Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 10 9254 288146 287868 2026-05-30T10:11:43Z Gleb Leo 2440 288146 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> 29gqj5zojqufwaejs9wojyifiguex9u 104 19746 288148 56491 2026-05-30T10:40:18Z Gleb Leo 2440 288148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Няма выявы}} {{Водступ|2|em}}У самым краю віоски, под лесом стоиць хата. Стрэха на ней почарнеуша од старосьци, а попытай кого хочэш у віосцы: чыя гэто хата? — усякій тобе скажэ, што гэто хата старого Сымона. Так зовуць одного господара; іон человек вельми добрый и надто хитрый; попытай у яго, што хочэш, на усіо іон тобе дасьць радочку и скажэ розумное слово и уселякую роботу зладзиць, як трэба. Прауда, што іон у своіом жыцю много учыуся. У дзецтви іон ходзіу у сельскую школу, посьле и сам быу учыцелем, але правицельство яго прогнало, бо іон учыу дзяцей по праудзи, а не так, як прыказвае правицельство. Кидауся іон и тут и там по сьвеци лет килько, доуго працовау по фабрыках, аж вярнууся наконец у хату годоу тому дзесяток и жывець знову у своіой віосцы. Любиць іон надто чытаць: як тольки попадзецьца яму якая ксіонжка у руки, іон яе заўсюды прочытаець; як у гэтой ксіонжцы нима прауды, тольки байка, то кинець и больш навэт у руки не возьме, а як найдзе щырую праўду, то небось и сам чытае и другим дае, каб чытали; у нядзельку ци у сьвято у голос громадзе прочытае, каб уси учылися прауды, а усіо так вытлумачыць, што усякій добрэ зрозумее. {{Водступ|2|em}}И не дзивота, што людзи надто любяць и поважаюць Сымона; іон и розумный и справедливый, душа у яго щырая. Нераз прыходзилося говорыць з ним об нашэй мужыцкой цяжкой доли. Одной гэткой гуторки не забуду я николи, покуль жыць буду: раз зимою сидзим мы гэто у Сымона у хаци и зюкаем. На дворэ мороз и вецер, аж тут у хату заходзиць трое людзей зміорашых и засыпаных сьнегом. {{Водступ|2|em}}— Нех будзе похваліоны! — кажуць з порога. — На веки векоу! — одказваем — а выж гэто скуль? {{Водступ|2|em}}— Ат, возили мы дровы у фабрыку, а цяпер едзим назад у хату; бачым, што тут у вас огонь горыць, и вошли, каб обогрэцьца трошку. {{Водступ|2|em}}— А штож там на дворэ — вецер круциць? — пытае Сымон.<noinclude></noinclude> qm6yvikmimit14wm6zo9wet27pnakmn 288175 288148 2026-05-30T11:41:21Z Gleb Leo 2440 288175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>[[Файл:Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903). Узор 1.jpg|500px|center]] {{Водступ|2|em}}У самым краю віоски, под лесом стоиць хата. Стрэха на ней почарнеуша од старосьци, а попытай кого хочэш у віосцы: чыя гэто хата? — усякій тобе скажэ, што гэто хата старого Сымона. Так зовуць одного господара; іон человек вельми добрый и надто хитрый; попытай у яго, што хочэш, на усіо іон тобе дасьць радочку и скажэ розумное слово и уселякую роботу зладзиць, як трэба. Прауда, што іон у своіом жыцю много учыуся. У дзецтви іон ходзіу у сельскую школу, посьле и сам быу учыцелем, але правицельство яго прогнало, бо іон учыу дзяцей по праудзи, а не так, як прыказвае правицельство. Кидауся іон и тут и там по сьвеци лет килько, доуго працовау по фабрыках, аж вярнууся наконец у хату годоу тому дзесяток и жывець знову у своіой віосцы. Любиць іон надто чытаць: як тольки попадзецьца яму якая ксіонжка у руки, іон яе заўсюды прочытаець; як у гэтой ксіонжцы нима прауды, тольки байка, то кинець и больш навэт у руки не возьме, а як найдзе щырую праўду, то небось и сам чытае и другим дае, каб чытали; у нядзельку ци у сьвято у голос громадзе прочытае, каб уси учылися прауды, а усіо так вытлумачыць, што усякій добрэ зрозумее. {{Водступ|2|em}}И не дзивота, што людзи надто любяць и поважаюць Сымона; іон и розумный и справедливый, душа у яго щырая. Нераз прыходзилося говорыць з ним об нашэй мужыцкой цяжкой доли. Одной гэткой гуторки не забуду я николи, покуль жыць буду: раз зимою сидзим мы гэто у Сымона у хаци и зюкаем. На дворэ мороз и вецер, аж тут у хату заходзиць трое людзей зміорашых и засыпаных сьнегом. {{Водступ|2|em}}— Нех будзе похваліоны! — кажуць з порога. — На веки векоу! — одказваем — а выж гэто скуль? {{Водступ|2|em}}— Ат, возили мы дровы у фабрыку, а цяпер едзим назад у хату; бачым, што тут у вас огонь горыць, и вошли, каб обогрэцьца трошку. {{Водступ|2|em}}— А штож там на дворэ — вецер круциць? — пытае Сымон.<noinclude></noinclude> ff0hojynt9h16eyk005otlmw8vficq3 288176 288175 2026-05-30T11:41:28Z Gleb Leo 2440 288176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>[[Файл:Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903). Узор 1.jpg|500px|center]] {{Водступ|2|em}}У самым краю віоски, под лесом стоиць хата. Стрэха на ней почарнеуша од старосьци, а попытай кого хочэш у віосцы: чыя гэто хата? — усякій тобе скажэ, што гэто хата старого Сымона. Так зовуць одного господара; іон человек вельми добрый и надто хитрый; попытай у яго, што хочэш, на усіо іон тобе дасьць радочку и скажэ розумное слово и уселякую роботу зладзиць, як трэба. Прауда, што іон у своіом жыцю много учыуся. У дзецтви іон ходзіу у сельскую школу, посьле и сам быу учыцелем, але правицельство яго прогнало, бо іон учыу дзяцей по праудзи, а не так, як прыказвае правицельство. Кидауся іон и тут и там по сьвеци лет килько, доуго працовау по фабрыках, аж вярнууся наконец у хату годоу тому дзесяток и жывець знову у своіой віосцы. Любиць іон надто чытаць: як тольки попадзецьца яму якая ксіонжка у руки, іон яе заўсюды прочытаець; як у гэтой ксіонжцы нима прауды, тольки байка, то кинець и больш навэт у руки не возьме, а як найдзе щырую праўду, то небось и сам чытае и другим дае, каб чытали; у нядзельку ци у сьвято у голос громадзе прочытае, каб уси учылися прауды, а усіо так вытлумачыць, што усякій добрэ зрозумее. {{Водступ|2|em}}И не дзивота, што людзи надто любяць и поважаюць Сымона; іон и розумный и справедливый, душа у яго щырая. Нераз прыходзилося говорыць з ним об нашэй мужыцкой цяжкой доли. Одной гэткой гуторки не забуду я николи, покуль жыць буду: раз зимою сидзим мы гэто у Сымона у хаци и зюкаем. На дворэ мороз и вецер, аж тут у хату заходзиць трое людзей зміорашых и засыпаных сьнегом. {{Водступ|2|em}}— Нех будзе похваліоны! — кажуць з порога. — На веки векоу! — одказваем — а выж гэто скуль? {{Водступ|2|em}}— Ат, возили мы дровы у фабрыку, а цяпер едзим назад у хату; бачым, што тут у вас огонь горыць, и вошли, каб обогрэцьца трошку. {{Водступ|2|em}}— А штож там на дворэ — вецер круциць? — пытае Сымон.<noinclude></noinclude> o5j7p6sj0b3q31lfbcf76rhw1pxwqnd 104 19747 288177 56486 2026-05-30T11:43:25Z Gleb Leo 2440 288177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|{{smaller|Выданьне Польскай Партыи Соцыалистычной у Литве}}}} {{Накіравальная рыса||height=1px}} {{Накіравальная рыса||height=1px}} {{Цэнтар|'''ГУТОРКА'''|памер=300%}} {{Цэнтар|'''ОБ ТЫМ'''|памер=100%}} {{Цэнтар|<u>'''КУДЫ МУЖЫЦКИЕ'''</u>|памер=200%}} {{Цэнтар|<u>'''ГРОШЫ ИДУЦЬ.'''</u>|памер=200%}} [[Файл:Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903). Малюнак 1.jpg|50px|center]] {{Цэнтар|{{Капітэль|лъондын}}|памер=100%}} {{Цэнтар|1903|памер=100%}}<noinclude></noinclude> 1o0ht7guf79u67c33pah8j73o68zj7u 104 19748 288149 56488 2026-05-30T10:40:42Z Gleb Leo 2440 288149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>што коштуе товар, але ящэ и таки ошукански податок. {{Водступ|2|em}}Альбож бывае и так: фабрыкант купиць собе машину, заграницаю и вязе яе, ведомо, до дому — аж тут на границы уси товары прыдзержываюць, клеймуюць и бяруць од них податок так и за гэтую машыну возьмуць так само з якую тысячу рубліоу. Прыходзиць машына у фабрыку, ткуць на іой полотно, пэркаль и продаюць опосля нам, мужыкам, на кошули, сподницы ця на хвартухи. А людзи носюць и не ведаюць навэт, што яны заплацили не тольки за полотно и купцу яго зароботок але и гэту тысячу рубліоу, што фабрыка на границы казне заплацила. {{Водступ|2|em}}Бывае и так: купляець мужык у мястэчку косу. Вярнуўшысь у хату робиць іон собе рахунок: што коштуе железо, што за роботу я колька узяу собе купец — а не подумае навэт, што за жалезо — там гдзе яго копаюць, казна бярэ свой податок, а іон купляючы косу, плациць ведомо и гэтый податок и той, што купец плациць. И так заусіоды: каб мужык купіу наймнейшую рэч, за усенько мусиць казьне хоць трошку заплациць. Розумеецьца, што іон не плациць много за одзин раз, алеж грош до гроша то и рубліоука — и таким способом правицельство дзярэ тысячы тысяч рубліоу доходу. Мусиш заплациць податок и за сякеру, и за шапку, и за каросин, и за запалки, мусиш заплацтць за усіо, што купляеш на кермашу. А хоць другій и сам собе выкуе сякеру, то и так мусиць купиць жалезо и ящэ купцу заплациць податок у казну. Одным словом обдзираюць мужыка на уси боки и конец! А выходзиць так, што нибы то паны и купцы плацяць сами податок, але яны заусіоды гэтые грошы позней выцягнуць з нашого мужыцкого кишэня. {{Водступ|2|em}}— Ой прауда, прауда — одозвауся одзин з людзей. Алеж таки бачыце но мы одные усіо купляем, тож и паны и купцы пьюць так само горэлку, купляюць сукно и другіе рэчы. То и яны так само мусяць плациць податки. {{Водступ|2|em}}— Але плацяць и яны так само; толькі их заплата проціу нашэй, то як бы муха проціу воза. Тож вы и сами розумееце, што хоць одзин чэловек у дзесяць, у сто раз богацейшый другого, а усіож таки не выпіе іон сто раз больш горэлки. Прауду сказаць, так можэ паны и выпьюць з дзесяць раз больш як мужыки, тольки што яны пьюць не одну горэлку, алеж вино заморское, дорогое; тольки штож з того? {{Водступ|2|em}}— А тож вы сами кажэце, што паны и богатые людзи у дзесяць раз больш пьюць як бедные — так значыць яны и податку дзесяць раз больш у казну плацяць. {{Водступ|2|em}}— Плацяць бо плацяць! А у концэ концоу мужыки<noinclude></noinclude> ggftjzkl6ye8mj6jxcq55aq18wcc4ro 288150 288149 2026-05-30T10:41:33Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Старонка:Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf/6]] у [[Старонка:Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf/8]] 288149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>што коштуе товар, але ящэ и таки ошукански податок. {{Водступ|2|em}}Альбож бывае и так: фабрыкант купиць собе машину, заграницаю и вязе яе, ведомо, до дому — аж тут на границы уси товары прыдзержываюць, клеймуюць и бяруць од них податок так и за гэтую машыну возьмуць так само з якую тысячу рубліоу. Прыходзиць машына у фабрыку, ткуць на іой полотно, пэркаль и продаюць опосля нам, мужыкам, на кошули, сподницы ця на хвартухи. А людзи носюць и не ведаюць навэт, што яны заплацили не тольки за полотно и купцу яго зароботок але и гэту тысячу рубліоу, што фабрыка на границы казне заплацила. {{Водступ|2|em}}Бывае и так: купляець мужык у мястэчку косу. Вярнуўшысь у хату робиць іон собе рахунок: што коштуе железо, што за роботу я колька узяу собе купец — а не подумае навэт, што за жалезо — там гдзе яго копаюць, казна бярэ свой податок, а іон купляючы косу, плациць ведомо и гэтый податок и той, што купец плациць. И так заусіоды: каб мужык купіу наймнейшую рэч, за усенько мусиць казьне хоць трошку заплациць. Розумеецьца, што іон не плациць много за одзин раз, алеж грош до гроша то и рубліоука — и таким способом правицельство дзярэ тысячы тысяч рубліоу доходу. Мусиш заплациць податок и за сякеру, и за шапку, и за каросин, и за запалки, мусиш заплацтць за усіо, што купляеш на кермашу. А хоць другій и сам собе выкуе сякеру, то и так мусиць купиць жалезо и ящэ купцу заплациць податок у казну. Одным словом обдзираюць мужыка на уси боки и конец! А выходзиць так, што нибы то паны и купцы плацяць сами податок, але яны заусіоды гэтые грошы позней выцягнуць з нашого мужыцкого кишэня. {{Водступ|2|em}}— Ой прауда, прауда — одозвауся одзин з людзей. Алеж таки бачыце но мы одные усіо купляем, тож и паны и купцы пьюць так само горэлку, купляюць сукно и другіе рэчы. То и яны так само мусяць плациць податки. {{Водступ|2|em}}— Але плацяць и яны так само; толькі их заплата проціу нашэй, то як бы муха проціу воза. Тож вы и сами розумееце, што хоць одзин чэловек у дзесяць, у сто раз богацейшый другого, а усіож таки не выпіе іон сто раз больш горэлки. Прауду сказаць, так можэ паны и выпьюць з дзесяць раз больш як мужыки, тольки што яны пьюць не одну горэлку, алеж вино заморское, дорогое; тольки штож з того? {{Водступ|2|em}}— А тож вы сами кажэце, што паны и богатые людзи у дзесяць раз больш пьюць як бедные — так значыць яны и податку дзесяць раз больш у казну плацяць. {{Водступ|2|em}}— Плацяць бо плацяць! А у концэ концоу мужыки<noinclude></noinclude> ggftjzkl6ye8mj6jxcq55aq18wcc4ro 104 19749 288152 56492 2026-05-30T10:42:20Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Старонка:Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf/7]] у [[Старонка:Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf/9]] 56492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>больш плацяць як паны, бо мужыкоу больш як паноу. Каб так поличыць, то на кажного пана, ци то у городзи, ци у віосцы будзе 40 або и больш бедных людзей, мужыкоу, уселяких рэмесникоу и работникоу. Нехай собе одзин богач заплациць з дзесяць раз больш за трунки як мужык, а усіож таки уси простые людзи у купи оддадуць казне з чэтыре разы больш грошы, нк уси богачы разом. И то так бы ящэ вышло, каб яны пили самую горэлку. А ведомо, што яны пьюць вино, а за вино казна бярець малый податок. — Ой, справедливо толкуеце, бацьку, об гэтых податках, кажэ хтосьци из компаній, и мне здаецьца, што такіе податки, як казна бярэ на товарах, ящэ горшы за тые, што бяруць просто з кажного мужыка. А ведомо, што горшы — кажэ Сымон, послухайце тольки: подымный податок плациш раз за сябе тольки и конец. Алеж одзене, горэлка и уселякіе статки — то зоусим другая рэч. Циж господар одзин тольки у хаци одзеваецьца и горэлку пье? Альбож бабам и дзецям ничого не трэба? Так значыць, мусице плациць у казну не тольки вы, господары, алеж и бабы и дзеци, за кажную крошку, што у рот уложыце, плациць трэба без щоту и меры. И тольки здаецьца, што гэтый податок не такій цяжкій, бо плациш яго по трошку и сам гэтого не ведаеш. Што тут доуго толковаць: каб узнаць, хто плациць больш податкоу за товары, паны ци мужыки, так лепей поличыць. И так, усю праве горэлку выпиваюць простые людзи, ну, а казна мае за горэлку у кажный рок 420 миліоноу рубліоу, то значыць тысяч раз по 420 тысяч рубліоу доходу — а усіож гэто нашые мужыцкіе грошы: Плацим мы ящэ податки за казіонные бумаги, за пашпорты, за карасин, за запалки, за билеты на жалезных дорогах и так далей. Податок купцоу за право продажы разных товароу идзе так само з мужыцкого кишэня, бо купец выцисьне гэтый податок, продаючы нам товары; податки за товары заграничные найбольш мы плацим. Усіого гэтого будзе з 350 миліоноу рубліоу. Нехай собе пятую часьць з усіого гэгого заплацяць паны и купцы — хоць яны и того не плацяць. Значыць одкиньмо од нашого рахунку 10 миліоноу, каб паны и купцы не казали, што мужык личыць не по праудзи. И выйдзе, што за водку, пашпорты, бумаги, жалезные дороги и другіе рэчы, што без их не выжывеш, казна бярэ од простых людзей 700 маліонок рубліоу. А цяпер подумайцеж тольки: паны даюць казне податкоу 10 миліоноу, а мы, бедные, 100 миліоноу! Усих нас мужыкоу и мещан будзе больш як сто {{перанос пачатак|п=милі|к=оноу}}<noinclude></noinclude> ar2u272q41qf5kjyjtfgqtr2t0g9zr9 288169 288152 2026-05-30T11:25:27Z Gleb Leo 2440 288169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>больш плацяць як паны, бо мужыкоу больш як паноу. Каб так поличыць, то на кажного пана, ци то у городзи, ци у віосцы будзе 40 або и больш бедных людзей, мужыкоу, уселяких рэмесникоу и работникоу. Нехай собе одзин богач заплациць з дзесяць раз больш за трунки як мужык, а усіож таки уси простые людзи у купи оддадуць казне з чэтыре разы больш грошы, як уси богачы разом. И то так бы ящэ вышло, каб яны пили самую горэлку. А ведомо, што яны пьюць вино, а за вино казна бярець малый податок. {{Водступ|2|em}}— Ой, справедливо толкуеце, бацьку, об гэтых податках, кажэ хтосьци из компаніи, и мне здаецьца, што такіе по­датки, як казна бярэ на товарах, ящэ горшы за тые, што бяруць просто з кажного мужыка. {{Водступ|2|em}}А ведомо, што горшы — кажэ Сымон, послухайце тольки: подымный податок плациш раз за сябе тольки и конец. Алеж одзене, горэлка и уселякіе статки — то зоусим другая рэч. Циж господар одзин тольки у хаци одзеваецьца и горэлку пье? Альбож бабам и дзецям ничого не трэба? Так значыць, мусице плациць у казну не тольки вы, господары, алеж и ба­бы и дзеци, за кажную крошку, што у рот уложыце, плациць трэба без щоту и меры. И тольки здаецьца, што гэтый податок не такій цяжкій, бо плациш яго по трошку и сам гэтого не ведаеш. Што тут доуго толковаць: каб узнаць, хто плациць больш податкоу за товары, паны ци мужыки, так лепей по­личыць. {{Водступ|2|em}}И так, усю праве горэлку выпиваюць простые людзи, ну, а казна мае за горэлку у каленый рок 420 миліоноу рубліоу, то значыць тысяч раз по 420 тысяч рубліоу доходу — а усіож гэто нашые мужыцкіе грошы. {{Водступ|2|em}}Плацим мы ящэ податки за казіонные бумаги, за пашпорты, за карасин, за запалки, за билеты на жалезных доро­гах и так далей. Податок купцоу за право продажы разных товароу идзе так само з мужыцкого кишэня, бо купец выцисьне гэтый податок, продаючы нам товары; податки за товары заграничные найбольш мы плацим. Усіого гэтого будзе з 350 миліоноу рубліоу. Нехай собе пятую часьць з усіого гэтого заплацяць паны и купцы — хоць яны и того не плацяць. Зна­чыць одкиньмо од нашего рахунку 70 миліоноу, каб паны и купцы не казали, што мужык личыць не по праудзи. И выйдзе, што за водку, пашпорты, бумаги, жалезные дороги и другіе рэчы, што без их не выжывеш, казна бярэ од простых людзей 700 миліоноу рубліоу. А цяпер подумайцеж тольки: паны даюць казне податкоу 70 миліоноу, а мы, бедные, 700 милі­оноу! У сих нас мужыкоу и мешан будзе больш як сто {{перанос-пачатак|п=милі|к=оноу}}<noinclude></noinclude> 3i7rmayph0izmckaesq88othc09mn15 106 79109 288147 189850 2026-05-30T10:36:16Z Gleb Leo 2440 288147 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Асноўныя пытаньні мовазнаўства (1926)|Асноўныя пытаньні мовазнаўства]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Пётр Бузук|Пётр Бузук]] |Translator=[[Аўтар:Платон Жарскі|Платон Жарскі]] |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі |Address=Менск |Year=1926 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=3 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} reez49x9x5r5o3qmo9u8hwytrigdvhq 106 92689 288145 232391 2026-05-30T10:10:52Z Gleb Leo 2440 288145 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Wydawiectwa „Biełaruskaje Krynicy“<br />Bieł. Druk. im. Skaryny |Address=Wilnia |Year=1928 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} tv33j6z7w5tu7neyzmn9k5pv1bodq28 104 115841 288093 288010 2026-05-29T19:32:40Z Gleb Leo 2440 288093 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{Няма выявы}} {{Цэнтар|''Янка Купала''|памер=140%}}<noinclude></noinclude> h80ucvwjxlyblncmbpht7d5abym0v8u 2 120984 288064 281591 2026-05-29T15:44:29Z Ясамойла 1331 дапаўненьне 288064 wikitext text/x-wiki {{Babel|be-4}} Жыву ў Эўропе ці ня толькі. o2re2rmp9rx6f01zjlg19ds34t55blw 0 124119 288105 288007 2026-05-29T20:38:52Z Gleb Leo 2440 288105 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Hulni i ihry raŭnawažnyja | аўтар = Уладзіслаў Казлоўскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Гістарычна-этнаграфічная праца | папярэдні = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Hulni i ihry skaŭtskija|Hulni i ihry skaŭtskija]] | наступны = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Hulni i ihry intelektualnyja|Hulni i ihry intelektualnyja]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928).pdf" from="93" to="94" fromsection="7" tosection="7" /> {{Выроўніваньне-канец}} s4lzml2klrp51wl8u0ybv0w8xtkd28i 104 124133 288061 288060 2026-05-29T15:16:15Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 288061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}А яна парыўчата гаварыла скрозь сьлёзы: {{gap|2em}}— Дрэнны ты, злы… Ты мучыш мяне, ты псуеш мне настрой, зьдзекуешся над пачуцьцём над маім. І толькі затым, што табе хочацца так… Усе вы такія… бяз сэрца, эгоістыя… {{gap|2em}}І ўсё плакала бесьперастаньня. Булановіч ледзь суцешыў, заспакоіў яе. Пагадзіліся на тым, што ён даў слова ніколі нават не гаварыць аб гэтым. Гарнова тады заспакоілася, зноў прытулілася да яго і толькі раз-по-раз усхліпвала, быццам пакрыўджанае дзіцянё. А як расставаліся, Гарнова сказала яму з ласкавым дакорам: {{gap|2em}}— Алесь, любы мой… Ты ніколі ня крыўдзі мяне… Ты-ж ведай, што наша каханьне — гэта астатняя ўцеха мая, гэта прыгожая акраса астатніх дзён… {{gap|2em}}Ён перапыніў яе: {{gap|2em}}— Што ты гаворыш усё — астатняя, астатняя… Марына, кінь ты настрой гэты свой. Навошта гэта? Адно мучыш і сябе і мяне… {{gap|2em}}Яна не адказала нічога. Толькі глыбока-глыбока ўздыхнула. {{gap|2em}}Праз колькі дзён пасьля гэтага Булановічу ўсё-ткі прышлося яшчэ раз гаварыць на гэтую тэму. {{gap|2em}}Было так. Ён неяк позна ўвечары вяртаўся з чыгункі: езьдзіў на вёску па службовых справах. Проста з вакзалу накіраваўся ён да Гарновай. {{gap|2em}}На галоўнай вуліцы яшчэ гарэлі агні, яшчэ сноўдаліся гаварлівай гурмай начныя гулякі. А ў завулках, у куточках глухіх ужо ўсё {{перанос пачатак|сьціхаміры|лася}}<noinclude></noinclude> qdnnwyxoaotq79ypascd1wu9slh7lk0 104 124134 288062 2026-05-29T15:29:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|сьціхаміры|лася}}. І вокны не сьвяцілі ўжо тупа-бліскучымі засланкамі, не цалаваліся з цемрай чарнільнай. Схаваліся, зьніклі, быццам і званьня іх ня было ў гэтых мізэрных хібарках, што палахліва адступілі з дарогі цьмянымі плямамі. {{gap|2em}}...» 288062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|сьціхаміры|лася}}. І вокны не сьвяцілі ўжо тупа-бліскучымі засланкамі, не цалаваліся з цемрай чарнільнай. Схаваліся, зьніклі, быццам і званьня іх ня было ў гэтых мізэрных хібарках, што палахліва адступілі з дарогі цьмянымі плямамі. {{gap|2em}}У дзіцячым доме, куды падышоў Булановіч, тож было цёмна. Але тое вакенца, якое Булановічу добра знаёма, якое заўсёды спыняе на сабе яго погляд, — гэта вакенца яшчэ сьвяцілася прыветным агоньчыкам. {{gap|2em}}«Значыць, ня сьпіць»… {{gap|2em}}Дзьверы чамусьці адчынены. Мусіць, ёсьць нехта чужы, бо звычайна іх запіраюць. {{gap|2em}}Булановіч прайшоў проста да пакою Гарновай і, не папытаўшы дазволу, адчыніў дзьверы. І ўбачыў ён: Гарнова на ложку сядзіць, а перад ёй на каленах Абшарскі. {{gap|2em}}Асалапеў Булановіч. Хацеў адразу назад павярнуцца, але Гарнова спыніла. {{gap|2em}}— Алесь, пачакай! Што ты спалохаўся? {{gap|2em}}Абшарскі памалу ўзьняўся, сеў у кутку, вінавата ўтупіўшы лысую галаву. Булановіч не разумеў нічагутка. Глядзеў дапытліва ў вочы Гарновай, чакаў тлумачэньня. {{gap|2em}}Яна засьмяялася. {{gap|2em}}— Ну, ты чаго глядзіш так? Быццам цябе аглушылі… Ці мо’ цябе зьдзівіла гэтая сцэна, га? Я табе зараз скажу: мой паважаны рыцар сёньня чэпіцца да мяне цэлы вечар. Усё просіць… і, ведаеш, аб<noinclude></noinclude> sip0qv173fh2uvc7qafptcg93336cyd 104 124135 288063 2026-05-29T15:41:36Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «чым? Згадай… Аб тым, каб я за цябе замуж пашла. Ты, пэўна, і ня знаў, што маеш гэткага добрага свата… {{gap|2em}}Булановічу прыкра неяк стала. Дасада ўзьнялася на Абшарската. Што яму трэба? Чаго ён гэтак турбуецца? Чаго ён назаляе вечна? Лезе з сваімі паслугамі...» 288063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>чым? Згадай… Аб тым, каб я за цябе замуж пашла. Ты, пэўна, і ня знаў, што маеш гэткага добрага свата… {{gap|2em}}Булановічу прыкра неяк стала. Дасада ўзьнялася на Абшарската. Што яму трэба? Чаго ён гэтак турбуецца? Чаго ён назаляе вечна? Лезе з сваімі паслугамі… І ведае ўсё, гэты нязначны, недалужны чалавек, усё прыкмячае, аб усім дазнаецца! Быццам цень нейкі, сочыць усюды, за ўсім… {{gap|2em}}Булановіч нічога не адказаў Гарновай, і на колькі хвілін запанавала цяжарная маўчанка. Потым Абшарскі загаварыў. Гаварыў вінаватым голасам, быццам хацеў перапрасіць Булановіча, выпраўдацца перад ім. {{gap|2em}}— Я гаварыў аб тым, аб чым калісь вам казаў, т. Булановіч. Я зычу толькі дабра. Я хачу, каб Марына Паўлаўна была шчасьлівая, каб яна не пакутвала… {{gap|2em}}Раптам Гарнова ўзлавалася. {{gap|2em}}— Якое вам дзела? Хто даў вам права аба мне клапаціцца? Я маю сьвядомасьць і сама ведаю, што трэба рабіць… {{gap|2em}}Яе голас дрыжэў. У вачох гарэлі, пераліваліся аганькі гневу. {{gap|2em}}Абшарскі моўчкі ўзьняўся. {{gap|2em}}— Марына Паўлаўна! Паверце мне, што я ніколі не хацеў вам зрабіць што благое. Усё, што мучыць вас, мучыць ня менш і мяне… а мо’ яшчэ больш, бо я…<noinclude></noinclude> 69pjihacujifupdsfvsjt9qrsa2ophu 104 124136 288065 2026-05-29T15:48:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}І не даказаў. Вышаў шпарка з пакою — высокі, сутулаваты, нязграбны. Пакінуў за сабою ўражаньне нейкай напятасьці, нялоўкасьці. {{gap|2em}}У Булановіча цяпер ня было ўжо ані крушыначкі злосьці. Замест таго жаласьць зьявілася да беднага Абшарскага. Ён...» 288065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}І не даказаў. Вышаў шпарка з пакою — высокі, сутулаваты, нязграбны. Пакінуў за сабою ўражаньне нейкай напятасьці, нялоўкасьці. {{gap|2em}}У Булановіча цяпер ня было ўжо ані крушыначкі злосьці. Замест таго жаласьць зьявілася да беднага Абшарскага. Ён сказаў Гарновай з дакорам: {{gap|2em}}— Нашто ты так з ім. Ён-жа так любіць цябе. Яму ты даражэй за ўсё… {{gap|2em}}— Я знаю гэта, Алесь. Але-ж часам не хапае цярплівасьці. Назаляе гэта маўклівае каханьне, нуду наганяе… А часам злосьць возьме. Тады й пакрыўдзіш яго ні за вошта… Але глупства. Пасьля ўлашчыцца. {{gap|2em}}У той вечар ня было паміж Булановічам і Гарновай звычайнай блізкасьці, звычайнай ласкі. Гарнова была далёкая нейкая, чужая. Увабралася ў сябе, адгарадзілася ад яго халоднай, сухой пустатой сваіх глыбокіх вачэй. І сама ўся была халодная нейкая, ціхая. {{gap|2em}}Булановічу здавалася, што вінаваты ў гэтым Абшарскі з яго недарэчным учынкам. Зноў востра тачылася ў сэрца прыкрая злосьць. Разам з ёй унутры бязладнасьць раджалася нейкая, раскіданасьць. Ня знаў, як падыйсьці да Гарновай, як разагрэць яе лядзяны холад. {{gap|2em}}І даў тады сам сабе слова ніколі больш не гаварыць з ёй аб жаніцьбе, ня кратаць больш гэтага пытаньня.<noinclude></noinclude> al1vuj7fhwe38cx55syb058cvy8kmka 104 124137 288066 2026-05-29T15:53:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>'''8</center> {{gap|2em}}Прайшло два тыдні. Булановічу яны праляцелі бліскавіцай-маланкай. Увесь час быў нібы ў чадзе і не прыкмячаў, як чарадой аднамернай мігаюць гадзіны. Аддаўся цалком пачуцьцю, утапіў у ім усю істоту сваю, ачмуціў сьвядомасьць ружовым тум...» 288066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>'''8</center> {{gap|2em}}Прайшло два тыдні. Булановічу яны праляцелі бліскавіцай-маланкай. Увесь час быў нібы ў чадзе і не прыкмячаў, як чарадой аднамернай мігаюць гадзіны. Аддаўся цалком пачуцьцю, утапіў у ім усю істоту сваю, ачмуціў сьвядомасьць ружовым туманам. {{gap|2em}}Часам схапянецца, зірне сам на сябе з задзіўленьнем. Падумае: {{gap|2em}}«Што-ж гэта? Чым гэта кончыцца ўсё?» {{gap|2em}}І з жахам адчуе, як глыбей і глыбей уцягваецца ў атрутнае дрывяное бяздоньне, як губляе моц сваю, волю. А спыніцца, вярнуцца — ня змога. {{gap|2em}}Гарнова дзіўнай стала ў апошні час. Рэдка цяпер весялосьць маладая асьвеціць яе сумныя вочы. Рэдка калі зазьвініць яе задорны, гарэзьлівы сьмех. Больш усё ціхая, смутная. Задумленьне маўклівае ня сходзіць з паніклага твару. {{gap|2em}}І з Булановічам яна дзіўная нейкая. То халоднай няўважнасьцю яго сустракае, быццам далёкі ён стаў ёй, чужы, быццам ужо зьнялюбеў. А то раптам закіпіць пачуцьцём бурным, парыўчатым, агарне яго нястрымана-гарачай ласкай. {{gap|2em}}Булановіч бачыць гэта і думае часта аб гэтым. Напружвае розум свой, хоча згадаць, зразумець, што робіцца з ёй. І ня можа. Толькі трывогу няясную ў сабе распальвае, прымушае сэрца балюча зьнібець у нейкім нявыразным прадчуваньні.<noinclude></noinclude> ayshf5gq851fo8pglplbtx6xuucbl9k 104 124138 288067 2026-05-29T15:59:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Была субота. У гэты дзень Булановічу заўсёды бывае многа работы. Толькі к самаму вечару зволіўся і адразу пашоў да Гарновай. Засьпеў яе ў дварэ. Сядзела ўпацёмку, не паліла сьвятла. І як Булановіч прышоў, нейкі час у змроку сядзелі. Так больш ціхай,...» 288067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Была субота. У гэты дзень Булановічу заўсёды бывае многа работы. Толькі к самаму вечару зволіўся і адразу пашоў да Гарновай. Засьпеў яе ў дварэ. Сядзела ўпацёмку, не паліла сьвятла. І як Булановіч прышоў, нейкі час у змроку сядзелі. Так больш ціхай, прытульнай чароўнасьці, калі вакол змрок снуе сваю шэрую павучынку, калі мякка загортвае абрысы прадметаў, сьцірае рубы, усё робіць такім павеўным, расплыўчастым. Тады прыемна напінаюцца нэрвы, і пачуцьці асабліва глыбокімі робяцца. {{gap|2em}}Булановіч у змроку зусім ня бачыць Гарновай. Толькі мяккімі контурамі рысуецца няясная пляма. Але блізкасьць яе адчуваецца моцна, настойліва. Будзіць, уздымае непакойнае пачуцьцё, казытае сэрца гарачай пяшчотай. Хочацца яшчэ большай блізкасьці, хочацца зьліцца зусім, патонуць у глыбокім захапленьні. {{gap|2em}}А Гарнова сёньня чамусьці ўнікае ласкі яго. Быццам баіцца яе, быццам палахліва стрымлівае сябе. І Булановіча ахапляе смаглае нездаволеньне, турбуе нутро палкім жаданьнем. Нездаволеньне пераходзіць ў нейкую крыўду, у гнеў. Здаецца — ня любіць ужо, надакучыў ёй, зьнялюбеў. Каб сілы хапіла — устаў-бы й пашоў. Нашто назаляць, набівацца дарэмна сваім пачуцьцём! {{gap|2em}}Але замест гэтага бярэ яе рукі, сьціскае, гладзіць пяшчотна, абнімае нясьмела любы, падатны стан.<noinclude></noinclude> 6swqixaah6daqd91v9zbk5hwgeh9ty3 104 124139 288068 2026-05-29T16:03:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Марынка, галубка мая. Чаго ты такая маркотная? Чаму маўчыш усё, мяне старанішся? Мо’ ўжо ня любіш, мо’ назаляю табе? {{gap|2em}}Яна адказвае нібы з нейкай дасадай, але ласкава: {{gap|2em}}— Ды не… Кінь ты, як табе ня сорамна! Ну, проста настрой такі. Думаю...» 288068 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Марынка, галубка мая. Чаго ты такая маркотная? Чаму маўчыш усё, мяне старанішся? Мо’ ўжо ня любіш, мо’ назаляю табе? {{gap|2em}}Яна адказвае нібы з нейкай дасадай, але ласкава: {{gap|2em}}— Ды не… Кінь ты, як табе ня сорамна! Ну, проста настрой такі. Думаю я… Я, Алесь, многа думаю цяпер. Мо’ затым часам і мала ўвагі табе аддаю… Калі-ж галава крышыцца з думак. Ведаеш, Алесь, я баюся, каб не звар’яцець. Часам ужо няпрытомнасьць нейкая находзіць. Тады страх агнявы калоціць усю. Усё тое ў ваччу, што было калісь… праходзіць перад вачмі гэткай выразнай, страшэннай чарадой… {{gap|2em}}Яна часінку маўчала. {{gap|2em}}— Слухай, Алесь, ці дужа ты любіш мяне? {{gap|2em}}Замест адказу, ён горача сьціснуў яе кволую, мяккую руку. {{gap|2em}}— А што-б ты аддаў за мяне? Што-б ты мог ахвяраваць, каб было патрэбна для мяне? {{gap|2em}}— Ня ведаю. Здаецца, што я не пашкадаваў-бы для цябе нават жыцьця… {{gap|2em}}Яна ўсьміхнулася. {{gap|2em}}— Уга… Як многа!.. Але дарма ты гаворыш так. Гэта звычайна кажуць усе, як сядзяць з любай дзе-небудзь у ціхім прытульным пакоі… Ну, скажам,<noinclude></noinclude> ok5k5n9c33m4atae2xz9s14of724yex 104 124140 288069 2026-05-29T16:08:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «так: я-б памірала і сказала табе, што хачу, каб і ты памёр разам са мной. Ну вось, скажы: ці згадзіўся-б ты? Толькі шчыра адказвай. Ну? {{gap|2em}}Булановіч троху падумаў. {{gap|2em}}— Ведаеш, Марына, гэта-б залежыла ад моманту. Вось цяпер, мне здаецца, я-б ня спыніўся п...» 288069 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>так: я-б памірала і сказала табе, што хачу, каб і ты памёр разам са мной. Ну вось, скажы: ці згадзіўся-б ты? Толькі шчыра адказвай. Ну? {{gap|2em}}Булановіч троху падумаў. {{gap|2em}}— Ведаеш, Марына, гэта-б залежыла ад моманту. Вось цяпер, мне здаецца, я-б ня спыніўся перад гэтым… {{gap|2em}}Яна не дала яму кончыць. {{gap|2em}}— Глупства ты кажаш. Ніколі-б ты не зрабіў гэтага. І ніхто-б у свеце так не зрабіў. {{gap|2em}}Булановіч падумаў і ў думках з гэтым згадзіўся. Чамусь раззлаваўся сам на сябе. {{gap|2em}}«Дайшоў да чаго… да чаго раскіселіўся. Не разумею ўжо, што гавару»… {{gap|2em}}Устаў і нэрвова засігаў па пакоі. Быў унутры нейкі разлад. Нейкі нутраны голас узьнімаўся, паўставаў проці тае ўлады, якую забрала над ім пачуцьцё, проці бязвольля, слабасьці, што ўсяго спавілі ліпучымі ланцугамі, што аплялі, акруцілі павучыньнем атрутным. {{gap|2em}}Гарнова тож узьнялася, запаліла сьвятло. Булановіч зірнуў на яе і здрыгануўся міжвольна. Убачыў твар, працяты адчайнай, бязьмернай мукай. Здалося Булановічу, што гэта страшэнная мука пратачылася ў кожную рыску яе твару, у кожную рыску ўклала яскравы адбітак душэўнага болю. {{gap|2em}}Яна села за стол, застыгла ў ціхай нярухомасьці.<noinclude></noinclude> hlqyvsw38wpt5rtvq7z0n5w6pdbcayx 104 124141 288070 2026-05-29T16:40:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Быццам сама прыслухоўвалася да болю свайго, быццам аддалася ва ўладу свайго пачуцьця. {{gap|2em}}А Булановіч гарэў непакойным агнём глыбокага жалю. Сэрца дрыготна сьціскалася. Хацелася суцешыць, згладзіць з любага твару гэты страшэнны адбітак душэўнай му...» 288070 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Быццам сама прыслухоўвалася да болю свайго, быццам аддалася ва ўладу свайго пачуцьця. {{gap|2em}}А Булановіч гарэў непакойным агнём глыбокага жалю. Сэрца дрыготна сьціскалася. Хацелася суцешыць, згладзіць з любага твару гэты страшэнны адбітак душэўнай мукі. Але слоў ня было, ня знаў, што сказаць. І моўчкі стаяў, глядзеў на яе з спачуваньнем, з глыбокім жалем. {{gap|2em}}Яна раптам устала. Загаварыла ціхім парыўчатым голасам: {{gap|2em}}— Не магу я тут быць… Цяжка чамусьці. Быццам гэтыя сьцены душаць мяне, грудзі сьціскаюць. Я пайду, Алесь… К прыяцельцы сваёй схаджу… Мо’ разьвеецца настрой. А ты, Алесь, ня йдзі нікуды. Мне хочацца, каб ты тут быў, каб я кожную хвілінку знала, дзе ты, уяўляла цябе. Ты тут будзь… Я хутка прыду… Толькі прайдуся… А калі спазьнюся, ты ўсё роўна чакай… Я хачу так, Алесь. Чакай, пакуль ня прыду. {{gap|2em}}Яна стала апранацца. Булановіча скрабанула нейкая нявыразная трывога. Ён зьвярнуўся да Гарновай: {{gap|2em}}— Марына! Ноч цяпер, куды ты адна? Лепей я таксама пайду… Я правяду цябе, там пачакаю… {{gap|2em}}Яна нібы страпянулася. {{gap|2em}}— Не, не… ня трэба… я адна… я зараз вярнуся… Ты пачакай тут. Алесь… {{gap|2em}}А як выходзіла, падышла да яго, узяла {{перанос пачатак|абедзь|вюма}}<noinclude></noinclude> 3ztvv5aip9d278wfcp9rhhk58qjmw0r 104 124142 288071 2026-05-29T16:45:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|абедзь|вюма}} рукамі яго галаву, зазірнула ў вочы гарачым кахаючым поглядам. {{gap|2em}}— Любы ты мой! Апошняя ўцеха мая!.. {{gap|2em}}І пацалавала даўгім-даўгім пацалункам… {{gap|2em}}Булановічу пацягнуліся нуднай чарадой хвіліны чаканьня. Плылі яны...» 288071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|абедзь|вюма}} рукамі яго галаву, зазірнула ў вочы гарачым кахаючым поглядам. {{gap|2em}}— Любы ты мой! Апошняя ўцеха мая!.. {{gap|2em}}І пацалавала даўгім-даўгім пацалункам… {{gap|2em}}Булановічу пацягнуліся нуднай чарадой хвіліны чаканьня. Плылі яны так аднамерна, марудна. Так дзіўна закалыхвалі, наганялі тупую, млявую нярухомасьць. Думкі ў галаве быццам спыніліся, закамянелі. Толькі па ўсёй істоце ціха, паволі перабягалі лёгкія хвалі нявыразнага пачуцьця, краталі кволым павевам нейкія балючыя, чулыя струны. Была нейкая нявымоўная асалода ў гэтым дзіўным пачуцьці. І прыемна было чакаць так, у ціхай маўклівай самоце, у млявай нярухомасьці. {{gap|2em}}Плылі, цягнуліся хвіліны марудныя, грамазьдзіліся ў грузка-паўзучыя гадзіны. {{gap|2em}}Гарнова ўсё ня прыходзіла. Булановіча памалу пакінуў спакой, зьмяніўся вострай турботай. Цяпер хадзіў па пакоі, узрушаны, спыняўся раз-по- раз і пільна прыслухоўваўся да начной цішыні, шукаў гуку знаёмых крокаў. Ахапляла нецярплівасьць, дасада, калі вуха не лавіла ніякага зыку, калі звонам маўклівым пела ў вушшу глухая цішыня. І хадзіў, усё хадзіў па пакоі. {{gap|2em}}У вакно зазірнула падсьлепаватым вокам шэрая раніца. Палахліва кранула сваёй празрыстай рукой бяздушны сьвет лямпы, і зрабіўся ён нейкі мутны і цьмяны. І чым далей, тым больш урываўся ў пакой сьвежы сывет раніцы, гарэзьліва {{перанос пачатак|вару|шыў}}<noinclude></noinclude> qq5gsavpfgi1gk46bmvh2t1ijtjrxoa 104 124143 288072 2026-05-29T16:50:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|вару|шыў}} па куткох пасьледкі ночнага змроку, накладаў на ўсё адзнаку дзённай цьвярозасьці. {{gap|2em}}Булановіча агарнула трывога. І расла, усё расла ў грудзёх, білася ў сэрцы боем няроўным, балючым. А думкі цяпер празрыстай яснасьцю працялі...» 288072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|вару|шыў}} па куткох пасьледкі ночнага змроку, накладаў на ўсё адзнаку дзённай цьвярозасьці. {{gap|2em}}Булановіча агарнула трывога. І расла, усё расла ў грудзёх, білася ў сэрцы боем няроўным, балючым. А думкі цяпер празрыстай яснасьцю працяліся, рэзалі галаву ліхаманкавай работай. Без канца сьвідравала мазгі: {{gap|2em}}«Што з ёй? Куды яна пашла? Чаму так забавілася? Чаму яго прымусіла чакаць?» {{gap|2em}}Не знаходзіў адказу і мучыўся ў палкай трывозе. І быццам наўмысьля, каб павялічыць тую трывогу, прыляцеў знадворку даўгі, гулкі гудок цягніка. Быў ён сьвежы такі, сакавіты, быццам памыўся ў золкай вільгаці раніцы. Зычэў молада, сьмела, нібы выхваляўся задорам сваім, нібы дражніўся сваёй вясёласьцю гульлівай. {{gap|2em}}Гэты гудок працяў Булановіча сударгавай дрыготай. Ён пачуў у ім злавеснасьць нейкую, нейкае страшное напамінаньне. {{gap|2em}}Жудаснай хваляй агарнула новая думка, абярнулася ў страшэнную здагадку. {{gap|2em}}Булановіч схапіў шапку і пасыпешна вышаў на двор. <center>'''9</center> {{gap|2em}}Паветра ахінула ядранай зольлю. Было яно шэра-сталёвае, цьмянае, бо золак толькі яшчэ пачынаўся.<noinclude></noinclude> dspbxbephwc4xvqg8eidna2q8a3nb2c 104 124144 288073 2026-05-29T17:02:08Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Ціха было. Але ва ўсім адчувалася нейкая жывая напружанасьць. Быццам ночны спакой працінаўся памалу яшчэ стрыманай энэргіяй, і пад навалам яе во-во ўжо гатоў быў рассыпацца ў сумятлівую дзянную рухавасьць. І застыгла ў шэра-сталёвым паветры маўк...» 288073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Ціха было. Але ва ўсім адчувалася нейкая жывая напружанасьць. Быццам ночны спакой працінаўся памалу яшчэ стрыманай энэргіяй, і пад навалам яе во-во ўжо гатоў быў рассыпацца ў сумятлівую дзянную рухавасьць. І застыгла ў шэра-сталёвым паветры маўкліва-трывожнае чаканьне. {{gap|2em}}Булановіч шпарка пасігаў па вілаватых завулках. Сьвежасьць раніцы не заспакоіла, a яшчэ больш нэрвы зайстрыла. Трывога жудаснай хваляй паласкала нутро, халадзіла сэрца ледзяной пустатой, па ўсім целе пускала нэрвовую дрыготу. У ваччу жывой плямаю стаяла Марына, такая, якою была ў апошнюю хвіліну. Твар сьвеціцца мукай пякельнай, вочы — бяздоньне пустое, халоднае. І быццам чакае яго, быццам кліча, просіць спагады. А ў вушшу няўпынна словы зычаць яе: {{gap|2em}}— Любы ты мой! Апошняя ўцеха мая!.. {{gap|2em}}Чаму яна зноў так сказала — «апошняя ўцеха»? Няўжо яна што надумала? {{gap|2em}}І бурлівым пажарам расла ў грудзёх ўпэўненасьць у самым страшэнным. Штурхала яго, прымушала бегчы упрунь. Куды? Аб гэтым нават ня думаў. Само сабой цягнула туды, дзе гадзюкамі ўюцца сталёвыя рэйкі, адкуль часам ляціць гэты зазыўны прарэзьлівы вокліч. {{gap|2em}}Чыгунка спаткала яго мёртвай цішынёю. І гэта зьдзівіла. Як бег, думаў чамусьці, што тут павінна быць рухавасьць, жыцьцё, што тут няўпыннай чарадою павінны прымець жалезныя волаты, што тут<noinclude></noinclude> 782id2xj2z4xjakcwl2q7qvpx4n6mj7 104 124145 288074 2026-05-29T17:12:08Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «няма ночы, няма спакою. Аж — маўкліва ляжаць чорныя, мокрыя рэйкі, быццам пацягваюцца ў перадранішнім сьне. У абодва бакі хаваюцца, точацца ў воўну туману бялясага. {{gap|2em}}І ўспомніў тады Булановіч, што заўсёды бывае так, што чыгунка тож мае сабе адпачына...» 288074 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>няма ночы, няма спакою. Аж — маўкліва ляжаць чорныя, мокрыя рэйкі, быццам пацягваюцца ў перадранішнім сьне. У абодва бакі хаваюцца, точацца ў воўну туману бялясага. {{gap|2em}}І ўспомніў тады Булановіч, што заўсёды бывае так, што чыгунка тож мае сабе адпачынак. І сьціхамірыўся троху. Але ня зьнікла трывога. Бо цішыня на чыгунцы здалася чамусьці таемнай, старожкай. Быццам здрадліва сочыць за ім, хціва хавае ад яго нешта пад палой туману паўзучага. {{gap|2em}}Стаяў троху, думаў. {{gap|2em}}«Што-ж цяпер? Куды? Хіба туды, дзе лес, дзе хадзілі калісь?..» {{gap|2em}}І пашоў, акунуўся ў золкі туман. Як к лесу падходзіў, ужо дзень расплыўся поўным съветам. Сонца чырвонай мятлой маханула па макушках сасонак, уліло ў паветра нешта прыветнае, цёплае. {{gap|2em}}У лесе птушкі рознагалосьсем пярэстым з цішой застыглай спрачаюцца. Льлюцца іх песьні цурочкамі пекнымі, мітусяцца, блытаюцца ў вецьці, снуюць жыцьцё раніцы — сакавітае, радаснае. {{gap|2em}}А Булановіч ня чуе гэтых чароўных сыпеваў, ня бачыць таго хараства, што навокал раскідаецца пекнымі малюнкамі. Ён упяўся вачмі ў бясканцовую стужку чыгункі і йдзе, углыблёны ў сябе. Ён ня ведае, што можа быць там, за туманам. Ён не ўяўляе нават, што можа ждаць яго там. Але здаецца чамусьці, што во-во, яшчэ колькі крокаў — і будзе нешта страшное, жудаснае.<noinclude></noinclude> 9pd7ose5otheg8rg91a9gygy2du2ele 104 124146 288075 2026-05-29T17:16:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Булановіч і ня прыкмеціў, як зайшоў далёка ў лес, і толькі тады спыніўся, як насустрач вылецеў поезд. Прамчаўся, прагрымеў, ашаламіў сваім рухам магутным і зьнік за зваротам, вільнуўшы жалезным хвастом. {{gap|2em}}Тады Булановіч схамянуўся. Завярнуў н...» 288075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Булановіч і ня прыкмеціў, як зайшоў далёка ў лес, і толькі тады спыніўся, як насустрач вылецеў поезд. Прамчаўся, прагрымеў, ашаламіў сваім рухам магутным і зьнік за зваротам, вільнуўшы жалезным хвастом. {{gap|2em}}Тады Булановіч схамянуўся. Завярнуў назад і падаўся на станцыю. Думаў ідучы: {{gap|2em}}«Што-ж гэта я, як звар’яцелы? Калі й здарылася што, дык-жа напэўна заўважылі… Туды трэба, на станцыю. Ды мо’ й нічога ня было? Проста, стварыў сабе дурацкі настрой»… {{gap|2em}}Ён стараўся заспакоіць сябе, пераканаць, што няма нічога трывожнага, што дарма ён узрушыўся толькі. Ён азіраўся і бачыў, што ўсё навокал такое звычайнае, простае. Сонца, як і заўсёды, залаціць пожню вясёлым праменьнем. Птушкі цьвіркаюць прыветна, бязрушана. А вунь — і людзі насустрач. Мужчына з кабетай. Сьпяшаюцца некуды, захапіліся жвавай гаворкай. Як з ім параўналіся, зірнулі на яго абое з цікавасьцю і, прамінуўшы, зноў пачалі сваю гутарку. {{gap|2em}}К вакзалу падышоў Булановіч зусім заспакоены. Прайшоўся разы са два па бязьлюднаму пэрону, потым пайшоў у пакой дзяжурнага агента. Як уваходзіў, зноў пачуў неспакой у сярэдзіне, але стрымаў сябе, зьвярнуўся да агэнта звычайным спакойным голасам, быццам яго мала цікавіла тое, аб чым хацеў запытацца.<noinclude></noinclude> 7to8wlg6kifotvc9r2t0vt3r4erwlcl 104 124147 288076 2026-05-29T17:22:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Скажэце, калі ласка, у вас сёньня ўночы нічога ня здарылася на чыгунцы? {{gap|2em}}Агэнт зірнуў на яго вострым дапытлівым поглядам, і гэты погляд спалохаў Булановіча. {{gap|2em}}— А вас чаму гэта цікавіць? — запытаўся агэнт. {{gap|2em}}— Я маю на гэта прычын...» 288076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Скажэце, калі ласка, у вас сёньня ўночы нічога ня здарылася на чыгунцы? {{gap|2em}}Агэнт зірнуў на яго вострым дапытлівым поглядам, і гэты погляд спалохаў Булановіча. {{gap|2em}}— А вас чаму гэта цікавіць? — запытаўся агэнт. {{gap|2em}}— Я маю на гэта прычыны, аб якіх вам сказаць не магу. {{gap|2em}}— А хто вы такі? {{gap|2em}}Булановіч сказаў. Агэнт, мусіць, здаволіўся. {{gap|2em}}— Так, у нас было сёньня здараньне… {{gap|2em}}У Булановіча пахаладзела нутро. {{gap|2em}}— Якое здарэньне?.. {{gap|2em}}І мімаволі голас яго задрыжэў. {{gap|2em}}— Сёньня а 3 гадзіне ўночы цягніком зарэзала адну жанчыну. {{gap|2em}}Булановіч міжвольна абапёрся аб стол, бо слабасьць — цягучая нейкая, ліпкая — паплыла па ўсім целе, падкасіла ногі. Быццам гнёт наваліўся цяжарны, прыдушыў, прыціснуў, скомчыў пачуцьцё ў балючы, даўкі клубок. Але яшчэ шавалілася слабая надзея. А мо’ не яна? Ці мала-ж выпадкаў бывае?.. {{gap|2em}}— Слухайце, а яе не пазналі? Невядома, хто яна такая?.. {{gap|2em}}Чакаў адказу, як свайго сьмяротнага прыгавору. А агэнт адбіваў роўным спакойным голасам. І ўсё дапытліва ўглядаўся ў яго. {{gap|2em}}— Так, яе пазналі. Гэта — Гарнова, адна комуністка тутэйшая.<noinclude></noinclude> mlb11mb9j0zm1e1rgraq55n3abksdij 104 124148 288077 2026-05-29T17:26:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Тады быццам парвалася нешта ўнутры ў Булановіча. Быццам адкрылася страшэннае бяздоньне і загінула ў ім усё тое, што поўніла жыцьцё, што давала ўцеху. Заныла ў грудзёх пустата, холадам атупіла сэрца, выціснула сьлязу скупую, балючую. {{gap|2em}}Потым з...» 288077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Тады быццам парвалася нешта ўнутры ў Булановіча. Быццам адкрылася страшэннае бяздоньне і загінула ў ім усё тое, што поўніла жыцьцё, што давала ўцеху. Заныла ў грудзёх пустата, холадам атупіла сэрца, выціснула сьлязу скупую, балючую. {{gap|2em}}Потым захацелася ўбачыць яе, зірнуць апошні раз. Здавалася, што тады палягчэе, што тады ня будзе гэтай даўкай пустаты ў сэрцы. {{gap|2em}}— Дзе яна? {{gap|2em}}— Тут, у пакгаўзе. Вартуюць яе, але вам можна будзе паглядзець. {{gap|2em}}Як ішлі, Булановіч рыхтаваў сябе да самага страшнага, бо добра ведаў, што можа зрабіць з чалавекам жалезны волат. {{gap|2em}}Вартаўнік прапусьціў іх. Булановіч убачыў на падлозе нешта накрытае бразэнтам. З краю кроў сочыцца. {{gap|2em}}Гэта яна! Гэта тое, што нядаўна было чалавекам! {{gap|2em}}Агэнт адгарнуў бразэнт. Адзін толькі момант глядзеў Булановіч. Ня мог глядзець, адвярнуўся. Не пазнаў ён Гарновай, бо гэта ўжо была не яна: жалезны волат зрабіў сваё дзела. {{gap|2em}}Моўчкі вышаў Булановіч з пакгаўзу і ціха пасунуўся ў горад. {{gap|2em}}Вакол купалася ўсё ў палкім сонечным сьвеце. Усё зьзяла жыцьцём — вечна-маладым, вечна-прыгожым, усё пыхала маладосьцю і сілай.<noinclude></noinclude> 4bxqkdz4v9tek54nvz4cbxb67w4d0tn 104 124149 288078 2026-05-29T17:37:59Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Булановіч не ўважаў ні на што. Углыбіўся, утуліўся ў сябе, прыслухваўся к таму, што дзеецца там, унутры. Стараўся ўяўляць сабе Гарнову, будзіў у думках вобраз яе. І калі паўставала яна ў ваччу — прыгожая, смутная, — тады ахапляў пякучы жаль. Ня веры...» 288078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Булановіч не ўважаў ні на што. Углыбіўся, утуліўся ў сябе, прыслухваўся к таму, што дзеецца там, унутры. Стараўся ўяўляць сабе Гарнову, будзіў у думках вобраз яе. І калі паўставала яна ў ваччу — прыгожая, смутная, — тады ахапляў пякучы жаль. Ня верылася. што няма яе. Здавалася, — яшчэ стрэнуцца яны, яшчэ будзе тое чароўнае, ружовае, што было дасюль, што аздабляла жыцьцё. {{gap|2em}}Сам таго не прыкмячаючы, Булановіч падышоў да дзіцячага дому. З сяродку яго вылучаўся вясёлы, бязрупатны гоман дзяцей. А на ганках сядзеў пануры Абшарскі. Ён спаткаў Булановіча сваім цяжкім, нярухомым поглядам. Булановіч дагадаўся адразу, што Абшарскі ўжо ведае. Ён падышоў да яго, моўчкі прывітаўся. Абшарскі комчыў у руках нейкую паперку. Потым даў яе Булановічу і той прачытаў: <div style="margin-left:4em"> {{gap|2em}}«Згубіла сваё месца ў жыцьці. Дык навошта жыць? {{справа|М. Гарнова».{{gap|2em}}}} </div> {{gap|2em}}Гэта яна напісала. Гэта яе апошнія словы. Але адкуль узяў гэту запіску Абшарскі? Як яна магла трапіць яму? {{gap|2em}}І злосьць узьнялася на Абшарскага. Дурная, прыкрая злосьць. Злаваў на Абшарскага за тое, што ён усё ведае, што ён таксама, а мо’ яшчэ больш, шкадуе яе, што ён таксама любіў яе. І сам адчуваў Булановіч, што злосьць гэта нядобрая, брыдкая, але ня мог яе перадалець.<noinclude></noinclude> 321we6yeplycnu43j5ok24e31f11ok4 104 124150 288079 2026-05-29T17:42:13Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}А Абшарскі гаварыў яму з сумным дакорам! {{gap|2em}}— Вы не ратавалі яе, вы ня здолелі… А якая яна была добрая!.. {{gap|2em}}У вачох у яго Булановіч убачыў сьлёзы. Не адказаў нічога. Адвярнуўся й пашоў. Ішоў усё шыбчэй і шыбчэй, быццам хацеў уцячы ад гэтага н...» 288079 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}А Абшарскі гаварыў яму з сумным дакорам! {{gap|2em}}— Вы не ратавалі яе, вы ня здолелі… А якая яна была добрая!.. {{gap|2em}}У вачох у яго Булановіч убачыў сьлёзы. Не адказаў нічога. Адвярнуўся й пашоў. Ішоў усё шыбчэй і шыбчэй, быццам хацеў уцячы ад гэтага недарэчнага чалавека, ад гэтага дому, ад усяго таго, што перажыў тут, што асадкам гнілым асела на сэрцы. {{gap|2em}}Гарадзкі тлум канчаткова яго ацьвярозіў, вярнуў да звычайнай жыцьцёвай сывядомасьці. І побач з глыбокім жалем зарадзілася ўнутры нібы здаволеньне нейкае. {{gap|2em}}А мо’ так лепей? Для яго лепей, бо разарвала тыя ліпучыя путы, павучыньне тое атрутнае, што хмелем спавівала волю яго, што цягнула ў прыгожую, але грузкую, дрыгвяную багну. {{gap|2em}}І лягчэй рабілася на сэрцы. Узьнімалася бадзёрасьць, смага да гэтага сумятлівага, пярэстага жыцьця, поўнага здаровага, магутнага руху. {{gap|2em}}А тое, што было, адлятала некуды ў далеч, здавалася даўно-даўно прамінулым, ахіналася туманам зыбучым. {{gap|2em}}Успомніліся словы Арончыка: {{gap|2em}}— Кветка пажоўклая… {{gap|2em}}Так. Кветка пажоўклая. І таму адляцела, адпала ад дрэва жыцьця, зволіла месца здароваму, сьвежаму.<noinclude></noinclude> ncqfsosr7d05g1lhtw88gu22u23as35 104 124151 288080 2026-05-29T17:44:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}І нямала было такіх кветак, што прыцягнуліся к сонцу Кастрычніка, што закрасавалі ў ім цьветам жывым, пышна-дзейным. {{gap|2em}}Але глыбока ўрасьлі карані ў атрутна-гнілую глебу, набраклую лёкам сьмяртэльным. {{gap|2em}}І ня вытрымалі палкага сонца. {{gap|2em...» 288080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}І нямала было такіх кветак, што прыцягнуліся к сонцу Кастрычніка, што закрасавалі ў ім цьветам жывым, пышна-дзейным. {{gap|2em}}Але глыбока ўрасьлі карані ў атрутна-гнілую глебу, набраклую лёкам сьмяртэльным. {{gap|2em}}І ня вытрымалі палкага сонца. {{gap|2em}}Пажоўклі… {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> ifuwmg2sbkatbwhr4uwnucs3j3snbrc 104 124152 288081 2026-05-29T17:50:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|''АДНА ПАРТЫЯ Ў ШАШКІ}}</center> {{gap|2em}}Гэта — з таго часу, калі ў маладой савецкай краіне полымем барацьба бушавала, калі ў сьмяротную бойку схапіліся былі паўстаўшыя работнікі з сваімі адвечнымі ворагамі панамі. Тады кожны куток нашай краіны прац...» 288081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|''АДНА ПАРТЫЯ Ў ШАШКІ}}</center> {{gap|2em}}Гэта — з таго часу, калі ў маладой савецкай краіне полымем барацьба бушавала, калі ў сьмяротную бойку схапіліся былі паўстаўшыя работнікі з сваімі адвечнымі ворагамі панамі. Тады кожны куток нашай краіны працяты быў вострай напружнасьцю, якая часам прасякалася агнявымі бліскавіцамі бурных уздымаў. {{gap|2em}}У той час на кожным кроку хаваліся ў цемры падкалодныя гадзіны. Часам выпаўзалі яны на сьвет і атрутныя джгалы паказвалі. Мужыкі-сярмяжнікі зьніштажалі іх сваімі рукамі мазольнымі, карузлымі. І ня было тады меры мужычай моцы жалезнай, ня было меры й гневу народнаму, бурнаму. {{gap|2em}}У фольварку Струшні тры дні паслугачы панскія сядзелі замацаваўшыся. Абкружаны былі кальцом непарушным — чырвонаармейскім атрадам на чале з Асначом — селянінам-гэроем. Не здаваліся, хоць і бачылі, пэўна, што ня будзе ратунку. А мо’ чакалі адкуль дапамогі, {{gap|2em}}Аснач наўмысьля ня браў фольварка з бою: хацеў жыўцом захапіць непакорных бандытаў. Расстанавіў вакол панскага дому людзей сваіх, сам сядзеў у старажоўскай халупцы, што ад дому {{перанос пачатак|кро|каў}}<noinclude></noinclude> 6snokm4gbxkcdr3up89dwhwy9q99aan 288082 288081 2026-05-29T17:52:38Z RAleh111 4658 288082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>''АДНА ПАРТЫЯ Ў ШАШКІ</center> {{gap|2em}}Гэта — з таго часу, калі ў маладой савецкай краіне полымем барацьба бушавала, калі ў сьмяротную бойку схапіліся былі паўстаўшыя работнікі з сваімі адвечнымі ворагамі панамі. Тады кожны куток нашай краіны працяты быў вострай напружнасьцю, якая часам прасякалася агнявымі бліскавіцамі бурных уздымаў. {{gap|2em}}У той час на кожным кроку хаваліся ў цемры падкалодныя гадзіны. Часам выпаўзалі яны на сьвет і атрутныя джгалы паказвалі. Мужыкі-сярмяжнікі зьніштажалі іх сваімі рукамі мазольнымі, карузлымі. І ня было тады меры мужычай моцы жалезнай, ня было меры й гневу народнаму, бурнаму. {{gap|2em}}У фольварку Струшні тры дні паслугачы панскія сядзелі замацаваўшыся. Абкружаны былі кальцом непарушным — чырвонаармейскім атрадам на чале з Асначом — селянінам-гэроем. Не здаваліся, хоць і бачылі, пэўна, што ня будзе ратунку. А мо’ чакалі адкуль дапамогі, {{gap|2em}}Аснач наўмысьля ня браў фольварка з бою: хацеў жыўцом захапіць непакорных бандытаў. Расстанавіў вакол панскага дому людзей сваіх, сам сядзеў у старажоўскай халупцы, што ад дому {{перанос пачатак|кро|каў}}<noinclude></noinclude> d9vv2wpvf45vbd5h35b4105qk5gaxf6 104 124153 288083 2026-05-29T17:58:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|кро|каў}} на сто ля дарогі стаяла. Пад вусамі густымі, вялізнымі хаваў увесь час хітравата-давольную ўсьмешку. Пэўна, сам сабе думаў: {{gap|2em}}— Няхай пасядзяць сабе троху, адпачнуць пасьля працы. А канец — адзін… {{gap|2em}}Ноччу панскі дом хава...» 288083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|кро|каў}} на сто ля дарогі стаяла. Пад вусамі густымі, вялізнымі хаваў увесь час хітравата-давольную ўсьмешку. Пэўна, сам сабе думаў: {{gap|2em}}— Няхай пасядзяць сабе троху, адпачнуць пасьля працы. А канец — адзін… {{gap|2em}}Ноччу панскі дом хаваўся ў старожкую цемру. Тады Аснач падыходзіў да дому і бязупынку хадзіў навакол. У паўголаса аклікаў чырвонаармейцаў, бадрыў іх вясёлым жартам. А сам усё хадзіў і ўсё слухаў пільна, уважна, ці ня робіцца што там, за сьцяной, ці не гатуюцца да чаго няпрыяцелі. {{gap|2em}}На трэцюю ноч, калі ён хадзіў так — бяссонны, настарожаны, — яго чулае вуха злавіла ледзь чутныя рухі ў пакоях. У момант ад чалавека да чалавека перадалася чырвонаармейцам яго перасьцярога. Шчыльней абступілі дом, ля дзьвярэй, ля вакон пасталі з нарыхтаванымі стрэльбамі. {{gap|2em}}Застыгла ўсё, быццам самлела наўкол. Так ціха было, што як з саду над домам праляцела нейкая птушка начная, дык чуцен быў мерны ўзмах яе крыльляў. {{gap|2em}}Часінка, другая… {{gap|2em}}Раптам адчыніліся дзьверы панската дому. Уздрыганула паветра ад стрэлу. Невядома, хто першы страляў: ці армейцы, што чакалі каля дзьвярэй, ці мо’ бандыты, каб спалох узьняць нечакана, палягчыць сабе магчымасьць уцячы. {{gap|2em}}Потым ужо ў пакоях пашла страляніна. Тлум, замятня… А праз колькі хвілін асьвяціўся дом<noinclude></noinclude> 46sb2nkpe97jb36rf99u20a8lbgm3w0 104 124154 288084 2026-05-29T18:09:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сьвятлом няроўным, дрыжачым; з вакон косы віхрыстыя заскакалі па кустох палісадніку. {{gap|2em}}Гэта Аснач рабіў вобыск па дому. Замест лямпы з паперы зрабіў нібы факелы і асьвятляў імі пакоі. {{gap|2em}}Доўга не аставаліся ў доме. Аснач хутка сабраў сваіх хлопц...» 288084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сьвятлом няроўным, дрыжачым; з вакон косы віхрыстыя заскакалі па кустох палісадніку. {{gap|2em}}Гэта Аснач рабіў вобыск па дому. Замест лямпы з паперы зрабіў нібы факелы і асьвятляў імі пакоі. {{gap|2em}}Доўга не аставаліся ў доме. Аснач хутка сабраў сваіх хлопцаў. {{gap|2em}}— У вёску, усе… Пільна сачыць за бандытамі… Рукі скруціць… як мае быць… Марш!.. {{gap|2em}}Пасунуліся няроўнай чарадой па цёмнай дарозе. {{gap|2em}}У невялічкай вёсцы — вярсты тры ад фольварку — спыніліся. Там мусілі начаваць. {{gap|2em}}Разышліся па хатах, а забраных бандытаў стоўпілі ў адзін з сялянскіх сьвірнаў. Да іх варту прыставілі. Толькі правадыра іхнага павёў з сабою чамусьці Аснач. Двое чырвонаармейцаў яго вартавалі, трымалі нарыхтаваныя стрэльбы. {{gap|2em}}Увайшлі ў сялянскую хату. Аснач сеў адразу за стол, задумаўся, паклаўшы твар на далоні. Усе маўчалі. Толькі гаспадар з гаспадыняй нешта шапталі ўцішку. З цікаўствам паглядалі на гасьцей, а больш за ўсё на таго, што стаяў паміж двух узброеных салдатаў. {{gap|2em}}Яго выгляд прыцягваў да сябе ўвагу. Вопратка нібы панская, але так абшарпалася, што зусім страціла свой калішні выгляд. Калматым шкумацьцем недалужна зьвісьлі парваныя полы сурдуту, скрозь дзіркі па каленках сывіцілася брудная бялізна.<noinclude></noinclude> 8hplx3gzu5iaf4ul98y5tcfz8yuyw07 104 124155 288085 2026-05-29T18:14:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Стаяў ён панура, нярухома, апусьціўшы ў дол сярдзіта прыжмураныя вочы. Твар быццам драўляны, быццам мёртвы. На ім застыгла, закамянела хваравітая злосьць. {{gap|2em}}Аснач раптам узьняў галаву. Акінуў хату ўраз павесялеўшым, сьветла-іскрыстым погляд...» 288085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Стаяў ён панура, нярухома, апусьціўшы ў дол сярдзіта прыжмураныя вочы. Твар быццам драўляны, быццам мёртвы. На ім застыгла, закамянела хваравітая злосьць. {{gap|2em}}Аснач раптам узьняў галаву. Акінуў хату ўраз павесялеўшым, сьветла-іскрыстым поглядам. {{gap|2em}}— Гаспадыня! А як будзем з вячэрай, га?.. {{gap|2em}}Замітусілася баба, забегала па закуцьці. {{gap|2em}}— А бадай яно цямілася. Гэта-ж мне з галавы вон. Ткі праўду кажуць, што сыты галоднаму не спагадае… {{gap|2em}}Неяк ураз зьмяніўся ўсіхны настрой. Быццам нейкі гульліва-радасны промень працяў тую прыкрую цяжкасьць, што гнётам вісела ў хацёнцы. Закулдыячылі дзеці, загаварылі армейцы. Гаспадар падсеў к Асначу, пачаў гаманіць з ім — сьперш асьцярожна, нясьмела. Зазіраў у яго добрадушныя вочы з цікаўствам, з павагай, распытваў пра падзеі ў фольварку. Аснач апавядаў, і ўсе сьмяяліся давольна, радасна. {{gap|2em}}Толькі адзін палонны маўчаў. Быццам ня чуў, не ўважаў, што наўкола, углыбіўшыся ў свае асабістыя думкі. {{gap|2em}}Падалі вячэру. Аснач разгарнуўся, расшпіліўся, вольна раскапусьціўся за сталом, гатуючыся як мае быць узяцца за ежу. Па твары разьлілася давольнасьць — шырокая, млявая, якая заўсёды бывае ў тых, хто пасьля цяжкае працы знаходзіць сабе адпачынак.<noinclude></noinclude> dg7s20v89b106hc7gjnat6hwhpyyh07 104 124156 288086 2026-05-29T18:19:55Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}У гэты момант погляд Аснача спаткаўся з поглядам бандыта. Толькі хвілінку глядзелі яны адзін у вочы другому, але гэтага досыць было, каб Аснач згадаў тое, што перажывае ў гэты момант зьбянтэжаны пан. Скрозь усю тую варожасьць і злосьць, якія сьвіц...» 288086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}У гэты момант погляд Аснача спаткаўся з поглядам бандыта. Толькі хвілінку глядзелі яны адзін у вочы другому, але гэтага досыць было, каб Аснач згадаў тое, што перажывае ў гэты момант зьбянтэжаны пан. Скрозь усю тую варожасьць і злосьць, якія сьвіціліся ў прыжмураных вачох, нястрымана прарывалася моцнае жаданьне, і гэта жаданьне, відаць, панавала цяпер над усім пачуцьцём, над усёй істотай гэтага чалавека. {{gap|2em}}— Есьці! Есьці! быццам крычалі напружна-бліскучыя вочы бандыта. {{gap|2em}}І тады Асначу яшчэ весялей зрабілася. Ня было ўжо злосьці на недалужната, бясьсільнага ворага. Нават жаль нейкі зьявіўся. А панская ўпартасьць, замкнёнасьць здалася сьмешнай і недарэчнай. Ён праказаў вясёла з захаваным сьмяшком: {{gap|2em}}— Можа пан не адмовіцца павячэраць? {{gap|2em}}Злосьцю і пагардай бліснулі панскія вочы. Адвярнуўся, не глядзеў нават у бок Аснача. Але Аснач ведаў, што голад пераможа ўпартасьць. {{gap|2em}}— Хлопцы! Разьвяжэце пану рукі, няхай пасілкуецца троху… {{gap|2em}}Разьвязалі. Пан ня рушыўся з месца. Відаць, змагаўся з сабой. Але ўрэшце ня вытрымаў. Утупіўшы вочы, падышоў да стала. Больш не чакаў, каб прасілі, накінуўся на страву, як галодны зьвер. Мусіць, доўгі час нічога ня еў. {{gap|2em}}Як скончылі вячэру, як у ціхай сямейнай прытульнасьці зацягнуў сваю ветлую песьню самавар<noinclude></noinclude> 35xrgq3zx0ly2s5atih4xjr0kz34lrm 104 124157 288087 2026-05-29T18:40:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «ля парога, Аснач заўважыў на вакне дошку ад шашак. {{gap|2em}}— А бач! Вось дык знахадка… А дзе шашкі? Дзядзька! — зывярнуўся ён да гаспадара. {{gap|2em}}— А ліха іх ведае… Як быў сын у дварэ, гулялі часам хлопцы… А потым, мусіць, параскідаліся, бо гуляць няма каму...» 288087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ля парога, Аснач заўважыў на вакне дошку ад шашак. {{gap|2em}}— А бач! Вось дык знахадка… А дзе шашкі? Дзядзька! — зывярнуўся ён да гаспадара. {{gap|2em}}— А ліха іх ведае… Як быў сын у дварэ, гулялі часам хлопцы… А потым, мусіць, параскідаліся, бо гуляць няма каму, так вось валяюцца… {{gap|2em}}— Кепска, кепска. Але нішто, мы наробім… {{gap|2em}}Узяў кавалак хлеба і пачаў крышыць маленькімі шматкамі. {{gap|2em}}— Ну, сядай, хлопцы, згуляем… {{gap|2em}}Але з чырвонаармейцаў ніводзін ня ўмеў гуляць. {{gap|2em}}Аснач зірнуў у бок пана. Той сядзеў за сталом, упяўшы пагляд некуды ў пусты прасьцяг. Думаў усё. На твары цяпер спакой быў, ціхамірнасьць. {{gap|2em}}«Ці згуляе, ці не?» {{gap|2em}}Хочацца Асначу ў шашкі пагуляць, дужа хочацца. Шашкі — гэта-ж яго ўцеха найпершая… Пэўна, гуляе пан, але ці згодзіцца? А цікава было-б з ім… {{gap|2em}}Ён абярнуўся да пана, і той, схапянуўшыся, зірнуў на яго чакаючым поглядам. {{gap|2em}}— Можа згуляем партыю? — запытаўся Аснач. {{gap|2em}}— Давайце. {{gap|2em}}Узяў нейкую паперку з вакна і пачаў таксама, як і Аснач, гатаваць шашкі. {{gap|2em}}Расстанавілі — Аснач хлеб свой пакрышаны, а пан кавалкі паперы.<noinclude></noinclude> jowdkymevx8k9s5dhdwst6dphpqb4yz 104 124158 288088 2026-05-29T18:47:05Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Чамусьці раптам заціхлі ўсе ў хаце. Армейцы падсунуліся бліжэй, глядзелі з цікавай усьмешкай. {{gap|2em}}Пачалася гульня. Вострая, едкая ціша агарнула хацёнку. Настойным, назольлівым гнётам павісла пытаньне: {{gap|2em}}— Хто каго? {{gap|2em}}Глядзела гэта пы...» 288088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Чамусьці раптам заціхлі ўсе ў хаце. Армейцы падсунуліся бліжэй, глядзелі з цікавай усьмешкай. {{gap|2em}}Пачалася гульня. Вострая, едкая ціша агарнула хацёнку. Настойным, назольлівым гнётам павісла пытаньне: {{gap|2em}}— Хто каго? {{gap|2em}}Глядзела гэта пытаньне з цікавых вачэй армейцаў, з маўкліва-ўпятага ў шашаніцу погляду гаспадара. І нават гаспадыня, сноўдаючыся па хаце, часам падыходзіла да стала і зазірала на шашкі, хоць і не разумела ў іх нічагутка. {{gap|2em}}Аснач насупіўся. Упарта глядзеў на дошку, асьцярожна, зважна перастаўляў кавалачкі хлеба. І чым далей, тым больш і больш моршчыліся яго бровы, а вусы шаваліліся, як у таракана. {{gap|2em}}Дзіўная была гульня ў Аснача з панам. Абодва напружыліся, абодвых цалком захапіла адна вострая, палкая думка: каб не прайграць. {{gap|2em}}У Аснача пад звонку нібы зусім спакойным выглядам хавалася моцнае абураньне. Адно зьвінела, гудзела ў мазгох: ён павінен абыграць, ён не павінен паддацца. Чаму — невядома, але так трэба, так павінна быць. {{gap|2em}}І нешта дзіўнае, нязвычайнае рабілася з Асначом. Ніколі ён ня гуляў з гэткім запалам. Быццам усёй істотай увашоў ён у шашкі, у гэтыя цьмяныя кавалачкі хлеба, усю моц сваю, волю уклаў у іх. І здавалася, што гэта ня шашкі ўжо, што ня ў іх<noinclude></noinclude> 2wcwkrzgp1dg97qc8r2b08v1or85067 104 124159 288089 2026-05-29T18:52:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «справа. Здавалася, што няма ўжо шашак, што зьніклі яны, распаўзьліся, разгарнуліся ў нешта вялікае, шырокае, у нешта бяз форм, без пачатку й канца. І асталіся тут толькі яны ўдвох адзін проці аднаго з гэтым панам, што блішчыць варожа вачмі, што ўсьміхаецца...» 288089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>справа. Здавалася, што няма ўжо шашак, што зьніклі яны, распаўзьліся, разгарнуліся ў нешта вялікае, шырокае, у нешта бяз форм, без пачатку й канца. І асталіся тут толькі яны ўдвох адзін проці аднаго з гэтым панам, што блішчыць варожа вачмі, што ўсьміхаецца ўсьмешкай саманадзейнай. {{gap|2em}}Абыграць яго, перамагчы! Бо йначай няма ведама што… {{gap|2em}}Гульня к канцу падыходзіла. Асталося па некалькі шашак у кожнага. Абодва не паддаваліся. {{gap|2em}}Густою чырваньню пакрыўся акамянелы твар Аснача, вочы заблішчэлі агнём жорсткім, сталёвым. Упарта глядзеў на дошку. У ваччу ўжо ня хлебныя крошкі, а нейкія вялізныя камлыгі каменныя. Здаецца, заваліў-бы, раструшчыў імі гэтыя заядлыя белыя паперкі. А разам з імі і гэтага ўпартага, злоснага ворага. {{gap|2em}}У парозе гаротна, недалужна пішчэў самавар. Усе на яго забыліся, усе абступілі гульцоў, з зацятым дыханьнем чакалі, чым скончыцца. Ува ўсіх на твары відаць было шчырае спачуваньне Асначу, жаданьне, каб выйграў ён, не паддаўся. І разам — трывога, напружная, палкая. {{gap|2em}}— А што, калі ды прайграе?.. {{gap|2em}}Гэтак і вышла. Зрабіў Аснач ход дрэнны, няўдалы, і твар пана раптам зайграў давольнай, радаснай усьмешкай. {{gap|2em}}Аснач прайграў. Аснач паддаўся варожаму пану.<noinclude></noinclude> ohqoy3aw9vi0uhpgd0e8shmvt8bmkgk 104 124160 288090 2026-05-29T18:59:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Раптам глыбокая цішыня стала жудаснай, злавеснай. Дзіўна дапасаваў ёй завыўны, жалобны посьвіст самавара. {{gap|2em}}Узьняўся Аснач. Упяў погляд проста ў твар пану. У гэтым поглядзе нешта гарэла, бушавала — шалёнае, лютае. {{gap|2em}}Пан таксама ўстаў. Сь...» 288090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Раптам глыбокая цішыня стала жудаснай, злавеснай. Дзіўна дапасаваў ёй завыўны, жалобны посьвіст самавара. {{gap|2em}}Узьняўся Аснач. Упяў погляд проста ў твар пану. У гэтым поглядзе нешта гарэла, бушавала — шалёнае, лютае. {{gap|2em}}Пан таксама ўстаў. Сьмела глядзеў у твар Асначу, усьміхаўся злорадасна. {{gap|2em}}І вось тады здарылася тое, чаго, пэўна, ніхто не чакаў, што спалохам агнявым усіх агарнула. {{gap|2em}}Аснач выняў з кішэні наган і навёў яго ў пана. Стрэл быццам ускалануў, разадраў усю хату. {{gap|2em}}А пасьля — ціха стала, як у магіле. Пан марудна, паволі апусьціўся на лаву. {{gap|2em}}Аснач стаяў нярухома. Ня ведаў ён сам, нашто забіў пана, за што. {{gap|2em}}Дый ня думаў пра гэта. Нешта падказала з нутра, што трэба так, што павінен забіць, што вораг гэта кроўны, упарты, — узяў і забіў… {{gap|2em}}Усе моўчкі стаялі, спалоханыя. Усе ўзіраліся ў недалужна-паніклае панскае цела. І дзіўна, што ні ў кога ня мігнула ў гэты жудасны момант думка асуджэньня. Быццам усе згодны былі з Асначом, быццам кожны разважаў сваім простым, нямудрым розумам: {{gap|2em}}— Яму трэ’ было гэтак зрабіць… {{gap|2em}}Дык вось якая вось якая была адна партыя ў шашкі…<noinclude></noinclude> qxv1yokxvzd4zaw6scwuxf84cb86056 104 124161 288091 2026-05-29T19:01:17Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Гэта было тады, як у нашай краіне барацьба бушавала, як у сьмяротную бойку схапіліся былі паўстаўшыя работнікі з сваймі адвечнымі ворагамі — панамі. {{gap|2em}}Тады ня было меры мужычай моцы жалезнай, ня было меры й гневу народнаму, бурнаму… {{накір...» 288091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Гэта было тады, як у нашай краіне барацьба бушавала, як у сьмяротную бойку схапіліся былі паўстаўшыя работнікі з сваймі адвечнымі ворагамі — панамі. {{gap|2em}}Тады ня было меры мужычай моцы жалезнай, ня было меры й гневу народнаму, бурнаму… {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> nle6cnvgyqb0zcred8snelsd0epejx1 104 124162 288092 2026-05-29T19:06:05Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 288092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{разьбіўка|''БАЦЬКАЎ СЫН}}</center> {{gap|2em}}Увечары, як Сьцёпка ўпарадкаваў скаціну і, змораны дзённай працай, уваліўся ў сваю мізэрную хатку, маці сказала яму: {{gap|2em}}— Хоць-бы ты, сынок, да таткі даведаўся, занёс яму што-якое. Мо’ галадуе там, у лесе? {{gap|2em}}Гаварыла старая ціхім, прытоеным голасам, быццам баялася, каб хто не падслухаў. Сцёпка таксама ёй адказаў: {{gap|2em}}— Мамка! Змарыўся я, ног пад сабой ня чую. {{gap|2em}}А ў думках мігнула: {{gap|2em}}— Лес, нетры… могільнік па дарозе… Страшна… {{gap|2em}}Здрыгануўся міжвольна. А матка больш не настойвала. Уздыхнула цяжка, глыбока. {{gap|2em}}— Як сабе хочаш, сынок… {{gap|2em}}Колькі ціхай пакоры ў сумным матчыным голасе, колькі журбы нявыводнай!.. Ах, нашто Яна так, лепей бы сварылася, дык ушяўся б, не пашоў на наругу. А так-няма сілы, каб не пайсьці. Хоць і страшна, хоць і жудасьць хапае пры думцы аднэй... {{gap|2em}}1 Сьцёпка пашоў. Адразу, нават не пачакаўшы вячэры, бо знаў, што, калі замарудзіць, больш страху, жудасьці набярэцца. 102<noinclude></noinclude> 6hr4ev3npufq6x07jpyjqiwopipysom 288107 288092 2026-05-30T06:03:26Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 288107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{разьбіўка|''БАЦЬКАЎ СЫН}}</center> {{gap|2em}}Увечары, як Сьцёпка ўпарадкаваў скаціну і, змораны дзённай працай, уваліўся ў сваю мізэрную хатку, маці сказала яму: {{gap|2em}}— Хоць-бы ты, сынок, да таткі даведаўся, занёс яму што-якое. Мо’ галадуе там, у лесе? {{gap|2em}}Гаварыла старая ціхім, прытоеным голасам, быццам баялася, каб хто не падслухаў. Сцёпка таксама ёй адказаў: {{gap|2em}}— Мамка! Змарыўся я, ног пад сабой ня чую. {{gap|2em}}А ў думках мігнула: {{gap|2em}}— Лес, нетры… могільнік па дарозе… Страшна… {{gap|2em}}Здрыгануўся міжвольна. А матка больш не настойвала. Уздыхнула цяжка, глыбока. {{gap|2em}}— Як сабе хочаш, сынок… {{gap|2em}}Колькі ціхай пакоры ў сумным матчыным голасе, колькі журбы нявыводнай!.. Ах, нашто яна так, лепей-бы сварылася, дык упяўся-б, не пашоў на наругу. А так — няма сілы, каб не пайсьці. Хоць і страшна, хоць і жудасьць хапае пры думцы аднэй… {{gap|2em}}І Сьцёпка пашоў. Адразу, нават не пачакаўшы вячэры, бо знаў, што, калі замарудзіць, больш страху, жудасьці набярэцца.<noinclude></noinclude> 91ydr7hpjycbjt6tim1b9stbrvs6jvy 0 124163 288094 2026-05-29T19:38:28Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Кветка пажоўклая | аўтар = Міхась Зарэцкі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На чыгунцы (1928)/На чыгунцы|На чыгунцы]] | наступны = [[На чыгунцы (1928)/Адна партыя ў шашкі|Адна партыя ў шашкі]] | анатацыі =...» 288094 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Кветка пажоўклая | аўтар = Міхась Зарэцкі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На чыгунцы (1928)/На чыгунцы|На чыгунцы]] | наступны = [[На чыгунцы (1928)/Адна партыя ў шашкі|Адна партыя ў шашкі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Кветка пажоўклая]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На чыгунцы (1928).pdf" from="34" to="93" /> {{Выроўніваньне-канец}} hj2b0vwbsaqdbrsyv7s5pcr7emghbft 0 124164 288095 2026-05-29T19:43:32Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Адна партыя ў шашкі | аўтар = Міхась Зарэцкі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На чыгунцы (1928)/Кветка пажоўклая|Кветка пажоўклая]] | наступны = [[На чыгунцы (1928)/Бацькаў сын|Бацькаў сын]] | анатацыі =...» 288095 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Адна партыя ў шашкі | аўтар = Міхась Зарэцкі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На чыгунцы (1928)/Кветка пажоўклая|Кветка пажоўклая]] | наступны = [[На чыгунцы (1928)/Бацькаў сын|Бацькаў сын]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Адна партыя ў шашкі]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На чыгунцы (1928).pdf" from="94" to="103" /> {{Выроўніваньне-канец}} gl2ieg6wbsdgr9ts9w2pd836v3vdpe5 104 124165 288096 2026-05-29T20:05:44Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «Zapisački stulajucca ŭ trubački i kładucca ŭ šapku, skul čarodna wyjmajucca hulajučymi. Kamu papadzie zapiska z słowami „Sudździa“, toj robić wažnuju minu i pytaje: „Chto jość biedny čaławiek?“ Adkazwaje toj, kamu pryšła zapisačka z henymi sławami. Paśla jznoŭ sudździa pytaje: „Chto ŭ ciabie karowu ŭkraŭ?“ Biedny čaławiek pawinien zhadać, u kaho jość zapisačka z słowam: „Złodziej“. Kali zhadaje, sudździa kry...» 288096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Zapisački stulajucca ŭ trubački i kładucca ŭ šapku, skul čarodna wyjmajucca hulajučymi. Kamu papadzie zapiska z słowami „Sudździa“, toj robić wažnuju minu i pytaje: „Chto jość biedny čaławiek?“ Adkazwaje toj, kamu pryšła zapisačka z henymi sławami. Paśla jznoŭ sudździa pytaje: „Chto ŭ ciabie karowu ŭkraŭ?“ Biedny čaławiek pawinien zhadać, u kaho jość zapisačka z słowam: „Złodziej“. Kali zhadaje, sudździa kryčyć na złodzieja: „Aha, dyk ty ŭ biednaha čaławieka astatniuju karowu kradzieš! Kat! daj jamu ciopleńkich piać štuk!“ Biedny čaławiek trymaje ruku złodzieja z wyciahnutaj dałoniaj, a kat b‘je piać razoŭ rukoj, abo pajasom pa ruce złodzieja. Kali sudździa prysudzić piać haračych, kat budzie bić macniej. Kali skaža: „Dać jamu piać z pad siniaha kamienia!“, tady kat b‘je z cełaj siły, tak, što časami złodziej płakać zachoča. Ale da hetkaj kary prychodzicca redka, bo ŭ čarodnym lasawańni moža i sudździa zrabicca złodziejam, dyk tady i jamu moža dastacca „Z pad siniaha kamienia“. Kali-ž biedny čaławiek nie zhadaje, chto ŭ jaho karowu ŭkraŭ, dyk sudździa kryčyć na jaho: „Aha, dyk ty česnych, ludziej hańbiš! Kat! daj jamu dźwie haračych!“ I dastaje pa ruce biedny čaławiek. Paśla jznoŭ zapisački kidajucca ŭ šapku i lasujucca i h. d. {{Водступ|2|em}}72. ''Karol i starasta''. Hulajučych piacioch. Biaruć dźwie pałački z karoju, kala paŭtara wiarška daŭžynioju, i raščepliwajuć uzdoŭž na dźwie pałowy. Kožny z hulajučych čarodna padkidywaje ŭwierch raščeplenyja pałački: kali padajučy jany razsyplucca tak, što ŭsie čatyry ŭpaduć uwierch razrezanymi biełymi bakami, dyk toj, chto ich kidaje, robicca<noinclude></noinclude> 72b5mic95qv2s4upuw67s6d5c5g9srr 104 124166 288097 2026-05-29T20:10:22Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «karalom; kali ŭsie ŭpaduć karoju ŭwierch, — toj budzie cyhanom; kali ŭpaduć papałowie, — h. zn. dźwie ŭwierch karoj, a dźwie razrezanymi bakami, — dyk toj budzie mužykom; kali try biełych, a adna karoju, — toj budzie starastaj. Karol sudzić cyhana i mužyka i daje im karu. Starasta wykonwaje karu, b‘jučy rukoj, abo pojasam pa dałoni cyhana abo mužyka, stolki razoŭ, skolki było prysudžana karalom. {{Водступ|2|em}}73. ''Bł...» 288097 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>karalom; kali ŭsie ŭpaduć karoju ŭwierch, — toj budzie cyhanom; kali ŭpaduć papałowie, — h. zn. dźwie ŭwierch karoj, a dźwie razrezanymi bakami, — dyk toj budzie mužykom; kali try biełych, a adna karoju, — toj budzie starastaj. Karol sudzić cyhana i mužyka i daje im karu. Starasta wykonwaje karu, b‘jučy rukoj, abo pojasam pa dałoni cyhana abo mužyka, stolki razoŭ, skolki było prysudžana karalom. {{Водступ|2|em}}73. ''Błudnia abo sučka''.<ref>Ad słowa suk</ref> Hulajučyja biaruć niawysoki sukawaty kamiel jakoha-niebudź kustowaha drewa, abo suk ad inšaha drewa; abrezywajuć na hetym kamli sučki tak, kab ad ich astalisia tolki maleńkija piańki, daŭžynioju kala dziujma. Taki abrezany kamiel nazywajecca błudniaj, abo sučkaj. Paśla ŭtykajuć błudniu nižnim kancom u ziamlu, abo ŭ ščełku padłohi. Wyrezywajecca kruhłaja pałačka, kala 1½ wiarška daŭžynioju, i, nie abdzioršy kary, raskoływajecca ŭzdoŭž na dźwie čaści. Paśla kožny z hulajučych robić sabie niewialiki kručok z halla. Tady hulajučyja čarodna padkidywajuć niawysoka raščeplenuju pałačku ŭwierch i hladziać, jak upaduć raščeplenyja paławinki: kali abiedźwie ŭpaduć uwierch karoju, dyk toj — cyhan — i maje prawa pawiesić swoj kručok na pieršy sučok błudni. Taksama wiešajecca kručok, kali pałački ŭpaduć uwierch biełymi raščeplenymi bakami i tady kidajučy nazywajecca „karol“. Kali-ž adna ščepka ŭpadzie karoju ŭwierch, a druhaja raščeplenymi bakami, dyk kidajučy nazywajecca „kazielka“, „barańka“ i nia maje prawa padniać i pawiesić kručka. Hetak hulnia ciahniecca datul, pakul kručkoŭ nawiešajuć až da {{перанос-пачатак|п=sa|к=maha}}<noinclude></noinclude> 7xgubeutvjjctn3phgmhn8b2udx91zk 104 124167 288098 2026-05-29T20:14:03Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=sa|к=maha}} wierchniaha sučka błudni; hety sučok nazywajecca „kašaj“. Samy-ž nižni sučok nazywajecca „karostaj“. Miesca na błudni, dzie sučki jość redka, nazywajecca „polem“. {{Водступ|2|em}}Chto pieršy dabiarecca da kašy, toj, pawodle ŭmowy, karaje hulajučych, dajučy kožnamu z ich pstryčku, abo kaža im skakać na adnej nazie da peŭnaha miesca i h. p. {{Водступ|2|em}}U niekatoryc...» 288098 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=sa|к=maha}} wierchniaha sučka błudni; hety sučok nazywajecca „kašaj“. Samy-ž nižni sučok nazywajecca „karostaj“. Miesca na błudni, dzie sučki jość redka, nazywajecca „polem“. {{Водступ|2|em}}Chto pieršy dabiarecca da kašy, toj, pawodle ŭmowy, karaje hulajučych, dajučy kožnamu z ich pstryčku, abo kaža im skakać na adnej nazie da peŭnaha miesca i h. p. {{Водступ|2|em}}U niekatorych miascoch karajucca tolki najbolej adstaŭšyja, heta značyć tyja, jakich kručok jość najnižej na błudni. Takim zawiazywajucca wočy, paśla, wyniaŭšy błudniu z ziamli, kidajuć jaje jaknajdalej, nia schodziačy z miesca. Prajhraŭšy musić jaje znajści. {{Водступ|2|em}}U niekatarych pawietach hulnia heta nazywajecca „Maskwa“. {{Водступ|2|em}}Sučkam dajucca hieohrafičnyja nazowy, naprykład: Homiel, Bielica, Čarnihaŭ, Čarnihaŭ, Kazielsk i h. p. Samy astatni nazoŭ budzie Maskwa (daroha ad Homiela da Maskwy). Hulnia adbywajecca z kličami. „Wot sława Bohu ŭ Čarnihaŭ pryjechaŭ! Wot chutka i ŭ Kijawie budu! Ach, kab chutčej daŭ Boh da Maskwy pryjechać“ i h. d. Prajhraŭšaha karajuć pawodle ŭmowy. {{Водступ|2|em}}74. ''Kopny, kučy''. Hulajučyja mierajucca na pałcy i čyja ruka prydziecca na wierch pałki, toj pawinien swoj kułak kłaści na stoł. Mierajucca datul, pakul astaniecca tolki adzin. Kožny čarodna, jak prypadaje pry mierańni na pałcy, kładzie swoj kułak na kułak pieršaha, tworycca hetkim sposabam z ich stoŭbik. Tady toj, čyj kułak lažyć druhim z wierchu; pytaje: „Čyja kapa (abo kuča) na majej kapie?“ — „Maja“ — adkazywaje toj, čyj kułak {{перанос-пачатак|п=wier|к=chni}}<noinclude></noinclude> mqdyklc0zm7fm2b9trg7qfk6yzbspdf 104 124168 288099 2026-05-29T20:18:13Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=wier|к=chni}}. — „Nu skidaj dałoŭ, i jedź damoŭ!“ Toj znimaje kułak. {{Водступ|2|em}}Tady nastupny pytaje ŭ astaŭšaha wierchniaha: „Čyja kuča na majej kučy?“ i h. d. Kali astaniecca kułak tolki adnaho hulajučaha, jaho pytajuć: „Čyja kuča na poli?“ — „Maja!“ — „A kali ty jaje pawiazieš damoŭ?“ — „Zaŭtra!“ — „A kaho ty budzieš klikać u tałaku?“ — „Sučku, un...» 288099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=wier|к=chni}}. — „Nu skidaj dałoŭ, i jedź damoŭ!“ Toj znimaje kułak. {{Водступ|2|em}}Tady nastupny pytaje ŭ astaŭšaha wierchniaha: „Čyja kuča na majej kučy?“ i h. d. Kali astaniecca kułak tolki adnaho hulajučaha, jaho pytajuć: „Čyja kuča na poli?“ — „Maja!“ — „A kali ty jaje pawiazieš damoŭ?“ — „Zaŭtra!“ — „A kaho ty budzieš klikać u tałaku?“ — „Sučku, unučku i ciabie duračka!“ Paśla ŭzležšy na pieč kaža: „Ja ŭ pole nahaniaŭsia i hora nawidaŭsia, i za hradku siudy zabraŭsia, ludziej naśmiašyć, durakoŭ panabyć!“ i pačynaje prydumywać što-niebudź śmiešnaje, kab raśmiašyć kaho-niebudź z hulajučych. Kali chto zaśmiajecca, jaho biaruć za čuprynu i kažuć kačać haławoju, a sami prypiawajuć: „Kačaj ciabie, Boža, u ciomnym lesie, u kuralesie. Ci łuk, ci kačan?“ Kali toj adkaža: „Łuk“, dyk jaho adpichajuć ad siabie kažučy: „Pašoŭ won z maich ruk!“, kali skaža: „Kačan“ — dyk jaho jznoŭ biaruć za kudły i kačajuć haławoju z toj-ža prypieŭkaj: „Kačaj ciabie, Boža, u ciomnym lesie, u kuralesie. Ci łuk, ci kačan?“ i h. d. {{Водступ|2|em}}75. ''Koliki''. Hulajučych dwuch. Jany robiać sabie pa dwa koliki (pałački), adzin bieły biez kary, druhi z karoju i prakoływajuć imi na ziamli dziewiać dziračak, pa try ŭ rad. U pieršyja try dzirački stawić pałačku toj, chto maje biełyja, u druhija try stawiacca čornyja pałački. Astatnija try dzirački astajucca pustymi. Tady pieršy hulajučy pierastaŭlaje adnu swaju pałačku ŭ pustuju dziračku, druhi robić toje-samaje, ale tak, kab pieraškodzić swajmu tawaryšu pastawić jaho koliki ŭ rad u jakim-niebudź kirunku. Chto z hulajučych zrobić adnak heta pieršym (pastawić swaje koliki ŭ rad u jakim-niebudź<noinclude></noinclude> 0gwfqdndc48fyyw1sjghka38f40qoj8 104 124169 288100 2026-05-29T20:21:37Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «kirunku), toj daje prajhraŭšamu ŭmoŭleny lik pstryčkaŭ. {{Водступ|2|em}}76. ''Kanopli''. Mierajucca na pałcy, kab wybrać „dziadźku“. Dziadźka biare čapiału, a ŭsie inšyja siadajuć. Tady jon chodzić z čapiałoj nawokał siadziačych, stukaje ŭ ziamlu i kaža da kaho-niebudź z ich: „Braŭ-by ja kanopli, braŭ-by jašče bolš, — kitki, snopki niewialički, dy tawaryšoŭ mała. Ty, Mar‘janka, prystań da mianie! Kali nia pr...» 288100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>kirunku), toj daje prajhraŭšamu ŭmoŭleny lik pstryčkaŭ. {{Водступ|2|em}}76. ''Kanopli''. Mierajucca na pałcy, kab wybrać „dziadźku“. Dziadźka biare čapiału, a ŭsie inšyja siadajuć. Tady jon chodzić z čapiałoj nawokał siadziačych, stukaje ŭ ziamlu i kaža da kaho-niebudź z ich: „Braŭ-by ja kanopli, braŭ-by jašče bolš, — kitki, snopki niewialički, dy tawaryšoŭ mała. Ty, Mar‘janka, prystań da mianie! Kali nia prystanieš, skažu kijem daci, za waroty prahnaci, sabakami zaskawaci; pajdzi, dzieŭka, zamuž: nia budzieš ni małoć, ni pałoć, ni z hor wadu nasić! z hor wada sama budzie ciačy. Karomysieł załaty, sam kniaź małady, pajdzi, dzieŭka, zamuž!“ Taja ŭstaje, wychodzić da dziadźki i trymajecca jaho z zadu. Dziadźka hetkim samym sposabam padchodzić da druhoha, treciaha i h. d. Usie jany stanowiacca z zadu dziadźki, tworačy placionku, trymajučysia adzin za druhoha. Tady dziadźka pačynaje kašlać: „A k‘chi, a k‘chi!“ Samy zadni ŭ placioncy pytaje: „Čaho, ty, dziadźka, kašlaješ?“ — „Jak-ža mnie nia kašlać, majo dziciatka! Nabraŭ žanok maładych: nia chočuć ni małoć, ni pałoć, ni z hor wadu nasić!“ Paśla hetaha choča bić samaha zadniaha čapiałoj, kažučy: „Čaho ty, niahodnaja jšła za mianie zamuž!?“ A kali toj uciače, dziadźka hetkim samym sposabam prahaniaje i inšych. Astajecca tolki toj, kaho dzadźka wybraŭ pieršym. Jany ŭdwuch pačynajuć tancawać, dziadźka pry hetym piaje: „My z taboj, babka, wiek wiakawali, z adnaje łyžki krupki klawali!“ Na hetym i kančajecca hulnia. {{Водступ|2|em}}77. ''Šyła''. Hulajučyja siadajuć u koła, padnimajuć uwierch kaleni, tak, kab pad imi možna było<noinclude></noinclude> hbiic2n1daajposmz2b08j1h703w5bx 104 124170 288101 2026-05-29T20:25:47Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «prasowywać ruki i paśla nakrywajuć nohi świtkami, abo chustkami. Adzin z hulajučych siadaje ŭ siaredzinu koła, a chto-niebudź z siadajučych b‘je jaho pojasam, šapkaj, chustkaj, abo čym inšym, i zaraz-ža pieradaje toje, čym biŭ, pad zakrytymi kaleniami susiedu, jaki swaim čaradom pieradaje druhomu i h. d. Pry hetym kažuć: „Bi, šyj, pašywaj, dalej, dalej pasyłaj!“ Tymčasam siadajučy ŭ kole starajecca adhadać, u kaho jość reč,...» 288101 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>prasowywać ruki i paśla nakrywajuć nohi świtkami, abo chustkami. Adzin z hulajučych siadaje ŭ siaredzinu koła, a chto-niebudź z siadajučych b‘je jaho pojasam, šapkaj, chustkaj, abo čym inšym, i zaraz-ža pieradaje toje, čym biŭ, pad zakrytymi kaleniami susiedu, jaki swaim čaradom pieradaje druhomu i h. d. Pry hetym kažuć: „Bi, šyj, pašywaj, dalej, dalej pasyłaj!“ Tymčasam siadajučy ŭ kole starajecca adhadać, u kaho jość reč, jakoj jaho b‘juć, i adabrać jaje. Toj, u kaho jość reč, jakoj b‘juć, b‘je siadziačaha ŭ kole i pieradaje jaje susiedu i h. d. Kali siadziačy ŭ kole złowić u kaho-niebudź hetu reč, tady winawaty jdzie ŭ koła, a toj, što biŭ u kole, zajmaje jaho miesca i ihra idzie dalej. U niekatorych miascoch ruki chawajuć nie pad kaleni, a za plečy i ŭžywajuć formułu hetkuju: „Šyj, šyj, pašywaj, dyj druhomu padawaj!“ {{Водступ|2|em}}78. ''Siało''. Wybirajecca „haspadar“, „anieł“ i „čort“. Paśla anieł i čort adychodziać, a haspadar usim hulajučym daje nazowy jakich-niebudź siołaŭ, abo wiosak. Paśla hetaha padchodzić čort: „Bum, bum!“ — „Chto tam?“ — „Sam čort!“ — „Za čym?“ — „Za siałom!“ — „Za jakim?“ — „Za takim i takim (nazywaje wiosku, abo siało). Kali pasiarod hulajučych jość hetki nazoŭ, dyk toj, chto mieŭ jaho, zamianiaje čorta, jaki siadaje na miesca adhadanaha. Kali-ž čort nie adhadaje, dyk padchodzić anieł i zwonić: „Dzyn-dzyn!“ — „Chto tam?“ — „Anieł!“ — „Za čym?“ — „Za siałom!“ i h. d. Kali adhadaje, dyk taksama zajmaje miesca adhadanaha, jaki znoŭ robicca aniełam i h. d. {{Водступ|2|em}}79. ''Žutka''. Wybirajecca „baba“, jakaja siadaje na ŭsłončyk i kliča da siabie adnaho z hulajučych,<noinclude></noinclude> hw4grxyiirglawnta878evsxo15gofz 104 124171 288102 2026-05-29T20:29:45Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «jaki nachilajecca twaram da kalen baby, a jamu nakrywajuć čym-niebudź haławu. Tady padychodziać hulajučyja i lohka b‘juć čym-niebudź zakrytaha tawaryša. Kali ŭsie padojduć, baba adkrywaje jamu haławu i pytaje, chto jaho biŭ pieršy. Kali jon nie zhadaje, dyk jamu kryčać: „myšku źjeŭ! myšku źjeŭ!“ i znoŭ nakrywajuć jamu haławu datul, pakul adhadaje, chto ŭdaryŭ jaho pieršy. {{Водступ|2|em}}Tady nakrywajuć haławu adh...» 288102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>jaki nachilajecca twaram da kalen baby, a jamu nakrywajuć čym-niebudź haławu. Tady padychodziać hulajučyja i lohka b‘juć čym-niebudź zakrytaha tawaryša. Kali ŭsie padojduć, baba adkrywaje jamu haławu i pytaje, chto jaho biŭ pieršy. Kali jon nie zhadaje, dyk jamu kryčać: „myšku źjeŭ! myšku źjeŭ!“ i znoŭ nakrywajuć jamu haławu datul, pakul adhadaje, chto ŭdaryŭ jaho pieršy. {{Водступ|2|em}}Tady nakrywajuć haławu adhadanamu i hulnia jdzie dalej. Bić nakrytaha maje prawa i baba, i kali nakryty nie zhadaje, što heta była jana, jamu kryčać: „staraja baba na sol uziała!“ {{Водступ|2|em}}Baba nie pieramianiajecca da kanca hulni. Jana wybirajecca z pawažniejšych tawaryšaŭ i nie pawinna zatajwać, chto ŭdaryŭ pieršym. {{Водступ|2|em}}80 ''Šawiała''. Hulajučyja ciesna siadajuć u kruh. Adzin z ich idzie ŭ siaredzinu kruha šukać šawiału, skručanuju z chustki. Šawiału starajucca ŭsie pieradać adzin druhomu i tak, kab toj — što ŭ kruzie — nie dahledziŭ, u čyich rukach šawiała. Kab u hetym šukalniku pieraškodzić, usie ruchajuć rukami. Kali šukajučy adwierniecca ŭ druhi bok ad taho, chto chawaje šawiału, dyk ułaśnik šawiały jaknajchutčej b‘je pa plačoch šawiałoj šukajučaha i pieradaje jaje druhomu. U čyich rukach šukajučy šawiału znojdzie, toj idzie na jaho miesca ŭ siaredzinu kruha i h. d. {{Водступ|2|em}}81. ''Prarok''. Hulajučyja wybirajuć „praroka“ i sadziać jaho pasiarod chaty na ŭsłonie. Paśla praroku nakrywajuć chustkaj haławu i ŭsie pabraŭšysia za ruki, chodziać nawokał jaho. Kožny z hulajučych čarodna kładzie ruku na haławu praroka, a chto-niebudź z hramady kaža: „Adam“, kali<noinclude></noinclude> hkytkn05wiy8chkfzs18vwyqptqqv7n 104 124172 288103 2026-05-29T20:34:39Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «ruku pałažyū chłapiec, i „Ewa“, — kali pałažyła dziaŭčyna. Tady prarok wiaščuje, što spatkaje ŭ žyćci: adnamu kaža, što budzie bahatym, druhomu, što ŭsio žyćcio budzie płakać i h. d. Kali prarok jość dobry žartaŭnik, dyk bywaje tut šmat śmiechu i wiasiołaści. {{Водступ|2|em}}82. ''Hniły harbuz''. Usie dzielacca na pary: chłapiec i dziaŭčyna. Chłopcy wychodziać za dźwiery i čakajuć tam, pakul dziaŭčaty,...» 288103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>ruku pałažyū chłapiec, i „Ewa“, — kali pałažyła dziaŭčyna. Tady prarok wiaščuje, što spatkaje ŭ žyćci: adnamu kaža, što budzie bahatym, druhomu, što ŭsio žyćcio budzie płakać i h. d. Kali prarok jość dobry žartaŭnik, dyk bywaje tut šmat śmiechu i wiasiołaści. {{Водступ|2|em}}82. ''Hniły harbuz''. Usie dzielacca na pary: chłapiec i dziaŭčyna. Chłopcy wychodziać za dźwiery i čakajuć tam, pakul dziaŭčaty, jakija zastalisia ŭ chacie, wybiaruć kožnaja sabie da pary adnaho z wyjšaŭšych chłapcoŭ. Jakaja-niebudź dziaŭčyna abchodzić usich i pvtajecca, chto kaho sabie wybraŭ da pary, i kaža sama, kaho jana sabie wybrała. Paśla kliča tych, što za dźwiarmi, kab išli čarodna adhadywać swaju paru. Pieršy chłapiec prychodzić, padchodzić da taje, jakaja, jak jamu zdajecca, jaho wybrała, i kłaniajecca joj. Kali jon adhadaje, dyk astajecca tut, a kali nie, dyk jamu ŭsie kryčać: „hniły harbuz!“ Paśla hetaha jon pawinien uciakać nazad za dźwiery, a adhadywać budzie čarodny. Tak hulajuć dalej, pakul kožny adhadaje swaju paru. Tady jduć za dźwiery dziaŭčaty i ŭsia hulnia pačynajecca taksama z dziaŭčynami. {{Водступ|2|em}}83. ''Husi laciać''. Hulajučyja stawiać palcy na stoł u adno miesca. Paśla adzin z hulajučych kaža: „Husi laciać“! i padnimaje pry hetym uwierch ruku. Usie taksama pawinny padniać ruki. Tady toj znoŭ kaža: {{Абмылка|Kački|„Kački}} laciać! — „Laciać“ — „Wirab‘i laciać!“ „Laciać“. — „Ščupaki laciać!“ {{Водступ|2|em}}Mała źwiartajučyja pry hetym uwaha, padnimać uharu ruki, kažučy: „laciać!“ — tady pawinny za heta dać štraf — jakuju-niebudź reč. {{Водступ|2|em}}Paśla jznoŭ ci toj samy, ci druhi z {{перанос-пачатак|п=hulaju|к=čych}}<noinclude></noinclude> 0kqybjenvjzi3ce0przp2nd71rkt0zf 104 124173 288104 2026-05-29T20:38:23Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="8"/>{{перанос-канец|п=hulaju|к=čych}}, wyličaje roznyja nazowy ptuškaŭ, padnimajučy pry kožnym nazowie ŭharu ruku, a kali-niebudź uniespadzieŭki skaža nazoŭ nia ptuški i chto padnimie pry hetym ruku, — daje štraf i h. d. Toj, chto kaža, maje prawa padnimać ruku na ŭsie nazowy, chacia-b i nia ptuški. Paśla kožny štraf pawinien być wykupleny, dziela hetaha ŭsie ahułam sudziać, jakuju karu prydumać aštra...» 288104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="8"/>{{перанос-канец|п=hulaju|к=čych}}, wyličaje roznyja nazowy ptuškaŭ, padnimajučy pry kožnym nazowie ŭharu ruku, a kali-niebudź uniespadzieŭki skaža nazoŭ nia ptuški i chto padnimie pry hetym ruku, — daje štraf i h. d. Toj, chto kaža, maje prawa padnimać ruku na ŭsie nazowy, chacia-b i nia ptuški. Paśla kožny štraf pawinien być wykupleny, dziela hetaha ŭsie ahułam sudziać, jakuju karu prydumać aštrafawanamu. <section end="8"/> <section begin="III"/>{{Цэнтар|III.<br />'''Bielaruskija narodnyja sporty, skoki, charawody, zababony i wierawańni.'''}} {{Водступ|2|em}}Biełaruskaja sialanskaja moładź achwotna addajecca roznym sportam, chacia j nie razumieje karyści ich u raźwićci i hartawańni arhanizmu. Wiaskowaja moładź addajecca sportawi dziakujučy instynktoŭnaje achwocie da ruchu. {{Водступ|2|em}}''Lohkaja atletyka''. Lohkaj atletycy, jak bieham, skokam i kidańniam, biełaruskaja wiaskowaja moładź addajecca ŭ postaci biežnych, skočnych i kidanych hulniaŭ i ihraŭ. Aprača hetaha ŭ kožnaj wioscy, abo ŭ miastečku možna prykmiecić, jak moładź addajecca lohkaj atletycy. {{Водступ|2|em}}Wypieradki ŭ biehu možna ŭbačyć wielmi časta pasiarod moładzi, taksama i zawadki — ŭ pieraskakiwańni praz niewialikija płaty, rawy i h. p. — jość ahulna raspaŭsiudžanyja miž wiaskowaj moładździu. {{Водступ|2|em}}Kidańni jość u roznych postaciach: kidańnie rukoj i pry pomačy pryładaŭ; kidańni ŭ dalačyniu i ŭwyś. Kidańnie jość narmalnaje, kidańnie pa wadzie, i kidańnie pryładami. Narmalnaje — wyjaŭlajecca ŭ kidańni kamieńnia rukoj u dalačyniu, abo ŭwyś, jak maha najdalej, abo najwyšej. {{перанос-пачатак|п=Kidań|к=nie}}<section end="III"/><noinclude></noinclude> jhtlb4h9n39ewmv34mecfay2ubkksoa 288113 288104 2026-05-30T07:40:10Z Gleb Leo 2440 288113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="8"/>{{перанос-канец|п=hulaju|к=čych}}, wyličaje roznyja nazowy ptuškaŭ, padnimajučy pry kožnym nazowie ŭharu ruku, a kali-niebudź uniespadzieŭki skaža nazoŭ nia ptuški i chto padnimie pry hetym ruku, — daje štraf i h. d. Toj, chto kaža, maje prawa padnimać ruku na ŭsie nazowy, chacia-b i nia ptuški. Paśla kožny štraf pawinien być wykupleny, dziela hetaha ŭsie ahułam sudziać, jakuju karu prydumać aštrafawanamu. <section end="8"/> <section begin="III"/>{{Цэнтар|III.<br />'''Biełaruskija narodnyja sporty, skoki, charawody, zababony i wierawańni.'''}} {{Водступ|2|em}}Biełaruskaja sialanskaja moładź achwotna addajecca roznym sportam, chacia j nie razumieje karyści ich u raźwićci i hartawańni arhanizmu. Wiaskowaja moładź addajecca sportawi dziakujučy instynktoŭnaje achwocie da ruchu. {{Водступ|2|em}}''Lohkaja atletyka''. Lohkaj atletycy, jak bieham, skokam i kidańniam, biełaruskaja wiaskowaja moładź addajecca ŭ postaci biežnych, skočnych i kidanych hulniaŭ i ihraŭ. Aprača hetaha ŭ kožnaj wioscy, abo ŭ miastečku možna prykmiecić, jak moładź addajecca lohkaj atletycy. {{Водступ|2|em}}Wypieradki ŭ biehu možna ŭbačyć wielmi časta pasiarod moładzi, taksama i zawadki — ŭ pieraskakiwańni praz niewialikija płaty, rawy i h. p. — jość ahulna raspaŭsiudžanyja miž wiaskowaj moładździu. {{Водступ|2|em}}Kidańni jość u roznych postaciach: kidańnie rukoj i pry pomačy pryładaŭ; kidańni ŭ dalačyniu i ŭwyś. Kidańnie jość narmalnaje, kidańnie pa wadzie, i kidańnie pryładami. Narmalnaje — wyjaŭlajecca ŭ kidańni kamieńnia rukoj u dalačyniu, abo ŭwyś, jak maha najdalej, abo najwyšej. {{перанос-пачатак|п=Kidań|к=nie}}<section end="III"/><noinclude></noinclude> m83wvh47ag7zdls75yrhtf2b4kwpo8a 0 124174 288106 2026-05-29T20:39:40Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Hulni i ihry intelektualnyja | аўтар = Уладзіслаў Казлоўскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Гістарычна-этнаграфічная праца | папярэдні = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Hulni i ihry raŭnawažnyja|Hulni i ihry raŭnawažnyja]] | наступны = Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ...» 288106 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Hulni i ihry intelektualnyja | аўтар = Уладзіслаў Казлоўскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Гістарычна-этнаграфічная праца | папярэдні = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Hulni i ihry raŭnawažnyja|Hulni i ihry raŭnawažnyja]] | наступны = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Biełaruskija narodnyja sporty, skoki, charawody, zababony i wierawańni|Biełaruskija narodnyja sporty, skoki, charawody, zababony i wierawańni]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928).pdf" from="94" to="103" fromsection="8" tosection="8" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} 0utfqffmrikivkpjkmrij9jd2lbt6qr 104 124175 288108 2026-05-30T06:12:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Сьцёпка добра помніць тое месца. Там, дзе лес пераходзіць у багну, дзе пачынае пад нагамі сьлюнява цьмякаць набраклы вільгацьцю дол, там трэба шукаць маленькай вузенечкай сьцежкі. Потым па ёй сярод куп’я, карчоў — валасатых страшыдлаў, паміж чор...» 288108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Сьцёпка добра помніць тое месца. Там, дзе лес пераходзіць у багну, дзе пачынае пад нагамі сьлюнява цьмякаць набраклы вільгацьцю дол, там трэба шукаць маленькай вузенечкай сьцежкі. Потым па ёй сярод куп’я, карчоў — валасатых страшыдлаў, паміж чорных лужын бяздонных, пакуль не адкрыецца ўзгорак, быццам нейкая выспа сярод багны-балота. Па ўзгорку направа, у бок, да густога калматага хмызьніку. Там спыніцца, ціханька сьвіснуць… {{gap|2em}}Сьцёпку самае галоўнае — да лесу дабрацца. Там ня так страшна, бо лес свой, лес ня выдасьць. У лесе кожнае дрэва знаёмае, кожная сьцежачка. A вось пакуль да лесу… Вакол вёскі жандары польскія нікаюць, падсьцерагуць часам — крышка тады і бацьку й яму. {{gap|2em}}А страшней усё — могілкі. Чаму так баіцца іх Сьцёпка? Чаму такі жах наганяюць яны сваймі старымі пакарожанымі бярэзінамі, сваймі крыжамі паніклымі? Ня верыць Сьцёпка ні ў чарцей, ні ў нябожчыкаў, ведае — глупства гэта адно, ня ўстануць мерцьвякі з могілак, не задушаць яго. А вось страшна нечага. {{gap|2em}}Бяжыць Сьцёпка краем дарогі, прыгінаецца нізенька, вострымі вочкамі бяздонную цемру сьвідруе. Ззаду, здаецца, нехта паўзе, насьцігае. Вось хапае ўжо за полы доўгай сарочкі… Уцякаць?.. {{gap|2em}}Не, гэта так, толькі здаецца. А пабегчы — тады прапаў, тады ўжо не адкараскаешся ад страху.<noinclude></noinclude> 6maoyo63gbsa5xh14ozlzp83nnsqcvs 104 124176 288109 2026-05-30T06:18:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Наперадзе загараджвае дарогу цёмная пляма. Распаўзлася абапал дарогі, берагі свае ў цемры разбавіла, зьлілася з цемрай. Гэта — могілкі… {{gap|2em}}У Сьцёпкі ня сэрца ў грудзёх, жалезны клявец — гэтак стукае, б’ецца. Але йдзе, ня спыняецца. {{gap|2em}}Чор...» 288109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Наперадзе загараджвае дарогу цёмная пляма. Распаўзлася абапал дарогі, берагі свае ў цемры разбавіла, зьлілася з цемрай. Гэта — могілкі… {{gap|2em}}У Сьцёпкі ня сэрца ў грудзёх, жалезны клявец — гэтак стукае, б’ецца. Але йдзе, ня спыняецца. {{gap|2em}}Чорная пляма разгарнулася ўшыркі, увабрала яго ў сваё нутро. З бакоў заплавалі няясныя цыбатыя цені крыжоў. Здаецца, пасуваюцца, набліжаюцца да дарогі. {{gap|2em}}А гэта што?.. Быццам нейкія крокі?.. Не, гэта-ж сэрца так б’ецца. Глупства. Зараз канец, там поле, а далей і лес ужо. {{gap|2em}}Раптам паблізу хруснула нешта. Ірвануўся Сьцёпка, у нагах нэрвовыя дрыжыкі… Але стрымаўся, заспакоіў сябе: {{gap|2em}}— Глупства. Мо’ птушка? {{gap|2em}}Наўмысьля ход замарудзіў. Пашоў, гледзячы проста перад сабой у кропку адну. Вось і канец. Лёгка ўздыхнуў, шпарчэй пасігаў па дарозе. {{gap|2em}}Лес раптам насунуўся вялізнай хмурай грамадой. Як уваходзіў Сьцёпка ў яго, пачуў сябе маленькім-маленькім, быццам казюлька якая. Але пасьмялеў, бо хіба-ж можа што стацца гэткаму маленькаму хлопчыку пад аховай магутната лесу — дзядулькі! {{gap|2em}}Ішоў па лесе вобмацкам. Натыкаўся на дрэвы і, мінаючы, абымаў іх з нейкай шчырай дзіцячай ласкай.<noinclude></noinclude> lz7ems0j0caiuq4pwezvo03weyksjm6 104 124177 288110 2026-05-30T06:25:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Патаемную сьцежку ўраз адшукаў, бо ня зьлічыць нават, колькі разоў вымерыў ён сваімі маленькімі крокамі гэтую дзікую мясьціну. Па сьцежцы паціху паноў, мацаў нагой, каб ня зьбіцца, бо троху ў бок — і капут, загрузьнеш у багне. Доўга прышлося цягну...» 288110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Патаемную сьцежку ўраз адшукаў, бо ня зьлічыць нават, колькі разоў вымерыў ён сваімі маленькімі крокамі гэтую дзікую мясьціну. Па сьцежцы паціху паноў, мацаў нагой, каб ня зьбіцца, бо троху ў бок — і капут, загрузьнеш у багне. Доўга прышлося цягнуцца. Змора валіла з ног, да зямлі прыціскала. Але йшоў, ня спыняўся. {{gap|2em}}Урэшце сьцежка вільнула раптам у бок і Сьцёпка пачуў пад нагой цьвёрды, бясьпечны грунт. Тут — направа цяпер. {{gap|2em}}Пашоў вольна, размашыста, нават галаву задраў угару. Цяпер ён не баіцца. Ані крушыначкі! Чаго-ж яму баяцца, калі тут — колькі крокаў — і свае людзі: бацька, хлопцы вясковыя… А як бацька ўзрадуецца! {{gap|2em}}Вось і хмызьнік. Сьцёпка спыніўся. Перавёў дух, каб ямчэй было сьвіснуць, бо гэта-ж цікавае. Вось толькі як: ці ў прыгоршчы ці ў два пальцы? Лепш у прыгоршчы, мусіць, бо яно ў яго надта спрытна выходзіць, якраз, як сава. {{gap|2em}}Сьцёпка склаў рукі, прыладзіўся. {{gap|2em}}— Фіў… {{gap|2em}}Усьміхнуўся здаволена. І сапраўды — якраз, як сава… Зараз адкажуць. Тады можна пайсьці. {{gap|2em}}Але нешта ня чутна. Што-ж гэта, няўжо не пачулі? Трэба другі раз… {{gap|2em}}Ізноў ня чуваць. Паждаў часінку, яшчэ раз сьвіснуў. {{gap|2em}}Ізноў ня чутна адказу. Няўжо ўсе паснулі? Ня можа быць, варта павінна стаяць.<noinclude></noinclude> ho5tulgkxn5q9cjurd1z6uyu7r2xhws 104 124178 288111 2026-05-30T06:32:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}І раптам страх ахапіў Сьцёпку. Зноў пачуў сябе адзінотным. Няўжо нікога няма? Няўжо пашлі куды ў іншае месца? Што-ж цяпер? Назад?.. {{gap|2em}}Уявіў сабе Сьцёпка дарогу: балота, могілкі… {{gap|2em}}— Не, не пайду. Трэ’ паглядзець, мо’ й сапраўды паснулі. {{gap|...» 288111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}І раптам страх ахапіў Сьцёпку. Зноў пачуў сябе адзінотным. Няўжо нікога няма? Няўжо пашлі куды ў іншае месца? Што-ж цяпер? Назад?.. {{gap|2em}}Уявіў сабе Сьцёпка дарогу: балота, могілкі… {{gap|2em}}— Не, не пайду. Трэ’ паглядзець, мо’ й сапраўды паснулі. {{gap|2em}}Сьцёпка палез у кусты. Асьцярожна рассуваў мягкае вецьце, часам спыняўся, прыслухваўся. {{gap|2em}}Ціха. Ані зыку, ані шолаху. {{gap|2em}}І чым далей, тым больш ахапляў Сьцёпку жудасны страх. Шчыльней туліўся ён да зямлі, віўся па ёй, як вужака. {{gap|2em}}Раптам скрозь вецьце агоньчык бліснуў. Сьмялей папоўз Сьцёпка. Зноў агарнула радасьць, здаволеньне. Праз колькі крокаў палянку ўбачыў наперадзе. Па ёй сьвет бегае цьмянымі дрыжыкамі, варушыць, карабаціць сонную траву. Гэта — ад вогнішча, што недалужна згасае сярод палянкі. І — што гэта? — вакол нікагутка. Пуста… {{gap|2em}}Сьцёпка паціху высунуўся на палянку, пільна прыслухаўся. І раптам — быццам ударыла яго што, ашаламіла. Лёг на зямлю, прытаіўся, поўны вострага палкага жаху. {{gap|2em}}Ці не здалося гэта яму? Не, во яшчэ… яшчэ… Хрыпіць нехта. Ды так-жа страшна, жудасна… {{gap|2em}}Задрыжэў Сьцёпка ўвесь. Ляжаў нярухліва, ня знаў, што рабіць. А там усё хрыпіць, усё хрыпіць… {{gap|2em}}Урэшце Сьцёпка набраўся адвагі, узьняўся паціху, пачаў уважна разглядаць палянку.<noinclude></noinclude> t9qi8vjj3g4zyevrtwv449rubt0jtwk 104 124179 288112 2026-05-30T06:56:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}— Вунь ён!.. {{gap|2em}}На ўскраю паляны цьмяны выблеск згасаючага вогнішча вызначыў цёмную фігуру. Нехта ляжыць, стогне. І больш мусіць нікога няма, адзін ён. {{gap|2em}}Сьцёпка троху счакаў і потым гукнуў палахліва: {{gap|2em}}— Дзядзечка! {{gap|2em}}І сам зьдзів...» 288112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Вунь ён!.. {{gap|2em}}На ўскраю паляны цьмяны выблеск згасаючага вогнішча вызначыў цёмную фігуру. Нехта ляжыць, стогне. І больш мусіць нікога няма, адзін ён. {{gap|2em}}Сьцёпка троху счакаў і потым гукнуў палахліва: {{gap|2em}}— Дзядзечка! {{gap|2em}}І сам зьдзівіўся свайму голасу: такі слабы, ледзь чутны. Другі раз паклікаў: {{gap|2em}}— Дзядзька! {{gap|2em}}У адказ зноў пачуўся цяжкі жудасны хрып. Тады ён бліжэй падышоў, пачаў разглядаць. У твар зазірнуў. І раптам кінуўся з дзікім прарэзьлівым крыкам: {{gap|2em}}— Татачка!.. {{gap|2em}}Бацька назваў сына. Напружыўся і загаварыў скрозь сударгавую хрыпоту: {{gap|2em}}— Сьцёпка… сыночак… гэта ты… забілі мяне… знайшлі… выказаў нехта… Уцяклі каторыя… у Седлішча… так згаворана было… Ой, цяжка, баліць… {{gap|2em}}Зноў захрыпеў, застагнаў. На вуснах злавесным булькатам чорная кроў. {{gap|2em}}Сьцёпка горка, адчайна плакаў. У роспачы туліўся галавёнкаю да бацькавых грудзей. {{gap|2em}}Бацька раптам заварушыўся. {{gap|2em}}— Ой… цяжка… гарыць, ой… ой… {{gap|2em}}Апошні ўздых — і выпрастаўся, змоўк. Сьцёпка перш не зразумеў, потым усё стала ясна. {{gap|2em}}— Памёр!.. Няма таткі!..<noinclude></noinclude> 172imgfq5a5ge3mwwhkc8ddgdv2qns6 104 124180 288114 2026-05-30T07:44:04Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=Kidań|к=nie}} pa wadzie wyjaŭlajecca ŭ tym, kab kinuć kamień raŭnaležna da pawierchniaje płoščy wady tak, kab jon moh niekalki razoŭ adbicca ad wady. U kaho kamień bolš razoŭ adab‘jecca ad wady, toj ličycca łaŭčejšym. Pryładaj da kidańnia kamieńniaŭ jość „puščałka“, jakaja bywaje draŭlanaja, abo z wiaroŭki, pojasa, ramiania i h. p. {{Водступ|2|em}}Puščałka z drewa robicca hetak: b...» 288114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=Kidań|к=nie}} pa wadzie wyjaŭlajecca ŭ tym, kab kinuć kamień raŭnaležna da pawierchniaje płoščy wady tak, kab jon moh niekalki razoŭ adbicca ad wady. U kaho kamień bolš razoŭ adab‘jecca ad wady, toj ličycca łaŭčejšym. Pryładaj da kidańnia kamieńniaŭ jość „puščałka“, jakaja bywaje draŭlanaja, abo z wiaroŭki, pojasa, ramiania i h. p. {{Водступ|2|em}}Puščałka z drewa robicca hetak: biarecca pałka i adzin kaniec jaje trochi raščepliwajecca. Układajuć u raščep kamień i trymajučy pałku druhim kancom mocna zamachiwajucca jeju, pry hetym kamień wyrwiecca z raščepu i palacić mnoha dalej, čymsia ad ruki. Čym daŭžejšaja pałka, tym dalej palacić kamień. {{Водступ|2|em}}Puščałka z wiaroŭki wyhladaje hetak: šnur kala 2-ch aršyn daŭhi jość pasiaredzinie na niekalki wiarškoŭ dubaltowy (padwojny), abo zamiest hetaha ŭ tym miejscy maje šyroki ramianiok, abo jakuju tkaninu. Heta zroblena dziela taho, kab u tym miescy možna było pałažyć kamień. Hety šnur trymajecca ŭ ruce za abodwa kancy. {{Абмылка|Ułažyŭ-šy|Ułažyŭšy}} pasiaredzinie šnura kamień, kidajučy razhojdywaje jaho i pry razmachu wypuščaje adzin kaniec šnura, ad čaho kamień wylataje i lacić 2—3 razoŭ dalej, čymsia ad ruki. {{Водступ|2|em}}Lohkaja atletyka, jak biehi, skoki i kidańni, wyrablaje dobraje dziejańnie lohkich i serca, uzmacniaje našyja sustawy i naahuł hartuje i ŭzmacniaje ceły arhanizm. {{Водступ|2|em}}''Wodnyja sporty''. Nia kožnaja biełaruskaja wioska znachodzicca ŭ abstawinach, pazwalajučych upraŭlać wodnyja sporty. Pamima hetaha mała možna spatkać Biełarusa, kab jon nia ŭmieŭ ani troški pływać. Nia kažučy pra tych, što žywuć kala rek<noinclude></noinclude> pw28oewnlm4gqnib85iopfv90hkg3mu 104 124181 288115 2026-05-30T07:47:43Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «i wazioraŭ i majuć dobryja abstawiny addawacca wodnym sportam, — nawat i ŭ wioskach, nia majučych rek, abo wazioraŭ, zaŭsiody znojdziecca jakaja-niebudź sadžałka, dzie moładź chacia trochi nawučycca pływać. Pływajuć pierawažna „pa sabačamu“, h. značyć hartajučy rukami i b‘jučy pa wadzie nahami. Žychary žywučyja bliska rek i wazioraŭ addaŭna lubiać jeździć na łodkach ci to dla rybałoŭstwa, ci dla pryjemnaści, ci dziel...» 288115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>i wazioraŭ i majuć dobryja abstawiny addawacca wodnym sportam, — nawat i ŭ wioskach, nia majučych rek, abo wazioraŭ, zaŭsiody znojdziecca jakaja-niebudź sadžałka, dzie moładź chacia trochi nawučycca pływać. Pływajuć pierawažna „pa sabačamu“, h. značyć hartajučy rukami i b‘jučy pa wadzie nahami. Žychary žywučyja bliska rek i wazioraŭ addaŭna lubiać jeździć na łodkach ci to dla rybałoŭstwa, ci dla pryjemnaści, ci dziela inšych patreb. Da hetaha časta ŭžywajecca pieršabytnych typaŭ łodki, jak „kamiaha“. Jana wydaŭblajecca z toŭstaha biarwieńnia i maje wyhlad karyta. Daŭžynia „kamiahi“ kala 3-ch aršyn. Piaredniaja čaść jaje zaakruhlenaja. Pry jaździe na kamiazie stanawiacca na kaleni. Dziela lepšaje raŭnawahi, da bakoŭ kamiahi prybiwajucca niewialikija doški. Pry cichaj pahodzie takaja łodka moža ŭtrymliwać 2-ch čaławiek. Jazda na kamiazie wymahaje peŭnaści siabie i adwahi, dziela taho, što pry niezachawańni raŭnawahi lohka moža pierawiarnucca. {{Водступ|2|em}}Biełarusy lubiać rybałoŭstwa. Jany łowiać rybu nia tolki roznymi pryładami, ale nawat prostym sposabam, hołymi rukami — šukajučy ŭ trawie i ŭ norach pad kustami niekatarych parodaŭ ryb, jak naprykład płotki, „bałaby“; taksama lowiacca hołymi rukami raki. Hetkaja łoŭla wymahaje adwahi i ŭmieńnia pływać. Usio heta prywučaje Biełarusa da baraćby z pryrodaj i dawańnia sabie rady ŭ žyćci nawat u niekarysnych abstawinach. {{Водступ|2|em}}''Zimowyja sporty''. Zima daje biełaruskaj moładzi bolš razrywak i wiasiołaści, čymsia inšaja para hodu. Moładź hučna addajecca roznym zimowym razryŭkam. Pieradusim kožny lubić paślizhacca na lodzie. Da hetaha nawat nie patrebna {{перанос-пачатак|п=pryła|к=daŭ}}<noinclude></noinclude> febutx1esd588647d553a8ngrhioy0l 104 124182 288116 2026-05-30T07:50:41Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=pryła|к=daŭ}}. Chto chodzić u hetak zwanych klombach, abo kandałoch (boty, abo kamašy z dzierawianaj padošwaj, raspaŭsiudžanyja ŭ Zachodniaj Biełarusi), toj łoŭka ślizhajecca na ich. {{Водступ|2|em}}Ślizhajucca ŭ hetkich pozach: stojačy, u prysiadku, stojačy na adnej nazie, u prysiadku na adnej nazie i h. p. {{Водступ|2|em}}Da ślizhańnia ŭžywajucca i pryłady, jak kańki, jakija robiacca he...» 288116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=pryła|к=daŭ}}. Chto chodzić u hetak zwanych klombach, abo kandałoch (boty, abo kamašy z dzierawianaj padošwaj, raspaŭsiudžanyja ŭ Zachodniaj Biełarusi), toj łoŭka ślizhajecca na ich. {{Водступ|2|em}}Ślizhajucca ŭ hetkich pozach: stojačy, u prysiadku, stojačy na adnej nazie, u prysiadku na adnej nazie i h. p. {{Водступ|2|em}}Da ślizhańnia ŭžywajucca i pryłady, jak kańki, jakija robiacca hetak: kawałak palena, abstruhanaha ŭ trykutnuju formu, na spodzie z hrubym drotam, — dla lepšaha ślizhańnia. Robicca taksama i forma doščački z dwuma dratami ŭ spodzie. Taki kaniok nakładajecca tolki na adnu nahu. Da łoŭkich zaličajecca toj, chto moža jak najdalej prajechać na adnej nazie. Takaja jazda na adnej nazie dobra wyrablaje raŭnawahu tuława i ŭzmacniaje nerwowuju systemu. {{Водступ|2|em}}Aprača ślizhańnia na kańkach, raspaŭsiudžana jość jazda na sankach z horki, jazda z horki na abladzianieŭšych doškach, abo kruhłych „ladziošach“, wyrublenych na race i prytarnawanych da dobraha siadžeńnia. {{Водступ|2|em}}Na lodzie robicca „katok“ i „krutarha“. Kab zrabić katok, zamaražywajuć u lod kruhły koł, na jakoha nasoŭwajecca koła ad waza. Da koła prywiazywajecca doŭhaja žerdź; na kaniec žerdzi prymacoŭwajucca sanki. Pamiž špicaŭ koła ŭstaŭlajucca kały, pry pomačy jakich niekalki asob kruciać koła. Ad hetaha sanki z wialikaj chutkaściu apisywajuć kruh. Na sankach siadziać niekalki asob, jakija katajucca z takoju-ž chutkaściu. {{Водступ|2|em}}Krutarha robicca hetak: na zamarožany koł u lodzie kładziecca tonkaje biarwieńnie, tak, — kab kancy jaho nie pierawiešywalisia.<noinclude></noinclude> p862fp3s9f2nwgs4z71lt1dntcse35x 104 124183 288117 2026-05-30T07:54:33Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Paśla na kožny kaniec biarwieńnia siadaje chłapiec, a druhija chodziačy nawokał kała prywodziać bierwiano ŭ kruhowy ruch. Hetkija katki i krutarki wyrablajuć adwahu, zahartoŭwajuć učaśnikaŭ i dajuć im šmat karysnych ruchaŭ i wiasiołaści. Na wioskach, dzie niama ni raki, ni woziera, sabraŭšajasia hramadoj moładź biare prostyja sani, časam nawat chapaje z panadworka biez dazwołu haspadara, i zaciahnuŭšy dzie...» 288117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Paśla na kožny kaniec biarwieńnia siadaje chłapiec, a druhija chodziačy nawokał kała prywodziać bierwiano ŭ kruhowy ruch. Hetkija katki i krutarki wyrablajuć adwahu, zahartoŭwajuć učaśnikaŭ i dajuć im šmat karysnych ruchaŭ i wiasiołaści. Na wioskach, dzie niama ni raki, ni woziera, sabraŭšajasia hramadoj moładź biare prostyja sani, časam nawat chapaje z panadworka biez dazwołu haspadara, i zaciahnuŭšy dzie-niebudź na niewialikuju haru, z wiasiołaściu i śmiechami wozicca na saniach, až pakul haspadar ahledziŭšysia, z krykam nie adbiare swaich saniej, a hramada jdzie šukać nowych saniej. {{Водступ|2|em}}''Konnaja jazda''. Ad najdaŭniejšych časaŭ Biełarusy lubili hadawać koni i achwotna jeździli konna. Ab hetym my možam dahadywacca z starych biełaruskich narodnych pieśniaŭ, u jakich časta ŭspaminajecca pra koni i konnuju jazdu, apiawajučy łoŭka jeździačych konna i majučych dobryja koni. Naprykład kaladoŭščyki, chadziŭšyja z hwiazdoj, pamiž inšym haspadaru piajuć: {{block center/s}} „A ŭ luzie, ŭ luzie,<br /> na žoŭtym piasku,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Raŭčačok biažyć,<br /> kładačka lažyć,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Na toj kładačcy<br /> Koničak staić,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar.<br /> Na tym koniku<br /> siadzielca lažyć,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /><noinclude></noinclude> a2fgos8ocezvfyej0myrxhltsz4s68b 104 124184 288118 2026-05-30T07:57:46Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «Na tym siadzielcy<br /> Andrejka siadzić,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Chwalicca kaniom<br /> pierad karalom,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Niama ŭ karala<br /> takoha kania,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Chwalicca županam<br /> pierad swaim panam<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Niama ŭ pana<br /> takoha župana,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Chwalicca strełkami<br /> pierad dzieŭkami<br /...» 288118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Na tym siadzielcy<br /> Andrejka siadzić,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Chwalicca kaniom<br /> pierad karalom,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Niama ŭ karala<br /> takoha kania,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Chwalicca županam<br /> pierad swaim panam<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Niama ŭ pana<br /> takoha župana,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Chwalicca strełkami<br /> pierad dzieŭkami<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> Niama ŭ was, dziewački,<br /> takich strełačak,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!“ {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Uspamin ab strełkach daje asnowu ćwierdzić, što pieśnia heta pachodzić z časoŭ užywańnia łuku i što tady ŭžo chwalilisia dobrymi końmi, a hetym samym možna kazać, što tady była raspaŭsiudžana konnaja jazda. {{Водступ|2|em}}Abo znoŭ u adnej pieśni haworycca: {{block center/s}} „Što-ž to za małajcy, dy wajny bajacca:<br /> Ja-ž małada wajny nie bajusia;<br /> Siem mil boram išła i kania ŭ rukach wiała!<br /> Ja konika wiadu i jahadańki biaru, a jahadańki biaru, dyj nia wiedaju kamu…“ {{block center/e}}<noinclude></noinclude> aidlraq0q5jojllg7s4glyboxpftc4c 104 124185 288119 2026-05-30T08:01:50Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Abo ŭ inšaj: „Na hare sonca sijajeć, Iwańka konika siadłajeć a ŭ jaho mamuchna pytajeć: kudy konika siadłaješ? Što-ž tabie, mamuchna, da taho? Siadłaju konika sam swajho, pajedu ŭ nočańku načnuju pa swaju Hanulku wiečnuju!“ {{Водступ|2|em}}Abo z pieśniaŭ Zachodniaje Biełarusi: {{block center/s}} Čom ty, konik, wady nia p‘ješ? ci darožku čuješ?<br /> Com ty, synku Jasiuleńku, doma nie načuj...» 288119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Abo ŭ inšaj: „Na hare sonca sijajeć, Iwańka konika siadłajeć a ŭ jaho mamuchna pytajeć: kudy konika siadłaješ? Što-ž tabie, mamuchna, da taho? Siadłaju konika sam swajho, pajedu ŭ nočańku načnuju pa swaju Hanulku wiečnuju!“ {{Водступ|2|em}}Abo z pieśniaŭ Zachodniaje Biełarusi: {{block center/s}} Čom ty, konik, wady nia p‘ješ? ci darožku čuješ?<br /> Com ty, synku Jasiuleńku, doma nie načuješ?“…<br /> „Waźmi, synku Jasiuleńku, kania waranoha, wiadzi jaho da stajenki hawary da jaho“ i h. p. {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}I ciapier kožny Biełarus umieje jeździć konna i zusim swabodna čujecca na kani. Užo z maładych let baćka probuje sadzić syna na kania, prywučajučy jaho da kania i da jazdy na im, a ŭžo kala 10—12 hadoŭ žyćcia sialanski chłapiec čujecca swabodna na kani, chacia j biez siadła. Wiasnoj, kali jeduć z pola, dzie paświli swaje koni, chłapcy achwotna „iduć“ na wypieradki konna. A časta nawat wyabražajuć saboj rycaraŭ, parabiŭšy sabie ŭ lesie dzierawianyja piki i prybraŭšysia karoj, robiačy pahony, biełyja stužki na šapkach i h. p. {{Водступ|2|em}}Tady adna partyja idzie na druhuju, robiačy cełyja turniry, što časam prachodzić nie biaz wypadku ŭ takoj „rycarskaj hulni“. Naahuł sielanin Biełarus addany kaniu, jak swajmu najlepšamu tawaryšu, bo i sapraŭdy sielanin Biełarus biez kania — jak biaz ruk. {{Водступ|2|em}}Jazda konna naahuł wyrablaje adwahu i prytomnaść rozumu, wučyć paznawać norawy žywioły i padparadkawać jaje swajej woli, taksama niaraz zmušaje i čaławieka da razwažnaha abchodžańnia z žywiołaj.<noinclude></noinclude> p7fhk30fsrjb6yc6l56y0m8ze8s820t 104 124186 288120 2026-05-30T08:06:03Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}''Dužańnie''. Hety sport jość u Biełarusaŭ wielmi pašyrany. Dzie-b nie sabrałasia hramadka chłapcoŭ, ci ŭ chacie, ci na panadworku, ci ŭ poli pasučy žywiołu, — zaraz znachodziacca amatary padužacca. Kožny choča mieć sławu siłača, starajučysia jaknajbalej pawalić druhich. Dužańnie adbywajecca roznymi sposabami, naprykład: {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Nakryž}}. Praciŭniki biarucca praz ple...» 288120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}''Dužańnie''. Hety sport jość u Biełarusaŭ wielmi pašyrany. Dzie-b nie sabrałasia hramadka chłapcoŭ, ci ŭ chacie, ci na panadworku, ci ŭ poli pasučy žywiołu, — zaraz znachodziacca amatary padužacca. Kožny choča mieć sławu siłača, starajučysia jaknajbalej pawalić druhich. Dužańnie adbywajecca roznymi sposabami, naprykład: {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Nakryž}}. Praciŭniki biarucca praz plečy tak, što adna ruka jość na plačy, druhaja pad pachaj praciŭnikaŭ (nakryž). Pry hetym kožny jaknajbalej raskaračywajecca, kab macniej trymacca na nahach. Toj ličycca pawalenym, chto ŭpaŭ na ziamlu pieršym, abo kali ŭpaduć abodwa — toj, chto byŭ padyspodam. Pry hetym dužańni nielha „padstaŭlać nožki“, heta značyć nielha pamahać sabie nahami. Adnym z widaŭ dužańnia nakryž jość dužańnie „za pajasy“ „za siaredziny“. Heta adbywajecca taksama, tolki z toj roźnicaj, što praciŭniki biaruć adzin druhoha rukami za pojas, abo dziahu, — kali heta jość dužańnie „za pajasy“, — abo za siaredzinu, — kali heta dužańnie „za siaredzinu“. Rešta prawiły takija samyja, jak u dužańni „nakryž“; {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Zzadu}}. Adzin, pierawažna trochi słabiejšy, abyjmaje druhoha zzadu rukami za siaredzinu, kala {{Абмылка|pojasa|pojasa}} Druhi swajmi rukami biarecca za ruki pieršaha, pryciskajučy ich swaimi łokciami, nie pazwalajučy hetym samym praciŭniku swabodna mianiać miejsca abchwatu. Toj, što staić zadam, schilajecca pry dužańni napierad, utrudniajučy hetym swajmu praciŭniku jaho pawalić. {{Водступ|2|em}}Ličycca pawalenym toj, chto pieršy ŭpadzie na ziamlu, abo, — kali ŭpaduć razam, — toj, chto byŭ padyspodam;<noinclude></noinclude> 0is1bfbci0pjc4wj42do1rerpib9dpx 104 124187 288121 2026-05-30T08:08:49Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Pa cyhansku}}. Dwuch dužalnikaŭ siadajuć na ziamli, adzin kala druhoha, — tak, kab kožny byŭ na inšy bok twaram. Paśla kładucca na plečy tak, kab kožny moh pałažyć swaju prawuju ruku na prawaje plačo praciŭnika. Tak trymajučysia padnimaje kožny ŭ haru nahu, lažačuju pry boku praciŭnika. U najwyžšym miescy začaplajuć nohi piatkami i enerhičnym zamacham nahi kožny starajecca adkinuć ad...» 288121 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Pa cyhansku}}. Dwuch dužalnikaŭ siadajuć na ziamli, adzin kala druhoha, — tak, kab kožny byŭ na inšy bok twaram. Paśla kładucca na plečy tak, kab kožny moh pałažyć swaju prawuju ruku na prawaje plačo praciŭnika. Tak trymajučysia padnimaje kožny ŭ haru nahu, lažačuju pry boku praciŭnika. U najwyžšym miescy začaplajuć nohi piatkami i enerhičnym zamacham nahi kožny starajecca adkinuć ad siabie nahu praciŭnika. Pry silnym zamachu dužejšy pierakulić praciŭnika praz haławu, što ličycca pieramohaj; {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Zwarušyć z miesca}}. Dužalniki stanowiacca tak, kab byŭ kožny ŭ inšy bok twaram (nasuproć siabie). Prawyja nohi staŭlajuć tak, kab jany prytulalisia adna da druhoj. Paśla biarucca prawymi rukami i starajucca adzin druhoha zwarušyć z miesca. Dziela hetaha možna pchać prawaj rukoj ad siabie, ciahnuć uprawa, ulewa i h. p. Toj ličycca pieramožcam, chto pieršy zwarušyŭ prawuju nahu. Lewaj-ža nahoj možna warušyć i pierastaŭlać uwa ŭsie baki, aby tolki pry hetym nie zwarušyć prawaj nahi. Možna pieraciahiwacca i lewaj rukoj, tady ŭsio, što było skazana pra prawuju ruku i nahu, budzie adnosicca da lewaj ruki i nahi; {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Padnimacca}}. Adzin z dužalnikaŭ łažycca twaram da ziamli, druhi łažycca jamu na plečy i prasunuŭšy ruki miž pachami lažačaha a ziamloj abymaje jaho abieruč za kark, ščamlajučy pry hetym ruki. Tady lažačy padyspodam pawinien ustawać. Kali jon ustaje, dyk wierchni starajecca hnuć abieruč jamu kark u niz. Pry hetym słabšy, a nawat i ŭ roŭnaj swajmu praciŭniku sile, nia budzie mahčy padniacca, chiba budzie mieć dobra wyhimnastykawany i silny kark.<noinclude></noinclude> 73vpm96bbtnosm65xtuno8pwsndi2x4 104 124188 288122 2026-05-30T08:15:00Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}''Stralańnie i palawańnie''. Za daŭnych časaŭ Biełarusy achwotna stralali z łuka i lubili palawańnie. Z staradaŭnaj biełaruskaj piśmiennaści wiedajem, što palawańnie było kaliś raspaŭsiudžana, jak miž znatnymi tak i miž prostymi ludźmi. Kniazi i bajary rabili palawańnie u wialikim raźmiery, biaručy da hetaha šmat ludziej da nahonki i da stralańnia. Takija palawańni nazywalisia łowami i mieli wialiki paśpi...» 288122 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}''Stralańnie i palawańnie''. Za daŭnych časaŭ Biełarusy achwotna stralali z łuka i lubili palawańnie. Z staradaŭnaj biełaruskaj piśmiennaści wiedajem, što palawańnie było kaliś raspaŭsiudžana, jak miž znatnymi tak i miž prostymi ludźmi. Kniazi i bajary rabili palawańnie u wialikim raźmiery, biaručy da hetaha šmat ludziej da nahonki i da stralańnia. Takija palawańni nazywalisia łowami i mieli wialiki paśpiech nawat za miežami Biełaruska-Litoŭskaha haspadarstwa. Ciapier, pamima taho, što jość, i byli daŭniej, trudnaści mieć strelbu, Biełarus adnak časta tajkom sabie chawaje jaje dla metaŭ palaŭničych. {{Водступ|2|em}}Chłapcy z samych maładych let pačynajuć sami sabie roznymi sposabami rabić strelby. Heta jość adna z prajawaŭ mužčynskaha bajawoha instynktu, złučanaha z tradycyjaj prabaćkoŭ, lubiŭšych palawańnie i stralańnie z łuku. Dokazam taho, što daŭnyja Biełarusy ahulna ŭžywali i lubili łuk, jość — biełaruskija narodnyja pieśni, hdzie ab im (łuku) haworycca, naprykład: {{block center/s}} … „Pa dware chodzić moład Jakaŭka,<br /> pa dware chodzić, łučok padymaje,<br /> łučok padymaje, choča sokała ŭbić“.<br /> {{gap|2em}}([[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Романовъ]]. [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)|Бел. сборникъ]], [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/8-9/9|выпускъ ІХ]]). {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Abo znoŭ: {{block center/s}} „Andrejka siadzić,<br /> chwalicca kaniom<br /> pierad karalom,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> …Chwalicca strełkami<br /> pierad dzieŭkami,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /><noinclude></noinclude> 7l9sjwbiolmtqefvcf5vjtr96cobt6h 288123 288122 2026-05-30T08:15:22Z Gleb Leo 2440 288123 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}''Stralańnie i palawańnie''. Za daŭnych časaŭ Biełarusy achwotna stralali z łuka i lubili palawańnie. Z staradaŭnaj biełaruskaj piśmiennaści wiedajem, što palawańnie było kaliś raspaŭsiudžana, jak miž znatnymi tak i miž prostymi ludźmi. Kniazi i bajary rabili palawańnie u wialikim raźmiery, biaručy da hetaha šmat ludziej da nahonki i da stralańnia. Takija palawańni nazywalisia łowami i mieli wialiki paśpiech nawat za miežami Biełaruska-Litoŭskaha haspadarstwa. Ciapier, pamima taho, što jość, i byli daŭniej, trudnaści mieć strelbu, Biełarus adnak časta tajkom sabie chawaje jaje dla metaŭ palaŭničych. {{Водступ|2|em}}Chłapcy z samych maładych let pačynajuć sami sabie roznymi sposabami rabić strelby. Heta jość adna z prajawaŭ mužčynskaha bajawoha instynktu, złučanaha z tradycyjaj prabaćkoŭ, lubiŭšych palawańnie i stralańnie z łuku. Dokazam taho, što daŭnyja Biełarusy ahulna ŭžywali i lubili łuk, jość — biełaruskija narodnyja pieśni, hdzie ab im (łuku) haworycca, naprykład: {{block center/s}} … „Pa dware chodzić moład Jakaŭka,<br /> pa dware chodzić, łučok padymaje,<br /> łučok padymaje, choča sokała ŭbić“.<br /> {{gap|1.5em}}([[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Романовъ]]. [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)|Бел. сборникъ]], [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/8-9/9|выпускъ ІХ]]). {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Abo znoŭ: {{block center/s}} „Andrejka siadzić,<br /> chwalicca kaniom<br /> pierad karalom,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /> …Chwalicca strełkami<br /> pierad dzieŭkami,<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar!<br /><noinclude></noinclude> mp7c3k6wajzatt3uffkudembt055pzo 104 124189 288124 2026-05-30T08:19:19Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «Niama ŭ was, dziewački,<br /> takich strełačak.<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar! i h. p.<br /> {{Калёнтытул|right=(tam-ža, bał. 117).}} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}''Tancy'' (''skoki'') ''i charawody''. Pierad tym, jak budu apisywać biełaruskija tancy, abznajomimsia z tancami staradaŭnych časoŭ i ich značeńniem u staradaŭnych narodaŭ, pieradusim staradaŭnych Hrekaŭ i Rymlanaŭ, dzie jany byli najbolš tady raspa...» 288124 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Niama ŭ was, dziewački,<br /> takich strełačak.<br /> {{gap|7.5em}}— św. wiečar! i h. p.<br /> {{Калёнтытул|right=(tam-ža, bał. 117).}} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}''Tancy'' (''skoki'') ''i charawody''. Pierad tym, jak budu apisywać biełaruskija tancy, abznajomimsia z tancami staradaŭnych časoŭ i ich značeńniem u staradaŭnych narodaŭ, pieradusim staradaŭnych Hrekaŭ i Rymlanaŭ, dzie jany byli najbolš tady raspaŭsiudžany i mieli hramadzkaje značeńnie. {{Водступ|2|em}}Taniec u staradaŭnych Hrekaŭ i Rymlanaŭ mieŭ wialikaje značeńnie. Jon byŭ złučany z relihijaj, tworačy peŭnuju formu relihijnaha kultu, pobač z muzykaj i śpiewam. Byŭ miž inšym štukaj, tak, jak mastactwa, reźba i poezija. A dziela taho, što Hreki ŭsio heta ličyli, jak wielmi karysny wychawaŭčy dziejnik, dyk i taniec staralisia abmiežyć u peŭnyja abawiazkowyja normy. Tancy ŭ Hrekaŭ adbywalisia pierawažna na adkrytym miescy i paasobku, abo charawodami. Hetyja tancy wyjaŭlali jakija-niebudź pieražywańni čaławiečaje dušy. Dziela hetaha taniec hrecki maje čysta mimičny charaktar. Jon wyjaŭlaje histaryčnyja i skazačnyja wypadki, roznyja stany dušy, jak radaść, sum, kachańnie, nienawiść i h. p. Jość niekalki widaŭ<ref>Ab hetym kažuć malunki na staradaŭnych hreckich pasudzinach, tworčaść Lukijana i Athenazora, žywučych u epoce rymskaha carstwa i inš.</ref> staradaŭnych hreckich tancaŭ, naprykład: tancy wajennyja, relihijnyja, tancy wykonywanyja ŭ časie ŭračystych abchodaŭ i tancy prywatnaha charaktaru. Z wajennych tancaŭ najbolš wiedamy byŭ {{перанос-пачатак|п=pyrri|к=che}}<noinclude></noinclude> mz5xlef24o8d7guigrpksqmiq4pdv21 104 124190 288125 2026-05-30T08:22:17Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=pyrri|к=che}}“, a najlepšymi tancorami byli spartancy. Charaktar tancaŭ na čeść roznych bahoŭ zaležyŭ ad natury henych bahoŭ. Naprykład, taniec „geranos“, wykonywany na čeść Appolina, aznačaŭsia spakojnymi ruchami. Taniec na čeść Kubyli, abo Dionyzosa mieŭ charaktar orhijawy. Na čeść Kubyli, bahini fryhijskaj, tancawali pierawažna duchoŭniki pad hałaśliwuju arkiestru, padobnuju da siańniašniah...» 288125 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=pyrri|к=che}}“, a najlepšymi tancorami byli spartancy. Charaktar tancaŭ na čeść roznych bahoŭ zaležyŭ ad natury henych bahoŭ. Naprykład, taniec „geranos“, wykonywany na čeść Appolina, aznačaŭsia spakojnymi ruchami. Taniec na čeść Kubyli, abo Dionyzosa mieŭ charaktar orhijawy. Na čeść Kubyli, bahini fryhijskaj, tancawali pierawažna duchoŭniki pad hałaśliwuju arkiestru, padobnuju da siańniašniaha jazz-banda. Pry hetym dachodzili da takoha fanatyzmu, što kalečyli samych siabie. {{Водступ|2|em}}Kabiety mieli taksama swaje tancy — na čeść ich bahoŭ, pryčym taksama dachodzili da roznych fanatyčnych čynaŭ. {{Водступ|2|em}}Tancy wykonywanyja na roznych uračystych abchodach mieli mieniej relihijnaha charaktaru. Da hetych naležaŭ h. zwany cykličny charawod, z jakoha paŭstała hreckaja drama. {{Водступ|2|em}}Taniec „emmeleia“, wykonywany praz h. zwany trahičny charawod, byŭ supakojny i pawažny. {{Водступ|2|em}}Tancy „kordax“ i „sikinnis“, wykonywanyja ŭ kamedyi i dramie, mieli enerhičnyja, chutkija ruchi. {{Водступ|2|em}}Tancy prywatnaha charaktaru, naprykład, na wiasielli, na radzinach, na chawańni niaboščyka i siamiejnych balach, wykonywalisia ŭ takim nastroi, jakoha wymahaŭ siamiejny abchod. Adnosna balu, dyk tut tancawali častkowa samyja hości, častkowa adumysłowa prywiedzienyja fachowyja tancory. Inakš uwažali tancy Rymlanie. Jany nie prydawali im wialikaha značeńnia, a nawat ličyli, što nie wypadaje wolnamu čaławieku hetym zajmacca. Uwažali taniec, jak prostuju razryŭku, słužačuju dla zabawy haściej, da čaho mieli fachowych tancoraŭ. Najlepšym tancam u Rymlanaŭ byŭ ad času Aŭhusta „pantomin“, jaki<noinclude></noinclude> o40uugy7anxeu3ppihiccs4dxs9y4nc 104 124191 288126 2026-05-30T08:32:16Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «byŭ u peŭnaj stupieni niemaj dramaj (Dr. K. Bulas. Taniec u Greków i Rzymian. Kurjer literacko-naukowy). {{Водступ|2|em}}Adnosna biełaruskich tancaŭ, dyk jany jość wielmi staryja, i mo‘ nawat pachodziać jašče ad pahanskich časoŭ, kali tancy ŭwachodzili ŭ źmiest relihijnych abradaŭ, abo siamiejnych uračystaściaŭ. Biełarusy majuć wielmi mnoha tancaŭ, na žal, ciapier jany iduć u zaniapad, a moładź naša ciapier achwatniej tan...» 288126 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>byŭ u peŭnaj stupieni niemaj dramaj (Dr. K. Bulas. Taniec u Greków i Rzymian. Kurjer literacko-naukowy). {{Водступ|2|em}}Adnosna biełaruskich tancaŭ, dyk jany jość wielmi staryja, i mo‘ nawat pachodziać jašče ad pahanskich časoŭ, kali tancy ŭwachodzili ŭ źmiest relihijnych abradaŭ, abo siamiejnych uračystaściaŭ. Biełarusy majuć wielmi mnoha tancaŭ, na žal, ciapier jany iduć u zaniapad, a moładź naša ciapier achwatniej tancuje nowamodnyja, niaraz brydkija i z boku fizyčnaha wychawańnia biaz nijakaje wartaści. Narodnych tancaŭ my majem bolš, čymsia chto inšy, tolki siańnia ŭžo jany nia kožnamu jość wiadomy i treba pracy ŭ hetym kirunku, kab znoŭ pastawić ich na naležnuju wyšyniu. {{Водступ|2|em}}Našyja prabaćki zaličali tancy i charawody da relihijnych abradaŭ. {{Водступ|2|em}}Treba adciemić, što biełaruskija tancy majuć charakternuju rysu: — jany wykonywajucca pierawažna hramadoj — u charawodzie — z prypieŭkami, tady, — jak Ukraincy i Rasiejcy majuć nachił tancawać paasobku. Čym starejšy biełaruski taniec, tym jon balej zbližany da charawodu, abo nawat da prostaj tawaryskaj hulni z piajańniem. {{Водступ|2|em}}Tancy naahuł dajuć karyść fizyčnuju i wychawaŭčuju. Z boku fizyčnaha jany jość, chacia nia ŭsie, himnastykaj noh, wykonywanaj pad tacht muzyki, a hetym samym wyrablajučaj rytm. Z boku wychawaŭčaha — tancujučy musić paddawacca peŭnym pryniatym zwyčajam, wučycca džentelmenstwa i naahuł musić zachowywać tawaryskija kulturnyja zwyčai. Tut jość mahčymaść spatkacca i pryzwaita biasiedawać z kachajučaj i kachanaj asobaj, z jakoj moža ŭ inšych abstawinach nielha {{перанос-пачатак|п=by|к=ło}}<noinclude></noinclude> 36t72ruulnkh29frwbojxw16eecy1i7 288127 288126 2026-05-30T08:33:07Z Gleb Leo 2440 288127 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>byŭ u peŭnaj stupieni niemaj dramaj (Dr. K. Bulas. Taniec u Greków i Rzymian. Kurjer literacko-naukowy). {{Водступ|2|em}}Adnosna biełaruskich tancaŭ, dyk jany jość wielmi staryja, i mo‘ nawat pachodziać jašče ad pahanskich časoŭ, kali tancy ŭwachodzili ŭ źmiest relihijnych abradaŭ, abo siamiejnych uračystaściaŭ. Biełarusy majuć wielmi mnoha tancaŭ, na žal, ciapier jany iduć u zaniapad, a moładź naša ciapier achwatniej tancuje nowamodnyja, niaraz brydkija i z boku fizyčnaha wychawańnia biaz nijakaje wartaści. Narodnych tancaŭ my majem bolš, čymsia chto inšy, tolki siańnia ŭžo jany nia kožnamu jość wiadomy i treba pracy ŭ hetym kirunku, kab znoŭ pastawić ich na naležnuju wyšyniu. {{Водступ|2|em}}Našyja prabaćki zaličali tancy i charawody da relihijnych abradaŭ. {{Водступ|2|em}}Treba adciemić, što biełaruskija tancy majuć charakternuju rysu: — jany wykonywajucca pierawažna hramadoj — u charawodzie — z prypieŭkami, tady, — jak Ukraincy i Rasiejcy majuć nachił tancawać paasobku. Čym starejšy biełaruski taniec, tym jon balej zbližany da charawodu, abo nawat da prostaj tawaryskaj hulni z piajańniem. {{Водступ|2|em}}Tancy naahuł dajuć karyść fizyčnuju i wychawaŭčuju. Z boku fizyčnaha jany jość, chacia nia ŭsie, himnastykaj noh, wykonywanaj pad tacht muzyki, a hetym samym wyrablajučaj rytm. Z boku wychawaŭčaha — tancujučy musić paddawacca peŭnym pryniatym zwyčajam, wučycca džentelmenstwa i naahuł musić zachowywać tawaryskija kulturnyja zwyčai. Tut jość mahčymaść spatkacca i pryzwaita biasiedawać z kachajučaj i kachanaj asobaj, z jakoj moža ŭ inšych abstawinach nielha {{перанос-пачатак|п=by|к=ło-b}}<noinclude></noinclude> 4m7wmnevdxjzc1irr338fc0bwudd9dt 104 124192 288128 2026-05-30T08:38:06Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=by|к=ło-b}} spatykacca, abo nie wypadała-b. Aprača hetaha kožny taniec možna zaličyć da tawaryskaje hulni, dajučaj karyść, jak naahuł hulnia, z boku wychawaŭča-hramadzkaha. {{Водступ|2|em}}Da biełaruskich narodnych tancaŭ i charawodaŭ zaličajucca: ''wierabiei'', ''jaščur'', ''karalewič'', ''padušačka'', ''šastok'', ''mak'', ''ciareška'', ''busačok'', ''miacielica'', ''łučynica'', ''žurawiel'...» 288128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=by|к=ło-b}} spatykacca, abo nie wypadała-b. Aprača hetaha kožny taniec možna zaličyć da tawaryskaje hulni, dajučaj karyść, jak naahuł hulnia, z boku wychawaŭča-hramadzkaha. {{Водступ|2|em}}Da biełaruskich narodnych tancaŭ i charawodaŭ zaličajucca: ''wierabiei'', ''jaščur'', ''karalewič'', ''padušačka'', ''šastok'', ''mak'', ''ciareška'', ''busačok'', ''miacielica'', ''łučynica'', ''žurawiel'', ''kasar'', ''čyžyk'', ''hapak'', ''taŭkačyki'', ''trasucha'', ''ziaziula'', ''nožnicy'', ''juračka'', ''lawonicha'' i bielaruski šlachocki taniec ''kadryl''. {{Водступ|2|em}}Bolšaja čaść wyžskazanych tancaŭ mahła-b być nazwanaj taksama charawodami, abo lepš charawoda-tancami, a nawat bolš-mienš sprawiadliwa možna-b było nazwać — tawaryskimi hulniami z piajańniem. Ja zaličaju ich usich da tancaŭ, adciemliwajučy, što niekatoryja z ich jość tancami ŭ poŭnym značeńni hetaha słowa, a niekatoryja — charawoda-tancami. {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Wierabiej}}. Dziaŭčaty stanawiacca ŭ koła i biarucca za ruki. Pasiarod koła ŭwachodzić chłapiec „wierabiej“. Tady ŭsie trymajučysia za ruki chodziać u tacht muzyki i piajuć: {{block center/s}} „Jak pajšoŭ wierabiej pa šumietničku,<br /> Sabiraŭ, sabiraŭ ŭsiu siamiejačku.<br /> Mała nas, mała nas na piečy na chlebie!“ {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Tut wierabiej nazywaje, kaho sabie wybraŭ. Dziaŭčaty piajuć dalej: {{block center/s}} „Jašče mnie, jašče mnie — Alonačku treba!“ {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Iznoŭ piajuć ad pačatku, pakul wierabiej nie źbiare da siabie bolšuju čaść dziaŭčat. Tady tyja, što zastalisia niawybranymi, kruciacca ŭ druhi bok i piajuć: „Jak pašoŭ wierabiej pa šumietničku, raskidaŭ, raźbiwaŭ ŭsiu siamiejačku, mnoha nas, mnoha nas na piečy na chlebie!“ Tut taksama {{перанос-пачатак|п=wie|к=rabiej}}<noinclude></noinclude> 95aaj3jn9f0coc5a9ajyjrdfbzfpv1v 104 124193 288129 2026-05-30T09:23:24Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=wie|к=rabiej}} nazywaje tuju z dziaŭčat, jakuju choča addać, a jany piajuć: „Užo mnie, užo mnie Hanulki nia treba“. {{Водступ|2|em}}Piajuć iznoŭ hetak dalej, až pakul wierabiej nie addaść usich, kaho raniej wybraŭ i h. d. {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Jaščur}}. Dziaŭčaty stanowiacca ŭ koła i ŭziaŭšysia za ruki chodziać pad tacht muzyki nawokał stajačaha, abo siadziačaha chł...» 288129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=wie|к=rabiej}} nazywaje tuju z dziaŭčat, jakuju choča addać, a jany piajuć: „Užo mnie, užo mnie Hanulki nia treba“. {{Водступ|2|em}}Piajuć iznoŭ hetak dalej, až pakul wierabiej nie addaść usich, kaho raniej wybraŭ i h. d. {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Jaščur}}. Dziaŭčaty stanowiacca ŭ koła i ŭziaŭšysia za ruki chodziać pad tacht muzyki nawokał stajačaha, abo siadziačaha chłapca i piajuć: {{block center/s}} „Staić (abo siadzić), staić jaščur,<br /> {{gap|7.5em}}— ładu, ładu!<br /> U arechawym kuście, —<br /> {{gap|7.5em}}— ładu, ładu!<br /> Wočkami pluščyć,<br /> {{gap|7.5em}}— ładu, ładu!<br /> Parošy točyć,<br /> {{gap|7.5em}}— ładu, ładu!<br /> Žanicca choča,<br /> {{gap|7.5em}}— ładu, ładu!<br /> Biary sabie dzieŭku,<br /> {{gap|7.5em}}— ładu, ładu!<br /> Biary sabie jaščur,<br /> {{gap|7.5em}}— ładu, ładu!<br /> Oj-ža biełu ruku,<br /> {{gap|7.5em}}— ładu, ładu!<br /> Za miedziany palec,<br /> {{gap|7.5em}}— ładu, ładu!<br /> Za załaty pierścień,<br /> {{gap|7.5em}}— ładu, ładu! {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Pry hetym chłapiec, siadziačy ŭ kole, chapaje ŭ adnej z dziaŭčat chustku. Piajuć ad pačatku. Chustka zrywajecca ad druhoj dziaŭčyny, pawodle wybaru jaščura i h. d. Kali ŭsie chustki buduć zabrany jaščuram, — dziaŭčaty piajuć:<noinclude></noinclude> tl8g8s1fnmglje5m9lvdx0s94h3nkya 104 124194 288130 2026-05-30T09:26:33Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{block center/s}} „Panok, panok, addaj wianok!<br /> Ja nožki paznabiła, jak za wianočkam chadziła,<br /> ja swaje ručki pakałoła, jak na wianočak kraski rwała;<br /> ad mamački chawałasia,<br /> ad tatački tulałasia“! {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Jaščur śpiawaje: {{block center/s}} „Ja twaim wiankom žar zahrabaŭ,<br /> chatu zamiataŭ,<br /> komin zatykaŭ“! {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}I addaje pry...» 288130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{block center/s}} „Panok, panok, addaj wianok!<br /> Ja nožki paznabiła, jak za wianočkam chadziła,<br /> ja swaje ručki pakałoła, jak na wianočak kraski rwała;<br /> ad mamački chawałasia,<br /> ad tatački tulałasia“! {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Jaščur śpiawaje: {{block center/s}} „Ja twaim wiankom žar zahrabaŭ,<br /> chatu zamiataŭ,<br /> komin zatykaŭ“! {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}I addaje pry hetym katoraj-niebudź chustku. Dziaŭčaty pačynajuć piajać iznoŭ, pakul kožnaja nie dastanie nazad swaju chustku. {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Karalewič}}. Dziaŭčaty stanowiacca ŭ koła. U siaredzinie koła stanowicca „karalewič“, pierawažna dziaŭčyna z šapkaj u ruce. Nawokał karalewiča dziaŭčaty chodziać pad muzyku i piajuć: {{block center/s}} {{gap|3.5em}}„Caroŭ syn, karalewič,<br /> pry horadzie chodzić,<br /> pry horadzie chodzić,<br /> šapku ŭ rukach nosić.<br /> {{gap|3.5em}}A šapačku nosić,<br /> niawiest wyhladaje —<br /> caroŭ syn, karalewič,<br /> stupaj siudy ŭ horad!<br /> {{gap|3.5em}}Stupaj siudy ŭ horad,<br /> milaj pakłanisia;<br /> miłaj pakłanisia,<br /> z miłaj abnimisia,<br /> z miłaj pacałujsia!“ {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Pry hetym dziaŭčyna, stajaŭšaja ŭ kole, wybiraje sabie kaho-niebudź z koła i całuje. Pacaławanaja biare šapku i jdzie ŭ koła i h. d.<noinclude></noinclude> tek0n24z2sq10rja2iwyh0iijo877gg 104 124195 288131 2026-05-30T09:31:08Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Padušačka}}. Chłopcy i dziaŭčaty stanowiacca ŭ koła, pabraŭšysia za ruki. Adnaho, abo adnu stawiać pasiarod koła i chodziačy piajuć u tacht muzyki: {{block center/s}} Padušački, padušački,<br /> dy ŭsie puchawyja,<br /> małodački, małodački,<br /> dy ŭsie maładyja;<br /> kaho lublu, kaho lublu,<br /> taho pacałuju,<br /> puchowuju padušačku<br /> tamu padaruju“. {{block center/e}} {...» 288131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Padušačka}}. Chłopcy i dziaŭčaty stanowiacca ŭ koła, pabraŭšysia za ruki. Adnaho, abo adnu stawiać pasiarod koła i chodziačy piajuć u tacht muzyki: {{block center/s}} Padušački, padušački,<br /> dy ŭsie puchawyja,<br /> małodački, małodački,<br /> dy ŭsie maładyja;<br /> kaho lublu, kaho lublu,<br /> taho pacałuju,<br /> puchowuju padušačku<br /> tamu padaruju“. {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Prapiajaŭšy heta, toj, jaki staić u siaredzinie, kłaniajecca kamu-niebudź z koła i hety stanowicca tady ŭ siaredzinu, a pieršy idzie ŭ koła i h. d. {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Šastok}}. Dziaŭčaty stanowiacca ŭ kola, trymajučysia za ruki. Adna z ich wychodzić u siaredzinu koła, chodzić tam i piaje: {{block center/s}} „Šeść dzion małaciła,<br /> šastok zarabiła;<br /> sama sabie dziwawała,<br /> što tak mała zarablała“. {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Prapiajaŭšy heta, jana, a za jeju i ŭsie dziaŭčaty — piajuć hetuju pieśniu iznoŭ ad pačatku; pry hetym, stajaŭšaja ŭ siaredzinie koła pačynaje pierakručywacca cieraz ruki z tymi, što stajać u kole. Kali jana pierakrucicca z usimi, dyk na jaje miesca idzie druhaja i taksama piaje: {{block center/s}} „Seść dzion małaciła i h. d. {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Mak}}. Usie stanowiacca ŭ koła, biaručysia za ruki, a adzin uwachodzić u siaredzinu koła. Nawokał jaho ŭsie trymajučysia za ruki chodziać i piajuć:<noinclude></noinclude> 8vt5yh4lvdceb499ayvfhbj1cuqi4ki 104 124196 288132 2026-05-30T09:36:18Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{block center/s}} „A pasieju ja mak<br /> dy na dalinie,<br /> a wy-ž, maje makawački,<br /> załatyja hałowački,<br /> stańcie ŭ rad, —<br /> jak mak“! {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Paśla zatrymoŭwajucca i pytajucca ŭ taho, što ŭ kole: „Ty haraŭ na mak“? — „Haraŭ“! — Tady iznoŭ chodziać u koła i piajuć toje-samaje, što raniej piajali. Skončyŭšy, zwaračywajucca z inšymi pytańniami, i piajuć: {{bl...» 288132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{block center/s}} „A pasieju ja mak<br /> dy na dalinie,<br /> a wy-ž, maje makawački,<br /> załatyja hałowački,<br /> stańcie ŭ rad, —<br /> jak mak“! {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Paśla zatrymoŭwajucca i pytajucca ŭ taho, što ŭ kole: „Ty haraŭ na mak“? — „Haraŭ“! — Tady iznoŭ chodziać u koła i piajuć toje-samaje, što raniej piajali. Skončyŭšy, zwaračywajucca z inšymi pytańniami, i piajuć: {{block center/s}} „A pasieju ja maki h. d. {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Ziaziula}}. Stanawiacca ŭ koła trymajučysia za ruki. Dziaŭčyna — „ziaziula“ — pierabiahaje pad ruki kožnamu ŭ kole, a jaje pry hetym adzin z chłapcoŭ łowić. Usie inšyja trymajučysia za ruki chodziać u koła ŭ tacht muzyki. Kali chłapiec złowić ziaziulu, dyk na jaje miesca jdzie druhaja ziaziula i druhi chłapiec, a pieršyja stanowiacca ŭ koła i h. d. {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Nožnicy}}. Kładucca na ziamli dźwie pałki na-kryž. Para tancujučych pad tacht muzyki chodzić, abo pieraskakiwaje miž pałožanymi pałkami, tak, kab nie čapać ich nahami. {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Trasucha}}. Heta jość polka, jakuju Biełarusy jnakš tancujuć, imienna nia tak žywa, jak Palaki, a bolš pawažna i spakojna. Pry hetym achwotna śpiawajucca roznyja prypieŭki. {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Juračka}}. Tancujučyja stanawiacca para za paraj, a adzin, jaki nia maje pary i nazywajecca „Jurkaj“, stanawicca na-suproć usich, twaram da ich. Paśla pad tacht muzyki tancujuć u koła para za paraj, a Jurka, źwiernieny twaram da {{перанос-пачатак|п=tancuju|к=čych}}<noinclude></noinclude> 9g01v1hl8wdq3jodqzsrtl860lpxe4k 104 124197 288133 2026-05-30T09:40:42Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=tancuju|к=čych}}, wiadzie taniec. Kali Jurka chlaśnie ŭ daloni, dziaŭčyna pieršaje pary jdzie da jaho, a dziaŭčyna druhoje pary jdzie da chłapca, što byŭ u pieršaj pary i h. d. — tak, što toj, jaki byŭ astatniaj paraj, zastajecca biez dziaŭčyny i jość Jurkaj. Jon taksama, jak pieršy, wiadzie taniec i kali chlaśnie ŭ dałoni, dyk pary mianiajucca i astatni stanawicca Jurkaj i h. d. {{Водступ|2|em}...» 288133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=tancuju|к=čych}}, wiadzie taniec. Kali Jurka chlaśnie ŭ daloni, dziaŭčyna pieršaje pary jdzie da jaho, a dziaŭčyna druhoje pary jdzie da chłapca, što byŭ u pieršaj pary i h. d. — tak, što toj, jaki byŭ astatniaj paraj, zastajecca biez dziaŭčyny i jość Jurkaj. Jon taksama, jak pieršy, wiadzie taniec i kali chlaśnie ŭ dałoni, dyk pary mianiajucca i astatni stanawicca Jurkaj i h. d. {{Водступ|2|em}}Paśla, na znak Jurki, tancujučyja robiać koła, stojačy para za paraj. Jurka tady jość u siaredzinie koła. Na jaho plečy i haławu kładuć dziaŭčaty, a paśla i chłapcy ruki i pad tacht muzyki chodziać, trymajučy ruki na haławie, abo plačach Jurki; pry hetym piajuć: {{block center/s}} Ach ty Juračka,<br /> čom nia ženišsia?<br /> Prydzie zimačka,<br /> dzie padzieniešsia? {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Paśla pary kruciacca na miejscy i tancujuć ad pačatku, abo robiać jašče niekalki fihur pierad hetym. {{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Lawonicha}}. Hety taniec jość najlepšym narodnym biełaruskim tancam. Usie świadomyja Biełarusy ŭmiejuć tancawać Lawonichu, jakaja jość pryhožym i aryhinalnym tancam i nia ustupaje miesca narodnym tancam inšych narodaŭ. Tut jość šmat roznych fihuraŭ, — pryhožych i karysnych z boku fizyčnaha wychawańnia. {{Водступ|2|em}}Nia budu apisywać tut, jak tancujecca Lawonicha, bo heta kožny biełaruski intelihient bačyŭ, a z apisu ŭsio-roŭna toj, chto hetaha tanca nia bačyŭ, nia budzie mieć poŭnaha ab im wobrazu, bo Lawonicha maje šmat fihuraŭ i kambinacyjnych aryhinalnych ruchaŭ.<noinclude></noinclude> bwz4q8hr341ji7dt5g4kzvzylk88k6e 104 124198 288134 2026-05-30T09:45:13Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « <section begin="III"/>{{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Kadrel}}. Hety taniec taksama pryhožy i maje šmat fihur. Jon bolš raspaŭsiudžany miž šlachtaj i žycharami miest, jak pasiarod sialanstwa. <section end="III"/> <section begin="1"/>{{Цэнтар|'''Zababony, wierawańni.'''}} {{Водступ|2|em}}Fizyčnaje wychawańnie ŭ Biełarusaŭ papaŭniałasia jašče roznymi zwyčajami i zababonami, nia raz byccam adumysłowa wydumanymi dz...» 288134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> <section begin="III"/>{{Водступ|2|em}}{{Разьбіўка|Kadrel}}. Hety taniec taksama pryhožy i maje šmat fihur. Jon bolš raspaŭsiudžany miž šlachtaj i žycharami miest, jak pasiarod sialanstwa. <section end="III"/> <section begin="1"/>{{Цэнтар|'''Zababony, wierawańni.'''}} {{Водступ|2|em}}Fizyčnaje wychawańnie ŭ Biełarusaŭ papaŭniałasia jašče roznymi zwyčajami i zababonami, nia raz byccam adumysłowa wydumanymi dziela himnastyčnaje, abo hyhijeničnaje mety. Naprykład: paśla kupańnia, dzieci, — kab sahrecca — skačuć na adnej nazie i piajuć: „Kaleka, kaleka, sahrej čaławieka! Kali nie sahreješ, sama akaleješ“. {{Водступ|2|em}}Jak bačym, dyk skakańnie paśla kupańnia karysna jak himnastyka i jak środak razhrawajučy paśla kupańnia ŭ chałodnaj wadzie. Druhi prykład: kali doždžu doŭha niama, dyk dzieci skačuć na adnej nazie i piajuć: „doždžyk, doždžyk prypuści, my pajedziem u kusty, Bohu malicca, Chrystu pakłanicca“! A kab pierastaŭ doždž, dyk skačučy piajuć: „doždžyk, doždžyk pierastań, my pajedziem na Jardan, Bohu malicca, Chrystu pakłanicca“. {{Водступ|2|em}}Prykład, dzie zababon zmušaje Biełarusa hartawacca da choładu: kab koni nie rabili letam škody, treba pierad Kaladami ŭ časie Kućci wyjści ŭ sad bosamu, — tamu, chto budzie paświć kaniej, — i ŭ sadzie sputać niekalki drewaŭ. Jak wiedama, prabyć bosamu ŭ sadzie wiečaram na Kalady stolki času, kab mahčy „sputać“ niekalki drewaŭ, nia kožnamu niezahartawanamu biez chwaroby ŭdasca. {{Водступ|2|em}}Prykład, dzie zababony zmušajuć da zachawańnia hyhijeny: stoł na nač treba nakrywać, padłohu na nač treba zamiatać, kab aniełu chranicielu ŭ nočy było čysta chadzić. Wadzianku (pasuda na<section end="1"/><noinclude></noinclude> an86f8h8tzndwy7nwhn7qmkkvv66n6g 0 124199 288135 2026-05-30T09:46:10Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Biełaruskija narodnyja sporty, skoki, charawody, zababony i wierawańni | аўтар = Уладзіслаў Казлоўскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Гістарычна-этнаграфічная праца | папярэдні = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Hulni i ihry intelektualnyja|Hulni i ihry intelektualnyja]] | наступны...» 288135 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Biełaruskija narodnyja sporty, skoki, charawody, zababony i wierawańni | аўтар = Уладзіслаў Казлоўскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Гістарычна-этнаграфічная праца | папярэдні = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Hulni i ihry intelektualnyja|Hulni i ihry intelektualnyja]] | наступны = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Zababony, wierawańni|Zababony, wierawańni]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928).pdf" from="103" to="122" fromsection="III" tosection="III" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} od0a2n9fm1f2717k873jczfxrjsiemx 104 124200 288136 2026-05-30T09:50:15Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «wadu) i inšyja pasudy treba na nač nakrywać, kab čerci tam nie zabralisia. {{Водступ|2|em}}Chleb treba zaŭsiody trymać na stale nakrytym, inakš haspadar źbiadnieje. Čužoj łyžkaj nielha jeści, bo paswaryšsia z tym, čyja łyžka. Nažom nielha jeść: budzieš złym. Pasudu treba myć u wadzie, a nie akačywać tolki wadoju, i ŭ kožnym wypadku treba wycirać na sucha, inakš, dyk budzie chwareć siam‘ja. {{Водступ|2|em}}Ci-ž...» 288136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>wadu) i inšyja pasudy treba na nač nakrywać, kab čerci tam nie zabralisia. {{Водступ|2|em}}Chleb treba zaŭsiody trymać na stale nakrytym, inakš haspadar źbiadnieje. Čužoj łyžkaj nielha jeści, bo paswaryšsia z tym, čyja łyžka. Nažom nielha jeść: budzieš złym. Pasudu treba myć u wadzie, a nie akačywać tolki wadoju, i ŭ kožnym wypadku treba wycirać na sucha, inakš, dyk budzie chwareć siam‘ja. {{Водступ|2|em}}Ci-ž nie karysnyja i razumnyja z boku hyhijeničnaha zababony? Saŭsim byccam lekarskija rady. {{Водступ|2|em}}Aprača roznych hulniaŭ, ihraŭ, sportaŭ i roznych karysnych z boku fizyčnaha wychawańnia zwyčajaŭ i wierawańniaŭ, Biełarusa wyrablali fizyčna i zahartowywali da ŭsialakich niawyhodaŭ abstawiny jaho žyćcia. Užo na chreśbinach babka i usie prysutnyja žadajuć nowarodžanamu „być zdarowym i mocnym, jak wada“, jak heta naprykład, robicca ŭ uschodnich pawietach Biełarusi: babka naliwaje ŭ misku wady, nasypaje tudy aŭsa i naciraje im pa twary dziciaci, kažučy: „daj-ža, Boža, kab ty byŭ (była) mocny, jak wada, bahaty, jak ziamla, wiasioły, jak pčała, a pryhožy, jak wiasna“. {{Водступ|2|em}}Abo znoŭ u druhich pawietach — babka pryhetym kaža: „Budź bahat, jak wosień, pryhož, jak wiasna, a mocny, jak daroha“. {{Водступ|2|em}}Nowarodžanamu ŭsie žadajuć jaknajlepšaha, ale redka kali jamu dajuć chaciaž-by jakija wyhady. Matka-Biełaruska sialanka, jakaja časam wydała bolš dwaccaci dziaciej, lepš dahladaje ich tolki ŭ pieršyja miesiacy, paśla, — kali dzicia čuć samo chodzić, — matka što-raz to mienš im zajmajecca<noinclude></noinclude> cifkkg8fsuuaynh0bh0m2c67exbt176 104 124201 288137 2026-05-30T09:53:39Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «bo nia maje na heta času. Dzicianio, ci zimoj, ci letam, aprača saročki, redka kali maje na sabie što inšaje. U takoj wopratcy chodzić, a mo‘ nawat jašče tolki poŭzaje pa padłozie, abo pa hołaj ziamli, jak heta jašče časta jość u biełaruskaj chacie. Hetkim sposabam dzicia zmałku hartujecca da choładu, hoładu i roznych niawyhadaŭ. {{Водступ|2|em}}Kali chłapiec maje kala 7-mi hadoŭ, jon tady ŭžo pačynaje bolš pilnawacca ba...» 288137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>bo nia maje na heta času. Dzicianio, ci zimoj, ci letam, aprača saročki, redka kali maje na sabie što inšaje. U takoj wopratcy chodzić, a mo‘ nawat jašče tolki poŭzaje pa padłozie, abo pa hołaj ziamli, jak heta jašče časta jość u biełaruskaj chacie. Hetkim sposabam dzicia zmałku hartujecca da choładu, hoładu i roznych niawyhadaŭ. {{Водступ|2|em}}Kali chłapiec maje kala 7-mi hadoŭ, jon tady ŭžo pačynaje bolš pilnawacca baćki, čymsia matki, pryhladajučysia da baćkaŭskaje pracy. Kali {{Абмылка|10-12|10—12}} hadoŭ žyćcia — chłapiec pačynaje paświć žywiolinu, biehajučy pry hetym z kumpanami i addajučysia razam z imi roznym tawaryskim hulniam i ihram. Hetkim sposabam zmałku wyrablaje swaju siłu, łoŭkaść i hartujecca da ŭsiaho. {{Водступ|2|em}}Kala 14 hadoŭ žyćcia, dzie niama rabočych sił, chłapiec pačynaje ŭžo baranawać, arać i naahuł rabić mužčynskija raboty. Addajučysia zmałku roznym fizyčným pracam, ahułam biaručy biełaruski chłapiec wyrablajecca fizyčna dobra. Adnak nabywaje pry hetym šmat čaho i ad‘jemnaha dla swajho arhanizmu. Naprykład: ad arańnia zmałku sachoj, abo nizkim płuham, araty nabiraje trochi pachiłaje postaci. Heta časam ujemna ŭpływaje na hrudnuju kletku, a hetym samym i na lohkija. {{Водступ|2|em}}Časam, ad samaje moładaści, znachodziačysia ŭ drennych mater‘jalnych abstawinach, Biełarus jość tak zahartawany, što inšy ŭ tych samych abstawinach nia moh-by wytrywać. {{Водступ|2|em}}I sapraŭdy, Biełarusy jość da ŭsiaho zahartawany. Biednaść i abstawiny žyćcia pryzwyčaili ich pieranasić hoład, choład i ŭsiakija złybiady. {{Водступ|2|em}}Nia treba biełaruskaj moładzi zmušać da {{перанос-пачатак|п=roz|к=nych}}<noinclude></noinclude> qfbvbwkgwcppfpyx72l8fmljmx0xce0 104 124202 288138 2026-05-30T09:56:29Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=roz|к=nych}} tawaryskich hulniaŭ i ihraŭ. Jana, idučy za instynktoŭnaj patrebaj, karystaje z kožnaje chwiliny, kab addacca roznym ruchawym hulniam i ihram. {{Водступ|2|em}}Adnosna školnaje moładzi, dyk tut treba systematyčnaha fizyčnaha wychawańnia. {{Водступ|2|em}}Jakuju-ž systemu fizyčnaha wychawańnia pawinny ŭziać Biełarusy ahułam? {{Водступ|2|em}}Biełarusy pawinny mieć takuju himn...» 288138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=roz|к=nych}} tawaryskich hulniaŭ i ihraŭ. Jana, idučy za instynktoŭnaj patrebaj, karystaje z kožnaje chwiliny, kab addacca roznym ruchawym hulniam i ihram. {{Водступ|2|em}}Adnosna školnaje moładzi, dyk tut treba systematyčnaha fizyčnaha wychawańnia. {{Водступ|2|em}}Jakuju-ž systemu fizyčnaha wychawańnia pawinny ŭziać Biełarusy ahułam? {{Водступ|2|em}}Biełarusy pawinny mieć takuju himnastyčnuju systemu, jakaja-b wylačyła ich fizyčnyja i duchowyja niastačy. Systema hetaja pawinna być asnowana na ścisłych nawukowych dziejnikach, heta značyć usie himnastyčnyja ruchi pawinny być widawočna karysny i hetaja karyść musić być dakazana na asnowie anatomii, fizyjalohii i psychalohii. Mnie zdajecca, što my, Biełarusy, wybirajučy himnastyčnuju systemu, pawinny ŭziać za asnowu Šwedskuju systemu Linha i jaho syna Hijalmara, jakaja apirajučysia na nawukowych dziejnikach pazwolić nam wybrać, abo wykinuć peŭnyja ruchi niekarysnyja, abo i karysnyja, ale nia kožnamu. {{Водступ|2|em}}Anatomičnyja, fizyjalohičnyja i psychalohičnyja dośledy pakažuć nam, jakija himnastyčnyja ruchi peŭnaj asobie jość patrebnyja, a jakija nie patrebnyja. {{Водступ|2|em}}Anatomija nam dakładna budzie apisywać paasobnyja častki čaławiečaha cieła i wučyć, jakaja pawinna być zaležnaść henych častkaŭ adna ad druhoj. Znańnie budowy čaławiečaha cieła pazwolić nam dahledzić nienarmalnyja źjawiščy ŭ im, što časta moža paŭstać dziela ad‘jomnych upływaŭ štodziennaha našaha žyćcia, naprykład: pachiłaja postać, adno plačo wyšej druhoha, prywyčka kidańnia i wykonwańnia inšych pracaŭ tolki prawaj rukoj, brydki chod i h. p.<noinclude></noinclude> eshmuf0stljl2wbd7o6yjges5r59n1h 104 124203 288139 2026-05-30T09:58:48Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Takija nienarmalnaści mohuć dla arhanizmu zaškodzić, nie pazwalajučy prawidłowa dziejać unutranym orhanam cieła, a nawat mohuć wytwaryć chwarabliwy stan. {{Водступ|2|em}}Na asnowie anatomii my wiedajem, što štodziennaje žyćcio zmušaje niekataryja muskuły być praz daŭžejšy čas skurčanymi, dyk dziela hetaha musima praz himnastyku ich wyciahiwać, kab dawiaści da narmalnaj daŭžyni, pamahajučy hetym spos...» 288139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Takija nienarmalnaści mohuć dla arhanizmu zaškodzić, nie pazwalajučy prawidłowa dziejać unutranym orhanam cieła, a nawat mohuć wytwaryć chwarabliwy stan. {{Водступ|2|em}}Na asnowie anatomii my wiedajem, što štodziennaje žyćcio zmušaje niekataryja muskuły być praz daŭžejšy čas skurčanymi, dyk dziela hetaha musima praz himnastyku ich wyciahiwać, kab dawiaści da narmalnaj daŭžyni, pamahajučy hetym sposabam narmalnamu biehu krywi, adžyŭlajučaj hetyja muskuły. {{Водступ|2|em}}Fizyjalohija, h. značyć nawuka ab dziejańniach orhanaŭ cieła, wučyć nas, jak himnastyčnyja ruchi pawinny być zhodny z dziejańniem henych orhanaŭ, a imienna — himnastyčnyja ruchi nie pawinny pieraškadžać spraŭnamu dziejańniu orhanaŭ cieła, a nawywarat — pawinny pamahać ich lepšamu dziejańniu. Hałoŭnymi takimi dziejańniami našaha arhanizmu jość dychańnie, bieh krywi i trawieńnie. Fizyjalohija jašče skaža nam, jak pawinny my karysna ŭpływać na našuju nerwowuju systemu. {{Водступ|2|em}}Fizyjalohija znoŭ daść nam peŭnyja wiestki ab dziejańni zroku i słuchu. Hetaje dziejańnie chutka pawialičywajecca ad peŭnych himnastyčnych wučeńniaŭ, pieradusim ad ruchawych tawaryskich hulniaŭ i ihraŭ, jakija jość dobraj himnastykaj chutkaj ar‘jentacyi i panatrawańnia. {{Водступ|2|em}}Psychalohija taksama pamoža da paznańnia bolšaha, ci mienšaha wyrableńnia siły woli, jakaja himnastykujecca praz zmušańnie wykonywać tyja ruchi, jakija patrabujuć wytrywałaści i chacieńnia. Naahuł wychawaŭča-maralnaja karyść fizyčnaha wychawańnia wynikaje z nawuki psychalohii. Dyk<noinclude></noinclude> 2cy8ifzd2p0p52pw3q9kz6vlfjgvvow 104 124204 288140 2026-05-30T10:01:20Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «wybirajučy dla Biełarusaŭ himnastyčnuju systemu, treba apiracca pieradusim na psychalohiju, jakaja pamoža dabrać takuju himnastyčnuju systemu, jakaja-b wykaraniła niastačy našaha charaktaru i była-b datarnawana da psychiki našaha narodu. {{Водступ|2|em}}Šwedskaja systema, aprača taho, što jość ścisła abapiortaj na anatomii, fizyjalohii i psychalohii, starajecca asiahnuć ahulnuju zhodnaść metaŭ fizyčnaha wychawańnia: fizyčnuj...» 288140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>wybirajučy dla Biełarusaŭ himnastyčnuju systemu, treba apiracca pieradusim na psychalohiju, jakaja pamoža dabrać takuju himnastyčnuju systemu, jakaja-b wykaraniła niastačy našaha charaktaru i była-b datarnawana da psychiki našaha narodu. {{Водступ|2|em}}Šwedskaja systema, aprača taho, što jość ścisła abapiortaj na anatomii, fizyjalohii i psychalohii, starajecca asiahnuć ahulnuju zhodnaść metaŭ fizyčnaha wychawańnia: fizyčnuju, estetyčnuju i maralnuju. Takaja zhodnaść moža wytwarycca dziakujučy tym wymoham, jakija stawić Šwedskaja himnastyka kožnamu himnastyčnamu ruchu, a imienna: kožny ruch treba wykanać z ekanamičnym zachawańniem siły, h. značyć, što impuls nerwowy, uwodziačy ŭ ruch peŭnyja muskuły, pawinien być zhodny z siłaj, jakoj chočam wykanać peŭny ruch. Tady dla wykanańnia jakoha-niebudź ruchu tracim tolki stolki enerhii, skolki wymahaje heny ruch. Heta nas wučyć z adnaho boku šanawać swaje siły, nie pazwalajučy chutka zmučycca, z druhoha boku — wučyć panawać nad saboj, što jość nieadzoŭnaj patrebaj kožnamu ŭzrosłamu čaławieku. {{Водступ|2|em}}Šwedskaja systema wymahaje jašče, kab kožny himnastyčny ruch byŭ wykanany hruntoŭna, dakładna, bo tolki taki ruch himnastykuje nia tolki wierchnija słai muskułaŭ, ale i ŭsie nawat najmienšyja. Wažnym jašče jość toje, što treba himnastykawać abiedźwie pałowy cieła. Dziakujučy hetamu možna asiahnuć poŭnuju symetryju cieła i pazbycca škodnaj prawaručnaści, ad jakoj robicca naahuł słabšaja lewaja pałowa našaha cieła. {{Водступ|2|em}}Wažnaj prykmietaj Swedskaje systemy jašče<noinclude></noinclude> ev57efu4fak4p26fo9at6wga9u0kuud 104 124205 288141 2026-05-30T10:04:01Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «jość toje, što ruchi, jakija pawodle jaje wykonywajucca, jość praktyčnyja, uziatyja z štodziennaha žyćcia. Ruch — nia majučy ničoha supolnaha z žyćciom, a dziela hetaha ŭ swajej asnowie štučny — nie pawinien uwachodzić u prahramu racyjanalnaje himnastyki. {{Водступ|2|em}}Ad‘jomnym, što možna skazać ab Šwedskaj himnastyčnaj systemie, jość toje, što jana manatonnaja, niama ŭ joj žyćciowaje wiasiołaści. {{Водст...» 288141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>jość toje, što ruchi, jakija pawodle jaje wykonywajucca, jość praktyčnyja, uziatyja z štodziennaha žyćcia. Ruch — nia majučy ničoha supolnaha z žyćciom, a dziela hetaha ŭ swajej asnowie štučny — nie pawinien uwachodzić u prahramu racyjanalnaje himnastyki. {{Водступ|2|em}}Ad‘jomnym, što možna skazać ab Šwedskaj himnastyčnaj systemie, jość toje, što jana manatonnaja, niama ŭ joj žyćciowaje wiasiołaści. {{Водступ|2|em}}Uziaŭšy ŭsio wyžskazanaje pad uwahu, treba skazać, što Biełarusam najlepš adpawiadaje Šwedskaja systema. Adnak drenna zrabili-b my, kab uziali całkom i na ślapoje prytarnawali da nas hetuju systemu. {{Водступ|2|em}}Biełarusy majuć inšy charaktar i inšyja fizyčnyja i duchowyja niastačy. Dyk treba ŭziać Šwedskuju systemu tolki za asnowu našaha fizyčnaha wychawańnia i prytarnawać jaje da biełaruskich patreb, biaručy pad uwahu niastačy ŭ charaktary Biełarusa. Inakš-my pawinny apiorcisia bolš na psychalohiju, jakaja pakaža nam, jak pry pomačy fizyčnaha wychawańnia my pawinny razbudzić u Biełarusa tyja duchowyja prykmiety, jakija ŭ jaho mała raźwity, — a imienna: treba razruchać nahramadžanuju ŭ jaho žyćciowuju siłu, zrabić charaktar Biełarusa bolš ćwiordym i stanoŭčym, uzwysić jaho pakornuju dušu da ambicyi i hordaści, wyhnać z jaho pryhonnuju dušu, nie pazwalajučuju jamu trymacca i ŭwažać siabie na raŭnie z „wialikimi“ hetaha świetu. {{Водступ|2|em}}Usie hetyja prykmiety ducha možna asiahnuć praz fizyčnaje wychawańnie, biaručy za asnowu Šwedskuju systemu, kładučy pry hetym nacisk na adzin z jaje dziejnikaŭ — psychalohiju. Heta {{перанос-пачатак|п=mož|к=na}}<noinclude></noinclude> 0g4be69gt5wvg9pk6i6ydt3xvirxwvc 104 124206 288142 2026-05-30T10:07:10Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=mož|к=na}} asiahnuć takim sposabam, što ŭsie himnastyčnyja ruchi Šwedskaje himnastyki abramawać u tawaryskija ruchawyja hulni, ihry i sporty, za wyniatkam takich ruchaŭ, jakija, pamima taho, što jość karysny, — nia budzie mahčymaści ŭ hulniach, abo ihrach wykanać. {{Водступ|2|em}}Tolki ruchawyja tawaryskija hulni, ihry i sporty dajuć wialikuju wychawaŭča-hramadzkuju karyść, pobač z fizyčnaj ło...» 288142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=mož|к=na}} asiahnuć takim sposabam, što ŭsie himnastyčnyja ruchi Šwedskaje himnastyki abramawać u tawaryskija ruchawyja hulni, ihry i sporty, za wyniatkam takich ruchaŭ, jakija, pamima taho, što jość karysny, — nia budzie mahčymaści ŭ hulniach, abo ihrach wykanać. {{Водступ|2|em}}Tolki ruchawyja tawaryskija hulni, ihry i sporty dajuć wialikuju wychawaŭča-hramadzkuju karyść, pobač z fizyčnaj łoŭkaściu. Sama-ž štučnaja himnastyka wyrablaje tolki fizyčnuju siłu. Dziela hetaha usie ciapierašnija kulturnyja narody źwiartajuć uwahu ŭ fizyčnym wychawańni pierawažna tolki na tawaryskija ihry i sporty. U hetym usich wypieradžaje Anhlija i Ameryka. {{Водступ|2|em}}My, Biełarusy, musim u fizyčnym wychawańni źwiartać uwahu pieradusim na tawaryskija ruchawyja hulni, ihry i sporty. Bo ŭ hetym tolki fizyčnaje wychawańnie ŭpływaje karysna na wyrableńnie hramadzkaści. A nam bolš, jak kamu inšamu, treba pryswajwać dziejniki hramadzkaha žyćcia. U tawaryskich ihrach i sportach učaśnik wučycca, dla ahulnaha dabra tawarystwa, pazbywacca swajej ehoistyčnaj upartaści, tak kidajučajsia ŭ wočy ŭ našym biełaruskim hramadzkim žyćci. Aprača ŭsiaho wyšej apisanaha, tawaryskija ihry i sporty demakratyzujuć hramadzianstwa. Tut biare ŭdzieł bahaty i biedny, sielanin, rabotnik i arystakrata. U sporcie toj atrymliwaje sławu i pawažańnie, chto jość fizyčna najłaŭčejšy i najdužejšy, kim-by jon nia byŭ z pachodžańnia. {{Водступ|2|em}}Biełarusy majuć šmat swaich narodnych ihraŭ, jakija źmiaščajuć amal nia ŭsie ruchi, wymahanyja Šwedskaj himnastyčnaj systemaj. Da biełaruskich hihijenistaŭ, wychawaŭcaŭ naležyć sprawa {{перанос-пачатак|п=da|к=boru}}<noinclude></noinclude> 4mj8hrgpzmque6yn9i2s67grncq27qn 104 124207 288143 2026-05-30T10:09:25Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=da|к=boru}} roznych narodnych hulniaŭ i ihraŭ u źmiest lekcyi biełaruskaje himnastyki, jakaja, jak ja ŭžo kazaŭ, pawinna być apiorta na pryncypach Šwedskaje systemy, z tym, što ŭsie ruchi, katoryja raić hetaja systema, — pawinny być pamahčymaści wykanany pry pomačy tawaryskich hulniaŭ i ihraŭ. Kančajučy ab fizyčnym wychawańni, zaklikaju ŭsich świadomych Biełarusaŭ arhanizawacca ŭ himnastyčna-sport...» 288143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=da|к=boru}} roznych narodnych hulniaŭ i ihraŭ u źmiest lekcyi biełaruskaje himnastyki, jakaja, jak ja ŭžo kazaŭ, pawinna być apiorta na pryncypach Šwedskaje systemy, z tym, što ŭsie ruchi, katoryja raić hetaja systema, — pawinny być pamahčymaści wykanany pry pomačy tawaryskich hulniaŭ i ihraŭ. Kančajučy ab fizyčnym wychawańni, zaklikaju ŭsich świadomych Biełarusaŭ arhanizawacca ŭ himnastyčna-sportawym kirunku, pieradusim hurtawacca ŭ našyja skaŭtskija tawarystwy. Niachaj u kožnaj wioscy, miastečku, pobač z kulturna-aświetnym hurtkom, budzie jakoje-niebudź i sportawaje tawarystwa. {{Водступ|2|em}}Arhanizatar u hetym kirunku znojdzie ŭ kožnaj wioscy sotni achwotnikaŭ tawaryskich ihraŭ i sportaŭ. Sportawaja arhanizacyja najchutčej daść realnyja rezultaty i padniasie fizyčna i maralna našuju moładź! {{Водступ|2|em}}I śmieła možna skazać, što kali ŭ našaj zahnanaj Baćkaŭščynie raspaŭsiudzicca ahulna sport, skaŭtstwa i h. p., naš kraj budzie krajem wołataŭ za lepšuju dolu sabie i ŭsiej ludzkaści. {{Водступ|2|em}}Dyk uzmacniaj, Biełaruś, siłu dzietak swaich, kab mahli ŭsie hrudźmi baranić praŭ Twaich, {{Водступ|2|em}}Kab mahli za Ciabie ŭsie haroj pastajać, a ŭ patrebie, u biadzie i žyćcio na‘t addać. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} {{Накіравальная рыса|6em|height=1px}}<noinclude></noinclude> owigrn0nl2b9ejudv04vbm26hkqq8mn 0 124208 288144 2026-05-30T10:10:30Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Zababony, wierawańni | аўтар = Уладзіслаў Казлоўскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Гістарычна-этнаграфічная праца | папярэдні = Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Biełaruskija narodnyja sporty, skoki, charawody, zababony i wierawańni|Biełaruskija narodnyja sporty, skoki, charawody, zababony...» 288144 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Zababony, wierawańni | аўтар = Уладзіслаў Казлоўскі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Гістарычна-этнаграфічная праца | папярэдні = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Biełaruskija narodnyja sporty, skoki, charawody, zababony i wierawańni|Biełaruskija narodnyja sporty, skoki, charawody, zababony i wierawańni]] | наступны = [[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)/Literatura|Literatura, z jakoj aŭtar karystaŭsia pry napisańni fizyčnaha wychawańnia]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928).pdf" from="122" to="130" fromsection="1" /> {{Выроўніваньне-канец}} 9bi1mt13sematqn9eyt27elx37lgxmq 104 124209 288151 2026-05-30T10:41:33Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Старонка:Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf/6]] у [[Старонка:Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf/8]] 288151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude>#REDIRECT [[Старонка:Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf/8]]<noinclude></noinclude> hajvqowiqupya4tm1wolzri3vzvg14o 288154 288151 2026-05-30T10:47:54Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Выдалена перасылка на [[Старонка:Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf/8]] 288154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Ой, круциць, крупиць, и мороз цисьне. Выпіу бы чэловек з чарку горэлки — але што порадзиш? грошы за роботу даюць мало, а за горэлку бяруць небось много. — Ой, прауда, прауда! {{Водступ|2|em}}— Ой, прауда, прауда! одозвауся одзин старый господар, а тож не позволяюць продаваць таней горэлки. Нашэго мельника посадзили у цюрму лонъского року за тое, што іон потаемно горэлку робіу и продавау суседзям таней як у монополи. {{Водступ|2|em}}— Штож бы гэто им шкодзило — кажэ другій, каб чэловек таней выпіу. Тут пэвно е якая другая прычына. Непраудаж, Сымон? {{Водступ|2|em}}— Прауда, кажэ Сымон, я вам усіо гэто добра розтолкую, тольки послухайце. Неколисьци я служыу дзьве зимы у бровару и добре знаю, кольки за горэлку плациць трэба по справедливосьци. Цяпер, як правицельство завяло гэтый монополь, то паны, што маюць бровары, мусяць горэлку продаваць тольки у казну. Казна плациць за одно вядро горэлки рубля. Ведомо, што пан не продае без зароботку — бо якаяж бы яму была з того корысьць? Але гэтый панскій зароботок ничого проціу зароботку казны. Казна купляе вядро горэлки за рубля, а продае за сем рубліоу. Значыць, што на кажным вядрэ казна бярэ 6 рубліоу чыстых. Як мужык купиць горэлки за 7 копеек, то з гэтого 6 коп. идзе у казну, бо казна заплацила за гэту горэлку тольки 1 копейку. А наштож казна дзярэць з нас гэтые грошы? Казне трэба грошы, каб заплациць пану за горэлку, а чыновникам, акцызным жалованьне, трэба наняць кватэру под монополь, на усіо гэто идзе часьць нашых грошы, а найбольш их идзе у царски и царских помочникоу кишень. Усякій знаець, як чэловеку цяжко запрацоваць. А тут лыкнеш раз горэлки и мусиш за гэто плациць ледве не дзесяць раз больш, як стоиць — и то плациць гультаям, што ничого не робяць {{Водступ|2|em}}— А мож вы людзи! — кажэ Игнась — а тож чэловек собе думае: коли выпіу, так и заплаціу за гарэлку, бо так трэба, а сам не знае, што іон плацяць пану, и чыноунику и самому цару. {{Водступ|2|em}}А якжэ — кажэ Сымон — заплациць мусиш, тольки ты сам не ведаеш, кому и на што ты свои грошы оддаеш. А циж не так само из табакою? Прауда, што яна з дымом пропадае, алеж без яе цяжко чэловеку: закурыш собе трошки, то другій раз забудзеш, што голод цебе цисьне. Купиш собе — на той прыклад — цьверць махорки, то штож думаеш? половина того, што заплациш за махорку, идзе так само у казну. За усіо трэба плациць податок: и за яду, и за пицьцьо, и за одзене, и за<noinclude></noinclude> ebdq2e38j24udobqug9hk9a25j1tfoo 104 124210 288153 2026-05-30T10:42:20Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Старонка:Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf/7]] у [[Старонка:Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf/9]] 288153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude>#REDIRECT [[Старонка:Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf/9]]<noinclude></noinclude> q87fdtl9xmsf82j7zggrk926lpp5b3c 288155 288153 2026-05-30T10:53:28Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Выдалена перасылка на [[Старонка:Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf/9]] 288155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>усякую рэч, што купляеш. Не выдзираюць з цебе силою, бяруць нибыто з твоей доброй воли, бо кажуць — нихто цебе не застауляе купляць — не маеш, так не купляй. А ты купиць и то и другое мусиш, бо не обойдзешся и прытым плациш податок, тольки сам не знаеш гэтого, бо тобе здаецца, што ты оддаеш свои грошы за товар. Госьць такій податок, што яго кажный господар сам оддае просто у казну, а як сам не оддасьць, то казна возьме силою людзям здаецца, што яны больш податкоу ніяких не плацяць, бо не ведаюць, што, купляючы товары, трэба так само казьне плациць, тольки гэтого податку не оддаеш просто казьне, тольки купцу на руку, а казна забирае собе од купца. Прауда, што нихто чэловеку не прыказвае купляць, значыцьца што іон, як не схоча, то гэтого податку не будзе плациць; алеж чэловек ніяк не можа жыць без яды, без одзеня, без табаки, запалок — хочэш, не хочэш, а купляць мусиш усіо гэто, так и податок заплациць мусиш. У гэтым то и уся хитросьць правицельства. Яно добра ведае, што осьць такіе рэчы, без яких чэловек не выжыве — мусиць купляць ци хочэ, ци не хочэ. На такіе рэчы правицельство наложыло акцызу, бо ведомо, якбы мужыку прышлося заплациць простого податку з 10 альбо и 20 рубліоу больш, то іон бы зараз дагадаўся, што яго правицельство обдзирае, а так, купляючы товар, іон плациць немного и сам не ведае, што яго грошы идуць у казну. Альбож гэто усіо? Альбож нима больш податкоу таких ошуканских? навэт и не ведаеш и не подумаеш, што яны госьць, а доужон плациць, ци хочэш, ци не хочэш. Хоць бы на той прыклад казіонные бумаги, такіе з марками. Сама по собе такая бумага не коштуе копейки може, а мусиш заплациць за яе и залотоуку, и два злотых, а осьць такіе, што коштуюць по килько рубліоу. А купляць их мусиш, бо без них пашпорта не достанеш, прошеньня до начальника не подаси, дзела у канцелярыи не завядзеш, на усіо форма, мусиш конечне марки купляць. {{Водступ|2|em}}Альбож хоць купец — ямуж трэба заплациць за тое, што іон гандлюе — одкуль іон возьме на гэто грошы? А тож так само з мужыцкого кишэня. Прыходзиць на той прыклад мужык и кажэ: — Дай мне хунт олею. — Добре — кажэ жыд. — А кольки хочэш? — Саракоуку. Здурэу ты, ци што? Тож мы сами продавали у осень пуд по 4 рубли, то значыць хунт по 20 грошы!.. — Ну дак што! Вы так продавали, а мне трэба заплаціць казне у рок 45 рубліоу за билет и у волосьць так само трэба много плациць. — И штож тут порадзиш! Други раз думаеш и думаеш, чаму гэто так усіо стало дорого, а сам не ведаеш, што тобе прыходзицьца плациць не тольки то,<noinclude></noinclude> 5h1kn4kd6i2yiut9tj116w3vekcdy5g 106 124211 288156 2026-05-30T10:58:03Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «» 288156 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Беларуская граматыка для школ (1922)|Беларуская граматыка для школ]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Браніслаў Тарашкевіч]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Друкарня „Друк“ |Address=Вільня |Year=1922 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=OCR |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} nkwdjwkx3vayipl2la79ui67xr1viu3 104 124212 288157 2026-05-30T10:58:24Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124213 288158 2026-05-30T10:58:30Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124214 288159 2026-05-30T10:58:35Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124215 288160 2026-05-30T10:58:41Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124216 288161 2026-05-30T10:59:17Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124217 288162 2026-05-30T10:59:23Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124218 288163 2026-05-30T10:59:51Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124219 288164 2026-05-30T10:59:57Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124220 288165 2026-05-30T11:00:05Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124221 288166 2026-05-30T11:01:02Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124222 288167 2026-05-30T11:01:07Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124223 288168 2026-05-30T11:01:13Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124224 288170 2026-05-30T11:30:19Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=милі|к=оноу}} людзей — то значыць, што на душу прыходзицьца плациць по 7 рубліоу. У хаци бывае людзей прынаймней по пяцеро, так господару прыходзицьца заплациць такого податку у рок з 35 рубліоу. {{Водступ|2|em}}— Алеж, одзываецьца одзин госп...» 288170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=милі|к=оноу}} людзей — то значыць, што на душу прыходзицьца плациць по 7 рубліоу. У хаци бывае людзей прынаймней по пяцеро, так господару прыходзицьца заплациць такого податку у рок з 35 рубліоу. {{Водступ|2|em}}— Алеж, одзываецьца одзин господар, тож людзи бога­тые ядуць и пьюць такіе рэчы, што их мужык и у раю навэт не покоштуе. А усіо гэто идзе з заграницы. Циж гэто правицельство пускае дармо? Тож од нас бяруць акцызу за усіо, без чаго чэловек не можэ обойцися, то муси бяруць акцызу и за панскіе прысмаки? {{Водступ|2|em}}— А якжэ, бяруць! — кажэ Сымон — правицельство дзярэ, гдзе тольки можэ, яно и уміоршэму не даруець! На гра­ницы казна бярэ податок од уселяких товароу, але того подат­ку выходзиць не вельми много. Усіого тольки 220 миліоноу рубліоу у рок. А усіо таки на гэтый податок найбольш грошы даюць мужыки, бож з заграницы прывозяць много товароу, вельми мужику кажному потрэбных. Прывозяць машыны, што ткуць сукно и полотно на одзене, прывозяць шыны на жалезные дороги, косы, сярпы, сякеры, фарбы, соль, адным словом уси такіе рэчы, што без них не обойдзешся — трэба их купляць, так и податок прыходзицьца плациць. И так як добрэ поличыш, то выходзиць, што за панскій товар, як вино, казна бярэ з 6, з 7, а найбольш 10 миліоноу рубліоу — так значыць 210 миліоноу плациць бедный народ. Паныж а купцы ящэ крычаць, што податок на заграничный товар надто вяликій. {{Водступ|2|em}}Ой, вы, богачы! хибаж у вас нима ніякого сумленя! Попытайцеж, людзи, што яны робяць? Ци яки пан выпахау коли хоцьбы одзин загон зямли? Ци купец выткау хоцьбы одну штуку полотна? Усіо гэто робяць нашые мужыцкіе руки. Мы будуем и хату и палацы, мы купцу будуем фабрыки и мы са­ми за их працуем. Мы сами пану зямлю пашэм и збожэ сеем и жнем, и молоцим, и у гумно звозим. И з нас то дзярэ казна найбольш податкоу! З нашэй працы и з нашых грошы жывуць и цар и яго чыноуники, и уси паны, и уси купцы! Мы усих кормим, поим и одзеваем. Уси жывуць з нашего поту и крови; а за усіо гэто жывем у бядзе, у голодзи и у холодзи! А штож робяць паны и купцы? Яны тольки пильнуюць и крычаць, каб мужыки працовали, нехай собе людзи дохнуць пры робоце, каб тольки як найбольш робили. И податкоу паны и куп­цы менш од нас плацяць, а и то, што плацяць, то усіо з мужыкоу цягнуць. И усіо их богацтво — гэто мужыцкая праца. Уси паны жывуць з нашэй працы и усіо спихаюць на нашы плечы. На той прыклад поп, або и ксіондз маюць яны досьць, каб самим прожыць и бедному ящэ помогчы. Алеж яны праве<noinclude></noinclude> 983tt048u69tcp0ut6017ok1kajdlzy 104 124225 288171 2026-05-30T11:31:16Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124226 288172 2026-05-30T11:32:10Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Накіравальная рыса||height=2px}} {{Накіравальная рыса||height=1px}} {{Цэнтар|{{smaller|Printed and published by J. Kaniowski, 67 Colworth Road, Leytonstone, London N. E.}}}}» 288172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Накіравальная рыса||height=2px}} {{Накіравальная рыса||height=1px}} {{Цэнтар|{{smaller|Printed and published by J. Kaniowski, 67 Colworth Road, Leytonstone, London N. E.}}}}<noinclude></noinclude> sdk1qjqxash908cv5z7x4dafivy6dnr 104 124227 288173 2026-05-30T11:32:23Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124229 288174 2026-05-30T11:32:37Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww