Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 102 1646 288232 231014 2026-05-30T15:02:13Z Gleb Leo 2440 288232 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Жылка | Імёны =Уладзімір | Першая літара прозвішча =Ж | Варыянты імёнаў =Вл. Ж.; Вал. Жыл.; Вл. Ж.; І.Жылка; Л.Макашэвіч; Макашэвіч; Л.Макашэвіч; У. Ж.; Ул. Ж. | Апісанне =беларускі паэт, перакладчык, крытык | Іншае = | ДН =27 мая 1900 | Месца нараджэння =в. Макашы Навагрудскага пав. Мінскай губ., цяпер Нясвіжскі р-н Мінскай вобл. | ДС =1 сакавіка 1933 | Месца смерці =Уржум Кіраўскай вобл., Расія | Выява =Uladzimer_Žylka_—_Уладзімер_Жылка.jpg | Вікіпедыя =be:Уладзімір Адамавіч Жылка | Вікіпедыя2 =be-x-old:Уладзімер Жылка | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Uladzimir Zhylka | Вікіліўр =Uładzimir Žyłka | ЭСБЕ = | Катэгорыя =Уладзімір Жылка | Google = }} == Бібліяграфія == * [[Уяўленне]] * [[На ростані (1924)|На ростані]]. {{Fine|Вільня: Выданьне Беларускага Выдавецкага Таварыства, 1924}} * [[З палёў Заходняй Беларусі (1927)]] * {{скан|Творы да 20-х угодкаў сьмерці (1953)|Zylka Uladzimir.Tvory da 20-ch uhodkau smierci.djvu}} * Вершы. Мн., 1970; * Пожні. Мн., 1986; * Творы. Мн., 1996; * Выбраныя творы. МФ «Беларускі кнігазбор». Мн., 1998. == Творы == {{All works‎|Вершы Уладзіміра Жылкі‎|Паэмы Уладзіміра Жылкі‎}} === Проза === * [[Выпадак]] * [[Дзённік]] * [[Крыўя]] * [[Праклятыя пытанні]] * [[Хараство (апавяданне)]] === Вершы === * [[Многа мінула год…]] // {{Fine|[[Беларусь (Мінск, газета)|Беларусь]]. — 13 лютага 1920. — [[Беларусь (Мінск, газета)/1920/31|№31 (87)]]}} * [[Сьвядомасьці горач…|⁂ (Сьвядомасьці горач…)]] // {{Fine|[[Маладняк]]. — Красавік 1927. — [[Маладняк (часопіс)/1927/4|№4]]}} * [[А ты кажы, што радасць ёсць…]] * [[Альбігоец]] * [[Антону Навіне]] * [[Безнадзейнасць]] * [[Беларускі аддзел]] * [[Божа, не шмат засталося…]] * [[Будзь бласлаўлёна, мая маладосць!..]] * [[Бясспынна, глуха процьма часу…]] * [[Векавечны хмуры бор…]] * [[Вельмі шаноўны пан Рэдактар!..]] * [[Верш развітання]] * [[Вершы спадзявання]] * [[Вецер (Жылка)]] * [[Вечарам (Жылка)]] * [[Віно звініць]] * [[Восень (Жылка — Глухой, таёмнай сцежкай…)]] * [[Ганебны назаўсёды дзень…]] * [[Гекзаметры]] * [[Гімн беларускіх паўстанцаў]] * [[Да Зосі]] * [[Да Пятра зязюленька…]] * [[Дарма, што значны раны…]] * [[Дзень і ноч]] * [[Душа мая тужлівая…]] * [[З дзяцінства фіялкавых раніц…]] * [[Зацвілі твае вочы між тлуму…]] * [[Згінь, нядоля]] * [[Зімовае]] * [[І ў сэрцы (Божа, якаво!)…]] * [[Ізноў пытанні… З глуму…]] * [[Іронія]] * [[Каваль]] * [[Каму жыццё — атруты келіх…]] * [[Каханню нічога не трэба…]] * [[Крыху ўзрушаны і рады…]] * [[Курка-Рабка]] * [[Летні вечар]] * [[Летунковасць, нерашучасць...]] * [[Люблю, не знаючы пуціны…]] * [[Ляпей жабрачы лёс…]] * [[Маіх радасцяў лісце спадае…]] * [[Марта]] * [[Месячыку-месяц…]] * [[Млынар заставіў застаўкі…]] * [[На жвіровыя ставіў я карты…]] * [[На постаці]] * [[На эміграцыі]] * [[Над калыскаю]] * [[Над нядоляй Тваёй не заплачу…]] * [[Народнае]] * [[Наш лёс, бы кат з рукой забойнай…]] * [[Нашы тайны й жаданні, як рэчы, як кветы…]] * [[Не кляні, о анёл-абаронца!..]] * [[Не памятаю: дзень быў ці ноч…]] * [[Не складаць мне болей песняў…]] * [[Не трывож мае самоты…]] * [[Ночка маразяная…]] * [[Ну хай жа, ну хай жа, пакінь…]] * [[Нягоды твой не зменяць крок…]] * [[О, гэта аповесць звычайна й каротка…]] * [[Падарожным, Божанька…]] * [[Пентаметры]] * [[Перайманне (Запытаў я морскі хвалі…)]] * [[Перайманне (Ледзь лятункі ўздыхнуць аб каханку…)]] * [[Песня дзесятых угодкаў]] * [[Покліч (Жылка)]] * {{2Ў|Прадчуцьцё}} * [[Праметэй]] * [[Прыкладзіны]] * [[Прыкляты]] * [[Развітанне (Жылка)]] * [[Раніцою]] * [[Свядомасці горач мацней алкаголю…]] * [[У сэрцы нязрадна туга аб адной…]] * [[Усе мы страчаныя…]] * [[Устае туман бялявы…]] * [[Хвораму]] * [[Хто мужны, хто смелы, хто дужы…]] * [[Хто там паклікаў? Спяшаю за кім?..]] * [[Цяжэй ланцугоў]] * [[Экспрэс]] * [[Як тастаменту новага Бог…]] * [[Ясната, пекната…]] * [[Virelai]] '''Санеты''' * [[Восень (О хараство асенніх дзён празрыстых…)]] * [[Замчышча]] * [[Каханьне (Жылка)|Каханьне]] * [[Максім Багдановіч (Жылка)]] * [[Меч]] * [[Сёмуха (Жылка)]] * [[Хараство]] === Паэмы === * [[Уяўленне]] * [[Тастамент]] === Пераклады === * [[Акерманскія стэпы (Міцкевіч/Жылка)|Акерманскія стэпы]] (''Stepy Akermańskie'') * [[Чалавек і мора (Бадлер/Жылка)|Чалавек і мора]] * [[На шпітальнай пасьцелі праменьні падуць…]] * [[Я болей не плачу… Я муку сваю]] * [[Зімою (Крымскі/Жылка)]] * [[Песьня каханьня]] * [[Пры Roentgen]] * [[Я ветразь свой у свет вялікі]] === Публіцыстыка і крытыка === * [[З жыцця й пісьменства (Жылка)]] * [[Антон Лявіцкі (Жылка)]] // Беларускі звон : тыднёвая часопісь. — 1922, 4 сакавіка. — № 6 (3). — С. 1. * [[Рэцэнзія на зборнік Леапольда Родзевіча «Беларусь» (Жылка)]] * [[У справе ацэнкі беларускага адраджэння (Жылка)]] * [[Да 400-х угодкаў друку на Беларусі (Жылка)]] * [[Народная адукацыя на Беларусі (Жылка)]] * [[Першы крок (Жылка)]] * [[Прывітальнае слова на першай беларускай акадэмічнай канферэнцыі (Жылка)]] * [[Чакаю літаратурнага будынку (Жылка)]] * [[«Наля» (Жылка)]] * [[М. А. Някрасаў. Да 50-годдзя са дня смерці (Жылка)]] * [[Максім Горкі — грамадзянін. Некалькі заўваг (Жылка)]] * [[Перамога беларускага мастацтва. Да пастаноўкі «Фаўста» Беларускім дзярж. музычным тэхнікумам (Жылка)]] * [[«Бакханкі» (БДТ-2)|„Бакханкі“ (БДТ-2)]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 3 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1928/2|№2 (2809)]]}} == Пра аўтара== *[[Уладзімеру Жылку]] *[[Уладзімер Жылка]] * ''[[Аўтар:Макар Краўцоў|Сьветазар, Я]]''. [[Новы Багдановіч]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 17 Студзеня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/2|№2]]}} * [[Мае ўспаміны аб Жылцы]] {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Маладняк»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] l7le48enarjbpbjvnc4jdv5woazwf2z 102 5565 288231 285106 2026-05-30T14:58:29Z Gleb Leo 2440 288231 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Гартны | Імёны =Цішка | Першая літара прозвішча =Г | Варыянты імёнаў =Зьміцер Хведаравіч Жылуновіч | Апісанне = | Іншае = {{Ахоўваецца аўтарскім правам/аўтар}}<ref>Творы, апублікаваныя гэтым аўтарам пасьля 7 лістапада 1917 году на тэрыторыі РСФСР, абараняюцца аўтарскім правам да 1 студзеня 2026 году.</ref> | ДН =22 кастрычніка (4 лістапада) 1887 | Месца нараджэння =Капыль, Слуцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя | ДС =11 красавіка 1937 | Месца смерці =Магілёў, БССР | Выява =Цішка Гартны.jpg | Вікіпедыя =:be:Зміцер Жылуновіч | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Зьміцер Жылуновіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Zmicier Žylunovič | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя =Цішка Гартны | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * [[Цішка Гартны (1923)]] * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)]] * {{Скан|Наступ на горны (1932)|Наступ на горны (1932).pdf}} === Зборнікі вершаў=== * [[Як гляджу я на сіняе неба]] // {{fine|[[Наша Ніва (газета)|Наша Ніва]]. — 1910. — [[Наша Ніва (газета)/1910/39|№39]]}} * [[Песьні (Гартны)|Pieśni]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Урачыстасьць (Гартны)|Урачыстасьць]]. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1925}} === Вершы === * [[Сьцяна фэдэралістаў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Пераплёт (Гартны)|Пераплёт]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Эпіграмы (Гартны)|Эпіграмы]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Бяздольны]] * [[Віхура (Гартны)]] * [[Восень (Гартны)]] * [[Зьмітраку Бядулю]] * [[Касьба (Гартны)]] * [[Многа сіл маладых…]] * [[Янку Купалу (Гартны)]] === Апавяданні === * На ўсходзе сонца // Наша Ніва, 1909, №23 * [[Думкі (Гартны)]] * [[Скошаны луг]] * [[Адвячоркам (Гартны)]] * [[Спрэчка стыхіяў]] * [[Завяўшая краса]] * [[Таварыш аб сваім жыцці]] * [[У майстэрні]] * [[Я бачыў. Вершы ў прозе]] * [[Трэскі на хвалях (Гартны, зборнік)|Трэскі на хвалях]]. {{Fine|Менск: Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“, 1924}} * {{Скан|[[Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926)|Выбраныя апавяданьні]]|Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1926}} * [[Прысады (Гартны, зборнік)|Прысады]]. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * [[Гаспадар (Гартны, апавяданне)]] * {{Скан|[[Гоман зарніц (1932)|Гоман зарніц]]|Гоман зарніц (1932).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, ЛіМ, 1932}} * [[Сьмерць маладзенькага камунара]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Шчырая душа]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Праводзіны (Гартны)]] * [[Дыягназ]] * [[Пахучы зяб]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Ліпень 1930. — [[Полымя (часопіс)/1930/7|№7]]}} * [[Калгаснік Трыхон Жаролца]] === Аповесьці === * {{Скан|[[На новым месцы (1930)|На новым месцы]]|На новым месцы (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} === Раманы === *[[Сокі цаліны]] * Перагуды // Полымя, 1935 === Нарысы === * [[У сялянскіх гушчах (Гартны)|У сялянскіх гушчах]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/4|№4]]}} * [[Пад бізуном цывілізатараў]] // {{Fine|[[Чырвоная Беларусь (часопіс)|Чырвоная Беларусь]]. — 10 чэрвеня 1930. — [[Чырвоная Беларусь (часопіс)/1930/11|№11]]}} === Публіцыстыка === * Мужыкі і мешчане (З нашаго жыцьця) // Наша Ніва, 1909, №1 * М. Капыль Слуцк. пав. Мінск. губ. // Наша Ніва, 1909, №2-3, 5, 9,11,16,19,22,23,26,31-32 *[[Думкі беларуса (Гартны)]] (1909) * [[Колькі слоў аб «беларускім» дэпутаці|Колькі слоў аб „беларускім“ дэпутаці]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/30|№30]]}} '''1916''' * [[Дзянніца (1916)/1/Аб Беларускім унівэрсытэці|Аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/2/Пїтраград|Пїтраград. 9—XI—16]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 9 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/2|№2]]}} * [[Дзянніца (1916)/3/Ніжэй мы друкуїм абвешчаны пазоу мінскага губэрнатара…|Ніжэй мы друкуїм абвешчаны пазоу мінскага губэрнатара…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 18 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/3|№3]]}} * [[Дзянніца (1916)/3/Пра Круппаускі завод|Пра Круппаускі завод]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 18 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/3|№3]]}} * [[Дзянніца (1916)/4/Тоя мейсца на зямлі…|Тоя мейсца на зямлі…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} * [[Дзянніца (1916)/4/Капыль|Капыль, Мінск. губ.]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} * [[Дзянніца (1916)/5/Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці|Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 3 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Дзянніца (1916)/5/Аустрыя Украінцам|Аустрыя Украінцам]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 3 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Дзянніца (1916)/6/Пїтраград|Пїтраград]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 23 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/6|№6]]}} * [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі|Полёнізація Беларусі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} '''1917''' *[[Работнікі-беларусы ў Петраградзе]] (1917) *[[Канферэнцыя нацыянальна-сацыялістычных партый]] (1917) '''1918''' *[[Допіс у газету «Вольная Беларусь» (Жылуновіч)]] (1918) *[[Маніфест Часовага Рабоча-Сялянскага Савецкага Урада Беларусі]] '''1922''' *[[1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} '''1923''' *[[Два бакі беларускага руху]] (1923) *[[Пара пісаць гісторыю рэволюцыі]] (1923) *[[Абеглы саманарыс майго жыцця]] (1923) * Да гісторыі Савецкае Беларусі **[[Уступамі да Акцябра]] (1923) **[[Ад кастрычніка 1917 г. да лютага 1918 г.]] (1924) **[[Організацыя сіл]] (1924) **[[Гістарычны момант]] (1924) '''1924''' *[[Перадсьмертны ліст Я. Пуліхава]] (1924) *[[Люты—Кастрычнік у беларускім нацыянальным руху]] (1924) '''1925''' *[[Зьезд беларускіх нацыянальных організацый]] (1925) *[[Рабочы рух у Беларусі ў 1905 г. і яго разьвіццё з 1890 г.]] (1925) *[[Будаваньне БССР і роля ў гэтым т. Ў.М. Ігнатоўскага]] (1925) '''1926''' *[[Беларуская інтэлігенцыя ў гістарычным аспэкце]] (1926) '''1927''' * [[Усё далей ад панства няволі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 12 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/59|№59 (1951)]]}} * [[Ня трэба адставаць]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/64|№64 (1956)]]}} * [[Праз перавалы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/108|№108 (2000)]]}} * [[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 г. БДТ1]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Беларуская журналістыка (Гартны)|Беларуская журналістыка]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Наш баявы абавязак]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/160|№160 (2052)]]}} * [[Па чатырох краінах]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 21, 23—25, 30 кастрычніка, 2, 11, 13—15, 18, 22, 25, 29 лістапада 1927, 2, 6, 9, 11, 14, 16, 18, 21, 24, 28, сьнежня, ? 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/240|№240 (2132)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/242|№242 (2134)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/243|243 (2135)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|248 (2140)]] [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/250|250 (2142)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/255|255 (2147)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/257|257 (2149)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/258|258 (2150)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/261|261 (2153)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/264|264 (2156)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/267|267 (2159)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/270|270 (2162)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/273|273 (2165)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/276|276 (2168)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/279|279 (2171)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/281|281 (2173)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/283|283 (2175)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/285|285 (2177)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/287|287 (2179)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/289|289 (2181)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/292|292 (2184)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/294|294 (2186)]], ?}} * [[Пытаньні даволі сур’ёзныя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|№248 (2140)]]}} * [[Ад калёніі да незалежнай дзяржавы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/253|№253 (2145)]]}} '''1928''' * [[Гістарычны момант (Гартны)|Гістарычны момант]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 1 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1928/1|№1 (2808)]]}} *[[Са Случчыны]] (1928) *[[Безнадзейныя надзеі]] (1928) *[[Беларускія сэкцыі РКП і стварэньне Беларускай Савецкай Рэспублікі]] (1928) * [[Праездам праз Украіну]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25—26 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/247|№247 (2435)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1928/248|248 (2136)]]}} * [[Заўвагі к часу]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/263|№263 (2451)]]}} * [[Беларуская самабытнасць i бязухiльны iнтэрнацыяналiзм, цi старая пагудка на новы лад]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/266|№266 (2454)]]}} '''1929''' *[[Дваццаць гадоў назад]] // Полымя, 1929, №5 '''1932''' * [[Перадрэволюцыйная «Правда» (Гартны)|Перадрэволюцыйная „Правда“]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б) (Гартны)|Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б)]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 25 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/9|№9]]}} === Крытыка === * {{Скан|Лев Толстой у памяці мужыкоў беларусоў|Талстой.pdf}} // Наша Ніва, 1910, №52 *{{Скан|[[Беларуская літэратура]]|Zhylunovich Belaruskaja literatura.pdf}} (1918) *[[Тэатр на Беларусі]] (1921) * [[Аб крытыцы «Босыя на вогнішчы» і яшчэ аб саміх «Босыя на вогнішчы» М. Чарота|Аб крытыцы „Босыя на вогнішчы“ і яшчэ аб саміх „Босыя на вогнішчы“ М. Чарота]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} *{{Скан|[[Беларускае пісьменства]]|Беларускае пісьменства.pdf}} (1924) * [[Пара сказаць «Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы»|Пара сказаць „Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 13 чэрвеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/132|№132 (1727)]]}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры|Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Янка Купала — пясьняр вызваленьня|Янка Купала — пясьняр вызваленьня]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Рэволюцыйным шляхам]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/У надзеях над прасторамі]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Купчастыя руні]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Літаратурныя падзеі ў 1926 г.]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Ці сапраўды «Узвышша» ёсьць узвышша]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Шкоднае ў беларускай літаратуры]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Цьвёрдымі крокамі]]|Ba59271.pdf}} (1927) *[[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 у БДТ1]] (1927) === Успаміны === * [[Аўтабіяграфія (Гартны)|Aŭtobiografia]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Абеглы саманарыс майго жыцця|Абеглы саманарыс майго жыцьця]] // {{Fine|[[Цішка Гартны (1923)|Цішка Гартны]]. Менск: Выданьне Інстытуту Беларускае Культуры, 1923}} * [[Месяц у царскай арміі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — Люты—сакавік 1933. — [[Полымя (часопіс)/1933/2|№2]]}} ==== Інтэрвію ==== * [[З Менску — у Парыж]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 19 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/238|№238 (2130)]]}} === Лісты === * [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109/Ліст у рэдакцыю|Ліст у рэдакцыю]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109|№109 (2001)]]}} == Пра аўтара== * [[Жаданне (Чарнышэвіч)]] // «Наша Ніва», 1911, №50 * [[Цішка Гартны (Луцкевіч)]] * [[Кароткі_нарыс_нацыянальна-культурнага_адраджэньня_Беларусі#Цішка_Гартны_(Д_Жылуновіч).|Цішка Гартны (Ігнатоўскі)]] *[[К 15-гадоваму юбілею літаратурнай працы Цішкі Гартнага (1908—1923)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага|Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага]] *{{Скан|Вечар твораў Цішкі Гартнага (Бабарэка)|Літаратура 1923.pdf}} (1923) *[[Цішку Гартнаму (Колас)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/З. Жылуновічу|З. Жылуновічу (Колас)]] *[[Цішку Гартнаму (Купала)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Поэту-Гарбару|Поэту-Гарбару (Бядуля)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Помніш?!|Помніш?! (Чарот)]] * [[Ці хто думаў…]] * [[Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры (1927)/IV/В/Цішка Гартны|Цішка Гартны (Дварчанін)]] * [[Цішку Гартнаму (Маракоў)]] * [[Лірыка і проза Ц. Гартнага]] (1928) * [[Цішка Гартны (Байкоў)]] * [[Пад знакам рэволюцыйнай грамадзкасьці і загартаванасьці]] * ''[[Аўтар:Антон Баліцкі|Баліцкі, А]]''. [[Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага (Баліцкі)|Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/288|№288 (2476)]]}} *[[Пра Цішку Гартнага (Дыла)]] == Заўвагі == {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Празаікі]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Нацыянал-камуністы]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Полымя»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 836u19qz0qkbpy7vcv48sjumk6hblhb 102 8831 288233 253578 2026-05-30T15:05:56Z Gleb Leo 2440 288233 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Аляксандр |Прозвішча = Цвікевіч |Варыянты імёнаў = Аляксандр Цвікевіч; Алесь Галынец, Алесь Незалежны, А. Ц. |Выява = Cvikevich.jpg |ДН = 22 чэрвеня 1888 |Месца нараджэння = Берасьце, Расейская імпэрыя |ДС = 30 сьнежня 1937 |Месца смерці = Менск, БССР |Апісанне = |Іншае = |Вікіпедыя = :be:Аляксандр Іванавіч Цвікевіч |Вікіпедыя2 = :be-tarask:Аляксандар Цьвікевіч |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Aliaksandar Cvikievič |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Аляксандр Цвікевіч |Першая літара прозвішча = Ц }} == Працы == * [[Адраджэньне Беларусі і Польшча]] ''(1921)'' * [[Пагляд П. Бяссонава на беларускую справу]] * [[Вялікае апрашчэньне ці вялікае ўдасканаленьне?]] (1925) * [[Западно-руссизм. Нарысы з гісторыі грамадзкай мысьлі на Беларусі]] ({{Падказка2|1929|Другое выданьне 1993}}) [[Файл:25%.svg]] == Артыкулы == * [[Лёс Беларусі]] * [[Кароткі нарыс узьнікненьня Беларускай Народнай Рэспублікі]] (разам з [[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафанам Доўнар-Запольскім]]; 1918) * [[Усе дарогі вядуць у Беларусь]] (1919) * [[Чатыры гады 1918-25.ІІІ.1922]] * [[Незалежнасьць як праграма сёнешняга дня]] (1922) * [[Да пытаньня аб незалежнасьці Беларусі]] (1922) * [[«Эўразійцы» (новыя шуканьня расійскай думкі)]] (1922) * [[Старонка з мінулага (Цвікевіч)|Старонка з мінулага]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 11 ліпеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/155|№155 (1750)]]}} * {{Скан|[[Аб аргумантах ад розуму і аб аргумантах ад сэрца]]|Аб аргумантах ад розуму і аб аргумантах ад сэрца (1925).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Студзень—сакавік 1925. — [[Студэнская думка (1924)/1925/1|№1 (2)]]—[[Студэнская думка (1924)/1925/2|2 (3)]]}} * [[Зноў «Западная Россия»]] (1926) * [[Бэрлінская конфэрэнцыя]] (1926) * [[Аб так званай «маскоўскай арыентацыі»|Аб так званай „маскоўскай арыентацыі“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 24 студзеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/18|№18 (1613)]]}} * [[«Беларускае Чыкаго»|„Беларускае Чыкаго“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 3—4 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/51|№51 (1943)]]— [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/52|52 (1944)]]}} * [[Як у тыя дні…]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 12 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/59|№59 (1951)]]}} * [[Беларуская культура (Цвікевіч)|Беларуская культура]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 красавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/88|№88 (1980)]]}} * [[Вайна — абарона]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/160|№160 (2052)]]}} * [[Беларускія курорты]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 6 жніўня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/177|№177 (2069)]]}} * [[Аб саромлівых «дапушчэньнях»]] (1927) * [[Homo Novus]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/236|№236 (2128)]]}} * [[Часовы трыумф польскай буржуазеі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 3 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/251|№251 (2143)]]}} * [[Хмара над Вільняй]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 26 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/268|№268 (2160)]]}} * [[Праф. Няедлы аб белтэатры]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/271|№271 (2163)]]}} * [[«Рэкс ортодоксус»|„Рэкс ортодоксус“, або новы кандыдат на патрыаршы прастол]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 7 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1928/6|№6 (2813)]]}} * [[Наш грамадзкі абавязак]] (1928) * [[У абарону Грамады]] (1928) * [[Моцныя нэрвы]] (1928) * [[Прысуд і мы]] (1928) * [[Тайна Бэльвэдара адкрылася]] (1928) * [[Беларуская культурная справа ў Латвіі]] (1928) * [[Надыходзячая пагроза]] (1928) * [[Характарыстыка становішча Беларусі ў 80-90 г.]] (1929) == Бібліяграфія == * {{Кніга|аўтар= А. Цвикевичъ|загаловак= [[:ru:Краткий очерк возникновения Белорусской Народной Республики|Краткій очеркъ возникновенія Белорусской Народной Республики]]|адказны= |сэрыя= |спасылка= |выданьне= |месца= Кіевъ|выдавецтва= |год= 1918|том = |старонак= |isbn= |наклад= }} * {{Кніга|аўтар= А. Цвикевичъ|загаловак= [[:ru:Индекс:Cvikievic Alaksandar.Bielarus.djvu|Беларусь: Политический очерк]]|адказны= |сэрыя= |спасылка= |выданьне= |месца= Берлинъ|выдавецтва= |год= 1919|том = |старонак= |isbn= |наклад= }}; Менск: другое выданьне 1990. * {{Кніга|аўтар= Аляксандар Цьвікевіч|загаловак= [[Індэкс:Западно-руссизм. Нарысы з гісторыі грамадзкай мысьлі на Беларусі.djvu|«Западно-руссизм»: Нарысы з гісторыі грамадзкай мысьлі на Беларусі ў XIX і начатку XX в]]|адказны= |сэрыя= |спасылка= |выданьне= |месца= Менск|выдавецтва= Беларускае дзяржаўнае выдавецтва|год= 1929|том = |старонак= 340|isbn= |наклад= }} == Глядзіце таксама == * [[Ліст Вацлава Ластоўскага да Аляксандра Цвікевіча (1 чэрвеня 1920)]] {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Дыпламаты]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка]] [[Катэгорыя:Беларуская партыя сацыялістаў-федэралістаў]] [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] jh6fmegff6ej2uvnkd4q8tms54fmcr8 10 9254 288194 288146 2026-05-30T12:56:11Z Gleb Leo 2440 288194 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]]», 1903 * {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> r5n8ckg02xq84c6ir8z2b9lpb96wvbn 288195 288194 2026-05-30T12:56:28Z Gleb Leo 2440 288195 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 30.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]]», 1903 * {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> i36a5y8d9k7k6cwhx8ui7761rmlsfzm 102 11394 288280 283577 2026-05-30T20:03:33Z Gleb Leo 2440 288280 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Ігнатоўскі | Імёны =Усевалад | Першая літара прозвішча =І | Варыянты імёнаў = | Апісанне =беларускі грамадскі і палітычны дзеяч, гісторык | Іншае = | ДН =19 красавіка 1881 | Месца нараджэння = в. Такары, Брэсцкі павет, цяпер Камянецкі раён | ДС = 4 лютага 1931 | Месца смерці = Менск | Выява =Usiewaład Ihnatouski.jpg | Вікіпедыя =be:Усевалад Макаравіч Ігнатоўскі | Вікіпедыя2 =be-x-old:Усевалад Ігнатоўскі | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Usievalad Ihnatoŭski | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Усевалад Ігнатоўскі | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * [[Кароткі нарыс гісторыі Беларусі]] (1919) * [[Кароткі гістарычны нарыс Горадзеншчыны]] (1920) * Наркомат Асьветы Беларусі і Беларуская культура // Вести народного комиссариата просвещения ССРБ. 1921, № 1 * [[Сучасныя матывы беларускай лірыкі (Ігнатоўскі)]] // Вести народного комиссариата просвещения ССРБ. 1921, № 2 * [[Кароткі нарыс нацыянальна-культурнага адраджэньня Беларусі]] (1921) * Беларускае культурна-нацыянальнае пытаньне ў БССР // Вести народного комиссариата просвещения ССРБ. 1922, № 2, 3-4 * Год працы ў беларускай школе // Вести народного комиссариата просвещения ССРБ. 1922, № 5-6 * З недалёкага мінулага школы // Вести народного комиссариата просвещения ССРБ. 1922, № 11-12 * [[Мотывы лірыкі беларускага песьняра М. Чарота]] (1922) * [[Босыя на вогнішчы (1925, Клімавічы)/«Босыя на вогнішчы»|Босыя на вогнішчы. Крытычны нарыс]] * [[Сучасная вялікая рэвалюцыя й нацыянальнае пытаньне]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} * [[З гісторыі асьветы на Беларусі ў пачатку 19 сталецьця]] (1923) * [[Комуністычная партыя Беларусі і беларускае пытаньне]] (1924) * [[Вялікі Кастрычнік на Беларусі (X.1917 - 2/VII.1920)]] (1924) * [[Гісторыя Беларусі ў XIX і пачатку XX сталецьця (1928)|Гісторыя Беларусі ў XIX і пачатку XX сталецьця]] (1925) * [[Увагі аб вынікнавеньні беларускага руху]] (1926) * [[Вынікненьні і зьмены організацыйных цэнтраў паўстаньня 1863 г. на Беларусі]] (1927) * [[Каля магілы барацьбіта]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 8—9, 12 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/152|№152 (2044)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/153|153 (2045)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/155|155 (2047)]]}} * [[Ужо сем год…]] // {{Fine|[[Чырвоная змена (газета)|Чырвоная Зьмена]]. — 10 ліпеня 1927. — [[Чырвоная змена (газета)/1927/76|№76 (458)]]}} * [[Працоўная жанчына пад кіраўніцтвам кампартыі прыдзе да лепшай будучыні]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 1 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/276|№276 (2464)]]}} * [[Ад Беларускай Тэрміналёгічнай Камісіі — да Белар. Акадэміі Навук]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 4 студзеня 1929. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1929/2|№2 (2491)]]}} * {{Скан|[[1863 год на Беларусі (1930)|1863 год на Беларусі]]|1863 год на Беларусі.pdf}}. {{Fine|Менск: Беларуская Акадэмія Навук, 1930}} == Публіцыстыка == * [[Марына (1926)/Прадмова|Прадмова]] // {{Fine|''[[Аўтар:Міхась Чарот|Міхась Чарот]]''. [[Марына (1926)|Марына]]. Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1926}} * [[Рэволюцыйным шляхам (1928)/Прадмова|Прадмова]] // {{Fine|''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. [[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} == Дакуманты == * [[Дакладная запіска сябра КПБ У. Ігнатоўскага]] * [[Для аднаўленьня выбарчых правоў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 11 ліпеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/155|№155 (1750)]]}} == Пра аўтара == * [[Будаваньне БССР і роля ў гэтым т. Ў.М. Ігнатоўскага]] (1922) * [[Беларускі народ (Гартны)]] * [[Наш летапісец]] (1924) * [[Ўсеваладу Макаравічу Ігнатоўскаму (Александровіч)]] (1924) * [[У. Ігнатоўскаму (Гурло)]] (1925) * [[Два (Вольны)|Два]] * [[Праф. У. Ігнатоўскі. Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця]] * [[Агляд навукова-літаратурнай дзейнасьці Ў.М. Ігнатоўскага]] {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] s0l7tapbaj2ujs3c426jmlofb346gw9 0 12262 288282 37343 2026-05-30T20:16:33Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Адзін дзень у арміі „Зялёнага Дуба“]] у [[Адзін дзень у арміі «Зялёнага Дуба»]] 37302 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Адзін дзень у арміі „Зяленага Дуба“ | аўтар = Вячаслаў Вячаслававіч Адамовіч | секцыя = Абразок | крыніца = [https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Zvon_1919.zip/12.pdf Часопіс «Звон», № 12 ад 19.IX.1919 г., б. 2-3]; [https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Zvon_1919.zip/13.pdf № 13 ад 22.IX.1919 г., б. 2] | дата = 1919 год }} <center>'''Адзін дзень у арміі „Зяленага Дуба“.'''</center> <center>{{Разьбіўка|'''Варта.'''}}</center> <div style="text-indent:2em;"> Ціха, ціха кругом, толькі дзе-ня—дзе зашуміць вецер паміж галін дрэвау ды зноу ціха, як у магіле. Уецца грэбля скрозь гушчарню Палесся, паузе, як гадзюка, і гіне гдзесь сяред частага грабняку. Здаецца, што гэта дарога зроблена не для жывых людзей, бо нікога на ей ня відаць. А ці-ж гэта так? Не, вось у цяні галін едлы стаіць чалавек з вінтоўкаю за плячыма і пільна глядзіць у канец грэблі, гдзе тая гіне з вачэй у гушчарні лесу. Хто гэты чалавек? Хто яго тутака паставіу, каго ен пільнуе? Ці можа гэта разбойнік вышау на дарогу, каб забіць каго? Ці можа паляунічы жджэ дзіка, каб меткай куляй зваліць яго? Не, усе гэта ня так. Паставіла гэтага чалавека тут, сярод грэблі, нядоля, уклад усяго нашага цяперашняга жыцьця. Прыгледзьцеся добра у яго малады твар! Ці не пазнаеце у ем таго, каго гоніць жыцьце у лес ад людзкай няпрауды? Ен моцна сьціснуу вінтоуку рукамі і плача душою ад горкай крыуды. Моцна бьецца сэрцо у грудзях… Ня ведама толькі, ці доуга? Няхай хоць гадзінку, абы яно білося за прауду, за родны край! А вецер ціха калыша галіны едлы, а тые, як шырокіе лапы сьмерці, прыгарнулі да сябе гэтага маладога байца за сваю Бацькаушчыну. Вось гдзесь далека загрукау нечы конь па бярвеньнях грэблі, і грук яго капытоу пашоу па лесе. Вось усе бліжай і бліжай, вось і вырас усаднік на белым каню. Упіуся у яго вачыма чалавек з вінтоўкай пад елкай, і ціхая радасьць засьвяцілася у яго вачох. Свой! Вось ужо добра відаць малады твар і шапку, а на ей тры дусовых лісткі, а за поясам заткнуты „маузэр“. Вось ен стрымау каня, і моцны гвізд завыу па лесе. Гві, гві, гві!—адазвауся маладою вуткай чалавек с-пад елкі, і усаднік пагнау каня, і яшчэ хвіля і—ен пад‘ехау да елкі. — Ну, Семка, здароў!—сказау ен, злазячы з каня — Нічога, добра. Звадзі барджэй. каня з граблі! Усаднік зьвеу каня з грэблі, прывязау да маладой асінкі і падышоу да вартауніка. — Ну, здароу яшчэ раз, Семка!— І два чалавекі абняліся, як браты, і моцна пацалаваліся. — Ну, вось я і дома! А гдзе стан?—спытау усаднік.— Трэба хутчэй бегчы ды сказаць, што „башлыкі“ хочуць іці на нас аблавай.— — Ці – ж? — Але, браток,—можа нават заутра. — Вось як!—сказау Семка. Усаднік адвязау каня і чуць прыкметнай сьцежкай пашыуся у гушчарню лесу. А Семка астауся ізноу на сваім месцы пад ценям ялінкі. Ізноу глядзіць у канец грэблі і чакае… </div> <center>{{Разьбіўка|'''У стане.'''}}</center> <div style="text-indent:2em;"> Прайшоушы шагоу трыста, усаднік пачуу галасы гамонячых людзей і хутка вышау на палянку. На ей, па розных куткох, сядзело і стаяло чалавек каля дзесяці аружаных людзей. Пасярэдзіне на трох калох, на тоустым дроце, вісеу вялікі чыгун, а у ем булькауся крупень. Тутака-ж адзін малады хлапец сек сякерай шакалі, другі падкідау іх у вагонь, а трэці рэзаў сало, смачна аблізваючыся. Усаднік аглядзеу усю палянку быстрым вокам, зьняу з каня сядло, павесіу яго на сук і зьняушы вобруць, пусьціу каня на траву, а сам пакіравауся к найбольшай грудзе людзей, адкуль ішоу найбольшы гоман. — Ці здаровы, сябры, як маецеся?—зычным голасам гукнуў ен да іх. Колькі галоу азірнулося, і хутка падняуся цэлы гвалт галасоу. — А, Дзяргач, здароу! Як, што чуваць? Гдзе бальшавікі? І людзі абступілі прыбыушага чалавека. — Ціха, ціха!—замахау ен на іх рукамі—Закаркалі, як крумкачы! Чаго добрага, і Лейбу Троцкага збудзіце у Масве гэтакім гвалтам… А гдзе-ж Піліп? А вось ен! Ну, здароу! Здаровы і вы усе, сябры!—сказау ен, пацалаваушыся з Піліпам. — Ну, ну, добра! Кажы, кажы, шт очуу, гдзе быу?—загаманілі ізноу наукол яго. — Але ж ціха, ціха, каб вас цямцюр!—замахау на іх рукою Дзяргач.—Усе скажу. Усе сьціхлі. — Ну, вось, сябры, я прышоу да вас сказаць, што бальшавікі ідуць на нас па двух шляхох. Адзін атрад ідзе па Пятракоускаму шляху, другі па Бабруйскаму. Яны ужо каля Двяковіч. Мы ужо аб гэтым далі знаць і у галоўны наш штаб „Качай балото“. Вось і усе навіны! А цяпер, паны старшыны, пойдзем пагамонім гдзе у баку аб усіх справах, як спаткаць нашых ворагау,—скончыу ен, і людзі разступіліся, даючы дарогу яму і Піліпу. Падышоўшы да сьсечанага дуба, яны селі на яго. Зараз да іх падышлі яшчэ тры чалавекі, Гэта былі старшыны: капітан Морау, паручнік Шадрау і Воран. Доуга гаманілі яны меж сабою, а посьле узьлез Воран на пень і клікнуу: „Гэй сябры, сюды!“ Са усіх канцоў зьбегліся людзі і абкружылі звалены дуб і пень стаяушага на ем бяз шапкі Ворана. — Браты мае родные! Час барацьбы прабіу, Вораг ідзе на нас, каб адабраць у нае волю, каб забіць у нас дух нацыянальнага адраджэньня. Браты, чы сьцерпім мы гэта, чы сможам маучаць? Не! Кожны з нас ведае, чаму мы тут, сярод лясоу; чаму у руках моцна мы трымаем стрэльбы і за якое жыцьце мы бьемся. Так няхай-жа наш вораг спаткае с-пад кожнага пня і куста кулю і моцны прадсьмертны клік кожнага паушага байца: „Хай жыве Вольная Беларусь!“. — Хай жыве!—гукнулі людзі усе у вадзін голас, і яліна далека, далека панесла гэты клік. — А цяпер, паны дзесятнікі, хай людзі палуднуюць і адпачываюць. Бог адзін ведае, што заутрабудзе, сказау Воран і зскочыу з пня. — Ну, дык бывайце здаровы!—сказау Дзяргач, устаушы з дуба.—Трэба ехаць у свой стан. — Троху стрывай, папалуднуеш з намі, тагды і паедзеш,—адказау Воран.—Вось ужо і нам нясуць крупень. Малады хлопец паставіу міску з крупеню на пень і адышоуся. — Ну, бяры, браце, лыжку і прашу чым Бог паслау!—сказау ен, зьнімаючы шапку. Старшыны абступілі пень з міскаю і пачалі есьці. Усюды сьціхла гутарка, толкьі і было чуваць бразганьне лыжак аб міскі ды хурканьне коняу. Усе елі,—хто ведае?—можа астатні раз… — Ну, дзякую, бывайце здаровы!—сказау Дзяргач, абняўшыся з старшынамі, і пашоу да свайго каня. Асядлаушы, ен азірнуўся і гукнуу да усіх: — Шчасьліва, сябры, біцца! Бывайце здаровы! Барані вас, Божа! — Дзякуй, бывай здароу!—загулі людзі, махаючы, хто лыжкай, хто кавалкам хлеба, а хто і шаблюгай. Дзяргач узяу каня за повад і пайшоу вядомай сьцежкай на грэблю. За імі ішоу малады зеленадубец зьмянаць Семку з варты. Вось ужо і елка, а пад ею верны вартаунік. — Ну, бывай, Семка, здароу! Хавай цябе Маці Божа!—абняу яго Дзяргач.—Глядзеце-ж, ня пускайце ворага тутака! Няхай ен згіне і ня увойдзе праз гэтую браму да Палесься!—сказау Дзяргач; вывеушы каня на грэблю. — Ну, бывайце гдаровы!—крыкнуу ен, сеушы на каня, і паехау. — Шчасьлівы пуць!—сказау Семка і пайшоу у стан, пакінуушы на сваім месцы свайго сябра. </div> <center>{{Разьбіўка|'''На грэблі.'''}}</center> <div style="text-indent:2em;"> Зноу ціха на грэблі. Слонцо ужо спаузло ніжай і хутка саусім схаваецца за дрэвы, а там спусьціцца яшчэ ніжэй і схаваецца за край зямлі. Вось ужо і зоркі вышлі на небо і мігаюць сваімі размаітымі аганькамі і будзяць шмат думак у галаве маладога вартауніка. А ен стаіць, апершыся аб стрэльбу і—хто ведае, пра што думае? Можа прашчаецца з тымі, хто далека адсюль… А у лесе калі-не-калі закрычыць сава, альбо крыкнець дзяргач у балоце за лесам, ды ізноу ціха, ціха… А хто ведае, можа праз хвілю запукаюць тутака выстралы, застогнуць людзі, загагоча кулямет… Ды ізноу сьціхне, ізноу узыдзе слонцо і асьвеціць трупы людзей, а над імі радасна закаркаюць крумкачы, лятаючы над смачным чалавечым мясам. Але не: ціха усе наукола, сьпяць жыхары леса, сьпіць і лес, шэпчучы цудную казку маладому вартауніку… Стой-жа, браце, на варце. моцна стой! Бо ужо чуваць тупат ног ідучага ворага. Мацней сьцісьні вінтоуку у маладых руках і гукні да сяброу! „Хутчэй сюды на бой, хутчэй! Час прабіу“! Няхай вораг знае. што тут стаяць тые, што уміраючы кажуць: „Хай жыве вольная Беларусь!“. </div> {{Калёнтытул|right='''В. Адамовіч.'''}} <center>''(Канец).''</center> [[Катэгорыя:Проза Вячаслава Вячаслававіча Адамовіча‎]] [[Катэгорыя:Беларуская Сялянская Партыя «Зялёны Дуб»]] 0zrhck15he13qsnkvea58f0e7h6hqhi 102 14053 288230 236764 2026-05-30T14:56:24Z Gleb Leo 2440 288230 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча = Глебка | Імёны = Пятро | Першая літара прозвішча = Г | Варыянты імёнаў = Псеўданімы: Язэп Касіла, Асот і інш. | Апісанне = | Іншае = | ДН = 6 ліпеня 1905 | Месца нараджэння = в. Вялікая Уса, цяпер Уздзенскі раён, Мінская вобласць | ДС = 18 снежня 1969 | Месца смерці = | Выява = М. Гусеў. Пятро Глебка.jpg | Вікіпедыя = :be:Пятро Глебка | Вікіпедыя2 = :be-tarask:Пятро Глебка | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = Category:Piatro Hliebka | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Пятро Глебка | Google = }} ==Вершы== {{All works‎}} '''1925''' * [[Перад зімой]] // {{Fine|[[Беларускі піонэр (часопіс)|Беларускі піонэр]]. — 1925. — [[Беларускі піонэр (часопіс)/1925/11|№11]]}} * [[Пасьля ночы]] // {{Fine|[[Малады араты (часопіс)|Малады Араты]]. — 1925. — [[Малады араты (часопіс)/1925/6|№6]]}} * [[Палюбіў я яе…]] // {{Fine|[[Малады араты (часопіс)|Малады Араты]]. — 1925. — [[Малады араты (часопіс)/1925/11|№11]]}} * [[Мы, вясковыя дзяўчаты…|⁂ (Мы, вясковыя дзяўчаты…)]] // {{Fine|[[Малады араты (часопіс)|Малады Араты]]. — Кастрычнік 1925. — [[Малады араты (часопіс)/1925/13|№13]]}} ? * [[Падбірала я лянок…|⁂ (Падбірала я лянок…)]] // {{Fine|[[Малады араты (часопіс)|Малады Араты]]. — Кастрычнік 1925. — [[Малады араты (часопіс)/1925/13|№13]]}} '''1926''' * [[Нашто гадаць тым аб далёкім…]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 чэрвеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/138|№138 (1733)]]}} * [[З песень аб «Маладняку»|З песень аб „Маладняку“]] // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — 1926. — [[Маладняк (часопіс)/1926/1|№10 (1)]]}} '''1927''' * [[Быльняговыя межы агорклі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 14 красавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/85|№85 (1977)]]}} * [[Што сказана ў словах, што сказана песьняй…]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 красавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/88|№88 (1980)]]}} * [[Вясновае (Глебка)|Вясновае]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/101|№101 (1993)]]}} * [[З ціхі словаў і песень карунак…]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 5 чэрвеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/125|№125 (2017)]]}} * [[1914 год (Глебка)|1914 год]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/160|№160 (2052)]]}} * [[Волкі вечар прылёг цемнатою…|⁂ (Волкі вечар…)]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1927. — [[Узвышша (часопіс)/1927/3|№3]]}} * [[Краса маладосьці]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1927. — [[Узвышша (часопіс)/1927/4|№4]]}} * [[Памяці У. І. Леніна (Глебка)|Памяці У. І. Леніна]] // {{Fine|[[Чырвоная змена (газета)|Чырвоная Зьмена]]. — 21 студзеня 1927. — [[Чырвоная змена (газета)/1927/10|№10 (392)]]}} * [[З мінулага (Глебка)|З мінулага]] // {{Fine|[[Чырвоная змена (газета)|Чырвоная Зьмена]]. — 22 лютага 1927. — [[Чырвоная змена (газета)/1927/23|№23 (405)]]}} * [[Мы спаткаем вясну]] // {{Fine|[[Чырвоная змена (газета)|Чырвоная Зьмена]]. — 27 сакавіка 1927. — [[Чырвоная змена (газета)/1927/35|35 (417)]]}} * [[Маёвае (Глебка)|Маёвае]] // {{Fine|[[Чырвоная змена (газета)|Чырвоная Зьмена]]. — 5 мая 1927. — [[Чырвоная змена (газета)/1927/50|50 (432)]]}} '''1928''' * [[Зімовая раніца (Глебка)|Зімовая раніца]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 1 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1928/1|№1 (2808)]]}} * [[Вітаньне (Глебка)|Вітаньне]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1928. — [[Узвышша (часопіс)/1928/5|№5 (11)]]}} * [[Вечарамі выходжу ў бязьмежнасьць раўнін…|⁂ (Вечарамі выходжу ў бязьмежнасьць раўнін…)]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1928. — [[Узвышша (часопіс)/1928/5|№5 (11)]]}} '''1929''' * [[У дарогу (Глебка)|У дарогу]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1929. — [[Узвышша (часопіс)/1929/1|№1]]}} * [[Эмігрантцы (Глебка)|Эмігрантцы]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1929. — [[Узвышша (часопіс)/1929/2|№2]]}} * [[Песьня каханьню]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1929. — [[Узвышша (часопіс)/1929/2|№2]]}} * [[Хада падзей]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1929. — [[Узвышша (часопіс)/1929/5|№5]]}} * [[Трывожны сыгнал]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1929. — [[Узвышша (часопіс)/1929/6|№6]]}} '''1933''' * [[Пра вясну і рэвалюцыю]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — Студзень 1933. — [[Полымя (часопіс)/1933/1|№1]]}} '''1938''' * [[Пагранічная (Глебка)|Пагранічная]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/2|№2]]}} '''1939''' * [[Родным братам (Глебка)|Родным братам]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 21 верасня 1939. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1939/33|№33 (447)]]}} '''1940''' * [[Новагодні тост (Глебка)|Новагодні тост]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Звязда]]. — 1 студзеня 1940. — [[Звязда (газета)/1940/1|№1 (6580)]]}} === Зборнікі === * {{Скан|[[Шыпшына (1927)|Шыпшына]]|Шыпшына (1927).pdf}}. {{Fine|Менск: Узвышша, 1927}} * {{Скан|[[Урачыстыя дні (1930)|Урачыстыя дні]]|Урачыстыя дні (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} * {{Скан|[[Мужнасць (1938)|Мужнасць]]|Мужнасць (1938).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, ЛіМ, 1938}} == Паэмы == * [[Матчыны казкі]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1928. — [[Узвышша (часопіс)/1928/4|№4 (10)]]}} * [[Трывожны сыгнал]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1929. — [[Узвышша (часопіс)/1929/6|№6]]}} * [[Арка над акіянам]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1930. — [[Узвышша (часопіс)/1930/1|№1]]—[[Узвышша (часопіс)/1930/2|2]]}} * [[Арлянка (Глебка)|Арлянка]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1931. — [[Узвышша (часопіс)/1931/2|№2]]—[[Узвышша (часопіс)/1931/3|3]], [[Узвышша (часопіс)/1931/5|№5]]—[[Узвышша (часопіс)/1931/6-7|6-7]], [[Узвышша (часопіс)/1931/10|№10]]—[[Узвышша (часопіс)/1931/11-12|11-12]]}} * [[Кармэнсіта|Урывак з паэмы „Кармэнсіта“]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1935. — [[Полымя (часопіс)/1935/3|№3]]}} == Крытыка == * [[За выяўленьне маладых сіл]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1930. — [[Узвышша (часопіс)/1930/6|№6]]}} * [[Нацдэмаўшчына, замаскаваная марксысцкай фразай]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1931. — [[Узвышша (часопіс)/1931/2|№2]]—[[Узвышша (часопіс)/1931/3|3]]}} * [[Пра кніжку вершаў З. Астапенкі «На ўсход сонца» (Глебка)|Пра кніжку вершаў З. Астапенкі „На ўсход сонца“]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1931. — [[Узвышша (часопіс)/1931/5|№5]]}} * [[Нататкі пра творчасьць Максіма Лужаніна (Глебка)|Нататкі пра творчасьць Максіма Лужаніна]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1931. — [[Узвышша (часопіс)/1931/10|№10]]}} * [[У пошуках праўды і выдумкі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1935. — [[Полымя (часопіс)/1935/1|№1]]}} * [[Адам Міцкевіч (Глебка)|Адам Міцкевіч]] // {{Fine|[[Полымя рэволюцыі (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1940. — [[Полымя рэволюцыі (часопіс)/1940/11|№11]]}} * [[Драматычныя паэмы (Клімковіч, 1947)/Гістарычныя творы М. Клімковіча|Гістарычныя творы М. Клімковіча]] // {{Fine|''[[Аўтар:Міхась Клімковіч|Міхась Клімковіч]]''. [[Драматычныя паэмы (Клімковіч, 1947)|Драматычныя паэмы]]. Мінск: Дзяржаўнае выдавецтва БССР, 1947}} ==Пра аўтара== * [[Маім Петрусям]] * [[Маім рэдактарам Максіму і Пятру]] {{PD-Беларусь}} [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Маладняк»‎]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Узвышша»‎]] [[Катэгорыя:Сябры Саюза пісьменнікаў СССР‎]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] amb8j4j720lnjrkc03ugkqihekzvjl0 106 19506 288191 66823 2026-05-30T12:52:40Z Gleb Leo 2440 288191 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]] |Language=be |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address=Льондын |Year=1903 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=3 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} ags9upj7nbhccga29u5b66zs6ownq5v 288192 288191 2026-05-30T12:52:50Z Gleb Leo 2440 288192 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]] |Language=be |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address=Лъондын |Year=1903 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=3 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} kj38tlpqjatjp89blrwvwnf8bdp83bv 104 19511 288185 55995 2026-05-30T12:36:21Z Gleb Leo 2440 288185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=уселя|к=ких}} податком трэба плациць. Гэтак заусіоды было и гэтак заусіоды будзе, покуль пановаць будуць цары, паны, купцы и богачы. {{Водступ|2|em}}Трэба, каб народ сам собою правіу, тольки утоды будзе яму добра. Не можэм мы сподзевацьца ничого доброго од москаліоу, ани од их цара, бож іон сам пан, купец и фабрыкант. За панщыны у яго так само были подданые, их у нас называли казіонными мужыками, а циж іон им дау праудзивую волю? Он цяпер самый богацейшы за усих паноу — у яго одного іосьць 220 миліоноу дзесяцин. Опрыч того малож у яго уселякик фабрык? А можэ вы думаеце, што у гэтых фабрыках добрэ жыць роботникам? Быу я и там и бачыу: горш там ящэ роботнику як у паноу. И значыць не можэм мы ничого сподзевацьца од цара: он и самый найбольшый из паноу и самый найбогацейшый з фабрыкантоу. И трэба нам гэто добра намятоваць, што не можно мужыку личыць ани на цара, ани на паноу, тольки на сябе самых. {{Водступ|2|em}}Яще одной важной рэчы не сказау я вам, мои людзи. Мало цару того, што іон нас грабиць, кольки хочэ, будзе іон грабиць ящэ лепей дзицей и унукоу нашых. Мало яму грошы з уселяких податкоу, наробіу іон ящэ много доугоу: одного процэнту трэба цяпер плациць (ведомо з мужыцких грошы) у рок 275 миліоноу рубліоу уселяким богачам и нашым и чужым. Можэ вы не ведаеце, што гэто такое казіонный доуг? — так послухайце. {{Водступ|2|em}}Колисьци цар прыказау своим чыноуникам позычыць грошы, бо забраковало яму на великіе яго выдатки. Прыказау, так и позычыли, а цяпер ведаецеж, кольки гэтого доугу ляжыць на нашэй голове? Аж страх казаци: больш як 4.000 миліоноу рубліоу! Навэт такому, што умее добрэ писаць и раховаць, трудно было бы поличыць стольки грошы. Каб правицельство оддавало на сплату гэтого доуга усіо, што кажного року здзирае з народу, то и так усіого бы не выплацило у тры роки. А каб цар захоцеу гэтый доуг зразу заплациць, то кажному з нас прышлось бы даць по 50 рубліоу — значыць, як у хаци пяцяро людзей, то трэба было бы з хаты даць 250 рубліоу. И так то мы, людзи бедные, хоць и гроша з гэтых миліоноу на свои очы не бачыли и сами не позычали, усіо жыцьціо будзем доужниками и мусим з кажной хаты з 15 рубліоу даваць, каб тольки процэнты за казіонные доуги яккольвек заплациць. И нима тому конца ніякого. Цару трэба грошы на войну, на уселякіе забавы, а мы и унуки нашы и праунуки вечне будзем плациць. {{Водступ|2|em}}— А Божэж мой, Божэ! — а тож мы и не думали, што<noinclude></noinclude> kcq6dxlai2xjsyp5wqb58rmsujh8vsa 288186 288185 2026-05-30T12:36:30Z Gleb Leo 2440 /* Не вычытаная */ 288186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=уселя|к=ких}} податком трэба плациць. Гэтак заусіоды было и гэтак заусіоды будзе, покуль пановаць будуць цары, паны, купцы и богачы. {{Водступ|2|em}}Трэба, каб народ сам собою правіу, тольки утоды будзе яму добра. Не можэм мы сподзевацьца ничого доброго од москаліоу, ани од их цара, бож іон сам пан, купец и фабрыкант. За панщыны у яго так само были подданые, их у нас называли казіонными мужыками, а циж іон им дау праудзивую волю? Он цяпер самый богацейшы за усих паноу — у яго одного іосьць 220 миліоноу дзесяцин. Опрыч того малож у яго уселякик фабрык? А можэ вы думаеце, што у гэтых фабрыках добрэ жыць роботникам? Быу я и там и бачыу: горш там ящэ роботнику як у паноу. И значыць не можэм мы ничого сподзевацьца од цара: он и самый найбольшый из паноу и самый найбогацейшый з фабрыкантоу. И трэба нам гэто добра намятоваць, што не можно мужыку личыць ани на цара, ани на паноу, тольки на сябе самых. {{Водступ|2|em}}Яще одной важной рэчы не сказау я вам, мои людзи. Мало цару того, што іон нас грабиць, кольки хочэ, будзе іон грабиць ящэ лепей дзицей и унукоу нашых. Мало яму грошы з уселяких податкоу, наробіу іон ящэ много доугоу: одного процэнту трэба цяпер плациць (ведомо з мужыцких грошы) у рок 275 миліоноу рубліоу уселяким богачам и нашым и чужым. Можэ вы не ведаеце, што гэто такое казіонный доуг? — так послухайце. {{Водступ|2|em}}Колисьци цар прыказау своим чыноуникам позычыць грошы, бо забраковало яму на великіе яго выдатки. Прыказау, так и позычыли, а цяпер ведаецеж, кольки гэтого доугу ляжыць на нашэй голове? Аж страх казаци: больш як 4.000 миліоноу рубліоу! Навэт такому, што умее добрэ писаць и раховаць, трудно было бы поличыць стольки грошы. Каб правицельство оддавало на сплату гэтого доуга усіо, што кажного року здзирае з народу, то и так усіого бы не выплацило у тры роки. А каб цар захоцеу гэтый доуг зразу заплациць, то кажному з нас прышлось бы даць по 50 рубліоу — значыць, як у хаци пяцяро людзей, то трэба было бы з хаты даць 250 рубліоу. И так то мы, людзи бедные, хоць и гроша з гэтых миліоноу на свои очы не бачыли и сами не позычали, усіо жыцьціо будзем доужниками и мусим з кажной хаты з 15 рубліоу даваць, каб тольки процэнты за казіонные доуги яккольвек заплациць. И нима тому конца ніякого. Цару трэба грошы на войну, на уселякіе забавы, а мы и унуки нашы и праунуки вечне будзем плациць. {{Водступ|2|em}}— А Божэж мой, Божэ! — а тож мы и не думали, што<noinclude></noinclude> 4ya5tyadd0nyspiv7ap6sy92lqr0sc7 104 19512 288187 55996 2026-05-30T12:42:26Z Gleb Leo 2440 288187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude>на нас лежаць такіе доуги и што мы за их плацим да плацим — кажэ одзин господар. А многож было бы гэтых грошы, каб их — на той прыклад — на свои очы повидаць? {{Водступ|2|em}}— Я ужэ собе гэто выраховау — кажэ Сымон. Каб зложыць уси гэтые грошы — 4.000 миліоноу сярэбранными рублями, то важыли бы яны 5 миліоноу пудоу. Каб покласьць гэтые грошы у вагоны на жалезную дорогу, по 500 пудоу у кажный, то трэба больш як 10.000 вагоноу, а каб гэтые вагоны поставиць радком, одзин за другим на жалезной дорози, тобы яны цягнулися не менш як 30 віорст у здоуж. Ну и штож, людзи, розумееце вы цяпер, якій іон, гэтый казіонный доуг, што мы за яго плациць мусим? {{Водступ|2|em}}А Езу, Езу! — кажэ одзин господар — и не снилося мне николи, каб гэто была прауда. А комуж выплачваюць гэтых 275 миліоноу процэнту? Циж іосьць на сьвеци такіе богачы, каб стольки грошы цару могли позычыць? {{Водступ|2|em}}А Сымон кажэ: Ведомо, што не одзин позычау, а многіе богачы и свои и чужые. Робицьца гэто так: цар прыказвае наробиць бумажэк з надписом: „заіом казны“ — то значыць казіонный доуг. Казьне такая бумажка и копейки не коштуе, а назначаюць ей цэну 100 рубліоу на той прыклад. Хто заплациць казьне 100 рубліоу праудзивых, той достане такую бумагу и казна будзе яму плациць у рок по 5 рубліоу процэнту. Такіе бумажки купляюць и купцы, и паны, и чыноуники, и уселякіе богачы и добра им: сидзяць собе спокойно, не працуючы, од казны бяруць процэнты и ниц их не обходзиць, што казна дзярэ мужыкоу, каб заплациць гэтый процэнт. Таким способом мы, мужыки, даемо богацтво усим гультаям и тутэйшым и заграничным. {{Водступ|2|em}}— Божэ вам заплаци за праудзивые вашы слова — кажу я Сымону — усіо уже я цяпер розумею. Скажыцеж нам ящэ, ци много грошы правицельство оддае на солдатоу? {{Водступ|2|em}}Больш як трэйцю часьць усяго доходу кажэ Сымон — 412 миліоноу рубліоу у рок. Ой солдаты, солдаты! Много вы нашого хлеба зьедаеце, тольки ци нам за яго одплачваеце? Мало цару нашых грошы, прыдумау яще забираць дзицей у солдаты! Трымаюць их у казармах, каб людзей не видзели и не шкодовали их биць, як начальники прыкажуць. Як цар прыкажэ, так родного бацьку и родную матку мусиць солдат зарэзаць. „Я — кажэ солдат — цару служу и готоу голову за цара оддаць, а ты хто? — мужык, дурак!“ А ты сам, солдат, праудзивы дурак, циж ты забыу, хто твой бацько, хто твой брат? Аж цяжко чэловеку стане, як подумаеш, што цар так псуе братоу нашых у войску.<noinclude></noinclude> r9w6raaib56e5d7gak63fa4l0lp3a97 288188 288187 2026-05-30T12:42:40Z Gleb Leo 2440 /* Не вычытаная */ 288188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>на нас лежаць такіе доуги и што мы за их плацим да плацим — кажэ одзин господар. А многож было бы гэтых грошы, каб их — на той прыклад — на свои очы повидаць? {{Водступ|2|em}}— Я ужэ собе гэто выраховау — кажэ Сымон. Каб зложыць уси гэтые грошы — 4.000 миліоноу сярэбранными рублями, то важыли бы яны 5 миліоноу пудоу. Каб покласьць гэтые грошы у вагоны на жалезную дорогу, по 500 пудоу у кажный, то трэба больш як 10.000 вагоноу, а каб гэтые вагоны поставиць радком, одзин за другим на жалезной дорози, тобы яны цягнулися не менш як 30 віорст у здоуж. Ну и штож, людзи, розумееце вы цяпер, якій іон, гэтый казіонный доуг, што мы за яго плациць мусим? {{Водступ|2|em}}А Езу, Езу! — кажэ одзин господар — и не снилося мне николи, каб гэто была прауда. А комуж выплачваюць гэтых 275 миліоноу процэнту? Циж іосьць на сьвеци такіе богачы, каб стольки грошы цару могли позычыць? {{Водступ|2|em}}А Сымон кажэ: Ведомо, што не одзин позычау, а многіе богачы и свои и чужые. Робицьца гэто так: цар прыказвае наробиць бумажэк з надписом: „заіом казны“ — то значыць казіонный доуг. Казьне такая бумажка и копейки не коштуе, а назначаюць ей цэну 100 рубліоу на той прыклад. Хто заплациць казьне 100 рубліоу праудзивых, той достане такую бумагу и казна будзе яму плациць у рок по 5 рубліоу процэнту. Такіе бумажки купляюць и купцы, и паны, и чыноуники, и уселякіе богачы и добра им: сидзяць собе спокойно, не працуючы, од казны бяруць процэнты и ниц их не обходзиць, што казна дзярэ мужыкоу, каб заплациць гэтый процэнт. Таким способом мы, мужыки, даемо богацтво усим гультаям и тутэйшым и заграничным. {{Водступ|2|em}}— Божэ вам заплаци за праудзивые вашы слова — кажу я Сымону — усіо уже я цяпер розумею. Скажыцеж нам ящэ, ци много грошы правицельство оддае на солдатоу? {{Водступ|2|em}}Больш як трэйцю часьць усяго доходу кажэ Сымон — 412 миліоноу рубліоу у рок. Ой солдаты, солдаты! Много вы нашого хлеба зьедаеце, тольки ци нам за яго одплачваеце? Мало цару нашых грошы, прыдумау яще забираць дзицей у солдаты! Трымаюць их у казармах, каб людзей не видзели и не шкодовали их биць, як начальники прыкажуць. Як цар прыкажэ, так родного бацьку и родную матку мусиць солдат зарэзаць. „Я — кажэ солдат — цару служу и готоу голову за цара оддаць, а ты хто? — мужык, дурак!“ А ты сам, солдат, праудзивы дурак, циж ты забыу, хто твой бацько, хто твой брат? Аж цяжко чэловеку стане, як подумаеш, што цар так псуе братоу нашых у войску.<noinclude></noinclude> mkljidyhsci3m00h5cb7uxrrquxewyb 102 23061 288222 247331 2026-05-30T14:40:33Z Gleb Leo 2440 288222 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Аляксандр |Прозвішча = Чарвякоў |Варыянты імёнаў = |Выява = Aliaksandr Čarviakoŭ, partret. Аляксандр Чарвякоў, партрэт.jpg |ДН = 8 сакавіка 1892 |Месца нараджэння = в. Дукорка, Ігуменскі павет, Менская губэрня, Паўночна-Заходні край, Расейская імпэрыя |ДС = 16 чэрвеня 1937 (45 гадоў) |Месца смерці = Менск, Беларуская ССР, СССР |Апісанне = беларускі савецкі палітычны дзяяч |Іншае = |Вікіпедыя = Аляксандр Чарвякоў |Вікіпедыя2 = Аляксандар Чарвякоў |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Aliaksandr Čarviakoŭ |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Аляксандр Чарвякоў |Першая літара прозвішча = Ч }} == Творы == {{Усе творы}} '''1936''' * [[Фэліск Дзяржынскі (Чарвякоў)|Фэліск Дзяржынскі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 22 ліпеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/164|№164 (1759)]]}} '''1927''' * [[Што вырашыла IV сэсія ЦВК БССР]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 29 студзеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/23|№23 (1915)]]}} * [[Будаўніцтва Савецкай Беларусі і камуністычная партыя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 10 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/154|№154 (2046)]]}} * [[Прамова Аляксандра Чарвякова на зачыненьні VIII Усебеларускага зьезду саветаў]] (1927) *[[«Сав. Беларусі» — нумар 2.000]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/108|№108 (2000)]]}} *[[Полацкая Беларусь, — як я яе ўбачыў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 2—3 Верасьня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/198|№198 (2090)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/199|199 (2091)]]}} * [[Кастрычнік на Беларусі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16—24 верасьня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/210|№210 (2102)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/217|217 (2109)]]}} * [[Баявому вартаўніку пралетарскае дыктатуры]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 23 сьнежня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/291|№291 (2183)]]}} '''1928''' * [[Дзьве гадавіны (Чарвякоў)|Дзьве гадавіны]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 1 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1927/1|№1 (2808)]]}} * [[Будуйце добрыя дарогі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/262|№262 (2450)]]}} * [[Сьвята працоўных жанчын — сьвята ўсіх працоўных]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 1 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/276|№276 (2464)]]}} * [[10 год БССР (Чарвякоў)|10 год БССР]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30-31 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/301|№301 (2489)]]}} '''1929''' * [[Савецкая Беларусь (1920)/1929/2/Заключнае слова тав. Чарвякова|Заключнае слова тав. Чарвякова]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 4 студзеня 1929. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1929/2|№2 (2491)]]}} '''1930''' * [[Задачы саветаў і дзяржапарату ў 3-м годзе пяцігодкі]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 31 сьнежня 1930. — [[Звязда (газета)/1930/306|№306 (3904)]]}} '''1936''' * [[Сталінскія пітомцы (Чарвякоў)|Сталінскія пітомцы]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Звязда]]. — 11 жніўня 1936. — [[Звязда (газета)/1936/183|№183 (5557)]]}} * [[Беларусь (Чарвякоў)|Беларусь]]. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} == Крытыка == * [[Карысная кніга (Чарвякоў)|Карысная кніга]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 23 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/245|№245 (2433)]]}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] lisaqqskz0316dx4zr6w07x4nj7skx9 288226 288222 2026-05-30T14:48:45Z Gleb Leo 2440 288226 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Аляксандр |Прозвішча = Чарвякоў |Варыянты імёнаў = |Выява = Aliaksandr Čarviakoŭ, partret. Аляксандр Чарвякоў, партрэт.jpg |ДН = 8 сакавіка 1892 |Месца нараджэння = в. Дукорка, Ігуменскі павет, Менская губэрня, Паўночна-Заходні край, Расейская імпэрыя |ДС = 16 чэрвеня 1937 (45 гадоў) |Месца смерці = Менск, Беларуская ССР, СССР |Апісанне = беларускі савецкі палітычны дзяяч |Іншае = |Вікіпедыя = Аляксандр Чарвякоў |Вікіпедыя2 = Аляксандар Чарвякоў |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Aliaksandr Čarviakoŭ |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Аляксандр Чарвякоў |Першая літара прозвішча = Ч }} == Творы == {{Усе творы}} '''1936''' * [[Фэліск Дзяржынскі (Чарвякоў)|Фэліск Дзяржынскі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 22 ліпеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/164|№164 (1759)]]}} '''1927''' * [[Што вырашыла IV сэсія ЦВК БССР]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 29 студзеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/23|№23 (1915)]]}} * [[Будаўніцтва Савецкай Беларусі і камуністычная партыя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 10 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/154|№154 (2046)]]}} * [[Прамова Аляксандра Чарвякова на зачыненьні VIII Усебеларускага зьезду саветаў]] (1927) *[[«Сав. Беларусі» — нумар 2.000]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/108|№108 (2000)]]}} *[[Полацкая Беларусь, — як я яе ўбачыў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 2—3 Верасьня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/198|№198 (2090)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/199|199 (2091)]]}} * [[Кастрычнік на Беларусі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16—24 верасьня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/210|№210 (2102)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/217|217 (2109)]]}} * [[Баявому вартаўніку пралетарскае дыктатуры]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 23 сьнежня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/291|№291 (2183)]]}} '''1928''' * [[Дзьве гадавіны (Чарвякоў)|Дзьве гадавіны]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 1 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1928/1|№1 (2808)]]}} * [[Будуйце добрыя дарогі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/262|№262 (2450)]]}} * [[Сьвята працоўных жанчын — сьвята ўсіх працоўных]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 1 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/276|№276 (2464)]]}} * [[10 год БССР (Чарвякоў)|10 год БССР]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30-31 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/301|№301 (2489)]]}} '''1929''' * [[Савецкая Беларусь (1920)/1929/2/Заключнае слова тав. Чарвякова|Заключнае слова тав. Чарвякова]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 4 студзеня 1929. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1929/2|№2 (2491)]]}} '''1930''' * [[Задачы саветаў і дзяржапарату ў 3-м годзе пяцігодкі]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 31 сьнежня 1930. — [[Звязда (газета)/1930/306|№306 (3904)]]}} '''1936''' * [[Сталінскія пітомцы (Чарвякоў)|Сталінскія пітомцы]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Звязда]]. — 11 жніўня 1936. — [[Звязда (газета)/1936/183|№183 (5557)]]}} * [[Беларусь (Чарвякоў)|Беларусь]]. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} == Крытыка == * [[Карысная кніга (Чарвякоў)|Карысная кніга]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 23 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/245|№245 (2433)]]}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] hr30vguiz33hhmdp0npjbxvuo3qsnmz 102 25486 288294 254238 2026-05-31T07:42:19Z Gleb Leo 2440 288294 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Цімох |Прозвішча = Зарэчны |Варыянты імёнаў = сапр.: Цімох Рублёў; інш. псэўд.: Лявон Радзіміч |Выява = |ДН = 1910 |Месца нараджэння = Будзіна, Магілёўская губэрня |ДС = 1944? |Месца смерці = Польшча |Апісанне = беларускі пісьменнік, педагог, перакладчык |Іншае = |Вікіпедыя = Цімох Зарэчны |Вікіпедыя2 = Цімох Зарэчны |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Цімох Зарэчны |Першая літара прозвішча = З }} == Творы == {{All works‎}} '''1928''' * [[«Цыркавы табар»|„Цыркавы табар“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 22 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/268|№268 (2456)]]}} '''1929''' * [[Устрывожаная глуш]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 22 лютага 1929. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1929/42|№42 (2531)]]}} * [[Прыяжджай да мяне, дружа]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 11 жніўня 1929. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1929/182|№182 (2671)]]}} * [[Палахлівыя ваякі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 13 жніўня 1929. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1929/183|№183 (2672)]]}} '''1930''' * [[Узбунтаваная зямля]] // {{Fine|[[Чырвоная Беларусь (часопіс)|Чырвоная Беларусь]]. — 10 студзеня 1930. — [[Чырвоная Беларусь (часопіс)/1930/1|№1]]}} * [[Паўстаньне праваслаўных]] // {{Fine|[[Чырвоная Беларусь (часопіс)|Чырвоная Беларусь]]. — 10 лютага 1930. — [[Чырвоная Беларусь (часопіс)/1930/3|№3]]}} '''1939''' * [[Апошняя ноч (Зарэчны)|Апошняя ноч]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Звязда]]. — 21 верасня 1939. — [[Звязда (газета)/1939/218|№218 (6495)]]}} * [[Расплата (Зарэчны)|Расплата]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Звязда]]. — 22 кастрычніка 1939. — [[Звязда (газета)/1939/244|№244 (6521)]]}} * [[Вясна ідзе… (Зарэчны)|Вясна ідзе…]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Звязда]]. — 24 сакавіка 1940. — [[Звязда (газета)/1940/69|№69 (6648)]]}} * [[У краю напалоханых птушак]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Звязда]]. — 1 мая 1940. — [[Звязда (газета)/1940/100|№100 (6679)]]}} * [[Дзесяць пераможных… (Зарэчны)|Дзесяць пераможных…]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 3 студзеня 1929. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1929/1|№1 (2490)]]}} == Публіцыстыка == '''1928''' * [[Мы ўсходзім на сацыялістычныя рэйкі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 28 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/250|№250 (2438)]]}} * [[Легендарны журавінны мох]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/257|№257 (2445)]]}} * [[Там, дзе шумелі сосны…]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/257|№257 (2445)]]}} * [[Паказаць героіку комсамолу]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 21 красавіка 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/6|№6]]}} * [[Адкрыты наступ клясавага ворага]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 14 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/261|№261 (2449)]]}} * [[Вылучэнец Даронін за працай]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/271|№271 (2459)]]}} * [[На перадвыбарчых ухабах]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 27 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/272|№272 (2460)]]}} * [[«Бабе разанскай ня месца ў райвыканкоме»|„Бабе разанскай ня месца ў райвыканкоме“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 6 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/280|№280 (2468)]]}} * [[Па-за рэчкай, на другім беразе…]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 11 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/284|№284 (2472)]]}} * [[Барацьба за саветы (Зарэчны)|Барацьба за саветы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 12 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/285|№285 (2473)]]}} * [[Па ціхіх хвалях (Зарэчны)|Па ціхіх хвалях]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 14 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/287|№287 (2475)]]}} * [[Нэрвовыя прафэсары]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/288|№288 (2476)]]}} * [[На першым перавале ў другое дзесяцігодзьдзе]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/290|№290 (2478)]]}} * [[Квітнее рунь камуны]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30-31 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/301|№301 (2489)]]}} == Пераклады == * {{Скан|[[Першыя людзі на Месяцы (1931)|Першыя людзі на Месяцы]]|Першыя людзі на месяцы.pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1931}} * [[Дон-Кіхот (Сервантэс/Зарэчны)|Дон-Кіхот Ламанчскі]]. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1935}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія празаікі]] [[Катэгорыя:Публіцыстыка]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 227x9djrys6msecu9dd9s8tj5tvv9tr 102 33718 288295 231012 2026-05-31T07:45:09Z Gleb Leo 2440 288295 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Каваль | Імёны =Васіль | Першая літара прозвішча =К | Варыянты імёнаў =сапр. Васіль Пятро́віч Кавалёў | Апісанне =беларускі пісьменнік | Іншае = | ДН = 17 жніўня 1907 | Месца нараджэння = в. Сава, Горацкі павет, Магілёўская губэрня | ДС = 29 кастрычніка 1937 | Месца смерці = Менск, Беларуская ССР, СССР | Выява = Vasil Kavaloŭ (Kaval). Васіль Кавалёў (Каваль) (1930-37) (3).jpg | Вікіпедыя =:be:Васіль Каваль | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Васіль Каваль | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = Category:Vasil Kaval | Вікіліўр = | Катэгорыя = Васіль Каваль | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * [[Ілька]] '''1926''' * [[Радасьць гулкая]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 26 чэрвеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/142|№142 (1737)]]}} * [[Поле бяз межаў]] // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — Верасень—кастрычнік 1926. — [[Маладняк (часопіс)/1926/7-8|№7-8 (16-17)]]}} * [[У гарадзкім грукаце]] // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — Лістапад 1926. — [[Маладняк (часопіс)/1926/9|№9]]}} '''1927''' * [[Сінеючая даль]] // {{Fine|[[Чырвоная змена (газета)|Чырвоная Зьмена]]. — 21 студзеня 1927. — [[Чырвоная змена (газета)/1927/10|№10 (392)]]}} * [[На пакосе (Каваль)|На пакосе]] // {{Fine|[[Чырвоная змена (газета)|Чырвоная Зьмена]]. — 6 лютага 1927. — [[Чырвоная змена (газета)/1927/16|№16 (398)]]}} * [[Начлежнікі (Каваль)|Начлежнікі]] // {{Fine|[[Чырвоная змена (газета)|Чырвоная Зьмена]]. — 22 лютага 1927. — [[Чырвоная змена (газета)/1927/23|№23 (405)]]}} * [[Новыя далі|Стукаюць машыны]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 6 красавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/78|№78 (1970)]]}} * [[За кроснамі (Каваль)|За кроснамі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 14 красавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/85|№85 (1977)]]}} * [[Сьнег (Каваль)|Сьнег]] // {{Fine|[[Маладняк]]. — Красавік 1927. — [[Маладняк (часопіс)/1927/4|№4]]}} '''1929''' * [[Сіняя восень]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1929. — [[Полымя (часопіс)/1929/5|№5]]}} '''1930''' * [[Бунт (Каваль)|Бунт]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 лютага 1930. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1930/42|№42 (2830)]]}} '''1935''' * [[Ноч на моры]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — 1935. — [[Полымя (часопіс)/1935/1|№1]]}} * [[Клятва правадыру]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — 1935. — [[Полымя (часопіс)/1935/2|№2]]}} * [[Ненавісць]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — 1935. — [[Полымя (часопіс)/1935/3|№3]]}} * [[Мацней за смерць]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — 1935. — [[Полымя (часопіс)/1935/4|№4]]}} * [[Прысады]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — 1935. — [[Полымя (часопіс)/1935/4|№4]]}} * [[Палескае апавяданне]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — 1935. — [[Полымя (часопіс)/1935/12|№12]]}} == Зборнікі == * {{Скан|[[Як вясну гукалі (1927)|Як вясну гукалі]]|Як вясну гукалі (1927).pdf}}. {{Fine|Менск: Выданьне ЦБ „Маладняк“, 1927}} * {{Скан|[[На загонах (1928)|На загонах]]|На загонах (1928).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} * {{Скан|[[Крыніца (1929)|Крыніца]]|Крыніца (1929).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1929}} == Пераклады == * ''[[Аўтар:Марыя Канапніцкая|Канапніцкая, М]]'', ''[[Аўтар:Канстанцін Станюковіч|Станюковіч, К]]''. {{Скан|[[1. Мэндэль Гданскі, 2. Ісайка (1930)|1. Мэндэль Гданскі, 2. Ісайка]]|1. Мэндэль Гданскі, 2. Ісайка (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Белдзяржвыдавецтва, 1930}} * ''[[Аўтар:Антон Чэхаў|Чэхаў, А. П]]''. {{Скан|[[Юбілей (1936)|Юбілей]]|Юбілей (1936).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае аддзяленне ЦЭДРАМ, 1936}} == Пра аўтара == * [[Васілю Кавалю (Маракоў)]] * [[Цыганка (Маракоў)]] * ''Г. П.'' [[Васіль Каваль «Як вясну гукалі»]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 28 чэрвеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/143|№143 (2035)]]}} * ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Гарэцкі, М]]''. [[Маладняк за пяць гадоў (1928)/IX/Васіль Каваль|Васіль Каваль]] // {{Fine|[[Маладняк за пяць гадоў (1928)|Маладняк за пяць гадоў]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} * [[«Крыніца» — апавяданні Васіля Каваля (Куніцкі)]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1930. — [[Полымя (часопіс)/1930/4|№4]]}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія празаікі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Маладняк»]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Пробліск»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] c7p1dfx9k08whvl4lpkt2qzl4la59iw 106 37056 288246 251487 2026-05-30T16:32:20Z Gleb Leo 2440 288246 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Хвоі гавораць (1926)|Хвоі гавораць]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]] |Translator= |Editor= |Illustrator=[[Аўтар:Алексантэры Ахола-Вало|Valo]] |School= |Publisher=Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі |Address=Менск |Year=1926 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist 1=аправа 2=- 3=тытул 4=друк 5=3 113=зьмест 114=аб’ява 115=- 116=цана /> |Volumes= |Remarks={{Старонка:Хвоі_гавораць_(1926).pdf/113}} |Width= |Header= |Footer= }} 4fzcgxaz4qcuspn47i81bjcb6eyf66i 102 39038 288229 201551 2026-05-30T14:53:43Z Gleb Leo 2440 288229 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Сяргей |Прозвішча = Фамін |Варыянты імёнаў = |Выява = Сяргей Фамін.jpg |ДН = 12 мая 1906 |Месца нараджэння = Пепелеўка, Мсціслаўскі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя |ДС = 4 снежня 1941 (35 гадоў) |Месца смерці = Ярэга, Рэспубліка Комі, РСФСР, СССР |Апісанне = беларускі паэт |Іншае = |Вікіпедыя = Сяргей Фамін |Вікіпедыя2 = Сяргей Фамін |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Siarhiej Famin |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Сяргей Фамін |Першая літара прозвішча = Ф }} == Творы == {{Усе творы}} '''1926''' * [[Зноў я пабачу сялянскія хаты…|⁂ (Зноў я пабачу сялянскія хаты…)]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 28 лютага 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/48|№48 (1643)]]}} * [[Пакаціліся ў гай адгалоскі…|⁂ (Пакаціліся ў гай адгалоскі…)]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30 мая 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/121|№121 (1716)]]}} * [[Вясна адыходзіла садам]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 чэрвеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/138|№138 (1733)]]}} * [[Ноч (Фамін)|Ноч]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25 сьнежня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/293|№293 (2185)]]}} * [[Растапталіся цяжкія боты…|⁂ (Растапталіся цяжкія боты…)]] // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — 1926. — [[Маладняк (часопіс)/1926/5|№5 (14)]]}} * [[Калыхнулася месяца сінь…|⁂ (Калыхнулася месяца сінь…)]] // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — 1926. — [[Маладняк (часопіс)/1926/7-8|№7-8 (16-17)]]}} '''1927''' * [[Сёньня ночка ласкава, як мама…|Сёньня ночка ласкава, як мама…]] // {{Fine|[[Чырвоная змена (газета)|Чырвоная Зьмена]]. — 15 мая 1927. — [[Чырвоная змена (газета)/1927/53|53 (435)]]}} '''1928''' * [[Новы год… (Фамін)|⁂ (Новы год…)]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 1 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1928/1|№1 (2808)]]}} * [[Зіма (Фамін)|Зіма]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 1 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1928/1|№1 (2808)]]}} * [[Зашумела шоўкам лісьця шолах-гліца…|⁂ (Зашумела шоўкам лісьця шолах-гліца…)]] // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — 1928. — [[Маладняк (часопіс)/1928/5|№5]]}} '''1929''' * [[У дымным жыце]] // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — Ліпень 1929. — [[Маладняк (часопіс)/1929/7|№7]]}} '''1932''' * [[Менск (Фамін)|Менск]] // {{Fine|[[Беларусь калгасная (1932)|Беларусь калгасная]]. — 1932. — [[Беларусь калгасная (1932)/8|№8]]}} === Паэмы === * {{Скан|[[Балота (1927)|Балота]]|Балота (1927).pdf}}. {{Fine|Менск: Выданьне ЦБ „Маладняка“, 1927}} == Пра аўтара == * ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Гарэцкі, М]]''. [[Маладняк за пяць гадоў (1928)/IX/Сяргей Фамін|Сяргей Фамін]] // {{Fine|[[Маладняк за пяць гадоў (1928)|Маладняк за пяць гадоў]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Педагогі]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Маладняк»]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Пробліск»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] ti4q6zv3fegzsmlomkl1is3ntn5dvgp 104 39047 288297 287916 2026-05-31T07:47:39Z RAleh111 4658 288297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="188.129.186.86" /></noinclude>{{Цэнтар|{{larger|''{{Разбіўка|НА ЧЫГУНЦЫ}}''}}}} <center>'''1</center> {{Водступ|2|em}}17-га кастрычніка 1919 Яўмен Грак пакінуў вайсковы шпіталь з перахлябанай торбай за каркам і чыстай звонкай — што арэх — дзеравяшкай на месцы левай нагі. Ён сеў у поезд на грамозднай няпрытульнай станцыі, дзе ў шэрым гармідары цёрся брудны жгут чалавечых цел, дзе паветра набракшы было сьлізкім пахам людзкой цеснаты, дзе пахла хваробай і сьмерцю. Пасьля таго вакзальнага змроку весела было дзівавацца ў расчыненыя дзьверы цяплушкі на сывежы прастор карагоду палёў і лясоў, на цёплыя далі з восенскім сонцам — рахманым і мяккім.</br> {{Водступ|2|em}}У восенскім сонцы, у далях веяла чыстым бязьмежжам, шырокаю радасьцю. Адтуль улівалася ў сэрца нешта, даўнае-даўнае і такое празрыста-пявучае, як пералівы жалейкі.</br> {{Водступ|2|em}}Поезд ішоў ціха, часамі зусім ледзьве сунуўся. Тады добра відаць было, як распасьцёршыся ў радасінай млосьці, над рыжым іржэўнікам калыхаліся плавалі ніткі сівой павучыны. І чамусьці ўсё ўспаміналася: дубцаваты ракітавы куст над {{перанос пачатак|п=лю|к=страным}}<noinclude></noinclude> 0ysexkawdp6qlwuwpmfpwhsx3dxl7fz 102 39088 288235 254594 2026-05-30T15:15:09Z Gleb Leo 2440 288235 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Міхась |Прозвішча = Гольдберг |Варыянты імёнаў = Міхаіл Лейбавіч Златагораў |Выява = Міхась Гольдбэрг (1926).jpg |ДН = 25 сьнежня 1908 |Месца нараджэння = Менск, Менская губэрня, Расейская імпэрыя |ДС = 1968 |Месца смерці = |Апісанне = беларуска-расейскі пісьменнік |Іншае = |Вікіпедыя = Міхась Гольдберг |Вікіпедыя2 = Міхась Гольдберг |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Michaś Holdberh |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Міхась Гольдберг |Першая літара прозвішча = Г }} == Творы == {{Усе творы}} * [[Роднае… (Гольдберг)|Роднае…]] // {{Fine|[[Чырвоная змена (газета)|Чырвоная Зьмена]]. — 5 мая 1927. — [[Чырвоная змена (газета)/1927/50|50 (432)]]}} * [[Прудкі (Гольдберг)|Прудкі]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 29 студзеня—4 лютага 1928. — [[Звязда (газета)/1928/25|№25 (2832)]], [[Звязда (газета)/1928/28|28 (2835)]], [[Звязда (газета)/1928/30|30 (2837)]]}} * [[На Мазыршчыне (Гольдберг)|На Мазыршчыне]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 17 чэрвеня 1928. — [[Звязда (газета)/1928/138|№138 (2945)]]}} * [[Рысы эпохі]] // {{Fine|[[Чырвоная Беларусь (часопіс)|Чырвоная Беларусь]]. — 10 сакавіка 1930. — [[Чырвоная Беларусь (часопіс)/1930/5|№5]]}} * {{Скан|[[Пабягуць слупы (1929)|Пабягуць слупы]]|Пабягуць слупы (1929).pdf}}. {{Fine|Менск: Выдавецтва „Чырвоная Зьмена“, 1929}} * {{Скан|[[На рыштаваньнях (1930)|На рыштаваньнях]]|На рыштаваньнях (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} == Пра аўтара == * ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Гарэцкі, М]]''. [[Маладняк за пяць гадоў (1928)/IX/Міхась Гольдбэрг|Міхась Гольдбэрг]] // {{Fine|[[Маладняк за пяць гадоў (1928)|Маладняк за пяць гадоў]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} * ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Касьпяровіч, М]]''. [[Міхась Гольдберг. Пабягуць слупы (Каспяровіч)|Міхась Гольдберг. Пабягуць слупы]] // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — Ліпень 1929. — [[Маладняк (часопіс)/1929/7|№7]]}} {{PD-Беларусь}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Яўрэйскія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія празаікі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Маладняк»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] ohypnorf1barp7igfxekpo5zq5yj57b 0 56804 288227 145326 2026-05-30T14:50:37Z Gleb Leo 2440 288227 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ліст з вёскі | аўтар = Сяргей Дарожны | год = 1929 год | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Васільковы россып (1929)/III/Веянь|Веянь]] | наступны = [[Васільковы россып (1929)/III/Да дому|Да дому]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Ліст з вёскі]]. }} <pages index="Васільковы россып (1929).pdf" from="77" to="79" /> oqpd2ahqjlollxbkqxlisln6142ri0h 0 56921 288228 145498 2026-05-30T14:50:50Z Gleb Leo 2440 Выдалена перасылка на [[Васільковы россып (1929)/III/Ліст з вёскі]] 288228 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Ліст з вёскі | аўтар = Сяргей Дарожны | секцыя = Верш | папярэдні = | наступны = | год = 1928 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Звязда (газета)/1928/1/Ліст з вёскі|Ліст з вёскі]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 1 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1928/1|№1 (2808)]]}} * [[Васільковы россып (1929)/III/Ліст з вёскі|Ліст з вёскі]] // {{Fine|[[Васільковы россып (1929)|Васільковы россып]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1929}} [[Катэгорыя:Васільковы россып]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 9kts9zxt3hwbr0eo45gj9a9awqxuv5b 0 58995 288223 206458 2026-05-30T14:45:48Z Gleb Leo 2440 288223 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Зямля | аўтар = Кузьма Чорны | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Раман | папярэдні = [[Хвоі гавораць (1926)|Хвоі гавораць]] {{smaller|(1926)}} | наступны = [[Верасьнёвыя ночы (1929)|Верасьнёвыя ночы]] {{smaller|(1929)}} | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Зямля (Чорны)]]. }} <pages index="Зямля (1928).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Зямля (1928).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Зямля (1928).pdf" from="6" to="6" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Зямля (1928).pdf" from="7" to="7" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Зямля (1928).pdf" from="9" to="9" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} == Частка першая == <pages index="Зямля (1928).pdf" from="11" to="11" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Зямля (1928).pdf" from="13" to="123" /> {{Выроўніваньне-канец}} == Частка другая == <pages index="Зямля (1928).pdf" from="124" to="124" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Зямля (1928).pdf" from="126" to="248" /> {{Выроўніваньне-канец}} == Частка трэцяя== <pages index="Зямля (1928).pdf" from="249" to="249" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Зямля (1928).pdf" from="251" to="355" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Зямля (1928).pdf" from="356" to="356" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы 1928 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] bya8nqpnaj794an23tl9nodt69kp14s 0 59063 288224 149236 2026-05-30T14:47:40Z Gleb Leo 2440 Выдалена перасылка на [[Зямля (1928)]] 288224 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Зямля | аўтар = Кузьма Чорны | секцыя = Раман | папярэдні = | наступны = | год = 1928 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * {{Скан|[[Зямля (1928)|Зямля]]|Зямля (1928).pdf}} {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} == Урыўкі == * [[Звязда (газета)/1927/1/Перад сходам|Перад сходам]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 1 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1927/1|№1 (2808)]]}} == Гл. таксама == * Кузьма Чорны. Зямля // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1929. — [[Узвышша (часопіс)/1929/2|№2]]}} * ''[[Аўтар:Рыгор Мурашка|Мурашка, Р]]''. {{Скан|[[Дык дзе-ж зямля?]]|Дык дзе-ж зямля? (1929).pdf}} // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — 1929. — [[Маладняк (часопіс)/1929/3|№3]]}} * ''[[Аўтар:Адам Бабарэка|Бабарэка, А]]''. [[«Зямля» Кузьмы Чорнага (Бабарэка)|„Зямля“ Кузьмы Чорнага]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1929. — [[Узвышша (часопіс)/1929/4|№4]]}} [[Катэгорыя:Раманы Кузьмы Чорнага]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] mm6dv44lta1jh7b52p5t22kw72j1e48 288225 288224 2026-05-30T14:47:47Z Gleb Leo 2440 288225 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Зямля | аўтар = Кузьма Чорны | секцыя = Раман | папярэдні = | наступны = | год = 1928 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * {{Скан|[[Зямля (1928)|Зямля]]|Зямля (1928).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} == Урыўкі == * [[Звязда (газета)/1928/1/Перад сходам|Перад сходам]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 1 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1928/1|№1 (2808)]]}} == Гл. таксама == * Кузьма Чорны. Зямля // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1929. — [[Узвышша (часопіс)/1929/2|№2]]}} * ''[[Аўтар:Рыгор Мурашка|Мурашка, Р]]''. {{Скан|[[Дык дзе-ж зямля?]]|Дык дзе-ж зямля? (1929).pdf}} // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — 1929. — [[Маладняк (часопіс)/1929/3|№3]]}} * ''[[Аўтар:Адам Бабарэка|Бабарэка, А]]''. [[«Зямля» Кузьмы Чорнага (Бабарэка)|„Зямля“ Кузьмы Чорнага]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1929. — [[Узвышша (часопіс)/1929/4|№4]]}} [[Катэгорыя:Раманы Кузьмы Чорнага]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 4de7x3nlhpfivu8siviagv1554epx81 288236 288225 2026-05-30T15:16:22Z Gleb Leo 2440 288236 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Зямля | аўтар = Кузьма Чорны | секцыя = Раман | папярэдні = | наступны = | год = 1928 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * {{Скан|[[Зямля (1928)|Зямля]]|Зямля (1928).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} == Урыўкі == * [[Звязда (газета)/1928/1/Перад сходам|Перад сходам]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 1 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1928/1|№1 (2808)]]}} * [[Звязда (газета)/1928/25/Юзік|Юзік]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Зьвязда]]. — 29 студзеня 1928. — [[Звязда (газета)/1928/25|№25 (2832)]]}} == Гл. таксама == * Кузьма Чорны. Зямля // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1929. — [[Узвышша (часопіс)/1929/2|№2]]}} * ''[[Аўтар:Рыгор Мурашка|Мурашка, Р]]''. {{Скан|[[Дык дзе-ж зямля?]]|Дык дзе-ж зямля? (1929).pdf}} // {{Fine|[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]. — 1929. — [[Маладняк (часопіс)/1929/3|№3]]}} * ''[[Аўтар:Адам Бабарэка|Бабарэка, А]]''. [[«Зямля» Кузьмы Чорнага (Бабарэка)|„Зямля“ Кузьмы Чорнага]] // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1929. — [[Узвышша (часопіс)/1929/4|№4]]}} [[Катэгорыя:Раманы Кузьмы Чорнага]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] e3r4bmc7udyex53q9gvx9pl4xg3d7im 0 61317 288212 179512 2026-05-30T13:56:22Z Gleb Leo 2440 288212 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Новы год | аўтар = Андрэй Александровіч | секцыя = Верш | папярэдні = | наступны = | год = 31 сьнежня 1926 году | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Звязда (газета)/1927/1/Новы год|Новы год]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Звезда]]. — 1 января 1927. — [[Звязда (газета)/1927/1|№1 (2511)]]}} * [[Угрунь (1927)/Віратлівы разьбег/Новы год|Новы год]] // {{Fine|[[Угрунь (1927)|Угрунь]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * [[Гудкі (1930)/Новы год|Новы год]] // {{Fine|[[Гудкі (1930)|Гудкі]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} * [[Гудкі (1931)/Новы год|Новы год]] // {{Fine|[[Гудкі (1931)|Гудкі]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1931}} * [[Творы (Александровіч, 1932—1933)/1/I/Новы год|Новы год]] // {{Fine|Творы. [[Творы (Александровіч, 1932—1933)/1|Кніга 1]]. Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, ЛіМ, 1933}} [[Катэгорыя:Угрунь (Александровіч)]] [[Катэгорыя:Гудкі (Александровіч)]] [[Катэгорыя:Новы год]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 5z6jnfouzzswtfy99kr6ic3xvjiolux 106 107705 288211 252860 2026-05-30T13:48:10Z Gleb Leo 2440 288211 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Страшны суд (невядомы)|Страшны суд]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Янка Пачопка|Іван Пачопка]] (запіс) |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address=Вільня |Year=1925 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} bwwr0jn2701th21gsg3ct8z2kobqbg7 0 118612 288216 278808 2026-05-30T14:18:35Z Gleb Leo 2440 288216 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = З літуанізмаў у беларускай мове | аўтар = Адам Станкевіч | год = 1939 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | крыніца = Калосьсе. — 1938. — Кніжка 3 (16). — С. 172—175; Кніжка 4 (17). — С. 225—226; — 1939. — Кніжка 1 (18). — С. 36—37; Кніжка 2 (19). — С. 118—120; Кніжка 3 (20). — С. 176—178 | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="З літуанізмаў у беларускай мове (1939).pdf" from="1" to="14" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Адама Станкевіча]] [[Катэгорыя:Мовазнаўчыя працы]] [[Катэгорыя:Слоўнікі]] [[Катэгорыя:Літоўская мова]] [[Катэгорыя:Творы 1939 года]] [[Катэгорыя:Калосьсе (1935)]] k35lztj9pa2exp6buriv2l2gfby5rbe 0 123532 288253 286253 2026-05-30T18:19:16Z Gleb Leo 2440 288253 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Падарунак Беларускаму Жаўнеру | безаўтара = | год = 1920 год | пераклад = | секцыя = Зборнік твораў | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{цэнтар|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}.<ref>У арыгінальным выданьні няма, дададзена дзеля зручнасьці. (Вікікрыніцы [[File:Wikisource-logo.svg|16px]])</ref>|памер=140%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{справа|Стар.}} {{Dotted TOC||[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Беларускі народзе!|Беларускі народзе!]]|1{{gap|0.5em}}|5|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Няхай жыве Беларускае войско|Няхай жыве Беларускае войско]]|2{{gap|0.5em}}|5|col3-width=2.5em}} {{Цэнтар|Салдацкіе песьні}} {{Dotted TOC||I. [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Салдацкіе песьні/I|Як выправілі на вайну]]|2{{gap|0.5em}}|5|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||II. [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Салдацкіе песьні/II|Ой, ня кукуй, зязюленька…]]|3{{gap|0.5em}}|5|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Камандуючы беларускага войска, палк. Канапацкі аб формаваньні беларускага войска|Камандуючы беларускага войска, палк. Канапацкі аб формаваньні беларускага войска]]|3{{gap|0.5em}}|5|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Гутарка з сябром Беларускай Вайсковай Камісіі П. Алексюком|Гутарка з сябром Беларускай Вайсковай Камісіі П. Алексюком]]|4{{gap|0.5em}}|5|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|З. Бядуля]]''. [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Дзесяць прыказаньняў для беларускага жаўнера|Дзесяць прыказаньняў для беларускага жаўнера]]|4{{gap|0.5em}}|5|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|А. Зязюля]]''. [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Слово праўды аб мове і долі беларуса|Слово праўды аб мове і долі беларуса]]|5{{gap|0.5em}}|5|col3-width=2.5em}} {{block center/e}} ----------- {{Крыніцы}} <pages index="Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920).pdf" from="9" to="9" onlysection="Рэдактар" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларуская вайсковая камісія]] [[Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Зборы твораў]] [[Катэгорыя:Творы 1920 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Мінску]] ncl5fypv7t20lp5c4bbgc3chcuihdeo 104 124038 288302 287920 2026-05-31T07:57:57Z RAleh111 4658 288302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сьвеце, у новым жыцьці, за якое адаў колькі гадоў маладосьці, аддаў кавалак уласнага цела. І разам з тым пачуў Яўмен вальготнасьць нейкую, лёгкі прастор душы, калі ўспомніў, што ён ня ведае сам, куды едзе (няма куды ехаць) і не баіцца. Бо гаспадар-жа ён, месца знойдзе сабе, дзе толькі хоча.</br> {{gap|2em}}Пад гонкі, размашысты грукат каткоў паспрабаваў Яўмен уявіць сваю будучыню. І вышла так, што ў ваччу толькі няясныя плямы мігнулі — спляліся, скруціліся і раздаліся сухой пустатой. Стала тады няпрыемна троху, што вось агульная ўпэўненасьць ёсьць, а каб што канкрэтнае, яснае, дык — адна пустата. Пачуў Яўмен, што чагось не стае, чагосьці няма ў яго. І перш за ўсё няма каго-небудзь блізкага, роднага. Блізкія ўсе, але трэба бліжэйшы за іншых, свой, асобны ад іншых, а такога няма. Няма нават каму расказаць пра свае пляны, замеры, няма каму бяз сьпеху, ладам-парадкам выкласьці ўсё, што насіў у душы, што назапасіў за колькі гадоў барацьбы.</br> {{gap|2em}}А колькі было там усякае-ўсячыны! Эх, каб гэта недзе знайсьці спакойны прытулак, ды сесьці ў ціхім, у цёплым, ды зірнуць каб навокал на знаёмае, блізкае, дый расказаць — спакваля так, памалу.</br> {{gap|2em}}Каб гэта бачыць у нечых вачох іскрачкі шчырай цікавасьці, каб роўны і чысты сьвет адданасьці бачыць у гэтых вачох…</br> {{gap|2em}}Задумаўся ціха Яўмен, стаў слухаць нутром усім адзіноту сваю, слухаць зьнібеньне шчымлівае<noinclude></noinclude> 6cic2sgp34sa2ilo7ymbavbk463ep93 104 124039 288298 287921 2026-05-31T07:48:38Z RAleh111 4658 288298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сэрца. Потым чамусьці цяжка стала сядзець на вачох у людзей, палез праз клумкі, мяшкі і скруціўся ў цесным прахоне пад шырокім памостам.</br> <center>'''2</center> {{gap|2em}}Прачнуўся Яўмен ад выбуху бурнага рогату. Рогат паўтараўся праз такія прамежкі, якіх было досыць для лятучага спрытнага жарту. Яўмен, зацікавіўшыся, вытыркнуў сваю галаву з-пад памосту.</br> {{gap|2em}}Поезд стаяў. У прахон шырокіх дзьвярэй відаць быў цьмяны сьвет надвячорку. Сонца было ня відаць, але адчувалася, што яшчэ недзе лазіць яно па верхавінах дрэў і будынкаў, яшчэ нехаця, дзеля-гадзіся, мажа іх рэзкай, вадзянай сваёй пазалотай.</br> {{gap|2em}}За дзьвярмі мятушыўся адчайны гармідар людзкіх галасоў. Там гвалтавалі, енчылі, плакалі гурмы мяшочнікаў, просячы, дабіваючыся ў вагоны, кідаючыся ад адных расчыненых дзвярэй да другіх. Чырвонаармейцы, зьбіўшыся грудам каля дзьверэй, сустракалі іх сваім д’ябальскім рогатам. Была ім забава — дражніцца з абадраным, абшарпаным натоўпам, шырокай патокай наплыўшым на поезд.</br> {{gap|2em}}Яўмен вылез з-пад полу, праціснуўся бліжэй да дзьвярэй. У гэты момант чырвонаармейцы раступіліся і ў вагон адна за аднэй уляцелі дзьве торбы. За імі з такім-жа самым імпэтам уляцела дзяўчына, падхопленая некалькімі парамі дужых мужчынскіх рук.</br><noinclude></noinclude> mm69gamhudhalxr8gdglismu9m1pe7j 104 124040 288303 287923 2026-05-31T07:58:25Z RAleh111 4658 288303 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}За дзяўчынай усе ад дзьвярэй адхлынулі. Усе абкружылі яе сярод вагону, сьмяючыся, жартуючы, бесцарамонна хапаючы за далікатныя месцы. Яна адбівалася і тож сьмяялася рэзкім нейкім вісклівым сьмехам, які быў мала падобны на сьмех, а больш на прарэзьлівы ёкат чалавека ад нейкага вострага болю.</br> {{gap|2em}}Яўмен зірнуў у твар гэтай дзяўчыны. Твар быў страшны сваім дзікім нечалавечным выразам.</br> {{gap|2em}}Гэта была ўсьмешка… Так, мабыць усьмешка, бо вусны сударгава расьцягнуліся праз увесь твар, шырока адкрыўшы белыя бліскучыя зубы.</br> {{gap|2em}}Гэта была бязумоўна ўсьмешка, бо ўвесь твар быў пабраўся ў зморшчкі, пабраўся нацягнута неяк, напружана, быццам застыглі гэтыя зморшчкі, быццам так назаўсёды яны застануцца.</br> {{gap|2em}}А скрозь гэтую дзікую грымасу сьмеха прарываўся страшэнны зьвярыны спалох. Здаецца, здушыла яна яго, сьціснула гэты спалох у нутры і трымае, хавае ў усьмешцы, у рогаце, хавае ад гэтых людзей, каб ня было яшчэ горш. Яна ўжо чакае, ужо ахвяравала сябе на нешта страшное, чаго нават ня можа ўявіць, і сьмехам гэтым хоць трошку ўлашчыць некага хоча, хоць трошку сябе падбадрыць, заспакоіць.</br> {{gap|2em}}Яшчэ заўважыў Яўмен вочы дзяўчыніны, шырока раскрытыя, чорныя. Бегалі яны па бакох, шукалі нечага, а мо’ некага, шукалі мабыць дапамогі, ратунку. І такі ў гэтых вачох быў боль, адзінота, такі<noinclude></noinclude> 9u11qabz2mi5xjs5a7u0cqtwwaaf9jp 104 124041 288304 287924 2026-05-31T07:58:52Z RAleh111 4658 288304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>быў горкі адчай, што ў Яўмена страсянулася сэрца ад жалю. Ён кінуўся ў кола хлапцоў і закрычаў не сваім, нейкім вузкім, зашчэмленым голасам:</br> {{gap|2em}}— Што вы… забаўку знайшлі… Ня бачыце — дзеўка кранулася з памяці… чэрці…</br> {{gap|2em}}Яго словы пакрыў дубовы раскацісты сьмех. А з сьмеху ўзьявіўся тонкім фальцэтам нечы насьмешлівы голас:</br> {{gap|2em}}— Абаронца бязногі!.. Аблакат!..</br> {{gap|2em}}Яўмену сьціснула сэрца, кроў галаву наліла гарачым сьвінцом. Ня помніў ён сам, што было. Кідаўся на некага, нешта крычаў, некага біў… у жалезных абнімках некалькіх мужчын яшчэ біўся ўсё, трапятаўся. Потым заціх, абамлелы ад зморы.</br> {{gap|2em}}І пацішэла тады чамусьці ў вагоне. Гаварылі ў паўголаса ўсе, толькі адзін бурчэў сярдзіта — скрозь зубы — і моцна:</br> {{gap|2em}}— Над інвалідам сьмяяцца… тожа знайшоўся разумнік… Знайшоў над кім пачасаць язычок… От, як самому так адарве, дык узнаеш, што гэта значыць… Скалазуб…</br> {{gap|2em}}Сымпатыя ўсіх была за Яўменам. Яму хацелася плакаць — цяжка было нават стрымацца.</br> {{gap|2em}}Дзяўчыну больш не чапалі. Яна моўчкі сядзела на крайчыку пола — глядзела роўна перад сабой, быццам ня знала, ці добра гэта ўсё абышлося, ці мо’ трэба чакаць яшчэ чаго ад салдатаў.</br> {{gap|2em}}Яўмен сеў у кутку і моўчкі стуліўся.</br><noinclude></noinclude> iibedau4xoqzp8u3p5yf28oeaz391u2 104 124043 288301 287926 2026-05-31T07:54:20Z RAleh111 4658 288301 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>адчайнай шпаркасьцю, ляцеў, каб нарвацца на нешта грубое, цьвёрдае і разьбіцца ў адчаі, рассыпацца.</br> {{gap|2em}}Усёроўна, прапала ўсё-чыста!..</br> {{gap|2em}}І рассыпаўся, зьнік. Заёрзаў вагон па стрэлках. Абкружылі другія гудкі — задорныя, вёрткія, — гудкі манэўраных жосткіх і спрытных паравікоў.</br> {{gap|2em}}Поезд стаў на нейкай вялікай станцыі. У вагоне ўжо спалі ўсе-чыста, — на падлозе пераблыталіся торбы, мяшкі з чалавечымі фігурамі, пакручанымі, пакрыўленымі — y страшных ненатуральных паставах.</br> {{gap|2em}}На тым самым месцы, на крайку памосту сядзела дзяўчына. Яўмен пачаў узірацца ў яе застылы твар, цьмяна асьвечаны дрыготным сьвятлом. Можа таму, што ён быў густа ахутаны ценем, можа таму, што змрок сьціраў, згладжваў рысы яго, Яўмену здалося цяпер, што ён падобны на нечы твар — добра знаёмы яму і прыемны. Ён пачаў думаць і ўздумаў, што ў яго маткі быў такі твар, калі яна досьвета прала, а ён — малы яшчэ — прасынаўся на момант, поўны цёплай ласкі і радасьці, кідаў на матку змораны сном погляд і ізноў засынаў, спакойны, угрэты ціхай прытульнасьцю верацённае песьні.</br> {{gap|2em}}Яўмена пацягнула раптам да гэтае чужое дзяўчыны, як да свае, захацелася нешта сказаць ёй, а можа спытаць. Ён пазяхнуў перш, паправіў сваю дзеравяшку і потым спытаўся:</br> {{gap|2em}}— Позна гэта, ці што?</br><noinclude></noinclude> n8xnuoc4nav4byuqquyxc2fwudmta0s 288305 288301 2026-05-31T07:59:52Z RAleh111 4658 288305 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>адчайнай шпаркасьцю, ляцеў, каб нарвацца на нешта грубое, цьвёрдае і разьбіцца ў адчаі, рассыпацца.</br> {{gap|2em}}Усёроўна, прапала ўсё-чыста!..</br> {{gap|2em}}І рассыпаўся, зьнік. Заёрзаў вагон па стрэлках. Абкружылі другія гудкі — задорныя, вёрткія, — гудкі манэўраных жосткіх і спрытных паравікоў.</br> {{gap|2em}}Поезд стаў на нейкай вялікай станцыі. У вагоне ўжо спалі ўсе-чыста, — на падлозе пераблыталіся торбы, мяшкі з чалавечымі фігурамі, пакручанымі, пакрыўленымі — y страшных ненатуральных паставах.</br> {{gap|2em}}На тым самым месцы, на крайку памосту сядзела дзяўчына. Яўмен пачаў узірацца ў яе застылы твар, цьмяна асьвечаны дрыготным сьвятлом. Можа таму, што ён быў густа ахутаны ценем, можа таму, што змрок сьціраў, згладжваў рысы яго, Яўмену здалося цяпер, што ён падобны на нечы твар — добра знаёмы яму і прыемны. Ён пачаў думаць і ўздумаў, што ў яго маткі быў такі твар, калі яна досьвета прала, а ён — малы яшчэ — прасынаўся на момант, поўны цёплай ласкі і радасьці, кідаў на матку змораны сном погляд і ізноў засынаў, спакойны, угрэты ціхай прытульнасьцю верацённае песьні.</br> {{gap|2em}}Яўмена пацягнула раптам да гэтае чужое дзяўчыны, як да свае, захацелася нешта сказаць ёй, а можа спытаць. Ён пазяхнуў перш, паправіў сваю дзеравяшку і потым спытаўся:</br> {{gap|2em}}— Позна гэта, ці што?</br><noinclude></noinclude> fmofv6wrkg5iawxmnn5qvzyzpp67d51 104 124045 288306 287928 2026-05-31T08:00:21Z RAleh111 4658 288306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}У гэты час крануўся поезд. Зноў затрасло, зноў зьліўся развалісты танец вагону з калматым расхрыстаным сьветам, зноў пацягнулася самадавольная песьня каткоў.</br> {{gap|2em}}Тады пачалася ў Яўмена з дзяўчынай доўгая шчырая гутарка. Расказаў ён, як быў паранены, як ляжаў у шпіталі, як выпісаўся і паехаў проста ў сьвет, невядома куды, бо родны край за мяжой, няма ні сям’і, ні кута, дзе прыхіліцца.</br> {{gap|2em}}Дзяўчына слухала ўважліва, у вачох у яе відаць было спачуваньне, і Яўмену ад гэтага было радасна, хацелася гаварыць яшчэ і яшчэ. І чым далей гаварыў, тым больш было шчырасьці ў словах, тым больш адчуваў даверра да гэтай чужой незнаёмай дзяўчыны, быццам ня тут во сустрэў ён яе, а знаў даўно, быццам была яна блізкай яму, сваёй… Сьціхнуў толькі тады, як пачуў, што няёмка неяк усё аднаму гаварыць, што трэба ў яе распытаць.</br> {{gap|2em}}Тады яна расказала, што едзе да радні на вёску, яшчэ асталося вёрст трыста. Вязе троху солі, бо там няма — чыстае гора… Бацька ў яе памёр яшчэ да вайны, а ёсьць толькі матка старая ды меншы браценьнік. Яны асталіся ў горадзе — мабыць памруць, бо няма чаго есьці…</br> {{gap|2em}}У гутарцы час пралятаў неўзаметку. Поезд каціўся й каціўся — роўна, пасьпешна — часам станавіўся, нязграбна ляскаючы буфэрамі, стаяў мінут дзесяць-пятнаццаць і зноў калупаўся памалу. Было<noinclude></noinclude> a5i1r489084m3ehp4md7rqjkx9z64nu 288321 288306 2026-05-31T08:12:12Z RAleh111 4658 288321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}У гэты час крануўся поезд. Зноў затрасло, зноў зьліўся развалісты танец вагону з калматым расхрыстаным сьветам, зноў пацягнулася самадавольная песьня каткоў.</br> {{gap|2em}}Тады пачалася ў Яўмена з дзяўчынай доўгая шчырая гутарка. Расказаў ён, як быў паранены, як ляжаў у шпіталі, як выпісаўся і паехаў проста ў сьвет, невядома куды, бо родны край за мяжой, няма ні сям’і, ні кута, дзе прыхіліцца.</br> {{gap|2em}}Дзяўчына слухала ўважліва, у вачох у яе відаць было спачуваньне, і Яўмену ад гэтага было радасна, хацелася гаварыць яшчэ і яшчэ. І чым далей гаварыў, тым больш было шчырасьці ў словах, тым больш адчуваў даверра да гэтай чужой незнаёмай дзяўчыны, быццам ня тут во сустрэў ён яе, а знаў даўно, быццам была яна блізкай яму, сваёй… Сьціхнуў толькі тады, як пачуў, што няёмка неяк усё аднаму гаварыць, што трэба ў яе распытаць.</br> {{gap|2em}}Тады яна расказала, што едзе да радні на вёску, яшчэ асталося вёрст трыста. Вязе троху солі, бо там няма — чыстае гора… Бацька ў яе памёр яшчэ да вайны, а ёсьць толькі матка старая ды меншы браценьнік. Яны асталіся ў горадзе — мабыць памруць, бо няма чаго есьці…</br> {{gap|2em}}У гутарцы час пралятаў неўзаметку. Поезд каціўся й каціўся — роўна, пасьпешна — часам станавіўся, нязграбна ляскаючы буфэрамі, стаяў мінут дзесяць-пятнаццаць і зноў калупаўся памалу. Было<noinclude></noinclude> rirw3hgh88ew3m56jdorlqu59nhspcj 104 124046 288307 287929 2026-05-31T08:00:52Z RAleh111 4658 288307 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>супакойна ад таго, што так спраўна ідзе поезд, што не стаіць, як іншы раз, па колькі гадзін. А Яўмену супакойна было яшчэ й ад таго, што быў не адзін ён ужо, што быў з ім другі чалавек — чужы, але блізкі ўжо, якому можна ўсё гаварыць, які слухае й спачувае.</br> {{gap|2em}}Калі-ж заўважыў Яўмен, што дзяўчына дрыжыць ад прадсоннага холаду, ён сагнуўся й расчысьціў пад памостам месца сярод мяшкоў і рознага сьмецьця.</br> {{gap|2em}}— Ляж, трохі засьні!..</br> {{gap|2em}}— А вы?</br> {{gap|2em}}— Я ўжо спаў, пасяджу…</br> {{gap|2em}}Дзяўчына лягла, да мяшкоў прытулілася, быццам хацела сагрэцца ад іх. Здалася Яўмену яна маленькай зусім — чыстым дзяцёнкам. І зацяплілася ў сэрцы ў яго ціхая жаласьць, пяшчота… Ад таго, што ляжала яна, а ён сядзеў і нібы сьцярог яе сон, пачуў ён, што-ткі сапраўды ёсьць паміж іх нешта блізкае, што яна ўжо свая яму, родная — гэта выпадковая падарожніца.</br> {{gap|2em}}Дзяўчына-ж ня спала яшчэ. Яна раптам узьнялася і праказала нейкім новым, цяжкім, быццам чужым голасам:</br> {{gap|2em}}— Тут ёсьць яшчэ месца, дзе легчы… Вам можна таксама…</br> {{gap|2em}}І тады так проста зусім, натуральна адбылося тое, што ёсьць найвялікшая тайнасьць жыцьця, найвялікшая радасьць і боль…</br><noinclude></noinclude> heo99fuigxn0nt0jyigfqga3rynb9k7 104 124047 288299 287930 2026-05-31T07:49:30Z RAleh111 4658 288299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Як пачаў цалаваць Яўмен дзяўчыну, яна не баранілася. Яна раптам заплакала ў яго на грудзёх. У плачы гэтым чуў Яўмен глыбокае даверра к сабе, чуў, што й яго лічуць не за чужога…</br> {{gap|2em}}Засынаючы потым у цяплыні шчыльна сьціснутых цел, Яўмен на момант успомніў:</br> {{gap|2em}}— Раніцой будуць сьмяяцца…</br> {{gap|2em}}Але не схапянуўся, ня ўстаў.</br> {{gap|2em}}— Хай сабе. Усё роўна…</br> {{gap|2em}}І заснуў моцна, спакойна… <center>'''3</center> {{gap|2em}}За пераплётам рэек распласталася пожня, а за пожняй кудлаціўся жоўты лясок, чэзлы і рэдкі, тыповы лясок пры чыгуначнай станцыі. На ўзьлесьсі раскінуўся стан пасажыраў, што чакалі чарговага поезда. Сярод жылаватых пакалечаных кустоў крушыньніку дзе-ні-дзе цымелі вогнішчы. Ад іх асьцярожна ўзьнімаўся сінявы дымок і прытоена віўся празрыстымі ўніткамі паміж убранага золатам вецьця быццам краўся, хацеў прасьлізнуць неўзаметку ўгару і там палунаць над макушкамі дрэў — на прасторы, на волі сьцюдзёна-чыстага раньня.</br> {{gap|2em}}Па кустох там і сям, больш каля вогнішча, паўтаркаліся людзі — зьвіліся клубочкамі шэрымі, прытуліліся адзін к аднаму, каб хоць троху сагрэцца, хоць троху прагнаць перадранішні холад. Некаторыя гаманілі, апавядалі адзін аднаму бясконцыя свае апавяданьні, якія могуць радзіцца толькі ў далёкай<noinclude></noinclude> sr4arttymsufeoujxuygvig426f3ese 104 124048 288308 287931 2026-05-31T08:01:22Z RAleh111 4658 288308 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>маруднай дарозе, калі ўжо страцілася войстрасьць чаканьня канца, калі ўжо ўсёроўна: ехаць, ці так вось сядзець у кустох ля чужой незнаёмай станцыі, у чужой далёкай краіне…</br> {{gap|2em}}Яўмен в сваёй таварышкай перабраўся скрозь гэты стан падарожнікаў і ўглубіўся ў рэдкі, хударлявы лясок, які аднак пацягнуўся і пацягнуўся бясконца, то адкрываючы на момант прасьветы наперадзе, то зноў затуляючы іх.</br> {{gap|2em}}Пад нагамі мякка ўгінаўся волкі дыван сьвежа-асыпаных лісьцяў. Ціхі шопат насіўся наўкола — шопат, поўны глыбокага нейкага жалю, поўны хаўтурнай урачыстасьці. Ад гэтага шопату, ад цішыні паважнай, старожкай, адчуваў чалавек сябе ціха і чыста, адчуваў самотнасьць глыбокую, быццам стаяў, вылучаны ад усіх і ўсяго, прад строгім пільным поглядам прыроды — адзін прад сьветам усім.</br> {{gap|2em}}Яўмен ішоў, не азіраючыся, ня гледзячы на сваю падарожніцу, быццам забыўся зусім на яе. Глядзеў проста перад сабой у пазалотку бліскучую дрэў і думаў аб тым, як гэта добра ўвосень быць у лесе, як прыемна дыхаць волкім паветрам, у якім цяпер асабліва моцна пахне зямлёй, пахне даўным і родным.</br> {{gap|2em}}Нарэшце вышлі яны на невялічкую палянку, роўна абкружаную залатымі карункамі дрэў і кустоў. У гэты момант сьлізнулі па лесе першыя густа-чырвоныя косы ўзышоўшага сонца. Яны пралезьлі праз рэдкае вецце і дрыготна рассыпаліся па<noinclude></noinclude> 5i80fead7hve7rzorbazqz3p3xmzsu5 104 124053 288309 287932 2026-05-31T08:01:50Z RAleh111 4658 288309 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>палянцы — выбралі месца сабе, каб пакачацца па мяккаму дывану, каб памыцца спрасонку ў халоднай расе.</br> {{gap|2em}}Яўмен спыніўся, паставіў на дол сваю ношку, зірнуў радасна на гульню раньняга сонейка, на хараство вакол нязвычайнае і давольна ўсьміхнуўся. Потым перавёў погляд на дзяўчыну, глядзеў на яе з глыбокай пяшчотай, з добрай, ветлай усьмешкай на твары.</br> {{gap|2em}}Дзяўчына ў адказ яму тож усьміхнулася. Нешта між іх праляцела — лёгкае, сьветлае: можа ружовая радасьць сяброўства, можа прамень каханьня ўзаемнага. Ня зводзячы сьветлых вачэй з твару дзяўчыны, паклаў Яўмен на плячо ёй руку і сказаў:</br> {{gap|2em}}— Давай, жонка, сядзем ды адпачнём.</br> {{gap|2em}}І ад нечаканасьці сам заліўся радасным сьмехам, страсянуў сьмелым, гульлівым рогатам урачыстую ціш раньняга лесу.</br> {{gap|2em}}Селі тут-жа ўдваіх на зямлю, пад крушынавы куст, які акрапіў іх сьцюдзёнымі пырскамі чыстай расы.</br> {{gap|2em}}Яўмен глядзеў на дзяўчыну, на нечаканую жонку сваю. Яе абліло цяпер сонца цёплаю чырваньню — вочы яе сталі глыбокімі, а ўсьмешка таемнай і млявай. Яўмену прыемна стала, што яна — дзяўчына нішто, што ў іншых жонкі ёсьць куды горшыя. І за тое, што яна не благая, захацеў Яўмен нешта такое сказаць, каб і ёй прыемна было, каб было радасна. Але дзе-ж гэта знойдзеш словы такія!..</br><noinclude></noinclude> a690o4abop73gststrky6iv92mr6wsw 104 124054 288310 287933 2026-05-31T08:02:43Z RAleh111 4658 288310 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Тады сарваў нейкую пажоўклую кветку і, жартуючы, кінуў у твар ёй. Яна засьмяялася неяк проста зусім, па-дзіцячаму. Шчыра, весела засьмяялася.</br> {{gap|2em}}Пачалі тады цалавацца… <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}Сонца лезла вышэй ды вышэй — паплыло ўжо над верхавінамі дрэў, усё абсушыла, абцёрла і ўсё прыгрэла сваёй дабрадушнай цеплю.</br> {{gap|2em}}Яўмен спаў на палянцы, раскінуўшы рукі і ногі, адкрыўшы для сонца свой рыжы, даўно ўжо няголены твар. Над тварам круцілася асеньняя муха, выбіраючы месца, дзе сесьці. Калі садзілася ды кусала, Яўмен пачынаў корчыць міны, падміргваць. Муха зьлятала і зноў выбірала месца, дзе сесьці. А потым муху прагнала дзяўчына, села каля Яўмена і пачала перабіраць грыбы, што набрала толькі што ў лесе. Перабіраючы, кідала ўсё поглядам на Яўменаў твар і ўсьміхалася нечага хітравата-ласкавай усьмешкай.</br> {{gap|2em}}Як перабрала грыбы, дзяўчына яшчэ забаўлялася троху, казытаючы твар Яўмену былінкай, а потым ужо разбудзіла яго. Як будзіла, пільна сачыла за тварам, каб убачыць, што адаб’ецца на ім, калі ўбачыць яе спрасонку.</br> {{gap|2em}}Яўмен убачыў яе і ўсьміхнуўся з млявай давольнасьцю.</br> {{gap|2em}}— Ты ўжо ня сьпіш?</br><noinclude></noinclude> h7vlbs9zf4c1c7fh4svm22vxh96rytg 104 124055 288311 287934 2026-05-31T08:03:13Z RAleh111 4658 288311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Я даўно прачнулася. Бачыш, грыбоў назьбірала — будзем пячы.</br> {{gap|2em}}— О, ты ўжо бярэшся за гаспадарку?</br> {{gap|2em}}— А як-жа… Уставай цяпло раскладаць.</br> {{gap|2em}}Яўмен устаў, пачаў зьбіраць сухое гальлё. Зьбіраў марудна, спакваля. Знаў, што сьпяшацца няма куды, што дзень вялікі яшчэ, што наогул усё з сабой у яго, што цікава, патрэбна яму. Часамі, падымаючы якую галіну, ён раптам на паўдарозе спыняўся і застываў на колькі хвілін, быццам заўважыў што, або працяўся нейкай раптоўнай думкай. А думкі ў яго ня было аніякай, гэта ён прыслухоўваўся проста да таго прыемнага, што грэлася ў сэрцы, да сакавітага, радаснага жыцьця свайго. А то дык кідаў у вакольныя дрэвы ўсё, што набраў, кідаў з нейкім імпэтам, з гульліваю сілай. Тады дзяўчына спыняла яго, сьмяючыся:</br> {{gap|2em}}— Што ты? Калі ж ты цяпло раскладзеш?</br> {{gap|2em}}Нарэшце ён назьбіраў, пачаў раскладаць. Яна памагала яму. Часамі дым лез ёй у вочы, і яна сьмешна так адкідалася ў бок, кулакамі тручы сабе твар. Яўмену гэта падабалася. Ён сьмяяўся мацней, чым трэба, і потым неўзаметку махаў рукой так, каб зноў падаўся дым да яе.</br> {{gap|2em}}… Калісьці ў дзяцінстве — было яму гадоў дзесяць тады — ён пасьвіў коні з адной дзяўчынкай. Так неяк траплялася, што вялі яны ў адно месца і толькі ўдваіх. І тады ён дражніўся з дзяўчынкай той, таксама ў вочы ганяючы дым. І яшчэ ён ёй назаляў<noinclude></noinclude> kkr9bbcuvwx5d601bbyfma8xq1gxqmt 104 124056 288312 287935 2026-05-31T08:03:49Z RAleh111 4658 288312 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>аднэй песьняй пра качку (качкай дражнілі яе). А з дзяўчынкай той дужа дружыў і марыў, што калі вырасьце, дык з ёй ажэніцца…</br> {{gap|2em}}Гэта чамусьці ўспомніў цяпер Яўмен. А з гэтым разам хлынула цэлае мора даўнага, салодка-шчымлівага. І чамусьці зноў, як тады ў вагоне, ракітавы куст над люстраным Дняпром, і жалуды, і буры разложысты дуб… І зноў той ласкавы тонкі напеў: {|style="margin:auto; font-size:92%" |… Пад ракі-і-таю-ю зялё-о-о-най</br>Салдат ра-а-нены ляжа-аў… |} {{gap|2em}}Тады раптам уздумаў пра калецтва сваё. Апаў адразу настрой, нешта горкае па нутру разьлілося — балюча стала і крыўдна. На дзяўчыну зірнуў з нейкай апаскай, з трывогай.</br> {{gap|2em}}«Як я забыўся… Гэта-ж калека я»…</br> {{gap|2em}}Дзяўчына заўважыла яго смутак.</br> {{gap|2em}}— Чаго прызаўныў?..</br> {{gap|2em}}— Ат! Нічога…</br> {{gap|2em}}Дзе-ж ён скажа ёй!.. Хай сабе. Ён і адзін пражыве. Такі ўжо лёс яго, калекі бязногага… А яна зусім прыгожая, здаровая… О, яна можа знайсьці сабе мужа. Такую возьме хто-хоця…</br> {{gap|2em}}Моўчкі клаў грыбы ў гарачы прысак, моўчкі варочаў іх. Сядзеў, пахіліўшы галаву, ня думаў ні аб чым, бо думкі ўсё йшлі няпрыемныя — наўмысьля гнаў іх вон з галавы. А дзяўчына ўсё прыставала:</br> {{gap|2em}}— Што з табой стала? Чаго ты раскіс?..</br><noinclude></noinclude> 7w859atkn2isw5jn6bff4ixzb5nam15 104 124057 288300 287936 2026-05-31T07:50:22Z RAleh111 4658 288300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Тады адказаў з крыўдай у голасе, з недавольствам нейкім панурым, упартым:</br> {{gap|2em}}— Што табе? Усёроўна ня жыць нам з табой…</br> {{gap|2em}}— Што ты нешта гаворыш такое?</br> {{gap|2em}}— А вось і такое… Бязногі я, — ты ня бачыш, ці што. {{gap|2em}}Цяпер ужо дзяўчына вусны надула, праказала з крыўдай і з нейкай сярдзітай сур’ёзнасьцю:</br> {{gap|2em}}— Мне нікога ня трэба… {{gap|2em}}Сядзелі пасьля таго моўчкі мінут з дзесяць — не глядзелі адзін на аднаго. Пакуль не сказала дзяўчына, усё яшчэ скрозь надутыя вусны:</br> {{gap|2em}}— Грыбы ўжо пасьпелі… {{gap|2em}}Ад гэтых простых слоў раптам разьляцеўся смутак у абодвых. Яўмен размашыста лэпнуў яе па плячох.</br> {{gap|2em}}— Эт, нічаво! Пражывём, жонка…</br> {{gap|2em}}І абодвы шчыра сьмяяліся… <center>'''4</center> {{gap|2em}}У пацёмку лес нібы гусьцейшы зрабіўся, бо на кожным кроку натыкаліся то на куст, то на дрэва, то на карчавіну якую. А часамі дык проста здавалася, што гэта наўмысьля дрэвы становяцца ім на дарозе, каб затрымаць, каб ня даць папасьці на поезд.</br> {{gap|2em}}Яўмен колькі разоў ледзь не валіўся, дзеравяшка ў лесе ўначы ды ў цёмную бяз месяца ноч — вельмі<noinclude></noinclude> td0lbfe0ayrbw1pmbgs32t9l2p238kl 288313 288300 2026-05-31T08:05:40Z RAleh111 4658 288313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Тады адказаў з крыўдай у голасе, з недавольствам нейкім панурым, упартым:</br> {{gap|2em}}— Што табе? Усёроўна ня жыць нам з табой…</br> {{gap|2em}}— Што ты нешта гаворыш такое?</br> {{gap|2em}}— А вось і такое… Бязногі я, — ты ня бачыш, ці што.</br> {{gap|2em}}Цяпер ужо дзяўчына вусны надула, праказала з крыўдай і з нейкай сярдзітай сур’ёзнасьцю:</br> {{gap|2em}}— Мне нікога ня трэба…</br> {{gap|2em}}Сядзелі пасьля таго моўчкі мінут з дзесяць — не глядзелі адзін на аднаго. Пакуль не сказала дзяўчына, усё яшчэ скрозь надутыя вусны:</br> {{gap|2em}}— Грыбы ўжо пасьпелі…</br> {{gap|2em}}Ад гэтых простых слоў раптам разьляцеўся смутак у абодвых. Яўмен размашыста лэпнуў яе па плячох.</br> {{gap|2em}}— Эт, нічаво! Пражывём, жонка…</br> {{gap|2em}}І абодвы шчыра сьмяяліся… <center>'''4</center> {{gap|2em}}У пацёмку лес нібы гусьцейшы зрабіўся, бо на кожным кроку натыкаліся то на куст, то на дрэва, то на карчавіну якую. А часамі дык проста здавалася, што гэта наўмысьля дрэвы становяцца ім на дарозе, каб затрымаць, каб ня даць папасьці на поезд.</br> {{gap|2em}}Яўмен колькі разоў ледзь не валіўся, дзеравяшка ў лесе ўначы ды ў цёмную бяз месяца ноч — вельмі<noinclude></noinclude> 9h9mvm6acwamosfh3mzlel78d99btyz 288322 288313 2026-05-31T08:12:46Z RAleh111 4658 288322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Тады адказаў з крыўдай у голасе, з недавольствам нейкім панурым, упартым:</br> {{gap|2em}}— Што табе? Усёроўна ня жыць нам з табой…</br> {{gap|2em}}— Што ты нешта гаворыш такое?</br> {{gap|2em}}— А вось і такое… Бязногі я, — ты ня бачыш, ці што.</br> {{gap|2em}}Цяпер ужо дзяўчына вусны надула, праказала з крыўдай і з нейкай сярдзітай сур’ёзнасьцю:</br> {{gap|2em}}— Мне нікога ня трэба…</br> {{gap|2em}}Сядзелі пасьля таго моўчкі мінут з дзесяць — не глядзелі адзін на аднаго. Пакуль не сказала дзяўчына, усё яшчэ скрозь надутыя вусны:</br> {{gap|2em}}— Грыбы ўжо пасьпелі…</br> {{gap|2em}}Ад гэтых простых слоў раптам разьляцеўся смутак у абодвых. Яўмен размашыста лэпнуў яе па плячох.</br> {{gap|2em}}— Эт, нічаво! Пражывём, жонка…</br> {{gap|2em}}І абодвы шчыра сьмяяліся… <center>'''4</center> {{gap|2em}}У пацёмку лес нібы гусьцейшы зрабіўся, бо на кожным кроку натыкаліся то на куст, то на дрэва, то на карчавіну якую. А часамі дык проста здавалася, што гэта наўмысьля дрэвы становяцца ім на дарозе, каб затрымаць, каб ня даць папасьці на поезд.</br> {{gap|2em}}Яўмен колькі разоў ледзь не валіўся, дзеравяшка ў лесе ўначы ды ў цёмную бяз месяца ноч — вельмі<noinclude></noinclude> 6cdsgjf6gqcmqxpdhivfreoofrqwb8q 104 124058 288314 287937 2026-05-31T08:06:29Z RAleh111 4658 288314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>нязручаная штука. Ён узяў у адну руку клумак, а другой трымаўся за руку дзяўчыны, і кавыляў, як мага, як сілы хапала.</br> {{gap|2em}}— Яшчэ можа справімся… Гудок ён даў ля сэмафору, пакуль падыйшоў, ды стаяць будзе пэўна ня менш, як дваццаць хвілін…</br> {{gap|2em}}Цяжка Яўмену гаварыць ідучы. Але і маўчаць — цемра, бязьлюдзьдзе, чорная цішыня… жудасна троху… Як не гаворыш, здаецца, што нехта чужы гэта йдзе з табой і руку трымаеш як ня руку, а нейкую рэч — чужую, дзіўную. У цемры маўчанка заўсёды родзіць самоту, цемра заўсёды ўсё перайначыць. Таму гаварыў Яўмен бязупынку, часамі пытаньні даваў, каб пачуць яе голас.</br> {{gap|2em}}— Вось… Паедзем у N — там купім белай мукі… Муку добра везьці туды, пад Маскву… А там мануфактуры… А да сваіх ты пакуль што не паедзеш, пасьля хіба, як троху заробім… га? Як ты на гэта?</br> {{gap|2em}}Яна згаджалася. Ёй — усёроўна… Абы каб разам. Удвух не загінуць нідзе…</br> {{gap|2em}}— Куды-ж толькі поезд гэты стаіць?.. Можа й на ветку… Казалі, адзін яшчэ павінен пайсьці. Добра, каб так… а то кругам, вёрст трыста лішніх, калі ня больш… Апошні поезд, казалі, пойдзе сягоньня ці заўтра…</br> {{gap|2em}}Праз дрэвы бліснулі аганькі. Радасна стала — лесу канец. Праз поле — крокаў сто — і на станцыі…</br> {{gap|2em}}Яшчэ здалёку пачуўся рой галасоў — крык, гвалт, зрэдку — сьмех, дысанансам у агульнай гармоніі.</br><noinclude></noinclude> 86rf8a9c3yce8ogkk244lvlktf58pyf 288315 288314 2026-05-31T08:07:52Z RAleh111 4658 288315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>нязручаная штука. Ён узяў у адну руку клумак, а другой трымаўся за руку дзяўчыны, і кавыляў, як мага, як сілы хапала.</br> {{gap|2em}}— Яшчэ можа справімся… Гудок ён даў ля сэмафору, пакуль падыйшоў, ды стаяць будзе пэўна ня менш, як дваццаць хвілін…</br> {{gap|2em}}Цяжка Яўмену гаварыць ідучы. Але і маўчаць — цемра, бязьлюдзьдзе, чорная цішыня… жудасна троху… Як не гаворыш, здаецца, што нехта чужы гэта йдзе з табой і руку трымаеш як ня руку, а нейкую рэч — чужую, дзіўную. У цемры маўчанка заўсёды родзіць самоту, цемра заўсёды ўсё перайначыць. Таму гаварыў Яўмен бязупынку, часамі пытаньні даваў, каб пачуць яе голас.</br> {{gap|2em}}— Вось… Паедзем у N — там купім белай мукі… Муку добра везьці туды, пад Маскву… А там мануфактуры… А да сваіх ты пакуль што не паедзеш, пасьля хіба, як троху заробім… га? Як ты на гэта?</br> {{gap|2em}}Яна згаджалася. Ёй — усёроўна… Абы каб разам. Удвух не загінуць нідзе…</br> {{gap|2em}}— Куды-ж толькі поезд гэты стаіць?.. Можа й на ветку… Казалі, адзін яшчэ павінен пайсьці. Добра, каб так… а то кругам, вёрст трыста лішніх, калі ня больш… Апошні поезд, казалі, пойдзе сягоньня ці заўтра…</br> {{gap|2em}}Праз дрэвы бліснулі аганькі. Радасна стала — лесу канец. Праз поле — крокаў сто — і на станцыі…</br> {{gap|2em}}Яшчэ здалёку пачуўся рой галасоў — крык, гвалт, зрэдку — сьмех, дысанансам у агульнай гармоніі.<noinclude></noinclude> 24y7k3m249lqqi7r8hrrfrspajkf3k2 104 124061 288316 287938 2026-05-31T08:08:31Z RAleh111 4658 288316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>І неяк далёка, далей за ўсіх гэтых гукаў — песьня салдацкая. Пэўна, у вагоне ў зачыненым, таму так слаба й чуваць.</br> {{gap|2em}}Яшчэ перабегчы праз рэйкі, праз сетку запасных пуцей… Каб-жа пасьпець…</br> {{gap|2em}}Але што-ж там… Гудка ня было, ды цяпер парадак такі: і гудок дасьць, а потым стаіць…</br> {{gap|2em}}Вось стрэлачнік.</br> {{gap|2em}}— Гэта куды стаіць поезд?</br> {{gap|2em}}— На ветку…</br> {{gap|2em}}— Чуеш, жонка? Шчасьціць нам, з табой, дадушы… На ветку поезд стаіць…</br> {{gap|2em}}А вось і поезд. І толькі ўбачылі — адразу радасьць прапала. З абодвых бакоў на колькі сажняў суцэльны натоўп. Ля дзьвярэй цяплушак у цемры тузаюцца з лаянкай, з крыкам, з прарэзьлівым енкам… Калі праходзіць кандуктар, у сьвеце яго ліхтара на момант пакажуцца, як фантастычныя нейкія здані, фігуры людзей. Карожацца, лезучы ў дзьверы, адзін на адным становяцца, лезуць адзін цераз аднаго. Відаць сілуэты няясныя і на крышах і на буфэрах — усюды, дзе толькі знойдзе нага кавалак станоўкага грунту.</br> {{gap|2em}}Яўмен пачуў, як палахліва прыціснулася да яго дзяўчына. Быццам абароны шукала ад аднае толькі карціны такога страхоцьця. Ды й ён сам ня лепш сябе адчуваў.</br> {{gap|2em}}Але прайшло першае ўражаньне і зьявілася зьнекуль надзея. Надзея радзіла адвагу, адвага<noinclude></noinclude> qu2e8aw4cgln2ovh1yn5obqh4dr8tqh 104 124062 288317 287939 2026-05-31T08:09:11Z RAleh111 4658 288317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>расла, прымушала мазгі ліхаманкава працаваць, шукаць нейкага спосабу. Спосабу ня было, але адвага не прападала. Яна набывала сілу адчая, сілу, якая штурхне на што-хоця, якая ў маленькай магчымасьці знойдзе заўсёды патрэбнае жыцьцё.</br> {{gap|2em}}Паказаўся кандуктар — бязуважны, спакойны. На хаду ліхтар у яго то пакажа твар свой сыта-бліскучы, то схавае ў цемру. Быццам дражніцца, спакойны і за сябе і за свайго гаспадара. Быццам кажа ў тахт свайму боўтаньню:</br> {{gap|2em}}— Вы дык, турбуецеся, а мы дык не… Вы можа й не паедзеце, а мы дык паедзем…</br> {{gap|2em}}Яўмен убачыў кандуктара і да яго ірвануўся…</br> {{gap|2em}}— Таварыш кандуктар! Я не магу аставацца. Я — інвалід, мне няма чаго есьці тут…</br> {{gap|2em}}— Там ззаду чырвонаармейцы… Прасіцеся ў іх…</br> {{gap|2em}}Адказаў, быццам і не ў яго гэта пыталіся, быццам і ня ён гэта адказаў… І пашоў з ліхтаром сваім — бязуважны, спакойны.</br> {{gap|2em}}А Яўмену цяпер ўсё стала простым, звычайным зусім. Там у канцы поезда едуць армейцы — яны бязумоўна возьмуць яго. І паедзе, і ня будзе тут у глушы чакаць невядома чаго.</br> {{gap|2em}}Як усё гэта добра выходзіць!..</br> {{gap|2em}}Якраз у гэты момант прабляяў два разы станцыйны званок.</br> {{gap|2em}}— Ну, угрунь!..</br> {{gap|2em}}І, бягучы, спатыкаючыся, усё гаварыў на хаду, скрозь распаленае бегам дыханьне:</br><noinclude></noinclude> iiqu9tqf718pwgc51v9qylws0lduw9b 104 124064 288318 287914 2026-05-31T08:09:45Z RAleh111 4658 288318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>клункі… Потым схапіў на рукі дзяўчыну, схапіў, як дзіцё, і ўсадзіў у дзьверы. З дружным сьмехам яе падхапілі армейцы, уцягнулі ў вагон.</br> {{gap|2em}}Тады аднекуль здалёк — сьперш ледзь чутны — прыляцеў перабор буфэроў — агідны, скрыготлівы, жорсткі. Гэта крануўся поезд.</br> {{gap|2em}}Яўмен трымаўся за ручку дзьвярэй і йшоў разам з поездам, падскакваючы, з усіх сіл адпіхаючыся ад зямлі, каб ускочыць у вагон.</br> {{gap|2em}}Праклятая дзеравяшка!</br> {{gap|2em}}Нехта крыкнуў з вагону:</br> {{gap|2em}}— Руку давай! Давай руку!..</br> {{gap|2em}}Ён працягнуў вольную руку, але ня ўсьпелі яе ўхапіць, як поезд раптам ірвануўся, і Яўмен, адарваўшыся, упаў на зямлю.</br> {{gap|2em}}Пакуль ён узьняўся, сьветлыя дзьверы вагона былі ўжо больш, як на сажань, наперадзе. Нешта ёкнула ў сёрцы, сьлёзы падкаціліся к горлу, пачуў сябе няшчасным, пакрыўджаным. Але сьціснуўшы зубы ад злосьці і плачу, ад непамернай балючай патугі, пабег даганяць… Дагнаў. Некаторы час бег поруч з дзьвярмі, прымяраўся, як-бы схапіцца за што ды ўскочыць, але не ўдавалася. Ад крыўды і злосьці здаецца нутро ўсё кіпела. І міжвольна вырваўся з горла нямы здушаны стогн — нават ня стогн, а нейкі зьвярыны бясьсільны ёкат…</br> {{gap|2em}}А ў вагоне хто сьмяяўся, хто крычаў ва ўсё горла:</br><noinclude></noinclude> nur4fz46tmw2758hc6dcduq0uufm8p9 104 124065 288319 287913 2026-05-31T08:10:26Z RAleh111 4658 288319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Паддай, паддай!.. Сьмялей… Ну-ну-ну… Яшчэ трошку…</br> {{gap|2em}}Сьветлы квадрат дзьвярэй падаўся наперад. Знаў Яўмен, што ўжо не дагоніць, ня сядзе, а бег усё-ткі, быццам нешта цягнула, нешта прыкавала ланцугамі непарыўнымі і не адпускала ад гэтых сыветлых шырокіх дзьвярэй…</br> {{gap|2em}}Зірнуць-жа туды, на яе… Вунь яна, нахілілася, нешта крычыць… Вунь яна, вунь…</br> {{gap|2em}}І, як убачыў яе, зразумеў раптам, адчуў усёй істотай сваёй:</br> {{gap|2em}}Гэта-ж астаўся… Назаўсёды… Апошні поезд… Як-жа так?.. Што-ж цяпер?..</br> {{gap|2em}}І працяло маланкай мазгі, што нешта трэба сказаць, нешта спытаць… А што — ня было часу абдумаць. І невядома чаму, для чаго — закрычаў раптам зьбянтэжаным голасам…</br> {{gap|2em}}— Як завуць?.. Скажы, як…</br> {{gap|2em}}І ня кончыў. Каленкамі ўдарыўся ў нешта цьвёрдае, вострае і паляцеў на памост. Гэта было тое добра знаёмае месца, гэта пачыналася станцыйная пляцформа.</br> {{gap|2em}}Як валіўся, здалося, што быццам пачулася скрозь ляскат поезда:</br> {{gap|2em}}— Надзея!</br> {{gap|2em}}А можа гэта толькі здалося?</br> {{gap|2em}}І тады заплакаў Яўмен, зарумзаў у голас, як малое дзіцё. Разам злучалася ўсё: і фізычны боль, і крыўда і жаль…</br><noinclude></noinclude> hv9dsytwlobgiobw4urpgguvf6slgss 104 124066 288320 287942 2026-05-31T08:11:04Z RAleh111 4658 288320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Сядзеў на брудным памосьце пляцформы і плакаў…</br> {{gap|2em}}У ваччу востра, выразна стаяў вобраз дзяўчыны, «жонкі» яго, з якой так лёгка прышлося сустрэцца і так балюча, горка растацца…</br> {{gap|2em}}А там яшчэ ляскаў, дражніўся поезд. Здаецца ня йшоў, не каціўся, а танцаваў, рады, што кінуў тут чалавека, што пакпіў над калекай бязногім.</br> {{gap|2em}}— Тах-тах… та-та-тах… Тах-тах… та-та-тах…</br> {{gap|2em}}І яшчэ нават падміргваў зялёным прыжмураным вокам. {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> 1qpo342jjjy9mnv1k2notyqh7e23ist 104 124067 288323 288049 2026-05-31T08:13:42Z RAleh111 4658 288323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{larger|''КВЕТКА ПАЖОЎКЛАЯ}}}} <center>'''1</center> {{gap|2em}}Дзіўны гэты Арончык. Гэта-ж ён так назваў яе:</br> {{gap|2em}}— Кветка пажоўклая…</br> {{gap|2em}}Калі-ж Булановіч хацеў распытаць што пра гэту жанчыну, Арончык махнуў нецярпліва:</br> {{gap|2em}}— Эт, кінь ты. Ня варта аб гэтым…</br> {{gap|2em}}И не сказаў нічагутка.</br> {{gap|2em}}А Булановіча яна зацікавіла. Яна перш-на-перш — прыгожая жанчына, з павабнай, трошку сумнай і ціхай усьмешкай. Нявысокага росту, стан досыць зграбны, з мяккай акругласьцю форм. На твары троху цьмяная бледасьць і зморшчкі навокал вачэй — такія маленькія, празрыстыя. Як усьміхаецца, дык зморшчкі зьбіраюцца праменьчыкамі, ахінаююць вочы ціхай, ласкавай прыветнасьцю. Тады ў вачох зьнікае тая дзіўная палахлівая маркота, якая часам халадзіць іх, робіць пустымі, далёкімі. Тады ў іх — зеленаватыя агоньчыкі, вясёлыя, гарэзныя. І зірнуць тады ў іх, дык ня стрываеш, каб ня ўсьміхнуцца самому. Бо зеленаватыя агоньчыкі — яны пранікаюць дужа глыбока, соладка казытаюць сэрца і поўняць яго нейкім гульлівым уздымам.</br><noinclude></noinclude> e2qypj2p820c7kxysmss88vuy1i8kor 104 124069 288325 288048 2026-05-31T08:14:31Z RAleh111 4658 288325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Булановіч даўно чуў пра яе, але пазнаёміўся толькі нядаўна.</br> {{gap|2em}}Так было. Хадзілі разам з Арончыкам дзіцячыя дамы аглядаць. Зашліся аж на саменькі край гораду, туды, дзе раскошнымі купамі сады разгарнуліся, дзе пачынаюцца дачы.</br> {{gap|2em}}Дом № 30. На Чэрненскай вуліцы. Жоўценькі, сьвежы. Зьзяе вясёлымі вокнамі, задорна ўсьміхаецца зграбнымі высокімі ганкамі.</br> {{gap|2em}}Як увайшлі яны ў дом, плоймай абсыпалі дзеці, зазьвінелі ў вушшу звонкім сьмехам вясёлым, бязрупатным. Сярод іх выхавальніцы плаваюць зважна, напускаюць на твары салодкую ўсьмешку. Яе ня было, Булановіч адразу заўважыў.</br> {{gap|2em}}Спыталіся:</br> {{gap|2em}}— Дзе загадчыца дому?</br> {{gap|2em}}Дзеці — хорам бязладным:</br> {{gap|2em}}— У садзе… Цёця Марына ў садзе… Мы паклічам… зараз…</br> {{gap|2em}}І пабеглі навыперадкі.</br> {{gap|2em}}Праз хвіліну яна прышла. У простай сукенцы, у хвартуху. Відаць, нешта ў садзе рабіла. 3 Арончыкам пасяброўску спаткалася.</br> {{gap|2em}}— А!.. Арончык!.. Якім ветрам цябе прынясло?</br> {{gap|2em}}Руку паціснула моцна, парыўчата. З Булановічам тож прывіталася. Зірнула з цікавасьцю, сказала выразна:</br> {{gap|2em}}— Гарнова.</br><noinclude></noinclude> 9tyvqzm1gvoqbfbnxc4migikuuef3u4 104 124073 288326 288047 2026-05-31T08:15:32Z RAleh111 4658 288326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}І затрымала погляд на ім. Але на момант адзін. Зараз-жа зьвярнулася да Арончыка:</br> {{gap|2em}}— Ну, чаго прышлі? Рэвізію навадзіць?..</br> {{gap|2em}}— Вядома, бо да вас, мусіць, ад самага стварэньня сьвету ніхто ня прыходзіў…</br> {{gap|2em}}— О, не, якраз памыліўся. Такога дабра, як вы, заўсёды хапае. Надакучыла нават…</br> {{gap|2em}}Булановіч усьміхнуўся.</br> {{gap|2em}}— А вы-б гэткіх гасьцей мятлой выганялі!</br> {{gap|2em}}— Экономіка не дазваляе: на мётлы нам мала грошай даюць… Ну, але што ўжо з вамі рабіць, — хадзем, глядзеце нашае царства.</br> {{gap|2em}}Як аглядалі дом, Булановіч увесь час сачыў за Гарновай. Думаў сабе:</br> {{gap|2em}}«Няўжо гэта тая, пра якую калісь гаварылі так многа, якую ведаў блізка ўвесь горад?»</br> {{gap|2em}}І дзівіўся. Здаецца, нічога асаблівага: прыемная жанчына, прыгожая, вабная. Столькі жаноцтва ў ёй, столькі ласкі — да дзяцей асабліва…</br> {{gap|2em}}І гэта тая, перад імем якой часам дрыжэлі нашыя ворагі? Гэта яна?..</br> {{gap|2em}}Як агледзелі ўсё, зашліся ў пакойчык, што лічыўся канцылярыяй дому. Там сядзелі, гутарылі. У часе гаворкі Булановіч спытаўся:</br> {{gap|2em}}— Скажэце, калі ласка, ці здавальняе вас гэтая справа?</br> {{gap|2em}}І ўбачыў тады, як вочы ў Гарновай працяліся холадам, пустатой, як засьвіцілася ў іх нешта такое, што падобна было да опалоху або да нейкай {{перанос пачатак|пал|кай}}<noinclude></noinclude> 7vu1u2s9fktntobbc139cw18did709d 104 124074 288327 288046 2026-05-31T08:16:40Z RAleh111 4658 288327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|пал|кай}}, балючай журбы. Загаварыла новым — ціхім і працяжлівым голасам.</br> {{gap|2em}}— Ці здавальняе, пытаецеся? Як вам сказаць… Усяк бывае. Бывае так, што й зусім здавальняе…</br> {{gap|2em}}Яна змоўкла, задумалася. Булановічу прыкра стала. Каяўся, што аб гэтым пачаў. А Арончык бесцарамонна лапнуў яе па плячы.</br> {{gap|2em}}— Ну, ты ўжо й насупілася. Яшчэ раскіселішся часам…</br> {{gap|2em}}Арончык, відаць, добра ведае Гарнову. Дый ня дзіва. Булановіч тут новы зусім чалавек, а Арончык тут з самага свайго нараджэньня. І вядома яму ўсё-чыста, што было ці што ёсьць тут, у горадзе.</br> {{gap|2em}}Гарнова аднак не зывярнула ўвагі на Арончыкаў жарт. Праўда, усьміхнулася, але і ўсьмешка была ўжо ня тая.</br> {{gap|2em}}Булановічу было не па сабе. Адчуваў сябе нібы вінаватым у тым, што настрой у яе сапсаваўся. Трэба было нешта сказаць, працягнуць гутарку. І ён пачаў гаварыць аб карыснасьці працы па выхаваньні дзяцей, аб новых кірунках у гэтай працы. Вышла яшчэ горш, бо ў голасе яго неяк міжвольна праточвалася асьцярожнае спачуваньне, быццам хацеў угаварыць, улашчыць. Ад гэтага ў вачох у Гарновай засьвіцілася дасада і злосьць. Слухала, а потым адрэзала раптам:</br> {{gap|2em}}— Кіньце навукі чытаць, сама ўсё ведаю добра…</br> {{gap|2em}}Яшчэ часінку сядзелі, потым Арончык узьняўся.</br><noinclude></noinclude> sd8qekr9268wkfl7kux4dn7t6va818x 104 124075 288328 288045 2026-05-31T08:17:35Z RAleh111 4658 288328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Ну, паехалі. Бывай!</br> {{gap|2em}}Як разьвітваліся, Булановіч стрэўся поглядам з Гарновай. Убачыў у вачох яе смутак і разам нейкае замяшаньне. Нібы стыдалася яна за свой дзівачны настрой.</br> {{gap|2em}}Як ішлі назад, Булановіч думаў пра Гарнову. Тачыла думкі вострая назольлівая цікавасьць. Спытаўся ў Арончыка:</br> {{gap|2em}}— Што яна за жанчына?</br> {{gap|2em}}Вось тады і назваў Арончык яе:</br> {{gap|2em}}— Кветка пажоўклая…</br> {{gap|2em}}А чаму? Адкуль узяў гэта ён? — неразумеў Булановіч.</br> {{gap|2em}}А Арончык больш не хацеў гаварыць. Сказаў толькі:</br> {{gap|2em}}— Эт, кінь ты… Ня варта аб гэтым… <center>'''2</center> {{gap|2em}}З таго часу ў Булановіча з думак ня сходзіла Гарнова. Часам сам сабе дзіваваўся: чаму гэтак моцна й глыбока запаў у душу яе вобраз? Ды так упарта, станоўка думкі гняце, мігціць заўсёды ў ваччу плямай нязводнай — не пазбыцца ніяк.</br> {{gap|2em}}— Мо’ закахаўся?</br> {{gap|2em}}Сьмешна рабілася самому з гэтае думкі. Закахаўся… Ды не, гэта ня тое, гэта бывае ня так. Ён-жа ведае добра, што значыць — кахаць: было калісь гэта. Тады — лятуценьні, парываньні, кроў агнём бушуе, бурліць непакойна. А тут — не. Тут проста —<noinclude></noinclude> n8izp6e075i6xu9p2z55d38270mujpy 104 124076 288331 288044 2026-05-31T08:21:34Z RAleh111 4658 288331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>цікавасьць нейкая. Але цікавасьць глыбокая, моцная, якая пераходзіць у назольлівую, дакучлівую патрэбнасьць. Хочацца выведаць усё, разгадаць. Хочацца бліжэй падыйсьці да яе, прыгледзецца, у самае нутро пранікнуць, каб пазнаць, што дзеецца там, глыбока-глыбока, пад гэтым халодным, нібы палахлівым бляскам зеленаватых вачэй.</br> {{gap|2em}}Булановіч яшчэ раз хацеў распытаць у Арончыка. Злавіў яго неяк на дарозе і затрымаў.</br> {{gap|2em}}Арончык, як заўсёды сьпяшаўся. Бег некуды на нараду ці пасяджэньне. Спыніўся, як Булановіч яго затрымаў, сказаў, дасадліва зморшчыўшы лоб:</br> {{gap|2em}}— Ну, што табе? Справа якая? Некалі мне!..</br> {{gap|2em}}Булановіч ня знаў, як пачаць. Хацеў, каб як неўзаметку, а тут ён адразу пытаецца. Хацеў нават змоўчыць, але так моцна жадалася пачуць што-якое пра Гарнову.</br> {{gap|2em}}Пачаў проста:</br> {{gap|2em}}— Ведаеш, Арончык, мяне дужа зацікавіла тая загадчыца дому, ну… гэта… Гарнова… Скажы, што ты ведаеш пра яе?..</br> {{gap|2em}}Арончык яшчэ больш зморшчыў лоб.</br> {{gap|2em}}— Ды кінь ты, Булановіч! Што гэта табе закарцела? Ці ня ўлюбіўся ты часам на старасьці?..</br> {{gap|2em}}— Ды не, проста цікава. Скажы, дзе яна працавала раней?</br> {{gap|2em}}— Ну, слухай. Працавала ў надзвычайнай камісіі, займала важную пасаду, добра працавала, была вядома ўсім тутэйшым «контрам», як<noinclude></noinclude> cq01wqry85k24c1kobqi9m4gjczbt1y 104 124077 288335 288043 2026-05-31T08:24:01Z RAleh111 4658 288335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>спрытная чакістка з пільным вокам і сталёвай цьвёрдасьцю. Ну, а потым нешта зьмянілася, страціла свой запал, энэргію. Цяпер — сам ведаеш: закапалася ў дзіцячым доме, гатуе нам моладзь на зьмену… Ну, годзе?.. Бывай, бо мне, да-душы, няма часу…</br> {{gap|2em}}І пабег. Пакінуў у Булановіча яшчэ большае нездавальненьне. Аж раззлаваўся ён на Арончыка.</br> {{gap|2em}}— Чорт нейкі… Бегае, нікае, ніколі сталага месца ня мае. Нават патутарыць часу няма.</br> {{gap|2em}}А думкі, як і раней, гняло цяжкое дакучлівае пытаньне, і ў ваччу лунаў бледы твар з загадкова-халоднымі, поўнымі смутку вачмі.</br> {{gap|2em}}Праз колькі дзён была агульна-гарадзкая партыйная сходка. Булановіч прышоў у тэатр яшчэ тады, як жоўтыя рады крэслаў бяздушна блішчэлі сухой пустатой і толькі дзе-ні-дзе самотна чарнелі невялічкія купкі людзей, парушалі гулкую цішыню бубнявай гаворкай.</br> {{gap|2em}}Булановіч сеў адзаду на самым праходзе, сачыў пільна за дзьвярмі, якія што далей, то часьцей і часьцей расчыняліся, прапускаючы новых людзей.</br> {{gap|2em}}Чакаў яе, Гарнову. З дасадай адводзіў вочы ад незнаёмых людзей, зноў і зноў упінаў іх у дзьверы.</br> {{gap|2em}}Прабег Арончык угрунь з портфэлем пад пахай. На хаду прывітаўся з ім, нібы задзівіўся:</br> {{gap|2em}}— Ты тут ужо?</br><noinclude></noinclude> 9ael458nsuc3px6el1lkg2xe67bg15d 104 124078 288336 288042 2026-05-31T08:24:42Z RAleh111 4658 288336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Тут, — адказаў Булановіч і рад быў, што Арончык пабег. Чамусьці прыкра было, не хацелася з ім цяпер гаварыць.</br> {{gap|2em}}Заля ўсё напаўнялася, гудзела аднамерным, бурлівым гоманам. У ім разбаўляліся, тонулі ўсе паасобныя зыкі, блыталіся ў дзівосным бязладзьдзі. Толькі часам звонкі жаночы сьмех узьлятаў рэзкім зыкам і вызначаўся сярод агульнага гуду.</br> {{gap|2em}}Булановіч усё пазіраў непакойна на дзьверы. Ужо пачало мітусіцца балюча ў вачох, ужо — ня людзі, а плямы аднастайныя, прыкрыя. Хацеў адвярнуцца, але раптам угледзіў Гарнову. Яна яго пазнала, заўважыла. Падышла да яго.</br> {{gap|2em}}— Добры вечар! Ці пазналі мяне?</br> {{gap|2em}}— Вядома, пазнаў. Добры вечар! Сядайце.</br> {{gap|2em}}Яна села побач. Раптам чагось засьмяялася, зірнула на Булановіча вясёлым іскрыстым поглядам. Бліскучыя вочы убраліся тонкай сеткай прыветных маршчынак, працялі гарэзным агоньчыкам.</br> {{gap|2em}}Булановіч зьдзівіўся.</br> {{gap|2em}}— Чаго вы?</br> {{gap|2em}}— Успомніла, як вы былі ў нас. Помніце, вы мне гэтак сур’ёзна тлумачылі, быццам угаварвалі?..</br> {{gap|2em}}— Ды не… Я проста выкладаў сваю думку. Я-ж ня ведаў, што вам не падабаецца, калі чалавек сур’ёзна гаворыць…</br> {{gap|2em}}— А вы, мусіць, любіце сур’ёзна гаварыць? І заўсёды вы так?..</br><noinclude></noinclude> 0k4a35hnys41lo5vrlig9gvwn5g0pkt 104 124079 288337 288041 2026-05-31T08:25:21Z RAleh111 4658 288337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Таксама, мусіць, як вы заўсёды жартуеце…</br> {{gap|2em}}— Не, я часам тож сур’ёзна магу…</br> {{gap|2em}}Булановіч хацеў нешта сказаць; але ў гэты момант узынялася заслона і пачалася сходка. Нейкі час сядзелі моўчкі, слухалі ўважна, што гавораць. Булановіч заўважыў на сцэне Арончыка, паказаў Гарновай.</br> {{gap|2em}}— Глядзеце, ён і там ня ўседзіць спакойна, круціцца, як верацяно.</br> {{gap|2em}}Яна ўсьміхнулася, не адказала нічога. А праз хвілінку нахілілася да яго, спыталася ціха:</br> {{gap|2em}}— Слухайце, ці любіце вы сходкі?</br> {{gap|2em}}— Як гэта ці люблю… Я нават ня ведаю, як гэта можна сходкі любіць. Можна справу любіць, часткай якой і сходкі зьяўляюцца…</br> {{gap|2em}}— Не, я дык люблю сходкі. Асабліва, калі вялікія, дзе многа людзей, дзе ў бурлівым уздыме выяўляецца агульная згода, дзе чалавек разбаўляецца ў масе, губляе сябе, забываецца на сваё асабістае, і жыве, поўніцца гэтым агульным уздымам. Там неяк робішся сьмелым, адважным, пазбаўляешся ўсякіх сумненьняў, усякай жудасьці жыцьцёвай.</br> {{gap|2em}}Яна троху змаўчала, падумала.</br> {{gap|2em}}— Калісь было многа такіх пекных хвілінак. Цяпер ня тое, цяпер неяк шэрае ўсё. Нудна часам…</br> {{gap|2em}}Булановіч зірнуў на яе з цікавасьцю. Але сказаў нібы зусім бязуважна:</br><noinclude></noinclude> mka7rai3238kg5lh2qi0mhi167vc366 104 124080 288338 288040 2026-05-31T08:25:52Z RAleh111 4658 288338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Усяму свой час. Цяпер, вядома, мінуліся гэтыя, як вы кажаце, пекныя хвіліны. Затое працы цяпер ня менш і нудзіцца часу няма.</br> {{gap|2em}}Яна быццам ня чула яго слоў. Угледзілася некуды ў прасьцяг задуменным поглядам. Потым зноў загаварыла:</br> {{gap|2em}}— А дрэнна аднаму, цяжка. Думкі розныя, пустата… Моцы няма, бо моц толькі ў грамадзе, калі так зьліешся з усімі, калі гарыш захапленьнем магутным. Эх, было калісь!..</br> {{gap|2em}}Яна нават уздыхнула. І ўсё глядзела некуды ў пустату. А на твары смутак глыбокі сьвіціўся, адбіваўся ў вачох ціхім зеленаватым бяздоньнем.</br> {{gap|2em}}Булановіч глядзеў на яе і чуў, як аднекуль з глыбі ўсплывае ў яго нейкае няяснае, непакойнае пачуцьцё, нейкая зыбучая хваля салодкага суму. Быццам перадаваўся яму настрой Гарновай, быццам той смутак, што халодным бяздоньнем спавіў яе вочы, быццам ён і яго захапляў, блізіў да яе, навяваў глыбокую сымпатыю да гэтай жанчыны.</br> {{gap|2em}}Булановіч зрабіў над сабой патугу і абярнуўся да сцэны. Гвалтам прымушаў сябе слухаць прамоўцу, стараўся ўкласьці ў мазгі кожнае слова, кожную думку, каб толькі разьвеяць гэты непатрэбны настрой.</br> {{gap|2em}}І выходзіла так: словы запаміналіся, сказы ўкладаліся цалком у галаву, біліся там, гудзелі гудам траскучым, а недзе ў глыбі ціхенька, але ўпарта {{перанос пачатак|ві|лася}}<noinclude></noinclude> hf8h2rfnvep7acdlwvr7sqbrs3awqey 104 124081 288339 288039 2026-05-31T08:26:53Z RAleh111 4658 288339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|ві|лася}} асобная думка — дакучлівая, настойная, сьвідравала нутро цурочкам ціхага суму.</br> {{gap|2em}}Як злавіў сябе Булановіч на думцы на гэтай, узлаваўся і на сябе, і на Гарнову. Рашыў:</br> {{gap|2em}}— Калі так, дык пайду.</br> {{gap|2em}}І хоць нешта цягнула астацца, нешта прыкоўвала да месца, — перамог сябе, узьняўся.</br> {{gap|2em}}— Ну, я пайду. У мяне ёсьць надта пільная справа. Бывайце!..</br> {{gap|2em}}Стараўся не глядзець ёй у твар, ня бачыць яе смутных вачэй. Яна затрымала яго руку. Сказала шчырым прыяцельскім голасам:</br> {{gap|2em}}— Слухайце, заходзьцеся вы калі-небудзь да нас. У нас, да-душы, няма ніводнага чалавека, з якім можна-б было пагаварыць.</br> {{gap|2em}}Ён усьміхнуўся.</br> {{gap|2em}}— Дзякую за комплімэнт.</br> {{gap|2em}}— Не, сапраўды. Калі будзе час вольны, прыходзьце.</br> {{gap|2em}}І калі ўжо завярнуўся ісьці, дадала:</br> {{gap|2em}}— Буду чакаць.</br> {{gap|2em}}— Добра. Можа калі і прыду.</br> {{gap|2em}}І вышаў. Па вуліцы пасігаў шпарка, размашыста, бубнеў сабе пад нос:</br> {{gap|2em}}— Ого! Іш, ты, як яно. Так часам і сапраўды ў гісторыю ўлезеш. Так і вабіць, так і зацягвае, быццам якое бяздоньне таемнае… Не, брат, пачакай, не паддамся. Ня хлопчык маленькі… Во толькі сход прапусьціў нізавошта…</br><noinclude></noinclude> ftao9p17id9m3l6gl1hhgjgz62z1t0f 104 124082 288340 288038 2026-05-31T08:27:41Z RAleh111 4658 288340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Гэта так ён казаў, запэўніваў сам сябе ў гэтым, хацеў, каб так думаць. Але думкам хіба загадаеш? Хіба прымусіш сваё ўяўленьне не маляваць таго смутнага твару, тых вачэй выразьлівых, ахінутых зеленаватай пялёнкай таемнага суму?.. <center>'''3</center> {{gap|2em}}— Дзядзька Булановіч! Вам цёця Марына запіску прыслала.</br> {{gap|2em}}Булановіч няўцямна зірнуў на маленькую дзяўчынку. Адразу нават ня ўспомніў, не зразумеў, у чым справа. Потым схапіўся.</br> {{gap|2em}}— Гарнова…</br> {{gap|2em}}Узяў невялічкі кавалак паперы, разгарнуў.</br> {{gap|2em}}«Тав. Булановіч! Прашу вас прыйсьці сёньня ўвечары да мяне, маю сказаць нешта важнае. Гарнова».</br> {{gap|2em}}— Нешта мае сказаць, просіць прыйсьці… Што за штука?</br> {{gap|2em}}І ён пачаў рабіць розныя здагадкі. Углыбіўся ў думкі і на дзяўчынку забыўся. Тая пра сябе напамянула.</br> {{gap|2em}}— Цёця Марына прасіла, каб адказ далі.</br> {{gap|2em}}— А…</br> {{gap|2em}}Адказ… Які-ж адказ? Пайсьці ці не?.. Але — чаго-ж там… Баіцца ён хіба, ці што? Вядома, пайсьці. Нават цікава, што скажа яна.</br> {{gap|2em}}— Перадай, што — добра.</br> {{gap|2em}}— Бывайце!</br><noinclude></noinclude> hhee8wzocpwspg2mw40kyicfzrl92sc 104 124083 288341 288037 2026-05-31T08:28:12Z RAleh111 4658 288341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}У Булановіча думкі роілам завіхрыліся, зблыталіся ў зыбучы бязладны клубок. І толькі да болю яскрава, выразна стаяла ў галаве турбуючым гнётам:</br> {{gap|2em}}— Што яна скажа?</br> {{gap|2em}}Цэлы дзень мардаваўся сярод плоймы напружаных думак, здагадак. А як горад ужо захінуўся ў душную вопратку летняга вечару, пашоў да Гарновай.</br> {{gap|2em}}Дзіўна бывае ў вечары на ўскраіне гораду. Па завулках крыўлястых, вузенечкіх, па куточках прытульных змрок нікае неяк старожка, цікуючы. Хавае ў сябе пад палой усё-чыста, на абрысы прадметаў воўну накладае густую, робіць іх акруглымі, мяккімі. Абымае, сьціскае будынкі чарнатой непрагляднай, цалуецца з вокнамі — бліскучымі засланкамі.</br> {{gap|2em}}І ціха, бязьлюдна ў завулках глухіх. Як ідзеш, толькі гукі ўласных крокаў раскідаюцца гулкай чаргой, прабіваюць пухкі застой цішыні. Ды часам насустрач пераборам блытаным прыляцяць з-за рогу нечаканыя крокі нейкай кампаніі, і дружная гутарка, сьмех раптам абудзіць напружаны спакой. Выбухне ўраз з маўклівае цемры, празычыць над вухам і неўзабаве сьціхне недзе адзаду. Здалёк яшчэ раз адгукнецца гульліва-прарэзьлівым сьмехам.</br> {{gap|2em}}Булановіч ледзь адшукаў той дом, дзе калісь быў разам з Арончыкам. А, знайшоўшы, часінку<noinclude></noinclude> hjdw13hmkj7ob6iw0c2wgrh3wv57059 104 124084 288342 288036 2026-05-31T08:28:44Z RAleh111 4658 288342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>стаяў, ня важыўся ўваходзіць. Зьбіраў думкі да ладу, апошні раз меркаваў, як яму лепш абыйсьціся з Гарновай. Потым узыняўся на ганак, таргануў моцна званок.</br> {{gap|2em}}Вышла незнаёмая жанчына, мусіць з выхавальніц тутэйшых. Яго, пэўна, пазнала, бо запрасіла адразу:</br> {{gap|2em}}— Заходзьце!</br> {{gap|2em}}І павяла некуды ў задні пакой.</br> {{gap|2em}}Перад дзьвярмі Булановіч спыніўся, азірнуўся зьдзіўлена. З-за дзьвярэй няслася жвавая гутарка, сьмех. Відаць, сышлася нейкая вясёлая кампанія.</br> {{gap|2em}}Але ўжо позна было разважаць. Увайшоў сьледам за жанчынай, што яго прывяла. Перш-на-перш убачыў Гарнову. Сядзела на крэсьле каля стала і глядзела на яго ўпартым гарэзьлівым поглядам. На твары — весялосьць, задорнасьць гульлівая, з вачэй праменьнем іскрыстым пырскае сьмех. А вакол яе — колькі дзяўчат, хлопцаў таксама.</br> {{gap|2em}}Адзін асабліва яскрава адбіўся ў ваччу ў Булановіча. Сядзеў ён воддаль, асобна. Яшчэ малады, але лысы, — лоб закаціўся на самае цемя. На папяляста-шэрым твары разьліта сумная лятуценнасьць, журба ціхамірная. Здавалася — нейкае ціхае гора яго ахінула, прыціснула, налажыла на твар сваю цяжкую пячатку.</br> {{gap|2em}}Як увайшоў Булановіч, усе на хвілінку сьціхлі. Вітаючыся з ім, шчупалі прыкрымі цікавымі {{перанос пачатак|погля|дамі}}<noinclude></noinclude> gcdond2ahdh5gpfuiksh1b6vf2l3zvk 104 124085 288343 288035 2026-05-31T08:29:15Z RAleh111 4658 288343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|погля|дамі}}. А потым зноў загаварылі, зарагаталі, не зважалі больш на яго.</br> {{gap|2em}}Булановіч сеў воддаль і ня знаў, што рабіць. Расло ўнутры нездаволеньне. Лаяў у думках сябе, што прышоў, і меркаваў, як-бы хутчэй уцячы.</br> {{gap|2em}}Гарнова падышла да яго, села поплеч.</br> {{gap|2em}}— Я думала, вы ня прыдзеце… Я чакала вас дужа… сапраўды…</br> {{gap|2em}}Булановіч зірнуў на яе з задзіўленьнем.</br> {{gap|2em}}— Я не разумею ўсё-ткі, што можа ў вас быць такога, аб чым пільна трэба сказаць мне.</br> {{gap|2em}}— Ёсьць нештачка. Ня надта пільнае, праўда… Але не, не… дужа пільнае, такое, з чым нельга чакаць, з чым я не магу, ня ўмею чакаць.</br> {{gap|2em}}Вочы яе загарэліся шчырым агнём. Булановіч адвярнуўся, ня мог глядзець у гэтыя вочы. Цягнулі яны да сябе чароўным магнэсам, абуджалі ў грудзёх бурлівае, палкае.</br> {{gap|2em}}— Дык, я спадзяюся, вы скажаце зараз гэтае «нештачка»?</br> {{gap|2em}}— Зараз? Не, гэта ня можна… не, не скажу…</br> {{gap|2em}}— Дзякую. Дык нашто-ж я цягнуўся сюды вярсты дзьве. Хіба на тое, каб пабачыць гэтую вашу кампанію?</br> {{gap|2em}}Яна нібы засмуцілася. Праказала пакрыўджаным голасам:</br> {{gap|2em}}— Няўжо вам так цяжка прыйсьці да мяне? Дык ня варта было сябе турбаваць, не пашлі-б і годзе…</br><noinclude></noinclude> d51vtwk8r7ntaasi2hn3ho5b3qg0toy 104 124086 288344 288034 2026-05-31T08:29:57Z RAleh111 4658 288344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Булановіч падумаў і прызнаўся самому сабе, што схлусіў, што йшоў ён сюды ня толькі затым, каб пачуць гэтае «нешта». Проста цягнула, каб пабачыць яе, каб пабыць з ёй, пагутарыць. І сорамна троху зрабілася. Праказаў, нібы ў замяшаньні:</br> {{gap|2em}}— Не, ня ў тым… але многа работы, час дарагі…</br> {{gap|2em}}— У, падумаеш — многа работы… Хлусіце вы, во што…</br> {{gap|2em}}— Не, выбачайце, вы ня маеце права мяне дакараць за гэта, бо ня мелі яшчэ часу пераканацца ў тым, што я здольны гаварыць няпраўду.</br> {{gap|2em}}— Ат, ведаю я вас усіх…</br> {{gap|2em}}Маўчалі хвілінку. Яна ўтаропіла вочы ў падлогу, думала аб нечым, церабіла нэрвова сукенку. А Булановічу чамусьці весела стала, захацелася гаварыць. Аб глупстве якім, аб драбніцах, абы не маўчаць. Ён запытаў жартаўліва:</br> {{gap|2em}}— А гэта ў вас, мусіць вялікі сакрэт, трэба гаварыць пры зачыненых дзьвярох?</br> {{gap|2em}}— Вядома. Затым я вам сёньня і не скажу нічога… Слухайце, — раптам пачала яна сур’ёзна і шчыра. — Вы выбачайце, але гэта вышла зусім неспадзявана. Я сапраўды хацела пагутарыць з вамі. Мне хочацца многа чаго сказаць вам. Але сышліся вось гэтыя… прынясла іх нялёгкая… Во што, дайце мне абяцаньне, шчырае, сяброўскае, што вы прыдзеце да мяне калі-небудзь пасьля. Самі, ведаеце, без запрашаньня… Добра?</br> {{gap|2em}}Булановіч троху падумаў.</br><noinclude></noinclude> q96cpbbyl99vdunvrrn8jts5q78jkq0 104 124087 288345 288033 2026-05-31T08:30:30Z RAleh111 4658 288345 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Добра, прыду. Ня думайце, што мне так ужо прыкра прыходзіць да вас…</br> {{gap|2em}}— Ну, вось і добра. Тады я скажу вам «нештачка»… Абавязкова скажу.</br> {{gap|2em}}Яна зірнула на яго ваблівым, хітраватым поглядам, які ў Булановіча ўзьняў у нутры прыемнае абурэньне, прымусіў яшчэ раз сказаць:</br> {{gap|2em}}— Добра, прыду.</br> {{gap|2em}}Потым гаварылі аб чым-пападзя. Між іншага Булановіч спытаўся:</br> {{gap|2em}}— Хто гэта той лысы, з вачмі гэткімі сумнымі?</br> {{gap|2em}}— А гэта настаўнік адзін, Абшарскі. Кахае мяне…</br> {{gap|2em}}— І ня мае ўзаемнасьці?</br> {{gap|2em}}— Вядома. Але нішто, не дакучае, больш моўчкі глядзіць сумнымі вачмі ды ўздыхае. Я ўжо прывыкла…</br> {{gap|2em}}Булановіч уважна паглядзеў на Абшарскага. Стрэўся на момант з яго нярухомым поглядам і адвярнуўся міжвольна з пачуцьцём нейкай грэблівай жаласьці. Так адварочваюцца, калі стрэнуцца з ліхаманкава-напружаным поглядам хворага.</br> {{gap|2em}}А Абшарскі быццам застыгнуў, упяўшы ў іх бок свае адзервянелыя вочы. І ўвесь час, пакуль не пашоў, Булановіч адчуваў на сабе гэты ўпарты, ліпучы погляд.</br> {{gap|2em}}Прыкра было. Затым і не сядзеў доўга. Устаў, разьвітаўся з усімі. Гарнова яшчэ раз шапарнула:</br><noinclude></noinclude> mx4n8cglylm7ual1bgke1lqgfv4bz0r 104 124089 288346 288032 2026-05-31T08:31:10Z RAleh111 4658 288346 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Дык прыходзьце калі. Мо’ ў нядзелю ў дзень… пойдзем гуляць куды-небудзь. За горад, далёка-далёка…</br> {{gap|2em}}Абшарскі таксама ўзьняўся.</br> {{gap|2em}}— Нам па дарозе, здаецца. Пойдзем разам.</br> {{gap|2em}}Булановіч зьвярнуў увагу на яго голас. Якраз такі, якога ён і чакаў: ціхі, марудны, працяты нейкай цяжарнай зморай.</br> {{gap|2em}}Адказаў:</br> {{gap|2em}}— Калі ласка. Весялей будзе йсьці.</br> {{gap|2em}}Пашлі. Ладны час абодва маўчалі. Потым пачаў гаварыць Абшарскі.</br> {{gap|2em}}— Скажэце, калі ласка, вы даўно знаёмы з Гарновай?</br> {{gap|2em}}— Не, усяго толькі з тыдзень ці два.</br> {{gap|2em}}— Толькі? — быццам зьдзівіўся ён.</br> {{gap|2em}}Троху змаўчаў.</br> {{gap|2em}}— Ну, як яна ўпадабалася вам?</br> {{gap|2em}}Булановіч не чакаў гэтага запытаньня. Ня знаў, што адказаць.</br> {{gap|2em}}— Выбачайце, але я не разумею — як, з якога боку ці ўпадабалася…</br> {{gap|2em}}— Наогул, з усіх бакоў: як жанчына, як чалавек, ну… як працаўніца…</br> {{gap|2em}}— Так сабе…</br> {{gap|2em}}Булановіч наўмысьля адказаў так бязуважна. Чакаў, што будзе далей.</br> {{gap|2em}}— Не, мусіць, вы мала яе знаеце. Яна надта добрая жанчына. Такая харошая, ласкавая, ветлая. Я скажу вам ад шчырага сэрца, што такую жанчыну<noinclude></noinclude> 4lptgw4pe2fpy9ru5xozlgqd9541djc 104 124090 288347 288031 2026-05-31T08:31:43Z RAleh111 4658 288347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>трудна знайсьці… Колькі ў ёй жыцьця, колькі прыгожых, чароўных рухаў душы! Яна быццам саткана ўся з дзівосных перажываньняў, з квяцістых мар, з хараства нязвычайнага…</br> {{gap|2em}}І пашоў, і пашоў. Пацягнуў сваім ціхім, аднатонна-пявучым голасам. Здаецца, не зважаў ён ні на Булановіча, ні на ўсё, што навокал яго. Углыбіўся ў сябе, сам сабе гаварыў.</br> {{gap|2em}}А Булановіч думаў:</br> {{gap|2em}}«Ткі не на жартачкі ён закахаўся ў яе. Бедны поэта! Ці ведае ён, што трухляцінай нясе ад яго поэтычных дыфірамбаў, што сам ён выдае нейкім трухлявым пасьледкам даўно прамінулых гадоў».</br> {{gap|2em}}А Абшарскі ўсё гаварыў, усё выслаўляў сваю каханую. Урэшце ўжо надакучыла Булановічу. Расла дасада, злосьць на яго. Быццам ня мае аб чым гаварыць больш, як толькі аб ёй…</br> {{gap|2em}}І дужа рад быў Булановіч, калі, урэшце, яго падарожнік спыніўся й сказаў:</br> {{gap|2em}}— Ну, я налева.</br> {{gap|2em}}— А я направа.</br> {{gap|2em}}Разьвіталіся. Абшарскі зьнік у цемры неяк ціха, нячутна, быццам і ня было ято тут, быццам ня йшоў з ім Булановіч, а толькі думаў пра яго.</br> {{gap|2em}}Булановіч пайшоў сваёй дарогай. Думаў, ідучы:</br> {{gap|2em}}«Дзіўны чалавек. «Не от мира сего»…</br> {{gap|2em}}І наогул было ўражаньне ў Булановіча, што акунуўся ён у нейкі асобны, дзіўны сьвет, у якім ён чужы і яму ўсе чужыя.</br><noinclude></noinclude> a4o6vwta19wzftk4691m7anvvro6hbe 104 124093 288348 288030 2026-05-31T08:32:15Z RAleh111 4658 288348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}А Гарнова здавалася восенскай кветкай, якая жоўкне сярод сухога быльля і яшчэ песьціць погляд сваім астатнім сумным хараством. <center>'''4</center> {{gap|2em}}За горадам бесканцовай стужкай выпрасталася чыгунка. Стужка жоўтая з паскамі чорнымі, з дзьвюма жалезнымі цьвёрдымі жыламі.</br> {{gap|2em}}А прайсьці з поўвярсты на чыгунцы ў далеч, — там лес разгарнуўся абапал, на чыгунку ўсьпёрся, сьціскае яе, хавае зайздросна ў сваім гушчарным нутры.</br> {{gap|2em}}Стромкі, сухі бор. Блішчыць сьвежай жоўцьцю ствалоў, песьціць погляд сваёй цёмнай прытульнай зелянінай. І зьвініць звонам напружана ціхім, празрыстым.</br> {{gap|2em}}У гэты бор пашлі Булановіч з Гарновай. Ішлі па гладкім абрусе чыгункі, любаваліся шырокім, вольным прасьцягам.</br> {{gap|2em}}У Гарновай твар сьвяціўся радаснай сьвежасьцю, вочы блішчэлі маладым захапленьнем.</br> {{gap|2em}}Булановічу яна падабаецца сёньня. Сёньня ў ёй многа хараства, многа дзівоснай павабнасьці. Сёньня Булановіч ня зводзіць вачэй з яе твару, смагла ловіць тонкія рухі яго і адчувае як нутро соладка растапляецца, расплываецца ў прыгожым, яскравым пачуцьці.</br> {{gap|2em}}Як увайшлі ў лес, Гарнова спынілася.</br><noinclude></noinclude> qtytqiin1wppjj6l5ifc580tggf8bw6 104 124094 288349 288029 2026-05-31T08:32:43Z RAleh111 4658 288349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Вы ня ведаеце, як люблю я чыгунку. Я бачу ў ёй нешта вялізнае, дужае. Мне часам здаецца, што гэта людзі пабудавалі сабе шлях да новага, невядомага жыцьця. Забудзешся часам на тое, што станцыі ёсьць, паўстанкі, разьезды, што канец ёсьць гэтай магутнай гадзюцы. І здаецца тады, што, каб пашоў па ёй, пашоў далёка-далёка, ня спыняючыся, не азіраючыся, дык-бы й прышоў у тое новае жыцьцё… А яшчэ могілкі я люблю… за іх спакой, цішыню… Бо часам дужа хочацца гэтага спакою… Але чыгунка бліжэй мне, больш захапляе… Ведаеце што, я памру на чыгунцы…</br> {{gap|2em}}Булановіч міжвольна здрыгануўся. Ня словы зьдзівілі яго, а тон, якім былі яны сказаны. Так сур’ёзна, так пэўна яна іх сказала, і ў вачох у яе Булановіч угледзіў тую дзіўную, халодную пустату, якую бачыў у іх у часе першага знаёмства. Ён хацеў нешта сказаць, але Гарнова не дала. Раптам ажывілася, пацягнула яго па адхону.</br> {{gap|2em}}— Пойдзем у лес, у самы лес… Далёка, глыбока, туды, дзе няма нікагутка, дзе толькі сасонкі адны… Ну, хутчэй, хутчэй…</br> {{gap|2em}}І яны блізка што ўгрунь пасігалі па лесе.</br> {{gap|2em}}Пад нагамі мякка паслаўся маховы дыван. Як ступаеш, угінаецца пухка, падатна. Запахла смалой. Лес ахінуў цішынёй глыбокай, старожкай.</br> {{gap|2em}}Булановіч затрымаўся.</br> {{gap|2em}}— Дык куды-ж мы, слухайце…</br> {{gap|2em}}— Пойдзем, пойдзем… далей…</br><noinclude></noinclude> 8firki5rn16p78z6skxcxxk1bh5tpzj 104 124095 288350 288028 2026-05-31T08:33:21Z RAleh111 4658 288350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Ішлі яшчэ. Зайшлі ў самыя нетры. Урэшце, вышлі на невялічкі праталак. Там Гарнова спынілася, зморана апусьцілася на мохам засланы дол.</br> {{gap|2em}}— Сядайце!</br> {{gap|2em}}Булановіч паслухаўся.</br> {{gap|2em}}— Я вам зараз скажу… тое, што абяцала… Толькі бліжэй вы… ну, бо гэта сакрэт…</br> {{gap|2em}}І прашаптала на вуха:</br> {{gap|2em}}— Я пакахала вас… чуеце, ну?..</br> {{gap|2em}}І вышла так, што Булановіч зусім ня зьдзівіўся, хоць і не чакаў гэтага, ня думаў пра гэта. Ён узяў абедзьвюма рукамі яе галаву, упіўся поглядам у бліскучыя вочы. Сказаў, выгаварваючы паасобку кожнае слова:</br> {{gap|2em}}— Ты… мяне… любіш?.. А я цябе?..</br> {{gap|2em}}Яна весела засьмяялася.</br> {{gap|2em}}— Ну, вядома…</br> {{gap|2em}}Яшчэ раз абдала гарачым поглядам і потым схавала свой твар у яго на грудзёх. Шаптала:</br> {{gap|2em}}— Ты дрэнны… Ты ня думай, што ты добры… Не, цябе ня варта любіць, бо ты мучыў мяне, ня прыходзіў ка мне, нават, як клікала я.</br> {{gap|2em}}Ён узьняў яе галаву, зазірнуў ласкава ў зеленаватыя вочы.</br> {{gap|2em}}— Няпраўда. Я прыходзіў. І сёньня прышоў…</br> {{gap|2em}}— Так, праз цэлы тыдзень… Не, не, нядобры…</br> {{gap|2em}}Ён ня даў ёй больш гаварыць. Пацалункам вусны закрыў. Абняў яе горача, сьмела.</br> {{gap|2em}}Яна раптам страпянулася, вырвалася.</br><noinclude></noinclude> fzu818ivmhl2bxnlm97qykkt8qyhqto 104 124106 288351 288027 2026-05-31T08:34:00Z RAleh111 4658 288351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Не, пойдзем… Я ня хочу, каб было так… ня трэба… Лепш любіць, адчуваць заўсёды гэтае нявычарпанае, бурлівае пачуцьцё нездавальненьня.</br> {{gap|2em}}Ён хацеў затрымаць яе, але ўбачыў у іскрыстых вачох ціхую просьбу, смутны дакор. Пашлі тады.</br> {{gap|2em}}Ішлі моўчкі. Булановіч быў пад уплывам таго, што толькі што адбылося. Правяраў сябе, сваё пачуцьцё і бачыў, што ня схлусіў ён там. Грудзі поўніла шчырая ласка, пяшчота. Гарнова была яму дарагая і блізкая.</br> {{gap|2em}}Як вышлі на палатно чыгункі, Гарнова зазірнула гарэзьліва ў твар яму, засьмяялася:</br> {{gap|2em}}— Ну, чаго ты стаў гэткі маўклівы? Мо’ нездаволен? Дык бяры свае словы назад…</br> {{gap|2em}}Ён тож усьміхнуўся.</br> {{gap|2em}}— Ня варта. Лепш няхай будзе так, як было.</br> {{gap|2em}}Яна з пяшчотай прытулілася да яго, зірнула вачмі, поўнымі шчырай удзячнасьці.</br> {{gap|2em}}Далей да самага дому таварылі аб усім-усякім, жартавалі. Як падыходзілі к дзіцячаму дому, Булановіч убачыў на ганку фігуру Абшарскага. Ён упяў ім насустрач свой сумны нярухомы погляд.</br> {{gap|2em}}Булановічу неяк прыкра зрабілася. Быццам сорамна было перад гэтым чалавекам. А Гарнова — нібыта што… Падышла да яго, пасяброўску руку цісканула.</br> {{gap|2em}}— Вы ўсё сумуеце, мой рыцар няўцешны?..</br> {{gap|2em}}Твар Абшарскага асьвяціўся шчасьлівай усьмешкай, а ў бліснуўшых раптам вачох Булановіч<noinclude></noinclude> 3qkwx48el5h7xxgq8oo59ldr4vop0yd 104 124108 288352 288050 2026-05-31T08:34:41Z RAleh111 4658 288352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>прачытаў усё тое, аб чым калісь так дакучліва пеў яму гэты незадачлівы палюбоўнік.</br> {{gap|2em}}І Булановіч падумаў:</br> {{gap|2em}}— Ці ёсьць у каханьні маім хоць палавіна таго, што цьвіце ў грудзёх гэтага недалужнага чалавека!.. <center>'''5</center> {{gap|2em}}З таго часу заўладала Булановічам пачуцьцё. Ён доўга думаў аб тым, як назваць яго, як растлумачыць. І кончыў тым, што прызнаўся сам сабе — гэта любоў. Мо’ трэба было-б неяк іначай назваць яго, іншую даць яму назву, але слова такога няма.</br> {{gap|2em}}І разважаў Булановіч:</br> {{gap|2em}}— Якая бедная наша мова людзкая! Колькі розных разуменьняў прыходзіцца пакрываць адным словам. Любоў… І пяшчотная ласка маткі да дзіцяці свайго, і адважная, шчырая адданасьць барацьбіта сваёй справе, свайму колектыву, і гэтае агнёвае, бурнае, што кроў растапляе ў жылах, што грудзі віхурыць прагавітым жаданьнем… Усё — любоў…</br> {{gap|2em}}І дзівіўся Булановіч, чаму гэткія зусім непадобныя пачуцьці адным словам названы.</br> {{gap|2em}}А сэрца тымчасам рабіла сваё, сваё дыктавала. Яно поўніла нутро чароўным захапленьнем; думкі, настрой — усё чыста пакрывала адбіткам непазбыўнае смагі.</br> {{gap|2em}}І цягнула туды, да яе, да тых прыветных, іскрыстых вачэй, у якіх гэтак дзіўна сплятаецца смутак<noinclude></noinclude> 2dokb3dzswjy8i98u0c93f891oupsdv 104 124109 288353 288024 2026-05-31T08:35:06Z RAleh111 4658 288353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>з гульлівым агнём весялосьці, у якіх часам адкрываецца такое прыгожае, чароўнае бяздоньне. І цяжка цяпер Булановічу ўстрымацца, каб не пайсьці туды, на край гораду, дзе жоўценькі домік ветла ўсьміхаецца высокімі ганкамі, вабіць ружовай прытульнасьцю. Там, у маленькім пакойчыку, так шпарка, так радасна праходзяць хвіліны, так прыемна засьцілаюць галаву салодкім ап’яненьнем.</br> {{gap|2em}}І часта ходзіць Булановіч туды, у гэты жоўценькі домік. Аддае яму ўсе свае вольныя гадзіны. А калі часам ня ўдасца схадзіць, калі некалькі дзён ня бачыць яе, тады нутро разьядае нуда і сэрца маркотаю садніць.</br> {{gap|2em}}Было нешта так. Ня бачыўся цэлых тры дні. На чацьверты моцы ня стала, — пашоў, хоць і работа была. Пашоў ужо ўвечары, як горад замігціўся агнямі, як гарадзкі тлум ахінуўся прыглушанай таемнасьцю.</br> {{gap|2em}}Гарнова ўдварэ была. Як убачыла Булановіча, кінулася да яго з бурнай радасьцю.</br> {{gap|2em}}— Як добра, што ты прышоў. Як я рада… Ведаеш, гэтыя дні што толькі са мною рабілася… Я думала — ужо канец, ня стрываю. Гэткая пустата, гэткі адчай. Зьнялюбела ўсё чыста, усё назаляе, цяжарыць…</br> {{gap|2em}}Яе голас зьвінеў нявыводнай журбой, глыбока пранікаў Булановічу ў сэрца. Ён з ласкай абняў яе, прытуліў да сябе, глядзеў з каханьнем у твар.</br> {{gap|2em}}— Дарма ты так, любая. Ня трэба гэтага. Трэба<noinclude></noinclude> qee1agmjownga13vjit1ksq3v5s4uom 104 124110 288354 288023 2026-05-31T08:35:37Z RAleh111 4658 288354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>перамагаць сябе, трэба пазбыцца гэтага разлому душэўнага… І чаму ты так мардуешся? Хіба цябе ня можа жыцьцё захапіць? Хіба ня бачыш ты, колькі ў ім новага бурлівага зьместу, колькі творчай радаснай сумятні?.. Гэта-ж — сьмех проста: адчай, пустата… Сорамна табе, во што…</br> {{gap|2em}}А яна маўчала — ціхая, смутная. Мо’ зусім і ня чула таго, што ён ёй казаў? Бо ў вачох свая асобная думка сьвіцілася — захаваная, таемная.</br> {{gap|2em}}Ён тож перастаў гаварыць, моўчкі лашчыў яе, поўны глыбокай пяшчоты. Яму чамусьці здавалася, што далёка яна, незразумелая, цёмная. Загадка неразгадная. І такая — яна яшчэ больш яму дарагая. Далёкая і разам блізкая, родная.</br> {{gap|2em}}Толькі крыўдна, што не паказвае яна душы свае, што нібы хавае ад яго беражліва нутро сваё, тыя думкі балючыя, страшныя, што наганяюць адчай, пустату, што труцяць жыцьцё ёй нязводнай атрутай.</br> {{gap|2em}}І ён ёй сказаў:</br> {{gap|2em}}— Слухай, чаму ты такая няшчырая? Чаму ты ня ўсё мне гаворыш?</br> {{gap|2em}}Яна зірнула на яго, не разумеючы.</br> {{gap|2em}}— Як, што не гавару? Я нічога ад цябе не хаваю. Я нікому больш ня выказваю свайго настрою, сваіх турботных думак. Толькі табе ўсё адкрываю, бо ты такі дужы, цьвёрды… І добры ты. Ты не сьмяешся над маёй слабасьцю. Ты заўсёды хочаш {{перанос пачатак|зра|зумець}}<noinclude></noinclude> loxirnx74tan4o6vd9psp85micaqrvw 104 124111 288355 288022 2026-05-31T08:36:05Z RAleh111 4658 288355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|зра|зумець}}, уцешыць. Я за гэта люблю цябе, за гэта ты мне дарагі.</br> {{gap|2em}}Яна памаўчала троху, потым ізноў пачала:</br> {{gap|2em}}— Ведаеш, любы, мне часам сорамна бывае. Я не магу сабе дараваць таго, што сышлася з табою… Я — эгоістка вялікая… Мо’ дзеля таго, каб дастаць сабе нейкую ўцеху, падтрыманьне, я прынясу табе няпрыемнасьць, няшчасьце. Я часам злую на сябе за тое, што пакахала цябе і з твайго боку выклікала каханьне…</br> {{gap|2em}}Ён спыніў яе.</br> {{gap|2em}}— Чаму ты гаворыш так?.. Быццам табе ўжо ўсё згінула, пагасла ў жыцьці. Глупства гэта. Проста — часовы настрой. Мінецца ён, разьвеецца, — і ўсё будзе добра. І зноў сонейка заграе ў гэтых любых вочках.</br> {{gap|2em}}Яна сумна ўсьміхнулася.</br> {{gap|2em}}— Ды не, нашто падманьваць сябе. Ня будзе так. Я ўжо асуджана. Я ўжо падышла да канца, да мяжы… Я многа жыла — поўным, бурлівым жыцьцём. Я растраціла моц сваю, той невялічкі запас, што быў у мяне. А цяпер — няма чым жыць…</br> {{gap|2em}}Булановіч не разумеў нічагутка. То яму здавалася, што словы гэта адны — пустыя, сэнтымэнтальныя, — і тады прыкра было, нездаволеньне раджалася, гасла добрае пачуцьцё. А часам праўдай жывой выдавала ўсё гэта, палохала страшэннай жудасьцю, паліла вострую, непакойную трывогу. І тады бушавала ў грудзёх пачуцьцё дзіўнай пяшчоты. {{перанос пачатак|Хаце|лася}}<noinclude></noinclude> m27s7tmeqv8zg81fcbwpd90dikm5okw 104 124112 288356 288021 2026-05-31T08:36:34Z RAleh111 4658 288356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Хаце|лася}} не адхадзіць ад яе, быць з ёй кожную хвілінку, няўпынна глядзець на яе, любавацца.</br> {{gap|2em}}Здавалася, што калі пойдзе ён ад яе, дык на век яе страціць. І згасьне тады тое ружовае, сьветлае, што цяпер дрыгаціць гэткай чароўнай краскай у сэрцы.</br> {{gap|2em}}Ужо позна было, а Булановіч яшчэ сядзеў у Гарновай. Ня мог пайсьці, ня мог кінуць яе — сіл не ставала. А яна таксама, калі зьбіраўся ісьці, калі гаварыў пра гэта — сьціскала яго сударгава, тулілася да яго палахліва.</br> {{gap|2em}}— Не, ня йдзі… Пачакай яшчэ… Ня кідай адну… Страшна мне, цяжка адной…</br> {{gap|2em}}У пакойчыку прытульным цурочкам цякла цішыня, навявала чароўную згоду. Здаецца, век-бы сядзеў вось так удваіх і адчуваў, як сэрца з сэрцам вядзе бясслоўную ціхую гутарку.</br> {{gap|2em}}Раптам Гарнова ўзьнялася.</br> {{gap|2em}}— Пачакай, Алесь, я пакажу табе нешта.</br> {{gap|2em}}У шуфлядзе сярод груду розных паперак знайшла яна маленькую пісульку і дала яму. Ён прачытаў:</br> {{gap|2em}}«З гэтага часу будзь ты праклята. Няхай табе жыцьцё будзе горкаю доляй. Бацькава пракляцьце спасьцігне цябе на тваім ганебным шляху».</br> {{gap|2em}}Булановіч зірнуў на яе дапытлівым поглядам. Яна, мусіць, зразумела яго нявыказанае запытаньне і адказала:</br><noinclude></noinclude> a2sztxhzsus3t4719fuj9sa9wh881vl 104 124113 288357 288020 2026-05-31T08:37:15Z RAleh111 4658 288357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Гэта так… маленькая ілюстрацыя да жыцьця да майго… Цікавая рэч, сапраўды? Такіх дакумэнтаў я маю даволі…</br> {{gap|2em}}Булановіч гарэў упартым жаданьнем узнаць усё чыста, узнаць пра ўсе драбніцы яе жыцьця. Здавалася, што абы ўзнаў ён, і зараз-жа знойдзе тое, што дасьць выхад з тупіка, у які яна трапіла, што зьнішчыць яе глыбокі адчай.</br> {{gap|2em}}Мо’ тады ўсё гэта здасца нікчэмным і сьмешным? Мо’ разьляціцца, як дым, гэты дзіўна-сплецены, незразумелы клубок яе смутку?</br> {{gap|2em}}Булановіч узяў яе за руку, ахінуў поглядам, поўным шчырай, глыбокай пяшчоты.</br> {{gap|2em}}— Марына, родная… Раскажы мне ўсё-чыста пра жыцьцё пра сваё. Мне ўсё здаецца, што хаваешся ты, што ня хочаш выказаць мне свае патаемныя думкі… Ведаеш, мне дужа крыўдна і цяжка робіцца, калі аб гэтым падумаю.</br> {{gap|2em}}Яна ўсьміхнулася ласкавай, добрай усьмешкай.</br> {{gap|2em}}— Ды не, Алесь. Я не хачу хавацца і не хаваюся. Я табе ўсё гавару, аб чым думаю. А расказваць пра жыцьцё — доўга гэта і непатрэбна… Але вось што… я раскажу табе. Раскажу тое, што дасьць табе магчымасьць многа чаго зразумець. Слухай.</br> {{gap|2em}}— Перш-на-перш — гэта табе, пэўна, вядома — я дачка памешчыка з Віленшчыны. Ты ня ведаў гэтага? Так, так… Самага сапраўднага пана з тысячамі дзесяцін зямлі. Рэволюцыянэркай я рана {{перанос пачатак|зрабі|лася}}<noinclude></noinclude> 483g0muk1l3ms98z32j87r2hzuke8b3 104 124121 288358 288019 2026-05-31T08:37:29Z RAleh111 4658 288358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|зрабі|лася}}, як толькі навучылася глядзець на жыцьцё крытычна, разьбірацца ў ім. Ну, вядома, эсэркай спачатку была. А жыла ў бацькі і часам карыстала яго асаблівую любасьць да мяне на нашую справу. Бацька й ня знаў, што тыя гасьцінцы, якія дае дачцэ, ідуць на змаганьне з такімі, як ён. Ну, як там было — ня цікава… Галоўнае пачынаецца ўжо пасьля Кастрычніка. Я ўцякла з дому з адным чырвонаармейскім атрадам у той час, як савецкае войска адступала з нашай мясьціны. Уцячы мяне прымусіла многа прычын. Былі й асабовыя чыста… каханьне было. Але гэта глупства… Вось з гэтага часу і пачалося маё жыцьцё. Я да вас далучылася, увабрала ў сябе тыя парываньні, той запал, што гарэў тады ў сэрцы паўстаўшых работнікаў. Я тады пачула тую магутную волю колектыву, аб якой я калісь табе гаварыла. Я зьлілася з ёй, у ёй растапілася, працялася наскрозь агульнай сталёвай думкай, агульным бурлівым пачуцьцём…</br> {{gap|2em}}— І як лёгка, добра было тады! Ведаеш, Алесь, я ўвесь час была тады быццам у нейкім чароўным хмелі, я не прыкмячала, як ляцеў звар’яцелы час. І як добра тады працавалася! Ніколі ня чуваць было зморы. А працаваць многа даводзілася… Дзе, на якой справе я працавала — ты ведаеш… І вось нешта раз я атрымала ліст ад бацькоў. Тады нішто яшчэ: лаяліся, вядома, заклікалі вярнуцца назад. Я адказала ім. Напісала вось так, слова у слова: «Ня лічэце мяне вашай дачкой»… Мне тады проста сьмешна<noinclude></noinclude> i4bo3mn0pruo20ikta8rnf52cddi1g1 104 124122 288359 288018 2026-05-31T08:37:50Z RAleh111 4658 288359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>было з усяго гэтага. Між упартае працы гэта была нібы забава маленькая. А яшчэ троху пасьля здарылася тое страшное, што, мусіць, навекі адбілася на маім нутры…</br> {{gap|2em}}— Да мяне прышоў брат. Ён працаваў у ваднэй патаемнай контр-рэволюцыйнай організацыі і ў той час быў прыціснуты да сьцяны. Яшчэ колькі дзён — і ён павінен быў трапіць у нашыя рукі. Ён прышоў да мяне шукаць абароны, ён спадзяваўся, што я, як сястра, выратую яго. Ах, як прасіў ён мяне, каб я пасобіла яму ўцячы замяжу, як ён кляўся, прысягаў, што ня будзе больш весьці сваю контр-рэволюцыйную працу. Бедны, ён так спалохаўся небясьпекі, што думаў толькі аб тым, каб выратаваць сабе жыцьцё. Мо’ каб хто чужы так прасіў, я-б ня ўстрывала, дала яму ратунак. Але гэта быў брат, а ў той час нікога я ня лічыла такімі ворагамі, як сваю радню…</br> {{gap|2em}}— Яго расстралялі. Так. Я сама падпісала сьмяротны прыгавор… А ўсё-такі я многа тады змагалася сама з сабой. Шавалілася проху кроўнае пачуцьцё. Мае рукі дрыжэлі, як у ліхаманцы, калі я падпісвала гэтую страшную паперку… Хутка пра гэта дома прачулі. Тады вось і пераслаў мне бацька гэту пісульку. І, ведаеш, цяжка мне стала, як я прачытала яе. Быццам нешта навалілася на мяне, прыдушыла страшэнным, жудасным цяжарам. Праўда, я хутка пазбылася гэтата пачуцьця, я затапіла яго ў моры напружанай, ліхаманкавай працы. Але<noinclude></noinclude> ct6urh0zodvlpv81awe89pm91vol9fm 104 124123 288360 288017 2026-05-31T08:38:18Z RAleh111 4658 288360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сьлед застаўся. Я пачала часам задумвацца, чагось сумаваць. І пачула, як ліпучай павучынай пачынае абвязваць мяне страшэнная змора. А разам раджалася пачуцьцё адзіноты, нездавальненьня…</br> {{gap|2em}}— Апала навальніца бурлівая, жыцьцё пачало ўкладвацца ў сталыя рамкі. Пачалася другая работа — руплівая, нудная. Я лішняй пачула сябе, не магла прыстасавацца да гэтае новае працы. І зазьзяла чорным бяздонынем у душы пустата. Холад ахінуў. Сумна так стала.</br> {{gap|2em}}Гарнова змоўкла, задумалася. Была такая ціхая, смутная. Потым схапянулася раптам, прыціснулася сударгава да Булановіча, задрыжэла ўся.</br> {{gap|2em}}— Алесь, любы мой… Я табе ўсё… усё-чыста скажу аб сабе… Мне ўночы часам дужа страшна бывае. Нейкі сьмяртэльны спалох надыходзіць… Крычаць тады хочацца, зваць каго, каб прышлі, каб быў хто са мной.</br> {{gap|2em}}Зноў сьціхла. Ціша ў пакоі стала старожкай, злавеснай. І раптам гэтую цішу працяў зазыўны прарэзьлівы гудок цягніка. Ён быў поўны дзіўнага, сьмелата задору, у ім бурным воклікам зычэла магутная вешчая воля.</br> {{gap|2em}}Гарнова ўсхапілася. Загаварыла быццам зачараваная, быццам у сьне:</br> {{gap|2em}}— Во… ён кліча мяне… Ён вабіць мяне сваім настойлівым крыкам. Ён знае, што я прыду да яго, што ў яго буду шукаць ратунку сабе… Алесь, ты ня<noinclude></noinclude> df034lkftn21k9hkiwims5l0br5l3nx 104 124124 288361 288051 2026-05-31T08:39:12Z RAleh111 4658 288361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ведаеш, як я люблю чыгунку… Яна будзе магілай маёй…</br> {{gap|2em}}Булановіч маўчаў, апанаваны цэлай бурай розных пачуцьцёў. Жаль ціснуў сэрца, ахінаў яго агнём балючай пяшчоты. I разам давіла мазгі нешта цяжкое, неразумелае, нешта такое, што поўніла нутро глухім непаразуменьнем…</br> {{gap|2em}}А ноч усё цякла, усё пасувалася.</br> {{gap|2em}}У вокнах ужо зашарэла… <center>'''6</center> {{gap|2em}}Сягоньня замардаваўся Булановіч. Цэлы дзень упартай, рупатлівай работы падарваў сілы. Як прышоў, урэшце, дамоў, паваліўся на ложак зьняможаны. Па целе прыемнаю хваляй расьцяклася цягучая млявасьць, а ў галаве зыбучай пялёнкай захістаўся туман. Сон цяжарна зьвесіў павекі.</br> {{gap|2em}}Ужо ледзь не заснуў Булановіч, але раптам нехта ў дзьверы паляпаў.</br> {{gap|2em}}— Увайдзіце!</br> {{gap|2em}}Памалу адчыніліся дзьверы і ўсунуўся сваёй доўгалыгай нязграбнай фігурай Абшарскі.</br> {{gap|2em}}Яго Булановіч ніяк не чакаў, і надта зьдзівіўся.</br> {{gap|2em}}А Абшарскі прывітаўся, сеў ля стала і пачаў маўчаць. Булановіч тож нічога не гаварыў, сачыў за ім моўчкі. Чуў, што не здарма Абшарскі прышоў, што мае нешта сказаць. І дужа карцела пачуць гэта «нешта», але ня добра было запытацца. Чакаў, каб сам ён пачаў.</br><noinclude></noinclude> e3zk4rt4dzkiawl9natx0qxprfsu2gs 104 124125 288362 288052 2026-05-31T08:40:18Z RAleh111 4658 288362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Урэшце, Абшарокі пачаў сваім ціхім маркотным голасам:</br> {{gap|2em}}— Т. Булановіч, я прышоў да вас пагаварыць аб надта важнай справе…</br> {{gap|2em}}— Калі ласка.</br> {{gap|2em}}— Я ведаю, вас дужа зьдзівіць тое, аб чым я скажу вам, але… усё роўна… я павінен гэта зрабіць…</br> {{gap|2em}}Ён ізноў памаўчаў, быццам падбіраючы словы.</br> {{gap|2em}}— Во што, т. Булановіч, я хачу з вамі пагаварыць аб Гарновай…</br> {{gap|2em}}— Калі ласка. Я слухаю.</br> {{gap|2em}}А сам падумаў:</br> {{gap|2em}}«Прэтэнзіі хіба хоча свае заявіць»…</br> {{gap|2em}}Ахапіла цікавасьць. З нецярплівасьцю чакаў, што скажа далей Абшарскі.</br> {{gap|2em}}— Т. Булановіч… я ня ведаю, як вам гэта лепей сказаць… Я хачу прасіць вас, каб вы… жаніліся на Гарновай…</br> {{gap|2em}}Булановіча нібы варам абдалі. Усяго ён чакаў ад Абшарската, толькі ня гэтага. Глядзеў на яго, няўцямна выпяўшы вочы.</br> {{gap|2em}}Абшарскі неяк замятушыўся, заварочаўся на месцы.</br> {{gap|2em}}— Вас гэта дужа зьдзівіла? Я знаў, што так будзе… Мне цяжка было гаварыць аб гэтым… Але вы паслухайце… Я вам скажу ўсё… Бачыце, я люблю яе, дужа люблю… Мо’ гэта якая асаблівая любоў,<noinclude></noinclude> m1nz1jd568lq2a9bwjl4pk5lreunwvu 104 124126 288363 288053 2026-05-31T08:41:11Z RAleh111 4658 288363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>не такая, як зазвычай, ня ведаю… І я не магу бачыць, калі яна мучыцца, калі пакутуе гэтак…</br> {{gap|2em}}— Выбачайце, а чаму вы думаеце, што калі я з ёй ажанюся, дык яна ня будзе мучыцца?</br> {{gap|2em}}— Я знаю, я пэвен у гэтым. У яе гэта з адзіноты. Ёй трэба такі чалавек, які быў-бы каля яе, які-б яе падтрымаў, памог пазбыцца таго адчаю, які часам яе ахапляе…</br> {{gap|2em}}Булановіч яго перапыніў.</br> {{gap|2em}}— Выбачайце яшчэ раз… А чаму вы думаеце, што гэткім чалавекам павінен быць я? Чаму вы, напрыклад, самі ня будзеце такім?</br> {{gap|2em}}Абшарскі ціха ўздыхнуў.</br> {{gap|2em}}— Я не магу… Яна не захоча, бо яна ня любіць мяне. А вас яна любіць, я знаю, я бачу…</br> {{gap|2em}}Колькі хвілін маўчалі абодва. Потым ізноў Абшарскі пачаў:</br> {{gap|2em}}— Т. Булановіч, вы павінны зрабіць гэта. Я вас дужа прашу… Ратуйце яе, ня дайце ёй загінуць… Яна-ж такая добрая, такая любая…</br> {{gap|2em}}Голас дрыжэў у Абшарскага, а ў вачох бліснулі сьлёзы. Булановічу шкода было гэтага недалужнага чалавека. Хацелася ўцешыць яго, заспакоіць. І дзіўнай, незразумелай здавалася гэткая шчырая самаахвяра, гэткая зьнявата да самога сябе, гэткая адданасьць другому. Ён сказаў яму ласкава:</br> {{gap|2em}}— Слухайце, т. Абшарскі, вы ўгадалі, што мяне дужа зьдзівяць вашыя словы. Вядома, што я пэвен у іх шчырасьці. Я надта дзякую вам за вашую {{перанос пачатак|да|верлівасьць}}<noinclude></noinclude> mh8n3j0295z69ksok8b2gvxq4bj2t9h 104 124127 288364 288054 2026-05-31T08:41:58Z RAleh111 4658 288364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|да|верлівасьць}}… Але сказаць вам што-небудзь я цяпер не магу. Я буду думаць аб гэтым…</br> {{gap|2em}}Абшарскі яшчэ сядзеў колькі хвілінак. Ужо выходзячы, сказаў Булановічу:</br> {{gap|2em}}— Я ўчора ў яе рэвольвэр знайшоў… Я адабраў яго…</br> {{gap|2em}}Булановіч міжвольна здрыгануўся…</br> {{gap|2em}}— А яна што?</br> {{gap|2em}}— Яна сьмяялася… Кажа — гэта я так, для забавы дастала, а страляцца ня маю замеру…</br> {{gap|2em}}Як пашоў Абшарскі, Булановіч яшчэ доўга ня спаў. Думкі павадкай біліся ў галаве, у ваччу мітусіліся пярэстыя вобразы. Твар Гарновай ня сходзіў з памяці, усё лунаў — смутны, прыгожы, будзіў у сэрцы шчырае пачуцьцё. І ўжо гатова была скласьціся пастанова, ужо гаварыў сам сабе:</br> {{gap|2em}}— Так, я павінен ратаваць яе, я павінен з ёй жыць, быць заўсёды пры ёй, я павінен памагчы ёй пазбыцца яе згубнага настрою, вярнуць яе да жыцьця…</br> {{gap|2em}}Маляваліся вобразы новага супольната жыцьця — вобразы пекныя, але поўныя нейкай атрутнай млявасьці, таго, што мякчыць чалавека, што падцінае яго волю. І вось гэта палохала. Проці гэтага паўставала нешта ў сярэдзіне, перасьцерагала. Нейкі голас шаптаў:</br> {{gap|2em}}— Зацягне, завалачэ ў багну бязвольля. Сам тады прападзеш…</br><noinclude></noinclude> 4cd5v0asmybg5anba0lqq1irghwm0b2 104 124128 288365 288055 2026-05-31T08:42:36Z RAleh111 4658 288365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Так цэлую ночку змагаўся з сабой. Заснуў пад самае раньне з пастановай пайсьці заўтра параіцца з Арончыкам. Ён добры хлапец, разумны. Не памыліцца, дасьць добрую раду.</br> {{gap|2em}}Прачнуўся Булановіч гадзіне а 10. Насьпех выпіў чаю і пабег шукаць Арончыка.</br> {{gap|2em}}Знайсьці Арончыка ня так было лёгка. Гэта-ж такі чалавек, што ня можа пабыць на адным месцы. Ён проста кіпіць ад навалы бурлівай энэргіі, ён у клапотах, у працы знаходзіць сабе асаблівую асалоду.</br> {{gap|2em}}Булановіч злавіў яго недзе на пасяджэньні. Чакаў з поўгадзіны, пакуль кончыцца, потым пашлі разам.</br> {{gap|2em}}Вуліца млела ў паўдзённай сьпякоце. Сонца быццам прыхілілася да зямлі, прыціснула горад сваім густым, душным зьзяньнем, усклала на ўсё адбітак санлівай нярухомасьці.</br> {{gap|2em}}Было цяжка ў гэтым пякельным вары. Зморана спыняліся ногі, цела ўсё нібы распускалася, сьцякала бясьсільна ўніз. Хацелася сесьці, адпачыць.</br> {{gap|2em}}Булановіч з Арончыкам завярнулі ў гарадзкі сад. Там абабралі мясьцінку прытульную, селі на лавачку ў засені.</br> {{gap|2em}}Арончык на гэты раз не сьпяшаўся. Ці мо’ нейкім дзівам час вольны меў, ці мо’ й яго гарачыня троху прабрала, троху зьменшыла нявычэрпны запас яго энэргіі. Сядзеў спакойна, уважна слухаў, аб чым апавядаў Булановіч. А той расказаў усё {{перанос пачатак|па-|парадку}}<noinclude></noinclude> 3evds14nut787txbdyqeftsvlz8uiwt 104 124129 288366 288056 2026-05-31T08:43:16Z RAleh111 4658 288366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|па-|парадку}}. Прызнаўся Арончыку ў тым, што паміж ім і Гарновай было, расказаў і пра Абшарскага. Як скончыў расказваць, запытаў Арончыка:</br> {{gap|2em}}— Скажы мне цяпер — шчыра, папрыяцельску: што я павінен зрабіць? Толькі сур’ёзна скажы, не жартуй, не аднеквайся…</br> {{gap|2em}}Арончык насупіў свае густыя поўкругам бровы, надуўся, напружыўся. Відаць, моцна, станоўка думаў. А потым бровы высока ўзьняў, пакрывіўся паважна й пачаў:</br> {{gap|2em}}— Слухай, што я скажу табе, Булановіч. Зірні ты сам сабе ў нутро, падрахуй свае сілы і дай адказ самому сабе: ці здолееш ты яе ратаваць? ці здолееш выцягнуць яе з гэтае процьмы? Калі так, дык жаніся. А калі не — лепш не пачынай, бо часам сам можаш трапіць у багну. Ты-ж ведаеш, што гэта за штука — каханьне. Гэта-ж — слабасьць… так, слабасьць. Гэта такое зельле, якое многа дужых людзей паламала, зывярнула іх з пэўнага шляху… Ты добра падумай аб гэтым.</br> {{gap|2em}}І, памаўчаўшы, дадаў:</br> {{gap|2em}}— А ёй-бы трэба было памагчы. Яна многа чаго нам зрабіла і можа-б яшчэ сякую-такую карысьць прынесла. Трэба-б было памагчы…</br> {{gap|2em}}Булановіч шчыра падзякваў Арончыка. Больш ня пытаўся, нават кінуў гаварыць пра гэта. А як разышліся, пачаў упарта абдумваць справу, пачаў правяраць сам сябе.</br> {{gap|2em}}— Ці хопіць сілы? Ці здолею?..</br><noinclude></noinclude> a2osf8a651kphc010c4bueeksspefyz 104 124130 288367 288057 2026-05-31T08:43:59Z RAleh111 4658 288367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Ня мог адказаць, бо ня было яснасьці ў думках, бо ў галаве хваляваўся ружовы душны туман. І больш увагі прыцягвалі апошнія словы Арончыка:</br> {{gap|2em}}— Трэба-б было памагчы…</br> {{gap|2em}}Яны мацней заселі ў мазгох, бо адпавядалі настрою, пачуцьцю. І хацелася на іх адных грунтавацца, толькі іх мець на ўвазе.</br> {{gap|2em}}Трэба памагчы… Вядома, трэба… Ён павінен гэта зрабіць. Ён зробіць гэта…</br> {{gap|2em}}Пастанова крэпла, расла, пераходзіла ў магутнае імкненьне. А вобраз Гарновай сьмела ўставаў у ваччу, вабіў, цягнуў да сябе, абураў грудзі нецярплівасьцю прагнай, жаданьнем як найхутчэй зрабіць тое, што стала ўжо канчатковым, пэўным рашэньнем. <center>'''7</center> {{gap|2em}}Ціха, паволі асядае на горад цёплы ласкавы вечар. Ахінае ціхай прытульнасьцю, шэпча на вуха санлівым шолахам дрэў.</br> {{gap|2em}}Аб чым шэпча?</br> {{gap|2em}}Мо’ аб тым, як добра палаць агнём прамяністым каханьня, як добра адчуваць непазбыўную душную смагу, жаданьне нязьведаных радасьцяй, палкіх уцех? Мо’ аб тым, як прыемна млець у чароўнай зьнямозе, у дзівоснай напружнасьці ўстурбованых нэрваў?</br><noinclude></noinclude> qge1smrghfwlmtjza1f56ls9h88xokq 104 124131 288368 288058 2026-05-31T08:59:15Z RAleh111 4658 288368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Мо’ аб тым так соладка шэпча ласкавы вечар? Мо’ аб тым пяюць ціхую песьню таемныя дзіўныя шолахі?..</br> {{gap|2em}}Булановіч з Гарновай знайшлі сабе ў садзе цудоўны прытулак. Добра тут у самым глухім куточку, пад ветлай разложыстай яблыняй! Тут так ціха, што чуваць, як сэрца б’ецца ў грудзёх. Тут — адны яны, адмежаваныя ад усенькага сьвету, цалком адданыя свайму пачуцьцю.</br> {{gap|2em}}Гарнова прытулілася шчыльна да каханка свайго, схавала галаву ў яго на грудзёх. Сядзіць нярухліва, быццам прыслухваецца да ўцехі, да шчасьця свайго, быццам баіцца, каб лішнім рухам, лішнім словам ня спудзіць гэтага чароўнага, салодкага настрою.</br> {{gap|2em}}А Булановіч неспакойны. Турбуе назольлівая, упартая думка, не дае спакою. Сёньня ён павінен сказаць Гарновай аб тым… Сёньня ён павінен прапанаваць ёй тое, на што рашыўся колькі дзён назад. Кожную хвіліну хоча пачаць ён, хоча выказаць усё. Але нешта спыняе. І стыгнуць на вуснах нявыказаныя словы.</br> {{gap|2em}}— Што яна на гэта? Як адкажа?..</br> {{gap|2em}}Нібы страшна чагосьці, сіл не хапае сказаць.</br> {{gap|2em}}Але, урэшце, адважыўся.</br> {{gap|2em}}— Ведаеш, любая, я хачу нешта сказаць табе, слухай…</br> {{gap|2em}}Яна ўзьняла галаву, упялася ў яго чакаючым поглядам.</br><noinclude></noinclude> boxacop95y68kofus9yo4wgwbs5yhg5 104 124132 288369 288059 2026-05-31T08:59:55Z RAleh111 4658 288369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Марынка! Я надумаў нешта зрабіць. Я хочу зьмяніць нашы адносіны. Мы пакахалі адзін аднаго — шчыра, моцна… Мы адзін аднаго разумеем. Чаму нам ня жыць разам, ня стаць мужам і жонкай?..</br> {{gap|2em}}Чуў Булановіч, што неяк нязграбна, карузла выходзіць. Дасадліва моршчыўся, ждаў, каб хутчэй яна што сказала, каб разьвеялася гэтае прыкрае ўражаньне.</br> {{gap|2em}}А яна маўчала. Доўга маўчала. Мабыць думала, як лепей яму адказаць. Потым пачала:</br> {{gap|2em}}— Алесь! Ты выбач мяне, але я табе проста скажу: ня хочу я гэтага… і не зраблю. Я ня хочу псаваць сабе апошнюю ўцеху. Я ведаю, як гэта будзе: шэрасьць, нуда, беспрасьвецьце. Усё тое прыгожае, што ёсьць цяпер, што захапляе, хвалюе, — усё гэта зьнікне… Не, я ня хочу так… ня трэба… І ты, Алесь, не настойвай. Кінь гэту думку…</br> {{gap|2em}}Булановіч не чакаў такога звароту. Гэтыя словы зьдзівілі яго. І разам яны падлілі ў агонь масла. Замест таго, каб згадзіцца, каб кінуць пра гэта, ён ахапіўся цяпер упартым жаданьнем дабіцца свайго. Ён увесь гарэў пачуцьцём, ён у палкай пяшчоце галубіў яе, цалаваў рукі і настойна, упарта прасіў, каб згадзілася. А калі яна адмаўлялася, ён яшчэ больш захапляўся, яшчэ з вялікшай сілай настойваў.</br> {{gap|2em}}І тады толькі схапянуўся, як заплакала Гарнова, затрапяталася ў моцным сударгавым рыданьні. Тады змоўк, ня ведаў, што рабіць. Не разумеў, чаму Гарнова заплакала.</br><noinclude></noinclude> rlxh8ranad275fm1hhlaksqpzgxh3fh 104 124133 288370 288061 2026-05-31T09:00:36Z RAleh111 4658 288370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}А яна парыўчата гаварыла скрозь сьлёзы:</br> {{gap|2em}}— Дрэнны ты, злы… Ты мучыш мяне, ты псуеш мне настрой, зьдзекуешся над пачуцьцём над маім. І толькі затым, што табе хочацца так… Усе вы такія… бяз сэрца, эгоістыя…</br> {{gap|2em}}І ўсё плакала бесьперастаньня. Булановіч ледзь суцешыў, заспакоіў яе. Пагадзіліся на тым, што ён даў слова ніколі нават не гаварыць аб гэтым. Гарнова тады заспакоілася, зноў прытулілася да яго і толькі раз-по-раз усхліпвала, быццам пакрыўджанае дзіцянё. А як расставаліся, Гарнова сказала яму з ласкавым дакорам:</br> {{gap|2em}}— Алесь, любы мой… Ты ніколі ня крыўдзі мяне… Ты-ж ведай, што наша каханьне — гэта астатняя ўцеха мая, гэта прыгожая акраса астатніх дзён…</br> {{gap|2em}}Ён перапыніў яе:</br> {{gap|2em}}— Што ты гаворыш усё — астатняя, астатняя… Марына, кінь ты настрой гэты свой. Навошта гэта? Адно мучыш і сябе і мяне…</br> {{gap|2em}}Яна не адказала нічога. Толькі глыбока-глыбока ўздыхнула.</br> {{gap|2em}}Праз колькі дзён пасьля гэтага Булановічу ўсё-ткі прышлося яшчэ раз гаварыць на гэтую тэму.</br> {{gap|2em}}Было так. Ён неяк позна ўвечары вяртаўся з чыгункі: езьдзіў на вёску па службовых справах. Проста з вакзалу накіраваўся ён да Гарновай.</br> {{gap|2em}}На галоўнай вуліцы яшчэ гарэлі агні, яшчэ сноўдаліся гаварлівай гурмай начныя гулякі. А ў завулках, у куточках глухіх ужо ўсё {{перанос пачатак|сьціхаміры|лася}}<noinclude></noinclude> pdxm8ih6rcnd3u5dtm6qnxbf58xxmns 104 124134 288371 288062 2026-05-31T09:01:28Z RAleh111 4658 288371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|сьціхаміры|лася}}. І вокны не сьвяцілі ўжо тупа-бліскучымі засланкамі, не цалаваліся з цемрай чарнільнай. Схаваліся, зьніклі, быццам і званьня іх ня было ў гэтых мізэрных хібарках, што палахліва адступілі з дарогі цьмянымі плямамі.</br> {{gap|2em}}У дзіцячым доме, куды падышоў Булановіч, тож было цёмна. Але тое вакенца, якое Булановічу добра знаёма, якое заўсёды спыняе на сабе яго погляд, — гэта вакенца яшчэ сьвяцілася прыветным агоньчыкам.</br> {{gap|2em}}«Значыць, ня сьпіць»…</br> {{gap|2em}}Дзьверы чамусьці адчынены. Мусіць, ёсьць нехта чужы, бо звычайна іх запіраюць.</br> {{gap|2em}}Булановіч прайшоў проста да пакою Гарновай і, не папытаўшы дазволу, адчыніў дзьверы. І ўбачыў ён: Гарнова на ложку сядзіць, а перад ёй на каленах Абшарскі.</br> {{gap|2em}}Асалапеў Булановіч. Хацеў адразу назад павярнуцца, але Гарнова спыніла.</br> {{gap|2em}}— Алесь, пачакай! Што ты спалохаўся?</br> {{gap|2em}}Абшарскі памалу ўзьняўся, сеў у кутку, вінавата ўтупіўшы лысую галаву. Булановіч не разумеў нічагутка. Глядзеў дапытліва ў вочы Гарновай, чакаў тлумачэньня.</br> {{gap|2em}}Яна засьмяялася.</br> {{gap|2em}}— Ну, ты чаго глядзіш так? Быццам цябе аглушылі… Ці мо’ цябе зьдзівіла гэтая сцэна, га? Я табе зараз скажу: мой паважаны рыцар сёньня чэпіцца да мяне цэлы вечар. Усё просіць… і, ведаеш, аб<noinclude></noinclude> 05yim6ym32edopnxm43qpyvaqfu6iey 104 124135 288372 288063 2026-05-31T09:02:12Z RAleh111 4658 288372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>чым? Згадай… Аб тым, каб я за цябе замуж пашла. Ты, пэўна, і ня знаў, што маеш гэткага добрага свата…</br> {{gap|2em}}Булановічу прыкра неяк стала. Дасада ўзьнялася на Абшарската. Што яму трэба? Чаго ён гэтак турбуецца? Чаго ён назаляе вечна? Лезе з сваімі паслугамі… І ведае ўсё, гэты нязначны, недалужны чалавек, усё прыкмячае, аб усім дазнаецца! Быццам цень нейкі, сочыць усюды, за ўсім…</br> {{gap|2em}}Булановіч нічога не адказаў Гарновай, і на колькі хвілін запанавала цяжарная маўчанка. Потым Абшарскі загаварыў. Гаварыў вінаватым голасам, быццам хацеў перапрасіць Булановіча, выпраўдацца перад ім.</br> {{gap|2em}}— Я гаварыў аб тым, аб чым калісь вам казаў, т. Булановіч. Я зычу толькі дабра. Я хачу, каб Марына Паўлаўна была шчасьлівая, каб яна не пакутвала…</br> {{gap|2em}}Раптам Гарнова ўзлавалася.</br> {{gap|2em}}— Якое вам дзела? Хто даў вам права аба мне клапаціцца? Я маю сьвядомасьць і сама ведаю, што трэба рабіць…</br> {{gap|2em}}Яе голас дрыжэў. У вачох гарэлі, пераліваліся аганькі гневу.</br> {{gap|2em}}Абшарскі моўчкі ўзьняўся.</br> {{gap|2em}}— Марына Паўлаўна! Паверце мне, што я ніколі не хацеў вам зрабіць што благое. Усё, што мучыць вас, мучыць ня менш і мяне… а мо’ яшчэ больш, бо я…</br><noinclude></noinclude> 4gungf15w2ysc99nf4lxsk5jmubui3g 104 124136 288373 288065 2026-05-31T09:02:48Z RAleh111 4658 288373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}І не даказаў. Вышаў шпарка з пакою — высокі, сутулаваты, нязграбны. Пакінуў за сабою ўражаньне нейкай напятасьці, нялоўкасьці.</br> {{gap|2em}}У Булановіча цяпер ня было ўжо ані крушыначкі злосьці. Замест таго жаласьць зьявілася да беднага Абшарскага. Ён сказаў Гарновай з дакорам:</br> {{gap|2em}}— Нашто ты так з ім. Ён-жа так любіць цябе. Яму ты даражэй за ўсё…</br> {{gap|2em}}— Я знаю гэта, Алесь. Але-ж часам не хапае цярплівасьці. Назаляе гэта маўклівае каханьне, нуду наганяе… А часам злосьць возьме. Тады й пакрыўдзіш яго ні за вошта… Але глупства. Пасьля ўлашчыцца.</br> {{gap|2em}}У той вечар ня было паміж Булановічам і Гарновай звычайнай блізкасьці, звычайнай ласкі. Гарнова была далёкая нейкая, чужая. Увабралася ў сябе, адгарадзілася ад яго халоднай, сухой пустатой сваіх глыбокіх вачэй. І сама ўся была халодная нейкая, ціхая.</br> {{gap|2em}}Булановічу здавалася, што вінаваты ў гэтым Абшарскі з яго недарэчным учынкам. Зноў востра тачылася ў сэрца прыкрая злосьць. Разам з ёй унутры бязладнасьць раджалася нейкая, раскіданасьць. Ня знаў, як падыйсьці да Гарновай, як разагрэць яе лядзяны холад.</br> {{gap|2em}}І даў тады сам сабе слова ніколі больш не гаварыць з ёй аб жаніцьбе, ня кратаць больш гэтага пытаньня.</br><noinclude></noinclude> c9669qajoapw6qy8sa3fyslmhb8k9mg 104 124137 288374 288066 2026-05-31T09:03:26Z RAleh111 4658 288374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>'''8</center> {{gap|2em}}Прайшло два тыдні. Булановічу яны праляцелі бліскавіцай-маланкай. Увесь час быў нібы ў чадзе і не прыкмячаў, як чарадой аднамернай мігаюць гадзіны. Аддаўся цалком пачуцьцю, утапіў у ім усю істоту сваю, ачмуціў сьвядомасьць ружовым туманам.</br> {{gap|2em}}Часам схапянецца, зірне сам на сябе з задзіўленьнем. Падумае:</br> {{gap|2em}}«Што-ж гэта? Чым гэта кончыцца ўсё?»</br> {{gap|2em}}І з жахам адчуе, як глыбей і глыбей уцягваецца ў атрутнае дрывяное бяздоньне, як губляе моц сваю, волю. А спыніцца, вярнуцца — ня змога.</br> {{gap|2em}}Гарнова дзіўнай стала ў апошні час. Рэдка цяпер весялосьць маладая асьвеціць яе сумныя вочы. Рэдка калі зазьвініць яе задорны, гарэзьлівы сьмех. Больш усё ціхая, смутная. Задумленьне маўклівае ня сходзіць з паніклага твару.</br> {{gap|2em}}І з Булановічам яна дзіўная нейкая. То халоднай няўважнасьцю яго сустракае, быццам далёкі ён стаў ёй, чужы, быццам ужо зьнялюбеў. А то раптам закіпіць пачуцьцём бурным, парыўчатым, агарне яго нястрымана-гарачай ласкай.</br> {{gap|2em}}Булановіч бачыць гэта і думае часта аб гэтым. Напружвае розум свой, хоча згадаць, зразумець, што робіцца з ёй. І ня можа. Толькі трывогу няясную ў сабе распальвае, прымушае сэрца балюча зьнібець у нейкім нявыразным прадчуваньні.</br><noinclude></noinclude> g5nuql553itgbt4ogx6qjhae109fd4u 104 124138 288375 288067 2026-05-31T09:04:00Z RAleh111 4658 288375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Была субота. У гэты дзень Булановічу заўсёды бывае многа работы. Толькі к самаму вечару зволіўся і адразу пашоў да Гарновай. Засьпеў яе ў дварэ. Сядзела ўпацёмку, не паліла сьвятла. І як Булановіч прышоў, нейкі час у змроку сядзелі. Так больш ціхай, прытульнай чароўнасьці, калі вакол змрок снуе сваю шэрую павучынку, калі мякка загортвае абрысы прадметаў, сьцірае рубы, усё робіць такім павеўным, расплыўчастым. Тады прыемна напінаюцца нэрвы, і пачуцьці асабліва глыбокімі робяцца.</br> {{gap|2em}}Булановіч у змроку зусім ня бачыць Гарновай. Толькі мяккімі контурамі рысуецца няясная пляма. Але блізкасьць яе адчуваецца моцна, настойліва. Будзіць, уздымае непакойнае пачуцьцё, казытае сэрца гарачай пяшчотай. Хочацца яшчэ большай блізкасьці, хочацца зьліцца зусім, патонуць у глыбокім захапленьні.</br> {{gap|2em}}А Гарнова сёньня чамусьці ўнікае ласкі яго. Быццам баіцца яе, быццам палахліва стрымлівае сябе. І Булановіча ахапляе смаглае нездаволеньне, турбуе нутро палкім жаданьнем. Нездаволеньне пераходзіць ў нейкую крыўду, у гнеў. Здаецца — ня любіць ужо, надакучыў ёй, зьнялюбеў. Каб сілы хапіла — устаў-бы й пашоў. Нашто назаляць, набівацца дарэмна сваім пачуцьцём!</br> {{gap|2em}}Але замест гэтага бярэ яе рукі, сьціскае, гладзіць пяшчотна, абнімае нясьмела любы, падатны стан.</br><noinclude></noinclude> p89pkdrtwrfu07r8f6ud8pz0jrhk851 104 124139 288376 288068 2026-05-31T09:04:38Z RAleh111 4658 288376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Марынка, галубка мая. Чаго ты такая маркотная? Чаму маўчыш усё, мяне старанішся? Мо’ ўжо ня любіш, мо’ назаляю табе?</br> {{gap|2em}}Яна адказвае нібы з нейкай дасадай, але ласкава:</br> {{gap|2em}}— Ды не… Кінь ты, як табе ня сорамна! Ну, проста настрой такі. Думаю я… Я, Алесь, многа думаю цяпер. Мо’ затым часам і мала ўвагі табе аддаю… Калі-ж галава крышыцца з думак. Ведаеш, Алесь, я баюся, каб не звар’яцець. Часам ужо няпрытомнасьць нейкая находзіць. Тады страх агнявы калоціць усю. Усё тое ў ваччу, што было калісь… праходзіць перад вачмі гэткай выразнай, страшэннай чарадой…</br> {{gap|2em}}Яна часінку маўчала.</br> {{gap|2em}}— Слухай, Алесь, ці дужа ты любіш мяне?</br> {{gap|2em}}Замест адказу, ён горача сьціснуў яе кволую, мяккую руку.</br> {{gap|2em}}— А што-б ты аддаў за мяне? Што-б ты мог ахвяраваць, каб было патрэбна для мяне?</br> {{gap|2em}}— Ня ведаю. Здаецца, што я не пашкадаваў-бы для цябе нават жыцьця…</br> {{gap|2em}}Яна ўсьміхнулася.</br> {{gap|2em}}— Уга… Як многа!.. Але дарма ты гаворыш так. Гэта звычайна кажуць усе, як сядзяць з любай дзе-небудзь у ціхім прытульным пакоі… Ну, скажам,<noinclude></noinclude> 296nsyt91dsori285uyfux0p5sej92a 104 124140 288377 288069 2026-05-31T09:05:34Z RAleh111 4658 288377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>так: я-б памірала і сказала табе, што хачу, каб і ты памёр разам са мной. Ну вось, скажы: ці згадзіўся-б ты? Толькі шчыра адказвай. Ну?</br> {{gap|2em}}Булановіч троху падумаў.</br> {{gap|2em}}— Ведаеш, Марына, гэта-б залежыла ад моманту. Вось цяпер, мне здаецца, я-б ня спыніўся перад гэтым…</br> {{gap|2em}}Яна не дала яму кончыць.</br> {{gap|2em}}— Глупства ты кажаш. Ніколі-б ты не зрабіў гэтага. І ніхто-б у свеце так не зрабіў.</br> {{gap|2em}}Булановіч падумаў і ў думках з гэтым згадзіўся. Чамусь раззлаваўся сам на сябе.</br> {{gap|2em}}«Дайшоў да чаго… да чаго раскіселіўся. Не разумею ўжо, што гавару»…</br> {{gap|2em}}Устаў і нэрвова засігаў па пакоі. Быў унутры нейкі разлад. Нейкі нутраны голас узьнімаўся, паўставаў проці тае ўлады, якую забрала над ім пачуцьцё, проці бязвольля, слабасьці, што ўсяго спавілі ліпучымі ланцугамі, што аплялі, акруцілі павучыньнем атрутным.</br> {{gap|2em}}Гарнова тож узьнялася, запаліла сьвятло. Булановіч зірнуў на яе і здрыгануўся міжвольна. Убачыў твар, працяты адчайнай, бязьмернай мукай. Здалося Булановічу, што гэта страшэнная мука пратачылася ў кожную рыску яе твару, у кожную рыску ўклала яскравы адбітак душэўнага болю.</br> {{gap|2em}}Яна села за стол, застыгла ў ціхай нярухомасьці.<noinclude></noinclude> 9q4bdicszd0u7yqc0djy1emf15jdizs 104 124141 288378 288070 2026-05-31T09:06:07Z RAleh111 4658 288378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Быццам сама прыслухоўвалася да болю свайго, быццам аддалася ва ўладу свайго пачуцьця.</br> {{gap|2em}}А Булановіч гарэў непакойным агнём глыбокага жалю. Сэрца дрыготна сьціскалася. Хацелася суцешыць, згладзіць з любага твару гэты страшэнны адбітак душэўнай мукі. Але слоў ня было, ня знаў, што сказаць. І моўчкі стаяў, глядзеў на яе з спачуваньнем, з глыбокім жалем.</br> {{gap|2em}}Яна раптам устала. Загаварыла ціхім парыўчатым голасам:</br> {{gap|2em}}— Не магу я тут быць… Цяжка чамусьці. Быццам гэтыя сьцены душаць мяне, грудзі сьціскаюць. Я пайду, Алесь… К прыяцельцы сваёй схаджу… Мо’ разьвеецца настрой. А ты, Алесь, ня йдзі нікуды. Мне хочацца, каб ты тут быў, каб я кожную хвілінку знала, дзе ты, уяўляла цябе. Ты тут будзь… Я хутка прыду… Толькі прайдуся… А калі спазьнюся, ты ўсё роўна чакай… Я хачу так, Алесь. Чакай, пакуль ня прыду.</br> {{gap|2em}}Яна стала апранацца. Булановіча скрабанула нейкая нявыразная трывога. Ён зьвярнуўся да Гарновай:</br> {{gap|2em}}— Марына! Ноч цяпер, куды ты адна? Лепей я таксама пайду… Я правяду цябе, там пачакаю…</br> {{gap|2em}}Яна нібы страпянулася.</br> {{gap|2em}}— Не, не… ня трэба… я адна… я зараз вярнуся… Ты пачакай тут. Алесь…</br> {{gap|2em}}А як выходзіла, падышла да яго, узяла {{перанос пачатак|абедзь|вюма}}<noinclude></noinclude> n53910mrecq3m79n7baijqaanu6cexy 104 124142 288379 288071 2026-05-31T09:06:50Z RAleh111 4658 288379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|абедзь|вюма}} рукамі яго галаву, зазірнула ў вочы гарачым кахаючым поглядам.</br> {{gap|2em}}— Любы ты мой! Апошняя ўцеха мая!..</br> {{gap|2em}}І пацалавала даўгім-даўгім пацалункам…</br> {{gap|2em}}Булановічу пацягнуліся нуднай чарадой хвіліны чаканьня. Плылі яны так аднамерна, марудна. Так дзіўна закалыхвалі, наганялі тупую, млявую нярухомасьць. Думкі ў галаве быццам спыніліся, закамянелі. Толькі па ўсёй істоце ціха, паволі перабягалі лёгкія хвалі нявыразнага пачуцьця, краталі кволым павевам нейкія балючыя, чулыя струны. Была нейкая нявымоўная асалода ў гэтым дзіўным пачуцьці. І прыемна было чакаць так, у ціхай маўклівай самоце, у млявай нярухомасьці.</br> {{gap|2em}}Плылі, цягнуліся хвіліны марудныя, грамазьдзіліся ў грузка-паўзучыя гадзіны.</br> {{gap|2em}}Гарнова ўсё ня прыходзіла. Булановіча памалу пакінуў спакой, зьмяніўся вострай турботай. Цяпер хадзіў па пакоі, узрушаны, спыняўся раз-по- раз і пільна прыслухоўваўся да начной цішыні, шукаў гуку знаёмых крокаў. Ахапляла нецярплівасьць, дасада, калі вуха не лавіла ніякага зыку, калі звонам маўклівым пела ў вушшу глухая цішыня. І хадзіў, усё хадзіў па пакоі.</br> {{gap|2em}}У вакно зазірнула падсьлепаватым вокам шэрая раніца. Палахліва кранула сваёй празрыстай рукой бяздушны сьвет лямпы, і зрабіўся ён нейкі мутны і цьмяны. І чым далей, тым больш урываўся ў пакой сьвежы сывет раніцы, гарэзьліва {{перанос пачатак|вару|шыў}}<noinclude></noinclude> gcl455fjktmfkiykdh39st0jtc9pa16 104 124143 288380 288072 2026-05-31T09:07:29Z RAleh111 4658 288380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|вару|шыў}} па куткох пасьледкі ночнага змроку, накладаў на ўсё адзнаку дзённай цьвярозасьці.</br> {{gap|2em}}Булановіча агарнула трывога. І расла, усё расла ў грудзёх, білася ў сэрцы боем няроўным, балючым. А думкі цяпер празрыстай яснасьцю працяліся, рэзалі галаву ліхаманкавай работай. Без канца сьвідравала мазгі:</br> {{gap|2em}}«Што з ёй? Куды яна пашла? Чаму так забавілася? Чаму яго прымусіла чакаць?»</br> {{gap|2em}}Не знаходзіў адказу і мучыўся ў палкай трывозе. І быццам наўмысьля, каб павялічыць тую трывогу, прыляцеў знадворку даўгі, гулкі гудок цягніка. Быў ён сьвежы такі, сакавіты, быццам памыўся ў золкай вільгаці раніцы. Зычэў молада, сьмела, нібы выхваляўся задорам сваім, нібы дражніўся сваёй вясёласьцю гульлівай.</br> {{gap|2em}}Гэты гудок працяў Булановіча сударгавай дрыготай. Ён пачуў у ім злавеснасьць нейкую, нейкае страшное напамінаньне.</br> {{gap|2em}}Жудаснай хваляй агарнула новая думка, абярнулася ў страшэнную здагадку.</br> {{gap|2em}}Булановіч схапіў шапку і пасыпешна вышаў на двор.</br> <center>'''9</center> {{gap|2em}}Паветра ахінула ядранай зольлю. Было яно шэра-сталёвае, цьмянае, бо золак толькі яшчэ пачынаўся.</br><noinclude></noinclude> n92j95y2fi1gzvke9bonlu324hg3vgj 104 124144 288381 288073 2026-05-31T09:08:09Z RAleh111 4658 288381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Ціха было. Але ва ўсім адчувалася нейкая жывая напружанасьць. Быццам ночны спакой працінаўся памалу яшчэ стрыманай энэргіяй, і пад навалам яе во-во ўжо гатоў быў рассыпацца ў сумятлівую дзянную рухавасьць. І застыгла ў шэра-сталёвым паветры маўкліва-трывожнае чаканьне.</br> {{gap|2em}}Булановіч шпарка пасігаў па вілаватых завулках. Сьвежасьць раніцы не заспакоіла, a яшчэ больш нэрвы зайстрыла. Трывога жудаснай хваляй паласкала нутро, халадзіла сэрца ледзяной пустатой, па ўсім целе пускала нэрвовую дрыготу. У ваччу жывой плямаю стаяла Марына, такая, якою была ў апошнюю хвіліну. Твар сьвеціцца мукай пякельнай, вочы — бяздоньне пустое, халоднае. І быццам чакае яго, быццам кліча, просіць спагады. А ў вушшу няўпынна словы зычаць яе:</br> {{gap|2em}}— Любы ты мой! Апошняя ўцеха мая!..</br> {{gap|2em}}Чаму яна зноў так сказала — «апошняя ўцеха»? Няўжо яна што надумала?</br> {{gap|2em}}І бурлівым пажарам расла ў грудзёх ўпэўненасьць у самым страшэнным. Штурхала яго, прымушала бегчы упрунь. Куды? Аб гэтым нават ня думаў. Само сабой цягнула туды, дзе гадзюкамі ўюцца сталёвыя рэйкі, адкуль часам ляціць гэты зазыўны прарэзьлівы вокліч.</br> {{gap|2em}}Чыгунка спаткала яго мёртвай цішынёю. І гэта зьдзівіла. Як бег, думаў чамусьці, што тут павінна быць рухавасьць, жыцьцё, што тут няўпыннай чарадою павінны прымець жалезныя волаты, што тут<noinclude></noinclude> m4yr8xxkaj7sosfk0kicxit0f1pngnh 104 124145 288382 288074 2026-05-31T09:08:58Z RAleh111 4658 288382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>няма ночы, няма спакою. Аж — маўкліва ляжаць чорныя, мокрыя рэйкі, быццам пацягваюцца ў перадранішнім сьне. У абодва бакі хаваюцца, точацца ў воўну туману бялясага.</br> {{gap|2em}}І ўспомніў тады Булановіч, што заўсёды бывае так, што чыгунка тож мае сабе адпачынак. І сьціхамірыўся троху. Але ня зьнікла трывога. Бо цішыня на чыгунцы здалася чамусьці таемнай, старожкай. Быццам здрадліва сочыць за ім, хціва хавае ад яго нешта пад палой туману паўзучага.</br> {{gap|2em}}Стаяў троху, думаў.</br> {{gap|2em}}«Што-ж цяпер? Куды? Хіба туды, дзе лес, дзе хадзілі калісь?..»</br> {{gap|2em}}І пашоў, акунуўся ў золкі туман. Як к лесу падходзіў, ужо дзень расплыўся поўным съветам. Сонца чырвонай мятлой маханула па макушках сасонак, уліло ў паветра нешта прыветнае, цёплае.</br> {{gap|2em}}У лесе птушкі рознагалосьсем пярэстым з цішой застыглай спрачаюцца. Льлюцца іх песьні цурочкамі пекнымі, мітусяцца, блытаюцца ў вецьці, снуюць жыцьцё раніцы — сакавітае, радаснае.</br> {{gap|2em}}А Булановіч ня чуе гэтых чароўных сыпеваў, ня бачыць таго хараства, што навокал раскідаецца пекнымі малюнкамі. Ён упяўся вачмі ў бясканцовую стужку чыгункі і йдзе, углыблёны ў сябе. Ён ня ведае, што можа быць там, за туманам. Ён не ўяўляе нават, што можа ждаць яго там. Але здаецца чамусьці, што во-во, яшчэ колькі крокаў — і будзе нешта страшное, жудаснае.</br><noinclude></noinclude> pdmnx18o7m99clxrt11slar2j34txdc 104 124146 288383 288075 2026-05-31T09:09:37Z RAleh111 4658 288383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Булановіч і ня прыкмеціў, як зайшоў далёка ў лес, і толькі тады спыніўся, як насустрач вылецеў поезд. Прамчаўся, прагрымеў, ашаламіў сваім рухам магутным і зьнік за зваротам, вільнуўшы жалезным хвастом.</br> {{gap|2em}}Тады Булановіч схамянуўся. Завярнуў назад і падаўся на станцыю. Думаў ідучы:</br> {{gap|2em}}«Што-ж гэта я, як звар’яцелы? Калі й здарылася што, дык-жа напэўна заўважылі… Туды трэба, на станцыю. Ды мо’ й нічога ня было? Проста, стварыў сабе дурацкі настрой»…</br> {{gap|2em}}Ён стараўся заспакоіць сябе, пераканаць, што няма нічога трывожнага, што дарма ён узрушыўся толькі. Ён азіраўся і бачыў, што ўсё навокал такое звычайнае, простае. Сонца, як і заўсёды, залаціць пожню вясёлым праменьнем. Птушкі цьвіркаюць прыветна, бязрушана. А вунь — і людзі насустрач. Мужчына з кабетай. Сьпяшаюцца некуды, захапіліся жвавай гаворкай. Як з ім параўналіся, зірнулі на яго абое з цікавасьцю і, прамінуўшы, зноў пачалі сваю гутарку.</br> {{gap|2em}}К вакзалу падышоў Булановіч зусім заспакоены. Прайшоўся разы са два па бязьлюднаму пэрону, потым пайшоў у пакой дзяжурнага агента. Як уваходзіў, зноў пачуў неспакой у сярэдзіне, але стрымаў сябе, зьвярнуўся да агэнта звычайным спакойным голасам, быццам яго мала цікавіла тое, аб чым хацеў запытацца.</br><noinclude></noinclude> luagf1tq453bo3150lyckno6k9p7dnw 104 124147 288384 288076 2026-05-31T09:10:31Z RAleh111 4658 288384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}— Скажэце, калі ласка, у вас сёньня ўночы нічога ня здарылася на чыгунцы?</br> {{gap|2em}}Агэнт зірнуў на яго вострым дапытлівым поглядам, і гэты погляд спалохаў Булановіча.</br> {{gap|2em}}— А вас чаму гэта цікавіць? — запытаўся агэнт.</br> {{gap|2em}}— Я маю на гэта прычыны, аб якіх вам сказаць не магу.</br> {{gap|2em}}— А хто вы такі?</br> {{gap|2em}}Булановіч сказаў. Агэнт, мусіць, здаволіўся.</br> {{gap|2em}}— Так, у нас было сёньня здараньне…</br> {{gap|2em}}У Булановіча пахаладзела нутро.</br> {{gap|2em}}— Якое здарэньне?..</br> {{gap|2em}}І мімаволі голас яго задрыжэў.</br> {{gap|2em}}— Сёньня а 3 гадзіне ўночы цягніком зарэзала адну жанчыну.</br> {{gap|2em}}Булановіч міжвольна абапёрся аб стол, бо слабасьць — цягучая нейкая, ліпкая — паплыла па ўсім целе, падкасіла ногі. Быццам гнёт наваліўся цяжарны, прыдушыў, прыціснуў, скомчыў пачуцьцё ў балючы, даўкі клубок. Але яшчэ шавалілася слабая надзея. А мо’ не яна? Ці мала-ж выпадкаў бывае?..</br> {{gap|2em}}— Слухайце, а яе не пазналі? Невядома, хто яна такая?..</br> {{gap|2em}}Чакаў адказу, як свайго сьмяротнага прыгавору. А агэнт адбіваў роўным спакойным голасам. І ўсё дапытліва ўглядаўся ў яго.</br> {{gap|2em}}— Так, яе пазналі. Гэта — Гарнова, адна комуністка тутэйшая.</br><noinclude></noinclude> 27ob55ryanttqzarnmjcoc8xo8gzcph 104 124148 288385 288077 2026-05-31T09:11:14Z RAleh111 4658 288385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Тады быццам парвалася нешта ўнутры ў Булановіча. Быццам адкрылася страшэннае бяздоньне і загінула ў ім усё тое, што поўніла жыцьцё, што давала ўцеху. Заныла ў грудзёх пустата, холадам атупіла сэрца, выціснула сьлязу скупую, балючую.</br> {{gap|2em}}Потым захацелася ўбачыць яе, зірнуць апошні раз. Здавалася, што тады палягчэе, што тады ня будзе гэтай даўкай пустаты ў сэрцы.</br> {{gap|2em}}— Дзе яна?</br> {{gap|2em}}— Тут, у пакгаўзе. Вартуюць яе, але вам можна будзе паглядзець.</br> {{gap|2em}}Як ішлі, Булановіч рыхтаваў сябе да самага страшнага, бо добра ведаў, што можа зрабіць з чалавекам жалезны волат.</br> {{gap|2em}}Вартаўнік прапусьціў іх. Булановіч убачыў на падлозе нешта накрытае бразэнтам. З краю кроў сочыцца.</br> {{gap|2em}}Гэта яна! Гэта тое, што нядаўна было чалавекам!</br> {{gap|2em}}Агэнт адгарнуў бразэнт. Адзін толькі момант глядзеў Булановіч. Ня мог глядзець, адвярнуўся. Не пазнаў ён Гарновай, бо гэта ўжо была не яна: жалезны волат зрабіў сваё дзела.</br> {{gap|2em}}Моўчкі вышаў Булановіч з пакгаўзу і ціха пасунуўся ў горад.</br> {{gap|2em}}Вакол купалася ўсё ў палкім сонечным сьвеце. Усё зьзяла жыцьцём — вечна-маладым, вечна-прыгожым, усё пыхала маладосьцю і сілай.</br><noinclude></noinclude> 74b8myvpqcfmp9lb9bd04bpvjmqn83t 104 124149 288386 288078 2026-05-31T09:11:51Z RAleh111 4658 288386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Булановіч не ўважаў ні на што. Углыбіўся, утуліўся ў сябе, прыслухваўся к таму, што дзеецца там, унутры. Стараўся ўяўляць сабе Гарнову, будзіў у думках вобраз яе. І калі паўставала яна ў ваччу — прыгожая, смутная, — тады ахапляў пякучы жаль. Ня верылася. што няма яе. Здавалася, — яшчэ стрэнуцца яны, яшчэ будзе тое чароўнае, ружовае, што было дасюль, што аздабляла жыцьцё.</br> {{gap|2em}}Сам таго не прыкмячаючы, Булановіч падышоў да дзіцячага дому. З сяродку яго вылучаўся вясёлы, бязрупатны гоман дзяцей. А на ганках сядзеў пануры Абшарскі. Ён спаткаў Булановіча сваім цяжкім, нярухомым поглядам. Булановіч дагадаўся адразу, што Абшарскі ўжо ведае. Ён падышоў да яго, моўчкі прывітаўся. Абшарскі комчыў у руках нейкую паперку. Потым даў яе Булановічу і той прачытаў: <div style="margin-left:4em"> {{gap|2em}}«Згубіла сваё месца ў жыцьці. Дык навошта жыць? {{справа|М. Гарнова».{{gap|2em}}}} </div> {{gap|2em}}Гэта яна напісала. Гэта яе апошнія словы. Але адкуль узяў гэту запіску Абшарскі? Як яна магла трапіць яму?</br> {{gap|2em}}І злосьць узьнялася на Абшарскага. Дурная, прыкрая злосьць. Злаваў на Абшарскага за тое, што ён усё ведае, што ён таксама, а мо’ яшчэ больш, шкадуе яе, што ён таксама любіў яе. І сам адчуваў Булановіч, што злосьць гэта нядобрая, брыдкая, але ня мог яе перадалець.</br><noinclude></noinclude> ix4evqsijwk5rnd6622edh4cegquj72 288389 288386 2026-05-31T09:19:36Z RAleh111 4658 288389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Булановіч не ўважаў ні на што. Углыбіўся, утуліўся ў сябе, прыслухваўся к таму, што дзеецца там, унутры. Стараўся ўяўляць сабе Гарнову, будзіў у думках вобраз яе. І калі паўставала яна ў ваччу — прыгожая, смутная, — тады ахапляў пякучы жаль. Ня верылася. што няма яе. Здавалася, — яшчэ стрэнуцца яны, яшчэ будзе тое чароўнае, ружовае, што было дасюль, што аздабляла жыцьцё.</br> {{gap|2em}}Сам таго не прыкмячаючы, Булановіч падышоў да дзіцячага дому. З сяродку яго вылучаўся вясёлы, бязрупатны гоман дзяцей. А на ганках сядзеў пануры Абшарскі. Ён спаткаў Булановіча сваім цяжкім, нярухомым поглядам. Булановіч дагадаўся адразу, што Абшарскі ўжо ведае. Ён падышоў да яго, моўчкі прывітаўся. Абшарскі комчыў у руках нейкую паперку. Потым даў яе Булановічу і той прачытаў: {| style="margin:auto; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em;"> |{{gap|2em}}«Згубіла сваё месца ў жыцьці. Дык навошта жыць?</br> {{gap|17em}}М. Гарнова». |} {{gap|2em}}Гэта яна напісала. Гэта яе апошнія словы. Але адкуль узяў гэту запіску Абшарскі? Як яна магла трапіць яму?</br> {{gap|2em}}І злосьць узьнялася на Абшарскага. Дурная, прыкрая злосьць. Злаваў на Абшарскага за тое, што ён усё ведае, што ён таксама, а мо’ яшчэ больш, шкадуе яе, што ён таксама любіў яе. І сам адчуваў Булановіч, што злосьць гэта нядобрая, брыдкая, але ня мог яе перадалець.</br><noinclude></noinclude> hguuigox2xwzqzopocfjh8svw690o0j 288390 288389 2026-05-31T09:20:14Z RAleh111 4658 288390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Булановіч не ўважаў ні на што. Углыбіўся, утуліўся ў сябе, прыслухваўся к таму, што дзеецца там, унутры. Стараўся ўяўляць сабе Гарнову, будзіў у думках вобраз яе. І калі паўставала яна ў ваччу — прыгожая, смутная, — тады ахапляў пякучы жаль. Ня верылася. што няма яе. Здавалася, — яшчэ стрэнуцца яны, яшчэ будзе тое чароўнае, ружовае, што было дасюль, што аздабляла жыцьцё.</br> {{gap|2em}}Сам таго не прыкмячаючы, Булановіч падышоў да дзіцячага дому. З сяродку яго вылучаўся вясёлы, бязрупатны гоман дзяцей. А на ганках сядзеў пануры Абшарскі. Ён спаткаў Булановіча сваім цяжкім, нярухомым поглядам. Булановіч дагадаўся адразу, што Абшарскі ўжо ведае. Ён падышоў да яго, моўчкі прывітаўся. Абшарскі комчыў у руках нейкую паперку. Потым даў яе Булановічу і той прачытаў: {| style="margin:auto; margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em;"> |{{gap|2em}}«Згубіла сваё месца ў жыцьці. Дык навошта жыць?</br>{{gap|17em}}М. Гарнова». |} {{gap|2em}}Гэта яна напісала. Гэта яе апошнія словы. Але адкуль узяў гэту запіску Абшарскі? Як яна магла трапіць яму?</br> {{gap|2em}}І злосьць узьнялася на Абшарскага. Дурная, прыкрая злосьць. Злаваў на Абшарскага за тое, што ён усё ведае, што ён таксама, а мо’ яшчэ больш, шкадуе яе, што ён таксама любіў яе. І сам адчуваў Булановіч, што злосьць гэта нядобрая, брыдкая, але ня мог яе перадалець.</br><noinclude></noinclude> emdyi0sldbxb34mkwl51386n6a9rur5 104 124150 288387 288079 2026-05-31T09:12:37Z RAleh111 4658 288387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}А Абшарскі гаварыў яму з сумным дакорам!</br> {{gap|2em}}— Вы не ратавалі яе, вы ня здолелі… А якая яна была добрая!..</br> {{gap|2em}}У вачох у яго Булановіч убачыў сьлёзы. Не адказаў нічога. Адвярнуўся й пашоў. Ішоў усё шыбчэй і шыбчэй, быццам хацеў уцячы ад гэтага недарэчнага чалавека, ад гэтага дому, ад усяго таго, што перажыў тут, што асадкам гнілым асела на сэрцы.</br> {{gap|2em}}Гарадзкі тлум канчаткова яго ацьвярозіў, вярнуў да звычайнай жыцьцёвай сывядомасьці. І побач з глыбокім жалем зарадзілася ўнутры нібы здаволеньне нейкае.</br> {{gap|2em}}А мо’ так лепей? Для яго лепей, бо разарвала тыя ліпучыя путы, павучыньне тое атрутнае, што хмелем спавівала волю яго, што цягнула ў прыгожую, але грузкую, дрыгвяную багну.</br> {{gap|2em}}І лягчэй рабілася на сэрцы. Узьнімалася бадзёрасьць, смага да гэтага сумятлівага, пярэстага жыцьця, поўнага здаровага, магутнага руху.</br> {{gap|2em}}А тое, што было, адлятала некуды ў далеч, здавалася даўно-даўно прамінулым, ахіналася туманам зыбучым.</br> {{gap|2em}}Успомніліся словы Арончыка:</br> {{gap|2em}}— Кветка пажоўклая…</br> {{gap|2em}}Так. Кветка пажоўклая. І таму адляцела, адпала ад дрэва жыцьця, зволіла месца здароваму, сьвежаму.</br><noinclude></noinclude> gz6hrqb3oj4gclisabmu0wfpedv9dcy 104 124151 288388 288080 2026-05-31T09:12:59Z RAleh111 4658 288388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}І нямала было такіх кветак, што прыцягнуліся к сонцу Кастрычніка, што закрасавалі ў ім цьветам жывым, пышна-дзейным.</br> {{gap|2em}}Але глыбока ўрасьлі карані ў атрутна-гнілую глебу, набраклую лёкам сьмяртэльным.</br> {{gap|2em}}І ня вытрымалі палкага сонца.</br> {{gap|2em}}Пажоўклі… {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> r5wc18ktq34fj1uipgmd72ij0avk7ej 104 124230 288178 2026-05-30T12:03:15Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «уси хцивые, тольки и глядзяць, каб чэловеку якій грош з кишэня сцягнуць и дзяруць мужыкоу. Ци свадзьба, ци сьмерць, ци хрэзьбины, за усіо мусиш добра плациць. Шэвец бярэ грошы за боты, а попы и ксіондзы бяруць за молитву. Каб прынаймни добра нам жычыли. Гдз...» 288178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>уси хцивые, тольки и глядзяць, каб чэловеку якій грош з кишэня сцягнуць и дзяруць мужыкоу. Ци свадзьба, ци сьмерць, ци хрэзьбины, за усіо мусиш добра плациць. Шэвец бярэ грошы за боты, а попы и ксіондзы бяруць за молитву. Каб прынаймни добра нам жычыли. Гдзе там! Яны заусіоды по сто­роне сильнейшого, богацейшого. Нас учаць, каб цара и паноу слухаць. А чамуж яны так учаць? Бо сами служаць панам и цару, а паны и цар попам и ксіондзам прыказваюць, каб нас трымали у цямноце и у послушенстви, а и сами яны бояцьца, каб народ не схитрэу, бобы яго не можна было больш обдзираць! {{Водступ|2|em}}И Сымон перэстау говорыць, а мы уси думаем собе, як гэто усякій мужыка дзярэ, грабиць, крыудзиць, а іон моучыць дый моучыць. Ой, пора бы перэстаць моучаць, зачнем жэ и мы добивацьца лепшэй доли и такиж добьемся! Усіо, што Сымон говорыць, сьвятая прауда! {{Водступ|2|em}}— Цяпер ужэ я добрэ ведаю, яким способом нас обдзираюць и ошукуюць — кажу я Сымону. {{Водступ|2|em}}— Эй, браця, кажэ Сымон, колиж яны грабяць нас и у белый дзень. Царскіе чыноуники не стыдзяцьца николи обдзираць мужыка. Циж у их іосьць сумлене? Без ніякого гаданя дзяруць, лупяць: давай и конец. На той прыклад бывае так: трэба плациць податок, а тут у хаци такая бяда, што нима ча­го есьци. Прыходзиць староста — мусиш яму оддаць, што тольки маеш, а сам гинь з голоду. Циж гэто не рабунок? Та­кая то наша доля! Як успомниш, то сами сьліозы льюцьца. А як не оддаси последней копейки, то продадуць усю жывину тым, што тольки и глядзяць з боку, каб тут пожывицьца и купляюць за безцэн усіо, што ты напрацовау кроваво з лет кильканасьце. Так то бывае: продадуць усю жывину, а як надойдзе весна, нима чым ораць, трэба просиць богатых, каб помогли, а после одрабляй цяжко. И чамуж гэто так? а бо правицельство нашле своих чыноуникоу, а яны за податки розграбяць усю твою жывину, як тые круки. {{Водступ|2|em}}Альбож скажыце мне, людзи, за што гэто бяруць з нас гэтый податок за зямлю и гэтый подымный? Хиба за тое, што мы народзилися, што нас сьвятая зямля носиць, за тое, што на божэ слонко глядзим? Альбож и гэтые податки на волосьць, на суд, на писара, на старшыну и другіе. Тож вы сами добрэ ведаеце, кольки рубліоу выдзираюць з вас кажный рок. Тож хиба нихто не забудзе, кольки цяжко запрацованых грошы прыходзицьца оддаць у чужы кишэнь. {{Водступ|2|em}}Так, так, прауду кажэце! Цяжко нам плациць уси гэтые податки. А скажыце нам ящэ, ци многож з нас бяруць такого<noinclude></noinclude> dpq8ri73tufzjp8q90g4uxe3d6okegc 104 124231 288179 2026-05-30T12:07:17Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «звычайного податку? пытаюцьца людзи. {{Водступ|2|em}}— З такого податку, што ужэ казна бярэ яго без ніякого ошуканства, у рок выходзиць 170 миліоноу рубліоу. Кажуць: давай — и конец! Кепско было людзям за панщыны, так кепско, што не дай Бог. Алеж и цяпер не доб...» 288179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>звычайного податку? пытаюцьца людзи. {{Водступ|2|em}}— З такого податку, што ужэ казна бярэ яго без ніякого ошуканства, у рок выходзиць 170 миліоноу рубліоу. Кажуць: давай — и конец! Кепско было людзям за панщыны, так кепско, што не дай Бог. Алеж и цяпер не добро: дали нам нибыто волю, тольки малая нам з яе поцеха! А усіож таки людзям цяпер лягчэй як за панщыны; принаймней не бьюць, не уважаюць за быдло, як дауней бывало, трошки чэловек свободнейшы. Алеж зямли мало, бяда у хаци, податки плациць трэба. Комисары и вэкономы не гоняць на роботу, як дауней, але нима чаго есьци и голод жэне чэловека ящэ лепей на роботу до паноу. Можэш собе нибыто не працоваць, нихто кепского слова тобе не скажэ, але як не запрацуеш, так и з голоду помрэш и ты, и баба, и дзеци, и податку не будзе з чаго пла­циць, так и уся твоя худзина пропадзе. За панщыны были уселякія одроботки, цяпер одроботкоу нема, тольки плаци по­датки — прыходзицьца даць у рок 10, 15 або и 30 рубліоу. А одкуль их узяць? з зямли не выкопаеш, збожа не продаси, бо тобе самому ледви старчыць, альбо и не старчыць, мусиш купляць хлеб од Вяликодня, альбо и раней, бо ведомо зямли мало. Ци хочэш, ци не хочэш, мусиш идзьци на зароботок, каб з голоду не здохнуць и податок заплациць. Больш над тое не заробиш, бо коли и здарыцьца якая робота, так богачы стараюцьца уторговаць и заплациць як наймней. {{Водступ|2|em}}— Прауда, кажу я, подумаушы трошки, надто обдзираюць народ податками. Як так доужэй побудзе, то хоць идзи з торбою: николи у свою пору не продаси, бярэш абы што, каб тольки цябе не злицытовали. Продаси жывинку у осень за дармо, а на вясну и за добрые грошы не купиш. И якжэж так жыць! А як борони Божэ, позычыш у кого грошы, то и за усю жызь не выплацишся; тры шкуры з цябе здзяруць. А многож нам дали гэтой зямли? Зямли дали мужыку мало, а и то не у сим и зямля гэтая такая дрэнная, што на яе и глядзець не хочецьца — бывае, што и зярно навэт не вернецьца. А тут жывины нима — продау на податки; гною нима — чым жэ тут яе навозиць? Прыходзиць жниво — панское поле колышэцьца жытком, а у мужыка одно зельле да солома. Не одзин кине хату, и зямлю, и бабу, и дзицей дый пойдзе, гдзе вочы понясуць. {{Водступ|2|em}}— Кажному з нас можэ так здарыцьца-стацьца — кажэ Сымон, хто тольки з одной працы своих рук жывець, не скупляе зямли по лицытацыях, грошы на процэнты не оддае чужою крыудою не богацее, той прэндзей ци пузьней мусиць оддаць свой кавалочэк зямли, а не іон, так яго дзеци.<noinclude></noinclude> 5zi9436ae5oran1inp5z13y4c0es3gf 104 124232 288180 2026-05-30T12:13:35Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Так, мои людзи! купцы, мещане и навэт не одзин мужык побогацеушый чужой крыудой будуць за бязцэнок купляць на­ши грунты; у их будзе усіо больш да больш зямли, а нам трэба будзе идзьци у сьвет за заробком — летом до роботы у поли, а зимой у гор...» 288180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Так, мои людзи! купцы, мещане и навэт не одзин мужык побогацеушый чужой крыудой будуць за бязцэнок купляць на­ши грунты; у их будзе усіо больш да больш зямли, а нам трэба будзе идзьци у сьвет за заробком — летом до роботы у поли, а зимой у город до фабрики. Бывау я ужэ там нераз, знаю много таких, што по фабрыках и рэміослах працуюць: усіо гэто нашые людзи. Як станеш з ними о нашей бядзе говориць, то яны тобе так добре розтолкуюць, што мужыки и роботники скинуць з сябе неволю и панскую и царскую-москоускую, аж чэловеку серце повяселее. Яныж мяне и научыли, што роботник и мужык — то одно, што нам трэба дзержацьца моцно з роботниками, бо и мы и яны так само працуем, бядуем и так само правицельство и богачы нас обдзираюць. {{Водступ|2|em}}— Так то, так — кажэ стары Ясько, богатому добре на сьвеци, а бедному ци то у віосцы, ци у городзи заушэ кепско. {{Водступ|2|em}}И замоучали мы уси — аж зараз Сымон зноу кажэ: {{Водступ|2|em}}— А ну, коли мы ужэ стали говориць об усіом гэтым, так поговорым и больш. Поглядзим, кому идуць наши цяжко запрацованые грошы? Тож можэ быць уси гэтые податки идуць на нашу корысьць — такбы и повинно быць! {{Водступ|2|em}}От, бачыце, правицельство робиць кажный рок рахунок, на што идуць грошы и гэтый рахунок друкуюць у газэтах; так там можно собе усіо гето прочытаць и доведацьца. {{Водступ|2|em}}На одну царскую хвамилію идзе у рок 16 миліоноу рубліоу, опрыч доходоу з фольваркоу и уселяких царских фабрык. Доброе жалованьне бяруць — 16 миліоноу! Так у дзень выходзиць им по 44 тысячы рубліоу! Можэ собе цар з своею хвамиліею забауляцьца, як сам захочэ. Як цару народзицьца дзиціонок, зараз гэтому дзицяци назначаюць сто тысячы руб­ліоу на пялюшки. А коханкам своим и больш даець. Подумайце вы тольки: 16 миліоноу рубліоу для одной хвамиліи! За гэтые грошы можно бы прокормиць з поу губерніи. На то іон цар, каб у яго было много грошы! Каб не гэто богацтво, тобы іон быу таки сам чэловек, як мы уси; ани іон за нас лепшый, ани розумнейшый; іон яще сто раз за нас горшы, бо тольки и думае, каб усих ободраць, каб яму одному было добрэ. {{Водступ|2|em}}На штож іон подзеваець гэтые миліоны, што іон з ними робиць? — забауляецьца, гуляець, балюець, есьць, пье, весялицьца и у богатых золоченых палацах жыве… Муси іон чым добрым одплачвае нам за гэтые 16 миліоноу? Ой, вяликим добром! іосьць за што дзяковаць! {{Водступ|2|em}}Кажуць людзи, што гето цар дау нам волю, што {{перанос-пачатак|п=пан|к=щыну}}<noinclude></noinclude> 5tbvsohki9xmng1ye98k8eed1jolatc 104 124233 288181 2026-05-30T12:18:14Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=пан|к=щыну}} скасовау. Так кажуць, бо не ведаюць, як гэто было, альбо обдурываюць нашаго брата. А гэто так было: {{Водступ|2|em}}Панщына ужо так людзям надоела, што у многих месцах у Росеи стали бунтовацьца, не хоцели ходзиць на роботу. Сам цар...» 288181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=пан|к=щыну}} скасовау. Так кажуць, бо не ведаюць, як гэто было, альбо обдурываюць нашаго брата. А гэто так было: {{Водступ|2|em}}Панщына ужо так людзям надоела, што у многих месцах у Росеи стали бунтовацьца, не хоцели ходзиць на роботу. Сам цар сполохауся того бунту и помярковау, што як не скасуе панщыны, так мужыки и на яго самого пойдуць. З того стра­ху то цар дау мужикам волю, а своим чыноуникам прыказау людзям умауляць, што іон надто добрый, милосерный, што іон нас, мужыкоу, вельми любиць. Ой любиць іон нас, любиць — од гэтого любеня аж косьци нам трэщаць. Як тольки мужыки смялей стануць упоминацьца того, што им справедливо належыцьца од паноу, правицельство зараз насылае войско. {{Водступ|2|em}}Як у Росеи, так и у нас цар тольки зо страху освободзіу мужыкоу, але уся гэтая свобода — то тольки ошуканство. Зямли дали так мало, што з голоду умрэш, як до паноу на заробок не пойдзеш, а за роботу плацяць кепско, бо ведомо, што на сьвеци голодному плацяць не тое, што трэба, тольки што панская ласка. Зямля дрэнная, мало з яе бедному народу корысьци, а тут цар и податки зараз наложыу, поставіу своих чыноуникоу, начальникоу, писароу, стражникоу уселяких, каб народ лепей обдзираць, а у послушэнстви яго трымаць. Бо цар побояуся, каб на свободзи мужыки вельми не богацели и не схитрэли, каб не захоцели жыць своим розумом, каб не перэстали оддаваць панам ледве не за дармо свою кровавую працу. Цар заусіоды лепей жычыць панам, як бедному народу. Схитрэушый народ и податкоу не захочэ плациць и у солдаты не пойдзе. А утоды штож цар зробиць? хто яго будзе борониць? не будзе у яго ни грошы, ни солдатоу, бо солдаты гэто праве самые мужыки, нашы сыны и браця. {{Водступ|2|em}}— Усіо гэто вы справедливо кажэце, одзываецьца одзин господар, тольки мне здаецьца, што у войску не одные нашые людзи, іосьць и праудзивые москали (кацапы); их ящэ больш, як нас; так яны цару заусіоды помогуць и грошы дадуць. {{Водступ|2|em}}— Гэто прауда, што москаліоу шмат много; алеж послухайце, што я вам скажу: бывау я и у праудзивой Росеи лет тому з дзесяць, бачыу я, як там народ жыве. Кепско им так само, як и нам. Тож москоускій мужык жыве под тым са­мым правицельством, як и мы; так само правицельство яго уселяк душыць и дзярэ до остатней кошули. Так само и там му­жыки з голоду и працы гинуць у віосках и у фабрыках, а навэт им ящэ горш, як нам: стражники их надто бьюць, як нима чым податку заплациць, бо ужэ такій у них звычай. Ой кеп­ско жыць москоускому мужыку! Толькиж усіо гэто до поры, до часу: схитрэюць и яны и не захочуць цярпець не ведомо за што.<noinclude></noinclude> fmt52u0nxie4w1ap9zh4j2s78kfkpco 104 124234 288182 2026-05-30T12:23:31Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}А циж вы не ведаеце, што цара [[Аўтар:Аляксандр II Раманаў|Александра]] на сьмерць забили на улицы, як якого собаку? А ведаеце, хто яго забіу? {{Водступ|2|em}}— У мястэчку, на кермашу, казали, што гэто паны, бо им хочэцьца знову панщыну вярнуць, а ца...» 288182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}А циж вы не ведаеце, што цара [[Аўтар:Аляксандр II Раманаў|Александра]] на сьмерць забили на улицы, як якого собаку? А ведаеце, хто яго забіу? {{Водступ|2|em}}— У мястэчку, на кермашу, казали, што гэто паны, бо им хочэцьца знову панщыну вярнуць, а цар не позваляе — кажэ одзин господар. {{Водступ|2|em}}— Плюнь у морду тому, хто так кажэ — загневауся Сымон, бо іон брэшэць. Не паны зробилы гэто, тольки такіе людзи, што им цяжко было глядзець на мужыцкую бяду, так яны и забили цара, каб за уси нашы крыуды одомсьциць яму. А цяперэшній цар боицьца усіого: усюды яго пильнуюць, ни­кого до яго не допускаюць. И не дзивота! На яго сьмерць з кажного кутка выглядае и у своіом палацу іон усіо трасецьца и боицьца, каб не помсьцилася людзкая крыуда. {{Водступ|2|em}}— Ну дак и штож за поцеха, што одного цара забьюць, коли зараз и другій будзе? — кажэ старый Ясько. {{Водступ|2|em}}— До поры, до часу! — одозвауся Сымон, прыйдзе ко­нец на усих цароу! Нехай тольки мужыки порозумнеюць, перэстануць яны слухацьца царского порадку. Утогды и солдаты цара покинуць, бо и штож солдатам за выгода за яго стояць? На той прыклад: 24 роки тому воевау цар з турками; так больш як 300 тысяч людзей згинуло, до хаты не вярнулося. З полову забили пули, другіе повымирали з голоду, бо енаралы солдатоу обкрадывали и голодом морыли. А хто и вярнууся, то ужэ без здороуя, без силы, альбож и калека без руки, без ноги. Якжэж тут жыць, коли ужэ хлеба не заробиш и з гэтого, што цар дае, не выжывеш? А циж была нам якая корысьць за такую офяру — жадной. А и без войны не ле­пей солдату! Начальники да енаралы муштруюць, бьюць, мордуюць, голодом мораць. Так якаяж корысьць солдатам так вельми борониць цара? Ой, людзи, людзи! Каб вы тольки зрозумели, якая у вас сила, зараз бы вам стало лепей на сьвеци. Вам здаецьца, што вы ничого порадзиць не можэце и што мусиць быць, як цар хочэ, бо яго шмат москаліоу борониць. А гэто не прауда… прэндко и москали перэстануць яго боро­ниць и много москаліоу цяпер навэт пошлоб проціу цара. {{Водступ|2|em}}Поглядзицеж тольки, што робицьца на божым сьвеци! А тож немецкіе роботники и мужыки так само не хочуць больш цярпець своего цара и паноу, тольки жыць по праудзи и справедливосьци, а их будзе з чэтырэ миліоны. Яны бы дауно збунтовалися, тольки бояцьца руского цара, бо яны ведаюць, што цяпер ящэ за руским царом стоиць мно­го ціомных мужыкоу. Мужыки и роботники немецкіе вель­ми ждуць той поры, як народ под руским царом схитрэе, и не захочэ яго слухаць. Утоды яны нам будуць помагаць {{перанос-пачатак|п=выби|к=вацьца}}<noinclude></noinclude> dxnp6xf5f7j4tr3kfk36cq2l1e9w0xx 104 124235 288183 2026-05-30T12:24:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}І дзіцячая крыўда агарнула болем пякучым. Сьлёзы яшчэ мацней паліліся, зьмяшаліся з бацькавай крывёй. {{gap|2em}}З гадзіну сядзеў так ля бацькі, плакаў усё. Потым устаў, азірнуўся. {{gap|2em}}Вогнішча згасла ўжо. Цемра ўсё заліла, затапіла. {{gap|2em}}У Сьцёпкі...» 288183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}І дзіцячая крыўда агарнула болем пякучым. Сьлёзы яшчэ мацней паліліся, зьмяшаліся з бацькавай крывёй. {{gap|2em}}З гадзіну сядзеў так ля бацькі, плакаў усё. Потым устаў, азірнуўся. {{gap|2em}}Вогнішча згасла ўжо. Цемра ўсё заліла, затапіла. {{gap|2em}}У Сьцёпкі ў галаве біліся думкі. Новыя, напружныя. {{gap|2em}}— Хто гэта? За што? За што яго татку згубілі? {{gap|2em}}Успомніў польскіх жандараў, якія ўвесь час бацьку шукалі, якія ня раз яго самога пыталі і білі. І дзіцячыя кулачкі моцна сьціснуліся ад прыліву вострага гневу. {{gap|2em}}— Гэта яны… яны забілі татку… {{gap|2em}}І разам у дзіцячай галаве стальлю прарэзалася пастанова: {{gap|2em}}— Не пайду ў вёску, ня хочу… У Седлішча, казаў, уцяклі… Пайду шукаць… {{gap|2em}}Адважна разгарнуў кусты і пасігаў у той бок, дзе, як ён знаў, было Седлішча… <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}Матка чакала Сьцёпку. Усе вочы праглядзела, вушы праслухала. Горам ахінулася матчына сэрца. {{gap|2em}}Няма сынка, ня чуваць. {{gap|2em}}Няма і ня будзе. Доўга ня прыдзе, дарма, што так пільна яго матка чакае. {{gap|2em}}Ня прыдзе затым, што ён бацькаў сын і будзе рабіць бацькаву справу… {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> qthquu21hiwam1y181un1x73ppph40n 104 124236 288184 2026-05-30T12:29:02Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=выби|к=вацьца}} на праудзивую свободу. {{Водступ|2|em}}А не тольки у немцоу, алеж и по других краях на сьве­ци то само робицьца. Навэт и у нас по городах роботники кидаюць часто роботу, каб достаць лепшую плату, а 1-го мая выходзяць на улицу и с...» 288184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=выби|к=вацьца}} на праудзивую свободу. {{Водступ|2|em}}А не тольки у немцоу, алеж и по других краях на сьве­ци то само робицьца. Навэт и у нас по городах роботники кидаюць часто роботу, каб достаць лепшую плату, а 1-го мая выходзяць на улицу и спеваюць свои песьни, хоць правицельство того не позволяе. А ведаецеж, на што яны так робяць? Яны так робяць, каб поличыць, кольки іосьць людзей збунтоваушыхся проціу царской и панской господарки. И кажного ро­ку таких людзей прыбывае. Як тольки уси мужыки порозумнеюць, утоды мы собе дамо рады, кажнаго непрыяцеля звоюем. Много нас на сьвеци, силы нам не забракуе. {{Водступ|2|em}}А до тогож и не таки гэтый непрыяцель страшный, як нам здаецьца. У часи мяцежа (поустаньня) сам цар думау, што Польша выбьецьца зпод яго панованьня и Бога просіу, каб хоць Литва пры іом зосталася, бо іон бояуся, каб мужыки до мяцежа не пошли. Ведау іон добрэ, што нас, мужыкоу да работникоу, дзесяць раз больш, як усих царских солдатоу и бо­яуся нас. Так, так, браця, не такій цар моцный и не такіе мы слабые, як вам здаецьца. А до тогож вельми ужэ схитрэли мужыки на усим сьвеци, тольки бяда, што мало хто у нас ве­дае, чаго яны добиваюцьца и як з правицельствами и панами воююць. {{Водступ|2|em}}Яны то добрэ розумеюць, што покуль цары з панами и уселякими своими слугами будуць пановаць над народом и пот з яго выцискаць, народу заусіоды будзе кепско жыць. Так яны хочуць прогнаць усих таких начальникоу, бож гэтые начальники ничого не робяць, тольки жалованьня од цара бяруць и з крыуды людзкой розжываюцьца. Прогнаушы усих гэтых піявок, мужыки перэстануць дзицей своих оддаваць у солдаты на поневерку, будуць жыць уласным розумом и господароваць так, каб усим было добрэ; возьмуць собе панскую и царскую зямлю, бо зямля повинна быць тольки того, хто ко­ле яе сам працуе. Як мужыки усіо гэто зробяць, будзе на сьвеци праудзивая свобода и лягчэй будзе жыць кажному! {{Водступ|2|em}}Одпочыушы трошки, Сымон так кажэ: — ну людзи, поговорым ящэ больш. Здаецьца мне, што вы не добрэ розумееце, якую гэто волю дау нам цар и што мы од яго николи ни­чого доброго не дожджемся. Ящэ гэтого не было, каб якое пра­вицельство зробило што доброго для бедного народу, для мужыкоу. Уселякіе короли и цары так пануюць, каб тольки им одным добрэ было, так само и паны. Дауней у Польшы, а навэт и цяпер у той часьци Польшы, што под аустрыйским царом, усим керуюць паны; мужыки жывуць там як тые соба­ки у бядзе, у цямноце, у працы цяжкой, бо надто много {{перанос-пачатак|п=уселя|к=ких}}<noinclude></noinclude> c88hm3tzc32462mb85tmvlol47okmpf 104 124237 288189 2026-05-30T12:47:49Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Помоучау Сымон трошки и знову кажэ: пэуне вам цикаво ведаць, што робицьца з рэштой заграбленных од нас грошы? Посьле цара и войска забираюць гэтые грошы уселякіе царскіе помошники: министры, сэнаторы, губэрнаторы, началь­ники, жандармы и у...» 288189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Помоучау Сымон трошки и знову кажэ: пэуне вам цикаво ведаць, што робицьца з рэштой заграбленных од нас грошы? Посьле цара и войска забираюць гэтые грошы уселякіе царскіе помошники: министры, сэнаторы, губэрнаторы, началь­ники, жандармы и уселякіе другіе чыноуники. Им прыходзицьца 140 миліоноу рубліоу. {{Водступ|2|em}}24 миліоны рубліоу идзе на гимназіи и унивэрсицеты, гдзе панскіе и купецкіе дзеци учацьца, бо там трэба дорого плациць; мужыку попасьць там цяжко, а богачы и не хочуць, каб мужыки учылися, им лепей, каб мы жыли у вечной цямноце. {{Водступ|2|em}}Много грошы казна оддае на цюрмы, на полицыю, мно­го одстауным чыноуникам, одстауным войсковым и их семей­ствам; плациць правицельство и одстауным солдатам, толькиж не больш як 10 коп. у дзень. {{Водступ|2|em}}Так то цар, чыноуники да паны ужываюць нашых гро­шы: ядуць, пьюць, палацы собе будуюць, дзицей своих учаць и робяць, што сами захочуць. {{Водступ|2|em}}— А циж для простого народу ничого правицельство не дае? — пытаецьца одзин з нас. {{Водступ|2|em}}— Так якбы и ничого — кажэ Сымон. Дае правицель­ство 7 миліоноу рубліоу на народные учылища. Цару — 16 миліоноу, на войска 412 миліоноу, а для мужыкоу на школы 7 миліоноу! Аж чэловека сьмех бярэ и годзи! Працуеш усіо свое жыцьціо, николи не маеш одпочынку, бяда — аж тращыць, нераз и голоду покоштуеш, а усіо гэто для чого? Каб податки заплациць! А комуж гэто и на што? За гэтые грошы цар пье, весялицьца, чыноуники и паны так само, купцы богацеюць. За нашы грошы трымаюць войско, а до войска забираюць на­шых сыноу и братоу, каб могчы за нашэ добро у кажным момэнци нас биць и забиваць. Ой цяжкая наша доля! Але неколисьци засьвециць слонко и для нас. Кепско нам цяпер, але не заусіоды так будзе. Прыйдзе пора и народ пробудзицьца, скине зы своих плячэй усих своих кровопійцоу и будзе жыць щасьливей. Толькиж трэба нам добрэ памятоваць, каб знову не допусьциць до того, каб завялися посьрэдзи нас богачы и паны, бо заушэ так было и будзе, што хто богатшы и моцнейшы, той од податкоу освободзицьца и усю цяготу на бяднейшых скине. Нам гэтого не трэба; мы собе будзем уси разом працоваць, каб много уселякого богацтва было на сьвеци и уси будзем гэтым богацтвом по справедливосьци дзялицьца и так будзем жыць, каб не было на сьвеци ни бяды, ни цямноты, ни крыуды. Мало ящэ у нас людзей таких, {{Абмылка|шго|што}} розумеюць добрэ, одкуль бярецьца на сьвеци бяда, цямнота {{Абмылка|и і|и}} неволя<noinclude></noinclude> hawabvoln9yvbfo5zltttd7f2r4zaxx 104 124238 288190 2026-05-30T12:52:23Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «трэба каб уси ведали, што заусіоды будзе кепско, як у одных будзе много зямли, а у других мало, альбо и зоусим ничого. Як уси будуць ведаць, якая у нас, мужыкоу, сила, што уси гро­ши правицельство бярэ з нашаго кишэня, што солдаты тольки з мужыкоу набираюцьц...» 288190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>трэба каб уси ведали, што заусіоды будзе кепско, як у одных будзе много зямли, а у других мало, альбо и зоусим ничого. Як уси будуць ведаць, якая у нас, мужыкоу, сила, што уси гро­ши правицельство бярэ з нашаго кишэня, што солдаты тольки з мужыкоу набираюцьца, так мужики зговорацьца з собою и з роботниками у городзи и выжэнуць усих своих прыцясьницелей-кровопійцоу, богачам зямлю одбяруць и не будзе яна ни­чыя, тольки усяго рабочаго народу. Колисьци дауней так навэт и было. И з фабрыками будзе так само: выжэнуць роботники фабрыкантоу, а фабрыки собе забяруць — одным словом, и зямля и фабрики не будуць ничыи, тольки робочаго народу, бо так по справедливосьци быць повинно. {{Водступ|2|em}}Не тольки у городах, але и у віосцы можно цяпер найци людзей, што вельми обоусіом гэтым думаюць и других научаюць; іосьць такіе людзи навэт и посьрэдзи паноу. А уси яны называюцьца {{Разьбіўка|соцыалисты}} и зговарываюцьца з собою, каб прэндзэй на сьвеци усіо по справедливосьци завясьци. Трэбаж нам помагаць им з усіой силы, трэба, каб людзи одные других учили, ксіонжки добрые читали и другим чытаць давали, бо звоіоваць свого непрыяцеля можэм мы тольки у купи. Уси як одзин чэловек зговорымся колисьци и, прогнаушы своих крыудзицелей, будзем собе жыць по праудзи и справедливосьци. [[Файл:Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903). Малюнак 2.jpg|50px|center]]<noinclude></noinclude> bwb4eym17tf1z59u19so4dw3y5zvq77 0 124239 288193 2026-05-30T12:55:11Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць | безаўтара = | год = 1903 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў ста...» 288193 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць | безаўтара = | год = 1903 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf" from="5" to="20" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць (1903).pdf" from="22" to="22" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Эканоміка]] [[Катэгорыя:Гутаркі]] [[Катэгорыя:Творы 1903 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Лондане]] ddreyzu5sg01mklftb5znaog7axlmsp 106 124240 288196 2026-05-30T13:11:15Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «» 288196 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Беларуская граматыка для школ (1929)|Беларуская граматыка для школ]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Браніслаў Тарашкевіч]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Выданьне [[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевіч]] |Address=Вільня |Year=1929 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=OCR |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} bv3pqdqm1ky0qh8iikpy60jxqowzvbq 104 124241 288197 2026-05-30T13:11:43Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124242 288198 2026-05-30T13:11:49Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124243 288199 2026-05-30T13:11:54Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124244 288200 2026-05-30T13:12:00Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124245 288201 2026-05-30T13:12:23Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124246 288202 2026-05-30T13:12:29Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124247 288203 2026-05-30T13:12:34Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124248 288204 2026-05-30T13:12:39Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124249 288205 2026-05-30T13:13:04Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124250 288206 2026-05-30T13:13:12Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124251 288207 2026-05-30T13:13:32Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124252 288208 2026-05-30T13:14:17Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 288208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 124253 288209 2026-05-30T13:36:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|{{larger|''42 ДАКУМЭНТЫ}}}} <center>'''1</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> <center>{{разьбіўка|AHKETA}}</center> {|style="margin:auto; margin-bottom:2em" |Прозьвішча — ''Гроцкі''</br>Імя — ''Ігнат.''</br>Імя па бацьку — ''Рыгораў.''</br>Колькі год — ''27.''</br>Ці жанаты — ''Жанаты.''</br>Нацыянальнасьць — ''Бе...» 288209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{larger|''42 ДАКУМЭНТЫ}}}} <center>'''1</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> <center>{{разьбіўка|AHKETA}}</center> {|style="margin:auto; margin-bottom:2em" |Прозьвішча — ''Гроцкі''</br>Імя — ''Ігнат.''</br>Імя па бацьку — ''Рыгораў.''</br>Колькі год — ''27.''</br>Ці жанаты — ''Жанаты.''</br>Нацыянальнасьць — ''Беларус.''</br>Соцыяльны стан — ''Селянін.''</br>З якога часу ў партыі — ''З ліпня 1917 г. |} <center>'''2</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> <center>{{разьбіўка|ПРОТОКОЛ}}</center> {{АРЦ|пасяджэньня N-га павятовага камітэту РКП(б)</br>ад 14 чэрвеня 1919 г.}}<noinclude></noinclude> bsgmw8ocyerm88ipqgsrcs4rcyjoong 288220 288209 2026-05-30T14:27:57Z RAleh111 4658 288220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{larger|''42 ДАКУМЭНТЫ}}}} <center>'''1</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> <center>{{fine|{{разьбіўка|AHKETA}}}}</center> {|style="margin:auto; margin-bottom:2em" |Прозьвішча — ''Гроцкі''</br>Імя — ''Ігнат.''</br>Імя па бацьку — ''Рыгораў.''</br>Колькі год — ''27.''</br>Ці жанаты — ''Жанаты.''</br>Нацыянальнасьць — ''Беларус.''</br>Соцыяльны стан — ''Селянін.''</br>З якога часу ў партыі — ''З ліпня 1917 г. |} <center>'''2</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> <center>{{fine|{{разьбіўка|ПРОТОКОЛ}}}}</center> {{АРЦ|пасяджэньня N-га павятовага камітэту РКП(б)</br>ад 14 чэрвеня 1919 г.}}<noinclude></noinclude> 0wp671up12wywb1p5zglcc71tikntbw 104 124254 288210 2026-05-30T13:38:38Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:2em" |style="width:15em;" |<center>{{разьбіўка|Слухалі}}:</center> |rowspan="10"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="width:11em;" |<center>{{разьбіўка|Пастанавілі}}:</center> |- |ІV. Даклад Чарняўскай ячэйкі<center>РКП.</center> || |- |{{gap|1em}}Дакладчык т. ''Грышчанок''. Становішча...» 288210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:2em" |style="width:15em;" |<center>{{разьбіўка|Слухалі}}:</center> |rowspan="10"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="width:11em;" |<center>{{разьбіўка|Пастанавілі}}:</center> |- |ІV. Даклад Чарняўскай ячэйкі<center>РКП.</center> || |- |{{gap|1em}}Дакладчык т. ''Грышчанок''. Становішча ў Чарняўскай вол. небясьпечнае. Усё больш і больш пашыраецца антысавецкая агітацыя, якую вядуць тамтэйшыя контр-рэволюцыйныя элемэнты на чале з сынам быўшага памешчыка Заслаўскім. Атітацыя мае частковы посьпех. Настрой некаторых вёсак, асабліва з перавагаю кулацкага жыхарства, варожы да Савецкае ўлады. Гэты самы памешчык Заслаўскі організаваў атрад бандытаў, з якім туляецца па лясох і адтуль робіць налёты, наганяючы непамерны спалох на жыхарства. Рабіліся спробы наладзіць у мяст. Чарняўцы пагром, але пакуль што бяз посьпеху. Мясцовыя сав. установы працуюць пад пастаяннай пагрозай нападу банды Заслаўскага, якая ўсё больш і больш павялічваецца. Трэба прыняць пільныя і энэргічныя меры, каб наладзіць у Чарняўскай воласьці рэволюцыйны парадак.</br>.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |style="vertical-align:top;" |{{gap|1em}}Організаваць у Чарняўскай воласьці рэўком. Старшынёй рэўкому паслаць т. Гроцкага. Прапанаваць павятовай надзв. камісіі выслаць атрад па барацьбе з бандытызмам. Мясцовай ячэйцы павесьці самую шырокую агітацыю сярод сялянства. |}<noinclude></noinclude> dbd25qj8lxpuqj2f0tyq2j8r38rviux 0 124255 288213 2026-05-30T14:00:56Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Не кажы | аўтар = Пятро Глебка | секцыя = Верш | папярэдні = | наступны = | год = 1927 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * Звязда (газета)/1927/1/Не кажы — не паве...» 288213 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Не кажы | аўтар = Пятро Глебка | секцыя = Верш | папярэдні = | наступны = | год = 1927 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Звязда (газета)/1927/1/Не кажы — не паверу ніколі…|⁂ (Не кажы — не паверу ніколі…)]] // {{Fine|[[Звязда (газета)|Звезда]]. — 1 января 1927. — [[Звязда (газета)/1927/1|№1 (2511)]]}} * [[Шыпшына (1927)/Не кажы|Не кажы]] // {{Fine|[[Шыпшына (1927)|Шыпшына]]. Менск: Узвышша, 1927}} [[Катэгорыя:Шыпшына (Глебка)]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 0808c47on2q5yxwf51mee6456a1wkph 104 124256 288214 2026-05-30T14:01:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>'''3</center> {{c|ГОРАД N. КАЦЯРЫНЕ МАКАРАЎНЕ ГРОЦКАЙ}} {{справа|Мая любая жонка!{{gap|2em}}}} {{gap|2em}}Вось я й прыехаў. Ураз акунуўся ў гэта трывожнае напружанае паветра. Усё вакол нейкае дзіўнае, на ўсім ляжыць нібы нейкая пячатка небясьпекі, няпэўнасьці ў тым, шт...» 288214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>'''3</center> {{c|ГОРАД N. КАЦЯРЫНЕ МАКАРАЎНЕ ГРОЦКАЙ}} {{справа|Мая любая жонка!{{gap|2em}}}} {{gap|2em}}Вось я й прыехаў. Ураз акунуўся ў гэта трывожнае напружанае паветра. Усё вакол нейкае дзіўнае, на ўсім ляжыць нібы нейкая пячатка небясьпекі, няпэўнасьці ў тым, што будзе заўтра. Імя Заслаўскага ня сходзіць з вуснаў. Аб ім складаюць цэлыя байкі. Асабліва тэрорызавана яўрэйскае жыхарства мястэчка. Чакаюць пагрому. І спалох раджае нейкую панічную ўпэўненасьць, што ён будзе. Нашы хлопцы (супрацоўнікі) то-ж баяцца. Ня лёгка дастаецца ўзьняць іхны настрой. {{gap|2em}}А мне, Каця, дужа добра. Я пачуў сябе ў сваёй стыхіі, як кажуць. Я аджыў тутака. Прыемна памерацца сіламі. Весела! А часамі сьмешна бывае. Я табе перасылаю дзьве запіскі, якія я атрымаў зараз-жа пасьля прыезду. Пасьмейся разам са мной. Як бачыш, мой прыезд не астаўся незаўважаным. А як табе падабаецца гэтая запіска ад дзяўчыны? Праўда, вар’ятка нейкая? {{gap|2em}}Эх, Каця, як мне шкода, што цябе тут няма. Але пакуль што жыві там, бо тут небясьпечна, а ты да гэтага яшчэ не прызвычаілася. Як троху пацішэе, тады прыедзеш. Пабачыш, што гэта за пекная мясьцінка! Гэты глухі куточак па свайму хараству нагадвае той рай, аб якім ты, пэўна, чула ў {{перанос пачатак|дзяцін|стве}}<noinclude></noinclude> 4tegvus9tv7vyeqhq6q6uhik2c3li4b 288219 288214 2026-05-30T14:26:48Z RAleh111 4658 288219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>'''3</center> {{c|{{fine|ГОРАД N. КАЦЯРЫНЕ МАКАРАЎНЕ ГРОЦКАЙ}}}} {{справа|Мая любая жонка!{{gap|2em}}}} {{gap|2em}}Вось я й прыехаў. Ураз акунуўся ў гэта трывожнае напружанае паветра. Усё вакол нейкае дзіўнае, на ўсім ляжыць нібы нейкая пячатка небясьпекі, няпэўнасьці ў тым, што будзе заўтра. Імя Заслаўскага ня сходзіць з вуснаў. Аб ім складаюць цэлыя байкі. Асабліва тэрорызавана яўрэйскае жыхарства мястэчка. Чакаюць пагрому. І спалох раджае нейкую панічную ўпэўненасьць, што ён будзе. Нашы хлопцы (супрацоўнікі) то-ж баяцца. Ня лёгка дастаецца ўзьняць іхны настрой. {{gap|2em}}А мне, Каця, дужа добра. Я пачуў сябе ў сваёй стыхіі, як кажуць. Я аджыў тутака. Прыемна памерацца сіламі. Весела! А часамі сьмешна бывае. Я табе перасылаю дзьве запіскі, якія я атрымаў зараз-жа пасьля прыезду. Пасьмейся разам са мной. Як бачыш, мой прыезд не астаўся незаўважаным. А як табе падабаецца гэтая запіска ад дзяўчыны? Праўда, вар’ятка нейкая? {{gap|2em}}Эх, Каця, як мне шкода, што цябе тут няма. Але пакуль што жыві там, бо тут небясьпечна, а ты да гэтага яшчэ не прызвычаілася. Як троху пацішэе, тады прыедзеш. Пабачыш, што гэта за пекная мясьцінка! Гэты глухі куточак па свайму хараству нагадвае той рай, аб якім ты, пэўна, чула ў {{перанос пачатак|дзяцін|стве}}<noinclude></noinclude> hjahqyqwya9k3nayq8470vfounp671s 288240 288219 2026-05-30T15:33:00Z RAleh111 4658 288240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>'''3</center> {{c|{{fine|ГОРАД N. КАЦЯРЫНЕ МАКАРАЎНЕ ГРОЦКАЙ}}}} <center>{{gap|9em}}Мая любая жонка!</center> {{gap|2em}}Вось я й прыехаў. Ураз акунуўся ў гэта трывожнае напружанае паветра. Усё вакол нейкае дзіўнае, на ўсім ляжыць нібы нейкая пячатка небясьпекі, няпэўнасьці ў тым, што будзе заўтра. Імя Заслаўскага ня сходзіць з вуснаў. Аб ім складаюць цэлыя байкі. Асабліва тэрорызавана яўрэйскае жыхарства мястэчка. Чакаюць пагрому. І спалох раджае нейкую панічную ўпэўненасьць, што ён будзе. Нашы хлопцы (супрацоўнікі) то-ж баяцца. Ня лёгка дастаецца ўзьняць іхны настрой.</br> {{gap|2em}}А мне, Каця, дужа добра. Я пачуў сябе ў сваёй стыхіі, як кажуць. Я аджыў тутака. Прыемна памерацца сіламі. Весела! А часамі сьмешна бывае. Я табе перасылаю дзьве запіскі, якія я атрымаў зараз-жа пасьля прыезду. Пасьмейся разам са мной. Як бачыш, мой прыезд не астаўся незаўважаным. А як табе падабаецца гэтая запіска ад дзяўчыны? Праўда, вар’ятка нейкая?</br> {{gap|2em}}Эх, Каця, як мне шкода, што цябе тут няма. Але пакуль што жыві там, бо тут небясьпечна, а ты да гэтага яшчэ не прызвычаілася. Як троху пацішэе, тады прыедзеш. Пабачыш, што гэта за пекная мясьцінка! Гэты глухі куточак па свайму хараству нагадвае той рай, аб якім ты, пэўна, чула ў {{перанос пачатак|дзяцін|стве}}<noinclude></noinclude> sq2lkeqc57k805cvngrhq96airzoik6 288279 288240 2026-05-30T20:03:13Z RAleh111 4658 288279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>'''3</center> {{c|{{fine|ГОРАД N. КАЦЯРЫНЕ МАКАРАЎНЕ ГРОЦКАЙ}}}} <center>{{gap|9em}}Мая любая жонка!</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Вось я й прыехаў. Ураз акунуўся ў гэта трывожнае напружанае паветра. Усё вакол нейкае дзіўнае, на ўсім ляжыць нібы нейкая пячатка небясьпекі, няпэўнасьці ў тым, што будзе заўтра. Імя Заслаўскага ня сходзіць з вуснаў. Аб ім складаюць цэлыя байкі. Асабліва тэрорызавана яўрэйскае жыхарства мястэчка. Чакаюць пагрому. І спалох раджае нейкую панічную ўпэўненасьць, што ён будзе. Нашы хлопцы (супрацоўнікі) то-ж баяцца. Ня лёгка дастаецца ўзьняць іхны настрой.</br> {{gap|2em}}А мне, Каця, дужа добра. Я пачуў сябе ў сваёй стыхіі, як кажуць. Я аджыў тутака. Прыемна памерацца сіламі. Весела! А часамі сьмешна бывае. Я табе перасылаю дзьве запіскі, якія я атрымаў зараз-жа пасьля прыезду. Пасьмейся разам са мной. Як бачыш, мой прыезд не астаўся незаўважаным. А як табе падабаецца гэтая запіска ад дзяўчыны? Праўда, вар’ятка нейкая?</br> {{gap|2em}}Эх, Каця, як мне шкода, што цябе тут няма. Але пакуль што жыві там, бо тут небясьпечна, а ты да гэтага яшчэ не прызвычаілася. Як троху пацішэе, тады прыедзеш. Пабачыш, што гэта за пекная мясьцінка! Гэты глухі куточак па свайму хараству нагадвае той рай, аб якім ты, пэўна, чула ў {{перанос пачатак|дзяцін|стве}}<noinclude></noinclude> j8le51pvslqbhd5f6ozo5fbcllywns5 104 124257 288215 2026-05-30T14:10:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|дзяцін|стве}}. Гушчарны лес, рэчка… Адным словам — усё, што трэба. {{gap|2em}}Ну, а як ты маешся там? Ня сумуеш па мне? А мо’ ўжо знашла сабе ўцеху? Глядзі, бо за вушы нарву, калі што… А цяпер пацалую многа-многа раз, во… {{gap|2em}}Ну, бывай пакуль што....» 288215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|дзяцін|стве}}. Гушчарны лес, рэчка… Адным словам — усё, што трэба. {{gap|2em}}Ну, а як ты маешся там? Ня сумуеш па мне? А мо’ ўжо знашла сабе ўцеху? Глядзі, бо за вушы нарву, калі што… А цяпер пацалую многа-многа раз, во… {{gap|2em}}Ну, бывай пакуль што. {{справа|''І. Гроцкі.{{gap|2em}}}} {{gap|2.5em}}17 чэрв. 19 г. {{ц|'''4}} <center>СТАРШЫНІ РЭЎКОМУ ГРОЦКАМУ</center> {{gap|2em}}Вітаю Вас з прыездам. Чуў пра Вас шмат чаго добрага. Вельмі прыемна мець справу з разумным чалавекам, а не з такімі дурнямі, як да гэтага часу. Але наперад кажу, што ані чорта ня выйдзе ў Вас. Адылі паспрабуйце, калі галавы, вядома, ня шкода. Спадзяюся, што хутка сустрэнемся. {{справа|''Заслаўскі.{{gap|2em}}}} {{ц|'''5}} <center>Тав. {{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}</center> {{gap|2em}}Мне вельмі сорамна пісаць Вам, але я прывыкла заўсёды быць простай і шчырай. Вы мне ўпадабаліся з першага разу, як я Вас убачыла. Чаму — я ня ведаю. Вы мне здаліся моцным, дужым мужчынам,<noinclude></noinclude> 4bqqpgmdoyobmhsmkt6x4wax2d33qui 288218 288215 2026-05-30T14:25:56Z RAleh111 4658 288218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|дзяцін|стве}}. Гушчарны лес, рэчка… Адным словам — усё, што трэба. {{gap|2em}}Ну, а як ты маешся там? Ня сумуеш па мне? А мо’ ўжо знашла сабе ўцеху? Глядзі, бо за вушы нарву, калі што… А цяпер пацалую многа-многа раз, во… {{gap|2em}}Ну, бывай пакуль што. {{справа|''І. Гроцкі.{{gap|2em}}}} {{gap|2.5em}}17 чэрв. 19 г. {{ц|'''4}} <center>{{fine|СТАРШЫНІ РЭЎКОМУ ГРОЦКАМУ}}</center> {{gap|2em}}Вітаю Вас з прыездам. Чуў пра Вас шмат чаго добрага. Вельмі прыемна мець справу з разумным чалавекам, а не з такімі дурнямі, як да гэтага часу. Але наперад кажу, што ані чорта ня выйдзе ў Вас. Адылі паспрабуйце, калі галавы, вядома, ня шкода. Спадзяюся, што хутка сустрэнемся. {{справа|''Заслаўскі.{{gap|2em}}}} {{ц|'''5}} <center>{{fine|Тав. {{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> {{gap|2em}}Мне вельмі сорамна пісаць Вам, але я прывыкла заўсёды быць простай і шчырай. Вы мне ўпадабаліся з першага разу, як я Вас убачыла. Чаму — я ня ведаю. Вы мне здаліся моцным, дужым мужчынам,<noinclude></noinclude> kl08nh5rtitndxqez0qtles06ag93gp 288241 288218 2026-05-30T15:33:45Z RAleh111 4658 288241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|дзяцін|стве}}. Гушчарны лес, рэчка… Адным словам — усё, што трэба.</br> {{gap|2em}}Ну, а як ты маешся там? Ня сумуеш па мне? А мо’ ўжо знашла сабе ўцеху? Глядзі, бо за вушы нарву, калі што… А цяпер пацалую многа-многа раз, во…</br> {{gap|2em}}Ну, бывай пакуль што. {{справа|''І. Гроцкі.{{gap|2em}}}} {{gap|2.5em}}17 чэрв. 19 г. {{ц|'''4}} <center>{{fine|СТАРШЫНІ РЭЎКОМУ ГРОЦКАМУ}}</center> {{gap|2em}}Вітаю Вас з прыездам. Чуў пра Вас шмат чаго добрага. Вельмі прыемна мець справу з разумным чалавекам, а не з такімі дурнямі, як да гэтага часу. Але наперад кажу, што ані чорта ня выйдзе ў Вас. Адылі паспрабуйце, калі галавы, вядома, ня шкода. Спадзяюся, што хутка сустрэнемся. {{справа|''Заслаўскі.{{gap|2em}}}} {{ц|'''5}} <center>{{fine|Тав. {{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> {{gap|2em}}Мне вельмі сорамна пісаць Вам, але я прывыкла заўсёды быць простай і шчырай. Вы мне ўпадабаліся з першага разу, як я Вас убачыла. Чаму — я ня ведаю. Вы мне здаліся моцным, дужым мужчынам,<noinclude></noinclude> bk6akuh6pkfniwfchz1rpkva1m72hcs 288278 288241 2026-05-30T20:02:48Z RAleh111 4658 288278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|дзяцін|стве}}. Гушчарны лес, рэчка… Адным словам — усё, што трэба.</br> {{gap|2em}}Ну, а як ты маешся там? Ня сумуеш па мне? А мо’ ўжо знашла сабе ўцеху? Глядзі, бо за вушы нарву, калі што… А цяпер пацалую многа-многа раз, во…</br> {{gap|2em}}Ну, бывай пакуль што. {{справа|''І. Гроцкі.{{gap|2em}}}} {{gap|2.5em}}17 чэрв. 19 г. {{ц|'''4}} <center>{{fine|СТАРШЫНІ РЭЎКОМУ ГРОЦКАМУ}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Вітаю Вас з прыездам. Чуў пра Вас шмат чаго добрага. Вельмі прыемна мець справу з разумным чалавекам, а не з такімі дурнямі, як да гэтага часу. Але наперад кажу, што ані чорта ня выйдзе ў Вас. Адылі паспрабуйце, калі галавы, вядома, ня шкода. Спадзяюся, што хутка сустрэнемся. {{справа|''Заслаўскі.{{gap|2em}}}} {{ц|'''5}} <center>{{fine|Тав. {{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Мне вельмі сорамна пісаць Вам, але я прывыкла заўсёды быць простай і шчырай. Вы мне ўпадабаліся з першага разу, як я Вас убачыла. Чаму — я ня ведаю. Вы мне здаліся моцным, дужым мужчынам,<noinclude></noinclude> 0u6rofmsufv0rqnxblm1ofndw6uhuyx 104 124258 288217 2026-05-30T14:24:38Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «гэроем. Я знаю, што Вы заняты важнай справай, што Вам няма часу глупствам займацца, але так хочацца мне пазнаёміцца з Вамі, што я сама першая прашу Вас аб гэтым. Мне здаецца, што сярод працы ў Вас знойдзецца калі вольная часінка, каб аддаць яе дзяўчыне, яка...» 288217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>гэроем. Я знаю, што Вы заняты важнай справай, што Вам няма часу глупствам займацца, але так хочацца мне пазнаёміцца з Вамі, што я сама першая прашу Вас аб гэтым. Мне здаецца, што сярод працы ў Вас знойдзецца калі вольная часінка, каб аддаць яе дзяўчыне, якая Вамі вельмі цікавіцца. {{справа|''Ніна (Загорная, 17).{{gap|2em}}}} {{gap|2em}}P. S. З падаўцам гэтага дайце адказ. Хоць пару слоў. {{ц|'''6'''}} <center>{{fine|ЗАГОРНАЯ, 17. НІНЕ.}}</center> {{gap|2em}}Пару слоў? Калі ласка — тры: кіньце глупствам займацца. {{справа|''Г.{{gap|2em}}}} {{ц|'''7'''}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ЗАГАД}} № 1}}</center> {{АРЦ|Чарняўскага валаснога рэволюцыйнага камітэту ад 18 чэрвеня 1919 г. м. Чарняўка.}} {{gap|2em}}З гэтага дня мяст. Чарняўка і воласьць абвяшчаецца на ваенным становішчы. Хадзьба па мястэчку пасьля 11 гадзін вечару дазваляецца толькі асобам, якія маюць належныя пропускі. Ніякіх сходаў, вечарын і інш. наладжваць без спэцыяльнага дазволу Рэўкому не дазваляецца. Катэгорычна забараняецца распаўсюджваньне ўсякіх неправераных чутак, якія наганяюць спалох і дэморалізуюць {{перанос пачатак|жы|харства}}<noinclude></noinclude> szo126ycv7cmbifjpjm4e45q134jt0j 288277 288217 2026-05-30T20:02:00Z RAleh111 4658 288277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>гэроем. Я знаю, што Вы заняты важнай справай, што Вам няма часу глупствам займацца, але так хочацца мне пазнаёміцца з Вамі, што я сама першая прашу Вас аб гэтым. Мне здаецца, што сярод працы ў Вас знойдзецца калі вольная часінка, каб аддаць яе дзяўчыне, якая Вамі вельмі цікавіцца. {{справа|''Ніна (Загорная, 17).{{gap|2em}}}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}P. S. З падаўцам гэтага дайце адказ. Хоць пару слоў. {{ц|'''6'''}} <center>{{fine|ЗАГОРНАЯ, 17. НІНЕ.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Пару слоў? Калі ласка — тры: кіньце глупствам займацца. {{справа|''Г.{{gap|2em}}}} {{ц|'''7'''}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ЗАГАД}} № 1}}</center> {{АРЦ|Чарняўскага валаснога рэволюцыйнага камітэту ад 18 чэрвеня 1919 г. м. Чарняўка.}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}З гэтага дня мяст. Чарняўка і воласьць абвяшчаецца на ваенным становішчы. Хадзьба па мястэчку пасьля 11 гадзін вечару дазваляецца толькі асобам, якія маюць належныя пропускі. Ніякіх сходаў, вечарын і інш. наладжваць без спэцыяльнага дазволу Рэўкому не дазваляецца. Катэгорычна забараняецца распаўсюджваньне ўсякіх неправераных чутак, якія наганяюць спалох і дэморалізуюць {{перанос пачатак|жы|харства}}<noinclude></noinclude> 98newlur3g7ozk2j88xr1tzxujiytul 104 124259 288221 2026-05-30T14:38:34Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|жы|харства}}. Распаўсюджваньне такіх чутак будзе разглядацца, як крымінальнае злачынства, і вінаватыя будуць аддавацца пад суд. Просьба да ўсіх грамадзян затрымліваць на месцы асоб, якія займаюцца гэтым, і накіроўваць іх у Рэўком. Кожны с...» 288221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|жы|харства}}. Распаўсюджваньне такіх чутак будзе разглядацца, як крымінальнае злачынства, і вінаватыя будуць аддавацца пад суд. Просьба да ўсіх грамадзян затрымліваць на месцы асоб, якія займаюцца гэтым, і накіроўваць іх у Рэўком. Кожны селянін і рабочы павінен помніць, што толькі агульнымі, злучанымі патугамі мы здолеем зьнішчыць злачынны бандытызм і наладзіць у воласьці рэволюцыйны парадак. {{справа|Старшыня рэўкому ''Гроцкі.{{gap|2em}}}} {{ц|'''8}} <center>{{разьбіўка|{{fine|ЛІСТ}}}}</center> {{gap|2em}}Таварышу Раўкому ад селяніна вёскі Кудлатаўкі, Чарняўскай воласьці Лявона Пстрычкі ў собсьцьвенныя рукі очэн сакрэтна таварыш Раўком я хачу табе паведаміць, што пан у нашай вёсцы местапрабываньне маець і часта наяжджаець у нашую вёску з сваймі бандытамі к багацею нашаму Данілу і заўтрача небяспрыменна падвячоркам прыедуць і Даніла самагону нагнаў будуць частавацца толькі таварыш Раўком каб ніхто ня знаў што я табе напісаў бо я мужык бедны і мяне небяспрыменна заб’юць. Дык прыяжджайце заўтрача і забярыце гэтага пана і ўсю яго банду ў нашай вёсцы толькі таварыш раўком нікому не кажыце, што я напісаў вам аб гэтым…<noinclude></noinclude> 0c1rz957hf65cr10uyhe6zrg4mmla0v 288276 288221 2026-05-30T20:01:22Z RAleh111 4658 288276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|жы|харства}}. Распаўсюджваньне такіх чутак будзе разглядацца, як крымінальнае злачынства, і вінаватыя будуць аддавацца пад суд. Просьба да ўсіх грамадзян затрымліваць на месцы асоб, якія займаюцца гэтым, і накіроўваць іх у Рэўком. Кожны селянін і рабочы павінен помніць, што толькі агульнымі, злучанымі патугамі мы здолеем зьнішчыць злачынны бандытызм і наладзіць у воласьці рэволюцыйны парадак. {{справа|Старшыня рэўкому ''Гроцкі.{{gap|2em}}}} {{ц|'''8}} <center>{{разьбіўка|{{fine|ЛІСТ}}}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Таварышу Раўкому ад селяніна вёскі Кудлатаўкі, Чарняўскай воласьці Лявона Пстрычкі ў собсьцьвенныя рукі очэн сакрэтна таварыш Раўком я хачу табе паведаміць, што пан у нашай вёсцы местапрабываньне маець і часта наяжджаець у нашую вёску з сваймі бандытамі к багацею нашаму Данілу і заўтрача небяспрыменна падвячоркам прыедуць і Даніла самагону нагнаў будуць частавацца толькі таварыш Раўком каб ніхто ня знаў што я табе напісаў бо я мужык бедны і мяне небяспрыменна заб’юць. Дык прыяжджайце заўтрача і забярыце гэтага пана і ўсю яго банду ў нашай вёсцы толькі таварыш раўком нікому не кажыце, што я напісаў вам аб гэтым…<noinclude></noinclude> sovevc6sqlnn0zfzn0u0we8msyb3mby 104 124260 288234 2026-05-30T15:12:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''9}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ПРОТОКОЛ}}}}</center> {{АРЦ|экстраната пасяджэньня Чарняўскага Рэўкому ад 20 чэрвеня 1919 г.}} {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:2em" |style="width:15em;" |<center>{{разьбіўка|Слухалі}}:</center> |rowspan="3"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="width:11em;" |<center>{{разьбіўка...» 288234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|'''9}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ПРОТОКОЛ}}}}</center> {{АРЦ|экстраната пасяджэньня Чарняўскага Рэўкому ад 20 чэрвеня 1919 г.}} {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:2em" |style="width:15em;" |<center>{{разьбіўка|Слухалі}}:</center> |rowspan="3"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="width:11em;" |<center>{{разьбіўка|Пастанавілі}}:</center> |- | {{gap|1em}}I. ''Т. Гроцкі''. Зачытвае ліст ад селяніна в. Кудлатаўкі Лявона Пстрычкі і прапануе безадкладна выслаць у вёску Кудлатаўку ўзброены атрад. Т. Гроцкі зазначае, што гэта вельмі зручны выпадак, каб адразу і без вялікіх ахвяр распарадкавацца з бандай.</br>{{gap|1em}}''Т. Зянькевіч''. Катэгорычна супроць такога пляну. Нельга даваць веры нейкаму селяніну, якога ніхто ня ведае. Можа тут якая пастка?</br>{{gap|1em}}''Т. Грышчанок.'' Я добра ведаю Пстрычку. Гэта бядняк, які шчыра падтрымлівае Савецкую ўладу і якому, бязумоўна, можна давяраць.</br>{{gap|1em}}''Т. Зянькевіч.'' Усё роўна ні ў якім выпадку ня трэба пасылаць атраду. Лепш паслаць выведнікаў і распазнаць, як там і што, а таксама вызваць і дапрасіць гэтага Пстрычку.</br>{{gap|1em}}''Т. Гроцкі.'' Марудзіць нельга. Ліст пісаны відаць яшчэ ўчора, значыць бандыты будуць сёньня ўначы. Ні разьведаць ні дапрасіць Пстрычку мы ня справімся. Прапусьціць-жа гэты выпадак мы ня маем права, бо кожная гадзіна бавіньня дасьць нам новыя бязьвінныя ахвяры. Мы нічым не рызыкуем, бо на чале атраду Мякуш, а гэта такі чалавек, які ня зблыша ні ў якім становішчы.</br>{{gap|1em}}''Т. Зянькевіч.''</br>.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |style="vertical-align:top;" |{{gap|1em}}Зараз-жа выслаць у в. Кудлатаўку атрад па барацьбе з бандытызмам. |}<noinclude></noinclude> 80xuf2oiconkc1hwbx80fi3uffhdkfe 104 124261 288237 2026-05-30T15:17:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|'''10}} <center>{{fine|(У БЛЁК-НОЦЕ ГРОЦКАГА)}}</center> {{gap|2em}}… Зянькевіч… Зянькевіч… Зянькевіч… ня трэба… ня трэба… азнаёміцца… не сыпяшацца… Дзіўны гэты Зяньковіч…» 288237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''10}} <center>{{fine|(У БЛЁК-НОЦЕ ГРОЦКАГА)}}</center> {{gap|2em}}… Зянькевіч… Зянькевіч… Зянькевіч… ня трэба… ня трэба… азнаёміцца… не сыпяшацца… Дзіўны гэты Зяньковіч…<noinclude></noinclude> mnfvt7mulpa5nlnzkv25rdgtx2ddpzw 288275 288237 2026-05-30T20:00:55Z RAleh111 4658 288275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''10}} <center>{{fine|(У БЛЁК-НОЦЕ ГРОЦКАГА)}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}… Зянькевіч… Зянькевіч… Зянькевіч… ня трэба… ня трэба… азнаёміцца… не сыпяшацца… Дзіўны гэты Зяньковіч…<noinclude></noinclude> 21t9lm5dcu06w2fi6enesak6x0n86gg 0 124262 288238 2026-05-30T15:19:44Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Бацькаў сын | аўтар = Міхась Зарэцкі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На чыгунцы (1928)/Адна партыя ў шашкі|Адна партыя ў шашкі]] | наступны = [[На чыгунцы (1928)/42 дакумэнты|42 дакумэнты]] | анатацыі = Ін...» 288238 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Бацькаў сын | аўтар = Міхась Зарэцкі | год = 1928 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[На чыгунцы (1928)/Адна партыя ў шашкі|Адна партыя ў шашкі]] | наступны = [[На чыгунцы (1928)/42 дакумэнты|42 дакумэнты]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Бацькаў сын]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="На чыгунцы (1928).pdf" from="104" to="110" /> {{Выроўніваньне-канец}} r5p18lzfg7hrh4oxfc7cp2n2rs0ap63 104 124263 288239 2026-05-30T15:29:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|'''11}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ЗАГАД}} № 57}}</center> {{АРЦ|Па асобым атрадзе камандзіра Мякуша Саўкі ад 20 чэрвеня 1919 г. м. Чарняўка.}} {{gap|2em}}Праз дзьве гадзіны выступаць на бандытаў. Пакуль што ні шкні. Калі хто, так вашу так, пікне хоць слова, праганю ў каршэнь ка ўс...» 288239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''11}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ЗАГАД}} № 57}}</center> {{АРЦ|Па асобым атрадзе камандзіра Мякуша Саўкі ад 20 чэрвеня 1919 г. м. Чарняўка.}} {{gap|2em}}Праз дзьве гадзіны выступаць на бандытаў. Пакуль што ні шкні. Калі хто, так вашу так, пікне хоць слова, праганю ў каршэнь ка ўсім чарцям. Глядзі мне, хлопцы, каб не падгадзілі. Не пяршыня-ж вам, чэрці лысыя. {{справа|Камандзір ''Мякуша Саўка''.{{gap|4.5em}}</br>Пісар ''Чаклюшкін''.{{gap|2em}}}} {{c|'''12 {{fine|ГОРАД N КАЦЯРЫНЕ МАКАРАЎНЕ ГРОЦКАЙ}}}} <center>{{gap|5em}}Мая дарагая Кацечка!</center> {{gap|2em}}Што-ж ты гэта маўчыш? Яшчэ аніводнай пісулькі не напісала. Думаеш, лёгка гэта так жыць, ня ведаючы, што там робіцца з любым пісклёнкам? Гэта-ж часамі дык так балюча, крыўдна робіцца. Хочацца злавацца на цябе, дужа злавацца. Але хіба-ж я магу злаваць, калі так моцна люблю.</br> {{gap|2em}}Як не шанцуе нам, Каця! Толькі ажаніліся, толькі пачалі наша супольнае жыцьцё і ўраз прышлося расстаца. Нават ня было часу, каб як мае быць пазнаць адзін аднаго — блізка, глыбока. Ты ведаеш, Каця, на мяне часам находзіць сумненьне. Я<noinclude></noinclude> fm9ib12p4xpbj4m58ip30ijq0lfiuks 288274 288239 2026-05-30T20:00:38Z RAleh111 4658 288274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''11}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ЗАГАД}} № 57}}</center> {{АРЦ|Па асобым атрадзе камандзіра Мякуша Саўкі ад 20 чэрвеня 1919 г. м. Чарняўка.}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Праз дзьве гадзіны выступаць на бандытаў. Пакуль што ні шкні. Калі хто, так вашу так, пікне хоць слова, праганю ў каршэнь ка ўсім чарцям. Глядзі мне, хлопцы, каб не падгадзілі. Не пяршыня-ж вам, чэрці лысыя. {{справа|Камандзір ''Мякуша Саўка''.{{gap|4.5em}}</br>Пісар ''Чаклюшкін''.{{gap|2em}}}} {{c|'''12 {{fine|ГОРАД N КАЦЯРЫНЕ МАКАРАЎНЕ ГРОЦКАЙ}}}} <center>{{gap|5em}}Мая дарагая Кацечка!</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Што-ж ты гэта маўчыш? Яшчэ аніводнай пісулькі не напісала. Думаеш, лёгка гэта так жыць, ня ведаючы, што там робіцца з любым пісклёнкам? Гэта-ж часамі дык так балюча, крыўдна робіцца. Хочацца злавацца на цябе, дужа злавацца. Але хіба-ж я магу злаваць, калі так моцна люблю.</br> {{gap|2em}}Як не шанцуе нам, Каця! Толькі ажаніліся, толькі пачалі наша супольнае жыцьцё і ўраз прышлося расстаца. Нават ня было часу, каб як мае быць пазнаць адзін аднаго — блізка, глыбока. Ты ведаеш, Каця, на мяне часам находзіць сумненьне. Я<noinclude></noinclude> apimbrtzdkoanf12qzy0nvmxu9doo4g 104 124264 288242 2026-05-30T15:52:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «так мала яшчэ знаю цябе. Мо’ ты зусім не такая, як я цябе ўяўляў і ўяўляю? Мо’ я памыліўся? Ты даруй мне, даражэнькая, але гэткія думкі часам лунаюць у маёй галаве. І як мне цяжка бывае тады, каб ты ведала. Цяжка і страшна чагосьці. Быццам баюся, каб усё тое,...» 288242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>так мала яшчэ знаю цябе. Мо’ ты зусім не такая, як я цябе ўяўляў і ўяўляю? Мо’ я памыліўся? Ты даруй мне, даражэнькая, але гэткія думкі часам лунаюць у маёй галаве. І як мне цяжка бывае тады, каб ты ведала. Цяжка і страшна чагосьці. Быццам баюся, каб усё тое, што я стварыў у сваім уяўленьні, тыя мары аб таварыстве, дружбе, якія гадую я ў сэрцы, каб усё гэта раптам не разьляцелася, не рассыпалася попелам брудным… Ну, добра. Гэта так сабе, Каця. Мабыць ад таго, што я так моцна цябе пакахаў. Хутка ўбачымся, тады добра пагутарым.</br> {{gap|2em}}Цяпер 11 гадзін вечара. Сяджу ў Рэўкоме, чакаю вестак ад Мякуша. Ён паехаў з атрадам у адну вёску, дзе павінны быць бандыты. Ты, Каця, помніш гэтага мядзьведзя Мякуша? Што гэта за любы хлапец! Колькі ў ім шчырасьці, адданасьці справе і колькі дзіцячай прастаты! А як яго армейцы любяць. Яны за ім гатовы пайсьці хоць у пекла. Эх, каб такіх больш у нас хлопцаў было!..</br> {{gap|2em}}А як марудна паўзуць хвіліны. Як цяжка так сядзець і чакаць. Здаецца-б птушкай паляцеў туды сам. Але хлопцы ня пускаюць. І Мякуш ня любіць, каб каля яго лішнія блыталіся.</br> {{gap|2em}}Справы нашы наогул нішто. Жыхарства блізка ўсё на нашым баку. Я кожны дзень выяжджаю ў якую-небудзь вёску — праводжу там мітынгі, гутаркі. І да мяне кожны дзень гурмай сяляне прыходзяць. Кажуць: «О, каб мы ведалі, што гэта за штука — Савецкая ўлада! А то нам вунь што казалі»…<noinclude></noinclude> fnoeqjt0g3oy4v2d5hfohs4ar7wb6hm 104 124265 288243 2026-05-30T16:12:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Відаць, спрытна агітавалі тут паны контр-рэволюцыянэры…</br> {{gap|2em}}Ну, бывай, мая красачка! Не забывайся, пішы. Многа-многа пішы, аб усім чысьценька. І рыхтуйся прыехаць да мяне. Я дык з шалёнай нецярплівасьцю чакаю таго дня, калі ўбачу цябе і моцна-моцна па...» 288243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Відаць, спрытна агітавалі тут паны контр-рэволюцыянэры…</br> {{gap|2em}}Ну, бывай, мая красачка! Не забывайся, пішы. Многа-многа пішы, аб усім чысьценька. І рыхтуйся прыехаць да мяне. Я дык з шалёнай нецярплівасьцю чакаю таго дня, калі ўбачу цябе і моцна-моцна пацалую…</br> {{gap|2em}}Бывай яшчэ раз. Пішы. {{калёнтытул|left={{gap|3em}}20 чэрвеня 19 г.|right=''Ігнась Г.{{gap|1.5em}}}} {{c|'''13}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> {{gap|2em}}Сволачы, сьцервы, халеры, паскуднікі… І ты разам з імі, мой любы! Прыехаў, называецца, выступіў на бандытаў. Хоць-бы на сьмех з поўчалавека. Ня толькі бандытаў, а й сьледу іхнага ані званьня. Пстрычка твой — сапраўдная пстрычка. Ну, але добра. Пабачым, што далей. Чакай мяне сёньня к вечару. Пакуль што паабнюхаю тут. А кулака, у якога меўся быць Заслаўскі, забраў прывязу табе, — рабі, што хочаш. Чуе мой нос, што тут ня ўсё чыста. Бывай! {{калёнтытул|left={{gap|1.5em}}21-VI-19 г.</br>{{gap|1em}}в. Кудлатаўка.|right=''Мякуш Саўка.{{gap|1.5em}}}} {{c|'''14}} <center>{{fine|ЧАРНЯЎСКАМУ РЭЎКОМУ}}</center> {{gap|2em}}Пачатак ня надта ўдалы. Але не зважайце на гэта. Ня трацьце надзеі сустрэцца са мной, бо я маю<noinclude></noinclude> aak2phu36p4uk88fw0yzzaoth0kxy9t 288273 288243 2026-05-30T19:59:34Z RAleh111 4658 288273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Відаць, спрытна агітавалі тут паны контр-рэволюцыянэры…</br> {{gap|2em}}Ну, бывай, мая красачка! Не забывайся, пішы. Многа-многа пішы, аб усім чысьценька. І рыхтуйся прыехаць да мяне. Я дык з шалёнай нецярплівасьцю чакаю таго дня, калі ўбачу цябе і моцна-моцна пацалую…</br> {{gap|2em}}Бывай яшчэ раз. Пішы. {{калёнтытул|left={{gap|3em}}20 чэрвеня 19 г.|right=''Ігнась Г.{{gap|1.5em}}}} {{c|'''13}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Сволачы, сьцервы, халеры, паскуднікі… І ты разам з імі, мой любы! Прыехаў, называецца, выступіў на бандытаў. Хоць-бы на сьмех з поўчалавека. Ня толькі бандытаў, а й сьледу іхнага ані званьня. Пстрычка твой — сапраўдная пстрычка. Ну, але добра. Пабачым, што далей. Чакай мяне сёньня к вечару. Пакуль што паабнюхаю тут. А кулака, у якога меўся быць Заслаўскі, забраў прывязу табе, — рабі, што хочаш. Чуе мой нос, што тут ня ўсё чыста. Бывай! {{калёнтытул|left={{gap|1.5em}}21-VI-19 г.</br>{{gap|1em}}в. Кудлатаўка.|right=''Мякуш Саўка.{{gap|1.5em}}}} {{c|'''14}} <center>{{fine|ЧАРНЯЎСКАМУ РЭЎКОМУ}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Пачатак ня надта ўдалы. Але не зважайце на гэта. Ня трацьце надзеі сустрэцца са мной, бо я маю<noinclude></noinclude> i7erqjm0ldgi1tlczo0u9yeypt9d26i 104 124266 288244 2026-05-30T16:21:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «на ўвазе зрабіць усё ад мяне залежнае, каб паблізіць гэту сустрэчу. {{справа|''Заслаўскі.{{gap|1.5em}}}} {{gap|1.5em}}P. S. А Пстрычку я пстрыкнуў. Хай ня лезе, куды ня просяць. {{c|'''15}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ПРОТОКОЛ}}}}</center> {{АРЦ|сьледзтва па справе аб прыкрыцьці банды Засла...» 288244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>на ўвазе зрабіць усё ад мяне залежнае, каб паблізіць гэту сустрэчу. {{справа|''Заслаўскі.{{gap|1.5em}}}} {{gap|1.5em}}P. S. А Пстрычку я пстрыкнуў. Хай ня лезе, куды ня просяць. {{c|'''15}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ПРОТОКОЛ}}}}</center> {{АРЦ|сьледзтва па справе аб прыкрыцьці банды Заслаўскага i дапамозе яе контр-рэволюцыйнай дзейнасьці.}} <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}Селянін в. Кудлатаўкі, Чарняўскай вол., N-га павету Даніла Брудаў, 43 год, жанаты, беспартыйны, са слоў яго пад судом і сьледзтвам ня быў, — паказаў па гэтай справе наступнае:</br> {{gap|2em}}З Заслаўскім я пазнаўся месяцы паўтары таму назад. Я тады ня знаў, хто ён і чым займаецца. Я толькі знаў, што ён сын памешчыка Заслаўскага і жыве ўтайку. Прыяжджаў ён да мяне ў сярэднім раз на тыдзень. Кожны раз з ім было чалавек 8 таварышоў. Звычайна яны гулялі цэлую ноч, пілі самагонку, якую мне прыходзілася дастаўляць, бо яны вымагалі гэтага. Уночы прыходзілі дзеўкі з мястэчку, відаць — гуляшчыя, і таксама з імі гулялі. Я хацеў колькі раз даказаць на іх, але баяўся, бо пагражалі забіць. У той вечар, калі прыяжджаў атрад, Заслаўскі таксама быў, але нейкі незнаёмы<noinclude></noinclude> fwbb3mzgbuck2c3pmv8l6zsfxp3v9yp 288272 288244 2026-05-30T19:59:08Z RAleh111 4658 288272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>на ўвазе зрабіць усё ад мяне залежнае, каб паблізіць гэту сустрэчу. {{справа|''Заслаўскі.{{gap|1.5em}}}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|1.5em}}P. S. А Пстрычку я пстрыкнуў. Хай ня лезе, куды ня просяць. {{c|'''15}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ПРОТОКОЛ}}}}</center> {{АРЦ|сьледзтва па справе аб прыкрыцьці банды Заслаўскага i дапамозе яе контр-рэволюцыйнай дзейнасьці.}} <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}Селянін в. Кудлатаўкі, Чарняўскай вол., N-га павету Даніла Брудаў, 43 год, жанаты, беспартыйны, са слоў яго пад судом і сьледзтвам ня быў, — паказаў па гэтай справе наступнае:</br> {{gap|2em}}З Заслаўскім я пазнаўся месяцы паўтары таму назад. Я тады ня знаў, хто ён і чым займаецца. Я толькі знаў, што ён сын памешчыка Заслаўскага і жыве ўтайку. Прыяжджаў ён да мяне ў сярэднім раз на тыдзень. Кожны раз з ім было чалавек 8 таварышоў. Звычайна яны гулялі цэлую ноч, пілі самагонку, якую мне прыходзілася дастаўляць, бо яны вымагалі гэтага. Уночы прыходзілі дзеўкі з мястэчку, відаць — гуляшчыя, і таксама з імі гулялі. Я хацеў колькі раз даказаць на іх, але баяўся, бо пагражалі забіць. У той вечар, калі прыяжджаў атрад, Заслаўскі таксама быў, але нейкі незнаёмы<noinclude></noinclude> jfo489mpmcvlc7xodwohnjam3faeomd 104 124267 288245 2026-05-30T16:31:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «хлопец прынёс яму запіску, прачытаўшы якую Заслаўскі раптам сабраўся і зьнік, строга заказаўшы, каб я нікому не гаварыў аб тым, што ён быў. Больш па гэтай справе паказаць нічога ня маю. <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div sty...» 288245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>хлопец прынёс яму запіску, прачытаўшы якую Заслаўскі раптам сабраўся і зьнік, строга заказаўшы, каб я нікому не гаварыў аб тым, што ён быў. Больш па гэтай справе паказаць нічога ня маю. <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{c|'''16 (На платох у мястэчку й па вёсках).}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ГРАМАДЗЯНЕ}}!}}</center> {{gap|2em}}Два гады ўжо, як вы зносіце нячуваны прыгнёт і зьнявагу. Два гады, як вы ня можаце вольна дыхнуць, як на вашым карку сядзяць вашыя лютыя ворагі — бальшавікі і жыды. Гэта новыя паны, якія прышлі ў нашу краіну, каб забраць наша дабро, каб зьнішчыць нашу гаспадарку, каб зачыніць нашы праваслаўныя цэрквы, абярнуць іх у жыдоўскія школы.</br> {{gap|2em}}Грамадзяне! Годзе цярпець гэты зьдзек! Годзе быць паслухмянай скацінай, з якой робіць усё, што хоча, няма ведама хто! Усе, каму дорага наша айчызна, хто шануе веру сваю хрысьціянскую, бярэце аружжа и прыходзьце папоўніць рады тых, хто вышаў на змаганьне за волю й жыцьцё.</br> {{gap|2em}}Усе да нас!</br> {{gap|2em}}Усе за аружжа! </br> {{справа|Камандзір вольнага атраду паўстанцаў{{gap|3.5em}}</br>''Заслаўскі.{{gap|2em}}}}<noinclude></noinclude> bfv0p2ne4a2uix14bc76q1pp348gvwh 288271 288245 2026-05-30T19:58:31Z RAleh111 4658 288271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>хлопец прынёс яму запіску, прачытаўшы якую Заслаўскі раптам сабраўся і зьнік, строга заказаўшы, каб я нікому не гаварыў аб тым, што ён быў. Больш па гэтай справе паказаць нічога ня маю. <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{c|'''16 (На платох у мястэчку й па вёсках).}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ГРАМАДЗЯНЕ}}!}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Два гады ўжо, як вы зносіце нячуваны прыгнёт і зьнявагу. Два гады, як вы ня можаце вольна дыхнуць, як на вашым карку сядзяць вашыя лютыя ворагі — бальшавікі і жыды. Гэта новыя паны, якія прышлі ў нашу краіну, каб забраць наша дабро, каб зьнішчыць нашу гаспадарку, каб зачыніць нашы праваслаўныя цэрквы, абярнуць іх у жыдоўскія школы.</br> {{gap|2em}}Грамадзяне! Годзе цярпець гэты зьдзек! Годзе быць паслухмянай скацінай, з якой робіць усё, што хоча, няма ведама хто! Усе, каму дорага наша айчызна, хто шануе веру сваю хрысьціянскую, бярэце аружжа и прыходзьце папоўніць рады тых, хто вышаў на змаганьне за волю й жыцьцё.</br> {{gap|2em}}Усе да нас!</br> {{gap|2em}}Усе за аружжа! </br> {{справа|Камандзір вольнага атраду паўстанцаў{{gap|3.5em}}</br>''Заслаўскі.{{gap|2em}}}}<noinclude></noinclude> iawxx3r3jievan7amz772l9tlabkupu 104 124268 288247 2026-05-30T16:43:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|'''17 (З газэтнае хронікі)}} <center>{{fine|БАНДЫТЫ ЗЛАЧЫНСТВУЮЦЬ}}</center> {{gap|2em}}У раёне Чарняўскай воласьці сабралася хэўра бандытаў, на чале якой стаіць вядомы контр-рэволюцыянэр сын памешчыка гэтай мясцовасьці — Заслаўскі.</br> {{gap|2em}}Банда робіць напады на вё...» 288247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''17 (З газэтнае хронікі)}} <center>{{fine|БАНДЫТЫ ЗЛАЧЫНСТВУЮЦЬ}}</center> {{gap|2em}}У раёне Чарняўскай воласьці сабралася хэўра бандытаў, на чале якой стаіць вядомы контр-рэволюцыянэр сын памешчыка гэтай мясцовасьці — Заслаўскі.</br> {{gap|2em}}Банда робіць напады на вёскі, выніштажае ўсіх, хто мае якую-небудзь блізкасьць да Савецкай улады, не гаворачы ўжо пра комуністых, руйнуе сялянскую гаспадарку. У банду зьбіраюцца ўсе тутэйшыя рэакцыйныя элемэнты, і яна ўсё больш і больш павялічваецца, наганяючы спалох на жыхарства і пагражаючы нават мясцовым савецкім установам.</br> {{gap|2em}}Да зьнішчэньня банды прыняты пільныя меры, але да гэтага часу напасьці на сьлед Заслаўскага не ўдалося. {{ц|'''18}} <center>{{разьбіўка|{{fine|ПРОТОКОЛ}}}}</center> {{АРЦ|пасяджэньня Чарняўскага Рэўкому ад 25 чэрвеня 1919 г.}}<noinclude></noinclude> n88tsr37pnsjbet9qxp2ytudtkt87jf 288270 288247 2026-05-30T19:58:14Z RAleh111 4658 288270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''17 (З газэтнае хронікі)}} <center>{{fine|БАНДЫТЫ ЗЛАЧЫНСТВУЮЦЬ}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}У раёне Чарняўскай воласьці сабралася хэўра бандытаў, на чале якой стаіць вядомы контр-рэволюцыянэр сын памешчыка гэтай мясцовасьці — Заслаўскі.</br> {{gap|2em}}Банда робіць напады на вёскі, выніштажае ўсіх, хто мае якую-небудзь блізкасьць да Савецкай улады, не гаворачы ўжо пра комуністых, руйнуе сялянскую гаспадарку. У банду зьбіраюцца ўсе тутэйшыя рэакцыйныя элемэнты, і яна ўсё больш і больш павялічваецца, наганяючы спалох на жыхарства і пагражаючы нават мясцовым савецкім установам.</br> {{gap|2em}}Да зьнішчэньня банды прыняты пільныя меры, але да гэтага часу напасьці на сьлед Заслаўскага не ўдалося. {{ц|'''18}} <center>{{разьбіўка|{{fine|ПРОТОКОЛ}}}}</center> {{АРЦ|пасяджэньня Чарняўскага Рэўкому ад 25 чэрвеня 1919 г.}}<noinclude></noinclude> rauu6n9a4d9luv3sy9opsv5maeectbk 104 124269 288248 2026-05-30T16:45:33Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|БЕЛАРУСКІ НАРОДЗЕ}}!'''|памер=200%}} {{Водступ|2|em}}Шмат вякоў Ты у чужацкай няволі, шмат крыўды і зьдзеку перанес Ты многапакутны народ. Чужынцы правілі на тваёй зямлі, а Ты, гаспадар нашай Бацькаўшчыны, быў парабкам. {{Водступ|2|em}}Чыя нага...» 288248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|БЕЛАРУСКІ НАРОДЗЕ}}!'''|памер=200%}} {{Водступ|2|em}}Шмат вякоў Ты у чужацкай няволі, шмат крыўды і зьдзеку перанес Ты многапакутны народ. Чужынцы правілі на тваёй зямлі, а Ты, гаспадар нашай Бацькаўшчыны, быў парабкам. {{Водступ|2|em}}Чыя нага не таптала Тваіх ніваў, чыя рука не руйнавала Тваіх хат! А Ты моўчкі зносіў крыўды, цярпліва чакаў лепшых дзён. {{Водступ|2|em}}Лепшыя дні пачаліся: наш прыяцель — Начальнік Польскай Рэспублікі — [[Аўтар:Язэп Пілсудскі|Язэп Пілсудзкі]] — даў згоду прадстаўніком Тваім, каторыя у імені Тваім, Беларускі Народзе, працуюць на супольную нашу карысьць, згоду на формаваньне аружнай сілы — '''Беларускага Народнага Войска.''' {{Водступ|2|em}}З вялікай радасьцю пасылаем Вам — браты аб гэтым вестку. {{Водступ|2|em}}Мы калісьці былі слаўным народам. Мелі сваю слаўную Дзяржаву — Гаспадарство. Увесь сьвет аб нас ведаў! Нашыя землі былі вольнымі і незалежнымі. Мы былі гаспадарамі на сваёй зямлі. {{Водступ|2|em}}'''Волю, свабоду, {{Абмылка|незалежнасьць|незалежнасьць,}} непадзельнасьць нашай Бацькаушчыны — Беларусі''' мы можам зрабіць сягоньня — аружнай сілай нашых сыноў, нашых братоў, любячых сваю родную зямельку. {{Водступ|2|em}}Ворагі нашы бальшавікі — маскоўцы і маскоўскія гэнэралы — [[Аўтар:Антон Дзянікін|Дэнікіны]] націскаюць на нашую зямельку: яны хочуць завясьці у нашым краі свае маскоўскія парадкі. {{Водступ|2|em}}Бойцеся браты-беларусы гэтых парадкаў! {{Водступ|2|em}}Зьдзек і няволю прынясуць яны нам. {{Водступ|2|em}}Толькі тады, калі мы самі парупімся аб сваёй долі, толькі тады, калі з аружжам у руках мы абаронім сваю Бацькаўшчыну ад чужынцаў, тады толькі мы можам пабудаваць свае лепшае сьветлае жыцьцё. {{Водступ|2|em}}Нашыя месты Магілеў, Вітэбск і Смаленск да гэтага часу знаходзяцца у чужацкай няволі. {{Водступ|2|em}}Трэба вызваліць іх! {{Водступ|2|em}}Трэба выгнаць нашых заклятых ворагаў з нашай зямлі! {{Водступ|2|em}}Нашая Маці-Беларусь павінна быць '''Вольнай, Непадзельнай і Незалежнай!''' Браты Беларусы! Хто можа з вас трымаць стрэльбу ў руках — станавіцеся ў рады нашага '''Беларускага Народнага Войска для абароны нашай Бацькаушчыны!''' {{Водступ|2|em}}Моладзь наша краса і надзея! {{Водступ|2|em}}Завем цябе у беларускае войско! {{Водступ|2|em}}Бацькаўшчына наша заве сваіх верных сыноў. {{Калёнтытул|right='''БЕЛАРУСКАЯ ВАЙСКОВАЯ КАМІСІЯ.'''}}<noinclude></noinclude> mn0d0qmndiq17whwp7cwhx6j0ob8y8c 0 124270 288249 2026-05-30T16:47:57Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Беларускі народзе! | безаўтара = | год = 1920 год | пераклад = | секцыя = Адозва | папярэдні = | наступны = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Няхай жыве Беларускае войско|Няхай жыве Беларускае войско]] | анатацыі = Іншыя публіка...» 288249 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Беларускі народзе! | безаўтара = | год = 1920 год | пераклад = | секцыя = Адозва | папярэдні = | наступны = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Няхай жыве Беларускае войско|Няхай жыве Беларускае войско]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Беларускі народзе! (БВК)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920).pdf" from="2" to="2" /> {{Выроўніваньне-канец}} r8ovu1iii760to5xnpy3lmpffrsxu5k 104 124271 288250 2026-05-30T16:51:10Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:2em" |style="width:15em;" |<center>{{разьбіўка|Слухалі}}:</center> |rowspan="10"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="width:12em;" |<center>{{разьбіўка|Пастанавілі}}:</center> |- |{{gap|1em}}''т. Гроцкі''. Становішча ў воласьці робіцца ўсё больш і больш трывожнае. Банда расьц...» 288250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:2em" |style="width:15em;" |<center>{{разьбіўка|Слухалі}}:</center> |rowspan="10"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="width:12em;" |<center>{{разьбіўка|Пастанавілі}}:</center> |- |{{gap|1em}}''т. Гроцкі''. Становішча ў воласьці робіцца ўсё больш і больш трывожнае. Банда расьце. Урэшце мы ня можам лічыць сябе забясьпечанымі ад нападу на валасны цэнтр. Трэба прымаць пільныя і энэргічныя меры. Пакуль што мы ня можам спадзявацца на дапамогу з павету. У нас ёсьць весткі, што сталая сяліба банды ў Кудлатаўскім лесе, што паміж вёсак Кудлатаўкі і Сёмкава. Я прапаную во што:</br>{{gap|1em}}1) Правесьці шырокую агітацыю сярод сялянства, каб зьнішчыць ахапіўшы ўсіх спалох і знайсьці з боку сялянства актыўную дапамогу ў змаганьні з бандытызмам. Для гэтага выслаць на вёску нашых лепшых партыйных і савецкіх працаўнікоў.</br>{{gap|1em}}2) Зараз-жа выслаць атрад Мякуша ў той раён, дзе па вестках знаходзіцца Заслаўскі.</br>{{gap|1em}}3) Тэлеграфаваць у павет аб становішчы ў воласьці і прасіць вайсковае дапамогі.</br>{{gap|1em}}''т. Зянькевіч.</br>.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |style="vertical-align:top;" |{{gap|1em}}Прыняць пропозыцыі т. Гроцкага.<noinclude></noinclude> p2uj7uhgtxmmia5utiu29hbavk5m9n4 104 124272 288251 2026-05-30T18:17:02Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Няхай"/>{{Цэнтар|'''Няхай жыве Беларускае войско.'''|памер=140%}} {{Водступ|2|em}}Самай вялізарнай праявай помачы Польшчы у справе адбудовы беларускай дзяржаўсьці ёсьць ніжэй паданы дэкрэт Начальніка Польскай Дзержавы аб формаваньні беларускага войс...» 288251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Накіравальная рыса||height=2px}} {{Цэнтар|'''Мы доўга цярпелі — цярпець больш ня можам!'''|памер=200%}} {{Накіравальная рыса||height=1px}}</noinclude><section begin="Няхай"/>{{Цэнтар|'''Няхай жыве Беларускае войско.'''|памер=140%}} {{Водступ|2|em}}Самай вялізарнай праявай помачы Польшчы у справе адбудовы беларускай дзяржаўсьці ёсьць ніжэй паданы дэкрэт Начальніка Польскай Дзержавы аб формаваньні беларускага войска: {{Водступ|2|em}}„Узяўшы пад увагу дэкларацыю Беларускай Рады Віленшчыны і Горадзеншчыны ў справе формаваньня беларускага войска пад глаўным польскім командаваньнем барацьбы з усходнім захнатнікам, якая пададзена мне 28 ліпня г. г., а таксама падобныя да гэтага заявы Менскіх Беларускіх грамадзянскіх організацыяў, спаўняю гэту просьбу і загадываю формаваньне беларускіх аддзелаў на гэтакіх асновах: {{Водступ|2|em}}Беларускія аддзелы формуюцца з ахвотнікаў. Дзеля гэтага ў кожным вярбунковым бюро на абшары Беларускіх зямель будзе адзін камісар, або афіцэр і адзін пісар — беларусы. Палкоўніка [[Аўтар:Гасан Канапацкі|Г. {{Разьбіўка|Канапацкага}}]], запрапанаванага мне Беларускай Вайсковай Камісыяй, назначаю камандзірам беларускага войска. {{Водступ|2|em}}Месцом фармаваньне беларускага войска назначаю {{Разьбіўка|Слонім}}. {{Водступ|2|em}}Дзеле організацыйнай і прыгатаваўчай работы назначаю Беларускую Вайсковую Камісыю, якая ў паразуменьні {{Абмылка|і|з}} Камісарыятам Усходнія Зямель і D. O. G. будзе організаваць беларускае войска: {{Водступ|2|em}}1) даючы адпаведныя наказы палк. Канапацкому і {{Водступ|2|em}}2) утвараючы адпаведныя падкамісіі. {{Водступ|2|em}}У склад Камісіі ўваходзяць: палк. Канапацкі, п. Рак-Міхайлоўскі, штабс-капітан [[Аўтар:Францішак Кушаль|Кушэль]], п. [[Аўтар:Павел Аляксюк|Аляксюк]], палк. Якубоўскі, п.п. Мурашко, [[Аўтар:Антон Аўсянік|Аўсянік]], [[Аўтар:Алесь Гарун|Прушынскі]], штабс-капітан Якубоўскі. {{Водступ|2|em}}Месцам працы Камісіі назначаю Менск. {{Водступ|2|em}}Бел. Вайск. Камісіі даручаю зорганізаваць: пэрсональную (кваліфікацыйную) і рэгуляміновую (статутную) падкамісіі. {{Водступ|2|em}}Гэткім парадкам з моманту падпісаньня загаду Галоўным Камандуючым Польскіх войск [[Аўтар:Язэп Пілсудскі|Язэпам Пілсудзкім]], верым, почпецца запраўды арганізацыя Беларускага Войска. Пачнецца організацыя нацыянальнай збройной сілы, тэй сілы, якой беларусы дабіваліся, пачынаючы з першага зьезду пасля рэволюцыі ў Расіі, якой дамагаліся на ўсіх малых агульна-беларускіх і вайсковых, якую тварыць урачыста пастанавіў Усебеларускі Конгрэс 1917 году. Пачынаецца сапраўды тварэньне тае нацыянальнае сілы, якой добівалася яшчэ Беларуская Рада ў Вільні, якой дамагаўся Беларускі Зьезд Віленшчыны і Горадзеншчыны ў чэрвені, 1919 г. якой дабівалася ўвесь час Цэнтральная Беларуская Рада Віленшчыны і Горадзеншчыны, — настала часіна, якой чакалі і жадалі, аб якой тужылі усе з Беларускай зямлі, звольненая польскім войскам од бальшавікоў. {{Водступ|2|em}}Войско — гэта залог будаваньня свайго гаспадарства. Войско у нас павінно быць шчыра-нацыянальным. Ніякая Дэнікінская ці [[Аўтар:Аляксандр Калчак|Колчакоўская]] орыентацыя не павінна знайсьці ў ім месца. Гэткага элемэнту трэба сьцерагчыся ў Беларускім Войску. Арганізаваць своё нацыянальнае войско мы павінны ўзіраючыся на тое, як тварылося нацыянальнае войско ў Польшчы, Літве, Латвіі, Эстоніі і Украіне ([[Аўтар:Сымон Пятлюра|Петлюра]]). {{Водступ|2|em}}Нашая Бацькаўшчына Беларусь — гэта цяпер ужо край, каторы сапраўды жадае свайго незалежнага гаспадарства і мы павінны і можам {{Абмылка|сварыць|стварыць}} сваю нацыянальную армію і мы яе створым. Створым яе такую, што яна будзе ваяваць проці ўсіх непрыяцелаў нашае Бацькаўшчыны, ці гэта будуць бальшавікі, ці Дэнікін. [[Файл:Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920). Узор 3.png|120px|center]] <section end="Няхай"/> <section begin="1"/>{{block center/s}} {{Цэнтар|'''Салдацкіе песьні.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|1.<br />''Як выправілі на вайну''.}} Выправіла сына маці<br /> Родны край адваяваці;<br /> А пры гэтым загадала,<br /> Каб у бітвах быў удалы.<br /> {{gap|1.5em}}„Бо, сыночку, калі не, —<br /> Не варочайся ка мне.“<br /> {{gap|3.5em}}Раз, два тры.<br /> {{gap|3.5em}}Ад зары і да зары<br /> {{gap|3.5em}}Будзем біцца<br /> {{gap|3.5em}}Весяліцца.<br /> Бацька з сынам разлучыўся<br /> І пра гатым засмуціўся:<br /> {{gap|1.5em}}„Я няшчасны, бо старэнькі<br /> Ты шчасьлівы маладзенькі.<br /><section end="1"/><noinclude></noinclude> 6bqbkqp76u47gbzt4v688dqvndikgie 0 124273 288252 2026-05-30T18:19:01Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Няхай жыве Беларускае войско | безаўтара = | год = 1920 год | пераклад = | секцыя = Адозва | папярэдні = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Беларускі народзе!|Беларускі народзе!]] | наступны = Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/С...» 288252 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Няхай жыве Беларускае войско | безаўтара = | год = 1920 год | пераклад = | секцыя = Адозва | папярэдні = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Беларускі народзе!|Беларускі народзе!]] | наступны = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Салдацкіе песьні/I|I. Як выправілі на вайну]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920).pdf" from="3" to="3" onlysection="Няхай" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Няхай жыве Беларускае войско}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] k4ummcedd37cg686oyzvz0lgltokb2f 288254 288252 2026-05-30T18:19:42Z Gleb Leo 2440 288254 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Няхай жыве Беларускае войско | безаўтара = | год = 1920 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Беларускі народзе!|Беларускі народзе!]] | наступны = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Салдацкіе песьні/I|I. Як выправілі на вайну]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920).pdf" from="3" to="3" onlysection="Няхай" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Няхай жыве Беларускае войско}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] 1eyn0pljg0wtg2y9ml37quhh5wcm0y9 104 124274 288255 2026-05-30T18:49:55Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''19}} <center>{{fine|СТАРШЫНІ РЭЎКОМУ ГРОЦКАМУ}}</center> {{gap|2em}}Ня шукай мяне ў лесе шумлівым, пад зялёнаю сховай разложыстых дрэў». Дый наогул — кінь ты, усё роўна ня зловіш. Лепш пачакай, хутка ўбачымся… {{калёнтытул|left=26-VI-19 г.|right=Твой шчыры вораг{{gap|4.5em}}</br>''Засл...» 288255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|'''19}} <center>{{fine|СТАРШЫНІ РЭЎКОМУ ГРОЦКАМУ}}</center> {{gap|2em}}Ня шукай мяне ў лесе шумлівым, пад зялёнаю сховай разложыстых дрэў». Дый наогул — кінь ты, усё роўна ня зловіш. Лепш пачакай, хутка ўбачымся… {{калёнтытул|left=26-VI-19 г.|right=Твой шчыры вораг{{gap|4.5em}}</br>''Заслаўскі».{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''20}} <center>{{fine|т. {разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> {{gap|2em}}Я зноў пішу Вам. Помніце тую запіску ад невядомае Ніны, якую вы атрымалі, як толькі прыехалі к нам? Я знаю, Вы пасьмяяліся толькі. Ды зрабіць іначай вы й не маглі. Пэўна, падумалі: «Во, распусьніца нейкая, на шыю чапляецца з першага дня»… Так, вядома распусьніца, бо хіба-ж іншы хто мог так зрабіць? Распусьніца, так, я гэта адкрыта кажу Вам. Як кажуць — простытутка. Ну, што-ж, доля такая… Але цяпер я ня маю замеру чапляцца на шыю Вам — не да таго цяпер Вам, дый мне таксама. Вы, пэўна, зноў будзеце сьмяяцца, калі я скажу, што хачу вас бачыць і гаварыць пра сур’ёзныя грамадзкія справы. Простытутка і грамадзкія справы… Дзіўна, сапраўды? І сьмешна? Але чаго ня бывае на сьвеце! Калі Вы захочаце са мной убачыцца, Вы пераканаецеся, што й такі чалавек, як я, можа знадабіцца ў вашай справе. Я сама ня ведаю, чаму мне захацелася гэта зрабіць. Можа ўсё тое, што перажыла я, што сьцярпела за сваё ня вельмі<noinclude></noinclude> q1s40292p5bwv77i52y863c3rm7c1kw 288256 288255 2026-05-30T18:51:10Z RAleh111 4658 288256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|'''19}} <center>{{fine|СТАРШЫНІ РЭЎКОМУ ГРОЦКАМУ}}</center> {{gap|2em}}Ня шукай мяне ў лесе шумлівым, пад зялёнаю сховай разложыстых дрэў». Дый наогул — кінь ты, усё роўна ня зловіш. Лепш пачакай, хутка ўбачымся… {{калёнтытул|left=26-VI-19 г.|right=Твой шчыры вораг{{gap|4.5em}}</br>''Заслаўскі».{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''20}} <center>{{fine|т. {{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> {{gap|2em}}Я зноў пішу Вам. Помніце тую запіску ад невядомае Ніны, якую вы атрымалі, як толькі прыехалі к нам? Я знаю, Вы пасьмяяліся толькі. Ды зрабіць іначай вы й не маглі. Пэўна, падумалі: «Во, распусьніца нейкая, на шыю чапляецца з першага дня»… Так, вядома распусьніца, бо хіба-ж іншы хто мог так зрабіць? Распусьніца, так, я гэта адкрыта кажу Вам. Як кажуць — простытутка. Ну, што-ж, доля такая… Але цяпер я ня маю замеру чапляцца на шыю Вам — не да таго цяпер Вам, дый мне таксама. Вы, пэўна, зноў будзеце сьмяяцца, калі я скажу, што хачу вас бачыць і гаварыць пра сур’ёзныя грамадзкія справы. Простытутка і грамадзкія справы… Дзіўна, сапраўды? І сьмешна? Але чаго ня бывае на сьвеце! Калі Вы захочаце са мной убачыцца, Вы пераканаецеся, што й такі чалавек, як я, можа знадабіцца ў вашай справе. Я сама ня ведаю, чаму мне захацелася гэта зрабіць. Можа ўсё тое, што перажыла я, што сьцярпела за сваё ня вельмі<noinclude></noinclude> 5pwsxof2f1v9w0n8rvxa9m5qjdv5ch6 288269 288256 2026-05-30T19:57:11Z RAleh111 4658 288269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|'''19}} <center>{{fine|СТАРШЫНІ РЭЎКОМУ ГРОЦКАМУ}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Ня шукай мяне ў лесе шумлівым, пад зялёнаю сховай разложыстых дрэў». Дый наогул — кінь ты, усё роўна ня зловіш. Лепш пачакай, хутка ўбачымся… {{калёнтытул|left=</br>26-VI-19 г.|right=Твой шчыры вораг{{gap|4.5em}}</br>''Заслаўскі».{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''20}} <center>{{fine|т. {{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Я зноў пішу Вам. Помніце тую запіску ад невядомае Ніны, якую вы атрымалі, як толькі прыехалі к нам? Я знаю, Вы пасьмяяліся толькі. Ды зрабіць іначай вы й не маглі. Пэўна, падумалі: «Во, распусьніца нейкая, на шыю чапляецца з першага дня»… Так, вядома распусьніца, бо хіба-ж іншы хто мог так зрабіць? Распусьніца, так, я гэта адкрыта кажу Вам. Як кажуць — простытутка. Ну, што-ж, доля такая… Але цяпер я ня маю замеру чапляцца на шыю Вам — не да таго цяпер Вам, дый мне таксама. Вы, пэўна, зноў будзеце сьмяяцца, калі я скажу, што хачу вас бачыць і гаварыць пра сур’ёзныя грамадзкія справы. Простытутка і грамадзкія справы… Дзіўна, сапраўды? І сьмешна? Але чаго ня бывае на сьвеце! Калі Вы захочаце са мной убачыцца, Вы пераканаецеся, што й такі чалавек, як я, можа знадабіцца ў вашай справе. Я сама ня ведаю, чаму мне захацелася гэта зрабіць. Можа ўсё тое, што перажыла я, што сьцярпела за сваё ня вельмі<noinclude></noinclude> q06z1l76i9wqwrdmszrfkgpf3yikjca 104 124275 288257 2026-05-30T19:00:36Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «прыгожае жыцьцё, можа ўсё гэта раптам радзіла ўва мне злосьць і нянавісьць, якая штурхае мяне на гэта, якая прымушае ісьці да вас, далучыцца ўсёй істотай да вашых імкненьняў, да вашай работы? Можа й так? Я сама ня ведаю, што мной кіруе. Я раскажу Вам усё, як...» 288257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>прыгожае жыцьцё, можа ўсё гэта раптам радзіла ўва мне злосьць і нянавісьць, якая штурхае мяне на гэта, якая прымушае ісьці да вас, далучыцца ўсёй істотай да вашых імкненьняў, да вашай работы? Можа й так? Я сама ня ведаю, што мной кіруе. Я раскажу Вам усё, як убачымся, я раскажу Вам пра ўсё жыцьцё маё, у якім Вы, пэўна, знойдзеце многа цікавага. І я спадзяюся, што Вы паможаце мне разабрацца ў маёй душэўнай блытаніне, вызначыць месца маё ў жыцьці і паможаце мне зрабіць тое, што я надумала. Пакуль што — бывайце! {{справа|''Ніна.{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''21}} <center>{{fine|У N-скі ПАВЯТОВЫ КАМІТЭТ РКП(б)}}</center> {{gap|2em}}Абавязак старога сумленнага партыйца прымушае мяне апісаць вам сапраўднае становішча ў нашай Чарняўскай воласьці. Становішча гэта вельмі і вельмі небясьпечнае. Бандытызм усё расьце, пагражае неўзабаве ахапіць усю воласьць і перакінуцца за яе межы. Жыхарства траціць давер’е да Савецкае ўлады, бо бачыць, што яна нічога ня можа зрабіць, каб зьнішчыць бандытызм. Прычыны ўсяго гэтага — няўдалае, няўмелае кіраўніцтва таварыша, які стаіць на чале Рэв. камітэту. Трэба прыняць пільныя меры, бо йначай можна чакаць вялікай небясьпекі для ўсяго павету. {{калёнтытул|left=</br>{{gap|1.5em}}27 чэрвеня 19 г.|right=Сябра рэўкому{{gap|4.5em}}</br>''Зянькевіч.{{gap|1.5em}}}}<noinclude></noinclude> 6cp8ynfvfbcu0m8f9j4dw0aih3an20x 288268 288257 2026-05-30T19:56:33Z RAleh111 4658 288268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>прыгожае жыцьцё, можа ўсё гэта раптам радзіла ўва мне злосьць і нянавісьць, якая штурхае мяне на гэта, якая прымушае ісьці да вас, далучыцца ўсёй істотай да вашых імкненьняў, да вашай работы? Можа й так? Я сама ня ведаю, што мной кіруе. Я раскажу Вам усё, як убачымся, я раскажу Вам пра ўсё жыцьцё маё, у якім Вы, пэўна, знойдзеце многа цікавага. І я спадзяюся, што Вы паможаце мне разабрацца ў маёй душэўнай блытаніне, вызначыць месца маё ў жыцьці і паможаце мне зрабіць тое, што я надумала. Пакуль што — бывайце! {{справа|''Ніна.{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''21}} <center>{{fine|У N-скі ПАВЯТОВЫ КАМІТЭТ РКП(б)}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Абавязак старога сумленнага партыйца прымушае мяне апісаць вам сапраўднае становішча ў нашай Чарняўскай воласьці. Становішча гэта вельмі і вельмі небясьпечнае. Бандытызм усё расьце, пагражае неўзабаве ахапіць усю воласьць і перакінуцца за яе межы. Жыхарства траціць давер’е да Савецкае ўлады, бо бачыць, што яна нічога ня можа зрабіць, каб зьнішчыць бандытызм. Прычыны ўсяго гэтага — няўдалае, няўмелае кіраўніцтва таварыша, які стаіць на чале Рэв. камітэту. Трэба прыняць пільныя меры, бо йначай можна чакаць вялікай небясьпекі для ўсяго павету. {{калёнтытул|left=</br>{{gap|1.5em}}27 чэрвеня 19 г.|right=Сябра рэўкому{{gap|4.5em}}</br>''Зянькевіч.{{gap|1.5em}}}}<noinclude></noinclude> 1eobcppmnumj4b3bm5obblpwlbij9fu 104 124276 288258 2026-05-30T19:10:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''22}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ЛІСТ}}}}</center> {{gap|2em}}Міламу майму мужу Саўку Ларывонаву Мякушу ад законнае супругі яго Арыны Аксэнтавай Мякушыхі.</br> {{gap|2em}}У першых страках майго ліста сьпяшу паведаміць вас, дарагі мой муж Саўка Ларывонаў, што мы жывы і здаровы...» 288258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|'''22}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ЛІСТ}}}}</center> {{gap|2em}}Міламу майму мужу Саўку Ларывонаву Мякушу ад законнае супругі яго Арыны Аксэнтавай Мякушыхі.</br> {{gap|2em}}У першых страках майго ліста сьпяшу паведаміць вас, дарагі мой муж Саўка Ларывонаў, што мы жывы і здаровы, чаго і вам жадаю <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}Яшчэ кланяецца сын ваш Рыгор Саўкаў Мякушаў і ён ужо хадзіць пачынае і гаворыць «тата» і «мама». А жонка твайго прадсядацеля круціцца і хлапцоў водзіць, а пра яго й ня ўспомніць. І скажы яму, што яна б…… і круціцца, як апошняя шлюха. <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{справа|Астаюся ваша любімая супруга{{gap|4.5em}}</br>''Арына Мякушыха.{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''23}} <center>{{fine|(У БЛЁК-НОЦЕ ГРОЦКАГА)}}</center> {{gap|2em}}28 чэрв. 19 г. Першы раз у жыцьці бяруся пісаць дзеньнік. Дзіка й неразумна. Але-ж неяк так чалавек ужо ўроджан, што, калі гора-бяда якая, калі цяжкім жыцьцё робіцца, дык хочацца, як той казаў, выліць каму-небудзь сваю душу, падзяліцца думкамі й перажываньнямі. Раней ёй пісаў, выліваў<noinclude></noinclude> rvoleplb0eay86cm5htygwhnycllph8 288267 288258 2026-05-30T19:55:56Z RAleh111 4658 288267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|'''22}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ЛІСТ}}}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Міламу майму мужу Саўку Ларывонаву Мякушу ад законнае супругі яго Арыны Аксэнтавай Мякушыхі.</br> {{gap|2em}}У першых страках майго ліста сьпяшу паведаміць вас, дарагі мой муж Саўка Ларывонаў, што мы жывы і здаровы, чаго і вам жадаю <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}Яшчэ кланяецца сын ваш Рыгор Саўкаў Мякушаў і ён ужо хадзіць пачынае і гаворыць «тата» і «мама». А жонка твайго прадсядацеля круціцца і хлапцоў водзіць, а пра яго й ня ўспомніць. І скажы яму, што яна б…… і круціцца, як апошняя шлюха. <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{справа|Астаюся ваша любімая супруга{{gap|4.5em}}</br>''Арына Мякушыха.{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''23}} <center>{{fine|(У БЛЁК-НОЦЕ ГРОЦКАГА)}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}28 чэрв. 19 г. Першы раз у жыцьці бяруся пісаць дзеньнік. Дзіка й неразумна. Але-ж неяк так чалавек ужо ўроджан, што, калі гора-бяда якая, калі цяжкім жыцьцё робіцца, дык хочацца, як той казаў, выліць каму-небудзь сваю душу, падзяліцца думкамі й перажываньнямі. Раней ёй пісаў, выліваў<noinclude></noinclude> 56p7gt0wpqyvnkyazcdu7f8tk2uj0q8 104 124277 288259 2026-05-30T19:16:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «усё, раскрываў душу. А цяпер? — Мякуш ёсьць… Але ён не зразумее ўсё роўна. Не, ён надта просты для гэтага. Ён так, як жонка яго: «круціцца», «хлопцаў водзіць», «б……» і ўсё, на гэтым канец, больш ня можа быць гутаркі й думкі… А ў мяне ня выходзіць так. Мне шко...» 288259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>усё, раскрываў душу. А цяпер? — Мякуш ёсьць… Але ён не зразумее ўсё роўна. Не, ён надта просты для гэтага. Ён так, як жонка яго: «круціцца», «хлопцаў водзіць», «б……» і ўсё, на гэтым канец, больш ня можа быць гутаркі й думкі… А ў мяне ня выходзіць так. Мне шкода, што разьбіўся той пекны будынак, які я пабудаваў з сваіх мар, што запэцкаўся ў гразь той вобраз, які я стварыў у думцы сваёй, які я злучыў з яе асобай. Эх, Каця, Каця! Ці ведае яна, як цяжка мне разлучацца з тымі думкамі, марамі, якія я песьціў, гадаваў у сабе з першага дня знаёмства з ёй? Якая яна была любая, простая тады, якой блізкай, роднай здавалася! Думалася, што можна сьмела пайсьці з ёй у жыцьцё, што шчырым, верным таварышом будзе, памоцнікам… А мо’ трэба было сюды яе ўзяць, каб акунуцца разам у стыхію жыцьця? Мо’-б гэта стыхія бурлівая зрадніла, зьвязала путамі таварыства?.. Але не, усё роўна. Так яшчэ лепш, што адразу выявілася. Лягчэй так усё-ткі…</br> {{gap|2em}}Ну, годзе. Досыць папускаць лейцы, бо так дакаціцца можна чорт ведама да чаго. Час не такі, каб раставаць у блакітна-ружовай чмуце розных «перажываньняў». Агульная справа прымушае забыцца на асабовае, растапіць гэта асабовае ў тым шырокім, агнёвым, што гарыць, бушуе магутным уздымам, што з грукатам, з гулам варочае камні цяжкія гісторыі. І нічога няма тут такога — зусім проста. Толькі больш працаваць, так працаваць,<noinclude></noinclude> nffgfg0hrt4d56ujbirnzqol455w3kg 104 124278 288260 2026-05-30T19:26:38Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «каб часу ня было на думкі розныя. І тады на ўсё-чыста забудзешся. А калі адгукнецца часам глыбока там недзе, у сэрцы ці яшчэ дзе-небудзь, — тады зубы сашчэрыў ды йзноў за работу.</br> {{gap|2em}}Так. Здаецца справы наладжваюцца ў нас. Жыхарства блізка што заспако...» 288260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>каб часу ня было на думкі розныя. І тады на ўсё-чыста забудзешся. А калі адгукнецца часам глыбока там недзе, у сэрцы ці яшчэ дзе-небудзь, — тады зубы сашчэрыў ды йзноў за работу.</br> {{gap|2em}}Так. Здаецца справы наладжваюцца ў нас. Жыхарства блізка што заспакоена. Сярод сялян моцнае абурэньне супроць бандытаў. Пры гэткіх абставінах можна ўраз справіцца з імі. Але сярод нашых ёсьць здрада. Адкуль-жа б ведаў Заслаўскі ўсё, што мы толькі надумаем рабіць? І што, калі спраўдзяцца мае падазрэньні? <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}А гэта… Пашлю сёньня к ёй. Хай прыдзе. Цікава. А мо’ паспрабаваць замяніць тое туманнае, зыбкае, больш простым, рэальным? Мо’ пашукаць у гэтай дзяўчыне спосабу пазбыцца шчымлівых успамінаў аб тэй? Кажуць, што клін выганяецца клінам… <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{ц|'''24}} <center>{{fine|ЗАГОРНАЯ, 17. HIHE}}</center> {{gap|2em}}Тое, што Вы напісалі мне апошні раз, зацікавіла мяне і як савецкага працаўніка і проста, як чалавека. Ахвотна пабачуся з Вамі. Калі гэта Вас не компромэтуе, прыходзьце да мяне сёньня ўвечары. Буду чакаць. {{справа|''Гроцкі.{{gap|1.5em}}}}<noinclude></noinclude> mzc0xeaomzqnkyjp925bp8zaldfwrd1 288266 288260 2026-05-30T19:55:19Z RAleh111 4658 288266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>каб часу ня было на думкі розныя. І тады на ўсё-чыста забудзешся. А калі адгукнецца часам глыбока там недзе, у сэрцы ці яшчэ дзе-небудзь, — тады зубы сашчэрыў ды йзноў за работу.</br> {{gap|2em}}Так. Здаецца справы наладжваюцца ў нас. Жыхарства блізка што заспакоена. Сярод сялян моцнае абурэньне супроць бандытаў. Пры гэткіх абставінах можна ўраз справіцца з імі. Але сярод нашых ёсьць здрада. Адкуль-жа б ведаў Заслаўскі ўсё, што мы толькі надумаем рабіць? І што, калі спраўдзяцца мае падазрэньні? <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}А гэта… Пашлю сёньня к ёй. Хай прыдзе. Цікава. А мо’ паспрабаваць замяніць тое туманнае, зыбкае, больш простым, рэальным? Мо’ пашукаць у гэтай дзяўчыне спосабу пазбыцца шчымлівых успамінаў аб тэй? Кажуць, што клін выганяецца клінам… <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{ц|'''24}} <center>{{fine|ЗАГОРНАЯ, 17. HIHE}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Тое, што Вы напісалі мне апошні раз, зацікавіла мяне і як савецкага працаўніка і проста, як чалавека. Ахвотна пабачуся з Вамі. Калі гэта Вас не компромэтуе, прыходзьце да мяне сёньня ўвечары. Буду чакаць. {{справа|''Гроцкі.{{gap|1.5em}}}}<noinclude></noinclude> irkogvp22ms2jsao3e1dnt24r4ho9sk 104 124279 288261 2026-05-30T19:35:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''25}} <center>{{fine|ГОРАД N. КАЦЯРЫНЕ МАКАРАЎНЕ ГРОЦКАЙ}}</center> {{gap|2em}}Мяне перш дзівіла Ваша маўчаньне. Цяпер мне ўсё ясна і зразумела. Я не скажу, што я чакаў такога канца, але думка аб магчымасьці гэтага даўно ўжо жыла ўва мне. Мяне часта забірала сумненьне: ц...» 288261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|'''25}} <center>{{fine|ГОРАД N. КАЦЯРЫНЕ МАКАРАЎНЕ ГРОЦКАЙ}}</center> {{gap|2em}}Мяне перш дзівіла Ваша маўчаньне. Цяпер мне ўсё ясна і зразумела. Я не скажу, што я чакаў такога канца, але думка аб магчымасьці гэтага даўно ўжо жыла ўва мне. Мяне часта забірала сумненьне: ці не памыліўся я ў Вас, ці не стварыў я сам сабе нейкую мару, якую па непаразуменьні злучыў з Вашай асобай? — Так яно й вышла.</br> {{gap|2em}}Я сам ня ведаю добра, нашто я пішу Вам. Пэўна лішняе гэта. Але мне хочацца ўсё-ткі сказаць Вам колькі слоў, ''апошніх'' слоў. Эх, Каця, Каця! Як цяжка было мне, калі я ўзнаў і зразумеў, што памыліўся ў табе. Мне й цяпер яшчэ цяжка бывае часамі, калі старое ўспомніцца. Але я знаходжу ўцеху сабе ў безадхлыннай рабоце. Ды яшчэ часамі ў іншым у нечым. Хочаш, скажу?.. — У абнімках жанчыны, якую завуць простытуткай. Ты, пэўна, моршчышся? Дарма, бо часамі простытуткі бываюць лепшыя за «сумленных» жанчын. Ды ўрэшце, хто разьбярэ, дзе канчаецца сумленная жанчына, а пачынаецца простытутка?..</br> {{gap|2em}}Ну, годзе. У мяне ёсьць просьба да Вас. Апошняя просьба. Не завіце нідзе і ніколі сябе маёй жонкай, бо Вы ёй ніколі ня былі і ня будзеце. {{справа|''Гроцкі.{{gap|1.5em}}}} {{gap|1.5em}}1 ліпеня 19 г.<noinclude></noinclude> 2vegx68nbqxhzli8upsovp4lgqpberc 288265 288261 2026-05-30T19:55:01Z RAleh111 4658 288265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|'''25}} <center>{{fine|ГОРАД N. КАЦЯРЫНЕ МАКАРАЎНЕ ГРОЦКАЙ}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Мяне перш дзівіла Ваша маўчаньне. Цяпер мне ўсё ясна і зразумела. Я не скажу, што я чакаў такога канца, але думка аб магчымасьці гэтага даўно ўжо жыла ўва мне. Мяне часта забірала сумненьне: ці не памыліўся я ў Вас, ці не стварыў я сам сабе нейкую мару, якую па непаразуменьні злучыў з Вашай асобай? — Так яно й вышла.</br> {{gap|2em}}Я сам ня ведаю добра, нашто я пішу Вам. Пэўна лішняе гэта. Але мне хочацца ўсё-ткі сказаць Вам колькі слоў, ''апошніх'' слоў. Эх, Каця, Каця! Як цяжка было мне, калі я ўзнаў і зразумеў, што памыліўся ў табе. Мне й цяпер яшчэ цяжка бывае часамі, калі старое ўспомніцца. Але я знаходжу ўцеху сабе ў безадхлыннай рабоце. Ды яшчэ часамі ў іншым у нечым. Хочаш, скажу?.. — У абнімках жанчыны, якую завуць простытуткай. Ты, пэўна, моршчышся? Дарма, бо часамі простытуткі бываюць лепшыя за «сумленных» жанчын. Ды ўрэшце, хто разьбярэ, дзе канчаецца сумленная жанчына, а пачынаецца простытутка?..</br> {{gap|2em}}Ну, годзе. У мяне ёсьць просьба да Вас. Апошняя просьба. Не завіце нідзе і ніколі сябе маёй жонкай, бо Вы ёй ніколі ня былі і ня будзеце. {{справа|''Гроцкі.{{gap|1.5em}}}} {{gap|1.5em}}1 ліпеня 19 г.<noinclude></noinclude> 2kzcz6kufaqv62zb4q973vuwnigiy96 104 124280 288262 2026-05-30T19:47:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''26}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> {{gap|2em}}Нікаю, як сабака, высалапіўшы язык. Здаецца, натрапіў на гарачы сьлед. Мой атрад удвая пабольшаў. Далучыліся хлопцы сялянскія. Не раўнуючы, як на ваўкоў вышлі з аблавай. Адным словам, прыяцель, усё добра. Т...» 288262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|'''26}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> {{gap|2em}}Нікаю, як сабака, высалапіўшы язык. Здаецца, натрапіў на гарачы сьлед. Мой атрад удвая пабольшаў. Далучыліся хлопцы сялянскія. Не раўнуючы, як на ваўкоў вышлі з аблавай. Адным словам, прыяцель, усё добра. Так што скора зловім. А хітры, халера, як чорт… {{справа|''Мякуш Саўка.{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''27}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ТЭЛЕГРАМА}}}}</center> <center>30-VI-19 N партком</center> {{gap|2em}}Становішча адчайнае кропка зьнімеце Гроцката прымайце меры. {{справа|''Зянькевіч.{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''28}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ТЭЛЕГРАМА}}}}</center> <center>3-VII-19 Чарняўка рэўком Гроцкаму</center> {{gap|2em}}Перадайце справы часова Зянькевічу прыяжджайце незабаўна N {{справа|Сакратар парткому ''(подпіс).{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''29}} <center>{{fine|(У БЛЁК-НОЦЕ ГРОЦКАГА)}}</center> {{gap|2em}}3 ліпеня 19 г. Зноў пішу. Зноў хочацца падзяліцца хаця з паперай сваймі думкамі. Тэлеграма з парткому… Ці ехаць, ці не? — Не, тут, мусіць, непаразуменьне нейкае. У такі момант нельга пакідаць<noinclude></noinclude> 4x14kzq09utb4gkj9ys70mwj3a7m519 288263 288262 2026-05-30T19:49:33Z RAleh111 4658 288263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|'''26}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> {{gap|2em}}Нікаю, як сабака, высалапіўшы язык. Здаецца, натрапіў на гарачы сьлед. Мой атрад удвая пабольшаў. Далучыліся хлопцы сялянскія. Не раўнуючы, як на ваўкоў вышлі з аблавай. Адным словам, прыяцель, усё добра. Так што скора зловім. А хітры, халера, як чорт… {{справа|''Мякуш Саўка.{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''27 {{fine|{{разьбіўка|ТЭЛЕГРАМА}}}}}} <center>30-VI-19 N партком</center> {{gap|2em}}Становішча адчайнае кропка зьнімеце Гроцката прымайце меры. {{справа|''Зянькевіч.{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''28 {{fine|{{разьбіўка|ТЭЛЕГРАМА}}}}}} <center>3-VII-19 Чарняўка рэўком Гроцкаму</center> {{gap|2em}}Перадайце справы часова Зянькевічу прыяжджайце незабаўна N {{справа|Сакратар парткому ''(подпіс).{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''29}} <center>{{fine|(У БЛЁК-НОЦЕ ГРОЦКАГА)}}</center> {{gap|2em}}3 ліпеня 19 г. Зноў пішу. Зноў хочацца падзяліцца хаця з паперай сваймі думкамі. Тэлеграма з парткому… Ці ехаць, ці не? — Не, тут, мусіць, непаразуменьне нейкае. У такі момант нельга пакідаць<noinclude></noinclude> ab59rxqdzr9l9obaeg7cqb3hdvggg8h 288264 288263 2026-05-30T19:54:35Z RAleh111 4658 288264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|'''26}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Нікаю, як сабака, высалапіўшы язык. Здаецца, натрапіў на гарачы сьлед. Мой атрад удвая пабольшаў. Далучыліся хлопцы сялянскія. Не раўнуючы, як на ваўкоў вышлі з аблавай. Адным словам, прыяцель, усё добра. Так што скора зловім. А хітры, халера, як чорт… {{справа|''Мякуш Саўка.{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''27 {{fine|{{разьбіўка|ТЭЛЕГРАМА}}}}}} <center>30-VI-19 N партком</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Становішча адчайнае кропка зьнімеце Гроцката прымайце меры. {{справа|''Зянькевіч.{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''28 {{fine|{{разьбіўка|ТЭЛЕГРАМА}}}}}} <center>3-VII-19 Чарняўка рэўком Гроцкаму</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Перадайце справы часова Зянькевічу прыяжджайце незабаўна N {{справа|Сакратар парткому ''(подпіс).{{gap|1.5em}}}} {{ц|'''29}} <center>{{fine|(У БЛЁК-НОЦЕ ГРОЦКАГА)}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}3 ліпеня 19 г. Зноў пішу. Зноў хочацца падзяліцца хаця з паперай сваймі думкамі. Тэлеграма з парткому… Ці ехаць, ці не? — Не, тут, мусіць, непаразуменьне нейкае. У такі момант нельга пакідаць<noinclude></noinclude> jv2d84rfywqi9v2tgs3o7kp7dq4mtl8 104 124281 288281 2026-05-30T20:09:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «свайго месца. Я павінен быць тут, гэтага патрабуе справа. Ня йначай тут нечыя злосныя хітрыкі, бо ў апошнім даносе я добра выклаў сапраўдны стан воласьці, і парткому павінна быць ясна, што я не магу цяпер выехаць адсюль. Трэба скарыстаць сучасны настрой с...» 288281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>свайго месца. Я павінен быць тут, гэтага патрабуе справа. Ня йначай тут нечыя злосныя хітрыкі, бо ў апошнім даносе я добра выклаў сапраўдны стан воласьці, і парткому павінна быць ясна, што я не магу цяпер выехаць адсюль. Трэба скарыстаць сучасны настрой сялянства, узрушанага супроць злачынцаў, каб ураз расправіцца з бандытызмам. Раптоўны выезд, замена старшыні рэўкому ў такі напружаны момант, бязумоўна, народзіць розныя чуткі і плёткі і шкодна адаб’ецца на справе. <div style="width:100%; position:relative;"><div style="display:inline; position:relative; padding-right:0.5em;"></div><div style="position:absolute; width:100%; right:0px; bottom:0px; z-index:0; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right;"><div style="display:inline; float:right;">{{{dottext|{{Зьмест старонак з кропкамі/5|{{{symbol|.}}}|{{{5|}}} }}{{{dotend|}}}}}}</div></div></div> {{gap|2em}}А дзіўна як складаецца жыцьцё! Ужо тыдзень, як я знаюся з Нінай. Ужо тыдзень, як я прыглядаюся да яе і знаходжу ў ёй усё больш і больш цікавага. Простытутка… Я-б не назваў яе так, мая мерка ня гэткая. Што-ж там, што жыцьцё, як кажуць, «распуснае». Але хіба-ж можна назваць простытуткай таго, у кім так многа здаровых жывых парываньняў, у каго душа поўніцца такімі цэльнымі, такімі шчырымі пачуцьцямі?</br> {{gap|2em}}Жыцьцё над ёй пасьмяялася, добра пакомчыла яе. Ня жыцьцё, а лад той злачынны стары. Яна адна з тых нездаволеных, злосных, што поўны вострага магутнага протэсту, што гатовы гэты протэст абярнуць у гарачую ўпартую чыннасьць, у дзейнае парываньне. Яна прышла цяпер да нас. Я ня верыў адразу, мне сьмешна было. Цяпер ужо ясна мне, што яна сапраўды прышла. Прышла, бо зразумела, што яна — наша, што протэст — яе гэта наш агульны<noinclude></noinclude> r0y0ju7uruekssu30kgxubao6hhfums 0 124282 288283 2026-05-30T20:16:33Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Адзін дзень у арміі „Зялёнага Дуба“]] у [[Адзін дзень у арміі «Зялёнага Дуба»]] 288283 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Адзін дзень у арміі «Зялёнага Дуба»]] q19sr9s8drk4xurqu9db35517zwnfjh 104 124283 288284 2026-05-30T20:22:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «протэст, які выліўся ў рэволюцыю, што нездаволеньне яе — гэта адвечнае агульнае нездаволеньне ўсіх, каго ціснуў, ламаў стары лад.</br> {{gap|2em}}Яна, відаць, кахае мяне. Сьмешна неяк — ні з таго ні з сяго… А я? — Мне з ёй лягчэй, я забываюся на тую. Я гавару з ёй,...» 288284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>протэст, які выліўся ў рэволюцыю, што нездаволеньне яе — гэта адвечнае агульнае нездаволеньне ўсіх, каго ціснуў, ламаў стары лад.</br> {{gap|2em}}Яна, відаць, кахае мяне. Сьмешна неяк — ні з таго ні з сяго… А я? — Мне з ёй лягчэй, я забываюся на тую. Я гавару з ёй, як з таварышом, і яна разумее мяне. З гэткай можна рука ў руку працаваць і змагацца. Гэткая ня здрадзіць… Цікава толькі, чым кончыцца гэта… {{c|'''30 {{fine|{{разьбіўка|ТЭЛЕГРАМА}}}}}} <center>4-VII-19 N партком.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Стан справы не дазваляе выехаць зараз кропка падрабязна даносе. {{справа|''Гроцкі.{{gap|1.5em}}}} {{c|'''31}} <center>{{fine|КАМАНДЗІРУ АТРАДУ ТАВ. МЯКУШУ}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}З гэтай запіскай прыдзе да цябе дзяўчына. Яна можа нам дапамагчы. Як — аб гэтым яна сама раскажа. Памойму, ёй можна даверыць. Як ты думаеш? Зірні на яе сваім сур’ёзным жорсткім поглядам, знаеш, такім, як ты часам глядзіш на бандытаў, і твой інстынкт падкажа табе, хто яна й што. Прысылай спраўна даносы аб рабоце. Я ведаю, што ты ня любіш гэтага «пэцканьня паперы», але, братка, так трэба. Бывай! {{калёнтытул|left={{gap|1.5em}}5 ліпеня 19 г.|right=Старшыня Рэўкому ''Гроцкі.{{gap|1.5em}}}}<noinclude></noinclude> d1don6ikrzzi1i58hkzivkf7dazox0h 104 124284 288285 2026-05-30T20:41:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|'''32}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> {{gap|2em}}Дзяўчыну тваю атрымаў у цэласьці. Глядзеў на яе больш, чымся ты загадаў, але, апрача вялізных чарнюшчых вачэй, нічога ня ўбачыў. Прыгожая дзеўка, дабро. І, здаецца, свая. Мы з ёй адразу зьнюхаліся. Атрад пасы...» 288285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''32}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ГРОЦКАМУ}}}}</center> {{gap|2em}}Дзяўчыну тваю атрымаў у цэласьці. Глядзеў на яе больш, чымся ты загадаў, але, апрача вялізных чарнюшчых вачэй, нічога ня ўбачыў. Прыгожая дзеўка, дабро. І, здаецца, свая. Мы з ёй адразу зьнюхаліся. Атрад пасылаю ў мястэчка на чале з Кузьмёнкам. Будзем працаваць з дзяўчынай. Ты чя думай там абы-што… Ды не, ані ў зуб, цэлай астанецца. Як трэба будзе падмога, накажу. Аб усім, што ўзнаеш пра мяне, ані пісьні, бо сам ведаеш, адным словам — бывай! {{справа|''Мякуш Саўка.{{gap|1.5em}}}} {{c|'''33}} <center>{{fine|{{разьбіўка|ПРОТОКОЛ}}}}</center> {{АРЦ|пасяджэньня N-га павятовага камітэту РКП(б) ад 8 ліпня 1919 г.}}<noinclude></noinclude> 3kwrw7jn08ofbf0d0p6v3t9zm3uutni 104 124285 288286 2026-05-30T21:01:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:2em" |style="width:15em;" |<center>{{разьбіўка|Слухалі}}:</center> |rowspan="10"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="width:12em;" |<center>{{разьбіўка|Пастанавілі}}:</center> |- |II. Аб барацьбе з бандытызмам. {{gap|1em}}Дакладчык т. N. З кожным днём мы атрымліваем з Чарняўс...» 288286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:2em" |style="width:15em;" |<center>{{разьбіўка|Слухалі}}:</center> |rowspan="10"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="width:12em;" |<center>{{разьбіўка|Пастанавілі}}:</center> |- |II. Аб барацьбе з бандытызмам. {{gap|1em}}Дакладчык т. N. З кожным днём мы атрымліваем з Чарняўскае воласьці ўсё горшыя і горшыя весткі. Бандытызм расьце, ахапляе ўсё большы раён і пагражае перакінуцца ў суседнія воласьці. Сялянства спагадна адносіцца да бандытаў і варожа да ўлады. З офіцыйных даносаў старшыні Рэўкому Гроцкага гэтага ня відаць, усе яны працяты оптымістычным настроем, але сябра таго-ж рэўкому т. Зянькевіч, стары надзейны партыец, і іншыя таварышы засыпаюць лістамі і тэлеграмамі аб крытычным становішчы ў воласьці і ўсе ў адзін голас тлумачаць гэта няздольнасьцю і няўмеласьцю Гроцкага. На тэлеграму, якою Гроцкі быў выкліканы сюды, ён адказаў вось як (чытае тэлеграму Гроцкага). Нам трэба дакладна абгаварыць гэта пытаньне, абмежаваць усё і прыняць канчатковыя i самыя энэргічныя меры, бо</br>.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |style="vertical-align:top;" |{{gap|1em}}1) У другі раз прапанаваць т. Гроцкаму {{разьбіўка|неадкладна}} здаць справы т. Зянькевічу і зьявіцца ў партком. {{gap|1em}}2) Паставіць на від таварышу Гроцкаму яго недысцыплінаванасьць, якая выявілася ў невыкананьні загаду парткому. {{gap|1em}}3) Выслаць у Чарняўскую воласьць дадатковую вайсковую сілу. |} {{c|'''34 {{fine|{{разьбіўка|ТЭЛЕГРАМА}}}}}} <center>9-VII-19. Чарняўка рэўком</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{gap|2em}}Высылаецца вайсковая дапамога кропка Гроцкаму здаць справы Зянькевічу і неадкладна зьявіцца партком. {{справа|Сакратар парткому ''(подпіс).{{gap|1.5em}}}}<noinclude></noinclude> mtomvf16sgs7f8kp9izojf20k3pz6rb 288296 288286 2026-05-31T07:45:36Z RAleh111 4658 288296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:2em" |style="width:15em;" |<center>{{разьбіўка|Слухалі}}:</center> |rowspan="10"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="width:12em;" |<center>{{разьбіўка|Пастанавілі}}:</center> |- |II. Аб барацьбе з бандытызмам. {{gap|1em}}Дакладчык т. N. З кожным днём мы атрымліваем з Чарняўскае воласьці ўсё горшыя і горшыя весткі. Бандытызм расьце, ахапляе ўсё большы раён і пагражае перакінуцца ў суседнія воласьці. Сялянства спагадна адносіцца да бандытаў і варожа да ўлады. З офіцыйных даносаў старшыні Рэўкому Гроцкага гэтага ня відаць, усе яны працяты оптымістычным настроем, але сябра таго-ж рэўкому т. Зянькевіч, стары надзейны партыец, і іншыя таварышы засыпаюць лістамі і тэлеграмамі аб крытычным становішчы ў воласьці і ўсе ў адзін голас тлумачаць гэта няздольнасьцю і няўмеласьцю Гроцкага. На тэлеграму, якою Гроцкі быў выкліканы сюды, ён адказаў вось як (чытае тэлеграму Гроцкага). Нам трэба дакладна абгаварыць гэта пытаньне, абмежаваць усё і прыняць канчатковыя i самыя энэргічныя меры, бо</br>.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |style="vertical-align:top;" |{{gap|1em}}1) У другі раз прапанаваць т. Гроцкаму {{разьбіўка|неадкладна}} здаць справы т. Зянькевічу і зьявіцца ў партком. {{gap|1em}}2) Паставіць на від таварышу Гроцкаму яго недысцыплінаванасьць, якая выявілася ў невыкананьні загаду парткому. {{gap|1em}}3) Выслаць у Чарняўскую воласьць дадатковую вайсковую сілу. |} {{c|'''34 {{fine|{{разьбіўка|ТЭЛЕГРАМА}}}}}} <center>9-VII-19. Чарняўка рэўком</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Высылаецца вайсковая дапамога кропка Гроцкаму здаць справы Зянькевічу і неадкладна зьявіцца партком. {{справа|Сакратар парткому ''(подпіс).{{gap|1.5em}}}}<noinclude></noinclude> g81sl2dmg58fwym3nhjp2tonzo8y7w1 104 124286 288287 2026-05-30T21:09:11Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 288287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>35 ГРОЦКАМУ ЎВА ЎЛАСНЫЯ РУКІ Прысылай атрад у вёску Сёмкава сягоньня ўно чы. Зрабі так, каб аб гэтым ня знаў ніводзін чала- век. Асабліва сьцеражыся Зянькевіча. Чаму- аб гэтым, пэўна, дазнаешся, як прачытаеш перасла- ную разам з гэтым запіску. Я выпадкова адабраў яе ў аднаго хлапца, які адмовіўся даваць якія-б ня было тлумачэньні. Хлапца я здаў пакуль што ў Кудлатаўскі комбед, а запіску табе пераслаў. Пры- гледзься да пісьма і параўнай яго з пісьмом нека- торых нашых. Пакуль што бывай. Чакаю людзей. Мякуш Саўка. 9-VII-19 г. 36 Сьцеражыся дзяўчыны, Нінай завуць, просты- тутка. Яны апошні час з Гроцкім нешта вадзіліся і потым, здаецца, Яна пашла ў атрад к Мякушу. Мей гэта на ўвазе. 3 Гроцкім хутка разьвітаемся, справа йдзе добра. 37 Добры дзень, Гроцкі! Пішу табе з саменькіх лап зьвера. Цікава, га? Я ў захапленьні проста, таму можа й лёгка мне граць сваю ролю. Каб ты ўбачыў мяне, якая я добрая артыстка. Я ня ведала, што маю такі та 135<noinclude></noinclude> 0gvk3xmfmbqz5qfrnpazylqfqkh5o29 288288 288287 2026-05-31T06:22:11Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 288288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''35}} <center>{{fine|ГРОЦКАМУ ЎВА ЎЛАСНЫЯ РУКІ}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Прысылай атрад у вёску Сёмкава сягоньня ўночы. Зрабі так, каб аб гэтым ня знаў ніводзін чалавек. Асабліва сьцеражыся Зянькевіча. Чаму — аб гэтым, пэўна, дазнаешся, як прачытаеш перасланую разам з гэтым запіску. Я выпадкова адабраў яе ў аднаго хлапца, які адмовіўся даваць якія-б ня было тлумачэньні. Хлапца я здаў пакуль што ў Кудлатаўскі комбед, а запіску табе пераслаў. Прыгледзься да пісьма і параўнай яго з пісьмом некаторых нашых. Пакуль што бывай. Чакаю людзей. {{справа|''Мякуш Саўка.{{gap|1.5em}}}} {{gap|1.5em}}9-VII-19 г. <center>'''36</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Сьцеражыся дзяўчыны, Нінай завуць, простытутка. Яны апошні час з Гроцкім нешта вадзіліся і потым, здаецца, яна пашла ў атрад к Мякушу. Мей гэта на ўвазе. З Гроцкім хутка разьвітаемся, справа йдзе добра. {{c|'''37}} <center>Добры дзень, Гроцкі!</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Пішу табе з саменькіх лап зьвера. Цікава, га? Я ў захапленьні проста, таму можа й лёгка мне граць сваю ролю. Каб ты ўбачыў мяне, якая я добрая артыстка. Я ня ведала, што маю такі {{перанос пачатак|та|лент}}<noinclude></noinclude> qurrp4vsztfvrmtsee0w48rpqa9411x 288291 288288 2026-05-31T06:46:09Z RAleh111 4658 288291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''35}} <center>{{fine|ГРОЦКАМУ ЎВА ЎЛАСНЫЯ РУКІ}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Прысылай атрад у вёску Сёмкава сягоньня ўночы. Зрабі так, каб аб гэтым ня знаў ніводзін чалавек. Асабліва сьцеражыся Зянькевіча. Чаму — аб гэтым, пэўна, дазнаешся, як прачытаеш перасланую разам з гэтым запіску. Я выпадкова адабраў яе ў аднаго хлапца, які адмовіўся даваць якія-б ня было тлумачэньні. Хлапца я здаў пакуль што ў Кудлатаўскі комбед, а запіску табе пераслаў. Прыгледзься да пісьма і параўнай яго з пісьмом некаторых нашых. Пакуль што бывай. Чакаю людзей. {{калёнтытул|left=</br>{{gap|1.5em}}9-VII-19 г.|right=''Мякуш Саўка.{{gap|1.5em}}}} <center>'''36</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Сьцеражыся дзяўчыны, Нінай завуць, простытутка. Яны апошні час з Гроцкім нешта вадзіліся і потым, здаецца, яна пашла ў атрад к Мякушу. Мей гэта на ўвазе. З Гроцкім хутка разьвітаемся, справа йдзе добра. {{c|'''37}} <center>Добры дзень, Гроцкі!</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Пішу табе з саменькіх лап зьвера. Цікава, га? Я ў захапленьні проста, таму можа й лёгка мне граць сваю ролю. Каб ты ўбачыў мяне, якая я добрая артыстка. Я ня ведала, што маю такі {{перанос пачатак|та|лент}}<noinclude></noinclude> aorqfkf6is3g1ylhsl4oxgn2pv0itmv 104 124287 288289 2026-05-31T06:28:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|та|лент}}. А што асабліва цікава, гэта тое, што гульня мая — гульня са сьмерцю. Так, жыцьцё маё, як кажуць, вісіць на валаску. Я бачу, што ён нібы трохі дагадваецца. Мо’ гэта й ня так, але ўсё роўна: калі што, дык першая куля прызначана мне. І вед...» 288289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|та|лент}}. А што асабліва цікава, гэта тое, што гульня мая — гульня са сьмерцю. Так, жыцьцё маё, як кажуць, вісіць на валаску. Я бачу, што ён нібы трохі дагадваецца. Мо’ гэта й ня так, але ўсё роўна: калі што, дык першая куля прызначана мне. І ведаеш, Гроцкі, я ані-ні не баюся. Я проста не пазнаю сябе. Мне так радасна, добра. У мяне-ж цяпер так поўна, так многа чаго ў жыцьці. Цяпер мне ўсё асьветлена наперадзе.</br> {{gap|2em}}Ты знаеш маё жыцьцё. Ты знаеш, што ў ім было троху і пекных старонак. Праўда, яны разбаўляліся, гінулі ў агульнай цямноце, але-ж былі ўсё-ткі, як ні кажы. І вось я раўную цяпер самыя лепшыя часіны майго жыцьця з цяперашнім. Выходзіць, што там і сотае часткі ня было таго, што я цяпер адчуваю.</br> {{gap|2em}}Адно кепска. Надта няпрыемна бывае, калі прыходзіцца з ім… ну, ты сам ведаеш што… Але й тут я нашла спосаб збавення. Я, заплюшчыўшы вочы, уяўляю цябе, нібы ня з ім я, а з табой… Ты сьмяешся? Вядома, што сьмешна. Я-ж пішу табе так адкрыта аб усім, аб усім-чысьценька. Ты ня злуй за маю балбатню, я-ж так даўно не гаварыла ні з кім папрыяцельску.</br> {{gap|2em}}Цябе, можа, цікавіць, як ён да мяне? Мо’, думаеш, ён закахаўся ў мяне? Ды не, тут прасьцей. Кожнаму зьверу самка патрэбна. Ну, а дзе-ж яе знайсьці? Як ты ведаеш, мы з ім раней сустракаліся і ён улічае мяне за звычайную простытутку.</br><noinclude></noinclude> ko4r46dn05rbn1b3pje1uci3bfloiob 104 124288 288290 2026-05-31T06:44:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Ну, дык вось, мой любы таварыш (выбачай, што назвала так), у мяне больш шансаў на тое, што мяне заб’юць. І нейкае дурацкае прадчуваньне шэпча мне, што гэта будзе напэўна. Мабыць, мы з табой ня сустрэнемся больш. Мне хочацца табе шчыра-шчыра падзякавац...» 288290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2em}}Ну, дык вось, мой любы таварыш (выбачай, што назвала так), у мяне больш шансаў на тое, што мяне заб’юць. І нейкае дурацкае прадчуваньне шэпча мне, што гэта будзе напэўна. Мабыць, мы з табой ня сустрэнемся больш. Мне хочацца табе шчыра-шчыра падзякаваць, бо, як ні кажы, а праз цябе я знашла сабе шлях. І яшчэ адна просьба табе. Калі мяне ня будзе і калі ты ўспомніш часамі мяне, успамінай, як жанчыну, якая цябе моцна-моцна кахала. Ты паверыш цяпер, я знаю, бо маніць мне няма ніякага сэнсу. Ну, выбачай, таварыш, за гэту мімавольную сантымэнтальнасьць. Бывай! {{справа|''Ніна.{{gap|1.5em}}}} {{c|'''38 {{fine|{{разьбіўка|ТЭЛЕГРАМА}}}}}} <center>9-VII-19. N партком.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Заўтра выяжджаю кропка. Здаю Грышчанку {{справа|''Гроцкі.{{gap|1.5em}}}} <center>'''39</center> {{справа|Сакрэтна.{{gap|1.5em}}}} <center>{{fine|ЧАС. КАМАНДЗІРУ АТРАДА КУЗЬМЁНКУ}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Загадваю зараз-жа арыштаваць сябра рэўкому Зянькевіча і трымаць пад надзейнай вартай да асобнага распараджэньня. Падрыхтаваць атрад да выступленьня сягоньня ўночы. Выхад атраду з мястэчка павінен прайсьці няпрыметна. Аб часе выступленьня я дам загад асабіста. Я буду знаходзіцца з атрадам. {{калёнтытул|left={{gap|1.5em}}9-VII-19 г.|right=Старшыня рэўкому ''Гроцкі.{{gap|1.5em}}}}<noinclude></noinclude> gndcsld40cykzh6r7io5pxklth7zydv 104 124289 288292 2026-05-31T06:56:05Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|'''40}} <center>{{fine|У N-ю ПАВЯТОВУЮ НАДЗВЫЧАЙНУЮ КАМІСІЮ}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Разам з гэтым перадаецца на Ваша распараджэньне правадыр шайкі бандытаў Заслаўскі і 15 яго таварышоў згодна прыкладзената сьпісу, забраныя ўночы з 9 на 10 лі...» 288292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''40}} <center>{{fine|У N-ю ПАВЯТОВУЮ НАДЗВЫЧАЙНУЮ КАМІСІЮ}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}Разам з гэтым перадаецца на Ваша распараджэньне правадыр шайкі бандытаў Заслаўскі і 15 яго таварышоў згодна прыкладзената сьпісу, забраныя ўночы з 9 на 10 ліпня ў в. Сёмкаве. Падрабязнасьці забраньня бандытаў у даносе камандзіра атраду т. Мякуша. Адначасна перадаецца быўшы сябра вал. рэўкому Зянькевіч, які накрыты ў здрадзе і зносінах з бандытамі, што відаць з прыкладзенай пры гэтым запіскі, якая напісана, відочна, яго рукой. У мясцовай ячэйцы атрыманы толькі што неофіцыйныя весткі, якія прымушаюць сумнявацца ў яго сапраўднай належнасьці да РКП(б). {{справа|Час. старшыня Чарняўскага{{gap|4.5em}}</br>рэўкому ''Грышчанок.{{gap|1.5em}}}} {{gap|2.2em}}№ 179.</br> 10 ліпня 1919 г. {{c|'''41'''</br>(З газэтнае хронікі)}} <center>{{fine|ЛІКВІДАЦЫЯ БАНДЫ ЗАСЛАЎСКАГА}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2em}}9 ліпня т. г. ў в. Сёмкаве, Чарняўскай воласьці, атрадам па змаганьні з бандытызмам злоўлен правадыр шайкі бандытаў Заслаўскі і яго 15 таварышоў. Падрабязнасьці забраньня бандытаў вось якія:</br> {{gap|2em}}За тры дні да гэтага ў банду пранікла пад абліччам простытуткі адна мясцовая дзяўчына, якая сышлася з Заслаўскім і ўвайшла ў курс жыцьця<noinclude></noinclude> t5znb9esgzawzw7plzfrzc8jyewzjgc 104 124290 288293 2026-05-31T07:13:45Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «банды. Узнаўшы, што Заслаўскі рыхтуецца ўночы на 10 ліпеня даведацца ў в. Сёмкава, дзяўчына паведаміла аб гэтым мясцовы рэўком. У тую самую ноч у в. Сёмкава быў выслан атрад, які абкружыў хату, дзе быў Заслаўскі, і пасьля ўпартага адпору з боку бандытаў яны...» 288293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>банды. Узнаўшы, што Заслаўскі рыхтуецца ўночы на 10 ліпеня даведацца ў в. Сёмкава, дзяўчына паведаміла аб гэтым мясцовы рэўком. У тую самую ноч у в. Сёмкава быў выслан атрад, які абкружыў хату, дзе быў Заслаўскі, і пасьля ўпартага адпору з боку бандытаў яны ўсе былі забраны, апрача трох, забітых на месцы. Сам Заслаўскі забраны жывым, але цяжка паранены. З боку атраду — пяць паранены і тры забіты. Сярод забітых — старшыня мясцовага рэўкому т. Гроцкі. Таксама забіта й тая дзяўчына, якая была з бандытамі і выдала іх.</br> {{gap|2em}}Злоўленыя бандыты накірованы ў надзвычайную камісію, якой цяпер вядзецца сьледзтва з мэтаю выкрыцьця рэшты ўдзельнікаў банды. {{c|'''42}} {|style="margin:auto; padding:10px; font-size:83%; border-left:solid 7px black;border-right:solid 7px black;border-top:solid 7px black;border-bottom:solid 7px black; width:25em;" |{{АРЦ|N-скі павятовы партыйны камітэт з жалем паведамляе аб геройскай сьмерці на фронце барацьбы з бандытызмам старшыні Чарняўскага рэволюцыйнага камітэту</br> '''Ігната Рыгорава Гроцкага}} |} {{накіравальная рыса|5em}}<noinclude></noinclude> plu7gchafel54in88qc30chpe7o9te2 104 124291 288324 2026-05-31T08:14:12Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="1"/>Будзеш край свой ратаваць<br /> {{gap|3.5em}}І за долю ваяваць.“<br /> Раз, два, тры і г. д.<br /> Жонка з мужам разьвіталась,<br /> Моцна з ім расцалавалась.<br /> І казала: {{Абмылка|Будзь|„Будзь}} гяроем,<br /> Будзь адважным, сьмелым воем<br /> Каб ня дзеці, я з табой<br...» 288324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Накіравальная рыса||height=2px}} {{Цэнтар|'''І ты, што жыці рвешся-Беларусам завешся!'''|памер=200%}} {{Накіравальная рыса||height=1px}}</noinclude><section begin="1"/>Будзеш край свой ратаваць<br /> {{gap|3.5em}}І за долю ваяваць.“<br /> Раз, два, тры і г. д.<br /> Жонка з мужам разьвіталась,<br /> Моцна з ім расцалавалась.<br /> І казала: {{Абмылка|Будзь|„Будзь}} гяроем,<br /> Будзь адважным, сьмелым воем<br /> Каб ня дзеці, я з табой<br /> Разам-бы пашла у бой“.<br /> {{gap|3.5em}}Раз, два, тры і г. д.<br /> Удаленькага хлапчыну<br /> Выправіла ў бой дзяўчына.<br /> І пры гэтым зашаптала:<br /> {{gap|1.5em}}„Калі хочалі, каб кахала<br /> Ад чужынцаў барані<br /> Волю нашае зямлі“.<br /> {{gap|3.5em}}Раз, два, тры.<br /> {{gap|3.5em}}Ад зары і да зары<br /> {{gap|3.5em}}Будзем біцца;<br /> {{gap|3.5em}}Весяліцца. {{block center/e}} <section end="1"/> <section begin="2"/>{{block center/s}} {{Цэнтар|{{Разьбіўка|II}}.}} Ой, ня кукуй, зязюленька,<br /> На дубочку.<br /> Ой, ня сумуй, матуленька,<br /> Па сыночку.<br /> За родны край за волячку<br /> Сын твой бьецца<br /> За лепшую за долячку<br /> У бітву рвецца.<br /> Ен ня чытае пацеры<br /> У пакуце:<br /> Ен не сядзіць пры мацеры<br /> У родным куце.<br /> {{gap|3.5em}}Душа яго жывенькая<br /> {{gap|3.5em}}Да малітвы<br /> {{gap|3.5em}}А сіла маладзенькая<br /> {{gap|3.5em}}У полі бітвы.<br /> Ен прынясе для матанькі<br /> З бітвы поля<br /> Падарачак багаценькі<br /> Долю-волю. {{block center/e}} [[Файл:Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920). Узор 4.png|100px|center]] <section end="2"/> <section begin="Камандуючы"/>{{Цэнтар|'''Камандуючы беларускага войска, палк. [[Аўтар:Гасан Канапацкі|Канапацкі]] аб формаваньні беларускага войска.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Палк. Канапацкі сказаў у справе формаваньня беларускага войска больш-менш вось што {{Водступ|2|em}}Пачатак будаваньня арміі — глауным чынам будзе падгатоўка кадраў, як афіцэрскіх, так і падафіцэрскіх. Дзеля гэтага цяпер-жа ўсе афіцэры організацый Горадзенскай і Віленскай, а так саме зарэгістраваныя у Менску, па разгляду іх дакумантаў кваліфікацыйнай падкамісіяй, будуць залічаны ў рэзэрву і павінны праслухаць паутарыцельныя афіцэрскія курсы і курсы беларусазнаўства, а асабліва, беларускую мову і ператлумачаную камандную і вайсковую тэрміналёгію; праслухаўшы курсы, кожны з іх адтрымае становішчо ў формаваным войску. {{Водступ|2|em}}Адначасна з гэтым і, калі будуць ужо падгатоўлены тэхнічныя вярбунковыя апараты ў паветах, будуць набраны ахвотнікі, якія адпавядаюць патрэбным варункам, ў школу падафіцэраў. {{Водступ|2|em}}У школу падафіцэраў, магчыма што пры патрэбе і на афіцэрскія курсы, будуць прыкамандзірованы некалькі спецыялістаў з польскай школы дзеля тэхнічных паказаў вайсковай муштры і азнаямленьня з апошнімі дасканальнасьцямі вайскавога дзела. Тыя-жа маладыя людзі, якія яшчэ ня маюць афіцэрскай рангі і хочуць яе адтрымаць калі яны адпавядаюць патрэбным варункам, могуць быць камандзірованы ў школу падхарунжых у Варшаву, гдзе ўжо нам абяцано утварыць беларускі плютон, па аканчаньні гэтай школы яны займуць становішчы курсавых афіцэраў ў нашых падафіцэрскіх школах і магчыма, што нават у нашых падхарунжовых школах, якія пры першай магчымасьці будуць так сама адчынены. {{Водступ|2|em}}Праз увесь гэты час ў паветах будзе ісьці падгатаваўчая праца — набор дабравольцаў, якія будуць пакліканы пры формаваньні кадраў. Спачатку будзе формавацца і нейкая конная часьць. {{Водступ|2|em}}Хуткасць правядзеньня ў жыце формаваньня войска будзе залежаць глаўным чынам ад работаздольнасьці Вайсковай Камісіі і яе падкамісіяў, а таксама і ад тых адносін польскай улады, у паразуменьні з якой па загаду Начальніка Польскай Дзяржавы прыдзецца працаваць Вайсковай Камісіі і камандаваньню беларускімі аддзеламі. [[Файл:Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920). Узор 5.png|140px|center]]<section end="Камандуючы"/><noinclude></noinclude> cab6inchczjso5fzsscii2r7ghvfuaj 288332 288324 2026-05-31T08:21:41Z Gleb Leo 2440 288332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Накіравальная рыса||height=2px}} {{Цэнтар|'''І ты, што жыці рвешся-Беларусам завешся!'''|памер=200%}} {{Накіравальная рыса||height=1px}}</noinclude><section begin="1"/>Будзеш край свой ратаваць<br /> {{gap|3.5em}}І за долю ваяваць.“<br /> Раз, два, тры і г. д.<br /> Жонка з мужам разьвіталась,<br /> Моцна з ім расцалавалась.<br /> І казала: {{Абмылка|Будзь|„Будзь}} гяроем,<br /> Будзь адважным, сьмелым воем<br /> Каб ня дзеці, я з табой<br /> Разам-бы пашла у бой“.<br /> {{gap|3.5em}}Раз, два, тры і г. д.<br /> Удаленькага хлапчыну<br /> Выправіла ў бой дзяўчына.<br /> І пры гэтым зашаптала:<br /> {{gap|1.5em}}„Калі хочалі, каб кахала<br /> Ад чужынцаў барані<br /> Волю нашае зямлі“.<br /> {{gap|3.5em}}Раз, два, тры.<br /> {{gap|3.5em}}Ад зары і да зары<br /> {{gap|3.5em}}Будзем біцца;<br /> {{gap|3.5em}}Весяліцца. {{block center/e}} <section end="1"/> <section begin="2"/>{{block center/s}} {{Цэнтар|{{Разьбіўка|II}}.}} Ой, ня кукуй, зязюленька,<br /> На дубочку.<br /> Ой, ня сумуй, матуленька,<br /> Па сыночку.<br /> За родны край за волячку<br /> Сын твой бьецца<br /> За лепшую за долячку<br /> У бітву рвецца.<br /> Ен ня чытае пацеры<br /> У пакуце:<br /> Ен не сядзіць пры мацеры<br /> У родным куце.<br /> {{gap|3.5em}}Душа яго жывенькая<br /> {{gap|3.5em}}Да малітвы<br /> {{gap|3.5em}}А сіла маладзенькая<br /> {{gap|3.5em}}У полі бітвы.<br /> Ен прынясе для матанькі<br /> З бітвы поля<br /> Падарачак багаценькі<br /> Долю-волю. {{block center/e}} [[Файл:Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920). Узор 4.png|100px|center]] <section end="2"/> <section begin="Камандуючы"/>{{Цэнтар|'''Камандуючы беларускага войска, палк. [[Аўтар:Гасан Канапацкі|Канапацкі]] аб формаваньні беларускага войска.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Палк. Канапацкі сказаў у справе формаваньня беларускага войска больш-менш вось што {{Водступ|2|em}}Пачатак будаваньня арміі — глауным чынам будзе падгатоўка кадраў, як афіцэрскіх, так і падафіцэрскіх. Дзеля гэтага цяпер-жа ўсе афіцэры організацый Горадзенскай і Віленскай, а так саме зарэгістраваныя у Менску, па разгляду іх дакумантаў кваліфікацыйнай падкамісіяй, будуць залічаны ў рэзэрву і павінны праслухаць паутарыцельныя афіцэрскія курсы і курсы беларусазнаўства, а асабліва, беларускую мову і ператлумачаную камандную і вайсковую тэрміналёгію; праслухаўшы курсы, кожны з іх адтрымае становішчо ў формаваным войску. {{Водступ|2|em}}Адначасна з гэтым і, калі будуць ужо падгатоўлены тэхнічныя вярбунковыя апараты ў паветах, будуць набраны ахвотнікі, якія адпавядаюць патрэбным варункам, ў школу падафіцэраў. {{Водступ|2|em}}У школу падафіцэраў, магчыма што пры патрэбе і на афіцэрскія курсы, будуць прыкамандзірованы некалькі спецыялістаў з польскай школы дзеля тэхнічных паказаў вайсковай муштры і азнаямленьня з апошнімі дасканальнасьцямі вайскавога дзела. Тыя-жа маладыя людзі, якія яшчэ ня маюць афіцэрскай рангі і хочуць яе адтрымаць калі яны адпавядаюць патрэбным варункам, могуць быць камандзірованы ў школу падхарунжых у Варшаву, гдзе ўжо нам абяцано утварыць беларускі плютон, па аканчаньні гэтай школы яны займуць становішчы курсавых афіцэраў ў нашых падафіцэрскіх школах і магчыма, што нават у нашых падхарунжовых школах, якія пры першай магчымасьці будуць так сама адчынены. {{Водступ|2|em}}Праз увесь гэты час ў паветах будзе ісьці падгатаваўчая праца — набор дабравольцаў, якія будуць пакліканы пры формаваньні кадраў. Спачатку будзе формавацца і нейкая конная часьць. {{Водступ|2|em}}Хуткасць правядзеньня ў жыцьце формаваньня войска будзе залежаць глаўным чынам ад работаздольнасьці Вайсковай Камісіі і яе падкамісіяў, а таксама і ад тых адносін польскай улады, у паразуменьні з якой па загаду Начальніка Польскай Дзяржавы прыдзецца працаваць Вайсковай Камісіі і камандаваньню беларускімі аддзеламі. [[Файл:Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920). Узор 5.png|140px|center]]<section end="Камандуючы"/><noinclude></noinclude> o2gxtfj59ewqa19yjdci8g3g4okh4d4 288333 288332 2026-05-31T08:22:41Z Gleb Leo 2440 288333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Накіравальная рыса||height=2px}} {{Цэнтар|'''І ты, што жыці рвешся-Беларусам завешся!'''|памер=200%}} {{Накіравальная рыса||height=1px}}</noinclude><section begin="1"/>Будзеш край свой ратаваць<br /> {{gap|3.5em}}І за долю ваяваць.“<br /> Раз, два, тры і г. д.<br /> Жонка з мужам разьвіталась,<br /> Моцна з ім расцалавалась.<br /> І казала: {{Абмылка|Будзь|„Будзь}} гяроем,<br /> Будзь адважным, сьмелым воем<br /> Каб ня дзеці, я з табой<br /> Разам-бы пашла у бой“.<br /> {{gap|3.5em}}Раз, два, тры і г. д.<br /> Удаленькага хлапчыну<br /> Выправіла ў бой дзяўчына.<br /> І пры гэтым зашаптала:<br /> {{gap|1.5em}}„Калі хочалі, каб кахала<br /> Ад чужынцаў барані<br /> Волю нашае зямлі“.<br /> {{gap|3.5em}}Раз, два, тры.<br /> {{gap|3.5em}}Ад зары і да зары<br /> {{gap|3.5em}}Будзем біцца;<br /> {{gap|3.5em}}Весяліцца. {{block center/e}} <section end="1"/> <section begin="2"/>{{block center/s}} {{Цэнтар|{{Разьбіўка|II}}.}} Ой, ня кукуй, зязюленька,<br /> На дубочку.<br /> Ой, ня сумуй, матуленька,<br /> Па сыночку.<br /> За родны край за волячку<br /> Сын твой бьецца<br /> За лепшую за долячку<br /> У бітву рвецца.<br /> Ен ня чытае пацеры<br /> У пакуце:<br /> Ен не сядзіць пры мацеры<br /> У родным куце.<br /> {{gap|3.5em}}Душа яго жывенькая<br /> {{gap|3.5em}}Да малітвы<br /> {{gap|3.5em}}А сіла маладзенькая<br /> {{gap|3.5em}}У полі бітвы.<br /> Ен прынясе для матанькі<br /> З бітвы поля<br /> Падарачак багаценькі<br /> Долю-волю. {{block center/e}} [[Файл:Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920). Узор 4.png|100px|center]] <section end="2"/> <section begin="Камандуючы"/>{{Цэнтар|'''Камандуючы беларускага войска, палк. [[Аўтар:Гасан Канапацкі|Канапацкі]] аб формаваньні беларускага войска.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Палк. Канапацкі сказаў у справе формаваньня беларускага войска больш-менш вось што: {{Водступ|2|em}}Пачатак будаваньня арміі — глауным чынам будзе падгатоўка кадраў, як афіцэрскіх, так і падафіцэрскіх. Дзеля гэтага цяпер-жа ўсе афіцэры організацый Горадзенскай і Віленскай, а так саме зарэгістраваныя у Менску, па разгляду іх дакумантаў кваліфікацыйнай падкамісіяй, будуць залічаны ў рэзэрву і павінны праслухаць паутарыцельныя афіцэрскія курсы і курсы беларусазнаўства, а асабліва, беларускую мову і ператлумачаную камандную і вайсковую тэрміналёгію; праслухаўшы курсы, кожны з іх адтрымае становішчо ў формаваным войску. {{Водступ|2|em}}Адначасна з гэтым і, калі будуць ужо падгатоўлены тэхнічныя вярбунковыя апараты ў паветах, будуць набраны ахвотнікі, якія адпавядаюць патрэбным варункам, ў школу падафіцэраў. {{Водступ|2|em}}У школу падафіцэраў, магчыма што пры патрэбе і на афіцэрскія курсы, будуць прыкамандзірованы некалькі спецыялістаў з польскай школы дзеля тэхнічных паказаў вайсковай муштры і азнаямленьня з апошнімі дасканальнасьцямі вайскавога дзела. Тыя-жа маладыя людзі, якія яшчэ ня маюць афіцэрскай рангі і хочуць яе адтрымаць калі яны адпавядаюць патрэбным варункам, могуць быць камандзірованы ў школу падхарунжых у Варшаву, гдзе ўжо нам абяцано утварыць беларускі плютон, па аканчаньні гэтай школы яны займуць становішчы курсавых афіцэраў ў нашых падафіцэрскіх школах і магчыма, што нават у нашых падхарунжовых школах, якія пры першай магчымасьці будуць так сама адчынены. {{Водступ|2|em}}Праз увесь гэты час ў паветах будзе ісьці падгатаваўчая праца — набор дабравольцаў, якія будуць пакліканы пры формаваньні кадраў. Спачатку будзе формавацца і нейкая конная часьць. {{Водступ|2|em}}Хуткасць правядзеньня ў жыцьце формаваньня войска будзе залежаць глаўным чынам ад работаздольнасьці Вайсковай Камісіі і яе падкамісіяў, а таксама і ад тых адносін польскай улады, у паразуменьні з якой па загаду Начальніка Польскай Дзяржавы прыдзецца працаваць Вайсковай Камісіі і камандаваньню беларускімі аддзеламі. [[Файл:Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920). Узор 5.png|140px|center]]<section end="Камандуючы"/><noinclude></noinclude> 53hmhc8udgddjg0ez4ebpgkxlaj6wdj 0 124292 288329 2026-05-31T08:18:16Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = I. Як выправілі на вайну | безаўтара = | год = 1920 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Няхай жыве Беларускае войско|Няхай жыве Беларускае войско]] | наступны = Падарунак Бела...» 288329 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = I. Як выправілі на вайну | безаўтара = | год = 1920 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Няхай жыве Беларускае войско|Няхай жыве Беларускае войско]] | наступны = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Салдацкіе песьні/II|II. Ой, ня кукуй, зязюленька…]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920).pdf" from="3" to="4" tosection="1" fromsection="1" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Як выправілі на вайну}} [[Катэгорыя:Вершы невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Вайсковыя песні]] [[Катэгорыя:Вайна ў паэзіі]] 0t51tj2bnnblfu38o7r7sgwzde37yc5 0 124293 288330 2026-05-31T08:19:30Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = II. Ой, ня кукуй, зязюленька… | безаўтара = | год = 1920 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Салдацкіе песьні/I|I. Як выправілі на вайну]] | наступны = Падарунак Беларускаму Жаўн...» 288330 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = II. Ой, ня кукуй, зязюленька… | безаўтара = | год = 1920 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Салдацкіе песьні/I|I. Як выправілі на вайну]] | наступны = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Камандуючы беларускага войска, палк. Канапацкі аб формаваньні беларускага войска|Камандуючы беларускага войска, палк. Канапацкі аб формаваньні беларускага войска]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920).pdf" from="4" to="4" onlysection="2" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Ой, ня кукуй, зязюленька…}} [[Катэгорыя:Вершы невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Вайсковыя песні]] [[Катэгорыя:Вайна ў паэзіі]] 1akfunhzmps3hcms1hntt3txfzhlcd1 0 124294 288334 2026-05-31T08:22:48Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Камандуючы беларускага войска, палк. Канапацкі аб формаваньні беларускага войска | безаўтара = | год = 1920 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Салдацкіе песьні/II|II. Ой, ня ку...» 288334 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Камандуючы беларускага войска, палк. Канапацкі аб формаваньні беларускага войска | безаўтара = | год = 1920 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Салдацкіе песьні/II|II. Ой, ня кукуй, зязюленька…]] | наступны = [[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)/Гутарка з сябром Беларускай Вайсковай Камісіі П. Алексюком|Гутарка з сябром Беларускай Вайсковай Камісіі П. Алексюком]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920).pdf" from="4" to="4" onlysection="Камандуючы" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Камандуючы беларускага войска, палк. Канапацкі аб формаваньні беларускага войска}} [[Катэгорыя:Гасан Канапацкі]] 87a6rvo7x9acunlj5ilv398rrejfmjl