Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 102 1666 288800 236000 2026-06-03T13:19:40Z Gleb Leo 2440 288800 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Езавітаў | Імёны =Аўтар:Кастусь | Першая літара прозвішча =Е | Варыянты імёнаў = | Апісанне =беларускі палітычны, грамадскі і ваенны дзеяч, публіцыст, перакладчык, педагог | Іншае = | ДН =1893 | Месца нараджэння =Дзвінск | ДС =1946 | Месца смерці = | Выява = Kanstancin Jezawitau.jpg | Вікіпедыя =:be:Канстанцін Барысавіч Езавітаў | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Кастусь Езавітаў | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Кастусь Езавітаў | Google = }} {{All works‎}} ==Вершы== * [[Зламаныя сосны]] * [[Малітва Пяруну]] * [[На вясеньнім ветрыку]] * [[У куце больш ня маю бажніц!]] * [[Уладзімеру Жылку]] * [[Благаславеньне на бойку]] * [[Брату (Езавітаў)]] * [[Даўгая-Даўгава]] * [[Марш адраджэнца]] * [[На лясной палянцы]] * [[На лясных складах у Рызе]] * [[Ня ный! Ня плач!]] * [[Сонцу ў нядзелю]] * [[У турму яго!]] ==Артыкулы== * [[Расейцы аб беларусах]] (1921) * [[Biełaruski Zjezd u Prazie Czeskaj]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 16 kastrycznika 1921. — [[Беларуская крыніца (1917)/1921/31|№31]]}} * [[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)/Прадмова|Прадмова]] // {{Fine|''[[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|Алесь Галынец]]''. [[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?]] Рыга: Выданьне „Т-ва беларусаў-выбаршчыкаў у Дзяржаўны Сойм, павятовыя, гарадзкія і валасныя самаўрады ў Латвіі“, 1926}} * [[Латвійскі пясьняр сонца і каханьня]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Кастрычнік 1928. — [[Полымя (часопіс)/1928/8|№8]]}} * [[Віктар Бэнэдыктавіч Вальтар (Езавітаў)|Віктар Бэнэдыктавіч Вальтар]] // {{Fine|''[[Аўтар:Віктар Вальтар|Віктар Вальтар]]''. [[Лясьнікова сена (1932)|Лясьнікова сена]]. Рыга: Выданьне Беларускага Выдавецтва ў Латвіі, 1932}} * [[Абвяшчэнне БНР]] * [[Літоўская_мэтрыка_і_яе_каштоўнасьць_для_вывучэньня_мінуўшчыны_Беларусі#Прадмова|Прадмова]] * [[Беларуская Вайсковая Цэнтральная Рада]] *[[Слуцкае народнае змаганне]] *[[25-я угодкі Усебеларускага кангрэсу]] *[[Першы Усебеларускі Кангрэс]] *[[Padzieł biełaruskaje narodnaje tworčaści na hrupy]] ==Працы== * [[Беларусы ў Латвіі]] * [[Беларусы ў Літве]] ==Дзённік== * [[Дзённік (1944-1945)]] [[Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія вайскоўцы]] [[Катэгорыя:Рускія вайскоўцы]] [[Катэгорыя:Беларуская партыя сацыялістаў-федэралістаў]] [[Катэгорыя:Беларуская цэнтральная рада]] [[Катэгорыя:Беларуская краёвая абарона]] [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] ft2g1lq7efrd2ezkcepkmgupxizjmso 10 9254 288803 288759 2026-06-03T13:23:37Z Gleb Leo 2440 288803 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Атрута (1927)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Атрута (1927)|Атрута]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|На чыгунцы (1928)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[На чыгунцы (1928)|На чыгунцы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)}} 02.06.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)|Падарунак Беларускаму Жаўнеру]]», 1920 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 30.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]]», 1903 * {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> el0h3t1zfjmrxof6wbpkawd6xdizdse 106 55120 288802 142362 2026-06-03T13:22:24Z Gleb Leo 2440 288802 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Атрута (1927)|Атрута]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Беларускае Выдавецкае Таварыства |Address=Вільня |Year=1927 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 6sxzvffr85fxm7894ptevvwadayxpqm 104 57840 288850 153068 2026-06-04T08:11:34Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288850 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{Цэнтар|{{Разьбіўка|Таго-ж аўтара}}|памер=100%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} <div style="margin-left:2em; text-indent:-2em"> „''[[Па беларускім бруку (1925)|Па беларускім бруку]]''“ — вершы. БДВ — 1925 (разыйшлася). „''[[Па беларускім бруку (1928)|Па беларускім бруку]]''“ — вершы. БДВ — 1928 (выд. II). „''[[Сутарэньне (1925)|Сутарэньне]]''“ — апавяданьні. Выд. „ЦБ Маладняка“ — 1925 (разыйшлася). „''[[Паўстанцы (1925)|Паўстанцы]]''“ — поэма. Выд. „Чырвоная Зьмена“ — 1925 (разыйшлася). „''[[Прозалаць (1926)|Прозалаць]]''“ — вершы. Выд. „ЦБ Маладняка“ — 1926 (разыйшлася). „''[[Угрунь (1927)|Угрунь]]''“ — вершы. БДВ — 1927 (разыйшлася). „''[[Угрунь (1928)|Угрунь]]''“ — вершы. БДВ — 1928 (выд. II-ое). „''[[Фабрыка сьмерці (1929)|Фабрыка сьмерці]]''“ — вершы. БДВ — 1929 (разыйшлася). „''[[Цені на сонцы (1930)|Цені на сонцы]]''“ — поэма. БДВ — 1930. „''[[Поэма імя вызваленьня (1930)|Поэма імя вызваленьня]]''“. БДВ — 1930. </div> {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=1px}}<noinclude></noinclude> 1isrh4vf3igv0ejq2cahzkxak9iw25f 104 57841 288849 235648 2026-06-04T08:10:27Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288849 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{Калёнтытул|left='''{{Капітэль|Цана}} 30 {{Капітэль|кап}}.'''}} [[File:Лягатып Дзяржаўнага Выдавецтва Беларусі (3).png|center|60px]]<noinclude></noinclude> madlbz4xarm10bwgw3c08zyszlu16tu 104 57843 288858 184492 2026-06-04T08:19:13Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288858 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{Цэнтар|{{Шэры|{{Капітэль|Мастацкае слова<br />{{gap|1em}}масам}}}}|памер=200%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:15em; border:5px solid black; padding:0.7em 0em}} {{Цэнтар|'''АНДРЭЙ АЛЕКСАНДРОВІЧ'''|памер=100%}} {{Цэнтар|'''УСТАНОЎКА'''|памер=200%}} {{block center/e}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Цэнтар|{{Шэры|Беларускае дзяржаўнае}}|памер=160%}} {{Справа|{{larger|{{larger|{{larger|{{Шэры|выдавецтва<br />менск-1930}}}}}}}}|памер=200%}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> hg1lu0bxzo8joft2toub8qnop0sum8p 104 57845 288860 147090 2026-06-04T08:20:22Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288860 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{Калёнтытул|left={{smaller|Заказ № 749}}|center={{smaller|5.000 экз.{{gap|2em}}(1¾ арк.).}}|right={{smaller|Галоўлітбел № 1245.}}}} {{лінія|100%|прагал=0}} {{Цэнтар|{{smaller|Друкарня Беларускага Дзяржаўнага Выд-ва.}}}}<noinclude></noinclude> go27fmqh7toeg5qukrr5tw7mygke3yo 104 57847 288874 147092 2026-06-04T11:15:03Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288874 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{Цэнтар|УСТАНОЎКА|памер=140%}}<noinclude></noinclude> a28sriws9md5dqip4a8n3p1zci251kq 104 57848 288859 178689 2026-06-04T08:20:06Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288859 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{Цэнтар|{{Разьбіўка|МАСТАЦКАЕ СЛОВА — МАСАМ}}|памер=100%}} {{Накіравальная рыса||height=1px}} {{Накіравальная рыса||height=1px}} {{Цэнтар|АНДРЭЙ АЛЕКСАНДРОВІЧ|памер=120%}} {{Цэнтар|УСТАНОЎКА|памер=350%}} {{Цэнтар|БЕЛАРУСКАЕ ДЗЯРЖАЎНАЕ ВЫДАВЕЦТВА|памер=100%}} {{Цэнтар|МЕНСК — 1930|памер=100%}}<noinclude></noinclude> r9i395za7xlx4g9r6uifefy6r4d6ea6 104 57850 288851 285372 2026-06-04T08:12:19Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288851 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{цэнтар|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}|памер=140%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Калёнтытул|right=''Стар.''}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Прадмова|Прадмова]]|5{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Устаноўка|Устаноўка]]|11{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Беларусь Савецкая|Беларусь Савецкая]]|13{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Комсамол|Комсамол]]|18{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Векапомныя паходы|Векапомныя паходы]]|24{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Крым|Крым]]|28{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Сьмерць рыбака|Сьмерць рыбака]]|30{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Волга|Волга]]|32{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Крык галодных рыкш|Крык галодных рыкш]]|34{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Мястэчка|Мястэчка]]|37{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Разбойнік Буйтра|Разбойнік Буйтра]]|40{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Абрам|Абрам]]|45{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Перад будучынай|Перад будучынай]]|50{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||[[Устаноўка (1930)/Пад сьцягам радасьці|Пад сьцягам {{Абмылка|сонцаўсхода|радасьці}}]]|51{{gap|1em}}|9|col3-width=2.5em}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 7cqpmu97fn71mm75pyv1e9uzthw7th5 104 117368 288862 272824 2026-06-04T08:25:09Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288862 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{gap|1em}}Андрэй Александровіч радзіўся 9 студзеня 1906&nbsp;г. у Менску, у сям‘і шаўца. {{gap|1em}}З малых год Андрэй Александровіч уключыўся ў актыўную грамадзкую працу. {{gap|1em}}У 1921&nbsp;г. друкуецца першы яго верш „Да моладзі“ ў газэце „Савецкая Беларусь“. Прыблізна ў гэты пэрыод ён паступае ў комсамол. Андрэй Александровіч адзін з організатараў першага ў БССР літаратурнага аб‘яднаньня „Маладняк“, якое пазьней рэорганізавалася ў БелАПП (Беларускую Асоцыяцыю Пролетарскіх Пісьменьнікаў). Зараз Андрэй Александровіч — член КП(б)Б і актыўны працаўнік БелАПП‘у. {{gap|1em}}Першы зборнік вершаў Андрэя Александровіча „Па беларускім бруку“ вышаў у сьвет у 1925&nbsp;г. (у 1928&nbsp;г. вышаў другім выданьнем). У 1926&nbsp;г. вышла з друку яго поэма „Паўстанцы“ і зборнік вершаў „Прозалаць“, у 1927&nbsp;г. зборнік „Угрунь“ (у 1928 — 2-ое выданьне); у 1929&nbsp;г. зборнік „Фабрыка сьмерці“, прысьвечаны Заходняй Беларусі. {{gap|1em}}У 1928&nbsp;г. у часопісу „Полымя“ пачала друкавацца адна з выдатнейшых поэм Андрэя Александровіча — „Цені на сонцы“ (у 1930&nbsp;г. вышла асобнай кніжкай), а ў 1929&nbsp;г. вершаваны роман „Нараджэньне чалавека“. Апрача таго, Александровіч вядомы і як перакладчык („Адыгейскі пясьняр“ В.&nbsp;Палішчука ў перакладзе Андрэя Александровіча вышаў з друку асобным выданьнем у 1929&nbsp;г.). {{gap|1em}}Кожны новы твор Андрэя Александровіча сустракаецца нашай савецкай грамадзкасьцю з вялікай цікавасьцю. Паасобныя творы Андрэя {{перанос пачатак|Александро|віча}}<noinclude></noinclude> myw4eeeux3yyfqc59z9abbrmcql7odf 104 117369 288863 272825 2026-06-04T08:26:37Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288863 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос канец|Александро|віча}} перакладзены на расійскую, польскую, яўрэйскую, украінскую, грузінскую і чэшскую мовы. Гэта сьведчыць аб тым, што творчасьць гэтага поэты ў нашай сучаснай поэзіі займае выдатнае месца. І гэта зусім ня дзіва. Александровіч — сын гораду. На самых першых кроках свайго творчага шляху ён аддаў даніну традыцыям старое сялянска-народніцкае беларускае літаратуры, ён зрабіў пэўныя спробы распрацоўваць сялянскія мотывы, у іх традыцыйна-народніцкім успрыманьні, якое стаяла ў пэўнай супярэчнасьці з агульным сьветапоглядам поэты. Але ў чужой для яго стыхіі ён ня здолеў як сьлед разгарнуць свой талент. Яго вабіць горад, — родны яго горад, які быў для яго блізкім і зразумелым. {{gap|1em}}І зусім невыпадкова тое, што Андрэй Александровіч, адзін з першых нашых поэтаў пасьлякастрычнікавае пары, першы, і раней за ўсіх, пачаў апавядаць пра беларускую вуліцу, беларускі брук. Калі да яго ў беларускай поэзіі пануюць вясковыя сялянскія мотывы, дык Андрэй Александровіч зьяўляецца пачынальнікам у галіне беларускае гарадзкое поэзіі. У гэтым яго першая вельмі значная заслуга. {{gap|1em}}Разам з новай тэматыкай Андрэй Александровіч унёс у беларускую поэзію і новыя вобразы. Характарна яго творчасьць таксама і з боку рытмікі. Калі раней у беларускай поэзіі пераважалі больш плаўныя, панурыя, монотонныя рытмы, што так добра стасуюцца з шэрай вясковай тэматыкай, дык у Александровіча ўсё больш і больш настойлівай навалай урываюцца новыя рытмы, віхрыстыя, адрыўчатыя, больш адпаведныя бурнаму тэмпу сучаснага жыцьця савецкай краіны. {{gap|1em}}У сваёй творчасьці поэта глыбока закранае ўсе бакі нашага грамадзкага жыцьця. {{gap|1em}}У вершах і поэмах яго знайшлі сваё адбіцьцё і цяжкія ўмовы жыцьця рабочае клясы ў {{перанос пачатак|дарэволю|цыйныя}}<noinclude></noinclude> 97osm88he67nn8hg9ce8g9t6z4dq533 104 117370 288864 272826 2026-06-04T08:27:51Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288864 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос канец|дарэволю|цыйныя}} часы, жыцьцё сучаснасьці ва ўсіх яго праявах, і жыцьцё мястэчка, і змаганьне партызанаў з белапалякамі, і нацыянал-дэмократычная эміграцыя і соцыялістычнае будаўніцтва, колектывізацыя, чыстка партыі, жыцьцё комсамолу, праца саматужніка, змаганьне са шкодніцтвам, культурнае будаўніцтва, процэсы заводзкае працы, новы быт, нараджэньне новага чалавека, — шырачайшы абхват нашай савецкай рачаіснасьці. {{gap|1em}}Андрэй Александровіч увесь у сучаснасьці — гэта галоўная адзначная рыса яго творчасьці. І калі сярод твораў яго і можна знайсьці некалькі вершаў з гістарычнай тэматыкай, дык і яны ў пераважнай большасьці цесна ўвязаны з тымі задачамі, якія стаяць на сёньнешні дзень перад пролетарыятам, сьцісла ўвязаны з нашым змаганьнем за соцыялізм. {{gap|1em}}Вершы Андрэя Александровіча прасякнуты радасьцю жыцьця, бадзёрым імкненьнем да змаганьня. Поэта прасякнуты вясьнянай, вясёлка-тканай радасьцю, якая ў сэрцы яго „б‘е ў сто званоў“. Для Андрэя Александровіча — „сонца — лёзунг, вясна — плякат…“ Але радасьць Александровіча — гэта не беспадстаўная радасьць жуіра, гэта радасьць змагара-пераможцы, гэта радасьць будаўніцтва новага жыцьця, будаўніцтва будучыні. {{gap|1em}}На даным этапе свае творчасьці Андрэй Александровіч бачыць і разумее супярэчлівыя тэндэнцыі процэсу нашага грамадзкага жыцьця. Ён бачыць элемэнты новага соцыялістычнага жыцьця, якое нараджаецца, ён бачыць і тое, як часам „мёртвы хапае жывога“, ён бачыць як сьвятло, так і цені нашае сучаснасьці. Цэлы шэраг яго твораў паказвае адмоўныя бакі нашага жыцьця; не ўпадаючы ў паніку перад гэтымі адмоўнымі зьявамі, не пераўвялічаючы іх, падыходзіць да іх здаровы, бадзёры поэта-змагар.<noinclude></noinclude> 0x588shv0rne0acxzmv3a1sgjlj8qf2 104 117371 288868 272829 2026-06-04T08:32:17Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288868 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{gap|1em}}Андрэй Александровіч увесь у колектыве. Па за межамі колектыву ён сябе ня мысьліць. Ён жыве жыцьцём колектыву, хварэе яго болем, радуецца яго радасьцю. Таму вось і блізкая так творчасьць Андрэя Александровіча нашаму пролетарыяту, што гэта творчасьць члена колектыву, пра колектыў, для колектыву. {{gap|1em}}Ня раз ужо крытыкі зьвярталі ўвагу на тое, што творчасьць Александровіча проста такі падкупае чытача сваёй надзвычайнай шчырасьцю. Вынікае гэта шчырасьць з таго, што Александровіч пяе „не як староньні назіральнік, а як непасрэдны ўдзельнік“ клясавае барацьбы. {{gap|1em}}Зборнік „Угрунь“, як і цэлы шэраг іншых яго твораў, гэта песьня пра соцыялістычнае будаўніцтва, пра індустрыялізацыю. Але самае важнае — гэта тое, што ў творчасьці сваёй Андрэй Александровіч адносіцца да жыцьця не пасыўна-сузіральна, а надзвычай актыўна. {{gap|1em}}Песьня Александровіча ў большасьці выпадкаў гэта заклік да змаганьня, гэта заклік да будаўніцтва, гэта баявая песьня пераможнага пролетарыяту. {{gap|1em}}Разам з высока формальна-мастацкай вартасьцю творчасьці Андрэя Александровіча гэта робіць яе асабліва каштоўнай і высоўвае Александровіча ў першыя шэрагі беларускае пролетарскае поэзіі. {{gap|1em}}Андрэй Александровіч зрабіў вялікую політычную памылку, падпісаўшы ліст „трох пісьменьнікаў“. Александровіч хутка ўсьвядоміў сваю памылку і па-бальшавіцку ў гэтым прызнаўся. Сваёй творчасьцю Андрэй Александровіч давёў, што нацыянал-дэмократам, а таксама і ніякім, варожым пролетарыяту, розным плыням ня ўдасца сьпіхнуць яго з правільнага шляху беларускай пролетарскай літаратуры.<noinclude></noinclude> q4kuttpijaz1h3y9v91kbt3n9jl9mps 104 117372 288875 272948 2026-06-04T11:16:33Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288875 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{x-larger|У}}СТАНОЎКА Як сонца — агніста,</br> як сэрца — няспынна,</br> працай віхрыстай</br> узьнята краіна!</br> Выбухам творчым</br> як іскрамі горн, —</br> вышлі рабочых</br> брыгады</br> {{gap|4em}}на фронт!</br> Песьні, як вочы,</br> запалам гараць.</br> — Таварыш, рабочы,</br> ты мусіш</br> {{gap|2.5em}}— дагнаць!</br> Краіна ў паходзе!</br> Рабочых брыгады</br> фабрыкі ўзводзяць,</br> нібы барыкады.</br> Тлей, векавая,</br> балотаў пятля!</br> Межы зьнікаюць!</br> — Паўстала зямля!</br><noinclude></noinclude> kbrqe2utd81uav0hqsq1x5xdzquf1rx 104 117449 288857 272962 2026-06-04T08:18:34Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288857 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> Ня ведаць ёй песьні змаганьня,</br> не зразумець ёй завод.</br> Прыемна ёй там, дзе каханьне,</br> дзе перысты лоскат згод.</br> Дзе романс мілагучны сопрано</br> запяе пра вясновыя дні.</br> Сэрца юнацтвам тканае</br> паліць каханьня агні.</br> Успомніла бацьку, вядома,</br> а позна, яго не спаткаць.</br> У завулках блукае бяздомкам,</br> сэрца… сэрца за грошы мяняць.</br> Пра такіх, пра жыцьцё разгоннае</br> песьня з рабочых хат</br> цяпер разьліваецца звонам</br> на свой рабочы лад:</br> — „Ды ляцяць міскі ды з паліцы“,</br> немец ходзіць ля спадніцы.</br> {{gap|2.5em}}Ой, люлі, ой, люлі, —</br> {{gap|2.5em}}дзеўку замуж аддалі.</br> Дзеўка, немкаю як стала,</br> па-нямецку загуляла.</br> {{gap|2.5em}}Ой, люлі, ой люлі, —</br> {{gap|2.5em}}з Менску немцы уцяклі.</br><noinclude></noinclude> 3dpkfgq0xkyr24pwgr0nz52j7fito29 104 117450 288856 272963 2026-06-04T08:17:33Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288856 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> Дзеўка ные, дзеўка плача:</br> — Прападзі ты, доля-кляча.</br> {{gap|2.5em}}Ой, люлі, ой люлі, —</br> {{gap|2.5em}}паны польскія прыйшлі.</br> Зноў жыцьцё і зноў забавы, —</br> дзеўка мысьліць аб Варшаве.</br> {{gap|2.5em}}Ой, люлі, ой люлі, —</br> {{gap|2.5em}}і палякі уцяклі.</br> Як знаёмы сталі брамы,</br> Дык і ўспомніла Абрама.</br> {{gap|2.5em}}Ой, люлі, ой люлі, —</br> {{gap|2.5em}}косьці бацькавы згнілі.</br> Дзеўка плача, сьлёзы роем:</br> — Эх, жыцьцё маё ліхое!..</br> Дзяўчыны — сэрца чуткае,</br> вочы — палаючы мак.</br> Кожны знае — і гэта ня чуткі,</br> што Абрама дачка простытутка;</br> і сьмяяліся й проста так…</br> Толькі Менск віхравейны ірдзее,</br> зьмятае асколкі сьмяцьця.</br> Ён зьдзейсьніць заводаў ідэі</br> на крыгах старога жыцьця!</br> {{gap|1em}}{{smaller|Менск, 1924}}<noinclude></noinclude> idevtxogx8jxh0lyki71xyzciorkw0o 104 117451 288855 272964 2026-06-04T08:16:24Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288855 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{x-larger|П}}ЕРАД БУДУЧЫНАЙ Ішлі гады. На хвалях мора шквалам</br> схіляў наш парус раззлаваны шторм.</br> За валам вал ляцеў на нашы скалы,</br> разьбіты кідаўся ў падножжа цёмных гор.</br> А вецер гнаў за валам вал навалай,</br> схіляў наш парус раззлаваны шторм.</br> Ідуць гады. І бліжай з хваляў мора</br> агні віднеюцца далёкіх берагоў.</br> У зьяньні тым, у залатым сузор‘і</br> ўзрастае будучына, радасьць новых слоў.</br> Зямля вялікая! Вялікія прасторы</br> агні віднеюцца далёкіх берагоў!</br> {{gap|1em}}{{smaller|1926}}<noinclude></noinclude> jtl9nsibiuq8uxqd3u6klhw9pvtfqvz 104 117452 288854 272968 2026-06-04T08:14:44Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288854 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude> {{x-larger|П}}АД СЬЦЯГАМ РАДАСЬЦІ Зьліпае бровы хмар</br> праменная далонь.</br> Кладзецца сонца спаць</br> пад мяккай коўдрай змроку.</br> Зямля запальвае</br> на зьмену</br> свой агонь,</br> як маці, кормячы</br> сваім уласным сокам.</br> Зямля і чалавек!</br> Штурм розума і скарб!</br> Зямля і скарб.</br> Энэргія і згода.</br> І —</br> электрычнасьцю</br> зальлем зямлі абшар —</br> пад сьцягам радасьці,</br> пад сьцягам сонцаўсходу.</br> Угрунь, жыцьцё!</br> Разгортвай сілы скарб!</br> Як хвалі радыё</br> у поступе разьбежным —</br> захватывай абшар,</br><noinclude></noinclude> cmvlzwgl6l1lk69auvn9sn6qbhmaano 104 117453 288852 272967 2026-06-04T08:12:58Z Gabix 3485 /* Вычытаная */ 288852 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gabix" /></noinclude>правамі ўладара,</br> каб, — як і сонцу, — нам</br> ня ведаць розных межаў.</br> І Беларусь,</br> {{gap|2em}}І Украіна,</br> {{gap|3em}}і Расія —</br> магутнасьць пролетарская</br> {{gap|8em}}паўстань!</br> Зьмянілі рух жыцьця,</br> законы векавыя, —</br> за Днепрабудам</br> цэмантуем</br> Сталінстан.</br> А бліжай,</br> {{gap|2em}}бліжай,</br> {{gap|3em}}бліжай.</br> Што дзень,</br> {{gap|2em}}што час,</br> {{gap|3em}}што крок</br> Народы працы,</br> нацыі плянэты</br> як вусны з вуснамі,</br> так сэрца,</br> {{gap|2em}}думка,</br> {{gap|3em}}зрок</br> зьяднаюцца ў сям‘ю</br> Савецкага Сусьвету.</br> {{fine|1. VIII-29}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.5px}}<noinclude></noinclude> 703ftvgmnt2pajrj5s91ll3gh8e7zvf 104 122815 288843 287422 2026-06-04T07:41:35Z Gabix 3485 288843 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>Академіи Наукъ, и его предсѣдателя Я.&nbsp;К.&nbsp;Грота: только благодаря матеріальной помощи Отдѣленія, собиратель имѣлъ возможность приступить къ изданію настоящей книжки. {{накіравальная рыса|5em}} {{Водступ|2|em}}Употребивъ на составленіе этого выпуска много труда, времени, разъѣздовъ и средствъ, позволяю себѣ питать надежду, что люди компетентные, знающіе, съ какими трудностями сопряжены работы такого рода, найдутъ его заслуживающимъ вниманія, и во всякомъ случаѣ, отнесутся съ должнымъ снисхожденіемъ къ этому первому собранію бѣлорусскихъ сказокъ. {{накіравальная рыса|5em}} {{Водступ|2|em}}„Аще бо и худъ есмь и грубъ, но на Божію благодать уповая, списахъ, елико слышахъ, невѣдый, аще иніи суть написали вѣдуще выше мене...“ {{Справа|{{Разрадка|Е. Романовъ}}}} {{Цэнтар|[[File:Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912). Выпускъ 5. Узор 1.png|140px]]}}<noinclude></noinclude> o1db7bskuembzi50zfg20lp0pa0bo92 104 124493 288835 288774 2026-06-04T06:36:17Z RAleh111 4658 288835 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>нешта гаманіў, а тады выняў грошы, даў Касьцюку і кажа: „На, табе, хлопчык, на бублікі“. {{gap|2.5em}}'''Ганна'''. Дзетачкі ма-е-э… {{gap|2.5em}}'''Дзед'''. Ці падзякавалі-ж вы пану за ласку? {{gap|2.5em}}'''Аўдулька'''. Мы і яму пралескі рвалі… Я хацела ў руку, вун, пацалаваць, дык ён кажа: „Ня трэба, ня трэба… Я-ж, кажа, — ня поп і не абраз“. І ні даў, вун… {{gap|2.5em}}'''Дзед''' (''успомніўшы''). Пара, пара гараць. Паеду, Косьцік! твае грошы цэлы будуць, дай — я схаваю іх. (''Паклаў грошы на палічку перад абразамі, яны з хаты відны''). Ну, Аўдулька, прыглядай матку, Яначку тута калышы, вады маме падай, калі пабажаець. Доля наша, доля… Грахі нашы. Пойдзем, Косьцік, я табе дудачку выражу з лазы… (''Дзед і хлопчык пашлі за дзьверы''). {{ц|{{larger|{{разьбіўка|ПРАЯВА}} 3-ая.}}}} <center>'''Ганна і Аўдулька''' (''калыша Янку'').</center> {{gap|2.5em}}'''Ганна''' (''маркотна''). Дачушка мая, любенькая, памру я, чую сваю сьмертухну… Слухайся, шануй дзеда. А можа-ж і татка твой апомніцца, агоўтаецца, піць гарэлку перастанець… Даглядай Яначку, Косьціка… Дзеткі мае-э… Хораша жыць, калі ўсё ладна… (''Ёй трудна гаварыць''). Дай піць! (''Аўдулька падаець карэц з вадою; Ганна, напіўшыся, гаворыць крапчэй''). Якія прыгожыя красачкі. Каб мне разок яшчэ пабачыць, як жытцо каласіцца, а там… памерці…<noinclude></noinclude> 9xmjnopbwcvs50hglxaohe2wl99qmd7 104 124497 288836 288778 2026-06-04T06:38:23Z RAleh111 4658 288836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Зарэжуся! Задушуся! Зарэжуся!! (''Хапаець са стала тупы нож і шмуляець па горле; Аўдулька крычыць, Ганна стогнець дужэй. Але нож сагнуўся, і Раман са злосьцю кідаець яго на зямлю''). {{gap|2.5em}}'''Ганна'''. Кепска мне, кепска мне… Ай, мляўка… Сьмертухна мая… Аўдулька, па цётку Хрысьцёну… па дзеда… А-а-а… Раман, сьвечку, грамніцу… {{gap|2.5em}}'''Раман''' (''схапіўшыся''). Што? Што? Уміраць? Хіба-ж праўда? Аўдулька, бяжы, бяжы, дзетка, па цётку! (''Аўдулька пабегла''). {{c|{{larger|{{разьбіўка|ПРАЯВА}} 5-ая}}}} <center>{{разьбіўка|Няма}} '''Аўдулькі.</center> {{gap|2.5em}}'''Ганна'''. А-х-ах… {{gap|2.5em}}'''Раман'''. Ганначка, пастой… Што, што ты гэта? Прасьці, прасьці мяне, гэта гарэлка пашкодзіла… (''Схіляецца над жонкай'') Мо’ даць вады? {{gap|2.5em}}'''Ганна'''. Ай, ай… Падкаціла пад грудзі… Вады… (''Раман пабег у сенцы па ваду, насустрэчу зьняцёўку дзед; Раман адскочыў''). {{c|{{larger|{{разьбіўка|ПРАЯВА}} 6-ая}}}} <center>'''Ганна, Раман, дзед і Яначка''' (''пачынаець варушыцца, Раман калыша'').</center> {{gap|2.5em}}'''Раман'''. Татуля, вады, вады! Нешта з Ганнай… Слабая яна. {{gap|2.5em}}'''Дзед'''. Цяпер, „татуля!“ Апокуль ты, адорва, лежань ты пятроўскі! (''Бярэць карэц і, зачарпнуўшы у сенцах вады, нясець''). П’янюга,<noinclude></noinclude> krvpjdcxdzb91ci0bd6t7flchgz8etf 0 124499 288866 288781 2026-06-04T08:29:27Z Gleb Leo 2440 288866 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Археографическій сборникъ документовъ относящихся къ исторіи Сѣверо-Западной Руси (1867—1904) | безаўтара = | секцыя = Зборнік дакумэнтаў | папярэдні = | наступны = | дата = 1867—1904 | анатацыі = }} Ніжэй пададзеныя толькі тыя тамы, дзе былі зьмешчаныя старабеларускія тэксты. * Археографическій сборникъ документовъ относящихся къ исторіи Сѣверо-Западной Руси. {{Скан|[[Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904)/I|Том I]]|Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904). Том I.pdf}} / {{Fine|сост. ''[[Аўтар:Пётр Гільтэбрант|П. Гильтебрандт]], [[Аўтар:Фёдар Еляонскі|Ѳ. Елеонскій]], [[Аўтар:Аляксандр Міратворцаў|А. Миротворцев]]''. Вильна: Печатня Губернскаго Правленія, 1867}} * Археографическій сборникъ документовъ относящихся къ исторіи Сѣверо-Западной Руси. {{Скан|[[Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904)/II|Том II]]|Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904). Том I.pdf}} / {{Fine|сост. ''[[Аўтар:Пётр Гільтэбрант|П. Гильтебрандт]], [[Аўтар:Фёдар Еляонскі|Ѳ. Елеонскій]], [[Аўтар:Аляксандр Міратворцаў|А. Миротворцев]]''. Вильна: Печатня Губернскаго Правленія, 1867}} * Археографическій сборникъ документовъ относящихся къ исторіи Сѣверо-Западной Руси. {{Скан|[[Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904)/III|Том III]]|Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904). Том I.pdf}} / {{Fine|сост. ''[[Аўтар:Пётр Гільтэбрант|П. Гильтебрандт]], [[Аўтар:Фёдар Еляонскі|Ѳ. Елеонскій]], [[Аўтар:Аляксандр Міратворцаў|А. Миротворцев]]''. Вильна: Печатня Губернскаго Правленія, 1867}} * Археографическій сборникъ документовъ относящихся къ исторіи Сѣверо-Западной Руси. {{Скан|[[Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904)/IV|Том IV]]|Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904). Том I.pdf}} / {{Fine|сост. ''[[Аўтар:Пётр Гільтэбрант|П. Гильтебрандт]], [[Аўтар:Фёдар Еляонскі|Ѳ. Елеонскій]], [[Аўтар:Аляксандр Міратворцаў|А. Миротворцев]]''. Вильна: Печатня Губернскаго Правленія, 1867}} [[Катэгорыя:Калектыўныя творы]] [[Катэгорыя:Зборнікі дакументаў]] [[Катэгорыя:Дакументы на старабеларускай мове]] sqabl6gedm3bde1m0dpwoob55dxvo83 288867 288866 2026-06-04T08:30:01Z Gleb Leo 2440 288867 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Археографическій сборникъ документовъ относящихся къ исторіи Сѣверо-Западной Руси (1867—1904) | безаўтара = | секцыя = Зборнік дакумэнтаў | папярэдні = | наступны = | дата = 1867—1904 | анатацыі = }} Ніжэй пададзеныя толькі тыя тамы, дзе былі зьмешчаныя старабеларускія тэксты. * Археографическій сборникъ документовъ относящихся къ исторіи Сѣверо-Западной Руси. {{Скан|[[Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904)/I|Том I]]|Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904). Том I.pdf}} / {{Fine|сост. ''[[Аўтар:Пётр Гільтэбрант|П. Гильтебрандт]], [[Аўтар:Фёдар Еляонскі|Ѳ. Елеонскій]], [[Аўтар:Аляксандр Міратворцаў|А. Миротворцев]]''. Вильна: Печатня Губернскаго Правленія, 1867}} * Археографическій сборникъ документовъ относящихся къ исторіи Сѣверо-Западной Руси. {{Скан|[[Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904)/II|Том II]]|Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904). Том II.pdf}} / {{Fine|сост. ''[[Аўтар:Пётр Гільтэбрант|П. Гильтебрандт]], [[Аўтар:Фёдар Еляонскі|Ѳ. Елеонскій]], [[Аўтар:Аляксандр Міратворцаў|А. Миротворцев]]''. Вильна: Печатня Губернскаго Правленія, 1867}} * Археографическій сборникъ документовъ относящихся къ исторіи Сѣверо-Западной Руси. {{Скан|[[Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904)/III|Том III]]|Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904). Том III.pdf}} / {{Fine|сост. ''[[Аўтар:Пётр Гільтэбрант|П. Гильтебрандт]], [[Аўтар:Фёдар Еляонскі|Ѳ. Елеонскій]], [[Аўтар:Аляксандр Міратворцаў|А. Миротворцев]]''. Вильна: Печатня Губернскаго Правленія, 1867}} * Археографическій сборникъ документовъ относящихся къ исторіи Сѣверо-Западной Руси. {{Скан|[[Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904)/IV|Том IV]]|Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904). Том IV.pdf}} / {{Fine|сост. ''[[Аўтар:Пётр Гільтэбрант|П. Гильтебрандт]], [[Аўтар:Фёдар Еляонскі|Ѳ. Елеонскій]], [[Аўтар:Аляксандр Міратворцаў|А. Миротворцев]]''. Вильна: Печатня Губернскаго Правленія, 1867}} [[Катэгорыя:Калектыўныя творы]] [[Катэгорыя:Зборнікі дакументаў]] [[Катэгорыя:Дакументы на старабеларускай мове]] b5wz3ymlw2vk93m9abdwiez295210aq 104 124504 288787 2026-06-03T12:01:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|{{larger|{{разьбіўка|''ПРАДМОВА}}.}}}} {{gap|2.5em}}''Алесь Галынец, закрануў дужа балючае для кождага стара-беларускага інтэллігэнта, {{разьбіўка|выхаванага не ў беларускай нацыянальнай школе}}, пытаньне: што такое беларускі рух, — крок назад, ці крок наперад? —пр...» 288787 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{larger|{{разьбіўка|''ПРАДМОВА}}.}}}} {{gap|2.5em}}''Алесь Галынец, закрануў дужа балючае для кождага стара-беларускага інтэллігэнта, {{разьбіўка|выхаванага не ў беларускай нацыянальнай школе}}, пытаньне: што такое беларускі рух, — крок назад, ці крок наперад? —працуючы над беларускім адраджэньнем, ці мы апрашчаемся, ці совершенствуемся (удасканаліваемся)? {{gap|2.5em}}''Старая беларуская інтэллігэнцыя, абмаскаленая, або апалячаная праз чужую школу і анці-беларускае выхаваньне, ня ведае ні беларускае мовы, ні гісторыі і глядзіць на беларускі рух не беларускімі вачыма, а вачыма сваіх вучыцялеў, расійскіх, або польскіх шавіністых. Аўтар спакойна, крок-за-крокам, разглядае і разьбівае ўсе довады расійцаў і палякаў, {{перанос пачатак|выказыва|емыя}}''<noinclude></noinclude> sgibnnr1q0oh4ypkg5rxmpavmfrkb3z 288788 288787 2026-06-03T12:02:27Z RAleh111 4658 288788 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{larger|{{разьбіўка|''ПРАДМОВА}}.}}}} {{gap|2.5em}}''Алесь Галынец, закрануў дужа балючае для кождага стара-беларускага інтэллігэнта, {{разьбіўка|выхаванага не ў беларускай нацыянальнай школе}}, пытаньне: што такое беларускі рух, — крок назад, ці крок наперад? —працуючы над беларускім адраджэньнем, ці мы апрашчаемся, ці совершенствуемся (удасканаліваемся)? {{gap|2.5em}}''Старая беларуская інтэллігэнцыя, абмаскаленая, або апалячаная праз чужую школу і анці-беларускае выхаваньне, ня ведае ні беларускае мовы, ні гісторыі і глядзіць на беларускі рух не беларускімі вачыма, а вачыма сваіх вучыцялеў, расійскіх, або польскіх шавіністых. {{gap|2.5em}}''Аўтар спакойна, крок-за-крокам, разглядае і разьбівае ўсе довады расійцаў і палякаў, {{перанос пачатак|выказыва|емыя}}''<noinclude></noinclude> 66wkz0xjijyigh4m7o9voyxnee1crjh 104 124505 288789 2026-06-03T12:10:14Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «''{{перанос канец|выказыва|емыя}} імі і паўторываемыя стара-беларускай здэнацыяналізаванай інтэллігэнцыяй, супроць беларускага адраджэнчага руху. {{gap|2.5em}}''Для новай беларускай інтэллігэнцыі, з захопленьнем працуючай над беларускім адраджэньнем, і для...» 288789 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>''{{перанос канец|выказыва|емыя}} імі і паўторываемыя стара-беларускай здэнацыяналізаванай інтэллігэнцыяй, супроць беларускага адраджэнчага руху. {{gap|2.5em}}''Для новай беларускай інтэллігэнцыі, з захопленьнем працуючай над беларускім адраджэньнем, і для беларускае моладзі, выхаванай у сваей беларускай школе, ужо адпалі пытаньня аб тым, ці мае беларускі народ права на сваю мову, на сваю культуру і на сваю дзяржаўнасьць. Такіх пытаньняў наша пакаленьне і пакаленьне намі выхоўваемае ўжо сабе ня ставіць. Беларускі народ {{разьбіўка|жыве}}, — знача {{разьбіўка|мае права}} і на мову, і на экономічны дабрабыт і на дзяржаўнасьць. {{разьбіўка|Наш абавязак}} дапамагаць упарадкаваньню ягонага жыцьця ва ўсіх гэтых кірунках. {{gap|2.5em}}''З вышэйсказанага відаць, што кніжка А. Галынца пісана не для сучаснага падрастаючага і будучага пакаленьняў — хаця-ж і для іх яна вельмі цікавая, — але для таго пакаленьня нашае інтэллігэнцыі, што ўжо {{разьбіўка|дажывае свой век}}. Вярнуць іх, абаламучаных расійцамі і палякамі, да беларускага народу, да беларускае справы; зрабіць з гэтых „блудных сыноў“ запраудных сыноў Беларусі — вось якія мэты ставіць сабе А. Галынец. {{gap|2.5em}}''У нас у Латвіі, дзе беларускі рух толькі-толькі пачынаецца і дзе так многа бачымо мы беларускіх інтэллігэнтаў, працуючых {{разьбіўка|не з намі}}, а з расійцамі і палякамі, і {{разьбіўка|часта-густа супроць нас}}, — кніжка А. Галынца набывае асаблівую цікавасьць. Друкуючы яе, мы жадаемо, каб яна павярнула ў нашы шэрагі ўсіх нерашучых і''<noinclude></noinclude> qr71honyzeniuml6jo371mpee0btpyz 104 124506 288790 2026-06-03T12:18:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «''хістаючыхся, што да гэтага часу чагосьці чакаюць, трымаюцца па-дзіцячаму за расійскі, або польскі падол і ўсе яшчэ не адважваюцца зрабіць рашучы крок да беларускага народу і ягонага адраджэнчага руху. {{gap|2.5em}}''Наша ўсвядомленая інтэллігэнцыя і наша н...» 288790 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>''хістаючыхся, што да гэтага часу чагосьці чакаюць, трымаюцца па-дзіцячаму за расійскі, або польскі падол і ўсе яшчэ не адважваюцца зрабіць рашучы крок да беларускага народу і ягонага адраджэнчага руху. {{gap|2.5em}}''Наша ўсвядомленая інтэллігэнцыя і наша надзея-моладзь хай выкарыстаюць гэтую кніжку для глыбейшага самаўсьведамленьня, а таксама і як добрую зброю супроць нападкаў на наш рух з боку ворагаў беларускага нацыянальнага рэнэсанса (адраджэньня). {{калёнтытул|left={{fine|5 чэрвеня 1926 году.</br>{{gap|3em}}Рыга.}}|right=''К. {{разьбіўка|Езавітаў}}.{{gap|1.5em}}}}<noinclude></noinclude> eygk3zeab6ypnm7qh59xr7tzln6ezhp 104 124507 288791 2026-06-03T12:18:32Z RAleh111 4658 /* Без тэксту */ 288791 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="RAleh111" /></noinclude><noinclude></noinclude> jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd 104 124508 288792 2026-06-03T13:05:51Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{Цэнтар|Зьмест.|памер=160%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:30em}} {{Калёнтытул|right={{smaller|Str.}}{{gap|0.5em}}}} {{Dotted TOC||'''[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)/Прадмова|Прадмова]]''' — [[Аўтар:Кастусь Езавітаў|К. Езавітаў]]|5 балонка|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC||'''Вялікае ап...» 288792 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|Зьмест.|памер=160%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:30em}} {{Калёнтытул|right={{smaller|Str.}}{{gap|0.5em}}}} {{Dotted TOC||'''[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)/Прадмова|Прадмова]]''' — [[Аўтар:Кастусь Езавітаў|К. Езавітаў]]|5 балонка|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC||'''[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)/Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?|„Вялікае апрашчэньне, ці вялікае удасканаленьне?“]]''' — [[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|А. Галынец]]|9{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Цэнтар|'''I.'''|памер=100%}} {{Dotted TOC|1,|Сялянства захопліваецца беларускім рухам|11{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|2,|Інтэлігэнцыя страціла нацыянальны твар|12{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|3,|Актыўная варожасьць і змаганьне з адраджэнчым рухам|13{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|4,|Довады ворагаў аб непатрэбнасьці беларускага адраджэньня. — „Культура — адзіна!“|14{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|5,|„Ня трэба навінаў! Даволі таго зла, што ўжо істнуе!“|15{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|6,|„Ня трэба беларускае нацыянальнае рэвалюцыі!“|16{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|7,|„Невядома яшчэ што дасьць беларускае адраджэньне!“ — „Куды практычней зрабіцца ангельцамі!“|17{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|8,|„Беларускія таленты могуць выяўляцца і ў чужых мовах!“|19{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|9,|Жыцьцё адкідае старую, варожую нам інтэлігэнцыю|20{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}}<noinclude></noinclude> 00a497nl7c8z0oe236c4k6lg0uv99qk 288793 288792 2026-06-03T13:06:01Z Gleb Leo 2440 288793 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|Зьмест.|памер=160%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:30em}} {{Dotted TOC||'''[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)/Прадмова|Прадмова]]''' — [[Аўтар:Кастусь Езавітаў|К. Езавітаў]]|5 балонка|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC||'''[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)/Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?|„Вялікае апрашчэньне, ці вялікае удасканаленьне?“]]''' — [[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|А. Галынец]]|9{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Цэнтар|'''I.'''|памер=100%}} {{Dotted TOC|1,|Сялянства захопліваецца беларускім рухам|11{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|2,|Інтэлігэнцыя страціла нацыянальны твар|12{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|3,|Актыўная варожасьць і змаганьне з адраджэнчым рухам|13{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|4,|Довады ворагаў аб непатрэбнасьці беларускага адраджэньня. — „Культура — адзіна!“|14{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|5,|„Ня трэба навінаў! Даволі таго зла, што ўжо істнуе!“|15{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|6,|„Ня трэба беларускае нацыянальнае рэвалюцыі!“|16{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|7,|„Невядома яшчэ што дасьць беларускае адраджэньне!“ — „Куды практычней зрабіцца ангельцамі!“|17{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|8,|„Беларускія таленты могуць выяўляцца і ў чужых мовах!“|19{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|9,|Жыцьцё адкідае старую, варожую нам інтэлігэнцыю|20{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}}<noinclude></noinclude> ak10op2br8f5myg7sde1q5h1f0aih19 104 124509 288794 2026-06-03T13:10:47Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Цэнтар|'''II.'''|памер=100%}} {{Dotted TOC|10,|Розум і пачуцьцё. Адзінасьць і рожнаадменаасьць. Як трэба разумець: „Культура адзіна!„|22{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|11,|Рожнаадменнасьць і навізна найбольш цікавюць нас у творчасьці народаў|25{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-...» 288794 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Цэнтар|'''II.'''|памер=100%}} {{Dotted TOC|10,|Розум і пачуцьцё. Адзінасьць і рожнаадменаасьць. Як трэба разумець: „Культура адзіна!„|22{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|11,|Рожнаадменнасьць і навізна найбольш цікавюць нас у творчасьці народаў|25{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|12,|Мова — душа народу і найкаштаўнейшы скарб усяго чалавецтва|27{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|13,|Мы павінны берагчы і ўзбагачаць свае духовыя скарбы|31{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|14,|У беларускім руху німа ніякага „культурнага бунту“|33{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|15,|Інтэллігэнцыя ня йдзе ў беларускі адраджэнчы рух з ленасьці|35{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Цэнтар|'''III.'''|памер=100%}} {{Dotted TOC|16,|Інтэллігэнцыя павінна стаць запраўднымі сынамі Беларускага Народу|39{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|17,|Вярнуўшыся да народу, інтэллігэнцыя толькі апрасьціцца, але і духова ўдасканаліцца|39{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC|18,|Удзел у беларускай нацыянальнай працы ўратуе беларускага інтэллігэнта ад абмяшчаніваньня і створыць з яго грамадзяніна свайго краю|42{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{Dotted TOC||{{Разьбіўка|Зьмест}}|46{{gap|1.9em}}„{{gap|1.9em}}|3|col3-width=5em}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=5px}} {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<noinclude></noinclude> hzilah5bimulv7i1fz4obvd6u2e54un 0 124510 288795 2026-06-03T13:12:46Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? | аўтар = Аляксандр Цвікевіч | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьн...» 288795 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? | аўтар = Аляксандр Цвікевіч | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926).pdf" from="48" to="49" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926).pdf" from="52" to="52" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Аляксандра Цвікевіча]] [[Катэгорыя:Творы 1926 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Рызе]] 47lxnh3tsxjjeikrr88fr1kv2xpvy45 288798 288795 2026-06-03T13:15:04Z Gleb Leo 2440 288798 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? | аўтар = Аляксандр Цвікевіч | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926).pdf" from="6" to="6" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926).pdf" from="48" to="49" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926).pdf" from="52" to="52" /> {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Аляксандра Цвікевіча]] [[Катэгорыя:Творы 1926 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Рызе]] a4kkkoj3hih6mua2t7vckw3nzd66ja5 104 124511 288796 2026-06-03T13:13:03Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{Няма выявы}}» 288796 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Няма выявы}}<noinclude></noinclude> 655iumnone8br2h9eijimb4gqbbvsgg 0 124512 288797 2026-06-03T13:14:49Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? | аўтар = Кастусь Езавітаў | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)/Вялікае апрашчэнь...» 288797 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? | аўтар = Кастусь Езавітаў | год = 1926 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)/Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?|„Вялікае апрашчэньне, ці вялікае удасканаленьне?“]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926).pdf" from="7" to="9" /> {{Выроўніваньне-канец}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Кастуся Езавітава]] 1yyzj6ehndaaoiop1l0v8xiztzsjgpt 14 124513 288799 2026-06-03T13:18:02Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Публіцыстыка паводле аўтараў|Езавітаў, Кастусь]] [[Катэгорыя:Кастусь Езавітаў]]» 288799 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Публіцыстыка паводле аўтараў|Езавітаў, Кастусь]] [[Катэгорыя:Кастусь Езавітаў]] 4r6jz7dc7ws1ucbzr4ypa6vxgcetyu6 0 124514 288801 2026-06-03T13:22:15Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Атрута | аўтар = Максім Гарэцкі | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Драма | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Атрута (Гарэцкі)]]. }} <pages index="Атрута (1927).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}}...» 288801 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Атрута | аўтар = Максім Гарэцкі | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Драма | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Атрута (Гарэцкі)]]. }} <pages index="Атрута (1927).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Атрута (1927).pdf" from="6" to="6" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Атрута (1927).pdf" from="7" to="7" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Атрута (1927).pdf" from="8" to="20" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы 1927 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Вільні]] 6f7r49mj0vfedefqhucopkzhx95e025 288804 288801 2026-06-03T13:23:45Z Gleb Leo 2440 288804 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Атрута | аўтар = Максім Гарэцкі | год = 1927 год | пераклад = | секцыя = Драматычны абразок | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Атрута (Гарэцкі)]]. }} <pages index="Атрута (1927).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Атрута (1927).pdf" from="6" to="6" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Атрута (1927).pdf" from="7" to="7" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Атрута (1927).pdf" from="8" to="20" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Творы 1927 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Вільні]] ckvv1dpos8401qyqhbr125zlmwz0866 104 124515 288805 2026-06-03T14:58:53Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Ён добра ведае, што гэта — самаспадман, што страх яго быў недарэмны. Ого! Цімахвей Міронавіч Гвардыян ня будзе дарма баяцца! Але самая думка аб магчымай бязгрунтоўнасьці ўсяго ягонага страху дужа пацяшае яго, і ён, напружана перагнуўшыся н...» 288805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Ён добра ведае, што гэта — самаспадман, што страх яго быў недарэмны. Ого! Цімахвей Міронавіч Гвардыян ня будзе дарма баяцца! Але самая думка аб магчымай бязгрунтоўнасьці ўсяго ягонага страху дужа пацяшае яго, і ён, напружана перагнуўшыся наперад, нібы ў яго раптам закалола ў жывот, пачынае сьмяяцца дробным сакатлівым сьмехам — першым сьмехам за ўвесь час, як пайшла па сьвеце гэтая страшная згубная замятуха. {{Водступ|2|em}}У меру насьмяяўшыся, ён хоча нарэшце суняць свой сьмех і з жахам пераконваецца, што ня можа, ня мае сілы гэта зрабіць. Яго сьмех нібы адлучыўся ад яго, абярнуўся ў цалком самастойную істоту, якая жыве сваім асобным жыцьцём, маючы на яго нейкую сваю, зусім незалежную ад Цімахвея Міронавіча, падставу. Во Цімахвею Міронавічу ані ня сьмешна — наадварот, кожны гук гэтага дзікага сьмеху-сакатаньня аблівае яго лядовай хваляй жудасьці. {{Водступ|2|em}}У Цімахвея Міронавіча маланкай бліскае страшная думка, што ён звар‘яцеў. Гэтая думка пераходзіць ува ўпэўневасьць, калі раптам ён заўважвае, як сьмех яго дзіўна сплятаецца з густым гоманам нявіднага натоўпу, з цэлым хорам людзкіх галасоў, што няма ведама адкуль наляцелі і атачылі яго блытаным карагодам. {{Водступ|2|em}}Адкуль гэты гоман? Адкуль гэтыя галасы? {{Водступ|2|em}}Ага! Гэта — адтуль… Надышло ўжо… Падступіла… {{Водступ|2|em}}Чаму-ж ня бразнулі клямкаю, а загаманілі там, за акном? Ён-жа двое сутак, ня спаўшы, ня еўшы, чакаў гэтага раптоўнага рэзкага, пякучага бразгату, ён-жа так прывык да яго ў гэтым напружаным чаканьні, што іначай ня мог уявіць сабе першага сыгнальнага гуку небясьпекі. {{Водступ|2|em}}Замест — бразнуць клямкаю, загаманілі за акном! {{Водступ|2|em}}Гэта дык ужо папраўдзе сьмешна, гэта можа ўвесьці і ня ў гэткі рогат. {{Водступ|2|em}}Замест клямкі — загаманілі… {{Водступ|2|em}}І Цімахвей Міронавіч аж кладзецца ад вясёлага нястрымнага сьмеху, які нарэшце знайшоў сабе такое поўнае, такое слушнае апраўданьне. {{Водступ|2|em}}Як увайшлі ў чыстую палавіну, Цімахвей Міронавіч Гвардыян ужо перамог свой дзікі істэрычны сьмех. Ён стаяў перад люстэркам, трымаючы ў аднэй руцэ чарку нарзану, а ў другой — чапялу. Убачыўшы людзей, ён адышоўся да акна, асьцярожна паставіў наім чарку, потым перайшоў да свайго трону і чамусьці паставіў чапялу на самае сядзеньне, а тады стаў прсста лерад людзьмі і ўпяў свой атупелы погляд у адну кропку, якая адразу забрала ўсю ягоную ўвагу. {{Водступ|2|em}}За гэтую кропку быў прыгожы чарнявы твар Андрэя Шыбянкова. {{Водступ|2|em}}Усім здалося, што Цімахвей Міронавіч вельмі спакойны і стрыманы, і ў іншых нават зьявілася да яго мімавольная павага — але гэта было чыстае непаразуменьне: Цімахвей Міронавіч проста асалапеў.<noinclude></noinclude> dr75ef6z7dyudopdvub2nt8kef2snx0 104 124516 288806 2026-06-03T15:20:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|Вялікае апрашчэньне,|памер=150%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.0em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ці}}}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.0em"></div> {{c|{{разьбіўка|вялікае удасканаленьне}}?|памер=150%}}» 288806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|Вялікае апрашчэньне,|памер=150%}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.0em"></div> <center>{{larger|{{разьбіўка|ці}}}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.0em"></div> {{c|{{разьбіўка|вялікае удасканаленьне}}?|памер=150%}}<noinclude></noinclude> khzadjlb1jf7crzaulkxjhw52tr4rqq 104 124517 288807 2026-06-03T15:21:33Z RAleh111 4658 /* Без тэксту */ 288807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="RAleh111" /></noinclude><noinclude></noinclude> jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd 104 124518 288808 2026-06-03T15:48:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">'''I</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1.5em"></div> <center>{{larger|'''Сялянства захопліваецца беларускім рухам.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2.5em}}Пропаведзь ідэі нашага нацыянальнага вызваленьня, як даецца заўважыц...» 288808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">'''I</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1.5em"></div> <center>{{larger|'''Сялянства захопліваецца беларускім рухам.}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2.5em}}Пропаведзь ідэі нашага нацыянальнага вызваленьня, як даецца заўважыць за ўвесь час яго разьвіцьця, мае не ў параўнаньню большы пасьпех сярод простага селянскага люду, чым сярод інтэллігэнцыі. У той час, як адраджэнскі рух захопліваець селянства цэлымі вёскамі і паветамі, у той час як селянства йдзе ў рух массай, — у той самы час інтэллігэнцыя зацягваецца ў працу паволі, інтэллігэнцкія сілы прыходзяць адзінкамі. Прычына падобнага зьявішча ляжыць ня толькі ў лічэбнай перавазе селянскіх масс, з якіх тысячы прыпадаюць на аднаго інтэллігэнта, прычына тут ляжыць глыбей. Справа ў тым, што простая народная масса з прыняцьцем нацыянальнай адраджэнскай ідэолёгіі ня толькі нічога ня траціць, але наадварот, нешта набывае. Ідэя нацыянальнага адраджэньня даець у рукі беларускага селяніна надзвычайна цэнны засаб — знайсьці самаго сябе, акрэсьліць свой твар, адчуць сябе ня толькі чалавекам, але і грамадзянінам.<noinclude></noinclude> jku5do1tmcsuvvkecaax3hlbs55ihi0 288817 288808 2026-06-03T16:40:27Z RAleh111 4658 288817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">'''I</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1.5em"></div> <center>'''Сялянства захопліваецца беларускім рухам.</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2.5em}}Пропаведзь ідэі нашага нацыянальнага вызваленьня, як даецца заўважыць за ўвесь час яго разьвіцьця, мае не ў параўнаньню большы пасьпех сярод простага селянскага люду, чым сярод інтэллігэнцыі. У той час, як адраджэнскі рух захопліваець селянства цэлымі вёскамі і паветамі, у той час як селянства йдзе ў рух массай, — у той самы час інтэллігэнцыя зацягваецца ў працу паволі, інтэллігэнцкія сілы прыходзяць адзінкамі. Прычына падобнага зьявішча ляжыць ня толькі ў лічэбнай перавазе селянскіх масс, з якіх тысячы прыпадаюць на аднаго інтэллігэнта, прычына тут ляжыць глыбей. Справа ў тым, што простая народная масса з прыняцьцем нацыянальнай адраджэнскай ідэолёгіі ня толькі нічога ня траціць, але наадварот, нешта набывае. Ідэя нацыянальнага адраджэньня даець у рукі беларускага селяніна надзвычайна цэнны засаб — знайсьці самаго сябе, акрэсьліць свой твар, адчуць сябе ня толькі чалавекам, але і грамадзянінам.<noinclude></noinclude> eysb3qpxz8jcq10wvsz2qgq91zqaj7w 104 124519 288809 2026-06-03T15:54:37Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Пропаведзь ідэі нацыянальнага адраджэньня зьяўляецца для яго толькі першым крокам, першым штурчком дзеля галоўнейшага — дзеля пазнаньня самаго сябе. На гэтым шляху, зазвычай, беларускаму селяніну німа значных перашкод. Знайходзючы „самага сябе“, ям...» 288809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Пропаведзь ідэі нацыянальнага адраджэньня зьяўляецца для яго толькі першым крокам, першым штурчком дзеля галоўнейшага — дзеля пазнаньня самаго сябе. На гэтым шляху, зазвычай, беларускаму селяніну німа значных перашкод. Знайходзючы „самага сябе“, яму ня трэба ламаць сябе, перакручвацца і перавучывацца на новы лад. Ён заўсёды быў і заставаўся тым, чым ёсьць — {{разьбіўка|беларускім}} селянінам. Як да прыняцьця ідэй нацыянальнага адраджэньня, так і пасьля падобнага прыняцьця — ён застаецца сам сабой з галавы да пятак, бо нічога чужога, небеларускага ў ім няма. <center>{{larger|'''Інтэллігэнцыя страціла нацыянальны твар.}}</center> {{gap|2.5em}}Ня то інтэлігенцыя: у большасьці сваей яна страціла свой нацыянальны твор, адыйшла ад самага паветра беларускага жыцьця і ў працэссе набыцьця чужое (расейскае, ці польскае) культуры згубіла свае асобнасьці, як інтэллігэнцыі {{разьбіўка|беларускай}}. Разам са стратай беларускіх нацыянальных асаблівасьцяў інтэлігенцыя набыла, хоць і ў няпоўнай меры, хоць і ў падменяным выглядзе, асаблівасьцяў чужых, духа чужога, выйшла з міра беларускага ў мір расейскі, ці польскі. У пераважаючай большасьці гэты новы, хоць па істоце чужы, мір яе задавальняе і яна з нехацьцю ставіцца да спроб адмовіцца ад чужога і павярнуцца да свайго. Яна ня хоча самаахвоць адмаўляца ад таго, што {{разьбіўка|ўжо ёсьць}} і йсьці на здабыцьце таго новага, чаго {{|яшчэ німа}}. Інтэллігэнцыя ў гэтым сэнсе і ляніва і рэтроградна і<noinclude></noinclude> ape03pckn46n1zg94of2jv0uz8vzgxe 288816 288809 2026-06-03T16:39:57Z RAleh111 4658 288816 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Пропаведзь ідэі нацыянальнага адраджэньня зьяўляецца для яго толькі першым крокам, першым штурчком дзеля галоўнейшага — дзеля пазнаньня самаго сябе. На гэтым шляху, зазвычай, беларускаму селяніну німа значных перашкод. Знайходзючы „самага сябе“, яму ня трэба ламаць сябе, перакручвацца і перавучывацца на новы лад. Ён заўсёды быў і заставаўся тым, чым ёсьць — {{разьбіўка|беларускім}} селянінам. Як да прыняцьця ідэй нацыянальнага адраджэньня, так і пасьля падобнага прыняцьця — ён застаецца сам сабой з галавы да пятак, бо нічога чужога, небеларускага ў ім няма. <center>'''Інтэллігэнцыя страціла нацыянальны твар.</center> {{gap|2.5em}}Ня то інтэлігенцыя: у большасьці сваей яна страціла свой нацыянальны твор, адыйшла ад самага паветра беларускага жыцьця і ў працэссе набыцьця чужое (расейскае, ці польскае) культуры згубіла свае асобнасьці, як інтэллігэнцыі {{разьбіўка|беларускай}}. Разам са стратай беларускіх нацыянальных асаблівасьцяў інтэлігенцыя набыла, хоць і ў няпоўнай меры, хоць і ў падменяным выглядзе, асаблівасьцяў чужых, духа чужога, выйшла з міра беларускага ў мір расейскі, ці польскі. У пераважаючай большасьці гэты новы, хоць па істоце чужы, мір яе задавальняе і яна з нехацьцю ставіцца да спроб адмовіцца ад чужога і павярнуцца да свайго. Яна ня хоча самаахвоць адмаўляца ад таго, што {{разьбіўка|ўжо ёсьць}} і йсьці на здабыцьце таго новага, чаго {{|яшчэ німа}}. Інтэллігэнцыя ў гэтым сэнсе і ляніва і рэтроградна і<noinclude></noinclude> tqp8laim9yd8x3hguc79efmx26g9nk2 104 124520 288810 2026-06-03T16:01:38Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «оппортуністычна; яна ня хоча выходзіць з таго душэўнага супакою, з таго спэцыфічна-інтэллігэнцкага духовага камфорту, які даецца ей прыналежнасьцю да высокай, хоць і чужой культуры. Пашто ей ламаць сябе, перакручвацца, хоць-бы не ў аснове сваей (беларус...» 288810 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>оппортуністычна; яна ня хоча выходзіць з таго душэўнага супакою, з таго спэцыфічна-інтэллігэнцкага духовага камфорту, які даецца ей прыналежнасьцю да высокай, хоць і чужой культуры. Пашто ей ламаць сябе, перакручвацца, хоць-бы не ў аснове сваей (беларускай), а на’т у паверху сваім (чужым), пашто нанова вучыцца і пускацца ў бурнае мора новых шуканьняў, калі тое, што ёсьць — зусім здавальняе. {{gap|2.5em}}Падобная пассыўнасьць, і пассыўнасьць у істоце варожая, творыць першую перашкоду пропаведзі нацыянальных ідэй сярод інтэллігенцыі. <center>{{larger|'''Актыўная варожасьць і змаганьне з адраджэнчым рухам.}}</center> {{gap|2.5em}}Другая варожасьць — варожасьць актыўная, варожасьць, што родзіцца не духовым оппортунізмам, але крытычнай сьвядомасьцю, што мае сваім карэньнем ня толькі жаданьне захаваць свой душэўны супакой, але і {{разьбіўка|апраўдаць}} яго, жаданьня апраўдаць тое, што ёсьць і абвінаваціць, спыніць тое, што яшчэ толькі нараджаецца, мае нарадзіцца. У зьвязку з гэтым жаданьнем апраўдаць сваё становішча ў стасунку да нацыянальнай ідэі, інтэллігэнцыя сустракаець пропаведзь яе контр-прапагандай, шэрагам контр-пытаньняў, творыць адпаведную тэорыю, мэтай якой ёсьць давесьці, што нацыянальнае адраджэньне Беларусі ёсьць крок назад, а не крок наперад, што гэта ёсьць зьявішча культурнага рэгрэссу і што дзеля гэтага да беларускага адраджэньня трэба ставіцца гэтак жа нэгатыўна, як і да ўселякага іншага соцыяльнага зла.<noinclude></noinclude> oscn8pgp18ifprhk5e6trztkfepld9d 288815 288810 2026-06-03T16:39:33Z RAleh111 4658 288815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>оппортуністычна; яна ня хоча выходзіць з таго душэўнага супакою, з таго спэцыфічна-інтэллігэнцкага духовага камфорту, які даецца ей прыналежнасьцю да высокай, хоць і чужой культуры. Пашто ей ламаць сябе, перакручвацца, хоць-бы не ў аснове сваей (беларускай), а на’т у паверху сваім (чужым), пашто нанова вучыцца і пускацца ў бурнае мора новых шуканьняў, калі тое, што ёсьць — зусім здавальняе. {{gap|2.5em}}Падобная пассыўнасьць, і пассыўнасьць у істоце варожая, творыць першую перашкоду пропаведзі нацыянальных ідэй сярод інтэллігенцыі. <center>'''Актыўная варожасьць і змаганьне з адраджэнчым рухам.</center> {{gap|2.5em}}Другая варожасьць — варожасьць актыўная, варожасьць, што родзіцца не духовым оппортунізмам, але крытычнай сьвядомасьцю, што мае сваім карэньнем ня толькі жаданьне захаваць свой душэўны супакой, але і {{разьбіўка|апраўдаць}} яго, жаданьня апраўдаць тое, што ёсьць і абвінаваціць, спыніць тое, што яшчэ толькі нараджаецца, мае нарадзіцца. У зьвязку з гэтым жаданьнем апраўдаць сваё становішча ў стасунку да нацыянальнай ідэі, інтэллігэнцыя сустракаець пропаведзь яе контр-прапагандай, шэрагам контр-пытаньняў, творыць адпаведную тэорыю, мэтай якой ёсьць давесьці, што нацыянальнае адраджэньне Беларусі ёсьць крок назад, а не крок наперад, што гэта ёсьць зьявішча культурнага рэгрэссу і што дзеля гэтага да беларускага адраджэньня трэба ставіцца гэтак жа нэгатыўна, як і да ўселякага іншага соцыяльнага зла.<noinclude></noinclude> 6jejdg97hpycddfwem7it8w5saboe39 104 124521 288811 2026-06-03T16:11:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|'''Довады ворагаў аб непатрэбнасьці беларускага адраджэньня. — „Культура — адзіна!“}}</center> {{gap|2.5em}}Зьмест падобнай інтэллігэнцкай тэорыі агульнавядомы: культура адзіна, кажа інтэллігэнт, адзіна на ўсіх мовах. Культура па істоце сваей інтэрна...» 288811 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|'''Довады ворагаў аб непатрэбнасьці беларускага адраджэньня. — „Культура — адзіна!“}}</center> {{gap|2.5em}}Зьмест падобнай інтэллігэнцкай тэорыі агульнавядомы: культура адзіна, кажа інтэллігэнт, адзіна на ўсіх мовах. Культура па істоце сваей інтэрнацыянальна. Адзіна яна і інтэрнацыяняльна ня формай сваей, а зьместам. І цэнна яна таксама ня формай, у якой даецца, а сваім зьместам. Сучасная культура вядзе да агульналюдзкасьці і толькі тыя элемэнты культуры, якія вядуць да агульналюдзкасьці вызнаюцца прогрэссам; усе іншыя — рэгрэссам. Форма, у якой робяцца новыя культурныя заваяваньня, і як форма мова, — ня маюць істотнаго значэньня для поступу агульналюдскае цывілізацыі. Калі хочаце, ярыцца элемэнтарны інтэллігент, асабліва „марксыцкага кірунку“ — мова зьяўляецца чымсь часовым, а рожнасьць моў — перашкодай на шляху нашае культуры. Рожнасьць моў гэта сваей адмены праклён на род чалавечы, крыніца войн, ненавісьці, бязупыннага і бязплоднага змаганьня адных плямён з другімі. Мудрая гісторыя з бабілонскай вежай, — мэтафорычны абраз немагчымасьці для людзкасьці дасягнуць неба, узыйсьці на горнія вяршыны надчалавечага і наднацыянальнага, дзякуючы ласьне „смяшэньню языкаў“. І таму трэба з гэтым „сьмяшэньнем“ змагацца, можна і трэба імкнуцца да адзінамоўнасьці.<noinclude></noinclude> tcd13tfwtffwb2dkcawewiazxt1wwny 288814 288811 2026-06-03T16:39:09Z RAleh111 4658 288814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>'''Довады ворагаў аб непатрэбнасьці беларускага адраджэньня. — „Культура — адзіна!“</center> {{gap|2.5em}}Зьмест падобнай інтэллігэнцкай тэорыі агульнавядомы: культура адзіна, кажа інтэллігэнт, адзіна на ўсіх мовах. Культура па істоце сваей інтэрнацыянальна. Адзіна яна і інтэрнацыяняльна ня формай сваей, а зьместам. І цэнна яна таксама ня формай, у якой даецца, а сваім зьместам. Сучасная культура вядзе да агульналюдзкасьці і толькі тыя элемэнты культуры, якія вядуць да агульналюдзкасьці вызнаюцца прогрэссам; усе іншыя — рэгрэссам. Форма, у якой робяцца новыя культурныя заваяваньня, і як форма мова, — ня маюць істотнаго значэньня для поступу агульналюдскае цывілізацыі. Калі хочаце, ярыцца элемэнтарны інтэллігент, асабліва „марксыцкага кірунку“ — мова зьяўляецца чымсь часовым, а рожнасьць моў — перашкодай на шляху нашае культуры. Рожнасьць моў гэта сваей адмены праклён на род чалавечы, крыніца войн, ненавісьці, бязупыннага і бязплоднага змаганьня адных плямён з другімі. Мудрая гісторыя з бабілонскай вежай, — мэтафорычны абраз немагчымасьці для людзкасьці дасягнуць неба, узыйсьці на горнія вяршыны надчалавечага і наднацыянальнага, дзякуючы ласьне „смяшэньню языкаў“. І таму трэба з гэтым „сьмяшэньнем“ змагацца, можна і трэба імкнуцца да адзінамоўнасьці.<noinclude></noinclude> m4v6of7p3c7gughivc7pe0a8svkyit2 104 124522 288812 2026-06-03T16:38:10Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|'''„Ня трэба навінаў! Даволі таго зла, што ўжо істнуе!“}}</center> {{gap|2.5em}}Апошняе цьверджаньне — ідэал, спаведаць які ў сілах ня кожны інтэллігент. Гэткі „конскі“ космополітызм характэрны толькі для асоб, што даводзяць свае думкі да апошняга, хоць...» 288812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|'''„Ня трэба навінаў! Даволі таго зла, што ўжо істнуе!“}}</center> {{gap|2.5em}}Апошняе цьверджаньне — ідэал, спаведаць які ў сілах ня кожны інтэллігент. Гэткі „конскі“ космополітызм характэрны толькі для асоб, што даводзяць свае думкі да апошняга, хоць бы і абсурднага канца. Сярэдні інтэллігэнт пужаецца гэткіх вывадаў, — і зноў такі з мяркаваньняў супакою — як свайго, так і сваіх бліжэйшых патомных. Бо і гэтае скрайняе вызнаньне пагражае яму тымі-жа самымі непрыемнасьцямі: здабываньня чагосьці новага і незнаёмага. Згаджаючыся з гэтакім космопалітычным вызнаньнем у прынцыпе, і адсоўваючы магчымасьць зьдзейсьненьня яго ў неакрэсьляна далёкую будучыну, з якой ён ня адчувае ніякай сувязі, як, прыкладам, не адчувае чалавек небяспекі сьмерці, якая здаецца яму неакрэсьляна далёкай, — сярэдні інтэллігэнт пераносіць пытаньне аб нацыянальным адраджэньні ў плашчыню для сябе больш знаёмую і практычную. Ён кажа: Тое, што ёсьць — рожнаадменнасьць моў — я вызнаю злом, але злом, якое і зноў такі {{разьбіўка|ўжо істнуець}}. Аднак мае вызнаньне ўжо істнуючага зла ня значыць, што я вызнаю права на зьяўленьне новага, лішняга зла. Даволі таго што ёсьць: даволі што людзкасьць гавора на ста мовах! Няўжо-ж добра калі да гэтых ста моў дадасца яшчэ сто першая. Я згодзен, — кажа інтэллігэнт, як бы робячы ўступку нацыянальнаму пачуцьцю, — што мінулае, стварыўшае гэтых сто моў не тварылась дабром: магчыма, што падчас вытварэньня гэтых моў было больш гвалту, чым добрай волі. Але пашто {{перанос пачатак|павя|лічваць}}<noinclude></noinclude> ap55ezjktak6b4txso6qdmdt1j2mz0o 288813 288812 2026-06-03T16:38:30Z RAleh111 4658 288813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>'''„Ня трэба навінаў! Даволі таго зла, што ўжо істнуе!“</center> {{gap|2.5em}}Апошняе цьверджаньне — ідэал, спаведаць які ў сілах ня кожны інтэллігент. Гэткі „конскі“ космополітызм характэрны толькі для асоб, што даводзяць свае думкі да апошняга, хоць бы і абсурднага канца. Сярэдні інтэллігэнт пужаецца гэткіх вывадаў, — і зноў такі з мяркаваньняў супакою — як свайго, так і сваіх бліжэйшых патомных. Бо і гэтае скрайняе вызнаньне пагражае яму тымі-жа самымі непрыемнасьцямі: здабываньня чагосьці новага і незнаёмага. Згаджаючыся з гэтакім космопалітычным вызнаньнем у прынцыпе, і адсоўваючы магчымасьць зьдзейсьненьня яго ў неакрэсьляна далёкую будучыну, з якой ён ня адчувае ніякай сувязі, як, прыкладам, не адчувае чалавек небяспекі сьмерці, якая здаецца яму неакрэсьляна далёкай, — сярэдні інтэллігэнт пераносіць пытаньне аб нацыянальным адраджэньні ў плашчыню для сябе больш знаёмую і практычную. Ён кажа: Тое, што ёсьць — рожнаадменнасьць моў — я вызнаю злом, але злом, якое і зноў такі {{разьбіўка|ўжо істнуець}}. Аднак мае вызнаньне ўжо істнуючага зла ня значыць, што я вызнаю права на зьяўленьне новага, лішняга зла. Даволі таго што ёсьць: даволі што людзкасьць гавора на ста мовах! Няўжо-ж добра калі да гэтых ста моў дадасца яшчэ сто першая. Я згодзен, — кажа інтэллігэнт, як бы робячы ўступку нацыянальнаму пачуцьцю, — што мінулае, стварыўшае гэтых сто моў не тварылась дабром: магчыма, што падчас вытварэньня гэтых моў было больш гвалту, чым добрай волі. Але пашто {{перанос пачатак|павя|лічваць}}<noinclude></noinclude> boow2v6vjhjowh1er30kpzqjfht1jxb 104 124523 288818 2026-06-03T16:50:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|павя|лічваць}} лік гвалтаў у мінулым новым гвалтам у сучаснасьці? Пашто тварыць новую 101-шую беларускую мову, вырабляць яе, апрацоўваць, калі тое, штоь ёсьць, — зусім даволі?“ <center>'''„Ня трэба беларускае нацыянальнае рэвалюцыі!“</center> {{gap|2....» 288818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|павя|лічваць}} лік гвалтаў у мінулым новым гвалтам у сучаснасьці? Пашто тварыць новую 101-шую беларускую мову, вырабляць яе, апрацоўваць, калі тое, штоь ёсьць, — зусім даволі?“ <center>'''„Ня трэба беларускае нацыянальнае рэвалюцыі!“</center> {{gap|2.5em}}„Я магу згадзіцца, — кажа інтэлігэнт, — што сучасная расейская (эвэнтуальна-польская) культура і літэратура разьвівалісь і дасягнулі свайго сучаснага значэньня за кошт беларусаў і украінцаў. Але няўжо-ж толькі таму, што ў адгучэўшым жыцьцю нашых дзядоў і прадзедаў мела месца калечаньне жывога жыцьця, няўжо-ж толькі таму мы павінны калечыць сябе, сваіх дзяцей і нашчадкаў? Бо тое, — цьвердзіць інтэллігэнт — да чаго імкнецца беларуская нацыянальная ідэолёгія, тая рэвалюцыя ў псіхіцы, культуры, палітычным ладзе народаў, якая гэтай ідэолёгіяй выклікаецца, — усё гэта ёсьць чародны нічым неапраўданы гвалт над жыцьцём. Для падобнае нацыянальнае рэвалюцыі німа, — па пераконаньню інтэллігэнта, — нават таго апраўданьня, якое маець рэвалюцыя палітычная, ці соцыяльная. Кожная рэвалюцыя ёсьць так сама гвалт над стварыўшымся ўкладам жыцьця; але гэта ёсьць гвалт над благім, над зьмярцьвелым. Над тым што тамусіць развіцьцё чалавека, грамады, кляссы, — урэшці ўсяе дзяржавы. Замест старага ладу, рэвалюцыя ставіць новы лад, усе трупехлае яна замяняе здаровым і маладым. Пра нацыянальную беларускую рэвалюцыю, — па перэконаньню здэнацыяналізаванага інтэллігэнта, — гэтага сказаць нельга, бо<noinclude></noinclude> bsjh2u7d2alq1uqo2voxel34mbbcvmo 104 124524 288819 2026-06-03T16:59:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «прад тым трэба было-б давесьці, што расейская, ці польская культуры, як гэткія, ёсьць зьявішча дрэнныя, няжыцьцёвыя, падлягаючыя знішчэньню. А заявіць нешта падобнае ня хопіць адвагі нават самаму пераконанаму нацыяналісту. І таму падобную „нацыянальну...» 288819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>прад тым трэба было-б давесьці, што расейская, ці польская культуры, як гэткія, ёсьць зьявішча дрэнныя, няжыцьцёвыя, падлягаючыя знішчэньню. А заявіць нешта падобнае ня хопіць адвагі нават самаму пераконанаму нацыяналісту. І таму падобную „нацыянальную рэвалюцыю“ трэба назваць не рэвалюцыяй а бунтам, — бунтам, выкліканым не сьвядомасьцю ісьціны, а шавіністычнай злобай; бунтам некультурных, халопскіх станаў, ня здолеўшых падняцца да ўразуменьня фактаў гісторыі“. <center>'''„Невядома яшчэ што дасьць беларускае адраджэньне!“</center> {{gap|2.5em}}„Да ўсяго, — упарта цьвердзіць інтэлігент, — зусім невядома ці прынясе наагул беларуская нацыянальная рэвалюцыя якія-небудзь дасягненьня, якія-небудзь новыя заваяваньня культуры, і ці ня будзе яна чыстым мінусам, які толькі павялічыць хаос, узнікшы пасьля Вялікай вайны. Плюс, аб якім гавора адраджэнская ідэолёгія яшчэ загадка, а тая руйнацыя, якую яна прыносіць з сабой з першых дзён сваіх народзін, — факт вочавісты. Пакуль беларускае нацыянальнае адраджэньне стане фактарам прогрэссу ў новай форме, — яно наробіць занадта шмат шкоды каб можна было згадзіцца на гэткую рызыку!“ <center>'''„Куды практычней зрабіцца ангельцамі!“</center> {{gap|2.5em}}З аднаго боку — страх. З другога боку тое, што прапануець нацыянальная ідэолёгія, здаецца большасьці здэнацыяналізаванай інтэллігэнцыі на {{перанос пачатак|Бе|ларусі}}<noinclude></noinclude> 4w2icdu9glcf51bfphba9sr7s321rtw 104 124525 288820 2026-06-03T17:05:24Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|Бе|ларусі}} ўпрост непрактычным і нелёгічным. Калі нам прапануюць, — кажуць яны — адрачыся ад таго, што ёсьць і ператварыцца на нешта новае — беларускае, — дык у шмат разоў карысьней для нас і для ўсяго чалавецтва калі-б мы зьмянілі горша...» 288820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Бе|ларусі}} ўпрост непрактычным і нелёгічным. Калі нам прапануюць, — кажуць яны — адрачыся ад таго, што ёсьць і ператварыцца на нешта новае — беларускае, — дык у шмат разоў карысьней для нас і для ўсяго чалавецтва калі-б мы зьмянілі горшае на лепшае, недасканалае, на дасканалае. Калі-б нам запрапанавалі адмовіцца ад расейскай, ці польскай культуры і пераняць, прыкладна, культуру ангельскую, дык такая прапазіцыя была-б практычна і разумна. Мы і нашыя дзеці гэтым самым прыедналіся-б да ўсясьветнае цывілізацыі, сталі-б сынамі нацыі Шэкспіра і Нью-Тона і, дзякуючы ўваходжаньню ў склад ангельскай нацыі, пашырылі-б свае жыцьцёвыя магчымасьці да ўсясьветнага маштабу (аргумант ангельскага фунта). А тое, што прапануець нам беларускае нацыянальнае адраджэньне, наадварот, ёсьць сьвядомае самаабмежаньне, прапазіцыя замкнуцца ў маленячкі, элемэнтарны куток. Няўжо мы павінны гэта робіць толькі дзеля таго, каб быць у згодзе з вядомым прыслоўем: „хоць дрэннае, ды сваё?“ Падобны аргамант, кажа інтэллігэнт, можа здаволіць дзіцё, ці зманіць цёмнага селяніна, не спакушанага салодкасьцьцю духовых цэннасьцяў, але ён занадта слабенькі, каб пераканаць асьвечанага інтэллігэнта, які імкнецца да пашырэньня свайго кругазору. Мы і нашыя дзеці, — кажа ў гэткім выпадку інтэллігэнт, — хутчэй гатовы ў-пень выкарчаваць з сябе ўсё, што яшчэ можа ў нас засталося беларускае, і назвацца англічанамі, чым забыцца расейскасьці (польскасьці) і пайсьці да беларусаў. „Пасьля салодкага не захочаш горкага“,<noinclude></noinclude> mbqjykdnxbk7zn6j5t34hle2imms0vc 104 124526 288821 2026-06-03T17:11:34Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «казаў некалі Уладзімер-князь, — і тое самае паўтараюць сучасныя здэнацыяналізаваныя інтэллігэнты. <center>'''„Беларускія таленты могуць выяўляцца і ў чужых мовах!“</center> {{gap|2.5em}}Калі ў беларускім племяні, — даводзе інтэллігэнт пры канцы, ёсьць нешта такое...» 288821 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>казаў некалі Уладзімер-князь, — і тое самае паўтараюць сучасныя здэнацыяналізаваныя інтэллігэнты. <center>'''„Беларускія таленты могуць выяўляцца і ў чужых мовах!“</center> {{gap|2.5em}}Калі ў беларускім племяні, — даводзе інтэллігэнт пры канцы, ёсьць нешта такое, што па перакананьню патрыётаў не пакрываецца польскасьцю, ці расейскасьцю, калі ў ім ёсьць нешта арыгінальнае, — толькі яму прыналежнае (а гэтую арыгінальнасьць і характэрнасьць таксама трэба яшчэ давесьці!) — дык усё гэта магчыма выявіць, не прыбегаючы да так моцных і небаспечных захадаў, як руйнацыя старой культуры і вырабляньне якой-сь невядомай новай. Гісторыя сьведчыць, што Гогаль даў на расейскай мове ўсё тое, чым багаты і чым слаўны украінскі народ. Хто адважыцца суперэчыць гэтаму? Тое самае для Беларусі зрабіў Міцкевіч на польскай мове. Толькі нізкі шовінізм можа не вызнаваць вялікасьці памяненых талентаў і надзвычайнай карысьці іх для сьвету; толькі ўпарты нацыяналіст можа сварыцца з суседам за „права“ называць падобных гэніяў „сваімі“, ці — што адно і тое — намагацца, каб яны пісалі „нашай“, сваей „ўласнай“ мовай. Хаця-ж для Гогаля расейская, а для Міцкевіча польская мова былі прыпадковы (глядзі — гвалты ў мінулым!), аднак гэта нісколькі не меняець істоты справы. Калі беларускасьць можа даць грунт для зьяўленьня новых талентаў на расейскай, ці польскай мове, — дык гэта вельмі добра: ўсё роўна<noinclude></noinclude> cflysb1g6udwi78dndc52jztzp69z3s 104 124527 288822 2026-06-03T17:18:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «большага за тое, на што яна здольна, беларускасьць ня дасьць, на якой бы то мове ня было. {{gap|2.5em}}Здольнасьці і сілы народа ня трацюцца і не раствараюцца ў паветры, а выяўляюцца ў творчасьці яго інтэллігэнццыі. Ёсьць, урэшці, цьверджаньне, што са зьмешвань...» 288822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>большага за тое, на што яна здольна, беларускасьць ня дасьць, на якой бы то мове ня было. {{gap|2.5em}}Здольнасьці і сілы народа ня трацюцца і не раствараюцца ў паветры, а выяўляюцца ў творчасьці яго інтэллігэнццыі. Ёсьць, урэшці, цьверджаньне, што са зьмешваньня дзьвёх нацыянальнасьцяў родзіцца трэцьцяя, больш дасканалая чым кождая з гэтых дзьвёх нацыяй паасобку, што ніколі німа „чыстых“ нацыяў, што ўсе яны, асабліва іх вышэйшыя станы (інтэллігэнцыя), пераходныя па культуры і г.д. center>'''Жыцьцё адкідае старую, варожую нам інтэллігенцыю.</center> {{gap|2.5em}}Ha аснове падобнай guasi-навучнай аргумэнтацыі, падмацаванай ссылкамі на даўна зданных у архіў рацыяналістычных дасьледчыкаў мінулага стагодзьдзя, — інтэллігэнцыя творыць той мур, аб які разьбіваецца самая гарачая прапаганда народнага адраджэньня; становіць тую сілу, якая ня толькі сабатуе нацыянальную ідэю, але йдзе на яе адкрытай вайной. {{gap|2.5em}}Калі-б ня тое, што падобная пазіцыя інтэллігэнцыі зьяўляецца простым непаразуменьнем, шкодным нястолькі для народу, сколькі для самаё інтэллігэнцыі, — над ёй німа было-б чаго і разважаць. Усё роўна законы руху, заложаныя ў ім самой прыродай, прывядуць да перамогі ідэі над прывычкай, поступу над падзеньнем, бо — „нацыя як сумленьне, раз прачнуўшысь ня можа заснуць“. Усё роўна жывое жыцьцё перабора {{перанос пачатак|схо|ластычную}}<noinclude></noinclude> k47g3vyya831fuptirblxj4h874yf4b 288823 288822 2026-06-03T17:18:42Z RAleh111 4658 288823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>большага за тое, на што яна здольна, беларускасьць ня дасьць, на якой бы то мове ня было. {{gap|2.5em}}Здольнасьці і сілы народа ня трацюцца і не раствараюцца ў паветры, а выяўляюцца ў творчасьці яго інтэллігэнццыі. Ёсьць, урэшці, цьверджаньне, што са зьмешваньня дзьвёх нацыянальнасьцяў родзіцца трэцьцяя, больш дасканалая чым кождая з гэтых дзьвёх нацыяй паасобку, што ніколі німа „чыстых“ нацыяў, што ўсе яны, асабліва іх вышэйшыя станы (інтэллігэнцыя), пераходныя па культуры і г.д. <center>'''Жыцьцё адкідае старую, варожую нам інтэллігенцыю.</center> {{gap|2.5em}}Ha аснове падобнай guasi-навучнай аргумэнтацыі, падмацаванай ссылкамі на даўна зданных у архіў рацыяналістычных дасьледчыкаў мінулага стагодзьдзя, — інтэллігэнцыя творыць той мур, аб які разьбіваецца самая гарачая прапаганда народнага адраджэньня; становіць тую сілу, якая ня толькі сабатуе нацыянальную ідэю, але йдзе на яе адкрытай вайной. {{gap|2.5em}}Калі-б ня тое, што падобная пазіцыя інтэллігэнцыі зьяўляецца простым непаразуменьнем, шкодным нястолькі для народу, сколькі для самаё інтэллігэнцыі, — над ёй німа было-б чаго і разважаць. Усё роўна законы руху, заложаныя ў ім самой прыродай, прывядуць да перамогі ідэі над прывычкай, поступу над падзеньнем, бо — „нацыя як сумленьне, раз прачнуўшысь ня можа заснуць“. Усё роўна жывое жыцьцё перабора {{перанос пачатак|схо|ластычную}}<noinclude></noinclude> r6ltvr2i17xm3j1ckziwip0nipfm8k5 288830 288823 2026-06-03T18:18:39Z RAleh111 4658 288830 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>большага за тое, на што яна здольна, беларускасьць ня дасьць, на якой бы то мове ня было. {{gap|2.5em}}Здольнасьці і сілы народа ня трацюцца і не раствараюцца ў паветры, а выяўляюцца ў творчасьці яго інтэллігэнццыі. Ёсьць, урэшці, цьверджаньне, што са зьмешваньня дзьвёх нацыянальнасьцяў родзіцца трэцьцяя, больш дасканалая чым кождая з гэтых дзьвёх нацыяй паасобку, што ніколі німа „чыстых“ нацыяў, што ўсе яны, асабліва іх вышэйшыя станы (інтэллігэнцыя), пераходныя па культуры і г. д. <center>'''Жыцьцё адкідае старую, варожую нам інтэллігенцыю.</center> {{gap|2.5em}}Ha аснове падобнай guasi-навучнай аргумэнтацыі, падмацаванай ссылкамі на даўна зданных у архіў рацыяналістычных дасьледчыкаў мінулага стагодзьдзя, — інтэллігэнцыя творыць той мур, аб які разьбіваецца самая гарачая прапаганда народнага адраджэньня; становіць тую сілу, якая ня толькі сабатуе нацыянальную ідэю, але йдзе на яе адкрытай вайной. {{gap|2.5em}}Калі-б ня тое, што падобная пазіцыя інтэллігэнцыі зьяўляецца простым непаразуменьнем, шкодным нястолькі для народу, сколькі для самаё інтэллігэнцыі, — над ёй німа было-б чаго і разважаць. Усё роўна законы руху, заложаныя ў ім самой прыродай, прывядуць да перамогі ідэі над прывычкай, поступу над падзеньнем, бо — „нацыя як сумленьне, раз прачнуўшысь ня можа заснуць“. Усё роўна жывое жыцьцё перабора {{перанос пачатак|схо|ластычную}}<noinclude></noinclude> omeivigispsd9r27bafhlnnqtczi32o 104 124528 288824 2026-06-03T17:20:06Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|схо|ластычную}} аргумэнтацыю і выкіне ўсё зьмярцьвелае за свой борт, — адраджэньне Беларусі зьдейсьніцца і без старой інтэлігенцыі. І толькі каб было менш падобных страт, каб да Новага жыцьця, да Новай Веры прыйшла найбольшая грамада люд...» 288824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|схо|ластычную}} аргумэнтацыю і выкіне ўсё зьмярцьвелае за свой борт, — адраджэньне Беларусі зьдейсьніцца і без старой інтэлігенцыі. І толькі каб было менш падобных страт, каб да Новага жыцьця, да Новай Веры прыйшла найбольшая грамада людзей, здольная да працы і адказнага будаўніцтва, толькі таму мы спыняемся над гэтай інтэллігэнцкай варожасьцю і ставім сваёй задачай давесьці яе няпраўду.<noinclude></noinclude> oaeyhzrqmaatsc2jg7ox3cx1ew1yy8a 104 124529 288825 2026-06-03T17:40:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">'''II</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1.5em"></div> <center>'''Розум і пачуцьце. Адзінасьць і рожнаадменнасьць.</br>Як трэба разумець: „Культура адзіна!“</center> {{gap|2.5em}}Агульналюдзкая культура ў залежнасьці ад падвойнасьці духов...» 288825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">'''II</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1.5em"></div> <center>'''Розум і пачуцьце. Адзінасьць і рожнаадменнасьць.</br>Як трэба разумець: „Культура адзіна!“</center> {{gap|2.5em}}Агульналюдзкая культура ў залежнасьці ад падвойнасьці духовай энэргіі чалавека, складаецца, як ведама, з двух элемэнтаў: тых, што маюць прычынай свайго узьнікнавеньня дзейнасьць розуму (разсудка) і тых, у аснове якіх ляжыць пачуцьцё чалавека і яго функцый<ref>Воля, — згодна традыцыйнай клясыфікацыі, трэці надзвычайна важны элемэнт духа, не прыймаецца намі пад увагу, бо ў працэсе тварэньня культурных цэннасьцяў граець пасярэднюю, можна сказаць, падсобную ролю.</ref>. Адрожніць у аб’екце культуры вялікасьць уплываў аднаго, ці другога элемэнту бываець даволі трудна; звычайна дзьве сілы чалавечага духа функцыянуюць разам у пэўнай гармоніі. Так, прыкл., увесь комплекс матэрыяльных абставін сучаснасьці ёсьць вынік дзейнасьці абедзьвюх энэргій, бо разам з<noinclude></noinclude> 670yd93ipj25uo9ztk0vji2vqkiw3l7 104 124530 288826 2026-06-03T17:50:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «задавальненьнем вымаганьняў розуму, яны здавальняюць і вымаганьня пачуцьця. Кожная матэрыяльная рэч — будзь то тканіна, аўтамабіль, кніга, дом, гадзіньнік, — усе яны робяцца ня толькі згодна законам тэхнікі, але разам з тым і згодна законам эстэтыкі, з...» 288826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>задавальненьнем вымаганьняў розуму, яны здавальняюць і вымаганьня пачуцьця. Кожная матэрыяльная рэч — будзь то тканіна, аўтамабіль, кніга, дом, гадзіньнік, — усе яны робяцца ня толькі згодна законам тэхнікі, але разам з тым і згодна законам эстэтыкі, здавальняюць ня толькі чысты розум, але пачуцьцё хорашасьці. Нават такія рэчы, як страва, што робяцца на поўгадзіны, каб насыціць жалудак чалавечы, — і тыя робяцца так, каб не адталківаць сваім выглядам, а, наадварот, прыцягнуць. (Аналіз „эмоцый“, як зьмешаных праяў духа, адным з першых зрабіў І. Петражыцкі, — гл. яго „Теорія права“, ч. I.) Разам з гэтымі зьмешанымі пладамі культуры мы бачым яскрава вызначаныя плады, выкліканыя дзейнасьцю ці розуму, ці пачуцьця паасобку. Так прык., навука ў „чыстым значэньню“ — плод дзейнасьці толькі розуму; з другога боку мастацтва — ў чыстым значэньню — творыцца толькі пачуцьцём чалавека і пачуцьцю служыць. {{gap|2.5em}}Паскольку розум і пачуцьцё чалавека адзіны, пастолькі і культура сьвету адзіна. Але, папершае, адзінасьць гэтая рожна выяўляецца ў залежнасьці ад таго, які элемэнт духа яе творыць; падругое, ёсьць пеўныя дзедзіны культуры, у якіх адзінасьць творыцца рожнаадменнасьцю. Тэарэма гэомэтрыі, конструкцыя машыны, спосаб лячэньня хваробы — абавязковы для усіх галоў нашае зямлі. Ніякай асаблівай індывідуальнасьці ў гэтай дзедзіне чалавек выявіць ня можа; у дзедзіне веды, практыкі, тэхнікі, дзе пануець і {{перанос пачатак|тво|рыць}}<noinclude></noinclude> 41269lr1w69jx0xedk0ju6oonp9w16e 104 124531 288827 2026-06-03T18:00:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|тво|рыць}} чысты розум, адзінасьць культуры і яе заваяваньняў асабліва кідаецца у вочы<ref>Есьць сьведчаньня, — і вельмі аўтарытэтныя, што нават у сфэры абстрактных навук, як, прыкладам, матэматыка, адбіваецца нацыянальны склад духа вучона...» 288827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|тво|рыць}} чысты розум, адзінасьць культуры і яе заваяваньняў асабліва кідаецца у вочы<ref>Есьць сьведчаньня, — і вельмі аўтарытэтныя, што нават у сфэры абстрактных навук, як, прыкладам, матэматыка, адбіваецца нацыянальны склад духа вучонага. Гэткага погляду трымаецца сярод іншых вядомы філёзоф (сёньня прэзыдэнт Чэхаславакіі) Т. Масарык. Гл. яго працу „Nova Еігора“.</ref>. {{gap|2.5em}}Зусім іначай стаіць справа ў дзедзіне пачуцьця. Тут ня толькі кожны, народ, ці племя, але кожная асоба паасобку вольны ў сваіх перакананьнях, твораць свае „законы“. Тое, што аздобна для нэгра, — здаецца сьмешным для эўропэйца; так, як малюе і разумее прыроду японец, ніколі ня можа зразумець і намаляваць француз. Вызнаньне пекнага і няпекнага, моральнага і аморальнага, музыкальнага і антымузыкальнага, прыемнага (эстэтычна) і непрыемнага, — усё гэта творыцца кожным асобным індывідуальным пачуцьцём. І як індывідуальна гэта пачуцьцё, так сама індывідуальны і рожны плады яго творчасьці. Безварункова, з пункту гледжаньня агульначалавечага, пазбаўленага так зв. „нацыянальнага эгоцэнтрызму“ (гл. Н. Трубецкой — „Европа и Человѣчество“), вартасьць творчасьці кожнага народу роўна вартасьці другога, і мы ня можам сказаць тут, што, прыкл., вынікі творчасьці пачуцьцёвага духа эўропэйцаў важней за тыя самыя вынікі азіятаў, ці афрыканцаў. {{gap|2.5em}}Праўда, і ў гэтай дзедзіне ёсьць пэўныя элемэнты адзінасьці, больш агульна-супольныя ў народаў і асабаў бліжэй адзін да другога {{перанос пачатак|стою|чых}}<noinclude></noinclude> dbuz2vgiq7bmaimnt8dw1hjve7vi8bn 104 124532 288828 2026-06-03T18:10:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|стою|чых}}: ёсьць пэўныя музыкальныя гаммы, ёсьць гаммы фарбаў, ёсьць пэўныя літэратурныя правілы, ўрэшці, ёсьць агульнапрынятыя правілы моралі і права. Але у той час, як у дзедзіне розуму найбольш цэнным элемэнтам ёсьць акурат- элемэнт ад...» 288828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|стою|чых}}: ёсьць пэўныя музыкальныя гаммы, ёсьць гаммы фарбаў, ёсьць пэўныя літэратурныя правілы, ўрэшці, ёсьць агульнапрынятыя правілы моралі і права. Але у той час, як у дзедзіне розуму найбольш цэнным элемэнтам ёсьць акурат- элемэнт адзінасьці, — тут, ў дзедзіне пачуцьця, асновай прагрэссу служыць рожнаадменнасьць. У першым выпадку новыя заваяваньня імкнуцца да таго, каб з кожным лішнім крокам лішні раз давесьці {{разьбіўка|сталасьць}} аснаўных законаў прыроды і думаньня, — у другім выпадку кожны новы крок наперад робіцца як бы з спецыяльнай мэтай давесьці {{разьбіўка|рухавасьць і зьменнасьць}} форм, гукаў, напрамкаў і школ. Табліца множаньня, закон Гэй-лю-Сака, тэорыя дарвінізма, уселякага гатунку абагуленьня юрыдычныя, соцыялёгічныя, экономічныя і інш., — усе яны набываюць тым большай вартасьці, чым больш новыя факты і адкрыцьця узмацоўваюць іх агульную правільнасьць, іх абавязковасьць для кожнага чалавека і кожнага часу. Наадварот, ні ў мастацтве, ні ў музыцы, ні ў літэратуры падобных „законаў“ німа, а калі для пэўнай группы людзей, ці ў пэўны час гэткія „законы“ устанаўліваюцца, дык цэнным лічыцца ня тое, што іх падцьвярджае, а тое, што іх апракідвае, і што тым самым адчыняе новыя магчымасьці на будучыну. <center>'''Рожнаадменнасьць і навізна найбольш цікавюць нас у творчасьці народаў.</center> {{gap|2.5em}}У рожнаадменнасьці формы скрыта багацьце пачуцьцёвага духа, — вось чаму ён увесь час<noinclude></noinclude> malrin8l82esur05nvvx13kfgzbb8g3 104 124533 288829 2026-06-03T18:17:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «шукае „чароднага слова“, не здаволяны „словам сказанным“, вітаець кожную спробу адмовіцца ад прынятага і традыцыйнага. У аднаадменнасьці пачуцьцёвы дух гіне, творчая энэргія яго слабее і гасьне. {{gap|2.5em}}Лепшай гарантыяй рожнаадменнасьці жыцьця і за...» 288829 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>шукае „чароднага слова“, не здаволяны „словам сказанным“, вітаець кожную спробу адмовіцца ад прынятага і традыцыйнага. У аднаадменнасьці пачуцьцёвы дух гіне, творчая энэргія яго слабее і гасьне. {{gap|2.5em}}Лепшай гарантыяй рожнаадменнасьці жыцьця і забяспекай далейшай творчасьці чалавечага духа ёсьць сам чалавек у істоце сваей адзіны, але ў форме сваёй і выяўленьні сваім — безканечна рожнаадменны. Праявай гэтай рожнаадменнасьці служыць кожная сямья ў стасунку да другое сямьі, адзін народ у стасунку да другога, славянская нацыя ў стасунку да романа-германскай, белая раса ў стасунку да чорнай, ці жоўтай. Кожны з гэтых соцыяльных арганізмаў па-свойму індывідуальны, творыць сваю асобную культуру, ідзе да дасканаласьці, да ўсялюдзкасьці, сваймі, яму аднаму ведамымі, шляхамі. Украінскі філософ Міхайло Драгоманів характарызаваў гэты процэсс у кароткай формуле: „нацыяналізм у зьдзейсьненьні і космополітызм у мэтах“. Поступ чалавецтва складаецца як з паасобных укладаў кожнага народу і нацыі, так і са ўзаёмных уплываў аднэй нацыі на другую. Мы бачым, прыкладам, што сучасная эўропейская культура стварылась у выніку безканечных узаемных уплываў насяляючых Эўропу народаў: кожнае слова ў літаратуры, мастацтве, музыцы, навуцы і г. д. аднаго народа паўтаралась суседнім на свой капыл. Гэткі лёс, як ведама, меў псэўдаклясыцызм, романтызм, так зван. „рэалістычныя<noinclude></noinclude> j75psgh2eujehcnrjs6gyd9ibw3d0ua 104 124534 288831 2026-06-03T18:27:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «школы“, пэрыяды панаваньня ідэалістычнай філёзофіі, — усё, ўсутыч да сучасных нам модэрнізма, футурызма, і усялякіх іншых „шуканьняў“. {{gap|2.5em}}Вядом так сама другі факт, што нам найбольш падабаецца ў творчасьці другіх народаў аккурат тое, у чым адбіва...» 288831 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>школы“, пэрыяды панаваньня ідэалістычнай філёзофіі, — усё, ўсутыч да сучасных нам модэрнізма, футурызма, і усялякіх іншых „шуканьняў“. {{gap|2.5em}}Вядом так сама другі факт, што нам найбольш падабаецца ў творчасьці другіх народаў аккурат тое, у чым адбіваецца іх нацыянальная спэцыфічнасьць. Расейскі балет падабаецца амэрыканцу ласьне тым, што ён яму незнаемы, што ён прыносіць з сабой вырабляны стыль расейскае балетнае школы; сярод нямецкіх мастакоў першае месца займаюць мюнхэнцы, якія ў сваёй творчасьці найбольш адбіваюць нацыянальны дух нямецкае нацыі. Інтэрнацыянальны Бэрлін, як і кожная сталіца вялікае дзяржавы, ня маючая нацыянальнай твары, ня цікавы замежнаму падарожніку, калі ён шукае ў ім праяў творчасьці нацыянальнага гэнія народа. Цэнна для нас тое, што рожніцца ад нашага, ад прывычнага, — і толькі гэта падбіваець нас з пачатку на падробленьне пад чужое, а пасьля, у выніку ўнутранай перэпрацоўкі ўяўляемага, — на арыгінальную творчасьць. <center>'''Мова — душа народу і найкаштаўнейшы скарб усяго чалавецтва.</center> {{gap|2.5em}}Сярод усіх спосабаў індывідуальнага уяўленьня сьвету і, ў зьвязку з гэтым, сярод усіх спосабаў праяўляеньня чалавечай індывідуальнасьці, першае месца займае, безумоўна, чалавечае {{разьбіўка|слова}}, прадвечны лёгос. Першае чалавечае слова было першай спробай перадаць {{перанос пачатак|акружаю|чаму}}<noinclude></noinclude> jql0k2dyrpetk79djx9wrc8u5287vms 104 124535 288832 2026-06-03T18:35:12Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|акружаю|чаму}} свае перажываньня, свае думкі. Як перажываньні і думкі былі індывідуальны, так было і слова. Першае слова чалавецтва было {{разьбіўка|індывідуальным}} словам, — людзкасьць запамінала адразу на некалькіх мовах. Колькі іх был...» 288832 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|акружаю|чаму}} свае перажываньня, свае думкі. Як перажываньні і думкі былі індывідуальны, так было і слова. Першае слова чалавецтва было {{разьбіўка|індывідуальным}} словам, — людзкасьць запамінала адразу на некалькіх мовах. Колькі іх было, — навука ня ведае, і дайсьці ёй гэтага немагчыма, але што іх было не адна, гэта вядома напэўна. Можна думаць, што іх было столькі, сколькі рожных пляменьняў, ці, лепш сказаць, сколькі рожных грамадзкіх комплектаў бытавалі ў рожных географічна-гістарычных варунках. {{gap|2.5em}}Кожны чалавек адчувае жыцьцё па-свойму дзеля таго, што псыхіка яго зложана інакш, як у другога чалавека. На склад псыхікі уплываюць уселякія прычыны: акружаючая прырода, клімат, варункі гістарычнага бытаваньня, людзкая супольнасьць, сярод якой народ жыве і інш. І можна лёгка прызнаць, што ўсе асобнасьці адчуваньня чалавекам прыроды, жыцьця падзей, — лепш за ўсё і паўней за ўсё выражаюцца ў рожнасьці моў нашае зямлі. Праўду казаў В. Гумбольд, што „die sprache ist eine weltansicht“ („мова ёсць сьветагляд“). {{gap|2.5em}}Рожнасьць моў — ёсьць агульначалавечае багацьце; гамма моў — багацейшая гамма адзінай і неаб’ятнай чалавечай душы. З параўнаньня іх, з процістаўленьня, узаемнага разпазнаньня і уплываў — родзяцца новыя заваяваньня культуры. Калі эўропэец знаёміцца з арабскай літаратурай, з творамі грэцкіх і рымскіх мастакоў, якіх ён ва ўласнай слоўнай стыхіі дайсьці самастойна не патрапіў, ён збагачвае свой духоўны сьвет, не<noinclude></noinclude> c9gfoj52b67114oxqx0hsfx0cy56i3j 104 124536 288833 2026-06-03T18:35:54Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 288833 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>прарабляючы ўсяе тае колёсальнае працы, якая патрэбна была для вытварэньня гэнай літаратуры. Калі беларускі пісьменьнік знаёміцца з чэскай мовай, з чэскім вершам ён таксама знайходзіць у іх нешта такое, чаго сярод сваіх ён ніколі не знойдзе. Гэтае знаёмства дае яму магчымасьць перанесьці ўсё цікавае і карыснае на ўласны грунт і тым збагаціць і аздобіць родную літэра- туру. Сьляды подобнага ўзбагачэньня шляхам культурных уплываў і перахрэшчываньняў вя дуць да самай далёкай мінуўшчыны, да часаў старо-орыентальных і антычных дзяржаў, калі ўсходна - азыяцкія народы, сколькі іх ня было (Ассырыя, Бабілён, Эгіпэт, Пэрсыя, Мідыя і інш.), утваралі ўзаемна нейкі агульна-культурны масыў і калі афінскі нацыянальны гэній уплываў на Рым і наадварот. {{gap|2.5em}}Кожная асобная мова ёсьць вынік ўсіх асаблівасьцяў у жыцьці кожнае нацыі. Досьледы над санскрытам даводзяць, што сучасныя нам мовы эўропэйскага контынэнту вышлі з аднаго карэньня,- ,-а тое, што ласьне гэтыя мовы, вышаў- шыя з аднаго карэньня, гэтак рожняцца паміж сабой цяпер, сьведчыць насколькі потэнцыяль- най рожнаадменнасьці захоўвалась ў раней адзі ным пляменьні. І таму ня дзіва, што культурную гісторыю кожнага народа пачынаюць гісторыяй тварэньня яго мовы, гісторыяй таго, як народ, на першых кроках свайго істнаваньня, знайходзіў і акрэсьліваў самога сябе. {{gap|2.5em}}У той момант, калі-б зьдзейсьнілісь ляту- ценьня,конскіх" космапалітаў і на зямле запана- 29<noinclude></noinclude> 4edys60do5x672r83gwfbex2jupceyg 288834 288833 2026-06-04T06:32:01Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 288834 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>прарабляючы ўсяе тае колёсальнае працы, якая патрэбна была для вытварэньня гэнай літаратуры. Калі беларускі пісьменьнік знаёміцца з чэскай мовай, з чэскім вершам, ён таксама знайходзіць у іх нешта такое, чаго сярод сваіх ён ніколі не знойдзе. Гэтае знаёмства дае яму магчымасьць перанесьці ўсё цікавае і карыснае на ўласны грунт і тым збагаціць і аздобіць родную літэратуру. Сьляды подобнага ўзбагачэньня шляхам культурных уплываў і перахрэшчываньняў вядуць да самай далёкай мінуўшчыны, да часаў старо-орыентальных і антычных дзяржаў, калі ўсходна-азыяцкія народы, сколькі іх ня было (Ассырыя, Бабілён, Эгіпэт, Пэрсыя, Мідыя і інш.), утваралі ўзаемна нейкі агульна-культурны масыў і калі афінскі нацыянальны гэній уплываў на Рым і наадварот. {{gap|2.5em}}Кожная асобная мова ёсьць {{разьбіўка|вынік}} ўсіх асаблівасьцяў у жыцьці кожнае нацыі. Досьледы над санскрытам даводзяць, што сучасныя нам мовы эўропэйскага контынэнту вышлі з аднаго карэньня, — а тое, што ласьне гэтыя мовы, вышаўшыя з аднаго карэньня, гэтак рожняцца паміж сабой {{разьбіўка|цяпер}}, сьведчыць насколькі потэнцыяльнай рожнаадменнасьці захоўвалась ў раней адзіным пляменьні. І таму ня дзіва, што культурную гісторыю кожнага народа пачынаюць гісторыяй тварэньня яго мовы, гісторыяй таго, як народ, на першых кроках свайго істнаваньня, знайходзіў і акрэсьліваў самога сябе. {{gap|2.5em}}У той момант, калі-б зьдзейсьнілісь лятуценьня „конскіх“ космапалітаў і на зямле {{перанос пачатак|запана|вала}}<noinclude></noinclude> 9yggtqweqxazaulp3punzvmowuifx4n 104 124537 288837 2026-06-04T06:49:30Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|запана|вала}}-б адзіная мова, у той самы момант загінуў-бы галоўны рычаг земнае цывілізацыі. Сказ аб біблейскай вежы ласьне і паказвае, як жыцьцё выйшла мудрэйшым за рацыяналістычныя разважаньня. Бяз рожніцы моў загінулі-б асобыя нацыяна...» 288837 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|запана|вала}}-б адзіная мова, у той самы момант загінуў-бы галоўны рычаг земнае цывілізацыі. Сказ аб біблейскай вежы ласьне і паказвае, як жыцьцё выйшла мудрэйшым за рацыяналістычныя разважаньня. Бяз рожніцы моў загінулі-б асобыя нацыянальнасьці і „людзкасьць абярнулася-б у мёртвы лёгічны абстракт, слова бяз зьместу, гук бяз значэньня“ (Белінскі). {{gap|2.5em}}Уселюдзкі інтэрнацыянал ласьне і цікаў тым, што ён {{разьбіўка|інтэрнацыянал}}. Уся сіла інтэрнацыянала месьціца аккурат у {{разьбіўка|рожнасьці}} складаючых яго часткаў, а не ў адзінасьці іх. (Мы кажам аб культурным інтэрнацыянале. Але нават і палітычны пролетарскі інтэрнацыянал, у сваёй спецыфічна клясавай плашчыне, ня можа стварыць тае адзінасьці, якой жадалі яго першыя тэорэтыкі: прамых ліній у прыродзе няма). {{gap|2.5em}}Прыведзены намі схэматычны перагляд агульнавядомых постулятаў значэньня мовы мы прывялі для таго, каб паказаць, каб прыпомніць чытачу, што інтэллігэнцкае цьверджаньне аб шкоднасьці рожнамоўнасьці ёсьць ці забыцьцё, ці няведаньне устаноўляных фактаў гісторыі. Рожнамоўнасьць ёсьць не праклён над родам людзкім, а яго благослаўленьнем. {{разьбіўка|Не да зьнішчаньня рожнамоўнасьці трэба імкнуцца, а да захаваньня кожнай мовы і развіцьця яе да ея натуральнага значэньня}}. {{gap|2.5em}}Мова ёсьць маці кожнага народа. Дзякуючы мове народ, як асобная нацыянальнасьць, родзіцца, з ёю жа ён паміраець. У стасунку да {{перанос пачатак|белару|саў}}<noinclude></noinclude> os9h58qeqhaxex8uiy1wz4w6486llj1 104 124538 288838 2026-06-04T07:00:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|белару|саў}} гэтую думку найбольш каротка і яскрава выказаў адзін з нашых „простых людзей“, умеўшых „слухаць жыцьцё“, — Мацей Бурачок: „Не пакідайце мовы вашай, каб ня ўмерці!“. У гэтых спакойных словах народнага песьняра — цэлая філё...» 288838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|белару|саў}} гэтую думку найбольш каротка і яскрава выказаў адзін з нашых „простых людзей“, умеўшых „слухаць жыцьцё“, — Мацей Бурачок: „Не пакідайце мовы вашай, каб ня ўмерці!“. У гэтых спакойных словах народнага песьняра — цэлая філёсофія, запраўдны „Новы Завет“ — цэлая праграмма народнага бытаваньня. <center>'''Мы павінны берагчы і ўзбагачаць свае духовыя скарбы.</center> {{gap|2.5em}}Паскольку мы беларусы, г. зн. не палякі, не маскалі, не літвіны, не ангельцы, — пастольку мы павінны берагчы і цаніць ўсё тое, {{разьбіўка|што робіць нас беларусамі}}, што гаворыць аб нашай асаблівасьці паміж суседзямі. Берагчы у пашане сваё, гэта знача гарманічна сумясьціць сваё з чужым, з агульначалавечым. Мы павінны берагчы і разьвіваць свае звычаі, сваю песьню, сваю вопратку, паважаць і паглыбляць асаблівасьці свайго беларускага сьветапагляду і інш. А ў першую чаргу мы павінны берагчы і разьвіваць сваю мову, бо толькі з ёю і праз яе мы здоляем асягнуць ўсё іншае. {{gap|2.5em}}Космополітычны напрамак інтэллігенцкіх настрояў і перакананьняў годзіцца, як мы заўважылі, хутчэй са сьмерцю ніж з прызнаньнем беларускасьці са ўсімі адгэтуль няўнікнёнымі „непрыемнасьцямі“. Адным з апраўданьняў такога пагляду служыць, як мы паказалі, заява, што тое інтэгральна-самабытнае, нацыянальная „якасьць“, што ёсць у беларусаў як племяні, — ні<noinclude></noinclude> id8n264n5krik9xc6i8sxaex7pr2ijr 104 124539 288839 2026-06-04T07:14:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «ў якім выпадку не загіне, але ператворыцца ў польскасьці, ці расейскасьці. Культурная скарбніца чалавецтва ад гэтага, быццам, ня страціць, а ў параўнаньню з аграмаднай затратай энэргіі, патрэбнай для выяўленьня проблематычных (у данны момант!) беларуск...» 288839 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ў якім выпадку не загіне, але ператворыцца ў польскасьці, ці расейскасьці. Культурная скарбніца чалавецтва ад гэтага, быццам, ня страціць, а ў параўнаньню з аграмаднай затратай энэргіі, патрэбнай для выяўленьня проблематычных (у данны момант!) беларускіх асаблівасьцяў, можа нават і выйграць. {{gap|2.5em}}Лоўкі, але плыткі софізм. На першы пагляд давесьці абмылковасьці падобных заяў гэтак сама трудна, як і давесьці іх справядлівасьць. Яны датычуць будучыны, аб якой можна гадаць як у адзін, так і другі бок. Аднак, некаторыя разважаньня хутка выкрываюць іх слабы грунт. {{gap|2.5em}}Зробім, прыкладам, маленькую перэстаноўку. Зазначым, што калі для людзкасьці ня робіць рожніцы тое, што Гогаль зьявіўся на расейскай мове, а Міцкевіч на польскай, дык з поўным правам можна вызнаць, што чалавецтва нічога ня страціла-б, каб той самы Гогаль і Міцкевіч зьявілісь на украінскай і беларускай мове. Вось тут то, як кажуць, і выстыркаець шпунт: калі гэта ўсё роўна для людзкасьці, дык далёка ня ўсяроўна для расейцаў і палякоў. Для іх адмовіцца ад гэтых талентаў — значыць адмовіцца ад добрака кавалку сваяе славы. Адсюль і выходзіць, што калі цікаваць спэцыяльна расейскія (ці то польскія) нацыянальныя інтэрасы, а не агульна-людзкія, калі падыходзіць да пытаньня аб беларускасьці з эгоістычна-велікарускага, ці польскага, боку, дык прынцып свабоды развіцьця беларускае стыхіі будзе здавацца шкадлівым. Зразумела:<noinclude></noinclude> i521ra5k9p5x1piz1ykjqu4ke21zjug 104 124540 288840 2026-06-04T07:24:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «калі падбіта беларуская, украінская, грузінская і г. д. нацыянальныя энэргіі, дык велікаруская стыхія выігрывае ўжо адным тым, што на ўсходзе Эўропы яна пануе непадзельна і ў яе німа конкурэнтаў. Таму, паўтараем, мы разумеем, калі аб спыненьні беларускас...» 288840 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>калі падбіта беларуская, украінская, грузінская і г. д. нацыянальныя энэргіі, дык велікаруская стыхія выігрывае ўжо адным тым, што на ўсходзе Эўропы яна пануе непадзельна і ў яе німа конкурэнтаў. Таму, паўтараем, мы разумеем, калі аб спыненьні беларускасьці гавора велікарус, ці эвэнтуальна паляк, як прадстаўнікі адпаведнай культуры. І зусім не разумеем, калі гэтага дамагаецца беларускі інтэллігэнт, ці лепш — інтэллігэнт, пачуваючый сябе беларусам. Бо ўся справа тут не ў тэорэтычным аргумэнтаваньні, а ў самым звычайным {{разьбіўка|патрыотызме}}. <center>'''У беларускім руху німа ніякага „культурнага бунту“.</center> {{gap|2.5em}}Застаецца ссылка на нічым, быццым, не апрауданы „культурны бунт“, на, быццым, бязмэтную растрату духовай энэргіі народу, што патрэбна для ўсходжаньня элемэнтарнай беларускасьці на вышыні сучаснае цывілізацыі. Аргумант найбольш цяжкі і найбольш сур‘ёзны. Прыбягаючы да яго, інтэллігэнт успамінаець на вялізарныя бібліотэкі Рассіі, Нямеччыны, Францыі і іншых высокакультурных народаў, успамінае аб Брытанскім музэю, аб пяці факультэтах сучасных унівэрсытэтаў — і, раўнаючы усё гэта да беларускай пачатковай школы, — прыходзіць у жах. У душы яго, разам са страхам прад адраджэнскай ідэолёгіяй, вырастаець зьдзек над ёй, злоба і пратэст. Нішчыць, душыць у самым зародышу трэба бацыллу гэтай ідэі, — адзнаку вострай і небаспечнай хваробы. „Гэта ёсьць соцыяльнае злачынства, гэта<noinclude></noinclude> 36xu2mupbc7l3kthuhimv0rer4obsg8 288841 288840 2026-06-04T07:24:54Z RAleh111 4658 288841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>калі падбіта беларуская, украінская, грузінская і г. д. нацыянальныя энэргіі, дык велікаруская стыхія выігрывае ўжо адным тым, што на ўсходзе Эўропы яна пануе непадзельна і ў яе німа конкурэнтаў. Таму, паўтараем, мы разумеем, калі аб спыненьні беларускасьці гавора велікарус, ці эвэнтуальна паляк, як прадстаўнікі адпаведнай культуры. І зусім не разумеем, калі гэтага дамагаецца беларускі інтэллігэнт, ці лепш — інтэллігэнт, пачуваючый сябе беларусам. Бо ўся справа тут не ў тэорэтычным аргумэнтаваньні, а ў самым звычайным {{разьбіўка|патрыотызме}}. <center>'''У беларускім руху німа ніякага „культурнага бунту“.</center> {{gap|2.5em}}Застаецца ссылка на нічым, быццым, не апраўданы „культурны бунт“, на, быццым, бязмэтную растрату духовай энэргіі народу, што патрэбна для ўсходжаньня элемэнтарнай беларускасьці на вышыні сучаснае цывілізацыі. Аргумант найбольш цяжкі і найбольш сур‘ёзны. Прыбягаючы да яго, інтэллігэнт успамінаець на вялізарныя бібліотэкі Рассіі, Нямеччыны, Францыі і іншых высокакультурных народаў, успамінае аб Брытанскім музэю, аб пяці факультэтах сучасных унівэрсытэтаў — і, раўнаючы усё гэта да беларускай пачатковай школы, — прыходзіць у жах. У душы яго, разам са страхам прад адраджэнскай ідэолёгіяй, вырастаець зьдзек над ёй, злоба і пратэст. Нішчыць, душыць у самым зародышу трэба бацыллу гэтай ідэі, — адзнаку вострай і небаспечнай хваробы. „Гэта ёсьць соцыяльнае злачынства, гэта<noinclude></noinclude> iz6ja1d1q1ty8ncynjs9vhpi3dpva9q 104 124541 288842 2026-06-04T07:35:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «массавы псыхоз!“ — крычыць інтэллігэнт: „Трэба рашуча спыніць гэтую дзікую, страціўшую прытомнасьць і пачуцьцё рэальнасьці пропаведзь апрашчэньня, гэты паталёгічны „культурны нацыяналізм!“ {{gap|2.5em}}Разгледзім спакойна гэтыя гістэрычныя выкрыкі. {{...» 288842 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>массавы псыхоз!“ — крычыць інтэллігэнт: „Трэба рашуча спыніць гэтую дзікую, страціўшую прытомнасьць і пачуцьцё рэальнасьці пропаведзь апрашчэньня, гэты паталёгічны „культурны нацыяналізм!“ {{gap|2.5em}}Разгледзім спакойна гэтыя гістэрычныя выкрыкі. {{gap|2.5em}}Так, мы годзімся, што пропаведзь ідэі беларускага нацыянальнага адраджэньня ёсьць пропаведзь апрашчэньня. Гэта заўважана ўжо даўна: „у нацыянальных адраджэньнях“ — кажа вядомы расійскі этнограф А. Пыпін — „вымагаецца вядомае зусілье, каб аднавіць страчаную, ці аслабшую сувязь грамадзянства з народам“, трэба выўчыць яго, „опроститься“. (Исторія слав. литератур, стр. 439). Інтэллігэнцыя павінна наблізіцца да народу да простага вясковага люду. Павінна адмовіцца ад процістаўленьня: мы і яны. Мы, гэта знача людзі гладкіх рук і высокай (чужой!) адукацыі, і яны — гэта знача мужыкі, людзі грубых рук, неасьвечаная вёска. Інтэллігэнцыя павінна згадзіцца, што гэтыя мужыкі, гэтыя натруджаныя рукі трымаюць сабой усю будучыну роднага краю, усю славу Беларусі, а знача і ўсю будучыну славу беларускай інтэллігэнцыі. Па другое, яна павінна неўнікнена акунуцца ў запраўды элемантарны беларускі сьвет. У пэўным разуменьню яна павінна сесьці на некаторы час за беларускі лемантар — граматыку, каб успомніць забытую матчыну мову; павінна будзе азнаёміцца з істнуючай беларускай літаратурай; бліжэй {{перанос пачатак|падайсь|ці}}<noinclude></noinclude> fqpa8p21ls0ejy7croi0ohxlhxpyfa2 104 124542 288844 2026-06-04T07:48:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|падайсь|ці}}ці да беларускага тэатру, да беларускай песьні. Зрабіць гэта зусім ня трудна: ня трудна як таму, што ўсё гэта сваё, блізкае, знаёмае з дзяцінства, так і таму, што ўсё гэта элемантарнае, малое, пачатковае. Элемантарнае і малое ня н...» 288844 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|падайсь|ці}}ці да беларускага тэатру, да беларускай песьні. Зрабіць гэта зусім ня трудна: ня трудна як таму, што ўсё гэта сваё, блізкае, знаёмае з дзяцінства, так і таму, што ўсё гэта элемантарнае, малое, пачатковае. Элемантарнае і малое ня нутраной глыбінёй і зьместам, а сваім вонкавым, кніжным выглядам. Беларуская літаратура, тэатр і песьня — усё гэта першыя ўсходы, рунь, тонкія вехі. Усё гэта пакуль што „дзесятіфунтовое“, як калісь ці любілі гаварыць расійцы пра ўкраінства — (цяпер ўжо ня кажуць!). Прарабіць гэта ня ставіць перашкоды, і кожны інтэллігэнт можа прарабіць гэту працу зусім лёгка, калі… калі ён на яе {{разьбіўка|адважыцца}}. {{разьбіўка|Вось у гэтай адвазе, ў гэтым рашэньні пайсьці ў беларушчыну}}, пайсьці чэсна, не для адчэпкі, не „для приспособленія“, а тым больш не для спэкуляцыі, — {{разьбіўка|вось у гэтым ляжыць галоўная псыхолёгічная перашкода}}. <center>'''Інтэллігэнцыя ня йдзе у беларускі адраджэнчы рух — з ленасьці.</center> {{gap|2.5em}}Мы раней ўспамянулі аб лянівасьці і оппортуністычнасьці інтэллігэнцыі. І цяпер падчырківаем, што {{разьбіўка|галоўнай прычынай, чаму інтэллігэнцыя ня йдзе ў працу}}, а калі ідзе дык адзінкамі, — зьяўляюцца не тэорэтычныя мяркаваньня, а ласьне {{разьбіўка|гэтая обыватэльская ленасьць}}. Контр- пытаньня, якія ставіць інтэллігэнцыя беларускаму адраджэньню, зьяўляюцца простым манэўрам, каб ня быць зацягнутай да чыннай працы. Яна кажа: „і без таго ясна“.<noinclude></noinclude> coucc50iia1h6bshf2fq2isdazm8zhj 104 124543 288845 2026-06-04T07:50:51Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Ясна не таму, што гэта об‘ектыўна ясна, а ясна таму, што {{разьбіўка|хочацца}}, каб гэта было ясна. Як часта здараецца ў псыхолёгіі, так і ў данным выпадку, за факт прымаецца ня тое, што ёсьць, а тое, што жадаецца. Нехаць інтэллігэнцыі, адсутнасьць рашэньня п...» 288845 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Ясна не таму, што гэта об‘ектыўна ясна, а ясна таму, што {{разьбіўка|хочацца}}, каб гэта было ясна. Як часта здараецца ў псыхолёгіі, так і ў данным выпадку, за факт прымаецца ня тое, што ёсьць, а тое, што жадаецца. Нехаць інтэллігэнцыі, адсутнасьць рашэньня пайсьці на апрашчэньне ўстрымлівае інтэллігэнта ад рашэньня пайсьці ў адраджэнскі рух. А між тым аккурат у гэтым моманце ляжыць самая магчымасьць падайсьці да пытаньня ўсутыч і давесьці, чаму мэты нацыянальнага адраджэньня жыцьцёва рэальны і чаму інтэллігенцкае апрашчэньне рэч ня бязсэнсная.<noinclude></noinclude> rod8lo4o0cy424iq5ckc2loypsxippo 104 124544 288846 2026-06-04T07:58:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">'''III.</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1.5em"></div> <center>'''Інтэллігэнты павінны стаць запраўднымі сынамі Беларускага Народу!</center> {{gap|2.5em}}Для таго, каб вайсьці ў беларускую справу і стаць у шэрагі змагароў за Новае жыццё,...» 288846 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 160%;">'''III.</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1.5em"></div> <center>'''Інтэллігэнты павінны стаць запраўднымі сынамі Беларускага Народу!</center> {{gap|2.5em}}Для таго, каб вайсьці ў беларускую справу і стаць у шэрагі змагароў за Новае жыццё, — патрэбны два варункі: 1) трэба, каб у чалавека ня ўмерла душа, каб ён быў „новы“ і кахаў свой край; і 2) трэба каб ён быў „чэсны з сабой“, г. зн. не хаваўся ад уласных думак і гатоў быў правесьці іх у сваё жыцьцё. {{gap|2.5em}}Ёсьць дзьве адмены каханьня: першай адмены каханьне ёсць тое, што ня вымагае ахвяры, якую ня трэба падымаць, як крыж, але якая, наадварот, сама падымаець, узносіць і песьціць. Гэта ёсьць тое каханьне, што зьяўляецца натуральным пладом пагарды, што зьвернута на гожае, моцнае, вялікае і імпануючае. Гэткім, было прыкладам, каханьне расейскага патрыёта да старай імпэрыі. Ён любіў сваю „родину“ за яе аграмадны абшар, багацьце і сілу кулака: — „ад финских хладных скал до пламенной Колхиды“ — пеяў аб ёй {{перанос пачатак|Пуш|кін}}<noinclude></noinclude> 5so838mmnb9yz9tpxqr2x1odfshc8od 104 124545 288847 2026-06-04T08:05:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|Пуш|кін}}. Падобным гордым каханьнем любіць сваю бацькаўшчыну англіец, француз і некалькі год таму назад асабліва любіў немец: „Deutschland, Deutschland über alles“ — („Нямеччына, Нямеччына — вышэй за ўсіх, над усімі.“) Гэткім каханьнем мы ня можам ках...» 288847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Пуш|кін}}. Падобным гордым каханьнем любіць сваю бацькаўшчыну англіец, француз і некалькі год таму назад асабліва любіў немец: „Deutschland, Deutschland über alles“ — („Нямеччына, Нямеччына — вышэй за ўсіх, над усімі.“) Гэткім каханьнем мы ня можам кахаць Беларусь, і не патрэбна ёй гэткае бяздушнае, сытае, нядзейнае каханьне. {{gap|2.5em}}А ёсьць другое каханьне — ахвярнае, дзейнае, церпячае і творчае. Любіць свой народ, любіць Беларусь можна толькі гэткай {{разьбіўка|ахвярнай любоўю}]. Чаму? — Таму, што Беларусь загнаная, Беларусь цёмная. Любіць Беларусь можна не за багацьцё яе, не за бліскучую славу, не за сілу і панаваньне, — любіць Беларусь можна толькі за яе беднасьць, за пакуту, за яе страшныя цярпеньня ў мінулым і ў сучаснасьці. Любіць беларускі народ можна не за статнасьць яго і сытасьць, гладкасьць і аздобнасьць, — а за голад яго, за крывавую працу, за цемнату яго і гора. Трэба палюбіць яго ўсохшыя плечы, яго рваную світку, яго грубыя рукі, — палюбіць яго так, як ён ёсьць „без прыкас“. Палюбіць яго трэба „чорненькім“, а гэткая любоў ёсьць любоў ахвярная. Ня кожнаму яна да спадобы і ня кожнаму яна па сілах. Толькі той, хто ўздумаў над страшнай беднасьцю свайго народа і не падупаў духам, але знайшоў у сабе падвойную сілу для змаганьня за новае жыцьцё, — толькі той выйшаў пераможцам над сучаснасьцю, толькі той можа хрысьціцца ў „Новую Bepy“. {{gap|2.5em}}Разам з тым любіць Беларусь можна толькі {{разьбіўка|выключнай}} любоўю. Гэта асабліва павінен уразумець той інтэллігэнт, які кажа, што любоў<noinclude></noinclude> 62wrtuacfomcjyfmnzoceau604pcm81 288848 288847 2026-06-04T08:05:59Z RAleh111 4658 288848 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|Пуш|кін}}. Падобным гордым каханьнем любіць сваю бацькаўшчыну англіец, француз і некалькі год таму назад асабліва любіў немец: „Deutschland, Deutschland über alles“ — („Нямеччына, Нямеччына — вышэй за ўсіх, над усімі.“) Гэткім каханьнем мы ня можам кахаць Беларусь, і не патрэбна ёй гэткае бяздушнае, сытае, нядзейнае каханьне. {{gap|2.5em}}А ёсьць другое каханьне — ахвярнае, дзейнае, церпячае і творчае. Любіць свой народ, любіць Беларусь можна толькі гэткай {{разьбіўка|ахвярнай любоўю}}. Чаму? — Таму, што Беларусь загнаная, Беларусь цёмная. Любіць Беларусь можна не за багацьцё яе, не за бліскучую славу, не за сілу і панаваньне, — любіць Беларусь можна толькі за яе беднасьць, за пакуту, за яе страшныя цярпеньня ў мінулым і ў сучаснасьці. Любіць беларускі народ можна не за статнасьць яго і сытасьць, гладкасьць і аздобнасьць, — а за голад яго, за крывавую працу, за цемнату яго і гора. Трэба палюбіць яго ўсохшыя плечы, яго рваную світку, яго грубыя рукі, — палюбіць яго так, як ён ёсьць „без прыкас“. Палюбіць яго трэба „чорненькім“, а гэткая любоў ёсьць любоў ахвярная. Ня кожнаму яна да спадобы і ня кожнаму яна па сілах. Толькі той, хто ўздумаў над страшнай беднасьцю свайго народа і не падупаў духам, але знайшоў у сабе падвойную сілу для змаганьня за новае жыцьцё, — толькі той выйшаў пераможцам над сучаснасьцю, толькі той можа хрысьціцца ў „Новую Bepy“. {{gap|2.5em}}Разам з тым любіць Беларусь можна толькі {{разьбіўка|выключнай}} любоўю. Гэта асабліва павінен уразумець той інтэллігэнт, які кажа, што любоў<noinclude></noinclude> h24ry38n4yb3dcxpudgffjiduiejhrf 104 124546 288853 2026-06-04T08:13:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «да Беларусі можна „совмѣстить“ с любоўю да Расіі, ці да Польшчы. Непраўда, — гэта фарысейства, ілжа! Ілжа прад самім сабой. Як у чалавека ёсьць адна маці, так у яго ёсьць толькі адна бацькаўшчына! Любіць можна: ці Беларусь, ці Расію, ці Польшчу. {{gap|2.5em}}Мож...» 288853 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>да Беларусі можна „совмѣстить“ с любоўю да Расіі, ці да Польшчы. Непраўда, — гэта фарысейства, ілжа! Ілжа прад самім сабой. Як у чалавека ёсьць адна маці, так у яго ёсьць толькі адна бацькаўшчына! Любіць можна: ці Беларусь, ці Расію, ці Польшчу. {{gap|2.5em}}Можна, а нават павінна паважаць і любіць кожны народ, але {{разьбіўка|пасьля}} Беларусі. Любоў да Беларусі — ў аснове, любоў да ўсіх іншых — у коордынатах. Толькі той з інтэллігэнтаў, хто ўразумеў, што значыць назвацца {{разьбіўка|сынам Беларусі}} і быць ім, — толькі той не дарма прыдзе да беларускай нацыянальнай справы. <center>'''Вярнуўшыся да народу, інтэллігэнцыя ня толькі апрасьціцца, але духова ўдасканаліцца.</center> {{gap|2.5em}}У наш час, калі інтэллігэнцыя ня йдзе ў рух галоўным чынам з-за мовы, найлепшым доказам яе рашымасьці і здольнасьці да чыннага ўдзелу будзе той дзень, калі яна загаманіць сярод сваей грамады на беларускай мове. Мы разумеем, — гэта ня так лёгка зрабіць. Ціжар традыцыі цэлых пакаленьняў, ціжар прывычкі, створанай за ўсё папярэдняе жыцьцё, ціжар зьдзіўленьня, а часам і аткрытай насьмешкі акружаючых, — зрынуць ня так лёгка, як можа здавацца з боку. Памятаеце, як трудна было асьвечанаму, высокакультурнаму Саўлу перарабіцца на Паўла, — вось гэтак-жа цяжка „перарабіцца на беларуса“ сучаснаму кваліфікаваму інтэллігэнту, шчыра прыняўшаму „на розум“ адраджэнскую ідэолёгію. Таму-то Саўлы гэтак рэдкі ў нашай барацьбе.<noinclude></noinclude> bb4npqxmfgjvs0tb7gne85zuez3j49p 104 124547 288861 2026-06-04T08:22:12Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Але, — падобны індывідуальны учынак павінен быць пераробляны абавязкова; бяз яго Беларусь не дабудзе запраўднага сына. Гэтую справу für sich, як казалі мэтафізыкі, гэты маленькі „парожак“ кожнаму інтэллігэнту трэба індывідуальна пераступіць, каб ўвайс...» 288861 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Але, — падобны індывідуальны учынак павінен быць пераробляны абавязкова; бяз яго Беларусь не дабудзе запраўднага сына. Гэтую справу für sich, як казалі мэтафізыкі, гэты маленькі „парожак“ кожнаму інтэллігэнту трэба індывідуальна пераступіць, каб ўвайсьці ў Царства Новае. {{gap|2.5em}}Толькі пасьля таго агонь новай веры абажжэ душу блуднага сына, спаліць старыя куміры і адкрые яму вочы на шмат такога, чаго ён раней ня бачыў, — ня мог бачыць. У душу яго ўдухнецца новы дух, ён убачыць запраўднае жыцьцё народу свайго, свайго краю, узгардіцца імяні беларуса. Прад ім адкрыецца шырокая дарога: у беднасьці народа ён убачыць злую няпраўду мінулага, якую трэба перэбароць; у цемнаце народнай ён убачыць неаглядны прастор для творчай працы, усе сілы інтэллігэнта прыдуць у напружаньне, узьнімуцца ў адным парыве — памагчы нячуванай народнай бядзе, зваліць нядолю і гора яго, пайсьці {{разьбіўка|разам з ім}} да славы і волі людзкай. {{gap|2.5em}}Ласьне — ўсё гэта паўстане прад інтэлігэнтам, {{разьбіўка|ён адчуе ўсё гэта нутром сваім}} толькі з моманту, калі ён прыме мову народа, як сваю родную мову. І вось у гэтым будзе ляжаць крытычны момант усяго інтэлігенцкага апрашчэньня. {{gap|2.5em}}Не! — Не рэгрэс, не апрашчэньне ў грубым значэньні, ня крок назад, у сярэднія векі, зробіць інтэллігэнт, калі ён перабора так званы „ілжывы сорам“, — але вялікі, надзвычайны крок наперад, гіганцкі, вялізарны пераход у царства агульнага ўдасканаленьня.<noinclude></noinclude> ih8w2jwhwbxu1ilj0b1njv1yduq5cnn 106 124548 288865 2026-06-04T08:28:33Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «» 288865 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси |Language=be |Volume=[[Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904)/I|Том I]] |Author=[[Аўтар:Пётр Гільтэбрант|Пётръ Гильтебрандт]], [[Аўтар:Фёдар Еляонскі|Ѳёдоръ Елеонскій]], [[Аўтар:Аляксандр Міратворцаў|Александръ Миротворцев]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Печатня Губернскаго Правленія |Address=Вильна |Year=1867 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=4 |Progress=OCR |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 3h5dng4d2va7tfqw4sqbt431kqlfaja 288870 288865 2026-06-04T08:40:32Z Gleb Leo 2440 288870 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси |Language=be |Volume=[[Археографическій сборникъ документовъ Сѣверо-Западной Руси (1867—1904)/I|Том I]] |Author=[[Аўтар:Пётр Гільтэбрант|Пётръ Гильтебрандтъ]], [[Аўтар:Фёдар Еляонскі|Ѳёдоръ Елеонскій]], [[Аўтар:Аляксандр Міратворцаў|Александръ Миротворцевъ]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Печатня Губернскаго Правленія |Address=Вильна |Year=1867 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=4 |Progress=OCR |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} ib83n2md1y7e6ibavzx5a66nsb5egwj 104 124549 288869 2026-06-04T08:34:08Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}Праўда, часова будзе, як зазначана вышэй, быццым крок назад, дарэмная здавалася — страта энэргіі на паўтарэньне задоў. На пэўны час інтэллігэнт акунецца ў круг элемантарных інтэрасаў, у самы, здавалась бы, абмежаны круг ідэй і жаданьняў, — як ку...» 288869 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Праўда, часова будзе, як зазначана вышэй, быццым крок назад, дарэмная здавалася — страта энэргіі на паўтарэньне задоў. На пэўны час інтэллігэнт акунецца ў круг элемантарных інтэрасаў, у самы, здавалась бы, абмежаны круг ідэй і жаданьняў, — як культурных гэтак і палітычных. Прычым значная частка гэтых жаданьняў будзе выглядаць нерэальна, толькі як адна надзея і як „міраж“, падобна ўсей нашай „міражнай“ — у вачох рэальных людзей! — беларускай справе. Да гэтага далучыцца ціжар перавучваньня мовы, гэтак неапрацаванай, гэтак на першы пагляд няскладнай; вечнае „нацягваньне“ сябе і сваіх блізкіх да гэтае мовы, штодзенная барадзьба са старым укладам жыцьця ва ўсіх дробных, але гэтак дакучных формах. Што чытаць, чым жывіць свой розум, калі ня хлебам адзіным жыў чалавек? Калі беларуская сучаснасьць гэтак бедная, дык ці не шукаць духовай стравы ў XVI стагодзьдзі, калі Беларусь была самым апошнім словам культуры на ўсходзе? Як быць з Брытанскім музэям ці можна угнацца ў беларускіх варунках за магутным росквітам навукі і тэхнікі? {{gap|2.5em}}Гэткія мыслі могуць атруціць не адну мінуту новага працаўніка. Але яны бязплодны, і ня трэба над імі разважаць, ня трэба іх ставіць у тэорэтычнай плашчыне. Яны будуць пастаўляны і бліскуча вырашаны ў працэссе самога жыцьця, папершае, калі, прыглядзецца, дык шмат што з сучаснага паважнага страціць свой блеск і паважнасьць. І наадварот, шмат што са, здавалась бы, нэгатыўнага, — абернецца неспадзявана сваім сьветлым бокам.<noinclude></noinclude> 0p7slt07vnngyzwqeso0lj7qghkwv8o 104 124550 288871 2026-06-04T08:45:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{АРЦ|'''Удзел у беларускай нацыянальнай працы ўратуе беларускага інтэллігэнта ад абмяшчаніваньня і створыць з яго грамадзяніна свайго краю.}} {{gap|2.5em}}Беларускае адраджэньне — не перасяленьне гунаў, і шляхам Ацілы яно йсьці не зьбіраецца. Не руйнаваць...» 288871 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{АРЦ|'''Удзел у беларускай нацыянальнай працы ўратуе беларускага інтэллігэнта ад абмяшчаніваньня і створыць з яго грамадзяніна свайго краю.}} {{gap|2.5em}}Беларускае адраджэньне — не перасяленьне гунаў, і шляхам Ацілы яно йсьці не зьбіраецца. Не руйнаваць старую культуру прыходзіць Беларусь, але узнавіць яе, прыстасаваць да сябе, дапоўніць {{разьбіўка|для сябе і ад сябе}}. Для гэтага зусім ня трэба „перэкладаць на беларускую мову Брытанскі музэй“ — аб гэтым могуць крычэць ці безнадзейныя ідзіоты, ці „шалёныя патрыёты вялікіх нацый“. Каб узяць ад старай культуры усё патрэбна-новае, каб узгадаваць, побач са старым Падуанскім, ці Маскоўскім унівэрсытэтам, — малады беларускі, для гэтага не вымагаецца нічога нялюдзскага, чаго-небудзь такога што ня было-б у сілах узбуджанага народу. У гісторыі прыкладаў такіх мы знойдзем не мала: гэтак было ў Грэцыі — ў стасунку да Эгіпта, гэтак было ў арабаў — у стасунку да Візантыі, гэтак было ва-ўсё Сярэднявецца ў стасунку да Стара-Грэцка-Рымскага сьвету, гэтак было ў Нямеччыны — ў стасунку да Францыі і Англіі, гэтак было ў Расеі і Польшчы ў стасунку да Зах. Эўропы — гэтак сама будзе ў Беларусі ў стасунку да Расеі, Польшчы і ўсяго Сьвету. Са ўсіх іншых нацыянальных заданьняў — пайсьці ў ногу с сучаснай культурай задача не з труднейшых, ў кожным разе яна — зусім рэальная. {{gap|2.5em}}Сам па сабе інтэллігэнт, жывучы ў знаемай нам атмасфэры абывацельшчыны, інтэллігэнт — вучыцель, чыноўнік, доктар і інші — усе яны жывуць<noinclude></noinclude> eyuy334ojpabei6mfkv4e93cr5sy88d 104 124551 288872 2026-06-04T08:52:36Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «тым, што далі ім дорэвалюцыйныя часы. Яны, казаў той, жывуць „старымі запасамі“, перажоўваюць старую „культурную жвачку“, — і гэта асабліва датычыць інтэллігэнцыі на Беларусі, якая падзеляна сёньня паміж дзьвюма, варожымі адна-аднэй дзяржавамі. Можн...» 288872 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>тым, што далі ім дорэвалюцыйныя часы. Яны, казаў той, жывуць „старымі запасамі“, перажоўваюць старую „культурную жвачку“, — і гэта асабліва датычыць інтэллігэнцыі на Беларусі, якая падзеляна сёньня паміж дзьвюма, варожымі адна-аднэй дзяржавамі. Можна з пэўнасьцю сказаць, што сярод усіх іншых інтэллігэнцый, інтэллігэнцыя на Беларусі, калі яна не прыйшла да жывой крыніцы нацыянальнага руху, мадзеіць і ўпадаець у найгоршай адмены мяшчанства. {{gap|2.5em}}Ня то з інтэллігэнтам-нацыяналістам. Яму, уступіўшаму на шлях барацьбы за Беларусі, небаспека падобнага заняпаду не пагражае. Ідэя адраджэньня нацыі нагэтулькі вялікая, што яна дасьць, як кожнаму інтэллігэнту паасобку, так і інтэллігэнцыі, як стану, залішне шмат працы, каб засталося часу на звычайнае мадзеньне. Ужо адна тая ўнутраная „перабудоўка“, якая вымагаецца самым фактам перахода да Новай Веры, ужо адзін той „парожак“, аб якім была мова, — ужо адно гэта вывядзе інтэлігента далёка па-за-рамкі штодзённай будзёнасьці. У гэтай перабудоўцы, у гэтай „перэацэнцы ўсіх цэннасьцяў“ усе сілы душы ўскалыхнуцца і прыдуць у напружаннасьць. Першабытнасьць і беднасьць на культурныя здабыткі, сярод якіх апыняецца кожны інтэллігэнт, прабуджаюць — няунікнёна! — у ім такую энэргію, якую можна параўняць толькі з энэргіяй Робінзона Крузо, трапіўшага на няжылую выспу. Новы сьветапагляд набудзецца ня лёгка, — у працэссе яго набыцьця інтэллігэнт самаакрэсьліцца ў глыбокім значэньні<noinclude></noinclude> hnfts4l74a5fgk2acyr1i4zq36dxt81 104 124552 288873 2026-06-04T11:02:48Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 288873 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>гэтага слова, знойдзе самога сябе і свае месца, — іншымі словамі — знойдзе сэнс жыцьця і сваю ідэю ў жыцьці. А гэта і ёсць найцэннейшае і найвышэйшае асягненьне, якое дана чалавеку, бо бяз ідэі — жыцьце ёсьць быдлячае істнаваньне! {{gap|2.5em}}Інтэллігэнт, у старым значэньню, да самай -сваей сьмерці можа "жыць", ці лепш сказаць, вістнаваць у супакою, не забіваючы сваей галавы пякучымі, складанымі пытаньнямі. Ен можа быць проста чыноўнікам, Проста вучыцялем, проста інжэнэрам. Інтэллігэнт-нацыяналіст ня можа быць проста ці то толькі чыноўнікам: ён будзе разам з тым нацыянальным працаў- ніком. Ен ня толькі будзе служыць на чыгун- цы, ці хадзіць ў бальніцу, ці магістрат, але разам 3 тым будзе клапаціцца аб беларускай школе, аб беларускай кнізе, аб беларускім тэатру. Акружаю- чая яго бязмерная патрэба ў людзях, у адукава- ным слове, у асьвечанай сьвядомасьці - наложыць на яго такія абавязкі, якіх раней ён і заўважыць ня мог. Тую энэргію, якую ён, пры старых ва- рунках, траціў у абыватэльшчыне, балтаніне, кар- тах, -ён прымушаны будзе аддаць справе. Патрэ- ба ведаць народную мову - прабудзіць у ім інтэ- рас да філолёгічных спрэчак; азнаемленьне з на родным сьпевам - увядзе яго ў беларускую музы- кальную стыхію; проблема адбудаваньня дзяржа вы - прымусіць яго агледзіцца ў гістарычных, со- цыяльных, экономічных і ўселякіх іншых асабліва сьцях беларускага краю; барацьба за народную волю-апрацуе ў ім сталы абгрунтаваны пагляд на пытаньня рэвалюцыйнага характару, -у выніку 44<noinclude></noinclude> 6c2medj6bxfjnujg0sajf2o89etrh18