вычытвання), а таксама іншыя недарэчнасці. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 06:21, 26 лютага 2025 (+03) ::::::: {{Зроблена}}. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:55, 27 лютага 2025 (+03) == Спасылка "Адказаць" нарэшце выпраўлена ў Супольнасці. == Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C&curid=2456&diff=250563&oldid=34033 тое, што перашкаджала]. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 22:57, 23 лютага 2025 (+03) == Як я працую == Пачынаю гэтую тэму, каб не загрувашчваць іншую. 1. Я спачатку спампоўваю файл PDF і распазнаю яго ў ABBYY FineReader, які лепей працуе зь беларускай мовай у параўнаньні з Tesseract (апошні, напрыклад, часьцей разрывае абзацы). Зараз я хачу паэкспэрымэнтаваць са слоўнікавай падтрымкай (яе ў FR няма, але можна дадаць мову карыстальніка і для яе падтрымку праз слоўнік карыстальніка). 2. Захоўваю ў фармат ODT і далей працую ў LibreOffice. 3. Ужываю OOoFBTools для выпраўленьня памылак распазнаваньня (разьбітыя абзацы, двукосьсі, прабелы вакол працяжнікаў і іншае). Далей гэты дадатак дапамагае і ў іншым (віртуальныя клявіятуры для ўстаўкі пэўных сымбаляў, склейка абзацаў уручную). 4. Далей сёе-тое апрацоўваю пошукам-заменай. Напрыклад, ABBYY FineReader досыць добра распазнае «ялінкі», але з „капцюркамі“ бываюць праблемы, якія OOoFBTools можа і прамінуць. 5. Зноў жа пошукам-заменай дадаю абзацныя водступы. 6. Цяпер праверка правапісу. LanguageTool тут ня самы добры памагаты, бо ведае толькі наркомаўку (і мае хібы). Я карыстаюся ўласнымі слоўнікамі, што дае патрэбныя варыянты: наркомаўку, тарашкевіцу, лацінку. Тая ж лацінка ўвогуле амаль у кожнага аўтара свая. Скажам, хтосьці ўжывае v, хтосьці w (гэты разнабой асабліва характэрны для 1920-1930-х гадоў). У адным тэксьце спрэс замест ŭ ужывалася ū (імаверна праз брак адпаведнага шрыфту ў друкарні). Усё гэта досыць лёгка адрэгуляваць, рэдагуючы слоўнікі. 7. Спачатку праганяю макрос, які выдае ўсе знойдзеныя памылкі правапісу. Потым вынікі апрацоўваю праграмкай на Python, якая ўпарадкуе знойдзеныя словы паводле частаты. Гэта дазваляе выявіць словы, якіх бракуе ў слоўніку, а таксама спэцыфічныя для канкрэтнага твора (скажам, прозьвішчы герояў) і вартыя даданьня ў дадатковы слоўнік карыстальніка, які па завяршэньні працы ачышчаю. 8. LanguageTool таксама карысны, прынамсі для выяўленьня памылак з ужываньнем у/ў (і тут я маю ўласнае правіла для u/ŭ у творах на лацінцы, падтрымкі якой LanguageTool штатна ня мае). 9. Ну а далей ужо старонка за старонкай. Пэўныя элемэнты фарматаваньня дадаю праз уласныя макросы. Зразумела, гэта значыць, што для апрацоўкі патрабуецца значна больш часу, чым дзьве хвіліны на старонку :-). [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 16:29, 25 лютага 2025 (+03) :Вялікі дзякуй за тлумачэнні. :1. Што тычыцца Tesseract OCR, to я раней сам параўноўваў яго з Google OCR. Google OCR, як камерцыйны прадукт, сапраўды робіць менш памылак. Але ёсць праблема: ён таксама свавольна падганяе словы, меркавана пад наркамаўскі слоўнік. Вось прыклад: Google OCR змяняе слова "рэвольв'''э'''р" на "рэвольв'''е'''р" на старонцы [[Старонка:Амок_(1929).pdf/16]]. І робіць ён гэта ажно ў двух месцах, то бок гэта ніяк не выпадковасць! Такое шкодніцтва якраз цяжка заўважыць чалавеку падчас вычытвання. Tesseract OCR памыляецца часцей, але памыляецца ён "сумленна" і выдае смецце, якое лёгка заўважыць і выправіць. Я не карыстаюся ABBYY FineReader, яле калі ён паводзіць сябе такім жа чынам, як і Google OCR, то я б выбраў замест яго Tesseract OCR. :3. Падобна на тое, што OOoFBTools выконвае тую ж функцыю, што і [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар]]. Было б цікава іх параўнаць. :8. Праблему з у/ў можа вырашыць [[Вікікрыніцы:Супольнасць#Падсьветка_сынтаксісу]] :9. Старонку за старонкай вы праглядаеце разам з параўнаннем іх са сканам папяровай кнігі, або без яго? Ці дазваляе такі метад заўважыць праблему ў слове "рэвольв'''е'''р"? :--[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:00, 25 лютага 2025 (+03) ::Асобнае пытанне пра статус старонкі. Калі я шукаў цытаты для Вікіслоўніка, то я часцяком знаходзіў "неправераныя" чырвоныя старонкі, марнаваў 5-10 хвілін свайго часу на тое, каб іх прагледзець цалкам, не знаходзіў ніводнай памылкі і мяняў статус на "вычытаная". Потым пазней хтосьці змарнуе 5-10 хвілін на тое, каб гэтую "вычытаную" старонку прагледзець і памяняць яе статус на "правераная". Калі якасць створанай старонкі высокая, то не трэба рабіць яе "чырвонай". Інакш іншыя людзі будуць дарэмна марнаваць час. Дарэчы, можна было пазначыць [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/110&curid=106589&diff=250986&oldid=250685 гэтую вашу праўку] як "зялёную" (памылка якімсьці чынам патрапіла туды праз [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСын_вады_(1928).pdf%2F110&diff=250685&oldid=250640 гэтую праўку] і яе не было ў маім першапачатковым тэксце). З той прычыны, што вы сёння не пазначылі старонку "зялёнай", камусьці потым прыйдзецца змарнаваць свой час, каб прагледзець яе яшчэ раз і памяняць статус... ::Калі ваш працэс з самага пачатку забяспечвае высокую якасць з усімі слоўнікамі і дадатковымі прыладамі, то не патрэбна гэтая "сціпласць" і пазначэнне старонак чырвоным, як "неправераных". --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:06, 25 лютага 2025 (+03) :::> што вы сёння не пазначылі старонку "зялёнай" :::Я толькі выправіў памылку, якая проста кінулася ў вочы, астатняе не вычытваў, таму статус не мяняў. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 09:40, 26 лютага 2025 (+03) ::1. ABBYY FineReader нічога не мяняе, толькі можа пры наяўнасьці слоўніка прапаноўваць выпраўленьні, калі запусьціць праверку. А калі слоўніка няма (як для беларускай), то толькі вылучае няпэўна распазнаныя сымбалі. ::8. А з u/ŭ? А з u/ū? ::9. Я параўноўваю са сканам. Але пытаньне «рэвольвэра» і да г. п. вырашаю перш за ўсё выбарам адпаведнага слоўніка і папярэднім аналізам памылак у тэксьце. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 09:27, 26 лютага 2025 (+03) :::1. ABBYY FineReader інтэрактыўна пытаецца ў карыстальніка наконт выбару словаў? Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%86_%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BA_(1928).pdf/74&curid=105789&diff=251083&oldid=249171 тут] прыклад "в'''а'''зваліліся" супраць "в'''ы'''зваліліся". Мне цікава, гэта ABBYY FineReader сам падставіў "ы" згодна свайму слоўніку? Там, мабыць, патрэбны шаблон <code><nowiki>{{Абмылка}}</nowiki></code>. :::8. Што тычыцца u/ŭ, то там тое ж самае, што і з кірыліцай. Няма ніякай прынцыповай розніцы, толькі трэба акуратна regexp'ы падправіць. :::9. Я якраз маю сумневы наконт практычнай карысці такой апрацоўкі са слоўнікам. Менавіта што яна аб’ектыўна дае? Усё адно ўвесь тэкст патрэбна потым вычытваць ад пачатку да канца. І розніца, скажам, паміж дзвюма або чатырма памылкамі на старонцы зусім неістотная. Чалавек усё адно патраціць тыя ж самыя прыкладна 5 хвілін на вычытку, толькі рэдагаваць прыйдзецца дадатковыя 10-20 секунд. Ёсць і больш важныя рэчы. Для вычыткі істотным фактарам ёсць разбіўка на радкі, якая супадае з разбіўкай на радкі ў папяровай кнізе. Заўчаснае аб’яднанне радкоў робіць вычытку значна цяжэйшай, прынамсі для мяне. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:53, 26 лютага 2025 (+03) ::::1. Так, калі ёсьць слоўнік. Але «Прынца і жабрака» я распазнаваў яшчэ без падтрымкі, мог сам выправіць памылку чыста аўтаматычна. ::::9. Папярэдняя апрацоўка можа выдаць масавыя памылкі. У тым жа «Прынцы і жабраку» FR часта хібіў з распазнаваньнем літары А/а. Скажам, асобнае «А» разоў 7 было распазнанае як «Рі». Пошук-замена тут хутчэй за вычытку, нават не ў аўтаматычным рэжыме. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 12:19, 26 лютага 2025 (+03) :::::Але ж "пошук-замена" не адмяняе неабходнасці вычыткі. Гэта дадатковая аперацыя і дадатковы страчаны час. Яшчэ вам спатрэбілася прыблізна 2 хвіліны на старонку, каб перанесці тэкст са свайго кампутара на Вікікрыніцы. Гэта таксама мае кошт. І ёсць рызыка [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Прынц_і_жабрак_(1928).pdf/71&diff=prev&oldid=251082 скапіяваць тэкст двойчы]. :::::Дарэчы, [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250657&oldid=250656 вось прыклад з Tesseract], там у тэксце было нешта сярэдняе паміж <code>т</code> і <code>г</code>. Tesseract вырашыў не рызыкаваць са спробамі здагадацца, а выдаў адразу абедзве літары: <code>у'''гт'''ырканую</code>. І мне гэта падабаецца, бо лепей мець відавочна некарэктнае слова (якое лёгка выправіць чалавек падчас вычыткі), чым памыліцца і падставіць арфаграфічна правільнае слова з іншым сэнсам (у якім чалавек можа не заўважыць праблемы). Такія паводзіны амаль што ідэальныя падчас вычыткі тэкстаў для Вікікрыніц. На маю думку, якасць Tesseract не з’яўляецца "вузкім месцам" у працэсе вычыткі. :::::Калі ласка, паспрабуйце выкарыстаць Tesseract + [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|Вікікрынізатар]] для аблічбоўкі некалькіх старонак і параўнайце эфектыўнасць са сваім цяперашнім працэсам. Яшчэ можаце дадаць радок <code>importScript('Удзельнік:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js');</code> у [https://be.wikisource.org/wiki/Special:MyPage/common.js свой common.js] для сінтаксічнай падсветкі, якая таксама значна дапамагае. Спадзяюся, што ў хуткім часе гэта можна будзе таксама ўключыць праз [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]]. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 05:22, 27 лютага 2025 (+03) ::::::Я не разумею, як той Вікікрынізатар запускаецца, ня бачу ніякай кнопкі. ::::::Што да Gadget-Syntax_highlighter.js, ня бачу, што ён дае ў параўнаньні з LanguageTool. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 12:34, 27 лютага 2025 (+03) :::::::Павінна з’явіцца вось такая іконка на панэлі інструментаў: [[File:Text-x-generic-apply.svg]]. Я таксама дадаў скрыншоты у [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар#Як_гэта_выглядае?]] Можа LanguageTool і робіць тое ж самае з y/ў, але мы маем магчымасць дадаць і іншыя адмысловыя правілы падсветкі. Усё гэта можа працаваць "з каробкі" ў Вікікрыніцах у браўзеры. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 12:52, 27 лютага 2025 (+03) ::::::::[[File:Вікікрынізатар4.png|thumb|right]] ::::::::Дадам, што менавіта для мяне самае галоўнае ва ўсім працэсе - гэта разбіўка на радкі, якая супадае з папяровай старонкай. Вельмі лёгка вычытваецца тэкст са скрыншота. І ў параўнанні з ім, вычытваць цяперашнюю [[Старонка:Амок_(1929).pdf/26]] ужо ''значна'' цяжэй, бо там разрывы радкоў ужо выдалены. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:02, 27 лютага 2025 (+03) :::::::::@[[Удзельнік:Gabix|Gabix]]: Пытанне пра [[Старонка:У_палескай_глушы_(1928).pdf/25]] у кантэксце майго папярэдняга каментарыя пра разрывы радкоў. Я бачу, што вы спачатку дадалі тое, што выглядае як вынік аўтаматычнай апрацоўкі ("вд яго", "мёць", прычым такія памылкі робіць якраз Tesseract), а потым яго [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AУ_палескай_глушы_(1928).pdf%2F25&diff=251464&oldid=251463 вычыталі] за прыблізна 6 хвілін. Але ж вычытывалі вы тэкст з ужо выдаленымі разрывамі радкоў. Няўжо вам так болей зручна? Я не навязваю свой погляд, проста хачу зразумець прычыну. І чаму пасля вычыткі старонкі не памецілі яе жоўтым колерам як "вычытаную"? Гэта ж вынік 6 хвілін працы, якія прынамсі на адзін крок палепшылі якасць старонкі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 11:19, 2 сакавіка 2025 (+03) ::::::::::Мне сапраўды зручней чытаць суцэльныя сказы/абзацы, а не разьбітыя на радкі. Дакладна тая старонка — спроба працаваць паводле Вашай парады (Tesseract → Вікікрынізатар). Вынік для мяне выглядаў ня надта добрым, у першаю чаргу праз асаблівасьці вынікаў праспазнаваньня Tesseract. Таму я і не пазначыў старонку як вычытаную. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 18:23, 2 сакавіка 2025 (+03) :::::::::::Чытаць адзін суцэльны абзац сапраўды зручней нават для мяне. Але калі супастаўляць кожны радок акна злева з кожным радком акна справа, то мне прасцей, калі гэтыя радкі пачынаюцца/заканчваюцца аднолькава. Інакш воку цяжка за штосьці зачапіцца, увесь час пераводзячы погляд з аднаго вакна на другое. Усе людзі розныя і маюць розныя індывідуальныя асаблівасці. Што пасуе аднаму, можа не пасаваць камусьці іншаму. Дзякую за цікавую дыскусію. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:49, 3 сакавіка 2025 (+03) ::::::::Дарэчы, што тычыцца іншых правілаў. Можна праз той жа самы гаджэт сінтаксічнай падсветкі нават асобна дадаць правілы падсветкі для не/ня, з/зь, без/безь/бяз/бязь у гэтай секцыі каментарыяў, калі выбрана тарашкевіца ў якасці мовы інтэрфейсу. Але не ўжываць гэтыя дадатковыя правілы для прасторы старонак. Можа гэта зацікавіць @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:21, 27 лютага 2025 (+03) ::::::: Ужо ня трэба падключаць гэтыя скрыпты ў свой файл common.js; гэтыя інструмэнты можна проста ўключыць у [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets|наладах]]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:55, 27 лютага 2025 (+03) ::::::::Ага, дзякуй за паведамленьне! [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 10:31, 3 сакавіка 2025 (+03) :::::::::Дарэчы, я [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js&diff=prev&oldid=251403 дадаў] падтрымку лацінкі ў сваю копію гаджэта сінтаксічнай падсветкі. :::::::::І зараз працую над варыянтам для дэталёвай праверкі правапісу паводле БКП-2005: [[w:be-tarask:Удзельнік:Ssvb/Gadget-SyntaxHighlighterBKP2005]]. Але гэта ўжо больш пасуе Вікіпедыі, а не Вікікрыніцам. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:59, 3 сакавіка 2025 (+03) ::::::::::{{Зроблена}}. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 04:50, 4 сакавіка 2025 (+03) == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 21:51, 7 сакавіка 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == Breaking changes in the latest version == Just wanted to give y'all a heads up to that to fix [[phab:T383924|T383924]] (which is causing production errors) we will ship [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/1128353 potentially breaking fixes] to one of your Lua templates. [[Удзельнік:Sohom Datta|Sohom Datta]] ([[Размовы з удзельнікам:Sohom Datta|размовы]]) 21:12, 17 сакавіка 2025 (+03) :That surprisingly did not break anything (and now) [[Старонка:Вялікія_чаканні_(1940).pdf/90]] can be properly deleted. [[Удзельнік:Sohom Datta|Sohom Datta]] ([[Размовы з удзельнікам:Sohom Datta|размовы]]) 23:45, 17 сакавіка 2025 (+03) == Статус старонак ("Не правераная" / "Вычытаная" / "Правераная") == Было б добра мець агульнае паразуменьне наконт статусу старонак. Мяне засмучае, калі некаторыя людзі старанна ствараюць старонкі вельмі высокай якасьці без аніводнай памылкі, але чамусьці пазначаюць іх першапачатковы статус "чырвоным". У той жа час мяне таксама засмучае, калі няякасную старонку робяць "жоўтай" або "зялёнай" бяз добрай на тое прычыны. Асабіста маё разуменьне статусу старонкі: * "Чырвоная" - гэта OCR зь мінімальным рэдагаваньнем таго, што адразу кідаецца ў вока. Можа мець шматлікія памылкі. Амаль на кожнай старонцы ёсьць нейкія праблемы. * "Жоўтая" - вычытаная ад пачатку да канца прынамсі адзін раз адным чалавекам. У ''большасьці выпадкаў'' там няма аніводнай памылкі, але на некаторых рэдкіх старонках адна-дзьве памылкі ўсё ж такі могуць застацца незаўважанымі. * "Зялёная" - вычытаная ад пачатку да канца прынамсі два разы двума рознымі людзьмі. У ''пераважнай большасьці выпадкаў'' там няма аніводнай памылкі, але ўсё ж дзесьці на адной-дзьвюх старонках ва ўсёй кнізе можа выпадкова застацца якаясь памылка. Таксама акрамя дакладнасьці перадачы самога тэксту, ёсьць яшчэ характарыстыкі тэхнічнага пляну: водступы, шаблёны, выявы і інш. Старонка ня можа быць "зялёнай", пакуль усё гэта ня выпраўлена. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 07:23, 1 красавіка 2025 (+03) :Напрыклад, у [[Індэкс:Сын_вады_(1928).pdf]] я адразу пазначаў сьвежа-адсканаваныя старонкі як "вычытаныя", бо я вычытваў тэкст ад пачатку да канца. З майго пункту гледжаньня, "жоўты" статус азначае, што на сотню старонак кнігі можна чакаць дзесьці 10-20 памылак і гэта цалкам дапушчальна. Бо на выпадкова выбранай старонцы зь вялікай верагоднасьцю памылак няма. :Калі хтосьці іншы зараз дадаткова праверыць тэкст "Сына вады" і пазначыць яго "зялёным", то ва ўсёй кнізе можа застануцца 1-2 памылкі. І гэта таксама дапушчальна, бо немагчыма гарантаваць іх адсутнасьць. Гэтыя астатнія памылкі ўжо зь цягам часу потым знойдуць і выправяць чытачы. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 07:54, 1 красавіка 2025 (+03) ::Адкажу тут, хоць пытаньне тычылася маёй „вычыткі“ старонкі [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=253466 Бѣлорусскіе народные разсказы (1908).pdf/48]. ::Гэта старая гісторыя, якая сягае ў тыя даўнія часы, калі ў праекце былі іншыя адміністратары, і яны навучылі мяне, што „чырвоная“ старонка — гэта такі рэдкі выпадак, які толькі запавольвае прагрэс старонкі, і ім можна карыстацца хіба тады, калі старонка, прыкладам, распазнаная не да канца. З тае пары, сапраўды, шмат вады сплыло, і патрабаваньні да статусаў хіба падвысіліся. Магчыма, цяпер майму разуменьню „чырвонай“ больш адпавядае статус „праблематычная“. ::Вяртаючыся да [[Старонка:Бѣлорусскіе народные разсказы (1908).pdf/48]], дык тыя памылкі я не заўважыў і памяняў статус на „жоўты“. Але ж пасьля гэтага прынамсі яшчэ адзін чалавек можа вычытаць старонку і ў выніку іх выправіць перад падвышэньнем статусу. Надалей буду больш уважліва ставіцца да вычыткі. [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 10:39, 1 красавіка 2025 (+03) :Праблема статусаў, што гэта залежыць збольшага ад уважлівасці карыстальніка і ягонай пэўнасці ў зробленай працы. Напрыклад, я часта пакідаю памылкі пасля сябе, хаця стараюся ўважліва праглядаць тэкст. Таму я на ўсялякі выпадак заўсёды пакідаю чырвоны статус, пагатоў ён яшчэ і аўтаматычна выстаўляецца. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 09:00, 4 красавіка 2025 (+03) ::Памылкі ёсьць усюды, нават на "зялёных" старонках. Гарантаваць іх абсалютную адсутнасьць немагчыма нідзе, ніводная самая дасканалая арганізацыя працэсу ня здольна гэта забясьпечыць. Пытаньне толькі тычыцца прыблізна чаканай колькасьці памылак. І вось тут трэба знайсьці паразуменьне. Калі памылкі застаюцца прыкладна на кожнай трэцяй старонцы, але пры гэтым дзьве з трох старонак праблем ня маюць, то, на маю думку, такая якасьць ужо адпавядае "жоўтаму" статусу. Потым перад павышэньнем статусу да "зялёнага", старонку вычытае яшчэ адзін чалавек, і колькасьць памылак значна зьменшыцца. Ізноў жа, "зялёны" статус не гарантуе адсутнасьці памылак, таму баяцца выстаўляць яго таксама ня варта. На "зялёных" старонках з памылкамі, гэтыя астатнія памылкі знойдуць і выправяць уважлівыя чытачы. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 11:32, 4 красавіка 2025 (+03) Вось [[Старонка:Uładzimier Chadyka - Suniсy (1926).pdf/5|такія старонкі]], дзе няма выявы — што зь імі робім? Вычытваем? Альбо нельга іх паляпшаць, пакуль ня будзе выявы? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 13:47, 4 красавіка 2025 (+03) :Яшчэ прыклад. Праверыў старонку [[Старонка:Апошні з магікан.pdf/7]]. Выяву трэба дадаваць? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 17:18, 8 красавіка 2025 (+03) == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:05, 4 красавіка 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Нумарацыя і назвы твораў == У некаторых часопісах і зборніках («[[Полымя (часопіс)|Полымя]]» «[[Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)|Запісы Беларускага Навуковага Таварыства]]») творы нумаруюцца. Такім чынам, тэарэтычна можна падаваць у назве «артыкула» не загаловак твора, а парадкавы нумар. Як мне падаецца, гэтую рэч варта ўнармаваць, ці называць старонкі паводле назваў твораў або нумароў, каб не было непатрэбнай варыятыўнасці. Вартасць называння паводле нумароў перадусім у тым, што загаловак не выглядае грувастка, але ў прасторы катэгорыяў твор будзе выглядаць безаблічна і незразумела (параўнайма «Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)/1» і «Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)/Падзел гісторыі Беларусі на пэрыёды»). У сваю чаргу, калі кіравацца назвамі творамі, можа адбыцца нагрувашчванне. Назвы старонак да таго ж маюць абмежаванне ў сімвалах, то бок, калі загаловак твора вельмі доўгі, яго хоцькі-няхоцькі трэба будзе скарачаць, адкідаючы сэнсава нязначныя элементы (напрыклад, не «Шляхціч Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях», а «Шляхціч Завальня»). Я асабіста схільны больш да называння падстаронак згодна з загалоўкамі твораў. А што думае супольнасць? [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 00:24, 10 красавіка 2025 (+03) == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:35, 17 красавіка 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:41, 29 красавіка 2025 (+03)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Аб'яўлены конкурс кандыдатаў у Каардынацыйны камітэт па Універсальным кодэксе паводзін (ККУКП) == <section begin="announcement-content" /> Вынікі галасавання па кіраўніцтве па выкананні універсальнага кодэкса паводзін і Статуту Каардынацыйнага камітэта па Універсальным Кодэксе паводзін (ККУКП) [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|даступна на Meta-wiki]]. Цяпер вы можаце [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|падаць заяўку на працу ў ККУКП]] да 29 мая 2025 года ў 12:00 па Грынвічы. Інфармацыя аб [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|прымальнасці, працэсе і тэрмінах знаходзіцца на Мета-вікі]]. Галасаванне па кандыдатурах пачнецца 1 чэрвеня 2025 года і працягнецца два тыдні, завяршыўшыся 15 чэрвеня 2025 года ў 12:00 па Грынвічы. Калі ў вас ёсць якія-небудзь пытанні, вы можаце задаць іх на [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|старонка абмеркавання выбараў]]. -- у супрацоўніцтве з ККУКП, </div><section end="announcement-content" /> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|размовы]])</bdi> 01:07, 16 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 18:27, 22 мая 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 06:08, 28 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:01, 14 чэрвеня 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 20:44, 17 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 23:57, 27 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|размовы]]) 18:40, 31 ліпеня 2025 (+03)</bdi> <!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&oldid=29066664 --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 00:36, 27 жніўня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 07:49, 9 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:43, 20 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 17:13, 30 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 00:02, 20 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 03:58, 26 красавіка 2026 (+03) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:15, 27 мая 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> gr9d20ip2e0g9k28dv3v30eopvvmwzx Мэтодыка роднае мовы (1926)/Літаратура па мэтодыцы роднае мовы 0 124029 287867 2026-05-27T15:48:22Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Літаратура па мэтодыцы роднае мовы | аўтар = Якуб Колас | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Мэтодыка роднае мовы (1926)/V|V. Агляд лемантароў]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages...» 287867 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Літаратура па мэтодыцы роднае мовы | аўтар = Якуб Колас | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Мэтодыка роднае мовы (1926)/V|V. Агляд лемантароў]] | наступны = | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Мэтодыка роднае мовы (1926).pdf" from="138" to="139" /> {{Выроўніваньне-канец}} deimz6ids0q6wqoeis5efsrb6808nif Старонка:Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928).pdf/77 104 124030 287869 2026-05-27T15:55:22Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=ka|к=paju}}!“ — „Našto tabie jamačka?“ — „Kamienčyki źbirać!“ — „Našto tabie kamienčyki?“ — „Ihołački wastryć!“ — „Našto tabie ihołački?“ — Miašočki šyć!“ — „Našto tabie miašočki?“ — „Kamienčyki źbirać!“ — „Našto tabie kamienčyki — „Twaim dzietkam zubki wybiwać!“ — „Zašto?“ — „Zatoje, što jany maju kapustu pajeli!“ — "Tre‘ by...» 287869 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=ka|к=paju}}!“ — „Našto tabie jamačka?“ — „Kamienčyki źbirać!“ — „Našto tabie kamienčyki?“ — „Ihołački wastryć!“ — „Našto tabie ihołački?“ — Miašočki šyć!“ — „Našto tabie miašočki?“ — „Kamienčyki źbirać!“ — „Našto tabie kamienčyki — „Twaim dzietkam zubki wybiwać!“ — „Zašto?“ — „Zatoje, što jany maju kapustu pajeli!“ — "Tre‘ było zaharadzić! Ja zaharadziŭ kamieńniami, paleńniami, barankami, pirahami, kuchanami, cukierkami!“ — „Aj, warona, twaja łaźnia haryć!“ — „Niachaj haryć, budziem piwa waryć!“ — Kažučy heta kidajecca na husaka, jaki staić na pačatku placionki i baronić stajačych za im „husiej“. Placionka kidajecca to ŭ adzin, to ŭ druhi bok, zabiahajučy za husaka. Kali warona złowić astatniaha ŭ placioncy, toj musić pawalicca na ziamlu, byccam zadziorty waronaj. Warona tym časam łowić druhich. Kali buduć pałoŭleny ŭsie, tady husianiaty padnimajucca i pačynajuć ławić husaka, swaručysia na jaho: „na što ty addaŭ nas waronie! našto ty addaŭ!“ Na hetym hulnia i končycca. {{Водступ|2|em}}45. ''Wuhalki'': Wybirajecca „matka“ i „čort“. Usie sadziacca ŭ rad, a matka kožnamu kaža: „na tabie, na tabie“ i h. d., a wuhalok daje aby kamu. Čort adhadywaje, kamu matka addała {{Абмылка|wuha ok|wuhalok}}. Kali jon adhadaje, dyk biare taho (u kaho byŭ wuhalok) da siabie, kali nie, dyk toj zastajecca matčynym. Dalej matka znoŭ razdaje wuhalok, a čort adhadywaje. Kali astaniecca tolki adzin, — matka pytaje: „adhadaj, ci ŭ matki, ci ŭ dziciatki?“ Paśla hetaha biaruć wiaroŭku, abo doŭhuju pałku, z adnaho boku biarecca matka z dziaćmi, a z druhoha čort z swaimi dziaćmi i pieraciahiwajucca. Chto pieraciahnić, taho — wierch.<noinclude></noinclude> ls00o91we2q4wdy3dlyoxumgtzv672m Старонка:Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928).pdf/78 104 124031 287870 2026-05-27T15:58:56Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}46. ''Zwon''. Hulajučyja biarucca za ruki i robiać kruh. Adzin z ich uwachodzić u kruh i starajecca adtul wyrwacca, ale jaho nia puskajuć. Kali adnak jon wyrwiecca i pačnie ŭciakać, hulajučyja starajucca jaho zławić. Toj, chto złowić, sam robicca zwanom, idzie ŭ kruh i hulnia pradaŭžajecca ad pačatku i h. d. {{Водступ|2|em}}47. ''Skukujda''. Wybirajucca dwa „baćki“: adzin rodny, druhi čužy. Adzin z ich...» 287870 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}46. ''Zwon''. Hulajučyja biarucca za ruki i robiać kruh. Adzin z ich uwachodzić u kruh i starajecca adtul wyrwacca, ale jaho nia puskajuć. Kali adnak jon wyrwiecca i pačnie ŭciakać, hulajučyja starajucca jaho zławić. Toj, chto złowić, sam robicca zwanom, idzie ŭ kruh i hulnia pradaŭžajecca ad pačatku i h. d. {{Водступ|2|em}}47. ''Skukujda''. Wybirajucca dwa „baćki“: adzin rodny, druhi čužy. Adzin z ich idzie ŭ bok, druhi ŭsadžywaje hulajučych u rad i prychodziačy da kožnaha kaža: „na tabie, na tabie“ i h. d. i adnamu z ich daje ščepačku, abo što inšaje. Druhi baćka padychodzić i adychodzić i adhadywaje, u kaho jość ščepačka. Kali jon zrazu adhadaje, dyk biare sabie paławinu hulajučych, a hulnia jdzie z astaŭšymi, kali nie adhadaje, dyk pieršy baćka ŭznoŭ razdaje ščepačku, a druhi adhadywaje — i tak, až pakul u kožnaha z hulajučych budzie adhadana ščepačka. Tady dzieci stanawiacca adzin za druhim z-zadu swajho baćki i mocna trymajucca, abymajučy rukami adzin adnaho za siaredzinu. Čužy baćka łowić dziaciej, starajučysia adarwać astatniaha. {{Водступ|2|em}}Rodny baćka pry hetym pytaje ŭ čužoha; „zašto ty ich łowiš“? — „Jany ŭ mianie masła pakrali!“ — „A čamu ty jaho nie nakryŭ?“ — „Ja nakryŭ žaleznaj stupoj, a jany stupu zwalili i masła pakrali!“ — {{Абмылка|A|„A}} čamu ty nie zaharadziŭ?“ Čužy baćka padkidaje ŭwierch pałačku i kaža: „Ja zrabiŭ płot woś jaki, a jany praleźli i masła pakrali“. Paśla hetaha kidajecca ławić hulajučych z krykam: Hruk, hruk, jeści chaču!“ Tyja ŭciakajuć za swajho baćku i mocna trymajučysia adzin druhoha kryčać: „źješ žabu ŭ bałocie!“ Hulnia končycca tady, kali ŭsie dzieci buduć adarwany ad swajho baćki.<noinclude></noinclude> nv8tyvcg2i0n53rfx517w0s4v0m1007 Старонка:Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928).pdf/79 104 124032 287871 2026-05-27T16:03:22Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}48. ''Redźku wyrywać''. Wybirajecca „matka“. Paśla adzin sadzicca na ziamlu i raschilaje nohi, druhi sadzicca jamu pamiž kalen, hetamu taksama sadzicca treci i h. d., pry hetym usie abchwatywajuć adzin druhoha rukami pad pachi. Matka ŭziaŭšy pałku, biehaje na joj (byccam jeździačy konna) nawokał siadziačych i kaža: „Dziliń, dziliń! Prasiła pani redźki!“ Siadziačyja adkazywajuć: „Jašče tolki pasadzili!...» 287871 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}48. ''Redźku wyrywać''. Wybirajecca „matka“. Paśla adzin sadzicca na ziamlu i raschilaje nohi, druhi sadzicca jamu pamiž kalen, hetamu taksama sadzicca treci i h. d., pry hetym usie abchwatywajuć adzin druhoha rukami pad pachi. Matka ŭziaŭšy pałku, biehaje na joj (byccam jeździačy konna) nawokał siadziačych i kaža: „Dziliń, dziliń! Prasiła pani redźki!“ Siadziačyja adkazywajuć: „Jašče tolki pasadzili!“ Tady matka jznoŭ pytaje: „Dziliń, dziliń, prasiła pani redźki!“ Dzieci adkazywajuć: „Jašče tolki ŭzyšła!“ Paśla na paŭtoranyja prośby matki kažuć: „jašče tolki paskaradzili! Jašče nie paśpieła!“ Urešcie na piatuju prośbu dzieci kažuć: „Wyrwi sabie adnu!“ Tady matka pačynaje wyrywać z radu krajniaha taho, jaki sadziŭsia astatnim. Tawaryšy mocna trymajucca adzin za druhoha tak, što matcy nia lohka kaho-niebudź wyrwać. Wyrwaŭšy jak-niebudź „redźku“, matka adwodzić jaje ŭ bok i prychodzić znoŭ kažučy: „Dziliń, dziliń, dziliń, prasiła pani redźki!“ „A dzie tuju padzieła?“ — „A jechała praz maścišča, uwidzieła waŭčyšča, uziała dyj kinuła!“ Na, wyrwi sabie adnu!“ i h. d. Hulnia paŭtarajecca datul, pakul astaniecca tolki adzin da wyrywańnia, mianoŭna toj, katory sadziŭsia pieršym. {{Водступ|2|em}}49. ''Redźku abiwać''. Hulajučyja sadziacca parami, adna para kala druhoj u šerenhu i mocna trymajucca adzin za druhoha. Matka, ab‘jechaŭšy na palcy konna nawokał siadziačych, kryčyć: „Stuku, hruku pad wakno!“ — „Chto tam?“ — „Sam pan!“ — „Čaho?“ — „Pani syna radziła, na stoŭb pasadziła, sama zachwareła j redźki zachacieła. Ci para redźku rwać? — „Nie jašče, tolki pasiejali“. Druhi raz adkazywajuć, što redźka — jak palčyk, paśla ―<noinclude></noinclude> py99vmhyc6482do6hhv36ril3wp8amg Старонка:Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928).pdf/80 104 124033 287872 2026-05-27T16:07:16Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «jak taŭkač, a za trecim razam, kažuć: „para rwać — užo jak stupa!“ Matka pačynaje probawać, jakaja jość redźka: na adnu paru kaža, što redźka hniłaja, na druhuju — čarwiwaja i h. d. Haworačy heta, chapaje kaho-niebudź źniačeŭku i wyrywaje. Tady pačynaje redźku abiwać z piasku, h. značyć bić nia mocna prucikam wyrwanaha. Hulnia jdzie dalej. Matka znoŭ brakuje redźku i kali jakaja-niebudź para kiepska budzie zwažać — w...» 287872 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>jak taŭkač, a za trecim razam, kažuć: „para rwać — užo jak stupa!“ Matka pačynaje probawać, jakaja jość redźka: na adnu paru kaža, što redźka hniłaja, na druhuju — čarwiwaja i h. d. Haworačy heta, chapaje kaho-niebudź źniačeŭku i wyrywaje. Tady pačynaje redźku abiwać z piasku, h. značyć bić nia mocna prucikam wyrwanaha. Hulnia jdzie dalej. Matka znoŭ brakuje redźku i kali jakaja-niebudź para kiepska budzie zwažać — wyrwie ad jaje redźku (razarwie paru) i h. d. {{Водступ|2|em}}50. ''Redźku kaštawać''. Wybirajecca „matka“. Paśla ŭsie sadziacca ŭ rad, adzin druhomu na nohi, abchwatywajučysia rukami pad pachi. Matka biare čapiału, abo pałku i ab‘jaždžajučy na joj try razy nawakoł siadziačych, stukaje ŭ ziamlu i kryčyć: „Stuku, hruku pad wakno!“ — „Chto tam?“ — „Sam pan!“ — „Čaho?“ — „Pani syna radziła, na stoŭb pasadziła. Syn zwaliŭsia, na baranu prabiŭsia. Sama zdychaje, redźki žadaje! Ci wialika waša redźka? — „Jašče tolki paarali!“ Ab‘jechaŭšy jašče try razy nawakoł siadziačych, matka kryčyć: „Stuku, hruku pad wakno“ i h. d. Jej adkazywajuć, što redźku tolki paskaradzili. Trecim razam što redźku pasiejali. Paśla — redźka ŭzyšła, redźka, jak kurynaja haława, jak kazinaja, jak konskaja i ŭ kancy adkazywajuć: „A jana ŭžo paśpieła!“ — „A ci možna redźku pakaštawać? — Možna, možna!“. Matka padychodzić da kožnaha z siadziačych i zubami hryzie za haławu i paśla pytaje: „A ci možna wyrwać trochi redźki?“. — „Wyrwi“ Matka pačynaje wyrywać z ruk taho hulajučaha, jaki siadzić apošnim, paśla nastupnaha i h. d. Kali wyrwie ŭsich, dyk sama ŭciakaje. Za joju ŭsie honiacca i karajuć za wyrwanuju redźku.<noinclude></noinclude> 4ugwp4jcwldyctlj4zfu8efr8t51sdt Старонка:Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928).pdf/81 104 124034 287873 2026-05-27T16:10:50Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}51. ''Dzied i baba''. Wybirajucca,dzied“ i „baba“. Dzied sadzicca konna na pałku. Baba siadaje na ziamlu, a dzieci siadajuć u pieradzie jaje ŭ adzin rad, mocna trymajučysia adzin za druhoha rukami pad pachi. Dzied pačynaje ab‘jaždžać siadziačych z pieśniaj: „Jedu, jedu kala dzieda; jedu, jedu kala baby, kala stareńkaj!“ Zajechaŭšy napierad siadziačych — stanowicca, i stukajučy pałkaj pytaje: „Ci jość...» 287873 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}51. ''Dzied i baba''. Wybirajucca,dzied“ i „baba“. Dzied sadzicca konna na pałku. Baba siadaje na ziamlu, a dzieci siadajuć u pieradzie jaje ŭ adzin rad, mocna trymajučysia adzin za druhoha rukami pad pachi. Dzied pačynaje ab‘jaždžać siadziačych z pieśniaj: „Jedu, jedu kala dzieda; jedu, jedu kala baby, kala stareńkaj!“ Zajechaŭšy napierad siadziačych — stanowicca, i stukajučy pałkaj pytaje: „Ci jość haspadar u dwary?“ — „A što tabie?“ — „Świńni ŭ harodzie!“ — „Dyk wyhań, kumok!“ — A ci pazwolicie tam repku wyrwać?“ — „Dobra! tolki wyhań!“ {{Водступ|2|em}}Tady dzied b‘je pamaleńku pałkaj pa haławie pieršaha siadziačaha i kaža: „A juś won! a juś won! mnie astaŭcie choć adnu!“ Paśla hetaha kidaje pałku, chapaje pieršaha siadziačaha za ruki i ciahnie da siabie. Druhija jaho nia puskajuć. Kali dzied ŭsiož-taki wyrwie sabie „repku“, dyk sadzić jaje asobna, a sam iznoŭ pačynaje ab‘jaždžać siadziačych z toj-ža pieśniaj. Jaho pasyłajuć wyhnać świniej z harodu. — „A ci pazwolicie tam repku wyrwać?“ — „A dzie-ž ty tuju padzieŭ?“ — „Jak jechaŭ ja praz mastok, čort uchapiŭ maju kabyłu za chwastok, tady ja jamu repku kinuŭ!“ — „Nu wyrwi sabie!“ {{Водступ|2|em}}Dzied ciahnie druhoha hulajučaha i kali nia moža sam, dyk kliča na pomač taho, kaho wyrwaŭ raniej, i z im wyrywajuć druhuju repku. Hulnia ciahniecca datul, pakul dzied pieraciahnie ŭsich siadziačych i pakul usie hulajučyja buduć u rolach dzieda i baby. {{Водступ|2|em}}52. ''Repa''. Wybirajecca „matka“ i "pan“. Matka siadaje na ziamlu, pierad joju siadaje adzin z<noinclude></noinclude> byrrlothe1ougttjcwnig4e4xw9z3vx Старонка:Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928).pdf/82 104 124035 287874 2026-05-27T16:14:36Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="3"/>hulajučych, pierad im nastupny i h. d. Usie mocna trymajucca adzin za druhoha, abchapiŭšysia rukami pad pachi. Tady prychodzić pan i kaža: „Matka, matka, świńni ŭ repie!“ — „Idzi wyhań!“ — „A pazwoliš repku wyrwać?“ — „Wyrwi, tolki z karaškom!“ Pan biare za ruki piaredniaha siadziačaha i starajecca jaho wyrwać z ruk nastupnaha. Wyrwaŭšy, idzie jznoŭ da matki i kaža, što świńni ŭ repie i h. d. {...» 287874 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="3"/>hulajučych, pierad im nastupny i h. d. Usie mocna trymajucca adzin za druhoha, abchapiŭšysia rukami pad pachi. Tady prychodzić pan i kaža: „Matka, matka, świńni ŭ repie!“ — „Idzi wyhań!“ — „A pazwoliš repku wyrwać?“ — „Wyrwi, tolki z karaškom!“ Pan biare za ruki piaredniaha siadziačaha i starajecca jaho wyrwać z ruk nastupnaha. Wyrwaŭšy, idzie jznoŭ da matki i kaža, što świńni ŭ repie i h. d. {{Водступ|2|em}}Hetkim paradkam jon wyrywaje ŭsich. Kali astaniecca tolki adna matka, jaje padnimajuć usie hulajučyja na ruki i niasuć. <section end="3"/> <section begin="4"/>{{Цэнтар|'''Hulni i ihry pieramiešywanyja.'''}} {{Водступ|2|em}}Hetyja hulni i ihry majuć u swaim źmieście roznyja himnastyčnyja ruchi, jak biehi, kidańni, skoki, dužańni i h. p. Jany jość žarałom usiestarońniaha prahimnastykawańnia našych muskułaŭ. Jak z boku fizyčnaha, tak i z boku moralna-wychawaŭčaha i hramadzkaha, pieramiešywanyja hulni i ihry zajmajuć pieršaje miesca. Niekatoryja z ich takija pryhožyja i aryhinalnyja, što nia ŭstupajuć nikatorym i ahulna raspaŭsiudžanym anhielskim ihram. Pieršaje miesca miž hetymi ihrami zajmaje naš biełaruski „hockli“ na lodzie, h. zwanaja „Buła“. Hetaja ihra, kali jaje jašče ŭlepšyć i pašyryć, dadajučy bolš akreślenych prawiłaŭ, moža śmieła spaborničać z pieršymi lepšymi ahulna-raspaŭsiudžanymi eŭrapejskimi ihrami. {{Водступ|2|em}}Da pieramiešywanych hulniaŭ i ihraŭ zaličaju nižej apisanyja: {{Водступ|2|em}}53. ''Buła''. Hetaja ihra jość zimowaja. Jana adbywajecca na niepakrytym śnieham lodzie — raki,<section end="4"/><noinclude></noinclude> 7csket90mdjysss02q0cy6zrsvzpnla 287875 287874 2026-05-27T16:15:49Z Gleb Leo 2440 287875 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="4"/>hulajučych, pierad im nastupny i h. d. Usie mocna trymajucca adzin za druhoha, abchapiŭšysia rukami pad pachi. Tady prychodzić pan i kaža: „Matka, matka, świńni ŭ repie!“ — „Idzi wyhań!“ — „A pazwoliš repku wyrwać?“ — „Wyrwi, tolki z karaškom!“ Pan biare za ruki piaredniaha siadziačaha i starajecca jaho wyrwać z ruk nastupnaha. Wyrwaŭšy, idzie jznoŭ da matki i kaža, što świńni ŭ repie i h. d. {{Водступ|2|em}}Hetkim paradkam jon wyrywaje ŭsich. Kali astaniecca tolki adna matka, jaje padnimajuć usie hulajučyja na ruki i niasuć. <section end="4"/> <section begin="5"/>{{Цэнтар|'''Hulni i ihry pieramiešywanyja.'''}} {{Водступ|2|em}}Hetyja hulni i ihry majuć u swaim źmieście roznyja himnastyčnyja ruchi, jak biehi, kidańni, skoki, dužańni i h. p. Jany jość žarałom usiestarońniaha prahimnastykawańnia našych muskułaŭ. Jak z boku fizyčnaha, tak i z boku moralna-wychawaŭčaha i hramadzkaha, pieramiešywanyja hulni i ihry zajmajuć pieršaje miesca. Niekatoryja z ich takija pryhožyja i aryhinalnyja, što nia ŭstupajuć nikatorym i ahulna raspaŭsiudžanym anhielskim ihram. Pieršaje miesca miž hetymi ihrami zajmaje naš biełaruski „hockli“ na lodzie, h. zwanaja „Buła“. Hetaja ihra, kali jaje jašče ŭlepšyć i pašyryć, dadajučy bolš akreślenych prawiłaŭ, moža śmieła spaborničać z pieršymi lepšymi ahulna-raspaŭsiudžanymi eŭrapejskimi ihrami. {{Водступ|2|em}}Da pieramiešywanych hulniaŭ i ihraŭ zaličaju nižej apisanyja: {{Водступ|2|em}}53. ''Buła''. Hetaja ihra jość zimowaja. Jana adbywajecca na niepakrytym śnieham lodzie — raki,<section end="5"/><noinclude></noinclude> c16krwiwkdzim91zc42bxqnq9o3fnco Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Hulni i ihry z barykańniem 0 124036 287876 2026-05-27T16:15:59Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Hulni i ihry barykańniem | аўтар = Уладзіслаў Казлоўскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Гістарычна-этнаграфічная праца | папярэдні = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Hulni i ihry miačykawyja|Hulni i ihry miačykawyja]] | наступны = Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/...» 287876 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Hulni i ihry barykańniem | аўтар = Уладзіслаў Казлоўскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Гістарычна-этнаграфічная праца | папярэдні = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Hulni i ihry miačykawyja|Hulni i ihry miačykawyja]] | наступны = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Hulni i ihry pieramiešywanyja|Hulni i ihry pieramiešywanyja]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928).pdf" from="71" to="82" fromsection="4" tosection="4" /> {{Выроўніваньне-канец}} 6s1wio24g4ovqexlfi1hczstilgc8gr Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/10 104 124037 287878 2026-05-27T17:31:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Слухаць пачаў ён зважна, солідна, па-гаспадарску, дзе-ні-дзе ўстаўляў свае рэплікі, і, набіраючы ў нутро самадавольнае важнасьці, чакаў толькі трапнага мігу, каб расказаць што-небудзь сваё. Знаў, што ў яго больш, як у іншых, ёсьць аб чым расказаць, ш...» 287878 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Слухаць пачаў ён зважна, солідна, па-гаспадарску, дзе-ні-дзе ўстаўляў свае рэплікі, і, набіраючы ў нутро самадавольнае важнасьці, чакаў толькі трапнага мігу, каб расказаць што-небудзь сваё. Знаў, што ў яго больш, як у іншых, ёсьць аб чым расказаць, што на гэта ён мае цяпер асаблівае права, што павінны ўсе слухаць яго з павагай, бо ён інвалід, прайшоў усе франты, бачыў сьмерць прад сабой ня раз і ня два… І ад гэтае думкі раставала сэрца ў мяккай давольнасьці, забывалася горкасьць калецтва, пачынаў адчуваць сябе гаспадаром, які зрабіў сваю справу і адпачывае цяпер пасьля працы. {{gap|2em}}А баба цягне сваё без канца. Чырвонаармейцы слухаюць моўчкі, з лёгкім сумам на твары, з маркотай. Ува ўсіх сталасьць, сур’ёзнасьць. Іначай няможна, бо ў словах старой, у нямудрым апавяданьні яе, як у кроплі вады, адбіваецца важнасьць уся, уся сывятасьць мужыцкага землянога жыцьця. {{gap|2em}}Не дачакаўшы канца апавяданьня, Яўмен адвярнуўся зноў да дзьвярэй. Зноў калаўротам бязьмежным, разнакалёрным радном закруціліся пожні, лясы — у золаце лісьцяў, у золаце сонца. Тая давольнасьць, што засачылася ў сэрцы, як слухаў старую, цяпер зьлілася з ціхай урачыстасьцю восені і абярнулася ў жывую глыбокую радасьць. Цяпер успомніў усё, што пражыў, што перацярпеў, і ўсё здалося так нямінуча-патрэбным, як кожная гаспадарская справа. Бо чуў ён цяпер, што ўвесь сьвет яму родны і блізкі, што ён гаспадар у гэтым<noinclude></noinclude> bbh67wnnpem19yo4qi5g18pqhcwlx6a Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/11 104 124038 287879 2026-05-27T17:50:36Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сьвеце, у новым жыцьці, за якое адаў колькі гадоў маладосьці, аддаў кавалак уласнага цела. І разам з тым пачуў Яўмен вальготнасьць нейкую, лёгкі прастор душы, калі ўспомніў, што ён ня ведае сам, куды едзе (няма куды ехаць) і не баіцца. Бо гаспадар-жа ён, месц...» 287879 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сьвеце, у новым жыцьці, за якое адаў колькі гадоў маладосьці, аддаў кавалак уласнага цела. І разам з тым пачуў Яўмен вальготнасьць нейкую, лёгкі прастор душы, калі ўспомніў, што ён ня ведае сам, куды едзе (няма куды ехаць) і не баіцца. Бо гаспадар-жа ён, месца знойдзе сабе, дзе толькі хоча. {{gap|2em}}Пад гонкі, размашысты грукат каткоў паспрабаваў Яўмен уявіць сваю будучыню. І вышла так, што ў ваччу толькі няясныя плямы мігнулі — спляліся, скруціліся і раздаліся сухой пустатой. Стала тады няпрыемна троху, што вось агульная ўпэўненасьць ёсьць, а каб што канкрэтнае, яснае, дык — адна пустата. Пачуў Яўмен, што чагось не стае, чагосьці няма ў яго. І перш за ўсё няма каго-небудзь блізкага, роднага. Блізкія ўсе, але трэба бліжэйшы за іншых, свой, асобны ад іншых, а такога няма. Няма нават каму расказаць пра свае пляны, замеры, няма каму бяз сьпеху, ладам-парадкам выкласьці ўсё, што насіў у душы, што назапасіў за колькі гадоў барацьбы. {{gap|2em}}А колькі было там усякае-ўсячыны! Эх, каб гэта недзе знайсьці спакойны прытулак, ды сесьці ў ціхім, у цёплым, ды зірнуць каб навокал на знаёмае, блізкае, дый расказаць — спакваля так, памалу. {{gap|2em}}Каб гэта бачыць у нечых вачох іскрачкі шчырай цікавасьці, каб роўны і чысты сьвет адданасьці бачыць у гэтых вачох… {{gap|2em}}Задумаўся ціха Яўмен, стаў слухаць нутром усім адзіноту сваю, слухаць зьнібеньне шчымлівае<noinclude></noinclude> 0nxdo5ehhuub2lkbmh2yldz22zzcwot Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/12 104 124039 287880 2026-05-27T17:55:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сэрца. Потым чамусьці цяжка стала сядзець на вачох у людзей, палез праз клумкі, мяшкі і скруціўся ў цесным прахоне пад шырокім памостам. <center>2</center> {{gap|2em}}Прачнуўся Яўмен ад выбуху бурнага рогату. Рогат паўтараўся праз такія прамежкі, якіх было досыць дл...» 287880 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сэрца. Потым чамусьці цяжка стала сядзець на вачох у людзей, палез праз клумкі, мяшкі і скруціўся ў цесным прахоне пад шырокім памостам. <center>2</center> {{gap|2em}}Прачнуўся Яўмен ад выбуху бурнага рогату. Рогат паўтараўся праз такія прамежкі, якіх было досыць для лятучага спрытнага жарту. Яўмен, зацікавіўшыся, вытыркнуў сваю галаву з-пад памосту. {{gap|2em}}Поезд стаяў. У прахон шырокіх дзьвярэй відаць быў цьмяны сьвет надвячорку. Сонца было ня відаць, але адчувалася, што яшчэ недзе лазіць яно па верхавінах дрэў і будынкаў, яшчэ нехаця, дзеля-гадзіся, мажа іх рэзкай, вадзянай сваёй пазалотай. {{gap|2em}}За дзьвярмі мятушыўся адчайны гармідар людзкіх галасоў. Там гвалтавалі, енчылі, плакалі гурмы мяшочнікаў, просячы, дабіваючыся ў вагоны, кідаючыся ад адных расчыненых дзвярэй да другіх. Чырвонаармейцы, зьбіўшыся грудам каля дзьверэй, сустракалі іх сваім д’ябальскім рогатам. Была ім забава — дражніцца з абадраным, абшарпаным натоўпам, шырокай патокай наплыўшым на поезд. {{gap|2em}}Яўмен вылез з-пад полу, праціснуўся бліжэй да дзьвярэй. У гэты момант чырвонаармейцы раступіліся і ў вагон адна за аднэй уляцелі дзьве торбы. За імі з такім-жа самым імпэтам уляцела дзяўчына, падхопленая некалькімі парамі дужых мужчынскіх рук.<noinclude></noinclude> lj1db295y4msudzt2qny1q6s6y3hk62 Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/13 104 124040 287881 2026-05-27T17:59:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}За дзяўчынай усе ад дзьвярэй адхлынулі. Усе абкружылі яе сярод вагону, сьмяючыся, жартуючы, бесцарамонна хапаючы за далікатныя месцы. Яна адбівалася і тож сьмяялася рэзкім нейкім вісклівым сьмехам, які быў мала падобны на сьмех, а больш на прарэз...» 287881 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}За дзяўчынай усе ад дзьвярэй адхлынулі. Усе абкружылі яе сярод вагону, сьмяючыся, жартуючы, бесцарамонна хапаючы за далікатныя месцы. Яна адбівалася і тож сьмяялася рэзкім нейкім вісклівым сьмехам, які быў мала падобны на сьмех, а больш на прарэзьлівы ёкат чалавека ад нейкага вострага болю. {{gap|2em}}Яўмен зірнуў у твар гэтай дзяўчыны. Твар быў страшны сваім дзікім нечалавечным выразам. {{gap|2em}}Гэта была ўсьмешка… Так, мабыць усьмешка, бо вусны сударгава расьцягнуліся праз увесь твар, шырока адкрыўшы белыя бліскучыя зубы. {{gap|2em}}Гэта была бязумоўна ўсьмешка, бо ўвесь твар быў пабраўся ў зморшчкі, пабраўся нацягнута неяк, напружана, быццам застыглі гэтыя зморшчкі, быццам так назаўсёды яны застануцца. {{gap|2em}}А скрозь гэтую дзікую грымасу сьмеха прарываўся страшэнны зьвярыны спалох. Здаецца, здушыла яна яго, сьціснула гэты спалох у нутры і трымае, хавае ў усьмешцы, у рогаце, хавае ад гэтых людзей, каб ня было яшчэ горш. Яна ўжо чакае, ужо ахвяравала сябе на нешта страшное, чаго нават ня можа ўявіць, і сьмехам гэтым хоць трошку ўлашчыць некага хоча, хоць трошку сябе падбадрыць, заспакоіць. {{gap|2em}}Яшчэ заўважыў Яўмен вочы дзяўчыніны, шырока раскрытыя, чорныя. Бегалі яны па бакох, шукалі нечага, а мо’ некага, шукалі мабыць дапамогі, ратунку. І такі ў гэтых вачох быў боль, адзінота, такі<noinclude></noinclude> jda2wv7k11zqva1t2uo2ohsqxomdfvf Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/14 104 124041 287883 2026-05-27T18:12:37Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «быў горкі адчай, што ў Яўмена страсянулася сэрца ад жалю. Ён кінуўся ў кола хлапцоў і закрычаў не сваім, нейкім вузкім, зашчэмленым голасам: {{gap|2em}}— Што вы… забаўку знайшлі… Ня бачыце — дзеўка кранулася з памяці… чэрці… {{gap|2em}}Яго словы пакрыў дубовы...» 287883 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>быў горкі адчай, што ў Яўмена страсянулася сэрца ад жалю. Ён кінуўся ў кола хлапцоў і закрычаў не сваім, нейкім вузкім, зашчэмленым голасам: {{gap|2em}}— Што вы… забаўку знайшлі… Ня бачыце — дзеўка кранулася з памяці… чэрці… {{gap|2em}}Яго словы пакрыў дубовы раскацісты сьмех. А з сьмеху ўзьявіўся тонкім фальцэтам нечы насьмешлівы голас: {{gap|2em}}— Абаронца бязногі!.. Аблакат!.. {{gap|2em}}Яўмену сьціснула сэрца, кроў галаву наліла гарачым сьвінцом. Ня помніў ён сам, што было. Кідаўся на некага, нешта крычаў, некага біў… у жалезных абнімках некалькіх мужчын яшчэ біўся ўсё, трапятаўся. Потым заціх, абамлелы ад зморы. {{gap|2em}}І пацішэла тады чамусьці ў вагоне. Гаварылі ў паўголаса ўсе, толькі адзін бурчэў сярдзіта — скрозь зубы — і моцна: {{gap|2em}}— Над інвалідам сьмяяцца… тожа знайшоўся разумнік… Знайшоў над кім пачасаць язычок… От, як самому так адарве, дык узнаеш, што гэта значыць… Скалазуб… {{gap|2em}}Сымпатыя ўсіх была за Яўменам. Яму хацелася плакаць — цяжка было нават стрымацца. {{gap|2em}}Дзяўчыну больш не чапалі. Яна моўчкі сядзела на крайчыку пола — глядзела роўна перад сабой, быццам ня знала, ці добра гэта ўсё абышлося, ці мо’ трэба чакаць яшчэ чаго ад салдатаў. {{gap|2em}}Яўмен сеў у кутку і моўчкі стуліўся.<noinclude></noinclude> ivgao9oz86a635qyupxhca0vvdc1fg1 Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/15 104 124042 287884 2026-05-27T18:20:38Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}У вагоне сьцямнела. Дасталі недзе сьвечку, ад яе распаўзьліся, хістаючыся, цені вакол, сталі рэчы і людзі няясныя, цьмяныя. Калматы гэты, расхрыстаны сывет ды дрыжэньне вагону пад аднамерны, панура-настойлівы, нібы адлятаючы некуды ляскат каткоў,...» 287884 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}У вагоне сьцямнела. Дасталі недзе сьвечку, ад яе распаўзьліся, хістаючыся, цені вакол, сталі рэчы і людзі няясныя, цьмяныя. Калматы гэты, расхрыстаны сывет ды дрыжэньне вагону пад аднамерны, панура-настойлівы, нібы адлятаючы некуды ляскат каткоў, зьліваліся ў нейкую фантастычную казку. {{gap|2em}}Яўмен упінаў зрок у дрыготны агонь і — нярухомы, застыглы — аддаваўся чуламу спакою, убіраў у сябе ўсім целам, усёй істотай блытаніну дрыготных гукаў, заслоненых агульным фонам грукату поезда і далёкіх-далёкіх, як галасы з-за тоўстай нейкай сьцяны. {{gap|2em}}І здавалася тады, што гэта не вагон, а змрочная, цесная хата — родная хата яго — і ня чужыя людзі гэта гамоняць, а дзед стары казку гаворыць яму — пра ваўкоў, медзьвядзёў, пра нячыстую сілу. Дзед такі спакойны-спакойны, як зіма, як лес узімку, калі дрэвы з бародамі сівымі, з белым валосьсем стаяць ціхія, глыбокадумныя. {{gap|2em}}Дзед казку гаворыць — спакойны-спакойны, — а на дварэ завіруха мяце, і пішчыць, і енчыць, паганая, дабіваецца ў хату, у вокны. І яшчэ кот курню пяе… так… кррру… кррру… кррру-у-у… <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}— У-у-у-у… {{gap|2em}}Яўмен здрыгануўся. Над вагонам несься настойны гудок, поўны сьцюдзёнай журбы, поўны крыўды на некага. Ляцеў гэты гудок, здаецца, з<noinclude></noinclude> l32jb4wplj3wmxeexj6wh21mbwprp5z Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/16 104 124043 287885 2026-05-27T18:26:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «адчайнай шпаркасьцю, ляцеў, каб нарвацца на нешта грубое, цьвёрдае і разьбіцца ў адчаі, рассыпацца. {{gap|2em}}Усёроўна, прапала ўсё-чыста!.. {{gap|2em}}І рассыпаўся, зьнік. Заёрзаў вагон па стрэлках. Абкружылі другія гудкі — задорныя, вёрткія, — гудкі манэўраных...» 287885 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>адчайнай шпаркасьцю, ляцеў, каб нарвацца на нешта грубое, цьвёрдае і разьбіцца ў адчаі, рассыпацца. {{gap|2em}}Усёроўна, прапала ўсё-чыста!.. {{gap|2em}}І рассыпаўся, зьнік. Заёрзаў вагон па стрэлках. Абкружылі другія гудкі — задорныя, вёрткія, — гудкі манэўраных жосткіх і спрытных паравікоў. {{gap|2em}}Поезд стаў на нейкай вялікай станцыі. У вагоне ўжо спалі ўсе-чыста, — на падлозе пераблыталіся торбы, мяшкі з чалавечымі фігурамі, пакручанымі, пакрыўленымі — y страшных ненатуральных паставах. {{gap|2em}}На тым самым месцы, на крайку памосту сядзела дзяўчына. Яўмен пачаў узірацца ў яе застылы твар, цьмяна асьвечаны дрыготным сьвятлом. Можа таму, што ён быў густа ахутаны ценем, можа таму, што змрок сьціраў, згладжваў рысы яго, Яўмену здалося цяпер, што ён падобны на нечы твар — добра знаёмы яму і прыемны. Ён пачаў думаць і ўздумаў, што ў яго маткі быў такі твар, калі яна досьвета прала, а ён — малы яшчэ — прасынаўся на момант, поўны цёплай ласкі і радасьці, кідаў на матку змораны сном погляд і ізноў засынаў, спакойны, угрэты ціхай прытульнасьцю верацённае песьні. {{gap|2em}}Яўмена пацягнула раптам да гэтае чужое дзяўчыны, як да свае, захацелася нешта сказаць ёй, а можа спытаць. Ён пазяхнуў перш, паправіў сваю дзеравяшку і потым спытаўся: {{gap|2em}}— Позна гэта, ці што?<noinclude></noinclude> cahdnixh0ncc5l4vbv91n0krwytz1te Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/17 104 124044 287886 2026-05-27T18:34:03Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Яна здрыганулася, і ня гледзячы на яго, праказала: {{gap|2em}}— Гадзін восем будзе напэўна. А можа няма яшчэ. {{gap|2em}}Яўмен троху змоўчыў, яшчэ пазяхнуў і прабурчэў: {{gap|2em}}— Такі цяпер дрэнны народ пашоў… Зьвяры чыстыя… Трэба-ж гэта — прывяжуцца, як см...» 287886 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Яна здрыганулася, і ня гледзячы на яго, праказала: {{gap|2em}}— Гадзін восем будзе напэўна. А можа няма яшчэ. {{gap|2em}}Яўмен троху змоўчыў, яшчэ пазяхнуў і прабурчэў: {{gap|2em}}— Такі цяпер дрэнны народ пашоў… Зьвяры чыстыя… Трэба-ж гэта — прывяжуцца, як смала… {{gap|2em}}Дзяўчына раптам ажывілася і загаварыла парыўчата, хапаючыся, быццам сыпяшалася некуды! {{gap|2em}}— Я-б ні за вошта ня села, каб яшчэ хлеб быў… Я ўжо ведаю… Але хлеб увесь вышаў, а там няма дзе купіць… Суткі ня ела, дык і палезла з радасьцю — абы паехаць… {{gap|2em}}Тады Яўмен спакваля разьвязаў сваю торбу, дастаў чэрствы кавалак хлеба і разламіў яго на дзьве палавіны. {{gap|2em}}— Наце, перакусіце… {{gap|2em}}Яна схапянулася, засаромілася. {{gap|2em}}— Ды не, што вы… Я так проста сказала… Я ў N дастану, куплю. {{gap|2em}}— Наце, пажаласта… {{gap|2em}}Як брала, ня зводзіла з хлеба вачэй. А яны галодна блішчэлі — сухія, шырокія. {{gap|2em}}Яўмен стаў есьці другую палавіну… {{gap|2em}}— Перабірайцеся-тку сюды, да мяне… {{gap|2em}}І яна слухмяна паднялася, узяла свае торбы і перасела бліжэй да яго.<noinclude></noinclude> ti6mczwty47wuu9594zkci7dgamw9sx Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/18 104 124045 287888 2026-05-27T19:09:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}У гэты час крануўся поезд. Зноў затрасло, зноў зьліўся развалісты танец вагону з калматым расхрыстаным сьветам, зноў пацягнулася самадавольная песьня каткоў. {{gap|2em}}Тады пачалася ў Яўмена з дзяўчынай доўгая шчырая гутарка. Расказаў ён, як быў па...» 287888 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}У гэты час крануўся поезд. Зноў затрасло, зноў зьліўся развалісты танец вагону з калматым расхрыстаным сьветам, зноў пацягнулася самадавольная песьня каткоў. {{gap|2em}}Тады пачалася ў Яўмена з дзяўчынай доўгая шчырая гутарка. Расказаў ён, як быў паранены, як ляжаў у шпіталі, як выпісаўся і паехаў проста ў сьвет, невядома куды, бо родны край за мяжой, няма ні сям’і, ні кута, дзе прыхіліцца. {{gap|2em}}Дзяўчына слухала ўважліва, у вачох у яе відаць было спачуваньне, і Яўмену ад гэтага было радасна, хацелася гаварыць яшчэ і яшчэ. І чым далей гаварыў, тым больш было шчырасьці ў словах, тым больш адчуваў даверра да гэтай чужой незнаёмай дзяўчыны, быццам ня тут во сустрэў ён яе, а знаў даўно, быццам была яна блізкай яму, сваёй… Сьціхнуў толькі тады, як пачуў, што няёмка неяк усё аднаму гаварыць, што трэба ў яе распытаць. {{gap|2em}}Тады яна расказала, што едзе да радні на вёску, яшчэ асталося вёрст трыста. Вязе троху солі, бо там няма — чыстае гора… Бацька ў яе памёр яшчэ да вайны, а ёсьць толькі матка старая ды меншы браценьнік. Яны асталіся ў горадзе — мабыць памруць, бо няма чаго есьці… {{gap|2em}}У гутарцы час пралятаў неўзаметку. Поезд каціўся й каціўся — роўна, пасьпешна — часам станавіўся, нязграбна ляскаючы буфэрамі, стаяў мінут дзесяць-пятнаццаць і зноў калупаўся памалу. Было<noinclude></noinclude> 5tqiz9wuleqyvmuuzzqbpqffdzthlpk Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/19 104 124046 287889 2026-05-27T19:20:55Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «супакойна ад таго, што так спраўна ідзе поезд, што не стаіць, як іншы раз, па колькі гадзін. А Яўмену супакойна было яшчэ й ад таго, што быў не адзін ён ужо, што быў з ім другі чалавек — чужы, але блізкі ўжо, якому можна ўсё гаварыць, які слухае й спачувае. {{gap...» 287889 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>супакойна ад таго, што так спраўна ідзе поезд, што не стаіць, як іншы раз, па колькі гадзін. А Яўмену супакойна было яшчэ й ад таго, што быў не адзін ён ужо, што быў з ім другі чалавек — чужы, але блізкі ўжо, якому можна ўсё гаварыць, які слухае й спачувае. {{gap|2em}}Калі-ж заўважыў Яўмен, што дзяўчына дрыжыць ад прадсоннага холаду, ён сагнуўся й расчысьціў пад памостам месца сярод мяшкоў і рознага сьмецьця. {{gap|2em}}— Ляж, трохі засьні!.. {{gap|2em}}— А вы? {{gap|2em}}— Я ўжо спаў, пасяджу… {{gap|2em}}Дзяўчына лягла, да мяшкоў прытулілася, быццам хацела сагрэцца ад іх. Здалася Яўмену яна маленькай зусім — чыстым дзяцёнкам. І зацяплілася ў сэрцы ў яго ціхая жаласьць, пяшчота… Ад таго, што ляжала яна, а ён сядзеў і нібы сьцярог яе сон, пачуў ён, што-ткі сапраўды ёсьць паміж іх нешта блізкае, што яна ўжо свая яму, родная — гэта выпадковая падарожніца. {{gap|2em}}Дзяўчына-ж ня спала яшчэ. Яна раптам узьнялася і праказала нейкім новым, цяжкім, быццам чужым голасам: {{gap|2em}}— Тут ёсьць яшчэ месца, дзе легчы… Вам можна таксама… {{gap|2em}}І тады так проста зусім, натуральна адбылося тое, што ёсьць найвялікшая тайнасьць жыцьця, найвялікшая радасьць і боль…<noinclude></noinclude> fmr6fvhbuafv1vlhwxz8stazlg4jcc6 Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/20 104 124047 287890 2026-05-27T19:27:24Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Як пачаў цалаваць Яўмен дзяўчыну, яна не баранілася. Яна раптам заплакала ў яго на грудзёх. У плачы гэтым чуў Яўмен глыбокае даверра к сабе, чуў, што й яго лічуць не за чужога… {{gap|2em}}Засынаючы потым у цяплыні шчыльна сьціснутых цел, Яўмен на моман...» 287890 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Як пачаў цалаваць Яўмен дзяўчыну, яна не баранілася. Яна раптам заплакала ў яго на грудзёх. У плачы гэтым чуў Яўмен глыбокае даверра к сабе, чуў, што й яго лічуць не за чужога… {{gap|2em}}Засынаючы потым у цяплыні шчыльна сьціснутых цел, Яўмен на момант успомніў: {{gap|2em}}— Раніцой будуць сьмяяцца… {{gap|2em}}Але не схапянуўся, ня ўстаў. {{gap|2em}}— Хай сабе. Усё роўна… {{gap|2em}}І заснуў моцна, спакойна… <center>'''3</center> {{gap|2em}}За пераплётам рэек распласталася пожня, а за пожняй кудлаціўся жоўты лясок, чэзлы і рэдкі, тыповы лясок пры чыгуначнай станцыі. На ўзьлесьсі раскінуўся стан пасажыраў, што чакалі чарговага поезда. Сярод жылаватых пакалечаных кустоў крушыньніку дзе-ні-дзе цымелі вогнішчы. Ад іх асьцярожна ўзьнімаўся сінявы дымок і прытоена віўся празрыстымі ўніткамі паміж убранага золатам вецьця быццам краўся, хацеў прасьлізнуць неўзаметку ўгару і там палунаць над макушкамі дрэў — на прасторы, на волі сьцюдзёна-чыстага раньня. {{gap|2em}}Па кустох там і сям, больш каля вогнішча, паўтаркаліся людзі — зьвіліся клубочкамі шэрымі, прытуліліся адзін к аднаму, каб хоць троху сагрэцца, хоць троху прагнаць перадранішні холад. Некаторыя гаманілі, апавядалі адзін аднаму бясконцыя свае апавяданьні, якія могуць радзіцца толькі ў далёкай<noinclude></noinclude> 3f4lqly4ojduwl5golt8wtl9b7lk8n9 287891 287890 2026-05-27T19:28:05Z RAleh111 4658 287891 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Як пачаў цалаваць Яўмен дзяўчыну, яна не баранілася. Яна раптам заплакала ў яго на грудзёх. У плачы гэтым чуў Яўмен глыбокае даверра к сабе, чуў, што й яго лічуць не за чужога… {{gap|2em}}Засынаючы потым у цяплыні шчыльна сьціснутых цел, Яўмен на момант успомніў: {{gap|2em}}— Раніцой будуць сьмяяцца… {{gap|2em}}Але не схапянуўся, ня ўстаў. {{gap|2em}}— Хай сабе. Усё роўна… {{gap|2em}}І заснуў моцна, спакойна… <center>3</center> {{gap|2em}}За пераплётам рэек распласталася пожня, а за пожняй кудлаціўся жоўты лясок, чэзлы і рэдкі, тыповы лясок пры чыгуначнай станцыі. На ўзьлесьсі раскінуўся стан пасажыраў, што чакалі чарговага поезда. Сярод жылаватых пакалечаных кустоў крушыньніку дзе-ні-дзе цымелі вогнішчы. Ад іх асьцярожна ўзьнімаўся сінявы дымок і прытоена віўся празрыстымі ўніткамі паміж убранага золатам вецьця быццам краўся, хацеў прасьлізнуць неўзаметку ўгару і там палунаць над макушкамі дрэў — на прасторы, на волі сьцюдзёна-чыстага раньня. {{gap|2em}}Па кустох там і сям, больш каля вогнішча, паўтаркаліся людзі — зьвіліся клубочкамі шэрымі, прытуліліся адзін к аднаму, каб хоць троху сагрэцца, хоць троху прагнаць перадранішні холад. Некаторыя гаманілі, апавядалі адзін аднаму бясконцыя свае апавяданьні, якія могуць радзіцца толькі ў далёкай<noinclude></noinclude> 8p6f35n5b2jv9oj36sd53v3yonuwg0p Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/21 104 124048 287892 2026-05-27T19:30:46Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 287892 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>Ба 244709 маруднай дарозе, калі ўжо страцілася войстрасьць чаканьня канца, калі ўжо ўсёроўна: ехаць, ці так вось сядзець у кустох ля чужой незнаёмай станцыі, у чужой далёкай краіне... {{gap|2em}}Яўмен в сваёй таварышкай перабраўся скрозь тэты стан падарожнікаў і ўглубіўся ў рэдкі, худар- лявы лясок, які аднак пацягнуўся і пацягнуўся бясконца, то адкрываючы на момант прасьветы на- перадзе, то зноў затуляючы іх. {{gap|2em}}Пад нагамі мякка ўгінаўся волкі дыван сьвежа- асыпаных лісьцяў. Ціхі шопат насіўся наўкола-лю- пат, поўны глыбокага нейкага жалю, поўны хаўтур- най урачыстасьці. Ад гэтага шопату, ад цішыні па- важнай, старожкай, адчуваў чалавек сябе ціха і чыста, адчуваў самотнасьць глыбокую, быццам стаяў, вылучаны ад усіх і ўсяго, шрад строгім піль- ным поглядам прыроды — адзін прад сьветам усім. {{gap|2em}}Яўмен ішоў, не азіраючыся, ня гледзячы на сваю падарожніцу, быццам забыўся зусім на яе. Глядзеў проста перад сабой у пазалотку бліскучую дрэў і думаў аб тым, як гэта добра ўвосень быць у лесе, як прыемна дыхаць волкім паветрам, у якім ця- пер асабліва моцна пахне зямлёй, пахне даўным і родным. {{gap|2em}}Нарэшце вышлі яны на невялічкую палянку, роўна абкружаную залатымі карункамі дрэў і ку- стоў. У гэты момант сьлізнулі па лесе першыя густа-чырвоныя косы ўзышоўшага сонца. Яны пра- лезьлі праз рэдкае вецце і дрыготна рассыпаліся па 19 Дастрасаўнал бібліятэка СС? Іжи У. І. Леніна<noinclude></noinclude> cwyd83a9yrl2r27jshlo9rvvevy2psi 287900 287892 2026-05-28T08:27:05Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 287900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>маруднай дарозе, калі ўжо страцілася войстрасьць чаканьня канца, калі ўжо ўсёроўна: ехаць, ці так вось сядзець у кустох ля чужой незнаёмай станцыі, у чужой далёкай краіне… {{gap|2em}}Яўмен в сваёй таварышкай перабраўся скрозь гэты стан падарожнікаў і ўглубіўся ў рэдкі, хударлявы лясок, які аднак пацягнуўся і пацягнуўся бясконца, то адкрываючы на момант прасьветы наперадзе, то зноў затуляючы іх. {{gap|2em}}Пад нагамі мякка ўгінаўся волкі дыван сьвежа-асыпаных лісьцяў. Ціхі шопат насіўся наўкола — шопат, поўны глыбокага нейкага жалю, поўны хаўтурнай урачыстасьці. Ад гэтага шопату, ад цішыні паважнай, старожкай, адчуваў чалавек сябе ціха і чыста, адчуваў самотнасьць глыбокую, быццам стаяў, вылучаны ад усіх і ўсяго, прад строгім пільным поглядам прыроды — адзін прад сьветам усім. {{gap|2em}}Яўмен ішоў, не азіраючыся, ня гледзячы на сваю падарожніцу, быццам забыўся зусім на яе. Глядзеў проста перад сабой у пазалотку бліскучую дрэў і думаў аб тым, як гэта добра ўвосень быць у лесе, як прыемна дыхаць волкім паветрам, у якім цяпер асабліва моцна пахне зямлёй, пахне даўным і родным. {{gap|2em}}Нарэшце вышлі яны на невялічкую палянку, роўна абкружаную залатымі карункамі дрэў і кустоў. У гэты момант сьлізнулі па лесе першыя густа-чырвоныя косы ўзышоўшага сонца. Яны пралезьлі праз рэдкае вецце і дрыготна рассыпаліся па<noinclude></noinclude> 4mls4m78rdcfebauxvqvg4bhyy8970v Старонка:Вязьмо (1932).pdf/145 104 124049 287893 2026-05-28T05:57:03Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Але гэтыя ўгаворы падліваюць масла ў агонь — нянавісьць разгараецца, ахапляе ўсю істоту, затуляе вочы чорным сьляпучым дымам, у якім пачварна крывіцца, скача ненавісны твар, даючы хваравітую асалоду сваімі агіднымі мардаваньнямі. {{Водс...» 287893 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Але гэтыя ўгаворы падліваюць масла ў агонь — нянавісьць разгараецца, ахапляе ўсю істоту, затуляе вочы чорным сьляпучым дымам, у якім пачварна крывіцца, скача ненавісны твар, даючы хваравітую асалоду сваімі агіднымі мардаваньнямі. {{Водступ|2|em}}— Гэта — зайздрасьць. Сорамна… Дзіка… Паганае, брыдкае пачуцьцё… {{Водступ|2|em}}Нянавісьць расьце, шырэе, запаўняе ўсё нутро, выліваецца праз берагі і залівае пакой, усё, усё-чыста, увесь сьвет. Побач з расшкуматаным вобразам Веры курчыцца ў недалужных грымасах твар Сымона Карызны — яна ненавідзе яго ня менш, як яе — здрадніка, ашуканца, згубніка — яна іх абаіх рада-б зьвесьці са сьвету. {{Водступ|2|em}}Марына Паўлаўна, апанаваная непераможным пачуцьцем, зрываецца з канапы і пачынае гарачкава кідацца па пакою, не знаходзячы сабе месца. У яе зьяўляецца цёмная, вявыразная, але страшэнна настойная думка пра помсту. Гэтая думка краем чапляецца за другую — за думку пра самагубства, пра традыцыйную помсту пакінутае жанчыны. {{Водступ|2|em}}— Атруціць ім жыцьцё… Запляміць давеку іхняе зьвярынае сумленьне. {{Водступ|2|em}}І яна ўжо азіраецца па хаце, шукаючы якога спосабу, каб зараз-жа спраўдзіць свой вар‘яцкі замер, кідаецца да стала, дзе часам ляжыць Карызнаў рэвольвар, і, натрапіўшы на фотографію дачкі, валіцца перад ёй на калені і агалашае пакой голасным прарэзьзівым плачам. {{Водступ|2|em}}Гэта быў у Марыны Паўлаўны першы выбух сапраўднае жаночае зайздрасьці, які даў ёй больш душэўнае мукі, чымся ўсе яе доўгія ціхія цярпеньні. {{Водступ|2|em}}Гэта быў і апошні выбух. {{Водступ|2|em}}І зноў — цягучая слабасьць, шчымлівая журба, непазбыўная крыўда пакінутае ў жорсткай самоце істоты. {{Водступ|2|em}}Хоць бы адзін чалавек! Хоць-бы сказаць каму некалькі слоў, усяго некалькі слоў! Так-жа хочацца выліць каму-небудзь свой нязносны боль, паказаць яго каму-небудзь! {{Водступ|2|em}}Яна сядае за стол, нэрвова хапае кавалак паперы, асадку і пасьпешна, хапаючыся, піша ліст. {{Водступ2-пачатак|2|em}}{{Цэнтар|Дарагая мая дачушка!}} {{Водступ|2|em}}Я маўчала дасюль, не казала табе ні слова, бо не хацела цябе турбаваць, баялася, каб не зрабіць табе няпрыемнасьці. Але далей не магу церпець, няма маіх сіл. Дачушка мая, дзіцятачка маё роднае! Нікога няма ў мяне, апроч цябе, нікогачка, ніводнага чалавека. Няма з кім падзяліцца горам сваім, сваім няшчасьцем. Дык ведай, родная, што няма ў нас бацькі, здрадзіў ён нам, кінуў нас, знайшоў сабе другую сям‘ю. Я ужо пайду ад яго, бо ня змога мая больш так цягнуць. Я ўсё думала, што можа пройдзе гэта, мінецца, усё спадзявалася на лепшае. Аж не, ня тое гэта, што я<noinclude></noinclude> h3usmm7fesadbdq3nopphgmkcc2uufj Старонка:Вязьмо (1932).pdf/146 104 124050 287894 2026-05-28T06:06:25Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «думала, Бачыла я яе самую і гаварыла з ёй — ведаю, што не на жарт у іх завязалася. Дык чаго-ж я буду мучыць сябе і ім сьвет завязваць? Хай жывуць, хай пацяшаюцца. А я знайду сабе нейкае месца. Каб ня ты, маё дзетухна, дык-бы дала сабе рады іначай, але ня хочу к...» 287894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>думала, Бачыла я яе самую і гаварыла з ёй — ведаю, што не на жарт у іх завязалася. Дык чаго-ж я буду мучыць сябе і ім сьвет завязваць? Хай жывуць, хай пацяшаюцца. А я знайду сабе нейкае месца. Каб ня ты, маё дзетухна, дык-бы дала сабе рады іначай, але ня хочу кідаць цябе сіратою. Бацькі няма, дык няхай будзе хоць матка — хай сабе й дрэнная, але ўсёж матка. Дачушка мая родная, сонейка маё яснае! Ня злуйся ты на мяне, не праклінай сваю няшчасную матку за тое, што яна гэтак робіць, бо, каб сама ты бачыла, зразумела-б, што іначай ня можна. Я вось сяджу цяпер адна сярод начы, а ён там у яе, і няма ведама, калі адтуль прыдзе. І так кожны дзень, кожную ноч. Ужо цеперся, як ня скажа мне добрага слова, не паглядзіць, ласкава на мяне. Дык хай ужо будзе, што будзе, а далей так жыць — толькі мучыць і яго і сябе. Пайду, паспрабую жыць адна. Дык даруй мне, дзіцятачка, і ня злуйся на мяне…“{{Водступ2-канец}} {{Водступ|2|em}}На гэтым месцы Марына Паўлаўна сунялася і доўга думала аб нечым, а тады глыбока ўздыхнула і, узяўшы зноў пяро, прыпісала: {{Водступ2-пачатак|2|em}}{{Водступ|2|em}}І на {{Абмылка|аго|яго}}, дачушка, ня злуйся. Ці-ж гэта ён робіць з добрае волі? Азяліўся на старасьці, хапіла за сэрца. І на яе таксама ня злуйся. Гэта — Вера Засуліч, наша настаўніца. Яна казала, што ведае цябе, што вы ўлетку хадзілі разам у лес, і дужа цябе хваліла. Дык бывай, мая родная, і яшчэ раз даруй сваёй няшчаснай матцы“.{{Водступ2-канец}} {{Водступ|2|em}}Скончыўшы ліст, Марына Паўлаўна ўздыхнула ужо зусім заспакоена, і патрымаўшы ліст у руцэ, уважна разглядзеўшы яго з усіх бакоў, яна падышла да камоды, дастала адтуль чарапашкавую шкатулачку, у якой складзены былі розныя яе — патрэбныя і непатрэбныя — паперкі, і акуратненька склаўшы напісаны ліст, паклала яго ў шчукатулачку, бо добра ведала, што паслаць яго ў яе ўсё-ткі ня хопіць сілы. {{Водступ|2|em}}Потым ціха, спакойна хадзіла па хаце, і як даўней, з лёгкай турботнасьцю чакала Карызну, нібы не пайшоў ён да свае каханкі, а забавіўся недзе на працы. Перайшла ў спальню, пачала рыхтаваць пасьцелю. Карызну слала пасьцель доўга, старанна і панура, як нябожчыку. {{Водступ|2|em}}У тую ноч Карызна зусім ня прышоў быў да хаты, і гэта была апошняя кропка ў канчатковай пастанове Марыны Паўлаўны. {{Водступ|2|em}}…Кінуўшы мужа, Марына Паўлаўна як мага старалася ўнікаць з ім сустрэчы — яна чамусьці баялася з ім сустракацца. Але варункі жыцьця і працы прымушалі іх часам зыходзіцца ў адным месцы — тады яны сьцеражліва пазіралі адзін на аднаго і абое, нібы з маўклівае змовы, стараліся трымацца на магчыма дальшай адлегласьці. Марыну Паўлаўну троху пацяшала гэта і нават разьвейвала рэшту яе смутных думак. Яна наўчылася глядзець<noinclude></noinclude> 3qut5nqrydwmt5jdevfaa5jz7xoucab Старонка:Вязьмо (1932).pdf/147 104 124051 287895 2026-05-28T06:31:49Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «на Карызну, як здаўна, ад дзявоцкіх дзён, не глядзела — збоку, чужымі вачмі, а часам, седзячы дзе на сходзе і цішком пазіраючы на яго, рабіла нават сабе сьмешнае дзівачнае запытаньне: ці падабаецца ён ёй, як мужчына? Адылі на гэтае запытаньне пэўнага адка...» 287895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>на Карызну, як здаўна, ад дзявоцкіх дзён, не глядзела — збоку, чужымі вачмі, а часам, седзячы дзе на сходзе і цішком пазіраючы на яго, рабіла нават сабе сьмешнае дзівачнае запытаньне: ці падабаецца ён ёй, як мужчына? Адылі на гэтае запытаньне пэўнага адказу не знаходзілася. {{Водступ|2|em}}У Марыны Паўлаўны асталіся былі грошы, якія даў ён на розныя гаспадарчыя патрэбы. У той-жа дзень, як перайшла да Тацяны, яна паслала іх яму. Ён грошы зараз-жа прыслаў назад і пры іх ляконічную пісульку. {{Водступ|2|em}}„Калі ласка, Марына, ня крыўдзі мяне“. {{Водступ|2|em}}Прачытаўшы пісульку, Марына Паўлаўна ўсьміхнулася прыблізна так, як усьміхалася, калі яшчэ дзяўчынаю атрымлівала яго сьмешныя мілосныя запіскі. Грошы яна падзяліла на дзьве роўныя часткі і адну пакінула сабе, а другую паслала дачцэ. {{Ініцыял|9}} Бадай кожны дзень прыносіў Сымону Карызну ўсё новыя ды новыя прыкрасьці. Вязьмо заціскалася. Разлука з Марынай Паўлаўнай дала зусім неспадзяваныя вынікі; уся сівецкая грамадзкасьць сурова асудзіла яго; і, самае галоўнае, гэта сваё аднадушнае асуджэньне перанесла на усё яго жыцьцё, на ўсю яго працу, што глыбока адбылася на ягоным аўторытэце сярод насельніцтва. Ён адчуваў гэта на кожным кроку — гэта відаць было і ў недаверліва-настарожанай маўклівасьці сходаў пад час яго выступленьняў, і ў нахабным бляску вачэй, і ў няўлоўных гіронічна-зларадасных усьмешках, якія ён адгадваў у сабе за сьпіной. Ён перш сьмяяўся з гэтага заядлага наступу мяшчанскай маралі, потым ён стаў яму дадзяваць і, нарэшце, даводзіць да шалёнае злосьці. {{Водступ|2|em}}Найгорш было тое, што гэты чыста асабісты, аднаго яго датычны факт адразу запісалі ў свой актыў: варожыя элемэнты мэстэчка. {{Водступ|2|em}}— Во, бачыце, як яны робяць? {{Водступ|2|em}}І пад сьцягам фальшывага езуіцкага спачуваньня Марыне Паўлаўне яны спрытна мобілізоўвалі новых абаронцаў старых чэсных звычаяў, асабліва сярод жаночае часткі жыхарства. {{Водступ|2|em}}Карызна ведаў гэта, і яшчэ люцейшаю працінаўся злосьцю. Гэтая злосьць усё больш і больш брала агульны беспрадметны, характар і адзначалася на ўсёй яго працы, накладаючы на яе пячатку хваравітай нэрвовасьці. {{Водступ|2|em}}І ў гэту пару прышоў нарэшце ліст ад бацькоў, якога чакаў Карызна з таемным, старанна хаванным нават ад самога сябе, страхам. Толькі цяпер, атрымаўшы ліст, ён цалком здаў сабе справу з таго, як цяжка давіў яго гэты нямінучы, што хвіліны чаканы ліст, якую меў ён над ім нявідную бязьлітасна-жорсткую ўладу. {{Водступ|2|em}}У лісьце пісалі бацькі, што іх раскулачылі, што адабралі усё чыста, не пакінуўшы нават з чаго жыць, і асьцярожна, нясьмела прасілі, каб прыслаў грошай.<noinclude></noinclude> dibvdjswjyemzc1m3p6pey2jpt0nq26 Старонка:Вязьмо (1932).pdf/148 104 124052 287896 2026-05-28T07:53:40Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна як і тады, падраў ліст на дробныя кавалачкі і як тады, перажыў у самоце жудасныя хвіліны балючага мятушэньня. Зьвярыны страх мяшаўся з шчымлівым жалем да бацькоў, з прагным жаданьнем дапамагчы ім, вызваліць іх з бяды. Ён цяпер...» 287896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна як і тады, падраў ліст на дробныя кавалачкі і як тады, перажыў у самоце жудасныя хвіліны балючага мятушэньня. Зьвярыны страх мяшаўся з шчымлівым жалем да бацькоў, з прагным жаданьнем дапамагчы ім, вызваліць іх з бяды. Ён цяпер яшчэ больш, як тады, адчуваў сваю поўную віну ў іхных жыцьцёвых ператрусках і гэтае адчуваньне віны даводзіла яго да страшэнных згрызот, да душэўнага самакатаваньня {{Водступ|2|em}}Пытаньне аб дапамозе бацьком агарнула яго трывожным неўразуменьнем. {{Водступ|2|em}}Ці мае права ён дапамагчы ім цяпер, калі яны, фактычна, дзякуючы яму, апывуліся ў такім беспарадным стане? Мо гэта будзе зварот да старых грахоў, працяг ранейшае лініі? Мо, гэта будзе новая сувязь з тэй клясай, супроць якой змагаецца яго партыя, якую яна ліквідуе? {{Водступ|2|em}}Пэўна, што так. Гэта будзе — здрада, ня йначай. {{Водступ|2|em}}Але як-жа яно выходзіць? Ён даваў ім грошы, ён даваў ім парады, ён штурхнуў іх на гэты паскудны шлях кулацкага абжываньня, а цяпер, ратуючы сваю скуру, адвернецца ад іх, кіне іх — старых, нядужых — на волю невядомага лёсу? А ці-ж гэта таксама ня будзе подлая агідная здрада?.. {{Водступ|2|em}}Як пагадзіць гэтую дзікую супярэчнасьць? Наўжо яму няма ўжо выйсьця? Няўжо яму астаецца адно — ісьці далей па лініі бруднага ашуканства, падменьваць партыю, хаваць ад яе свае новыя злачынствы, як хаваў дасюль старыя грахі? {{Водступ|2|em}}Ці можа лепей ашукаць бацькоў? Можна, напрыклад, ім напісаць, што яго пасылаюць на працу куды-небудзь у іншы раён Савецкага саюзу, што ён ня ведае яшчэ свайго новага адрасу і г. д. Абы пазбавіцца ад страшных гэтых лістоў, якія, бязумоўна, будуць і далей сыпацца на яго раптоўнымі ўдарамі, трымаючы яго скрозь пад лютай няўхільнай пагрозай. А хоць напісаць, што „я з вамі, кулакамі, ня маю нічога супольнага, ня лічыце мяне больш за сына так сама, як я ня лічу вас за бацькоў“… {{Водступ|2|em}}Карызна здрыгаецца ад аднае думкі пра гэта. {{Водступ|2|em}}Не, ён яшчэ не дайшоў да гэтага, у яго ня хопіць адвагі на такую подласьць, бо на подласьць, як і на геройства, трэба таксама адвага… {{Водступ|2|em}}Так і не знайшоў быў Сымон Карызна ніякага выйсьця з цяжкого свайго неўразуменьня, адно заблытаўся яшчэ больш у чорнай немарачы глухіх супярэчнасьцяй. {{Водступ|2|em}}З гэткім настроем прыждаў Карызна таго „гістарычнага” ў Савецкім маштабе партыйнага сходу, на якім абмяркоўвалася пытаньне іхнае спрэчкі з Зелянюком. {{Водступ|2|em}}Карызна скрозь удаваў, што ён не надае асаблівае значнасьці гэтаму пытаньню, нават не дазволіў склікаць дзеля яго спэцыяльнага пазачарговага сходу ячэйкі, і такім чынам ад іхнае гутаркі з Зелянюком да партыйнага сходу прайшло блізка тыдню. Праз гэты тыдзень ён, сам таго не ўсьведамляючы,<noinclude></noinclude> 7nrqkh9phwmqzbif3vniaw5pcqsjal2 Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/22 104 124053 287901 2026-05-28T08:47:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «палянцы — выбралі месца сабе, каб пакачацца па мяккаму дывану, каб памыцца спрасонку ў халоднай расе. {{gap|2em}}Яўмен спыніўся, паставіў на дол сваю ношку, зірнуў радасна на гульню раньняга сонейка, на хараство вакол нязвычайнае і давольна ўсьміхнуўся. Пот...» 287901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>палянцы — выбралі месца сабе, каб пакачацца па мяккаму дывану, каб памыцца спрасонку ў халоднай расе. {{gap|2em}}Яўмен спыніўся, паставіў на дол сваю ношку, зірнуў радасна на гульню раньняга сонейка, на хараство вакол нязвычайнае і давольна ўсьміхнуўся. Потым перавёў погляд на дзяўчыну, глядзеў на яе з глыбокай пяшчотай, з добрай, ветлай усьмешкай на твары. {{gap|2em}}Дзяўчына ў адказ яму тож усьміхнулася. Нешта між іх праляцела — лёгкае, сьветлае: можа ружовая радасьць сяброўства, можа прамень каханьня ўзаемнага. Ня зводзячы сьветлых вачэй з твару дзяўчыны, паклаў Яўмен на плячо ёй руку і сказаў: {{gap|2em}}— Давай, жонка, сядзем ды адпачнём. {{gap|2em}}І ад нечаканасьці сам заліўся радасным сьмехам, страсянуў сьмелым, гульлівым рогатам урачыстую ціш раньняга лесу. {{gap|2em}}Селі тут-жа ўдваіх на зямлю, пад крушынавы куст, які акрапіў іх сьцюдзёнымі пырскамі чыстай расы. {{gap|2em}}Яўмен глядзеў на дзяўчыну, на нечаканую жонку сваю. Яе абліло цяпер сонца цёплаю чырваньню — вочы яе сталі глыбокімі, а ўсьмешка таемнай і млявай. Яўмену прыемна стала, што яна — дзяўчына нішто, што ў іншых жонкі ёсьць куды горшыя. І за тое, што яна не благая, захацеў Яўмен нешта такое сказаць, каб і ёй прыемна было, каб было радасна. Але дзе-ж гэта знойдзеш словы такія!..<noinclude></noinclude> q1blyydedk2qvvqd2pn9yuckwdkyqtt Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/23 104 124054 287902 2026-05-28T09:02:59Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Тады сарваў нейкую пажоўклую кветку і, жартуючы, кінуў у твар ёй. Яна засьмяялася неяк проста зусім, па-дзіцячаму. Шчыра, весела засьмяялася. {{gap|2em}}Пачалі тады цалавацца… <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="positi...» 287902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Тады сарваў нейкую пажоўклую кветку і, жартуючы, кінуў у твар ёй. Яна засьмяялася неяк проста зусім, па-дзіцячаму. Шчыра, весела засьмяялася. {{gap|2em}}Пачалі тады цалавацца… <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}Сонца лезла вышэй ды вышэй — паплыло ўжо над верхавінамі дрэў, усё абсушыла, абцёрла і ўсё прыгрэла сваёй дабрадушнай цеплю. {{gap|2em}}Яўмен спаў на палянцы, раскінуўшы рукі і ногі, адкрыўшы для сонца свой рыжы, даўно ўжо няголены твар. Над тварам круцілася асеньняя муха, выбіраючы месца, дзе сесьці. Калі садзілася ды кусала, Яўмен пачынаў корчыць міны, падміргваць. Муха зьлятала і зноў выбірала месца, дзе сесьці. А потым муху прагнала дзяўчына, села каля Яўмена і пачала перабіраць грыбы, што набрала толькі што ў лесе. Перабіраючы, кідала ўсё поглядам на Яўменаў твар і ўсьміхалася нечага хітравата-ласкавай усьмешкай. {{gap|2em}}Як перабрала грыбы, дзяўчына яшчэ забаўлялася троху, казытаючы твар Яўмену былінкай, а потым ужо разбудзіла яго. Як будзіла, пільна сачыла за тварам, каб убачыць, што адаб’ецца на ім, калі ўбачыць яе спрасонку. {{gap|2em}}Яўмен убачыў яе і ўсьміхнуўся з млявай давольнасьцю. {{gap|2em}}— Ты ўжо ня сьпіш?<noinclude></noinclude> lcdmk7l0r69jev2yhuewocracztm9n3 Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/24 104 124055 287903 2026-05-28T09:12:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Я даўно прачнулася. Бачыш, грыбоў назьбірала — будзем пячы. {{gap|2em}}— О, ты ўжо бярэшся за гаспадарку? {{gap|2em}}— А як-жа… Уставай цяпло раскладаць. {{gap|2em}}Яўмен устаў, пачаў зьбіраць сухое гальлё. Зьбіраў марудна, спакваля. Знаў, што сьпяшацца няма...» 287903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Я даўно прачнулася. Бачыш, грыбоў назьбірала — будзем пячы. {{gap|2em}}— О, ты ўжо бярэшся за гаспадарку? {{gap|2em}}— А як-жа… Уставай цяпло раскладаць. {{gap|2em}}Яўмен устаў, пачаў зьбіраць сухое гальлё. Зьбіраў марудна, спакваля. Знаў, што сьпяшацца няма куды, што дзень вялікі яшчэ, што наогул усё з сабой у яго, што цікава, патрэбна яму. Часамі, падымаючы якую галіну, ён раптам на паўдарозе спыняўся і застываў на колькі хвілін, быццам заўважыў што, або працяўся нейкай раптоўнай думкай. А думкі ў яго ня было аніякай, гэта ён прыслухоўваўся проста да таго прыемнага, што грэлася ў сэрцы, да сакавітага, радаснага жыцьця свайго. А то дык кідаў у вакольныя дрэвы ўсё, што набраў, кідаў з нейкім імпэтам, з гульліваю сілай. Тады дзяўчына спыняла яго, сьмяючыся: {{gap|2em}}— Што ты? Калі ж ты цяпло раскладзеш? {{gap|2em}}Нарэшце ён назьбіраў, пачаў раскладаць. Яна памагала яму. Часамі дым лез ёй у вочы, і яна сьмешна так адкідалася ў бок, кулакамі тручы сабе твар. Яўмену гэта падабалася. Ён сьмяяўся мацней, чым трэба, і потым неўзаметку махаў рукой так, каб зноў падаўся дым да яе. {{gap|2em}}… Калісьці ў дзяцінстве — было яму гадоў дзесяць тады — ён пасьвіў коні з адной дзяўчынкай. Так неяк траплялася, што вялі яны ў адно месца і толькі ўдваіх. І тады ён дражніўся з дзяўчынкай той, таксама ў вочы ганяючы дым. І яшчэ ён ёй назаляў<noinclude></noinclude> 6ijneohrblzsihs3axm3p47tuoruo4n Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/25 104 124056 287904 2026-05-28T09:29:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «аднэй песьняй пра качку (качкай дражнілі яе). А з дзяўчынкай той дужа дружыў і марыў, што калі вырасьце, дык з ёй ажэніцца… {{gap|2em}}Гэта чамусьці ўспомніў цяпер Яўмен. А з гэтым разам хлынула цэлае мора даўнага, салодка-шчымлівага. І чамусьці зноў, як тады ў...» 287904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>аднэй песьняй пра качку (качкай дражнілі яе). А з дзяўчынкай той дужа дружыў і марыў, што калі вырасьце, дык з ёй ажэніцца… {{gap|2em}}Гэта чамусьці ўспомніў цяпер Яўмен. А з гэтым разам хлынула цэлае мора даўнага, салодка-шчымлівага. І чамусьці зноў, як тады ў вагоне, ракітавы куст над люстраным Дняпром, і жалуды, і буры разложысты дуб… І зноў той ласкавы тонкі напеў: {|style="margin:auto; font-size:83%" |… Пад ракі-і-таю-ю зялё-о-о-най</br>Салдат ра-а-нены ляжа-аў… |} {{gap|2em}}Тады раптам уздумаў пра калецтва сваё. Апаў адразу настрой, нешта горкае па нутру разьлілося — балюча стала і крыўдна. На дзяўчыну зірнуў з нейкай апаскай, з трывогай. {{gap|2em}}«Як я забыўся… Гэта-ж калека я»… {{gap|2em}}Дзяўчына заўважыла яго смутак. {{gap|2em}}— Чаго прызаўныў?.. {{gap|2em}}— Ат! Нічога… {{gap|2em}}Дзе-ж ён скажа ёй!.. Хай сабе. Ён і адзін пражыве. Такі ўжо лёс яго, калекі бязногага… А яна зусім прыгожая, здаровая… О, яна можа знайсьці сабе мужа. Такую возьме хто-хоця… {{gap|2em}}Моўчкі клаў грыбы ў гарачы прысак, моўчкі варочаў іх. Сядзеў, пахіліўшы галаву, ня думаў ні аб чым, бо думкі ўсё йшлі няпрыемныя — наўмысьля гнаў іх вон з галавы. А дзяўчына ўсё прыставала: {{gap|2em}}— Што з табой стала? Чаго ты раскіс?..<noinclude></noinclude> 97dh96lxqqw1y57v800ly4uy0bb51h3 Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/26 104 124057 287905 2026-05-28T09:47:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Тады адказаў з крыўдай у голасе, з недавольствам нейкім панурым, упартым: {{gap|2em}}— Што табе? Усёроўна ня жыць нам з табой… {{gap|2em}}— Што ты нешта гаворыш такое? {{gap|2em}}— А вось і такое… Бязногі я, — ты ня бачыш, ці што. {{gap|2em}}Цяпер ужо дзяўчына вусны...» 287905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Тады адказаў з крыўдай у голасе, з недавольствам нейкім панурым, упартым: {{gap|2em}}— Што табе? Усёроўна ня жыць нам з табой… {{gap|2em}}— Што ты нешта гаворыш такое? {{gap|2em}}— А вось і такое… Бязногі я, — ты ня бачыш, ці што. {{gap|2em}}Цяпер ужо дзяўчына вусны надула, праказала з крыўдай і з нейкай сярдзітай сур’ёзнасьцю: {{gap|2em}}— Мне нікога ня трэба… {{gap|2em}}Сядзелі пасьля таго моўчкі мінут з дзесяць — не глядзелі адзін на аднаго. Пакуль не сказала дзяўчына, усё яшчэ скрозь надутыя вусны: {{gap|2em}}— Грыбы ўжо пасьпелі… {{gap|2em}}Ад гэтых простых слоў раптам разьляцеўся смутак у абодвых. Яўмен размашыста лэпнуў яе па плячох. {{gap|2em}}— Эт, нічаво! Пражывём, жонка… {{gap|2em}}І абодвы шчыра сьмяяліся… <center>4</center> {{gap|2em}}У пацёмку лес нібы гусьцейшы зрабіўся, бо на кожным кроку натыкаліся то на куст, то на дрэва, то на карчавіну якую. А часамі дык проста здавалася, што гэта наўмысьля дрэвы становяцца ім на дарозе, каб затрымаць, каб ня даць папасьці на поезд. {{gap|2em}}Яўмен колькі разоў ледзь не валіўся, дзеравяшка ў лесе ўначы ды ў цёмную бяз месяца ноч — вельмі<noinclude></noinclude> 3uzzd7m83e1eogkfbvqtilshsrgvqri Старонка:На чыгунцы (1928).pdf/27 104 124058 287906 2026-05-28T09:54:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «нязручаная штука. Ён узяў у адну руку клумак, а другой трымаўся за руку дзяўчыны, і кавыляў, як мага, як сілы хапала. {{gap|2em}}— Яшчэ можа справімся… Гудок ён даў ля сэмафору, пакуль падыйшоў, ды стаяць будзе пэўна ня менш, як дваццаць хвілін… {{gap|2em}}Цяжка Яў...» 287906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>нязручаная штука. Ён узяў у адну руку клумак, а другой трымаўся за руку дзяўчыны, і кавыляў, як мага, як сілы хапала. {{gap|2em}}— Яшчэ можа справімся… Гудок ён даў ля сэмафору, пакуль падыйшоў, ды стаяць будзе пэўна ня менш, як дваццаць хвілін… {{gap|2em}}Цяжка Яўмену гаварыць ідучы. Але і маўчаць — цемра, бязьлюдзьдзе, чорная цішыня… жудасна троху… Як не гаворыш, здаецца, што нехта чужы гэта йдзе з табой і руку трымаеш як ня руку, а нейкую рэч — чужую, дзіўную. У цемры маўчанка заўсёды родзіць самоту, цемра заўсёды ўсё перайначыць. Таму гаварыў Яўмен бязупынку, часамі пытаньні даваў, каб пачуць яе голас. {{gap|2em}}— Вось… Паедзем у N — там купім белай мукі… Муку добра везьці туды, пад Маскву… А там мануфактуры… А да сваіх ты пакуль што не паедзеш, пасьля хіба, як троху заробім… га? Як ты на гэта? {{gap|2em}}Яна згаджалася. Ёй — усёроўна… Абы каб разам. Удвух не загінуць нідзе… {{gap|2em}}— Куды-ж толькі поезд гэты стаіць?.. Можа й на ветку… Казалі, адзін яшчэ павінен пайсьці. Добра, каб так… а то кругам, вёрст трыста лішніх, калі ня больш… Апошні поезд, казалі, пойдзе сягоньня ці заўтра… {{gap|2em}}Праз дрэвы бліснулі аганькі. Радасна стала — лесу канец. Праз поле — крокаў сто — і на станцыі… {{gap|2em}}Яшчэ здалёку пачуўся рой галасоў — крык, гвалт, зрэдку — сьмех, дысанансам у агульнай гармоніі.<noinclude></noinclude> g0cfievs74l6mtytp08fum2pbr5byzs