Аўтар:Макар Краўцоў

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікікрыніцы</sitename>
    <dbname>bewikisource</dbname>
    <base>https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мультымедыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Адмысловае</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Размовы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Размовы з удзельнікам</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Размовы пра Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Размовы пра файл</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Размовы пра MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Размовы пра шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Даведка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Размовы пра даведку</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Размовы пра катэгорыю</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Аўтар</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Размовы пра аўтара</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Старонка</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Размовы пра старонку</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Індэкс</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Размовы пра індэкс</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Размовы пра модуль</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Аўтар:Макар Краўцоў</title>
    <ns>102</ns>
    <id>1608</id>
    <revision>
      <id>289098</id>
      <parentid>289082</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T14:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24583" sha1="fe0zbgl0ddinrozmr0hxg76e7t7igku" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
| Прозвішча               =Краўцоў
| Імёны                   =Макар
| Першая літара прозвішча =К
| Варыянты імёнаў         =Дзын-Дзылін, Звончык, Макар, Язэп Светазар, Picolo, Smreczyński; сапр. Мака́р Мацве́евіч Касцевіч (Косцевіч)
| Апісанне                =беларускі паэт, публіцыст, перакладчык
| Іншае                   =
| ДН                      =1891
| Месца нараджэння        =18 жніўня 1891, Баброўня, цяпер Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць, Беларусь
| ДС                      =пасля 1939
| Месца смерці            =
| Выява                   =Makar_Kraŭcoŭ.jpg
| Вікіпедыя               =be:Макар Краўцоў
| Вікіпедыя2              =be-x-old:Макар Краўцоў
| Вікіцытатнік            =
| Вікісховішча            =
| Вікіліўр                =
| Катэгорыя               = Макар Краўцоў
| Google                  =
}}

== Бібліяграфія ==

== Творы ==
{{All works‎}}

=== Паэзія ===
* [[Братом (Краўцоў)]] // {{Fine|[[Наша думка]]. — 1921. — # 24. — 17 чэрвеня. — С. 3.}}
* [[Што будзе? (Краўцоў)]]
* [[Успамін (Краўцоў)]]
* [[Здалёк]]
* [[Мы знаем Бацькаўшчыны гора…|Мы знаем Бацькаўшчыны горо…]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 28 красавіка 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/15|№15]]}}
* [[Памяці Максіма Багдановіча (Краўцоў)|Памяці Максіма Багдановіча]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 26 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/19|№19]]}}
* [[Сон (Краўцоў)|Сон]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 9 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/20-21|№20-21]]}}
* [[Бяда (Краўцоў)|Бяда]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}}
* [[Наша доля (Краўцоў)|Наша доля]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}}
* [[Лета (Краўцоў)|Лето]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 6 ліпня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/25|№25]]}}
* [[Пад восень (Краўцоў)|Пад восень]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 15 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/31|№31]]}}
* [[Гэй, разлятайцеся, хмары кудлатыя]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 4 жніўня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/27|№27]]}}
* [[Дзе? (Краўцоў|Дзе?]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 22 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/32|№32]]}}
* [[Да нядолі (Краўцоў)]]
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/1|Šarady. 1]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/2|Šarady. 2]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/3|Šarady. 3]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Ваяцкі гымн]] (1919)
* [[Паварот да Горадна (Краўцоў)]]
* [[Элегія (Краўцоў)]] (1918)
* [[Раманс (Краўцоў)]] (1918)
* [[Да матулі]] (1920)
* [[На чужыне (Краўцоў)|На чужыне]] (1921)
* [[Biarozka (Краўцоў)|Biarozka]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 24 Traŭnia 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/12|№12]]}}
* [[Мімалётнае…]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 31 Ліпня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/23|№23]]}}
* [[Туга (Краўцоў)|Туга]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 30 Верасьня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/31|№31]]}}
* [[У восенскі вечар]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Кастрычніка 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/35|№35]]}}
* [[Беларускім гімназісткам]] (1926)
* [[Песьня аб донне Інэзе]] (1927)
* [[Майму сінэдрыёну]] (1927)
* [[У вастрозе (Краўцоў)|У вастрозе]] // {{Fine|[[Беларускі Дэкляматар (1928)|Беларускі Дэкляматар]]. / склад. ''С. С''. Вільня: Выдавецтва У. Знамяроўскага, 1928}}

=== Проза ===
* [[Настулька]]
* [[Жахі сноў]]
* [[Голад]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 19 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/18|№18]]}}
*[[Чад самагубства]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/26|№26]]}}
* [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2—18 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/23|23]]}}
* [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 жніўня—21 верасьня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/20|№20 (72)]]—[[Родны край (1933)/1935/23|23 (75)]]}}
* [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 21 верасьня—28 верасьня, 15 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/23|№23 (75)]]—[[Родны край (1933)/1935/24|24 (76)]], [[Родны край (1933)/1935/26|26 (78)]]}}
* [[Белая лаўка]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/27|№27 (79)]]}}
* [[Панскі дар]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8—16 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/29|№29 (81)]]—[[Родны край (1933)/1935/30|30 (82)]]}}
'''Нарысы'''
* [[Гаруем, але расьцем]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 18 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/11|№11 (36)]]}}
* [[Партыец (Краўцоў)|Партыец]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 16 сакавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/5|№5 (57)]]}}
'''Жарты'''
* [[Яшчэ адзін Саюз]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}}

=== Крытыка ===
*[[Новы Багдановіч]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 17 Студзеня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/2|№2]]}}
* [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1921)]]
*[[Аб аднэй драме або адкрытае пісьмо да беларускіх пісьменьнікаў]] (1921)
* {{Скан|[[Што чытаць па беларуску?]]|Што чытаць па беларуску? (1924).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Сьнежань 1924. — [[Студэнская думка (1924)/1924/1|№1]]}}
* {{Скан|[[Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы]]|Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы (1925).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Травень—чэрвень 1925. — [[Студэнская думка (1924)/1925/4|№4 (5)]]}}
*[[«Maja Lira» K. Swajaka]]
*[[Казімір Сваяк як паэт рэлігійны]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/20|№20]]}}
*[[Паэтыцкая творчасьць Янкі Купалы]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Лютага, 21 Сакавіка, 7 Траўня, 7, 14 Кастрычніка, 4, 24, 27 Лістапада, 15 Сьнежня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/8|№8]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/10|10]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/15|15]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/32|32]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/33|33]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/36|36]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/39|39]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/40|40]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/45|45]]}}
* [[Piasniar biełaruskaje wioski]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/46|№46]]}}
*[[Поэтыцкая творчасьць Натальлі Арсеньневай. (Крытычны нарыс)]] (1926)
*[[Канстанцыя Буйло, як імпрэсыяністка. (Крытычны нарыс)]]
*[[Ядвігін Ш. (Краўцоў)]] (1927)
*[[Байкі (па Крылову і інш.). — Б. Друцкага]] (1927)
* [[«Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне» (Краўцоў)|„Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}}
* [[На сонечны бераг! (Краўцоў)|На сонечны бераг!]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 25 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/12|№12 (37)]]}}
* [[«Пралескі» (Краўцоў)|„Пралескі“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 10 лістапада 1934. — [[Родны край (1933)/1934/24|№24 (49)]]}}
* [[Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага (Краўцоў)|Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/27|№27 (52)]]}}
* [[«Студэнцкая Думка» (Краўцоў)|„Студэнцкая Думка“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]}}
* [[«Iskry Skaryny» № 5 (Краўцоў)|„Iskry Skaryny“ № 5]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 20 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/19|№19 (71)]]}}
* [[Міхась Машара. На прадвесьні (Краўцоў)|Міхась Машара. На прадвесьні]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/28|№28 (80)]]}}
* [[«Калосьсе». Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г. (Краўцоў)|„Калосьсе“. Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г.]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 30 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/32|№32 (84)]]}}

=== Публіцыстыка ===
* [[Рашучы акт]] (1918)
* 1 Wilenskaja Biełaruskaja himnazija // Biełaruskaje žyćcio. — 6 lipnia 1919. — №3
* [[Наш голас]] (1919)
* [[Політычная нясьпеласьць]] (1919)
* [[«Дыктатура пролетарыяту» на Беларусі]] (1919)
* [[Як ня кінь, то ўсё клін]] (1919)
* [[Соцыяль-дэмократыя і нацыянальнае гаспадарства]] (1919)
* [[Разгон]] (1920)
* [[Час — найлепшае лякарства]] (1921)
* [[Час аб’яднаці сілы]] (1921)
* [[Пачынаюць разумець]] (1921)
* [[Праваслаўная царква на Беларусі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}}
* [[Верма ў сваю школу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 23 верасьня—7 кастрычніка 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/13|№13]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/15|15]]}}
* [[Па сьлізкай дарозе]]* [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 18 сьнежня ерасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/23|№23]]}}
* [[Год разьдзелу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 6 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/1|№1 (26)]]}}
* [[Аб перакладах на беларускую мову]] (1924)
* [[Трымаймася родных назоваў!]] (1927)
* [[Некалькі словаў да братоў-пісьменьнікаў]] (1927)
* [[Гражданка — наша нацыянальная азбука]] (1927)
* [[Літэратурныя нататкі]] (1927)
* [[Валакаднікі]] (1927)
* [[Пясьняр хараства і адраджэньня]] (1927)
* [[Biełaruski wydawiecki ruch u Wilni ŭ 1926 h.]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 8 Studnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/2|№2]]}}
* [[Сьмерць Міхала Грушэўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/26|№26 (51)]]}}
* [[Петра Антонавіч Крэчэўскі]] (1937)
* [[20 гадоў назад (Успамін пра Усебеларускі зьезд 1917 г.)]] (1938)

=== Фельетоны ===
* [[Рэзультат аднэй… легэнды]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 9 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/11|№11]]}}
* [[Канец кар’еры]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}}
* [[Павестка і інш.]] (1921)
* [[Слоўная анархія]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]}}
* [[Мае проекты]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 22 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/24|№24]]}}
* [[Тэлеграмы за 1-е красавіка]] (1921)
* [[Што выгадней?]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 13 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/2|№2 (27)]]}}
* Мільянэр (1923)
* [[Якая птушка — такая й песьня]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/13|№13 (65)]]}}

=== Гістарычныя работы ===
* [[Ўсебеларускі Зьезд 1917 г.]] (1920)
* [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 7 кастрычніка—18 лістапада 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/15|№15]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/21|21]]}}
=== Лісты ===
* [[Ліст да рэдакцыі (Краўцоў)]]
=== Мемуары ===
* [[Мае успаміны аб Івану Луцкевічу]] (1919)
* [[Сумныя ўспаміны]] // {{Fine|[[Беларускі звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 верасьня 1922. — [[Беларускі звон (1921)/1921/10|№10]]}}
* [[Кс. Аляксандар Астрамовіч]] (1921)
* [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1927)]] (1927)
* [[Мае ўспаміны аб Жылцы]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 14—21 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/14|№14 (66)]]—[[Родны край (1933)/1935/15|15 (67)]]}}
* [[Адна ноч (Краўцоў)|Адна ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 сьнежня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/33|№33 (85)]]}}
* [[Памяць аб праф. Карскім. (Да 5-тых угодкаў яго сьмерці)]] (1936)

== Пераклады ==
'''1918'''
* «[[Запаведзь (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918)
* «[[Разрытая магіла (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918)
* [[Мне аднакова ўсё, ці буду… (Шаўчэнка/Краўцоў)]]
'''1919'''
* Хаткі над возерам (Салоўкін) // Беларускае жыцьцё, 1919, №2-4
* «[[Алеся (Купрын/Краўцоў)]]» (1919)
'''1923'''
* «[[Цёмна й глуха ўсюдых, — людзі!..]]» (1923)
'''1924'''
* ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Мцыры (1924)|Мцыры]]|Мцыры (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданнье газэты „Змаганьне“, 1924}}
* {{Скан|[[Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924)|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю…]]|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне газэты „[[Голас Беларуса (1924)|Голас Беларуса]]“, 1924}}
* «[[Расказы аб вялікіх падзеях розных часоў і народаў (Рубакін/Краўцоў)]]» (1924)
'''1926'''
* ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Дэмон (1926)|Дэмон]]|Дэмон (1926).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „Беларускага Выдавецкага Таварыства“, 1926}}
* ''[[Аўтар:Генрык Сянкевіч|Сенкевіч, Г]]''. {{Скан|[[Бартэк-пераможнік (1926)|Бартэк-пераможнік]]|Sienkievic.Bartek pieramoznik.djvu}}. {{Fine|Вільня: Выданьне Беларуск. Выдавецкага Т-ва, 1926}}
'''1927'''
* ''[[Аўтар:Мар’ян Рапацкі|Рапацкі, М]]''. {{Скан|[[Палажэньне спажыўца (1927)|Палажэньне спажыўца]]|Палажэньне спажыўца (1927).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выдавецтва Акружное Рады пры Віленскім Аддзеле Саюзу Спажывецкіх Таварыстваў Польскае Рэспублікі, 1927}}
* Чалавек (Горкі/Краўцоў) // Беларуская культура: месячная літэратурна-грамадзская часопісь : часопіс. — Вільня: 1927. — № 2—3. — С. 88—92.
'''1928'''
* ''[[Аўтар:Уладзімір Караленка|Караленка, Ўл]]''. {{Скан|[[Сьляпы музыка (1928)|Сьляпы музыка]]|Сьляпы музыка (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
* ''[[Аўтар:Марк Твэн|Твэн, М]]''. {{Скан|[[Прынц і жабрак (1928)|Прынц і жабрак]]|Прынц і жабрак (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
* ''[[Аўтар:Леў Талстой|Толстой, Л]]''. {{Скан|[[Для дзяцей (Талстой, 1928)|Для дзяцей]]|Леў Талстой. Для дзяцей (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
'''1929'''
* ''[[Аўтар:Мікалай Гогаль|Гоголь, М]]''. {{Скан|[[Тарас Бульба (1929)|Тарас Бульба]]|Тарас Бульба (1929).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1929}}
'''1934'''
* ''[[Аўтар:Леанід Мосендз|Мосэндз, Л]]''. [[Брат (Мосендз/Краўцоў)|Брат]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/10|№10 (35)]]}}
'''1935'''
* ''[[Аўтар:Браты Тур|Браты Тур]]''. Канадзкі дрывасек // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 лютага 1935. — [[Родны край (1933)/1935/3|№3 (55)]]}}
* ''[[Аўтар:Барыс Лаўранёў|Лаўрэнеў, Б]]''. Васковая пэрсона // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 12 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/7|№7 (59)]]}}
* ''[[Аўтар:Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын|Салтыкоў-Шчэдрын, М]]''. [[Хрыстова ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/8|№8 (60)]]}}
* ''[[Аўтар:Юрый Горліс-Горскі|Горліс-Горськый, Ю]]''. [[Гэта было даўно…]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6—13 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]—[[Родны край (1933)/1935/18|18 (70)]]}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускія празаікі]]
[[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі]]
[[Катэгорыя:Публіцысты]]
[[Катэгорыя:Мемуарысты]]
[[Катэгорыя:Крытыкі]]
[[Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>fe0zbgl0ddinrozmr0hxg76e7t7igku</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289120</id>
      <parentid>289098</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T16:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24737" sha1="24sej54zqdvi8g6pnslb5lyb9i9fpn4" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
| Прозвішча               =Краўцоў
| Імёны                   =Макар
| Першая літара прозвішча =К
| Варыянты імёнаў         =Дзын-Дзылін, Звончык, Макар, Язэп Светазар, Picolo, Smreczyński; сапр. Мака́р Мацве́евіч Касцевіч (Косцевіч)
| Апісанне                =беларускі паэт, публіцыст, перакладчык
| Іншае                   =
| ДН                      =1891
| Месца нараджэння        =18 жніўня 1891, Баброўня, цяпер Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць, Беларусь
| ДС                      =пасля 1939
| Месца смерці            =
| Выява                   =Makar_Kraŭcoŭ.jpg
| Вікіпедыя               =be:Макар Краўцоў
| Вікіпедыя2              =be-x-old:Макар Краўцоў
| Вікіцытатнік            =
| Вікісховішча            =
| Вікіліўр                =
| Катэгорыя               = Макар Краўцоў
| Google                  =
}}

== Бібліяграфія ==

== Творы ==
{{All works‎}}

=== Паэзія ===
* [[Братом (Краўцоў)]] // {{Fine|[[Наша думка]]. — 1921. — # 24. — 17 чэрвеня. — С. 3.}}
* [[Што будзе? (Краўцоў)]]
* [[Успамін (Краўцоў)]]
* [[Здалёк]]
* [[Мы знаем Бацькаўшчыны гора…|Мы знаем Бацькаўшчыны горо…]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 28 красавіка 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/15|№15]]}}
* [[Памяці Максіма Багдановіча (Краўцоў)|Памяці Максіма Багдановіча]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 26 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/19|№19]]}}
* [[Сон (Краўцоў)|Сон]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 9 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/20-21|№20-21]]}}
* [[Бяда (Краўцоў)|Бяда]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}}
* [[Наша доля (Краўцоў)|Наша доля]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}}
* [[Лета (Краўцоў)|Лето]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 6 ліпня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/25|№25]]}}
* [[Пад восень (Краўцоў)|Пад восень]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 15 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/31|№31]]}}
* [[Гэй, разлятайцеся, хмары кудлатыя]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 4 жніўня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/27|№27]]}}
* [[Дзе? (Краўцоў|Дзе?]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 22 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/32|№32]]}}
* [[Да нядолі (Краўцоў)]]
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/1|Šarady. 1]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/2|Šarady. 2]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/3|Šarady. 3]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Ваяцкі гымн]] (1919)
* [[Паварот да Горадна (Краўцоў)]]
* [[Элегія (Краўцоў)]] (1918)
* [[Раманс (Краўцоў)]] (1918)
* [[Да матулі]] (1920)
* [[На чужыне (Краўцоў)|На чужыне]] (1921)
* [[Biarozka (Краўцоў)|Biarozka]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 24 Traŭnia 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/12|№12]]}}
* [[Мімалётнае…]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 31 Ліпня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/23|№23]]}}
* [[Туга (Краўцоў)|Туга]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 30 Верасьня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/31|№31]]}}
* [[У восенскі вечар]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Кастрычніка 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/35|№35]]}}
* [[Беларускім гімназісткам]] (1926)
* [[Песьня аб донне Інэзе]] (1927)
* [[Майму сінэдрыёну]] (1927)
* [[У вастрозе (Краўцоў)|У вастрозе]] // {{Fine|[[Беларускі Дэкляматар (1928)|Беларускі Дэкляматар]]. / склад. ''С. С''. Вільня: Выдавецтва У. Знамяроўскага, 1928}}

=== Проза ===
* [[Настулька]]
* [[Жахі сноў]]
* [[Голад]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 19 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/18|№18]]}}
*[[Чад самагубства]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/26|№26]]}}
* [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2—18 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/23|23]]}}
* [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 жніўня—21 верасьня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/20|№20 (72)]]—[[Родны край (1933)/1935/23|23 (75)]]}}
* [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 21 верасьня—28 верасьня, 15 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/23|№23 (75)]]—[[Родны край (1933)/1935/24|24 (76)]], [[Родны край (1933)/1935/26|26 (78)]]}}
* [[Белая лаўка]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/27|№27 (79)]]}}
* [[Панскі дар]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8—16 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/29|№29 (81)]]—[[Родны край (1933)/1935/30|30 (82)]]}}
'''Нарысы'''
* [[Гаруем, але расьцем]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 18 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/11|№11 (36)]]}}
* [[Партыец (Краўцоў)|Партыец]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 16 сакавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/5|№5 (57)]]}}
'''Жарты'''
* [[Яшчэ адзін Саюз]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}}

=== Крытыка ===
*[[Новы Багдановіч]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 17 Студзеня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/2|№2]]}}
* [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1921)]]
*[[Аб аднэй драме або адкрытае пісьмо да беларускіх пісьменьнікаў]] (1921)
* {{Скан|[[Што чытаць па беларуску?]]|Што чытаць па беларуску? (1924).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Сьнежань 1924. — [[Студэнская думка (1924)/1924/1|№1]]}}
* {{Скан|[[Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы]]|Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы (1925).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Травень—чэрвень 1925. — [[Студэнская думка (1924)/1925/4|№4 (5)]]}}
*[[«Maja Lira» K. Swajaka]]
*[[Казімір Сваяк як паэт рэлігійны]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/20|№20]]}}
*[[Паэтыцкая творчасьць Янкі Купалы]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Лютага, 21 Сакавіка, 7 Траўня, 7, 14 Кастрычніка, 4, 24, 27 Лістапада, 15 Сьнежня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/8|№8]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/10|10]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/15|15]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/32|32]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/33|33]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/36|36]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/39|39]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/40|40]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/45|45]]}}
* [[Piasniar biełaruskaje wioski]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/46|№46]]}}
*[[Поэтыцкая творчасьць Натальлі Арсеньневай. (Крытычны нарыс)]] (1926)
*[[Канстанцыя Буйло, як імпрэсыяністка. (Крытычны нарыс)]]
*[[Ядвігін Ш. (Краўцоў)]] (1927)
*[[Байкі (па Крылову і інш.). — Б. Друцкага]] (1927)
* [[«Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне» (Краўцоў)|„Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}}
* [[На сонечны бераг! (Краўцоў)|На сонечны бераг!]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 25 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/12|№12 (37)]]}}
* [[«Пралескі» (Краўцоў)|„Пралескі“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 10 лістапада 1934. — [[Родны край (1933)/1934/24|№24 (49)]]}}
* [[Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага (Краўцоў)|Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/27|№27 (52)]]}}
* [[«Студэнцкая Думка» (Краўцоў)|„Студэнцкая Думка“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]}}
* [[«Iskry Skaryny» № 5 (Краўцоў)|„Iskry Skaryny“ № 5]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 20 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/19|№19 (71)]]}}
* [[Міхась Машара. На прадвесьні (Краўцоў)|Міхась Машара. На прадвесьні]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/28|№28 (80)]]}}
* [[«Калосьсе». Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г. (Краўцоў)|„Калосьсе“. Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г.]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 30 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/32|№32 (84)]]}}

=== Публіцыстыка ===
* [[Рашучы акт]] (1918)
* 1 Wilenskaja Biełaruskaja himnazija // Biełaruskaje žyćcio. — 6 lipnia 1919. — №3
* [[Наш голас]] (1919)
* [[Політычная нясьпеласьць]] (1919)
* [[«Дыктатура пролетарыяту» на Беларусі]] (1919)
* [[Як ня кінь, то ўсё клін]] (1919)
* [[Соцыяль-дэмократыя і нацыянальнае гаспадарства]] (1919)
* [[Разгон]] (1920)
* [[Час — найлепшае лякарства]] (1921)
* [[Час аб’яднаці сілы]] (1921)
* [[Пачынаюць разумець]] (1921)
* [[Праваслаўная царква на Беларусі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}}
* [[Верма ў сваю школу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 23 верасьня—7 кастрычніка 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/13|№13]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/15|15]]}}
* [[Па сьлізкай дарозе]]* [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 18 сьнежня ерасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/23|№23]]}}
* [[Год разьдзелу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 6 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/1|№1 (26)]]}}
* [[Аб перакладах на беларускую мову]] (1924)
* [[Трымаймася родных назоваў!]] (1927)
* [[Некалькі словаў да братоў-пісьменьнікаў]] (1927)
* [[Гражданка — наша нацыянальная азбука]] (1927)
* [[Літэратурныя нататкі]] (1927)
* [[Валакаднікі]] (1927)
* [[Пясьняр хараства і адраджэньня]] (1927)
* [[Biełaruski wydawiecki ruch u Wilni ŭ 1926 h.]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 8 Studnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/2|№2]]}}
* [[Сьмерць Міхала Грушэўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/26|№26 (51)]]}}
* [[Петра Антонавіч Крэчэўскі]] (1937)
* [[20 гадоў назад (Успамін пра Усебеларускі зьезд 1917 г.)]] (1938)

=== Фельетоны ===
* [[Рэзультат аднэй… легэнды]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 9 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/11|№11]]}}
* [[Канец кар’еры]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}}
* [[Павестка і інш.]] (1921)
* [[Слоўная анархія]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]}}
* [[Мае проекты]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 22 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/24|№24]]}}
* [[Тэлеграмы за 1-е красавіка]] (1921)
* [[Што выгадней?]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 13 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/2|№2 (27)]]}}
* Мільянэр (1923)
* [[Якая птушка — такая й песьня]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/13|№13 (65)]]}}

=== Гістарычныя работы ===
* [[Ўсебеларускі Зьезд 1917 г.]] (1920)
* [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 7 кастрычніка—18 лістапада 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/15|№15]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/21|21]]}}
=== Лісты ===
* [[Ліст да рэдакцыі (Краўцоў)]]
=== Мемуары ===
* [[Мае успаміны аб Івану Луцкевічу]] (1919)
* [[Сумныя ўспаміны]] // {{Fine|[[Беларускі звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 верасьня 1922. — [[Беларускі звон (1921)/1921/10|№10]]}}
* [[Кс. Аляксандар Астрамовіч]] (1921)
* [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1927)]] (1927)
* [[Мае ўспаміны аб Жылцы]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 14—21 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/14|№14 (66)]]—[[Родны край (1933)/1935/15|15 (67)]]}}
* [[Адна ноч (Краўцоў)|Адна ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 сьнежня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/33|№33 (85)]]}}
* [[Памяць аб праф. Карскім]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 красавіка—19 чэрвеня 1936. — [[Родны край (1933)/1935/5|№5 (93)]]—[[Родны край (1933)/1935/7|7 (95)]]}}

== Пераклады ==
'''1918'''
* «[[Запаведзь (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918)
* «[[Разрытая магіла (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918)
* [[Мне аднакова ўсё, ці буду… (Шаўчэнка/Краўцоў)]]
'''1919'''
* Хаткі над возерам (Салоўкін) // Беларускае жыцьцё, 1919, №2-4
* «[[Алеся (Купрын/Краўцоў)]]» (1919)
'''1923'''
* «[[Цёмна й глуха ўсюдых, — людзі!..]]» (1923)
'''1924'''
* ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Мцыры (1924)|Мцыры]]|Мцыры (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданнье газэты „Змаганьне“, 1924}}
* {{Скан|[[Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924)|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю…]]|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне газэты „[[Голас Беларуса (1924)|Голас Беларуса]]“, 1924}}
* «[[Расказы аб вялікіх падзеях розных часоў і народаў (Рубакін/Краўцоў)]]» (1924)
'''1926'''
* ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Дэмон (1926)|Дэмон]]|Дэмон (1926).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „Беларускага Выдавецкага Таварыства“, 1926}}
* ''[[Аўтар:Генрык Сянкевіч|Сенкевіч, Г]]''. {{Скан|[[Бартэк-пераможнік (1926)|Бартэк-пераможнік]]|Sienkievic.Bartek pieramoznik.djvu}}. {{Fine|Вільня: Выданьне Беларуск. Выдавецкага Т-ва, 1926}}
'''1927'''
* ''[[Аўтар:Мар’ян Рапацкі|Рапацкі, М]]''. {{Скан|[[Палажэньне спажыўца (1927)|Палажэньне спажыўца]]|Палажэньне спажыўца (1927).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выдавецтва Акружное Рады пры Віленскім Аддзеле Саюзу Спажывецкіх Таварыстваў Польскае Рэспублікі, 1927}}
* Чалавек (Горкі/Краўцоў) // Беларуская культура: месячная літэратурна-грамадзская часопісь : часопіс. — Вільня: 1927. — № 2—3. — С. 88—92.
'''1928'''
* ''[[Аўтар:Уладзімір Караленка|Караленка, Ўл]]''. {{Скан|[[Сьляпы музыка (1928)|Сьляпы музыка]]|Сьляпы музыка (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
* ''[[Аўтар:Марк Твэн|Твэн, М]]''. {{Скан|[[Прынц і жабрак (1928)|Прынц і жабрак]]|Прынц і жабрак (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
* ''[[Аўтар:Леў Талстой|Толстой, Л]]''. {{Скан|[[Для дзяцей (Талстой, 1928)|Для дзяцей]]|Леў Талстой. Для дзяцей (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
'''1929'''
* ''[[Аўтар:Мікалай Гогаль|Гоголь, М]]''. {{Скан|[[Тарас Бульба (1929)|Тарас Бульба]]|Тарас Бульба (1929).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1929}}
'''1934'''
* ''[[Аўтар:Леанід Мосендз|Мосэндз, Л]]''. [[Брат (Мосендз/Краўцоў)|Брат]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/10|№10 (35)]]}}
'''1935'''
* ''[[Аўтар:Браты Тур|Браты Тур]]''. Канадзкі дрывасек // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 лютага 1935. — [[Родны край (1933)/1935/3|№3 (55)]]}}
* ''[[Аўтар:Барыс Лаўранёў|Лаўрэнеў, Б]]''. Васковая пэрсона // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 12 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/7|№7 (59)]]}}
* ''[[Аўтар:Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын|Салтыкоў-Шчэдрын, М]]''. [[Хрыстова ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/8|№8 (60)]]}}
* ''[[Аўтар:Юрый Горліс-Горскі|Горліс-Горськый, Ю]]''. [[Гэта было даўно…]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6—13 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]—[[Родны край (1933)/1935/18|18 (70)]]}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускія празаікі]]
[[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі]]
[[Катэгорыя:Публіцысты]]
[[Катэгорыя:Мемуарысты]]
[[Катэгорыя:Крытыкі]]
[[Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>24sej54zqdvi8g6pnslb5lyb9i9fpn4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289121</id>
      <parentid>289120</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T16:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24737" sha1="24oboasolg6pmmd0f1gk7vkq0xciz91" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
| Прозвішча               =Краўцоў
| Імёны                   =Макар
| Першая літара прозвішча =К
| Варыянты імёнаў         =Дзын-Дзылін, Звончык, Макар, Язэп Светазар, Picolo, Smreczyński; сапр. Мака́р Мацве́евіч Касцевіч (Косцевіч)
| Апісанне                =беларускі паэт, публіцыст, перакладчык
| Іншае                   =
| ДН                      =1891
| Месца нараджэння        =18 жніўня 1891, Баброўня, цяпер Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць, Беларусь
| ДС                      =пасля 1939
| Месца смерці            =
| Выява                   =Makar_Kraŭcoŭ.jpg
| Вікіпедыя               =be:Макар Краўцоў
| Вікіпедыя2              =be-x-old:Макар Краўцоў
| Вікіцытатнік            =
| Вікісховішча            =
| Вікіліўр                =
| Катэгорыя               = Макар Краўцоў
| Google                  =
}}

== Бібліяграфія ==

== Творы ==
{{All works‎}}

=== Паэзія ===
* [[Братом (Краўцоў)]] // {{Fine|[[Наша думка]]. — 1921. — # 24. — 17 чэрвеня. — С. 3.}}
* [[Што будзе? (Краўцоў)]]
* [[Успамін (Краўцоў)]]
* [[Здалёк]]
* [[Мы знаем Бацькаўшчыны гора…|Мы знаем Бацькаўшчыны горо…]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 28 красавіка 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/15|№15]]}}
* [[Памяці Максіма Багдановіча (Краўцоў)|Памяці Максіма Багдановіча]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 26 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/19|№19]]}}
* [[Сон (Краўцоў)|Сон]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 9 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/20-21|№20-21]]}}
* [[Бяда (Краўцоў)|Бяда]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}}
* [[Наша доля (Краўцоў)|Наша доля]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}}
* [[Лета (Краўцоў)|Лето]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 6 ліпня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/25|№25]]}}
* [[Пад восень (Краўцоў)|Пад восень]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 15 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/31|№31]]}}
* [[Гэй, разлятайцеся, хмары кудлатыя]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 4 жніўня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/27|№27]]}}
* [[Дзе? (Краўцоў|Дзе?]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 22 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/32|№32]]}}
* [[Да нядолі (Краўцоў)]]
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/1|Šarady. 1]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/2|Šarady. 2]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/3|Šarady. 3]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Ваяцкі гымн]] (1919)
* [[Паварот да Горадна (Краўцоў)]]
* [[Элегія (Краўцоў)]] (1918)
* [[Раманс (Краўцоў)]] (1918)
* [[Да матулі]] (1920)
* [[На чужыне (Краўцоў)|На чужыне]] (1921)
* [[Biarozka (Краўцоў)|Biarozka]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 24 Traŭnia 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/12|№12]]}}
* [[Мімалётнае…]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 31 Ліпня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/23|№23]]}}
* [[Туга (Краўцоў)|Туга]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 30 Верасьня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/31|№31]]}}
* [[У восенскі вечар]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Кастрычніка 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/35|№35]]}}
* [[Беларускім гімназісткам]] (1926)
* [[Песьня аб донне Інэзе]] (1927)
* [[Майму сінэдрыёну]] (1927)
* [[У вастрозе (Краўцоў)|У вастрозе]] // {{Fine|[[Беларускі Дэкляматар (1928)|Беларускі Дэкляматар]]. / склад. ''С. С''. Вільня: Выдавецтва У. Знамяроўскага, 1928}}

=== Проза ===
* [[Настулька]]
* [[Жахі сноў]]
* [[Голад]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 19 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/18|№18]]}}
*[[Чад самагубства]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/26|№26]]}}
* [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2—18 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/23|23]]}}
* [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 жніўня—21 верасьня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/20|№20 (72)]]—[[Родны край (1933)/1935/23|23 (75)]]}}
* [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 21 верасьня—28 верасьня, 15 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/23|№23 (75)]]—[[Родны край (1933)/1935/24|24 (76)]], [[Родны край (1933)/1935/26|26 (78)]]}}
* [[Белая лаўка]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/27|№27 (79)]]}}
* [[Панскі дар]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8—16 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/29|№29 (81)]]—[[Родны край (1933)/1935/30|30 (82)]]}}
'''Нарысы'''
* [[Гаруем, але расьцем]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 18 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/11|№11 (36)]]}}
* [[Партыец (Краўцоў)|Партыец]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 16 сакавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/5|№5 (57)]]}}
'''Жарты'''
* [[Яшчэ адзін Саюз]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}}

=== Крытыка ===
*[[Новы Багдановіч]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 17 Студзеня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/2|№2]]}}
* [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1921)]]
*[[Аб аднэй драме або адкрытае пісьмо да беларускіх пісьменьнікаў]] (1921)
* {{Скан|[[Што чытаць па беларуску?]]|Што чытаць па беларуску? (1924).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Сьнежань 1924. — [[Студэнская думка (1924)/1924/1|№1]]}}
* {{Скан|[[Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы]]|Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы (1925).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Травень—чэрвень 1925. — [[Студэнская думка (1924)/1925/4|№4 (5)]]}}
*[[«Maja Lira» K. Swajaka]]
*[[Казімір Сваяк як паэт рэлігійны]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/20|№20]]}}
*[[Паэтыцкая творчасьць Янкі Купалы]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Лютага, 21 Сакавіка, 7 Траўня, 7, 14 Кастрычніка, 4, 24, 27 Лістапада, 15 Сьнежня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/8|№8]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/10|10]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/15|15]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/32|32]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/33|33]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/36|36]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/39|39]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/40|40]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/45|45]]}}
* [[Piasniar biełaruskaje wioski]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/46|№46]]}}
*[[Поэтыцкая творчасьць Натальлі Арсеньневай. (Крытычны нарыс)]] (1926)
*[[Канстанцыя Буйло, як імпрэсыяністка. (Крытычны нарыс)]]
*[[Ядвігін Ш. (Краўцоў)]] (1927)
*[[Байкі (па Крылову і інш.). — Б. Друцкага]] (1927)
* [[«Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне» (Краўцоў)|„Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}}
* [[На сонечны бераг! (Краўцоў)|На сонечны бераг!]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 25 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/12|№12 (37)]]}}
* [[«Пралескі» (Краўцоў)|„Пралескі“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 10 лістапада 1934. — [[Родны край (1933)/1934/24|№24 (49)]]}}
* [[Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага (Краўцоў)|Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/27|№27 (52)]]}}
* [[«Студэнцкая Думка» (Краўцоў)|„Студэнцкая Думка“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]}}
* [[«Iskry Skaryny» № 5 (Краўцоў)|„Iskry Skaryny“ № 5]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 20 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/19|№19 (71)]]}}
* [[Міхась Машара. На прадвесьні (Краўцоў)|Міхась Машара. На прадвесьні]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/28|№28 (80)]]}}
* [[«Калосьсе». Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г. (Краўцоў)|„Калосьсе“. Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г.]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 30 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/32|№32 (84)]]}}

=== Публіцыстыка ===
* [[Рашучы акт]] (1918)
* 1 Wilenskaja Biełaruskaja himnazija // Biełaruskaje žyćcio. — 6 lipnia 1919. — №3
* [[Наш голас]] (1919)
* [[Політычная нясьпеласьць]] (1919)
* [[«Дыктатура пролетарыяту» на Беларусі]] (1919)
* [[Як ня кінь, то ўсё клін]] (1919)
* [[Соцыяль-дэмократыя і нацыянальнае гаспадарства]] (1919)
* [[Разгон]] (1920)
* [[Час — найлепшае лякарства]] (1921)
* [[Час аб’яднаці сілы]] (1921)
* [[Пачынаюць разумець]] (1921)
* [[Праваслаўная царква на Беларусі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}}
* [[Верма ў сваю школу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 23 верасьня—7 кастрычніка 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/13|№13]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/15|15]]}}
* [[Па сьлізкай дарозе]]* [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 18 сьнежня ерасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/23|№23]]}}
* [[Год разьдзелу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 6 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/1|№1 (26)]]}}
* [[Аб перакладах на беларускую мову]] (1924)
* [[Трымаймася родных назоваў!]] (1927)
* [[Некалькі словаў да братоў-пісьменьнікаў]] (1927)
* [[Гражданка — наша нацыянальная азбука]] (1927)
* [[Літэратурныя нататкі]] (1927)
* [[Валакаднікі]] (1927)
* [[Пясьняр хараства і адраджэньня]] (1927)
* [[Biełaruski wydawiecki ruch u Wilni ŭ 1926 h.]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 8 Studnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/2|№2]]}}
* [[Сьмерць Міхала Грушэўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/26|№26 (51)]]}}
* [[Петра Антонавіч Крэчэўскі]] (1937)
* [[20 гадоў назад (Успамін пра Усебеларускі зьезд 1917 г.)]] (1938)

=== Фельетоны ===
* [[Рэзультат аднэй… легэнды]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 9 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/11|№11]]}}
* [[Канец кар’еры]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}}
* [[Павестка і інш.]] (1921)
* [[Слоўная анархія]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]}}
* [[Мае проекты]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 22 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/24|№24]]}}
* [[Тэлеграмы за 1-е красавіка]] (1921)
* [[Што выгадней?]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 13 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/2|№2 (27)]]}}
* Мільянэр (1923)
* [[Якая птушка — такая й песьня]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/13|№13 (65)]]}}

=== Гістарычныя работы ===
* [[Ўсебеларускі Зьезд 1917 г.]] (1920)
* [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 7 кастрычніка—18 лістапада 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/15|№15]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/21|21]]}}
=== Лісты ===
* [[Ліст да рэдакцыі (Краўцоў)]]
=== Мемуары ===
* [[Мае успаміны аб Івану Луцкевічу]] (1919)
* [[Сумныя ўспаміны]] // {{Fine|[[Беларускі звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 верасьня 1922. — [[Беларускі звон (1921)/1921/10|№10]]}}
* [[Кс. Аляксандар Астрамовіч]] (1921)
* [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1927)]] (1927)
* [[Мае ўспаміны аб Жылцы]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 14—21 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/14|№14 (66)]]—[[Родны край (1933)/1935/15|15 (67)]]}}
* [[Адна ноч (Краўцоў)|Адна ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 сьнежня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/33|№33 (85)]]}}
* [[Памяць аб праф. Карскім]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 красавіка—19 чэрвеня 1936. — [[Родны край (1933)/1936/5|№5 (93)]]—[[Родны край (1933)/1936/7|7 (95)]]}}

== Пераклады ==
'''1918'''
* «[[Запаведзь (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918)
* «[[Разрытая магіла (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918)
* [[Мне аднакова ўсё, ці буду… (Шаўчэнка/Краўцоў)]]
'''1919'''
* Хаткі над возерам (Салоўкін) // Беларускае жыцьцё, 1919, №2-4
* «[[Алеся (Купрын/Краўцоў)]]» (1919)
'''1923'''
* «[[Цёмна й глуха ўсюдых, — людзі!..]]» (1923)
'''1924'''
* ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Мцыры (1924)|Мцыры]]|Мцыры (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданнье газэты „Змаганьне“, 1924}}
* {{Скан|[[Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924)|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю…]]|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне газэты „[[Голас Беларуса (1924)|Голас Беларуса]]“, 1924}}
* «[[Расказы аб вялікіх падзеях розных часоў і народаў (Рубакін/Краўцоў)]]» (1924)
'''1926'''
* ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Дэмон (1926)|Дэмон]]|Дэмон (1926).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „Беларускага Выдавецкага Таварыства“, 1926}}
* ''[[Аўтар:Генрык Сянкевіч|Сенкевіч, Г]]''. {{Скан|[[Бартэк-пераможнік (1926)|Бартэк-пераможнік]]|Sienkievic.Bartek pieramoznik.djvu}}. {{Fine|Вільня: Выданьне Беларуск. Выдавецкага Т-ва, 1926}}
'''1927'''
* ''[[Аўтар:Мар’ян Рапацкі|Рапацкі, М]]''. {{Скан|[[Палажэньне спажыўца (1927)|Палажэньне спажыўца]]|Палажэньне спажыўца (1927).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выдавецтва Акружное Рады пры Віленскім Аддзеле Саюзу Спажывецкіх Таварыстваў Польскае Рэспублікі, 1927}}
* Чалавек (Горкі/Краўцоў) // Беларуская культура: месячная літэратурна-грамадзская часопісь : часопіс. — Вільня: 1927. — № 2—3. — С. 88—92.
'''1928'''
* ''[[Аўтар:Уладзімір Караленка|Караленка, Ўл]]''. {{Скан|[[Сьляпы музыка (1928)|Сьляпы музыка]]|Сьляпы музыка (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
* ''[[Аўтар:Марк Твэн|Твэн, М]]''. {{Скан|[[Прынц і жабрак (1928)|Прынц і жабрак]]|Прынц і жабрак (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
* ''[[Аўтар:Леў Талстой|Толстой, Л]]''. {{Скан|[[Для дзяцей (Талстой, 1928)|Для дзяцей]]|Леў Талстой. Для дзяцей (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
'''1929'''
* ''[[Аўтар:Мікалай Гогаль|Гоголь, М]]''. {{Скан|[[Тарас Бульба (1929)|Тарас Бульба]]|Тарас Бульба (1929).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1929}}
'''1934'''
* ''[[Аўтар:Леанід Мосендз|Мосэндз, Л]]''. [[Брат (Мосендз/Краўцоў)|Брат]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/10|№10 (35)]]}}
'''1935'''
* ''[[Аўтар:Браты Тур|Браты Тур]]''. Канадзкі дрывасек // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 лютага 1935. — [[Родны край (1933)/1935/3|№3 (55)]]}}
* ''[[Аўтар:Барыс Лаўранёў|Лаўрэнеў, Б]]''. Васковая пэрсона // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 12 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/7|№7 (59)]]}}
* ''[[Аўтар:Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын|Салтыкоў-Шчэдрын, М]]''. [[Хрыстова ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/8|№8 (60)]]}}
* ''[[Аўтар:Юрый Горліс-Горскі|Горліс-Горськый, Ю]]''. [[Гэта было даўно…]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6—13 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]—[[Родны край (1933)/1935/18|18 (70)]]}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускія празаікі]]
[[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі]]
[[Катэгорыя:Публіцысты]]
[[Катэгорыя:Мемуарысты]]
[[Катэгорыя:Крытыкі]]
[[Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>24oboasolg6pmmd0f1gk7vkq0xciz91</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289122</id>
      <parentid>289121</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:10:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25298" sha1="r2zm2ea8joz4mmyzcqpa2us8b2oj2fh" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
| Прозвішча               =Краўцоў
| Імёны                   =Макар
| Першая літара прозвішча =К
| Варыянты імёнаў         =Дзын-Дзылін, Звончык, Макар, Язэп Светазар, Picolo, Smreczyński; сапр. Мака́р Мацве́евіч Касцевіч (Косцевіч)
| Апісанне                =беларускі паэт, публіцыст, перакладчык
| Іншае                   =
| ДН                      =1891
| Месца нараджэння        =18 жніўня 1891, Баброўня, цяпер Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць, Беларусь
| ДС                      =пасля 1939
| Месца смерці            =
| Выява                   =Makar_Kraŭcoŭ.jpg
| Вікіпедыя               =be:Макар Краўцоў
| Вікіпедыя2              =be-x-old:Макар Краўцоў
| Вікіцытатнік            =
| Вікісховішча            =
| Вікіліўр                =
| Катэгорыя               = Макар Краўцоў
| Google                  =
}}

== Бібліяграфія ==

== Творы ==
{{All works‎}}

=== Паэзія ===
* [[Братом (Краўцоў)]] // {{Fine|[[Наша думка]]. — 1921. — # 24. — 17 чэрвеня. — С. 3.}}
* [[Што будзе? (Краўцоў)]]
* [[Успамін (Краўцоў)]]
* [[Здалёк]]
* [[Мы знаем Бацькаўшчыны гора…|Мы знаем Бацькаўшчыны горо…]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 28 красавіка 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/15|№15]]}}
* [[Памяці Максіма Багдановіча (Краўцоў)|Памяці Максіма Багдановіча]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 26 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/19|№19]]}}
* [[Сон (Краўцоў)|Сон]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 9 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/20-21|№20-21]]}}
* [[Бяда (Краўцоў)|Бяда]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}}
* [[Наша доля (Краўцоў)|Наша доля]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}}
* [[Лета (Краўцоў)|Лето]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 6 ліпня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/25|№25]]}}
* [[Пад восень (Краўцоў)|Пад восень]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 15 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/31|№31]]}}
* [[Гэй, разлятайцеся, хмары кудлатыя]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 4 жніўня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/27|№27]]}}
* [[Дзе? (Краўцоў|Дзе?]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 22 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/32|№32]]}}
* [[Да нядолі (Краўцоў)]]
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/1|Šarady. 1]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/2|Šarady. 2]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/3|Šarady. 3]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Ваяцкі гымн]] (1919)
* [[Паварот да Горадна (Краўцоў)]]
* [[Элегія (Краўцоў)]] (1918)
* [[Раманс (Краўцоў)]] (1918)
* [[Да матулі]] (1920)
* [[На чужыне (Краўцоў)|На чужыне]] (1921)
* [[Biarozka (Краўцоў)|Biarozka]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 24 Traŭnia 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/12|№12]]}}
* [[Мімалётнае…]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 31 Ліпня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/23|№23]]}}
* [[Туга (Краўцоў)|Туга]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 30 Верасьня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/31|№31]]}}
* [[У восенскі вечар]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Кастрычніка 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/35|№35]]}}
* [[Беларускім гімназісткам]] (1926)
* [[Песьня аб донне Інэзе]] (1927)
* [[Майму сінэдрыёну]] (1927)
* [[У вастрозе (Краўцоў)|У вастрозе]] // {{Fine|[[Беларускі Дэкляматар (1928)|Беларускі Дэкляматар]]. / склад. ''С. С''. Вільня: Выдавецтва У. Знамяроўскага, 1928}}

=== Проза ===
* [[Настулька]]
* [[Жахі сноў]]
* [[Голад]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 19 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/18|№18]]}}
*[[Чад самагубства]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/26|№26]]}}
* [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2—18 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/23|23]]}}
* [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 жніўня—21 верасьня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/20|№20 (72)]]—[[Родны край (1933)/1935/23|23 (75)]]}}
* [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 21 верасьня—28 верасьня, 15 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/23|№23 (75)]]—[[Родны край (1933)/1935/24|24 (76)]], [[Родны край (1933)/1935/26|26 (78)]]}}
* [[Белая лаўка]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/27|№27 (79)]]}}
* [[Панскі дар]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8—16 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/29|№29 (81)]]—[[Родны край (1933)/1935/30|30 (82)]]}}
'''Нарысы'''
* [[Гаруем, але расьцем]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 18 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/11|№11 (36)]]}}
* [[Партыец (Краўцоў)|Партыец]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 16 сакавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/5|№5 (57)]]}}
'''Жарты'''
* [[Яшчэ адзін Саюз]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}}

=== Крытыка ===
*[[Новы Багдановіч]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 17 Студзеня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/2|№2]]}}
* [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1921)]]
*[[Аб аднэй драме або адкрытае пісьмо да беларускіх пісьменьнікаў]] (1921)
* {{Скан|[[Што чытаць па беларуску?]]|Што чытаць па беларуску? (1924).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Сьнежань 1924. — [[Студэнская думка (1924)/1924/1|№1]]}}
* {{Скан|[[Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы]]|Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы (1925).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Травень—чэрвень 1925. — [[Студэнская думка (1924)/1925/4|№4 (5)]]}}
*[[«Maja Lira» K. Swajaka]]
*[[Казімір Сваяк як паэт рэлігійны]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/20|№20]]}}
*[[Паэтыцкая творчасьць Янкі Купалы]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Лютага, 21 Сакавіка, 7 Траўня, 7, 14 Кастрычніка, 4, 24, 27 Лістапада, 15 Сьнежня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/8|№8]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/10|10]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/15|15]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/32|32]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/33|33]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/36|36]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/39|39]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/40|40]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/45|45]]}}
* [[Piasniar biełaruskaje wioski]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/46|№46]]}}
*[[Поэтыцкая творчасьць Натальлі Арсеньневай. (Крытычны нарыс)]] (1926)
*[[Канстанцыя Буйло, як імпрэсыяністка. (Крытычны нарыс)]]
*[[Ядвігін Ш. (Краўцоў)]] (1927)
*[[Байкі (па Крылову і інш.). — Б. Друцкага]] (1927)
* [[«Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне» (Краўцоў)|„Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}}
* [[На сонечны бераг! (Краўцоў)|На сонечны бераг!]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 25 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/12|№12 (37)]]}}
* [[«Пралескі» (Краўцоў)|„Пралескі“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 10 лістапада 1934. — [[Родны край (1933)/1934/24|№24 (49)]]}}
* [[Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага (Краўцоў)|Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/27|№27 (52)]]}}
* [[«Студэнцкая Думка» (Краўцоў)|„Студэнцкая Думка“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]}}
* [[«Iskry Skaryny» № 5 (Краўцоў)|„Iskry Skaryny“ № 5]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 20 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/19|№19 (71)]]}}
* [[Міхась Машара. На прадвесьні (Краўцоў)|Міхась Машара. На прадвесьні]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/28|№28 (80)]]}}
* [[«Калосьсе». Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г. (Краўцоў)|„Калосьсе“. Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г.]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 30 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/32|№32 (84)]]}}

=== Публіцыстыка ===
* [[Рашучы акт]] (1918)
* 1 Wilenskaja Biełaruskaja himnazija // Biełaruskaje žyćcio. — 6 lipnia 1919. — №3
* [[Наш голас]] (1919)
* [[Політычная нясьпеласьць]] (1919)
* [[«Дыктатура пролетарыяту» на Беларусі]] (1919)
* [[Як ня кінь, то ўсё клін]] (1919)
* [[Соцыяль-дэмократыя і нацыянальнае гаспадарства]] (1919)
* [[Разгон]] (1920)
* [[Час — найлепшае лякарства]] (1921)
* [[Час аб’яднаці сілы]] (1921)
* [[Пачынаюць разумець]] (1921)
* [[Праваслаўная царква на Беларусі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}}
* [[Верма ў сваю школу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 23 верасьня—7 кастрычніка 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/13|№13]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/15|15]]}}
* [[Па сьлізкай дарозе]]* [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 18 сьнежня ерасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/23|№23]]}}
* [[Год разьдзелу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 6 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/1|№1 (26)]]}}
* [[Аб перакладах на беларускую мову]] (1924)
* [[Трымаймася родных назоваў!]] (1927)
* [[Некалькі словаў да братоў-пісьменьнікаў]] (1927)
* [[Гражданка — наша нацыянальная азбука]] (1927)
* [[Літэратурныя нататкі]] (1927)
* [[Валакаднікі]] (1927)
* [[Пясьняр хараства і адраджэньня]] (1927)
* [[Biełaruski wydawiecki ruch u Wilni ŭ 1926 h.]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 8 Studnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/2|№2]]}}
* [[Сьмерць Міхала Грушэўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/26|№26 (51)]]}}
* [[Петра Антонавіч Крэчэўскі]] (1937)
* [[20 гадоў назад (Успамін пра Усебеларускі зьезд 1917 г.)]] (1938)

=== Фельетоны ===
* [[Рэзультат аднэй… легэнды]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 9 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/11|№11]]}}
* [[Канец кар’еры]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}}
* [[Павестка і інш.]] (1921)
* [[Слоўная анархія]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]}}
* [[Мае проекты]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 22 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/24|№24]]}}
* [[Тэлеграмы за 1-е красавіка]] (1921)
* [[Што выгадней?]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 13 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/2|№2 (27)]]}}
* Мільянэр (1923)
* [[Якая птушка — такая й песьня]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/13|№13 (65)]]}}

=== Гістарычныя работы ===
* [[Ўсебеларускі Зьезд 1917 г.]] (1920)
* [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 7 кастрычніка—18 лістапада 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/15|№15]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/21|21]]}}
=== Лісты ===
* [[Ліст да рэдакцыі (Краўцоў)]]
=== Мемуары ===
* [[Мае успаміны аб Івану Луцкевічу]] (1919)
* [[Сумныя ўспаміны]] // {{Fine|[[Беларускі звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 верасьня 1922. — [[Беларускі звон (1921)/1921/10|№10]]}}
* [[Кс. Аляксандар Астрамовіч]] (1921)
* [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1927)]] (1927)
* [[Мае ўспаміны аб Жылцы]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 14—21 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/14|№14 (66)]]—[[Родны край (1933)/1935/15|15 (67)]]}}
* [[Адна ноч (Краўцоў)|Адна ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 сьнежня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/33|№33 (85)]]}}
* [[Памяць аб праф. Карскім]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 красавіка—19 чэрвеня 1936. — [[Родны край (1933)/1936/5|№5 (93)]]—[[Родны край (1933)/1936/7|7 (95)]]}}
* [[У дні Слуцкага Паўстаньня]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 лістапада 1936. — [[Родны край (1933)/1936/17|№17 (105)]]}}

== Пераклады ==
'''1918'''
* «[[Запаведзь (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918)
* «[[Разрытая магіла (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918)
* [[Мне аднакова ўсё, ці буду… (Шаўчэнка/Краўцоў)]]
'''1919'''
* Хаткі над возерам (Салоўкін) // Беларускае жыцьцё, 1919, №2-4
* «[[Алеся (Купрын/Краўцоў)]]» (1919)
'''1923'''
* «[[Цёмна й глуха ўсюдых, — людзі!..]]» (1923)
'''1924'''
* ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Мцыры (1924)|Мцыры]]|Мцыры (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданнье газэты „Змаганьне“, 1924}}
* {{Скан|[[Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924)|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю…]]|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне газэты „[[Голас Беларуса (1924)|Голас Беларуса]]“, 1924}}
* «[[Расказы аб вялікіх падзеях розных часоў і народаў (Рубакін/Краўцоў)]]» (1924)
'''1926'''
* ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Дэмон (1926)|Дэмон]]|Дэмон (1926).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „Беларускага Выдавецкага Таварыства“, 1926}}
* ''[[Аўтар:Генрык Сянкевіч|Сенкевіч, Г]]''. {{Скан|[[Бартэк-пераможнік (1926)|Бартэк-пераможнік]]|Sienkievic.Bartek pieramoznik.djvu}}. {{Fine|Вільня: Выданьне Беларуск. Выдавецкага Т-ва, 1926}}
'''1927'''
* ''[[Аўтар:Мар’ян Рапацкі|Рапацкі, М]]''. {{Скан|[[Палажэньне спажыўца (1927)|Палажэньне спажыўца]]|Палажэньне спажыўца (1927).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выдавецтва Акружное Рады пры Віленскім Аддзеле Саюзу Спажывецкіх Таварыстваў Польскае Рэспублікі, 1927}}
* Чалавек (Горкі/Краўцоў) // Беларуская культура: месячная літэратурна-грамадзская часопісь : часопіс. — Вільня: 1927. — № 2—3. — С. 88—92.
'''1928'''
* ''[[Аўтар:Уладзімір Караленка|Караленка, Ўл]]''. {{Скан|[[Сьляпы музыка (1928)|Сьляпы музыка]]|Сьляпы музыка (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
* ''[[Аўтар:Марк Твэн|Твэн, М]]''. {{Скан|[[Прынц і жабрак (1928)|Прынц і жабрак]]|Прынц і жабрак (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
* ''[[Аўтар:Леў Талстой|Толстой, Л]]''. {{Скан|[[Для дзяцей (Талстой, 1928)|Для дзяцей]]|Леў Талстой. Для дзяцей (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
'''1929'''
* ''[[Аўтар:Мікалай Гогаль|Гоголь, М]]''. {{Скан|[[Тарас Бульба (1929)|Тарас Бульба]]|Тарас Бульба (1929).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1929}}
'''1934'''
* ''[[Аўтар:Леанід Мосендз|Мосэндз, Л]]''. [[Брат (Мосендз/Краўцоў)|Брат]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/10|№10 (35)]]}}
'''1935'''
* ''[[Аўтар:Браты Тур|Браты Тур]]''. Канадзкі дрывасек // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 лютага 1935. — [[Родны край (1933)/1935/3|№3 (55)]]}}
* ''[[Аўтар:Барыс Лаўранёў|Лаўрэнеў, Б]]''. Васковая пэрсона // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 12 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/7|№7 (59)]]}}
* ''[[Аўтар:Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын|Салтыкоў-Шчэдрын, М]]''. [[Хрыстова ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/8|№8 (60)]]}}
* ''[[Аўтар:Юрый Горліс-Горскі|Горліс-Горськый, Ю]]''. [[Гэта было даўно…]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6—13 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]—[[Родны край (1933)/1935/18|18 (70)]]}}
'''1936'''
* ''[[Аўтар:Аляксандр Купрын|Купрын, А]]''. [[Шчасьце (Купрын/Краўцоў)|Шчасьце]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Dubia.&lt;/ref&gt; // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 лістапада 1936. — [[Родны край (1933)/1936/17|№17 (105)]]}}

-----------
{{Крыніцы}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускія празаікі]]
[[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі]]
[[Катэгорыя:Публіцысты]]
[[Катэгорыя:Мемуарысты]]
[[Катэгорыя:Крытыкі]]
[[Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>r2zm2ea8joz4mmyzcqpa2us8b2oj2fh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289123</id>
      <parentid>289122</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26382" sha1="54u7y15npovzl657w0blwsp9g2r4ln6" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
| Прозвішча               =Краўцоў
| Імёны                   =Макар
| Першая літара прозвішча =К
| Варыянты імёнаў         =Дзын-Дзылін, Звончык, Макар, Язэп Светазар, Picolo, Smreczyński; сапр. Мака́р Мацве́евіч Касцевіч (Косцевіч)
| Апісанне                =беларускі паэт, публіцыст, перакладчык
| Іншае                   =
| ДН                      =1891
| Месца нараджэння        =18 жніўня 1891, Баброўня, цяпер Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць, Беларусь
| ДС                      =пасля 1939
| Месца смерці            =
| Выява                   =Makar_Kraŭcoŭ.jpg
| Вікіпедыя               =be:Макар Краўцоў
| Вікіпедыя2              =be-x-old:Макар Краўцоў
| Вікіцытатнік            =
| Вікісховішча            =
| Вікіліўр                =
| Катэгорыя               = Макар Краўцоў
| Google                  =
}}

== Бібліяграфія ==

== Творы ==
{{All works‎}}

=== Паэзія ===
* [[Братом (Краўцоў)]] // {{Fine|[[Наша думка]]. — 1921. — # 24. — 17 чэрвеня. — С. 3.}}
* [[Што будзе? (Краўцоў)]]
* [[Успамін (Краўцоў)]]
* [[Здалёк]]
* [[Мы знаем Бацькаўшчыны гора…|Мы знаем Бацькаўшчыны горо…]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 28 красавіка 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/15|№15]]}}
* [[Памяці Максіма Багдановіча (Краўцоў)|Памяці Максіма Багдановіча]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 26 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/19|№19]]}}
* [[Сон (Краўцоў)|Сон]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 9 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/20-21|№20-21]]}}
* [[Бяда (Краўцоў)|Бяда]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}}
* [[Наша доля (Краўцоў)|Наша доля]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}}
* [[Лета (Краўцоў)|Лето]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 6 ліпня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/25|№25]]}}
* [[Пад восень (Краўцоў)|Пад восень]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 15 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/31|№31]]}}
* [[Гэй, разлятайцеся, хмары кудлатыя]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 4 жніўня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/27|№27]]}}
* [[Дзе? (Краўцоў|Дзе?]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 22 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/32|№32]]}}
* [[Да нядолі (Краўцоў)]]
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/1|Šarady. 1]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/2|Šarady. 2]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Krywičanin (1918)/Šarady/3|Šarady. 3]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}}
* [[Ваяцкі гымн]] (1919)
* [[Паварот да Горадна (Краўцоў)]]
* [[Элегія (Краўцоў)]] (1918)
* [[Раманс (Краўцоў)]] (1918)
* [[Да матулі]] (1920)
* [[На чужыне (Краўцоў)|На чужыне]] (1921)
* [[Biarozka (Краўцоў)|Biarozka]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 24 Traŭnia 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/12|№12]]}}
* [[Мімалётнае…]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 31 Ліпня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/23|№23]]}}
* [[Туга (Краўцоў)|Туга]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 30 Верасьня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/31|№31]]}}
* [[У восенскі вечар]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Кастрычніка 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/35|№35]]}}
* [[Беларускім гімназісткам]] (1926)
* [[Песьня аб донне Інэзе]] (1927)
* [[Майму сінэдрыёну]] (1927)
* [[У вастрозе (Краўцоў)|У вастрозе]] // {{Fine|[[Беларускі Дэкляматар (1928)|Беларускі Дэкляматар]]. / склад. ''С. С''. Вільня: Выдавецтва У. Знамяроўскага, 1928}}

=== Проза ===
* [[Настулька]]
* [[Жахі сноў]]
* [[Голад]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 19 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/18|№18]]}}
*[[Чад самагубства]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/26|№26]]}}
* [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2—18 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/23|23]]}}
* [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 жніўня—21 верасьня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/20|№20 (72)]]—[[Родны край (1933)/1935/23|23 (75)]]}}
* [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 21 верасьня—28 верасьня, 15 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/23|№23 (75)]]—[[Родны край (1933)/1935/24|24 (76)]], [[Родны край (1933)/1935/26|26 (78)]]}}
* [[Белая лаўка]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/27|№27 (79)]]}}
* [[Панскі дар]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8—16 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/29|№29 (81)]]—[[Родны край (1933)/1935/30|30 (82)]]}}
'''Нарысы'''
* [[Гаруем, але расьцем]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 18 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/11|№11 (36)]]}}
* [[Партыец (Краўцоў)|Партыец]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 16 сакавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/5|№5 (57)]]}}
'''Жарты'''
* [[Яшчэ адзін Саюз]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}}

=== Крытыка ===
*[[Новы Багдановіч]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 17 Студзеня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/2|№2]]}}
* [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1921)]]
*[[Аб аднэй драме або адкрытае пісьмо да беларускіх пісьменьнікаў]] (1921)
* {{Скан|[[Што чытаць па беларуску?]]|Што чытаць па беларуску? (1924).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Сьнежань 1924. — [[Студэнская думка (1924)/1924/1|№1]]}}
* {{Скан|[[Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы]]|Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы (1925).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Травень—чэрвень 1925. — [[Студэнская думка (1924)/1925/4|№4 (5)]]}}
*[[«Maja Lira» K. Swajaka]]
*[[Казімір Сваяк як паэт рэлігійны]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/20|№20]]}}
*[[Паэтыцкая творчасьць Янкі Купалы]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Лютага, 21 Сакавіка, 7 Траўня, 7, 14 Кастрычніка, 4, 24, 27 Лістапада, 15 Сьнежня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/8|№8]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/10|10]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/15|15]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/32|32]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/33|33]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/36|36]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/39|39]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/40|40]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/45|45]]}}
* [[Piasniar biełaruskaje wioski]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/46|№46]]}}
*[[Поэтыцкая творчасьць Натальлі Арсеньневай. (Крытычны нарыс)]] (1926)
*[[Канстанцыя Буйло, як імпрэсыяністка. (Крытычны нарыс)]]
* [[Ядвігін Ш. (Краўцоў)|Ядвігін Ш.]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 7 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/1|№1]]}}
*[[Байкі (па Крылову і інш.). — Б. Друцкага]] (1927)
* [[«Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне» (Краўцоў)|„Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}}
* [[На сонечны бераг! (Краўцоў)|На сонечны бераг!]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 25 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/12|№12 (37)]]}}
* [[«Пралескі» (Краўцоў)|„Пралескі“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 10 лістапада 1934. — [[Родны край (1933)/1934/24|№24 (49)]]}}
* [[Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага (Краўцоў)|Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/27|№27 (52)]]}}
* [[«Студэнцкая Думка» (Краўцоў)|„Студэнцкая Думка“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]}}
* [[«Iskry Skaryny» № 5 (Краўцоў)|„Iskry Skaryny“ № 5]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 20 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/19|№19 (71)]]}}
* [[Міхась Машара. На прадвесьні (Краўцоў)|Міхась Машара. На прадвесьні]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/28|№28 (80)]]}}
* [[«Калосьсе». Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г. (Краўцоў)|„Калосьсе“. Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г.]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 30 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/32|№32 (84)]]}}

=== Публіцыстыка ===
* [[Рашучы акт]] (1918)
* 1 Wilenskaja Biełaruskaja himnazija // Biełaruskaje žyćcio. — 6 lipnia 1919. — №3
* [[Наш голас]] (1919)
* [[Політычная нясьпеласьць]] (1919)
* [[«Дыктатура пролетарыяту» на Беларусі]] (1919)
* [[Як ня кінь, то ўсё клін]] (1919)
* [[Соцыяль-дэмократыя і нацыянальнае гаспадарства]] (1919)
* [[Разгон]] (1920)
* [[Час — найлепшае лякарства]] (1921)
* [[Час аб’яднаці сілы]] (1921)
* [[Пачынаюць разумець]] (1921)
* [[Праваслаўная царква на Беларусі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}}
* [[Верма ў сваю школу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 23 верасьня—7 кастрычніка 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/13|№13]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/15|15]]}}
* [[Па сьлізкай дарозе]]* [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 18 сьнежня ерасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/23|№23]]}}
* [[Год разьдзелу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 6 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/1|№1 (26)]]}}
* [[Аб перакладах на беларускую мову]] (1924)
* [[Трымаймася родных назоваў!]] (1927)
* [[Некалькі словаў да братоў-пісьменьнікаў]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 13 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/2|№2]]}}
* [[Гражданка — наша нацыянальная азбука]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 25 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/4|№4]]}}
* [[Літэратурныя нататкі (Краўцоў)|Літэратурныя нататкі]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 25 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/4|№4]]}}
* [[Валакаднікі]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 24 красавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/8|№8]]}}
* [[Пясьняр хараства і адраджэньня]] (1927)
* [[Biełaruski wydawiecki ruch u Wilni ŭ 1926 h.]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 8 Studnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/2|№2]]}}
* [[Сьмерць Міхала Грушэўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/26|№26 (51)]]}}
* [[Петра Антонавіч Крэчэўскі]] (1937)
* [[20 гадоў назад (Успамін пра Усебеларускі зьезд 1917 г.)]] (1938)

=== Фельетоны ===
* [[Рэзультат аднэй… легэнды]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 9 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/11|№11]]}}
* [[Канец кар’еры]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}}
* [[Павестка і інш.]] (1921)
* [[Слоўная анархія]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]}}
* [[Мае проекты]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 22 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/24|№24]]}}
* [[Тэлеграмы за 1-е красавіка]] (1921)
* [[Што выгадней?]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 13 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/2|№2 (27)]]}}
* Мільянэр (1923)
* [[Якая птушка — такая й песьня]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/13|№13 (65)]]}}

=== Гістарычныя работы ===
* [[Ўсебеларускі Зьезд 1917 г.]] (1920)
* [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 7 кастрычніка—18 лістапада 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/15|№15]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/21|21]]}}
=== Лісты ===
* [[Ліст да рэдакцыі (Краўцоў)]]
=== Мемуары ===
* [[Мае успаміны аб Івану Луцкевічу]] (1919)
* [[Сумныя ўспаміны]] // {{Fine|[[Беларускі звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 верасьня 1922. — [[Беларускі звон (1921)/1921/10|№10]]}}
* [[Кс. Аляксандар Астрамовіч]] (1921)
* [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1927)|Алесь Гарун]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 19 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/3|№3]]}}
* [[Мае ўспаміны аб Жылцы]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 14—21 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/14|№14 (66)]]—[[Родны край (1933)/1935/15|15 (67)]]}}
* [[Адна ноч (Краўцоў)|Адна ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 сьнежня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/33|№33 (85)]]}}
* [[Памяць аб праф. Карскім]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 красавіка—19 чэрвеня 1936. — [[Родны край (1933)/1936/5|№5 (93)]]—[[Родны край (1933)/1936/7|7 (95)]]}}
* [[У дні Слуцкага Паўстаньня]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 лістапада 1936. — [[Родны край (1933)/1936/17|№17 (105)]]}}

== Пераклады ==
'''1918'''
* «[[Запаведзь (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918)
* «[[Разрытая магіла (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918)
* [[Мне аднакова ўсё, ці буду… (Шаўчэнка/Краўцоў)]]
'''1919'''
* Хаткі над возерам (Салоўкін) // Беларускае жыцьцё, 1919, №2-4
* «[[Алеся (Купрын/Краўцоў)]]» (1919)
'''1923'''
* «[[Цёмна й глуха ўсюдых, — людзі!..]]» (1923)
'''1924'''
* ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Мцыры (1924)|Мцыры]]|Мцыры (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданнье газэты „Змаганьне“, 1924}}
* {{Скан|[[Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924)|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю…]]|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне газэты „[[Голас Беларуса (1924)|Голас Беларуса]]“, 1924}}
* «[[Расказы аб вялікіх падзеях розных часоў і народаў (Рубакін/Краўцоў)]]» (1924)
'''1926'''
* ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Дэмон (1926)|Дэмон]]|Дэмон (1926).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „Беларускага Выдавецкага Таварыства“, 1926}}
* ''[[Аўтар:Генрык Сянкевіч|Сенкевіч, Г]]''. {{Скан|[[Бартэк-пераможнік (1926)|Бартэк-пераможнік]]|Sienkievic.Bartek pieramoznik.djvu}}. {{Fine|Вільня: Выданьне Беларуск. Выдавецкага Т-ва, 1926}}
'''1927'''
* ''[[Аўтар:Мар’ян Рапацкі|Рапацкі, М]]''. {{Скан|[[Палажэньне спажыўца (1927)|Палажэньне спажыўца]]|Палажэньне спажыўца (1927).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выдавецтва Акружное Рады пры Віленскім Аддзеле Саюзу Спажывецкіх Таварыстваў Польскае Рэспублікі, 1927}}
* Чалавек (Горкі/Краўцоў) // Беларуская культура: месячная літэратурна-грамадзская часопісь : часопіс. — Вільня: 1927. — № 2—3. — С. 88—92.
'''1928'''
* ''[[Аўтар:Уладзімір Караленка|Караленка, Ўл]]''. {{Скан|[[Сьляпы музыка (1928)|Сьляпы музыка]]|Сьляпы музыка (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
* ''[[Аўтар:Марк Твэн|Твэн, М]]''. {{Скан|[[Прынц і жабрак (1928)|Прынц і жабрак]]|Прынц і жабрак (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
* ''[[Аўтар:Леў Талстой|Толстой, Л]]''. {{Скан|[[Для дзяцей (Талстой, 1928)|Для дзяцей]]|Леў Талстой. Для дзяцей (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}}
'''1929'''
* ''[[Аўтар:Мікалай Гогаль|Гоголь, М]]''. {{Скан|[[Тарас Бульба (1929)|Тарас Бульба]]|Тарас Бульба (1929).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1929}}
'''1934'''
* ''[[Аўтар:Леанід Мосендз|Мосэндз, Л]]''. [[Брат (Мосендз/Краўцоў)|Брат]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/10|№10 (35)]]}}
'''1935'''
* ''[[Аўтар:Браты Тур|Браты Тур]]''. Канадзкі дрывасек // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 лютага 1935. — [[Родны край (1933)/1935/3|№3 (55)]]}}
* ''[[Аўтар:Барыс Лаўранёў|Лаўрэнеў, Б]]''. Васковая пэрсона // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 12 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/7|№7 (59)]]}}
* ''[[Аўтар:Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын|Салтыкоў-Шчэдрын, М]]''. [[Хрыстова ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/8|№8 (60)]]}}
* ''[[Аўтар:Юрый Горліс-Горскі|Горліс-Горськый, Ю]]''. [[Гэта было даўно…]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6—13 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]—[[Родны край (1933)/1935/18|18 (70)]]}}
'''1936'''
* ''[[Аўтар:Аляксандр Купрын|Купрын, А]]''. [[Шчасьце (Купрын/Краўцоў)|Шчасьце]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Dubia.&lt;/ref&gt; // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 лістапада 1936. — [[Родны край (1933)/1936/17|№17 (105)]]}}

-----------
{{Крыніцы}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускія празаікі]]
[[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі]]
[[Катэгорыя:Публіцысты]]
[[Катэгорыя:Мемуарысты]]
[[Катэгорыя:Крытыкі]]
[[Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>54u7y15npovzl657w0blwsp9g2r4ln6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аўтар:Хведар Ільяшэвіч</title>
    <ns>102</ns>
    <id>19008</id>
    <revision>
      <id>289094</id>
      <parentid>289080</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T13:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7169" sha1="tmxhurswh43tttmav6mhsd4v3i8ephg" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
| Прозвішча               =Ільяшэвіч
| Імёны                   =Хведар
| Першая літара прозвішча =І
| Варыянты імёнаў         =псэўд.: Баец; М. Дальны; М. Д.; Святаслаў Залужны; Л. Іскра; Каласок; Лявон; Малады; Рабочы; Чырвоная кветка;&lt;br /&gt;крыпт.: І-ч; Хв. І-ч; Х. І.
| Апісанне                =беларускі паэт, журналіст, гісторык, палітык
| Іншае                   =
| ДН                      = 17 лютага 1910
| Месца нараджэння        = Вільня, Расейская імпэрыя
| ДС                      = 7 лістапада 1948 (38 гадоў)
| Месца смерці            = Ватэнштэц, Ніжняя Саксонія, Нямеччына
| Выява                   =Урад Беларускага студэнцкага саюза. 1932. Хведар Ільяшэвіч.jpg
| Вікіпедыя               =:be:Хведар Ільяшэвіч
| Вікіпедыя2              =:be-x-old:Хведар Ільяшэвіч
| Вікіцытатнік            =
| Вікісховішча            =Category:Chviedar Iĺjaševič
| Вікіліўр                =
| ЭСБЕ                    =
| Катэгорыя               = Хведар Ільяшэвіч
| Google                  =
}}

{{All works}}

== Паэзія ==
* {{Скан|[[Веснапесьні (1929)|Веснапесьні]]|Веснапесьні (1929).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне [[Аўтар:Ніна Ільяшэвіч|Ніны Ільляшэвіч]], 1929}}
* {{Скан|[[Зорным шляхам (1932)|Зорным шляхам]]|Зорным шляхам (1932).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „Беларускага Выдавецкага Т-ва ў Вільні“, 1932}}
* {{Скан|[[Захварбаваныя вершы (1936)|Захварбаваныя вершы]]|Захварбаваныя вершы (1936).pdf}}. {{Fine|Вільня: Друк. Вытв.-Гандл. Каапэратывы, 1936}}

=== Вершы ===
* [[Я ня знаю… (Ільяшэвіч)|Я ня знаю…]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/1|Кніжка 1]]}}
* [[Столькі песьняў]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1938. — [[Калосьсе (1935)/1938/1|Кніжка 1 (14)]]}}
* Расшумеліся ветры… // Калосьсе, 1938, №3
* Прыяцелю // Калосьсе, 1938, №3
* Дзень павіс шэрай хусткай // Калосьсе, 1938, №3
* Цымбалы // Калосьсе, 1938, №4
* Разьвітаньне // Калосьсе, 1939, №1

== Проза ==
'''1935'''
* [[Не змаглі (Ільяшэвіч)|Не змаглі]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 27 лютага 1935. — [[Родны край (1933)/1935/4|№4 (56)]]}}
* [[Журналіст (Ільяшэвіч)|Журналіст]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 25 сакавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/6|№6 (58)]]}}

* {{Скан|[[На дарогу (Ільяшэвіч)|На дарогу]]|На дарогу (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/1|Кніжка 1]]}}
* {{Скан|[[Сыпаліся вішнёвыя краскі]]|Сыпаліся вішнёвыя краскі (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/2|Кніжка 2]]}}
* [[Балёнік (Ільяшэвіч)|Балёнік]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/2|Кніжка 2]]}}
'''1936'''
* [[У вагоне]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (1936)|Маладая Беларусь]]. — 1936. — [[Маладая Беларусь (1936)|Кніжка 1]]}}
'''1937'''
* {{Скан|[[Мастацтва (Ільяшэвіч)|Мастацтва]]|Мастацтва (Ільяшэвіч, 1937).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/1|Кніжка 1 (10)]]}}
* {{Скан|[[На ростані (Ільяшэвіч)|На ростані]]|На ростані (Ільяшэвіч, 1937).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/2|Кніжка 2 (11)]]}}
* [[Шопат зямлі]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1938. — [[Калосьсе (1935)/1938/1|Кніжка 1 (14)]]}}
* [[Фіранка]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 13 верасьня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/25|№25]]}}

== Публіцыстыка ==
* [[Канцэрты Міхася Забэйды-Суміцкага ў Беласточчыне/9.X-1942|Канцэрты Міхася Забэйды-Суміцкага ў Беласточчыне. 9.X-1942]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 18 кастрычніка 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/30|№30]]}}

== Навуковыя працы ==
* {{Скан|Ядвігін Ш. (1933)|Ядвігін Ш. (Антон Лявіцкі). Жыцьцё і літэратурная творчасьць (1933).pdf}} (1933)
* [[Канец існаваньня друкарні дому Мамонічаў]] / {{Fine|пер. ''Хведар Ільяшэвіч'' // [[Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)|Запісы Беларускага Навуковага Таварыства]]. — 1938. — Сшыток 1}}

== Крытыка ==
* [[W. Adważny. «Chłapiec» (Ільяшэвіч)|W. Adważny. „Chłapiec“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/31|№31 (81)]]}}
* [[Максім Багдановіч (Ільяшэвіч)|Максім Багдановіч]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 14 чэрвеня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/12|№12]]}}
* [[Пад чужым небам (Ільяшэвіч)|Пад чужым небам]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 27 верасьня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/27|№27]]}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]]
[[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Крытыкі]]
[[Катэгорыя:Журналісты]]
[[Катэгорыя:Вязні]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>tmxhurswh43tttmav6mhsd4v3i8ephg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289095</id>
      <parentid>289094</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T14:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7380" sha1="0pm2lez4ra7blii0kpel2j72l8bylx7" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
| Прозвішча               =Ільяшэвіч
| Імёны                   =Хведар
| Першая літара прозвішча =І
| Варыянты імёнаў         =псэўд.: Баец; М. Дальны; М. Д.; Святаслаў Залужны; Л. Іскра; Каласок; Лявон; Малады; Рабочы; Чырвоная кветка;&lt;br /&gt;крыпт.: І-ч; Хв. І-ч; Х. І.
| Апісанне                =беларускі паэт, журналіст, гісторык, палітык
| Іншае                   =
| ДН                      = 17 лютага 1910
| Месца нараджэння        = Вільня, Расейская імпэрыя
| ДС                      = 7 лістапада 1948 (38 гадоў)
| Месца смерці            = Ватэнштэц, Ніжняя Саксонія, Нямеччына
| Выява                   =Урад Беларускага студэнцкага саюза. 1932. Хведар Ільяшэвіч.jpg
| Вікіпедыя               =:be:Хведар Ільяшэвіч
| Вікіпедыя2              =:be-x-old:Хведар Ільяшэвіч
| Вікіцытатнік            =
| Вікісховішча            =Category:Chviedar Iĺjaševič
| Вікіліўр                =
| ЭСБЕ                    =
| Катэгорыя               = Хведар Ільяшэвіч
| Google                  =
}}

{{All works}}

== Паэзія ==
* {{Скан|[[Веснапесьні (1929)|Веснапесьні]]|Веснапесьні (1929).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне [[Аўтар:Ніна Ільяшэвіч|Ніны Ільляшэвіч]], 1929}}
* {{Скан|[[Зорным шляхам (1932)|Зорным шляхам]]|Зорным шляхам (1932).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „Беларускага Выдавецкага Т-ва ў Вільні“, 1932}}
* {{Скан|[[Захварбаваныя вершы (1936)|Захварбаваныя вершы]]|Захварбаваныя вершы (1936).pdf}}. {{Fine|Вільня: Друк. Вытв.-Гандл. Каапэратывы, 1936}}

=== Вершы ===
* [[Я ня знаю… (Ільяшэвіч)|Я ня знаю…]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/1|Кніжка 1]]}}
* [[Столькі песьняў]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1938. — [[Калосьсе (1935)/1938/1|Кніжка 1 (14)]]}}
* Расшумеліся ветры… // Калосьсе, 1938, №3
* Прыяцелю // Калосьсе, 1938, №3
* Дзень павіс шэрай хусткай // Калосьсе, 1938, №3
* Цымбалы // Калосьсе, 1938, №4
* Разьвітаньне // Калосьсе, 1939, №1

== Проза ==
'''1935'''
* [[Не змаглі (Ільяшэвіч)|Не змаглі]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 27 лютага 1935. — [[Родны край (1933)/1935/4|№4 (56)]]}}
* [[Журналіст (Ільяшэвіч)|Журналіст]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 25 сакавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/6|№6 (58)]]}}
* [[Этнограф (Ільяшэвіч)|Этнограф]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 30 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/32|№32 (82)]]}}

* {{Скан|[[На дарогу (Ільяшэвіч)|На дарогу]]|На дарогу (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/1|Кніжка 1]]}}
* {{Скан|[[Сыпаліся вішнёвыя краскі]]|Сыпаліся вішнёвыя краскі (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/2|Кніжка 2]]}}
* [[Балёнік (Ільяшэвіч)|Балёнік]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/2|Кніжка 2]]}}
'''1936'''
* [[У вагоне]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (1936)|Маладая Беларусь]]. — 1936. — [[Маладая Беларусь (1936)|Кніжка 1]]}}
'''1937'''
* {{Скан|[[Мастацтва (Ільяшэвіч)|Мастацтва]]|Мастацтва (Ільяшэвіч, 1937).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/1|Кніжка 1 (10)]]}}
* {{Скан|[[На ростані (Ільяшэвіч)|На ростані]]|На ростані (Ільяшэвіч, 1937).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/2|Кніжка 2 (11)]]}}
* [[Шопат зямлі]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1938. — [[Калосьсе (1935)/1938/1|Кніжка 1 (14)]]}}
* [[Фіранка]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 13 верасьня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/25|№25]]}}

== Публіцыстыка ==
* [[Канцэрты Міхася Забэйды-Суміцкага ў Беласточчыне/9.X-1942|Канцэрты Міхася Забэйды-Суміцкага ў Беласточчыне. 9.X-1942]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 18 кастрычніка 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/30|№30]]}}

== Навуковыя працы ==
* {{Скан|Ядвігін Ш. (1933)|Ядвігін Ш. (Антон Лявіцкі). Жыцьцё і літэратурная творчасьць (1933).pdf}} (1933)
* [[Канец існаваньня друкарні дому Мамонічаў]] / {{Fine|пер. ''Хведар Ільяшэвіч'' // [[Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)|Запісы Беларускага Навуковага Таварыства]]. — 1938. — Сшыток 1}}

== Крытыка ==
* [[W. Adważny. «Chłapiec» (Ільяшэвіч)|W. Adważny. „Chłapiec“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/31|№31 (81)]]}}
* [[Максім Багдановіч (Ільяшэвіч)|Максім Багдановіч]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 14 чэрвеня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/12|№12]]}}
* [[Пад чужым небам (Ільяшэвіч)|Пад чужым небам]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 27 верасьня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/27|№27]]}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]]
[[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Крытыкі]]
[[Катэгорыя:Журналісты]]
[[Катэгорыя:Вязні]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>0pm2lez4ra7blii0kpel2j72l8bylx7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289096</id>
      <parentid>289095</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T14:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7380" sha1="4jsvzysnjhxpphilxx34rca3udqnewd" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
| Прозвішча               =Ільяшэвіч
| Імёны                   =Хведар
| Першая літара прозвішча =І
| Варыянты імёнаў         =псэўд.: Баец; М. Дальны; М. Д.; Святаслаў Залужны; Л. Іскра; Каласок; Лявон; Малады; Рабочы; Чырвоная кветка;&lt;br /&gt;крыпт.: І-ч; Хв. І-ч; Х. І.
| Апісанне                =беларускі паэт, журналіст, гісторык, палітык
| Іншае                   =
| ДН                      = 17 лютага 1910
| Месца нараджэння        = Вільня, Расейская імпэрыя
| ДС                      = 7 лістапада 1948 (38 гадоў)
| Месца смерці            = Ватэнштэц, Ніжняя Саксонія, Нямеччына
| Выява                   =Урад Беларускага студэнцкага саюза. 1932. Хведар Ільяшэвіч.jpg
| Вікіпедыя               =:be:Хведар Ільяшэвіч
| Вікіпедыя2              =:be-x-old:Хведар Ільяшэвіч
| Вікіцытатнік            =
| Вікісховішча            =Category:Chviedar Iĺjaševič
| Вікіліўр                =
| ЭСБЕ                    =
| Катэгорыя               = Хведар Ільяшэвіч
| Google                  =
}}

{{All works}}

== Паэзія ==
* {{Скан|[[Веснапесьні (1929)|Веснапесьні]]|Веснапесьні (1929).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне [[Аўтар:Ніна Ільяшэвіч|Ніны Ільляшэвіч]], 1929}}
* {{Скан|[[Зорным шляхам (1932)|Зорным шляхам]]|Зорным шляхам (1932).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „Беларускага Выдавецкага Т-ва ў Вільні“, 1932}}
* {{Скан|[[Захварбаваныя вершы (1936)|Захварбаваныя вершы]]|Захварбаваныя вершы (1936).pdf}}. {{Fine|Вільня: Друк. Вытв.-Гандл. Каапэратывы, 1936}}

=== Вершы ===
* [[Я ня знаю… (Ільяшэвіч)|Я ня знаю…]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/1|Кніжка 1]]}}
* [[Столькі песьняў]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1938. — [[Калосьсе (1935)/1938/1|Кніжка 1 (14)]]}}
* Расшумеліся ветры… // Калосьсе, 1938, №3
* Прыяцелю // Калосьсе, 1938, №3
* Дзень павіс шэрай хусткай // Калосьсе, 1938, №3
* Цымбалы // Калосьсе, 1938, №4
* Разьвітаньне // Калосьсе, 1939, №1

== Проза ==
'''1935'''
* [[Не змаглі (Ільяшэвіч)|Не змаглі]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 27 лютага 1935. — [[Родны край (1933)/1935/4|№4 (56)]]}}
* [[Журналіст (Ільяшэвіч)|Журналіст]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 25 сакавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/6|№6 (58)]]}}
* [[Этнограф (Ільяшэвіч)|Этнограф]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 30 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/32|№32 (84)]]}}

* {{Скан|[[На дарогу (Ільяшэвіч)|На дарогу]]|На дарогу (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/1|Кніжка 1]]}}
* {{Скан|[[Сыпаліся вішнёвыя краскі]]|Сыпаліся вішнёвыя краскі (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/2|Кніжка 2]]}}
* [[Балёнік (Ільяшэвіч)|Балёнік]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/2|Кніжка 2]]}}
'''1936'''
* [[У вагоне]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (1936)|Маладая Беларусь]]. — 1936. — [[Маладая Беларусь (1936)|Кніжка 1]]}}
'''1937'''
* {{Скан|[[Мастацтва (Ільяшэвіч)|Мастацтва]]|Мастацтва (Ільяшэвіч, 1937).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/1|Кніжка 1 (10)]]}}
* {{Скан|[[На ростані (Ільяшэвіч)|На ростані]]|На ростані (Ільяшэвіч, 1937).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/2|Кніжка 2 (11)]]}}
* [[Шопат зямлі]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1938. — [[Калосьсе (1935)/1938/1|Кніжка 1 (14)]]}}
* [[Фіранка]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 13 верасьня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/25|№25]]}}

== Публіцыстыка ==
* [[Канцэрты Міхася Забэйды-Суміцкага ў Беласточчыне/9.X-1942|Канцэрты Міхася Забэйды-Суміцкага ў Беласточчыне. 9.X-1942]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 18 кастрычніка 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/30|№30]]}}

== Навуковыя працы ==
* {{Скан|Ядвігін Ш. (1933)|Ядвігін Ш. (Антон Лявіцкі). Жыцьцё і літэратурная творчасьць (1933).pdf}} (1933)
* [[Канец існаваньня друкарні дому Мамонічаў]] / {{Fine|пер. ''Хведар Ільяшэвіч'' // [[Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)|Запісы Беларускага Навуковага Таварыства]]. — 1938. — Сшыток 1}}

== Крытыка ==
* [[W. Adważny. «Chłapiec» (Ільяшэвіч)|W. Adważny. „Chłapiec“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/31|№31 (81)]]}}
* [[Максім Багдановіч (Ільяшэвіч)|Максім Багдановіч]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 14 чэрвеня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/12|№12]]}}
* [[Пад чужым небам (Ільяшэвіч)|Пад чужым небам]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 27 верасьня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/27|№27]]}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]]
[[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Крытыкі]]
[[Катэгорыя:Журналісты]]
[[Катэгорыя:Вязні]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>4jsvzysnjhxpphilxx34rca3udqnewd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289097</id>
      <parentid>289096</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T14:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7697" sha1="rnv6s6td2sqw1zo85vcrgqox9fyzas7" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
| Прозвішча               =Ільяшэвіч
| Імёны                   =Хведар
| Першая літара прозвішча =І
| Варыянты імёнаў         =псэўд.: Баец; М. Дальны; М. Д.; Святаслаў Залужны; Л. Іскра; Каласок; Лявон; Малады; Рабочы; Чырвоная кветка;&lt;br /&gt;крыпт.: І-ч; Хв. І-ч; Х. І.
| Апісанне                =беларускі паэт, журналіст, гісторык, палітык
| Іншае                   =
| ДН                      = 17 лютага 1910
| Месца нараджэння        = Вільня, Расейская імпэрыя
| ДС                      = 7 лістапада 1948 (38 гадоў)
| Месца смерці            = Ватэнштэц, Ніжняя Саксонія, Нямеччына
| Выява                   =Урад Беларускага студэнцкага саюза. 1932. Хведар Ільяшэвіч.jpg
| Вікіпедыя               =:be:Хведар Ільяшэвіч
| Вікіпедыя2              =:be-x-old:Хведар Ільяшэвіч
| Вікіцытатнік            =
| Вікісховішча            =Category:Chviedar Iĺjaševič
| Вікіліўр                =
| ЭСБЕ                    =
| Катэгорыя               = Хведар Ільяшэвіч
| Google                  =
}}

{{All works}}

== Паэзія ==
* {{Скан|[[Веснапесьні (1929)|Веснапесьні]]|Веснапесьні (1929).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне [[Аўтар:Ніна Ільяшэвіч|Ніны Ільляшэвіч]], 1929}}
* {{Скан|[[Зорным шляхам (1932)|Зорным шляхам]]|Зорным шляхам (1932).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „Беларускага Выдавецкага Т-ва ў Вільні“, 1932}}
* {{Скан|[[Захварбаваныя вершы (1936)|Захварбаваныя вершы]]|Захварбаваныя вершы (1936).pdf}}. {{Fine|Вільня: Друк. Вытв.-Гандл. Каапэратывы, 1936}}

=== Вершы ===
* [[Я ня знаю… (Ільяшэвіч)|Я ня знаю…]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/1|Кніжка 1]]}}
* [[Столькі песьняў]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1938. — [[Калосьсе (1935)/1938/1|Кніжка 1 (14)]]}}
* Расшумеліся ветры… // Калосьсе, 1938, №3
* Прыяцелю // Калосьсе, 1938, №3
* Дзень павіс шэрай хусткай // Калосьсе, 1938, №3
* Цымбалы // Калосьсе, 1938, №4
* Разьвітаньне // Калосьсе, 1939, №1

== Проза ==
'''1935'''
* [[Не змаглі (Ільяшэвіч)|Не змаглі]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 27 лютага 1935. — [[Родны край (1933)/1935/4|№4 (56)]]}}
* [[Журналіст (Ільяшэвіч)|Журналіст]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 25 сакавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/6|№6 (58)]]}}
* [[Этнограф (Ільяшэвіч)|Этнограф]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 30 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/32|№32 (84)]]}}

* {{Скан|[[На дарогу (Ільяшэвіч)|На дарогу]]|На дарогу (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/1|Кніжка 1]]}}
* {{Скан|[[Сыпаліся вішнёвыя краскі]]|Сыпаліся вішнёвыя краскі (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/2|Кніжка 2]]}}
* [[Балёнік (Ільяшэвіч)|Балёнік]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/2|Кніжка 2]]}}
'''1936'''
* [[У вагоне]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (1936)|Маладая Беларусь]]. — 1936. — [[Маладая Беларусь (1936)|Кніжка 1]]}}
'''1937'''
* {{Скан|[[Мастацтва (Ільяшэвіч)|Мастацтва]]|Мастацтва (Ільяшэвіч, 1937).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/1|Кніжка 1 (10)]]}}
* {{Скан|[[На ростані (Ільяшэвіч)|На ростані]]|На ростані (Ільяшэвіч, 1937).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/2|Кніжка 2 (11)]]}}
* [[Шопат зямлі]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1938. — [[Калосьсе (1935)/1938/1|Кніжка 1 (14)]]}}
* [[Фіранка]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 13 верасьня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/25|№25]]}}

== Публіцыстыка ==
* [[Канцэрты Міхася Забэйды-Суміцкага ў Беласточчыне/9.X-1942|Канцэрты Міхася Забэйды-Суміцкага ў Беласточчыне. 9.X-1942]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 18 кастрычніка 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/30|№30]]}}

== Навуковыя працы ==
* {{Скан|Ядвігін Ш. (1933)|Ядвігін Ш. (Антон Лявіцкі). Жыцьцё і літэратурная творчасьць (1933).pdf}} (1933)
* [[Канец існаваньня друкарні дому Мамонічаў]] / {{Fine|пер. ''Хведар Ільяшэвіч'' // [[Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)|Запісы Беларускага Навуковага Таварыства]]. — 1938. — Сшыток 1}}

== Крытыка ==
* [[W. Adważny. «Chłapiec» (Ільяшэвіч)|W. Adważny. „Chłapiec“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/31|№31 (83)]]}}
* [[Зьмітрок Бядуля (Ясакар) (Ільяшэвіч)|Зьмітрок Бядуля (Ясакар)]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 15—20 сьнежня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/34|№34 (86)]]—[[Родны край (1933)/1935/35|35 (87)]]}}
* [[Максім Багдановіч (Ільяшэвіч)|Максім Багдановіч]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 14 чэрвеня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/12|№12]]}}
* [[Пад чужым небам (Ільяшэвіч)|Пад чужым небам]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 27 верасьня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/27|№27]]}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]]
[[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Крытыкі]]
[[Катэгорыя:Журналісты]]
[[Катэгорыя:Вязні]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>rnv6s6td2sqw1zo85vcrgqox9fyzas7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289118</id>
      <parentid>289097</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:57:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>289118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7940" sha1="hpaq7s8cjz2g1nkxzrlgjjwlb1p25hp" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
| Прозвішча               =Ільяшэвіч
| Імёны                   =Хведар
| Першая літара прозвішча =І
| Варыянты імёнаў         =псэўд.: Баец; М. Дальны; М. Д.; Святаслаў Залужны; Л. Іскра; Каласок; Лявон; Малады; Рабочы; Чырвоная кветка;&lt;br /&gt;крыпт.: І-ч; Хв. І-ч; Х. І.
| Апісанне                =беларускі паэт, журналіст, гісторык, палітык
| Іншае                   =
| ДН                      = 17 лютага 1910
| Месца нараджэння        = Вільня, Расейская імпэрыя
| ДС                      = 7 лістапада 1948 (38 гадоў)
| Месца смерці            = Ватэнштэц, Ніжняя Саксонія, Нямеччына
| Выява                   =Урад Беларускага студэнцкага саюза. 1932. Хведар Ільяшэвіч.jpg
| Вікіпедыя               =:be:Хведар Ільяшэвіч
| Вікіпедыя2              =:be-x-old:Хведар Ільяшэвіч
| Вікіцытатнік            =
| Вікісховішча            =Category:Chviedar Iĺjaševič
| Вікіліўр                =
| ЭСБЕ                    =
| Катэгорыя               = Хведар Ільяшэвіч
| Google                  =
}}

{{All works}}

== Паэзія ==
* {{Скан|[[Веснапесьні (1929)|Веснапесьні]]|Веснапесьні (1929).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне [[Аўтар:Ніна Ільяшэвіч|Ніны Ільляшэвіч]], 1929}}
* {{Скан|[[Зорным шляхам (1932)|Зорным шляхам]]|Зорным шляхам (1932).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „Беларускага Выдавецкага Т-ва ў Вільні“, 1932}}
* {{Скан|[[Захварбаваныя вершы (1936)|Захварбаваныя вершы]]|Захварбаваныя вершы (1936).pdf}}. {{Fine|Вільня: Друк. Вытв.-Гандл. Каапэратывы, 1936}}

=== Вершы ===
* [[Я ня знаю… (Ільяшэвіч)|Я ня знаю…]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/1|Кніжка 1]]}}
* [[Столькі песьняў]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1938. — [[Калосьсе (1935)/1938/1|Кніжка 1 (14)]]}}
* Расшумеліся ветры… // Калосьсе, 1938, №3
* Прыяцелю // Калосьсе, 1938, №3
* Дзень павіс шэрай хусткай // Калосьсе, 1938, №3
* Цымбалы // Калосьсе, 1938, №4
* Разьвітаньне // Калосьсе, 1939, №1

== Проза ==
'''1935'''
* [[Не змаглі (Ільяшэвіч)|Не змаглі]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 27 лютага 1935. — [[Родны край (1933)/1935/4|№4 (56)]]}}
* [[Журналіст (Ільяшэвіч)|Журналіст]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 25 сакавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/6|№6 (58)]]}}
* [[Этнограф (Ільяшэвіч)|Этнограф]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 30 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/32|№32 (84)]]}}

* {{Скан|[[На дарогу (Ільяшэвіч)|На дарогу]]|На дарогу (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/1|Кніжка 1]]}}
* {{Скан|[[Сыпаліся вішнёвыя краскі]]|Сыпаліся вішнёвыя краскі (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/2|Кніжка 2]]}}
* [[Балёнік (Ільяшэвіч)|Балёнік]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/2|Кніжка 2]]}}
'''1936'''
* [[У вагоне]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (1936)|Маладая Беларусь]]. — 1936. — [[Маладая Беларусь (1936)|Кніжка 1]]}}
'''1937'''
* {{Скан|[[Мастацтва (Ільяшэвіч)|Мастацтва]]|Мастацтва (Ільяшэвіч, 1937).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/1|Кніжка 1 (10)]]}}
* {{Скан|[[На ростані (Ільяшэвіч)|На ростані]]|На ростані (Ільяшэвіч, 1937).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/2|Кніжка 2 (11)]]}}
* [[Шопат зямлі]] // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1938. — [[Калосьсе (1935)/1938/1|Кніжка 1 (14)]]}}
* [[Фіранка]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 13 верасьня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/25|№25]]}}

== Публіцыстыка ==
* [[Зьмітрок Бядуля (Ясакар) (Ільяшэвіч)|Зьмітрок Бядуля (Ясакар)]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 15—20 сьнежня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/34|№34 (86)]]—[[Родны край (1933)/1935/35|35 (87)]]}}
* [[Мастацкая выстаўка Пётры Сергіевіча]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 студзеня 1936. — [[Родны край (1933)/1936/1|№1 (89)]]}}
* [[Канцэрты Міхася Забэйды-Суміцкага ў Беласточчыне/9.X-1942|Канцэрты Міхася Забэйды-Суміцкага ў Беласточчыне. 9.X-1942]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 18 кастрычніка 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/30|№30]]}}

== Навуковыя працы ==
* {{Скан|[[Ядвігін Ш. (1933)|Ядвігін Ш.]]|Ядвігін Ш. (Антон Лявіцкі). Жыцьцё і літэратурная творчасьць (1933).pdf}} (1933)
* [[Канец існаваньня друкарні дому Мамонічаў]] / {{Fine|пер. ''Хведар Ільяшэвіч'' // [[Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)|Запісы Беларускага Навуковага Таварыства]]. — 1938. — Сшыток 1}}

== Крытыка ==
* [[W. Adważny. «Chłapiec» (Ільяшэвіч)|W. Adważny. „Chłapiec“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/31|№31 (83)]]}}
* [[Максім Багдановіч (Ільяшэвіч)|Максім Багдановіч]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 14 чэрвеня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/12|№12]]}}
* [[Пад чужым небам (Ільяшэвіч)|Пад чужым небам]] // {{Fine|[[Новая дарога (1942)|Новая Дарога]]. — 27 верасьня 1942. — [[Новая дарога (1942)/1942/27|№27]]}}

{{PD-old-70}}

[[Катэгорыя:Беларускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]]
[[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Крытыкі]]
[[Катэгорыя:Журналісты]]
[[Катэгорыя:Вязні]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>hpaq7s8cjz2g1nkxzrlgjjwlb1p25hp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікікрыніцы:Каляндар/верасень</title>
    <ns>4</ns>
    <id>23918</id>
    <revision>
      <id>289092</id>
      <parentid>288471</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T12:26:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19262" sha1="0a9n36dc24xuye1e56namny47zs5uib" xml:space="preserve">{{#lst:Вікікрыніцы:Каляндар}}
----
: [[Вікікрыніцы:Паэзія сёння/верасень]]
: [[Вікікрыніцы:Проза сёння/верасень]]
----
&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;'''1 верасня'''
* 1853 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхал Федароўскі|Міхал Федароўскі]], беларускі фалькларыст, этнограф, археолаг
&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;'''2 верасня'''
* 1934 — памёр [[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]], беларускі грамадзкі дзеяч, гісторык, настаўнік
&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;3&quot;/&gt;'''3 верасня'''
* 1883 — памёр [[Аўтар:Іван Тургенеў|Іван Тургенеў]], рускі пісьменнік
* 1935 — памёр [[Аўтар:Іван Аксёнаў|Іван Аксёнаў]], расійскі паэт і літаратуразнавец
* 1935 — памёр [[Аўтар:Іеранім Луцык|Іеранім Луцык]], расійскі пісьменнік і царкоўны дзеяч
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Ілья Ізгур|Ільля Ізгур]], беларуска-габрэйскі паэт
* 1960 — памёр [[Аўтар:Міхась Васілёк|Міхась Васілёк]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;3&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;4&quot;/&gt;'''4 верасня'''
* 1809 — нарадзіўся [[Аўтар:Юльюш Славацкі|Юльюш Славацкі]], польскі паэт, драматург
* 1884 — нарадзіўся [[Аўтар:Хведар Імшэнік|Хведар Імшэнік]], беларускі літаратуразнавец
* 1911 — нарадзіўся [[Аўтар:Пятро Дудо|Пятро Дудо]], беларускі празаік
* 1913 — [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] закончыў драму «[[Раскіданае гняздо]]»
&lt;section end=&quot;4&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;5&quot;/&gt;'''5 верасня'''
* 1893 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Фарботка|Язэп Фарботка]], беларускі паэт, літаратуразнавец
* 1901 — нарадзіўся [[Аўтар:Арсен Канчэўскі|Арсен Канчэўскі]], беларускі палітычны дзеяч
* 1915 — памёр [[Аўтар:Станіслаў Віткевіч|Станіслаў Віткевіч]], польскі жывапісец, пісьменьнік
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Анатоль Дзяркач|Анатоль Дзяркач]], беларускі паэт, сатырык
* 1947 — памёр [[Аўтар:Макс Пфайфер|Макс Пфайфэр]], расійска-нямецкі актор, кінапрадусар
&lt;section end=&quot;5&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;6&quot;/&gt;'''6 верасня'''
* 1792 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Грыгаровіч|Іван Грыгаровіч]], беларускі гісторык, археограф, святар
* 1905 — нарадзіўся [[Аўтар:Віктар Казлоўскі|Віктар Казлоўскі]], беларускі паэт
* 1914 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхаіл Мінковіч|Міхаіл Мінковіч]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч
* 1921 — памёр [[Аўтар:Кандрат Лейка|Кандрат Лейка]], беларускі дзіцячы пісьменнік
&lt;section end=&quot;6&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;7&quot;/&gt;'''7 верасня'''
* 1870 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Купрын|Аляксандар Купрын]], рускі пісьменнік
&lt;section end=&quot;7&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;8&quot;/&gt;'''8 верасня'''
* 1514 — [[:Катэгорыя:Войска Вялікага Княства Літоўскага|Войска ВКЛ]] на чале з [[Аўтар:Канстанцін Астрожскі|Канстантынам Астроскім]] [[:Катэгорыя:Бітва пад Оршай (1514)|разбіла]] маскоўцаў пад Воршаю
&lt;section end=&quot;8&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;9&quot;/&gt;'''9 верасня'''
* 1828 — нарадзіўся [[Аўтар:Леў Талстой|Леў Талстой]], рускі пісьменнік і публіцыст
* 1879 — нарадзіўся [[Аўтар:Канстанцін Дуброўскі|Канстанцін Дуброўскі]], рускі пісьменнік
* 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Крыніцкі|Аляксандар Крыніцкі]], беларускі савецкі партыйны дзеяч
* 1973 — памёр [[Аўтар:Іван Лушчыцкі|Іван Лушчыцкі]], беларускі філёзаф
&lt;section end=&quot;9&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;10&quot;/&gt;'''10 верасня'''
* 1893 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Ляўданскі|Аляксандр Ляўданскі]], беларускі археоляг
* 1916 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Ельскі|Аляксандр Ельскі]], беларускі літаратар, гісторык
&lt;section end=&quot;10&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;11&quot;/&gt;'''11 верасня'''
* 1855 — нарадзіўся [[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Еўдакім Раманаў]], беларускі археолаг, гісторык, этнограф, фалькларыст
* 1865 — нарадзіўся [[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]], латышскі паэт, драматург, палітык
* 1868 — памёр [[Аўтар:Рамуальд Зянкевіч|Рамуальд Зянкевіч]], беларускі фальклярыст
* 1909 — нарадзіўся [[Аўтар:Валянцін Ціхановіч|Валянцін Ціхановіч]], беларускі мастак
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Іван Гродзіс|Іван Гродзіс]], беларускі савецкі вайсковы дзеяч
&lt;section end=&quot;11&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;12&quot;/&gt;'''12 верасня'''
* 1843 — нарадзіўся [[Аўтар:Дзмітрый Булгакоўскі|Дзмітрый Булгакоўскі]], беларускі фальклярыст
* 1929 — памёр [[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]], латышскі паэт, драматург, палітык
* 1947 ― памёр [[Аўтар:Канстанцін Воблій|Канстанцін Воблій]], украінскі эканаміст
&lt;section end=&quot;12&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;13&quot;/&gt;'''13 верасня'''
* 1859 — памёр [[Аўтар:Фадзей Булгарын|Тадэвуш Булгарын]], беларуска-расійскі пісьменнік, журналіст, крытык, выдавец
* 1893 — нарадзіўся [[Аўтар:Андрэй Мрый|Андрэй Мрый]], беларускі празаік, журналіст
* 1971 — памёр [[Аўтар:Антон Алешка|Антон Алешка]], беларускі пісьменьнік
&lt;section end=&quot;13&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;14&quot;/&gt;'''14 верасня'''
* 407 — памёр [[Аўтар:Іаан Залатавуст|Ян Залатавуст]], хрысціянскі дзеяч, багаслоў
* 1906 — у Вільні выйшла першая легальная беларуская газета «Наша доля»
* 1906 — У «Нашай Долі» быў упершыню апублікаваны верш [[Аўтар:Якуб Колас|Якуба Коласа]] «[[Наш родны край]]», дэбют творцы
* 1920 — у Менску адкрыўся Беларускі дзяржаўны тэатр
* 1921 — у Вільні выйшаў першы нумар газеты «Беларускія ведамасьці»
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Сяргей Астрэйка|Сяргей Астрэйка]], беларускі паэт
* 1937 — памёр [[Аўтар:Томаш Масарык|Томаш Масарык]], чэхаславацкі палітык, прэзідэнт Чэхаславакіі (1918—1935)
&lt;section end=&quot;14&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;15&quot;/&gt;'''15 верасня'''
* 1789 — нарадзіўся [[Аўтар:Джэймс Фенімар Купер|Джэймз Фэнімар Купер]], амерыканскі пісьменнік
* 1862 — памёр [[Аўтар:Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслаў Сыракомля]], беларуска-польскі паэт
* 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхайла Быкавец|Міхайла Быкавец]], украінскі пісьменнік і крытык
* 1911 — нарадзіўся [[Аўтар:Юлі Таўбін|Юлі Таўбін]], беларускі паэт
* 1922 — заснаваная Нацыянальная бібліятэка Беларусі, найбуйнейшая беларуская кніжня
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Аляксандр Адамовіч|Аляксандр Адамовіч]], беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч
* 1954 — памёр [[Аўтар:Язэп Драздовіч|Язэп Драздовіч]], беларускі мастак, археолаг, пісьменнік, этнограф
* 1997 — памёр [[Аўтар:Алексантэры Ахола-Вало|Аляксандр Ахола-Вало]], беларуска-фінскі мастак
&lt;section end=&quot;15&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;16&quot;/&gt;'''16 верасня'''
* 1859 — нарадзіўся [[Аўтар:Браніслаў Эпімах-Шыпіла|Браніслаў Эпімах-Шыпіла]], беларускі мовазнаўца, літаратуразнаўца, фалькларыст і выдавец
* 1870 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Васілевіч|Язэп Васілевіч]], беларускі грамадзкі дзеяч і гісторык
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Антон Баліцкі|Антон Баліцкі]], беларускі дзяржаўны дзеяч, публіцыст
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Язэп Мацюкевіч|Язэп Мацюкевіч]], беларускі мовазнавец
* 1940 — памёр [[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]], беларускі багаслоў, педагог, публіцыст
* 1944 — загінуў [[Аўтар:Мар’ян Рапацкі|Мар’ян Рапацкі]], польскі эканаміст
* 1967 — памёр  [[Аўтар:Павел Тычына|Павел Тычына]], украінскі паэт
&lt;section end=&quot;16&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;17&quot;/&gt;'''17 верасня'''
* 1846 — нарадзіўся [[Аўтар:Генрых Татур|Генрых Татур]], беларускі гісторык, археолаг, краязнавец
* 1880 — нарадзіўся [[Аўтар:Кандрат Лейка|Кандрат Лейка]], беларускі дзіцячы пісьменнік
* 1898 — нарадзіўся [[Аўтар:Павел Крынчык|Павал Крынчык]], беларускі нацыянальны дзеяч, публіцыст
* 1972 — памёр [[Аўтар:Сымон Кандыбовіч|Сымон Кандыбовіч]], беларускі дзяржаўны дзеяч, гісторык
&lt;section end=&quot;17&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;18&quot;/&gt;'''18 верасня'''
* 1973 — памёр [[Аўтар:Уладзімір Ляўданскі|Уладзімір Ляўданскі]], беларускі дзіцячы пісьменнік
&lt;section end=&quot;18&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;19&quot;/&gt;'''19 верасня'''
* 1938 — памёр [[Аўтар:Браніслаў Туронак|Браніслаў Туронак]], беларускі грамадзкі дзеяч, лекар, публіцыст
&lt;section end=&quot;19&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;20&quot;/&gt;'''20 верасня'''
* 1906 — У «Нашай Долі» было ўпершыню апублікаванае апавяданне [[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігіна Ш.]] «[[Суд (Ядвігін)|Суд]]», дэбют творцы
* 1939 — загінуў [[Аўтар:Тадэвуш Далэнга-Мастовіч|Тадэвуш Далэнга-Мастовіч]], беларуска-польскі пісьменнік
&lt;section end=&quot;20&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;21&quot;/&gt;'''21 верасня'''
* 1866 — нарадзіўся [[Аўтар:Герберт Уэлс|Гэрбэрт Ўэлз]], брытанскі пісьменнік і публіцыст
* 1902 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Кірыленка|Іван Кірыленка]], украінскі пісьменьнік
* 1936 — загінуў [[Аўтар:Юльян Ленскі|Юльян Ленскі]], польскі палітык, дзеяч міжнароднага камуністычнага руху
* 1945 — памёр [[Аўтар:Файвель Сіта|Файвэль Сіта]], украінскі габрэйскі пісьменьнік
&lt;section end=&quot;21&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;22&quot;/&gt;'''22 верасня'''
* 1809 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Рыпінскі|Аляксандр Рыпінскі]], беларуска-польскі паэт, фалькларыст, кнігавыдавец
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Генадзь Змудзінскі|Генадзь Змудзінскі]], беларускі мастак
* 1975 — памёр [[Аўтар:Павел Крынчык|Павал Крынчык]], беларускі нацыянальны дзеяч, публіцыст
&lt;section end=&quot;22&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;23&quot;/&gt;'''23 верасня'''
* 1910 — у «Нашай Ніве» было ўпершыню апублікаванае апавяданне [[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрака Бядулі]] «[[Пяюць начлежнікі]]», беларускамоўны дэбют творцы
* 1935 ― загінуў [[Аўтар:Лявон Заяц|Лявон Заяц]], беларускі палітычны і грамадзкі дзеяч, публіцыст, мэмуарыст
* 1973 — памёр [[Аўтар:Яўген Васілёнак|Яўген Васілёнак]], беларускі пісьменнік
&lt;section end=&quot;23&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;24&quot;/&gt;'''24 верасня'''
* 1903 ― нарадзіўся [[Аўтар:Зміцер Снежка|Зьміцер Снежка]], беларускі крытык і журналіст
&lt;section end=&quot;24&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;25&quot;/&gt;'''25 верасня'''
* 1875 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]], беларускі багаслоў, педагог, публіцыст
&lt;section end=&quot;25&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;26&quot;/&gt;'''26 верасня'''
* 1886 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Дурылін|Сяргей Дурылін]], расійскі літаратуразнавец
* 1890 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Мацюкевіч|Язэп Мацюкевіч]], беларускі мовазнавец
* 1904 — нарадзіўся [[Аўтар:Андрэй Зюзькоў|Андрэй Зюзькоў]], беларускі гісторык-марксіст
* 1910 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Агіевіч|Уладзімер Агіевіч]], беларускі пісьменнік, крытык, перакладчык
&lt;section end=&quot;26&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;27&quot;/&gt;'''27 верасня'''
* 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхаіл Кахановіч|Міхал Кахановіч]], беларускі  палітычны дзеяч, педагог, публіцыст
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Баран|Сяргей Баран]], беларускі грамадзкі і культурны дзеяч, педагог
* 1909 — нарадзіўся [[Аўтар:Лукаш Калюга|Лукаш Калюга]], беларускі празаік
* 1940 — памёр [[Аўтар:Ян Урбан (1874—1940)|Ян Урбан]], беларуска-польскі рэлігійны дзеяч
* 1946 — памёр [[Аўтар:Юрый Горліс-Горскі|Юрый Горліс-Горскі]], украінскі пісьменнік, грамадскі дзеяч
&lt;section end=&quot;27&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;28&quot;/&gt;'''28 верасня'''
* 1867 — памёр [[Аўтар:Ігнат Легатовіч|Ігнат Легатовіч]], беларуска-польскі паэт, педагог
* 1875 — памёр [[Аўтар:Аляксей Талстой|Аляксей Талстой]], рускі пісьменнік, паэт
* 1937 — загінуў [[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладзіслаў Галубок]],  беларускі драматург, акцёр, тэатральны дзеяч
* 1942 — памёр [[Аўтар:Юрый Будзяк|Юрый Будзяк]],  украінскі пісьменнік
&lt;section end=&quot;28&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;29&quot;/&gt;'''29 верасня'''
* 1529 — зацверджаны [[Статут ВКЛ (1529)|Статут Вялікага Княства Літоўскага]], першы збор законаў феадальнага права
* 1823 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіслаў Сыракомля]], беларуска-польскі паэт
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Аркадзь Смоліч|Аркадзь Смоліч]], беларускі навукоўца, палітычны і грамадскі дзеяч
&lt;section end=&quot;29&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;30&quot;/&gt;'''30 верасня'''
* 1773 — Сойм Рэчы Паспалітай ратыфікаваў канвенцыю Расіі, Прусіі і Аўстрыі, паводле якой адбыўся Першы падзел Рэчы Паспалітай
* 1861 — нарадзіўся [[Аўтар:Францішак Карэвіч|Францішак Карэвіч]], літоўскі рэлігійны дзеяч
* 1892 — нарадзілася [[Аўтар:Зоська Верас|Зоська Верас]],  беларуская пісьменніца і грамадская дзеячка
* 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Канстанцін Кашэўскі|Канстанцін Кашэўскі]], украінскі актор, рэжысёр і драматург
* 1934 — памёр [[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]], беларускі гісторык, этнограф, фалькларыст і літаратуразнавец
* 1939 — памёр [[Аўтар:Стары Улас|Стары Ўлас]], беларускі паэт, публіцыст, фалькларыст
&lt;section end=&quot;30&quot;/&gt;</text>
      <sha1>0a9n36dc24xuye1e56namny47zs5uib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікікрыніцы:Каляндар/травень</title>
    <ns>4</ns>
    <id>23924</id>
    <revision>
      <id>289088</id>
      <parentid>288912</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T12:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17994" sha1="qszwdlo2v0sv7d4tyhhfgdp4vtpwv16" xml:space="preserve">{{#lst:Вікікрыніцы:Каляндар}}
----
: [[Вікікрыніцы:Паэзія сёння/травень]]
: [[Вікікрыніцы:Проза сёння/травень]]
----
&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;'''1 траўня'''
* 1832 — расейскі імпэратар Мікалай I сваім рэскрыптам закрыў Віленскі ўнівэрсытэт
* 1879 — нарадзіўся [[Аўтар:Ян Серада|Ян Серада]], беларускі грамадзкі і палітычны дзяяч, пэдагог, публіцыст
* 1897 — нарадзіўся [[Аўтар:Барыс Спарыхін|Барыс Спарыхін]], беларускі эканаміст
&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;'''2 траўня'''
* 1447 — у Вільні вялікі князь Казімер выдаў [[Прывілей Казіміра (1447)|прывілей]], які замацаваў шырокія правы баяраў
* 1857 — памёр [[Аўтар:Альфрэд дэ Мюсэ|Альфрэд дэ Мюсэ]], французскі пісьменнік
* 1888 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Віткоўскі|Іван Віткоўскі]], беларускі гісторык
* 1897 — нарадзіўся [[Аўтар:Андрэй Капуцкі|Андрэй Капуцкі]], беларускі палітык і пісьменьнік
* 1920 — у Менску выйшаў першы нумар часопіса «Рунь»
* 1932 — памёр [[Аўтар:Пётр Коган|Пётар Коган]], расейскі гісторык літаратуры і крытык
&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;3&quot;/&gt;'''3 траўня'''
* 1877 — нарадзіўся [[Аўтар:Антон Грыневіч|Антон Грыневіч]], беларускі грамадзка-культурны дзяяч, выдавец
* 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладзіслаў Галубок]],  беларускі драматург, актор, тэатральны дзяяч
* 1887 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Гудзій|Мікалай Гудзій]], расейскі гісторык літаратуры
&lt;section end=&quot;3&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;4&quot;/&gt;'''4 траўня'''
* 1904 — нарадзіўся [[Аўтар:Ісак Звавіч|Ісак Звавіч]], савецкі дыплямат і гісторык
* 1929 — памёр [[Аўтар:Уладзімір Варава|Уладзімір Варава]], беларускі пісьменнік
* 1930 — памёр [[Аўтар:Уладзімір Краснянскі|Уладзімер Красьнянскі]], беларускі гісторык і краязнавец
&lt;section end=&quot;4&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;5&quot;/&gt;'''5 траўня'''
* 1819 — нарадзіўся [[Аўтар:Станіслаў Манюшка|Станіслаў Манюшка]], беларускі кампазытар
* 1846 — нарадзіўся [[Аўтар:Генрык Сянкевіч|Генрык Сянкевіч]], польскі пісьменьнік беларускага паходжаньня
* 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Баляслаў Лапыр|Баляслаў Лапыр]], беларускі аграном і культурны дзеяч
* 1906 — створаная арганізацыя «Загляне сонцэ и ў нашэ ваконцэ», першая беларуская выдавецкая суполка
&lt;section end=&quot;5&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;6&quot;/&gt;'''6 траўня'''
* 1877 — памёр [[Аўтар:Юхан Людвіг Рунеберг|Юхан Людвіг Рунеберг]], фінскі шведскамоўны паэт
* 1904 — нарадзіўся [[Аўтар:Паўлюк Трус|Паўлюк Трус]], беларускі паэт
* 1923 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Рубцоў|Аляксей Рубцоў]], беларускі літаратуразнавец
* 1926 — памёр [[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч, паэт, драматург, публіцыст, літаратуразнавец, каталіцкі святар.
&lt;section end=&quot;6&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;7&quot;/&gt;'''7 траўня'''
* 1861 — нарадзіўся [[Аўтар:Рабіндранат Тагор|Рабіндранат Тагор]], бэнгальскі паэт, пісьменьнік, кампазытар, мастак, грамадзкі і рэлігійны дзяяч
* 1867 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзіслаў Рэймант|Уладзіслаў Рэймант]], польскі пісьменьнік
* 1881 — нарадзіўся [[Аўтар:Макс Пфайфер|Макс Пфайфэр]], расійска-нямецкі актор, кінапрадусар
* 1920 — загінуў [[Аўтар:Уладзімір Дабравольскі|Уладзімер Дабравольскі]], беларуска-расейскі этнограф, фальклярыст
&lt;section end=&quot;7&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;8&quot;/&gt;'''8 траўня'''
* 1880 — памёр [[Аўтар:Гюстаў Флабер|Гюстаў Флябэр]], францускі пісьменьнік
* 1883 — нарадзіўся [[Аўтар:Сцяпан Некрашэвіч|Сьцяпан Некрашэвіч]], беларускі мовазнавец і грамадзкі дзеяч
&lt;section end=&quot;8&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;9&quot;/&gt;'''9 траўня'''
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхась Мялешка|Міхась Мялешка]], беларускі гісторык, пісьменьнік
* 1911 — нарадзіўся [[Аўтар:Сцяпан Ліхадзіеўскі|Сьцяпан Ліхадзіеўскі]], беларускі паэт і літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;9&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;10&quot;/&gt;'''10 траўня'''
* 1883 — нарадзіўся [[Аўтар:Янка Маўр|Янка Маўр]], беларускі пісьменьнік
* 1889 — памёр [[Аўтар:Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын|Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын]], расескі пісьменьнік
* 1940 — загінуў [[Аўтар:Станіслаў Булак-Балаховіч|Станіслаў Балаховіч]], беларускі вайсковы дзеяч
* 1960 ― памёр [[Аўтар:Юрый Алеша|Юрый Алеша]], расійскі пісьменнік беларускага паходжання
&lt;section end=&quot;10&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;11&quot;/&gt;'''11 траўня'''
* 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Сцяпан Булат|Сьцяпан Булат]], беларускі палітычны дзяяч, журналіст
* 1953 — памёр [[Аўтар:Гасан Канапацкі|Гасан Канапацкі]], беларускі вайсковы дзеяч
&lt;section end=&quot;11&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;12&quot;/&gt;'''12 траўня'''
* 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Максім Ляўкоў|Максім Ляўкоў]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч
* 1904 — нарадзіўся [[Аўтар:Алесь Карачун|Алесь Карачун]], беларускі пісьменьнік
* 1906 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Фамін|Сяргей Фамін]], беларускі паэт
* 1940 — загінуў [[Аўтар:Уладзімір Хадыка|Уладзімер Хадыка]], беларускі паэт
* 1962 — памёр [[Аўтар:Ганна Сапрыка|Ганна Сапрыка]], беларускі пісьменьнік
&lt;section end=&quot;12&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;13&quot;/&gt;'''13 траўня'''
* 1941 — нарадзіўся [[Аўтар:Анатоль Сербантовіч|Анатоль Сербантовіч]], беларускі паэт
* 1953 — памёр [[Аўтар:Павел Харламповіч|Павел Харламповіч]], беларускі нумізмат
&lt;section end=&quot;13&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;14&quot;/&gt;'''14 траўня'''
* 1962 — памерла [[Аўтар:Ганна Сапрыка|Ганна Сапрыка]], беларуская пісьменьніца
&lt;section end=&quot;14&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;15&quot;/&gt;'''15 траўня'''
* 1906 — у газэце «Северо-Западный край» быў упершыню апублікаваны верш [[Аўтар:Янка Купала|Янкі Купалы]] «[[Мужык (Купала)|Мужык]]», беларускамоўны дэбют творцы
* 1971 — у Лёндане заснаваная Беларуская бібліятэка імя [[Аўтар:Францішак Скарына|Францішка Скарыны]], найбуйнейшая беларуская кніжня за мяжою
&lt;section end=&quot;15&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;16&quot;/&gt;'''16 траўня'''
* 1881 — нарадзіўся [[Аўтар:Ілья Ізгур|Ільля Ізгур]], беларуска-габрэйскі паэт
* 1889 — у газэце «Минскій листокъ» (Менск) упершыню была апублікаваная ананімная паэма «[[Тарас на Парнасе]]»
* 1947 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Пагодзін|Аляксандар Пагодзін]], беларуска-расейскі гісторык і філёляг-славіст
* 1950 — памёр [[Аўтар:Ісак Звавіч|Ісак Звавіч]], савецкі дыплямат і гісторык
&lt;section end=&quot;16&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;17&quot;/&gt;'''17 траўня'''
* 1881 — нарадзіўся [[Аўтар:Зіновій Гарбавец|Зіновій Гарбавец]], беларуска-расейскі мастак
* 1934 — загінуў [[Аўтар:Андрэй Капуцкі|Андрэй Капуцкі]], беларускі палітык і пісьменьнік
* 1934 — загінуў [[Аўтар:Міхаіл Кахановіч|Міхал Кахановіч]], беларускі  палітычны дзяяч, пэдагог, публіцыст
* 1934 — загінуў [[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]], беларускі паэт, публіцыст
* 1964 — памёр [[Аўтар:Ота Куўсінен|Ота Куўсінен]], фінскі палітычны дзеяч
&lt;section end=&quot;17&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;18&quot;/&gt;'''18 траўня'''
* 1910 — памерла [[Аўтар:Эліза Ажэшка|Эліза Ажэшка]], беларуска-польская пісьменьніца
&lt;section end=&quot;18&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;20&quot;/&gt;'''20 траўня'''
* 1902 – нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Пушча|Язэп Пушча]], беларускі паэт, крытык, перакладчык
* 1903 — памёр [[Аўтар:Канстанцін Станюковіч|Канстанцін Станюковіч]], расейскі пісьменьнік
* 1918 — памёр [[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Каганец]], беларускі пісьменьнік, мастак, мовазнавец
* 1918 — памёр [[Аўтар:Альфонс Петрашкевіч|Альфонс Петрашкевіч]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;20&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;21&quot;/&gt;'''21 траўня'''
* 1851 — нарадзіўся [[Аўтар:Станіслаў Віткевіч|Станіслаў Віткевіч]], польскі жывапісец, пісьменьнік
* 1855 — нарадзіўся [[Аўтар:Эміль Верхарн|Эміль Вэрхарн]], бэльгійскі паэт
* 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Галадзед|Мікалай Галадзед]], беларускі савецкі грамадзка-палітычны дзеяч, публіцыст
* 1903 — нарадзіўся [[Аўтар:Апанас Атава|Апанас Атава]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;21&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;22&quot;/&gt;'''22 траўня'''
* 1859 — нарадзіўся [[Аўтар:Артур Конан Дойл|Артур Конан Дойл]], брытанскі пісьменьнік
* 1885 — памёр [[Аўтар:Віктор Гюго|Віктор Юго]], францускі пісьменьнік, драматург
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Ёханес Роберт Бехер|Ёханэс Робэрт Бэхер]], нямецкі пісьменьнік
* 1900 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікалай Касьпяровіч]], беларускі гісторык, мастацтвазнавец
* 1908 — У «Нашай Ніве» быў апублікаваны «[[Ліст да рэдакцыі «Нашай Нівы» (Ластоўскі і Будзька)|Ліст да рэдакцыі]]» [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]] і [[Аўтар:Эдвард Будзька|Эдварда Будзькі]], пачатак плённае дзейнасьці Ластоўскага.
&lt;section end=&quot;22&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;23&quot;/&gt;'''23 траўня'''
* 1842 — нарадзілася [[Аўтар:Марыя Канапніцкая|Марыя Канапніцкая]], польская пісьменьніца, паэтка
* 1906 — памёр [[Аўтар:Генрык Ібсен|Генрык Ібсэн]], нарвэскі драматург і паэт
* 1906 — нарадзіўся [[Аўтар:Георгій Кара-Мурза|Георгій Кара-Мурза]], расейскі савецкі гісторык-кітаіст
* 1910 — [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] закончыў паэму «[[Курган (Купала)|Курган]]»
* 1940 — загінуў [[Аўтар:Поль Нізан|Поль Нізан]], францускі філёзаф і пісьменьнік
* 1946 — загінуў [[Аўтар:Кастусь Езавітаў|Кастусь Езавітаў]], беларускі палітычны, грамадзкі і вайсковы дзяяч, публіцыст
&lt;section end=&quot;23&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;25&quot;/&gt;'''25 траўня'''
* 1871 — нарадзіўся [[Аўтар:Ісак Сербаў|Ісак Сербаў]], беларускі гісторык, этнограф
* 1880 — нарадзіўся [[Аўтар:Вацлаў Іваноўскі|Вацлаў Іваноўскі]], беларускі палітычны і грамадзкі дзяяч
* 1917 — памёр [[Аўтар:Максім Багдановіч|Максім Багдановіч]], беларускі паэт, публіцыст, літаратурны крытык
* 1917 — нарадзіўся [[Аўтар:Янка Непачаловіч|Янка Непачаловіч]], беларускі паэт
* 1942 — загінуў [[Аўтар:Іван Замоцін|Іван Замоцін]], беларускі літаратуразнавец
* 1945 — памёр [[Аўтар:Дзям’ян Бедны|Дзям’ян Бедны]], расейскі савецкі пісьменьнік
&lt;section end=&quot;25&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;26&quot;/&gt;'''26 траўня'''
* 1873 — памёр [[Аўтар:Міхаіл Аляксеевіч Дзмітрыеў|Міхаіл Дзмітрыеў]], беларускі  этнограф, фальклярыст, пэдагог
* 1926 — заснаванае літаратурнае аб’яднаньне «[[:Катэгорыя:Узвышша (літаратурнае аб’яднанне)|Узвышша]]»
* 1941 — памёр [[Аўтар:Юлій Іргер|Юлій Іргер]], беларускі хірург
&lt;section end=&quot;26&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;27&quot;/&gt;'''27 траўня'''
* 1876 ― нарадзіўся [[Аўтар:Канстанцін Воблій|Канстанцін Воблій]], украінскі эканаміст
* 1900 ― нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Жылка|Уладзімер Жылка]], беларускі паэт, перакладчык, крытык
* 1932 — скасаванае літаратурнае аб’яднаньне «[[:Катэгорыя:Полымя (літаратурнае аб’яднанне)|Полымя]]»
&lt;section end=&quot;27&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;28&quot;/&gt;'''28 траўня'''
* 1916 — памёр [[Аўтар:Іван Франко|Іван Франко]], украінскі пісьменьнік, палітык і філёзаф
&lt;section end=&quot;28&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;29&quot;/&gt;'''29 траўня'''
* 1917 — нарадзіўся [[Аўтар:Джон Кенэдзі|Джон Кенэдзі]], амерыканскі палітык
* 1920 — загінуў [[Аўтар:Фабіян Шантыр|Фабіян Шантыр]], беларускі празаік, перакладчык, палітычны дзеяч
&lt;section end=&quot;29&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;30&quot;/&gt;'''30 траўня'''
* 1838 — нарадзіўся [[Аўтар:Фелікс Тапчэўскі|Фэлікс Тапчэўскі]], беларускі паэт
* 1876 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Назор|Уладзімір Назор]], харвацкі паэт
* 1918 — памёр [[Аўтар:Георгій Пляханаў|Георгій Пляханаў]], расейскі марксісцкі філосаф
* 1945 — памёр [[Аўтар:Францішак Карэвіч|Францішак Карэвіч]], літоўскі рэлігійны дзеяч
&lt;section end=&quot;30&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;31&quot;/&gt;'''31 траўня'''
* 1817 — нарадзіўся [[Аўтар:Георг Хэрвег|Георг Гэрвэг]], нямецкі паэт
&lt;section end=&quot;31&quot;/&gt;</text>
      <sha1>qszwdlo2v0sv7d4tyhhfgdp4vtpwv16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікікрыніцы:Каляндар/студзень</title>
    <ns>4</ns>
    <id>23928</id>
    <revision>
      <id>289087</id>
      <parentid>288569</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T12:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19351" sha1="67kpusymfyh0x9hs1dxec6l7h1jwl20" xml:space="preserve">{{#lst:Вікікрыніцы:Каляндар}}
----
: [[Вікікрыніцы:Паэзія сёння/студзень]]
: [[Вікікрыніцы:Проза сёння/студзень]]
----
&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;'''1 студзеня'''
* 1467 — нарадзіўся [[Аўтар:Жыгімонт Стары|Жыгімонт Стары]], вялікі князь літоўскі і кароль польскі
* 1831 — уладамі Расійскай імперыі было спыненае дзеянне [[Статут ВКЛ (1588)|Статута ВКЛ 1588 года]] ў Віцебскай і Магілёўскай губернях
* 1861 — нарадзіўся [[Аўтар:Яўхім Карскі|Яўхім Карскі]], беларускі філолаг-славіст
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Павел Мядзведзеў|Павел Мядзведзеў]], расійскі літаратуразнавец
* 1907 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікола Садковіч|Мікола Садковіч]], беларускі празаік
* 1910 — у «Нашай Ніве» пачалася публікацыя «[[Кароткая гісторыя Беларусі|Кароткае гісторыі Беларусі]]» [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]]
* 1919 — у Смаленску прыняты [[Маніхвэст Часоваго Работніча-Селянскаго Савецкаго Правіцяльства Беларусі (1919)|Маніхвэст Часовага рабоча-сялянскага ўраду Беларусі]], абвяшчалася Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусь
* 1919 — у Вільні была заснаваная беларуская гімназія
* 1929 — у Менску была адкрытая Акадэмія Навук БССР
* 1933 — у Вільні выйшаў першы нумар газеты «Родны край»
&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;'''2 студзеня'''
* 1793 — адбыўся Другі падзел Рэчы Паспалітай
* 1902 — нарадзілася [[Аўтар:Юлія Дворкіна|Юлія Дворкіна]], беларускі літаратуразнавец
* 1939 — памёр [[Аўтар:Раман Дмоўскі|Раман Дмоўскі]], польскі палітычны дзеяч, публіцыст
* 1946 — загінуў [[Аўтар:Фабіян Абрантовіч|Фабіян Абрантовіч]], беларускі рэлігійны і грамадзкі дзеяч
&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;3&quot;/&gt;'''3 студзеня'''
* 1871 ― памёр [[Аўтар:Канстанцін Ушынскі|Канстанцін Ушынскі]], расійскі педагог, пісьменьнік
* 1905 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Хадыка|Уладзімір Хадыка]], беларускі паэт
* 1923 — памёр [[Аўтар:Яраслаў Гашак|Яраслаў Гашак]], чэскі пісьменнік-сатырык
* 1924 — памёр [[Аўтар:Іржы Волькер|Іржы Волькер]], чэшскі паэт
&lt;section end=&quot;3&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;4&quot;/&gt;'''4 студзеня'''
* 1729 — нарадзіўся [[Аўтар:Яўхім Храптовіч|Яўхім Храптовіч]], дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, паэт
* 1846 — нарадзіўся [[Аўтар:Ян Карафіят|Ян Карафіят]], чэшскі дзіцячы пісьменнік, святар
* 1869 — нарадзіўся [[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]], беларускі пісьменнік, публіцыст
* 1900 — нарадзіўся [[Аўтар:Марк Даніэль|Марк Даніэль]], габрэйскі пісьменнік, драматург
&lt;section end=&quot;4&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;5&quot;/&gt;'''5 студзеня'''
* 1923 — [[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]] закончыў лірыка-эпічную паэму «[[Новая зямля]]»
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Міхась Адзярыха|Міхась Адзярыха]], беларускі краязнавец і педагог
&lt;section end=&quot;5&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;6&quot;/&gt;'''6 студзеня'''
* 1832 — нарадзіўся [[Аўтар:Гюстаў Дарэ|Гюстаў Дарэ]], французскі мастак
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]], беларускі літаратуразнавец, публіцыст, рэлігійны і палітычны дзеяч
* 1900 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Адамовіч|Аляксандр Адамовіч]], беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч
* 1945 — памерла [[Аўтар:Марыя Магдалена Радзівіл|Марыя Магдалена Радзівіл]], беларуская мецэнатка, дзякуючы ёй выйшаў «[[Вянок]]» [[Аўтар:Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] і іншыя выданні
* 1975 — памёр [[Аўтар:Захар Магілеўчык|Захар Магілеўчык]], беларускі навуковец у галіне медыцыны
&lt;section end=&quot;6&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;7&quot;/&gt;'''7 студзеня'''
* 1896 — нарадзіўся [[Аўтар:Іло Масашвілі|Іло Масашвілі]], грузінскі паэт
* 1897 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Адамовіч|Язэп Адамовіч]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч
* 1946 — памёр [[Аўтар:Марцін Карклін|Марцін Карклін]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч
* 1964 — памёр [[Аўтар:Янка Журба|Янка Журба]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;7&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;8&quot;/&gt;'''8 студзеня'''
* 1879 — нарадзіўся [[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Сцяпан Васільчанка]], украінскі пісьменнік
* 1878 — памёр [[Аўтар:Мікалай Някрасаў|Мікалай Някрасаў]], расійскі паэт, празаік, публіцыст
* 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Юльян Ленскі|Юльян Ленскі]], польскі палітык, дзеяч міжнароднага камуністычнага руху
* 1902 — нарадзіўся [[Аўтар:Сцяпан Карабан|Сцяпан Карабан]], беларускі літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;8&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;9&quot;/&gt;'''9 студзеня'''
* 1897 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Шашалевіч|Васіль Шашалевіч]], беларускі драматург і паэт
* 1944 — нарадзіўся [[Аўтар:Антанас Смятона|Антанас Смятона]], літоўскі палітык, прэзыдэнт Літвы (1919—1920, 1926—1940)
* 1945 — заснаванае літаратурнае аб’яднанне «Шыпшына»
&lt;section end=&quot;9&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;10&quot;/&gt;'''10 студзеня'''
* 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Мікалаевіч Талстой|Аляксей Талстой]], расейскі пісьменьнік
* 1919 — нарадзіўся [[Аўтар:Аркадзь Гейнэ|Аркадзь Гейнэ]], беларускі паэт
* 1920 — у газеце «Беларусь» (Менск) была ўпершыню апублікаваная паэма [[Аўтар:Янка Купала|Янкі Купалы]] «[[Зімою (Купала)|Зімою]]»
* 1970 — памёр [[Аўтар:Меер Аксельрод|Меер Аксельрод]], беларускі мастак
&lt;section end=&quot;10&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;12&quot;/&gt;'''12 студзеня'''
* 1876 — нарадзіўся [[Аўтар:Джэк Лондан|Джэк Лондан]], амерыканскі пісьменнік
* 1888 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Каранеўскі|Язэп Каранеўскі]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч, педагог, публіцыст
&lt;section end=&quot;12&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;13&quot;/&gt;'''13 студзеня'''
* 1885 — памёр [[Аўтар:Сымон Будны|Сымон Будны]], беларускі дзеяч Рэфармацыі
&lt;section end=&quot;13&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;14&quot;/&gt;'''14 студзеня'''
* 1893 — нарадзілася [[Аўтар:Канстанцыя Буйло|Канстанцыя Буйло]], беларуская паэтка
* 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Пётр Юргялевіч|Пётр Юргялевіч]], беларускі мовазнавец
* 1974 — памёр [[Аўтар:Сцяпан Карабан|Сцяпан Карабан]], беларускі літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;14&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;15&quot;/&gt;'''15 студзеня'''
* 1885 — памёр [[Аўтар:Антон Адынец|Антон Адынец]], беларуска-польскі паэт, філарэт
* 1894 — памёр [[Аўтар:Аляксей Іваноў|Аляксей Іваноў]], расійскі паэт-гумарыст
* 1896 — нарадзіўся [[Аўтар:Леанід Хіжынскі|Леанід Хіжынскі]], расійскі мастак
* 1909 — У «Нашай Ніве» была ўпершыню апублікаваная паэма [[Аўтар:Янка Купала|Янкі Купалы]] «[[За што?.. (Ой, мае вы песні…)|За што?]]»
&lt;section end=&quot;15&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;16&quot;/&gt;'''16 студзеня'''
* 1901 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Антонавіч Міцкевіч|Мікалай Міцкевіч]], беларускі рэжысёр і актор
&lt;section end=&quot;16&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;17&quot;/&gt;'''17 студзеня'''
* 1901 — нарадзіўся [[Аўтар:Рыгор Эпік|Рыгор Эпік]], украінскі пісьменнік
* 1921 — памёр [[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]], беларускі паэт і святар
&lt;section end=&quot;17&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;18&quot;/&gt;'''18 студзеня'''
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Фабіян Ярэміч|Фабіян Ярэміч]], беларускі пасол у польскім Сойме, грамадска-культурны дзеяч
* 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Лявон Більдзюкевіч|Лявон Більдзюкевіч]], беларускі педагог, матэматык, грамадскі дзеяч
* 1936 — памёр [[Аўтар:Джозеф Рэдзьярд Кіплінг|Джозэф Рэд’ярд Кіплінг]], англійскі пісьменнік, паэт
* 1940 — памёр [[Аўтар:Казімеж Пшэрва-Тэтмаер|Казімер Пшэрва-Тэтмаер]], польскі пісьменнік
* 1967 — памёр [[Аўтар:Аркадзь Чарнышэвіч|Аркадзь Чарнышэвіч]], беларускі пісьменнік
* 1972 — памёр [[Аўтар:Яфрэм Карнейчык|Яфрэм Карнейчык]], беларускі гісторык
&lt;section end=&quot;18&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;19&quot;/&gt;'''19 студзеня'''
* 1863 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Серафімовіч|Аляксандр Серафімовіч]], расійскі пісьменнік
* 1934 — памёр [[Аўтар:Іван Фурман|Іван Фурман]], беларускі мастацтвазнавец і краязнавец
* 1949 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Серафімовіч|Аляксандр Серафімовіч]], расійскі пісьменнік
&lt;section end=&quot;19&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;20&quot;/&gt;'''20 студзеня'''
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Браніслаў Тарашкевіч]], беларускі мовазнавец, палітычны дзеяч
* 1907 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Лушчыцкі|Іван Лушчыцкі]], беларускі філёзаф
* 1944 — загінуў [[Аўтар:Сяргей Знаёмы|Сяргей Знаёмы]], беларускі пісьменнік, журналіст
* 1955 — памёр [[Аўтар:Лукаш Дзекуць-Малей|Лукаш Дзекуць-Малей]], беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч, перакладчык
&lt;section end=&quot;20&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;21&quot;/&gt;'''21 студзеня'''
* 1818 — нарадзіўся [[Аўтар:Адам Кіркор|Адам Кіркор]], беларускі гісторык, публіцыст, выдавец, краязнавец, літаратуразнавец
* 1870 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Герцэн|Аляксандр Герцэн]], расейскі пісьменнік, публіцыст, філосаф
* 1883 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхал Запольскі|Міхал Запольскі]], беларускі пісьменнік, публіцыст
* 1905 — нарадзілася [[Аўтар:Ванда Васілеўская|Ванда Васілеўская]], польская пісьменніца
* 1940 — загінуў [[Аўтар:Яўхім Кроль|Яўхім Кроль]], беларускі савецкі вайсковы дзеяч
* 1943 — памёр [[Аўтар:Ісак Сербаў|Ісак Сербаў]], беларускі гісторык, этнограф
&lt;section end=&quot;21&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;22&quot;/&gt;'''22 студзеня'''
* 1788 — нарадзіўся [[Аўтар:Джордж Байран|Джордж Байран]], англійскі паэт і драматург
* 1963 — загінуў [[Аўтар:Джон Кенэдзі|Джон Кенэдзі]], амерыканскі палітык
&lt;section end=&quot;22&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;23&quot;/&gt;'''23 студзеня'''
* 1793 — Расія і Прусія падпісалі канвенцыю, паводле якой адбыўся Другі падзел Рэчы Паспалітай
* 1874 — нарадзіўся [[Аўтар:Ян Урбан (1874—1940)|Ян Урбан]], беларуска-польскі рэлігійны дзеяч
* 1878 — нарадзіўся [[Аўтар:Отан Жупанчыч|Отан Жупанчыч]], славенскі пісьменнік
* 1883 — памёр [[Аўтар:Гюстаў Дарэ|Гюстаў Дарэ]], французскі мастак
* 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхаіл Дабрынін|Міхаіл Дабрынін]], беларускі літаратуразнавец
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Павел Тычына|Павел Тычына]], украінскі паэт
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]], беларускі пісьменнік, публіцыст і палітычны дзеяч
&lt;section end=&quot;23&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;24&quot;/&gt;'''24 студзеня'''
* 1897 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Купрэвіч|Васіль Купрэвіч]], беларускі батанік
* 1922 — [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] напісаў верш «[[Перад будучыняй]]», забаронены ў СССР
&lt;section end=&quot;24&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;25&quot;/&gt;'''25 студзеня'''
* 1804 — нарадзіўся [[Аўтар:Антон Адынец|Антон Адынец]], беларуска-польскі паэт, філарэт
* 1853 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Вахцераў|Васіль Вахцераў]], расейскі педагог
* 1869 — нарадзіўся [[Аўтар:Адам Гурыновіч|Адам Гурыновіч]], беларускі паэт, фалькларыст, рэвалюцыянер
* 1935 — памёр [[Аўтар:Валяр’ян Куйбышаў|Валяр’ян Куйбышаў]], савецкі партыйны і палітычны дзеяч
* 1938 — памёр [[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]], беларускі грамадска-палітычны і культурны дзеяч, публіцыст
&lt;section end=&quot;25&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;26&quot;/&gt;'''26 студзеня'''
* 1907 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Шапавалаў|Іван Шапавалаў]], беларускі пісьменнік
&lt;section end=&quot;26&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;27&quot;/&gt;'''27 студзеня'''
* 1826 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын|Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын]], расескі пісьменьнік
* 1896 — нарадзілася [[Аўтар:Марта Альтберг|Марта Альтберг]], беларуска-латыская пісьменьніца
* 1900 — нарадзіўся [[Аўтар:Алексантэры Ахола-Вало|Аляксандр Ахола-Вало]], беларуска-фінскі мастак
* 1974 — памёр [[Аўтар:Уладзімір Стэльмах|Уладзімір Стэльмах]], беларускі драматург
&lt;section end=&quot;27&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;28&quot;/&gt;'''28 студзеня'''
* 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Хацкевіч|Аляксандр Хацкевіч]], беларускі савецкі палітычны дзеяч
&lt;section end=&quot;28&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;29&quot;/&gt;'''29 студзеня'''
* 1878 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Самойла|Уладзімір Самойла]], публіцыст, літаратурны крытык, філосаф
* 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Франклін Рузвельт|Франклін Рузвельт]], амерыканскі палітык
* 1884 — нарадзіўся [[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]], беларускі палітычны дзеяч, гісторык, літаратуразнавец, публіцыст
* 1897 — нарадзіўся [[Аўтар:Генадзь Змудзінскі|Генадзь Змудзінскі]], беларускі мастак
* 1929 — памёр [[Аўтар:Жорж Ру (1853—1929)|Жорж Ру]], французскі мастак і ілюстратар
&lt;section end=&quot;29&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;31&quot;/&gt;'''31 студзеня'''
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Алесь Гурло|Алесь Гурло]], беларускі паэт, празаік, перакладчык
* 1929 — памёр [[Аўтар:Ян Карафіят|Ян Карафіят]], чэшскі дзіцячы пісьменнік, святар
&lt;section end=&quot;31&quot;/&gt;</text>
      <sha1>67kpusymfyh0x9hs1dxec6l7h1jwl20</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289091</id>
      <parentid>289087</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T12:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19540" sha1="gno4tv76x9ys9gx0spp615jsjdtpxeg" xml:space="preserve">{{#lst:Вікікрыніцы:Каляндар}}
----
: [[Вікікрыніцы:Паэзія сёння/студзень]]
: [[Вікікрыніцы:Проза сёння/студзень]]
----
&lt;section begin=&quot;1&quot;/&gt;'''1 студзеня'''
* 1467 — нарадзіўся [[Аўтар:Жыгімонт Стары|Жыгімонт Стары]], вялікі князь літоўскі і кароль польскі
* 1831 — уладамі Расійскай імперыі было спыненае дзеянне [[Статут ВКЛ (1588)|Статута ВКЛ 1588 года]] ў Віцебскай і Магілёўскай губернях
* 1861 — нарадзіўся [[Аўтар:Яўхім Карскі|Яўхім Карскі]], беларускі філолаг-славіст
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Павел Мядзведзеў|Павел Мядзведзеў]], расійскі літаратуразнавец
* 1907 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікола Садковіч|Мікола Садковіч]], беларускі празаік
* 1910 — у «Нашай Ніве» пачалася публікацыя «[[Кароткая гісторыя Беларусі|Кароткае гісторыі Беларусі]]» [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]]
* 1919 — у Смаленску прыняты [[Маніхвэст Часоваго Работніча-Селянскаго Савецкаго Правіцяльства Беларусі (1919)|Маніхвэст Часовага рабоча-сялянскага ўраду Беларусі]], абвяшчалася Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусь
* 1919 — у Вільні была заснаваная беларуская гімназія
* 1929 — у Менску была адкрытая Акадэмія Навук БССР
* 1933 — у Вільні выйшаў першы нумар газеты «Родны край»
&lt;section end=&quot;1&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;2&quot;/&gt;'''2 студзеня'''
* 1793 — адбыўся Другі падзел Рэчы Паспалітай
* 1902 — нарадзілася [[Аўтар:Юлія Дворкіна|Юлія Дворкіна]], беларускі літаратуразнавец
* 1939 — памёр [[Аўтар:Раман Дмоўскі|Раман Дмоўскі]], польскі палітычны дзеяч, публіцыст
* 1946 — загінуў [[Аўтар:Фабіян Абрантовіч|Фабіян Абрантовіч]], беларускі рэлігійны і грамадзкі дзеяч
&lt;section end=&quot;2&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;3&quot;/&gt;'''3 студзеня'''
* 1871 ― памёр [[Аўтар:Канстанцін Ушынскі|Канстанцін Ушынскі]], расійскі педагог, пісьменьнік
* 1905 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Хадыка|Уладзімір Хадыка]], беларускі паэт
* 1923 — памёр [[Аўтар:Яраслаў Гашак|Яраслаў Гашак]], чэскі пісьменнік-сатырык
* 1924 — памёр [[Аўтар:Іржы Волькер|Іржы Волькер]], чэшскі паэт
&lt;section end=&quot;3&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;4&quot;/&gt;'''4 студзеня'''
* 1729 — нарадзіўся [[Аўтар:Яўхім Храптовіч|Яўхім Храптовіч]], дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, паэт
* 1846 — нарадзіўся [[Аўтар:Ян Карафіят|Ян Карафіят]], чэшскі дзіцячы пісьменнік, святар
* 1869 — нарадзіўся [[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]], беларускі пісьменнік, публіцыст
* 1900 — нарадзіўся [[Аўтар:Марк Даніэль|Марк Даніэль]], габрэйскі пісьменнік, драматург
&lt;section end=&quot;4&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;5&quot;/&gt;'''5 студзеня'''
* 1923 — [[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]] закончыў лірыка-эпічную паэму «[[Новая зямля]]»
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Міхась Адзярыха|Міхась Адзярыха]], беларускі краязнавец і педагог
&lt;section end=&quot;5&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;6&quot;/&gt;'''6 студзеня'''
* 1832 — нарадзіўся [[Аўтар:Гюстаў Дарэ|Гюстаў Дарэ]], французскі мастак
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]], беларускі літаратуразнавец, публіцыст, рэлігійны і палітычны дзеяч
* 1900 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Адамовіч|Аляксандр Адамовіч]], беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч
* 1945 — памерла [[Аўтар:Марыя Магдалена Радзівіл|Марыя Магдалена Радзівіл]], беларуская мецэнатка, дзякуючы ёй выйшаў «[[Вянок]]» [[Аўтар:Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] і іншыя выданні
* 1975 — памёр [[Аўтар:Захар Магілеўчык|Захар Магілеўчык]], беларускі навуковец у галіне медыцыны
&lt;section end=&quot;6&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;7&quot;/&gt;'''7 студзеня'''
* 1896 — нарадзіўся [[Аўтар:Іло Масашвілі|Іло Масашвілі]], грузінскі паэт
* 1897 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Адамовіч|Язэп Адамовіч]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч
* 1946 — памёр [[Аўтар:Марцін Карклін|Марцін Карклін]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч
* 1964 — памёр [[Аўтар:Янка Журба|Янка Журба]], беларускі паэт
&lt;section end=&quot;7&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;8&quot;/&gt;'''8 студзеня'''
* 1879 — нарадзіўся [[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Сцяпан Васільчанка]], украінскі пісьменнік
* 1878 — памёр [[Аўтар:Мікалай Някрасаў|Мікалай Някрасаў]], расійскі паэт, празаік, публіцыст
* 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Юльян Ленскі|Юльян Ленскі]], польскі палітык, дзеяч міжнароднага камуністычнага руху
* 1902 — нарадзіўся [[Аўтар:Сцяпан Карабан|Сцяпан Карабан]], беларускі літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;8&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;9&quot;/&gt;'''9 студзеня'''
* 1897 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Шашалевіч|Васіль Шашалевіч]], беларускі драматург і паэт
* 1944 — нарадзіўся [[Аўтар:Антанас Смятона|Антанас Смятона]], літоўскі палітык, прэзыдэнт Літвы (1919—1920, 1926—1940)
* 1945 — заснаванае літаратурнае аб’яднанне «Шыпшына»
&lt;section end=&quot;9&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;10&quot;/&gt;'''10 студзеня'''
* 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Мікалаевіч Талстой|Аляксей Талстой]], расейскі пісьменьнік
* 1919 — нарадзіўся [[Аўтар:Аркадзь Гейнэ|Аркадзь Гейнэ]], беларускі паэт
* 1920 — у газеце «Беларусь» (Менск) была ўпершыню апублікаваная паэма [[Аўтар:Янка Купала|Янкі Купалы]] «[[Зімою (Купала)|Зімою]]»
* 1970 — памёр [[Аўтар:Меер Аксельрод|Меер Аксельрод]], беларускі мастак
&lt;section end=&quot;10&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;12&quot;/&gt;'''12 студзеня'''
* 1876 — нарадзіўся [[Аўтар:Джэк Лондан|Джэк Лондан]], амерыканскі пісьменнік
* 1888 — нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Каранеўскі|Язэп Каранеўскі]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч, педагог, публіцыст
&lt;section end=&quot;12&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;13&quot;/&gt;'''13 студзеня'''
* 1885 — памёр [[Аўтар:Сымон Будны|Сымон Будны]], беларускі дзеяч Рэфармацыі
&lt;section end=&quot;13&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;14&quot;/&gt;'''14 студзеня'''
* 1893 — нарадзілася [[Аўтар:Канстанцыя Буйло|Канстанцыя Буйло]], беларуская паэтка
* 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Пётр Юргялевіч|Пётр Юргялевіч]], беларускі мовазнавец
* 1898 — нарадзіўся [[Аўтар:Юрый Горліс-Горскі|Юрый Горліс-Горскі]], украінскі пісьменнік, грамадскі дзеяч
* 1974 — памёр [[Аўтар:Сцяпан Карабан|Сцяпан Карабан]], беларускі літаратуразнавец
&lt;section end=&quot;14&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;15&quot;/&gt;'''15 студзеня'''
* 1885 — памёр [[Аўтар:Антон Адынец|Антон Адынец]], беларуска-польскі паэт, філарэт
* 1894 — памёр [[Аўтар:Аляксей Іваноў|Аляксей Іваноў]], расійскі паэт-гумарыст
* 1896 — нарадзіўся [[Аўтар:Леанід Хіжынскі|Леанід Хіжынскі]], расійскі мастак
* 1909 — У «Нашай Ніве» была ўпершыню апублікаваная паэма [[Аўтар:Янка Купала|Янкі Купалы]] «[[За што?.. (Ой, мае вы песні…)|За што?]]»
&lt;section end=&quot;15&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;16&quot;/&gt;'''16 студзеня'''
* 1901 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Антонавіч Міцкевіч|Мікалай Міцкевіч]], беларускі рэжысёр і актор
&lt;section end=&quot;16&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;17&quot;/&gt;'''17 студзеня'''
* 1901 — нарадзіўся [[Аўтар:Рыгор Эпік|Рыгор Эпік]], украінскі пісьменнік
* 1921 — памёр [[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]], беларускі паэт і святар
&lt;section end=&quot;17&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;18&quot;/&gt;'''18 студзеня'''
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Фабіян Ярэміч|Фабіян Ярэміч]], беларускі пасол у польскім Сойме, грамадска-культурны дзеяч
* 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Лявон Більдзюкевіч|Лявон Більдзюкевіч]], беларускі педагог, матэматык, грамадскі дзеяч
* 1936 — памёр [[Аўтар:Джозеф Рэдзьярд Кіплінг|Джозэф Рэд’ярд Кіплінг]], англійскі пісьменнік, паэт
* 1940 — памёр [[Аўтар:Казімеж Пшэрва-Тэтмаер|Казімер Пшэрва-Тэтмаер]], польскі пісьменнік
* 1967 — памёр [[Аўтар:Аркадзь Чарнышэвіч|Аркадзь Чарнышэвіч]], беларускі пісьменнік
* 1972 — памёр [[Аўтар:Яфрэм Карнейчык|Яфрэм Карнейчык]], беларускі гісторык
&lt;section end=&quot;18&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;19&quot;/&gt;'''19 студзеня'''
* 1863 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Серафімовіч|Аляксандр Серафімовіч]], расійскі пісьменнік
* 1934 — памёр [[Аўтар:Іван Фурман|Іван Фурман]], беларускі мастацтвазнавец і краязнавец
* 1949 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Серафімовіч|Аляксандр Серафімовіч]], расійскі пісьменнік
&lt;section end=&quot;19&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;20&quot;/&gt;'''20 студзеня'''
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Браніслаў Тарашкевіч|Браніслаў Тарашкевіч]], беларускі мовазнавец, палітычны дзеяч
* 1907 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Лушчыцкі|Іван Лушчыцкі]], беларускі філёзаф
* 1944 — загінуў [[Аўтар:Сяргей Знаёмы|Сяргей Знаёмы]], беларускі пісьменнік, журналіст
* 1955 — памёр [[Аўтар:Лукаш Дзекуць-Малей|Лукаш Дзекуць-Малей]], беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч, перакладчык
&lt;section end=&quot;20&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;21&quot;/&gt;'''21 студзеня'''
* 1818 — нарадзіўся [[Аўтар:Адам Кіркор|Адам Кіркор]], беларускі гісторык, публіцыст, выдавец, краязнавец, літаратуразнавец
* 1870 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Герцэн|Аляксандр Герцэн]], расейскі пісьменнік, публіцыст, філосаф
* 1883 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхал Запольскі|Міхал Запольскі]], беларускі пісьменнік, публіцыст
* 1905 — нарадзілася [[Аўтар:Ванда Васілеўская|Ванда Васілеўская]], польская пісьменніца
* 1940 — загінуў [[Аўтар:Яўхім Кроль|Яўхім Кроль]], беларускі савецкі вайсковы дзеяч
* 1943 — памёр [[Аўтар:Ісак Сербаў|Ісак Сербаў]], беларускі гісторык, этнограф
&lt;section end=&quot;21&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;22&quot;/&gt;'''22 студзеня'''
* 1788 — нарадзіўся [[Аўтар:Джордж Байран|Джордж Байран]], англійскі паэт і драматург
* 1963 — загінуў [[Аўтар:Джон Кенэдзі|Джон Кенэдзі]], амерыканскі палітык
&lt;section end=&quot;22&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;23&quot;/&gt;'''23 студзеня'''
* 1793 — Расія і Прусія падпісалі канвенцыю, паводле якой адбыўся Другі падзел Рэчы Паспалітай
* 1874 — нарадзіўся [[Аўтар:Ян Урбан (1874—1940)|Ян Урбан]], беларуска-польскі рэлігійны дзеяч
* 1878 — нарадзіўся [[Аўтар:Отан Жупанчыч|Отан Жупанчыч]], славенскі пісьменнік
* 1883 — памёр [[Аўтар:Гюстаў Дарэ|Гюстаў Дарэ]], французскі мастак
* 1889 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхаіл Дабрынін|Міхаіл Дабрынін]], беларускі літаратуразнавец
* 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Павел Тычына|Павел Тычына]], украінскі паэт
* 1938 — загінуў [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]], беларускі пісьменнік, публіцыст і палітычны дзеяч
&lt;section end=&quot;23&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;24&quot;/&gt;'''24 студзеня'''
* 1897 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Купрэвіч|Васіль Купрэвіч]], беларускі батанік
* 1922 — [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] напісаў верш «[[Перад будучыняй]]», забаронены ў СССР
&lt;section end=&quot;24&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;25&quot;/&gt;'''25 студзеня'''
* 1804 — нарадзіўся [[Аўтар:Антон Адынец|Антон Адынец]], беларуска-польскі паэт, філарэт
* 1853 — нарадзіўся [[Аўтар:Васіль Вахцераў|Васіль Вахцераў]], расейскі педагог
* 1869 — нарадзіўся [[Аўтар:Адам Гурыновіч|Адам Гурыновіч]], беларускі паэт, фалькларыст, рэвалюцыянер
* 1935 — памёр [[Аўтар:Валяр’ян Куйбышаў|Валяр’ян Куйбышаў]], савецкі партыйны і палітычны дзеяч
* 1938 — памёр [[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]], беларускі грамадска-палітычны і культурны дзеяч, публіцыст
&lt;section end=&quot;25&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;26&quot;/&gt;'''26 студзеня'''
* 1907 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Шапавалаў|Іван Шапавалаў]], беларускі пісьменнік
&lt;section end=&quot;26&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;27&quot;/&gt;'''27 студзеня'''
* 1826 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын|Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын]], расескі пісьменьнік
* 1896 — нарадзілася [[Аўтар:Марта Альтберг|Марта Альтберг]], беларуска-латыская пісьменьніца
* 1900 — нарадзіўся [[Аўтар:Алексантэры Ахола-Вало|Аляксандр Ахола-Вало]], беларуска-фінскі мастак
* 1974 — памёр [[Аўтар:Уладзімір Стэльмах|Уладзімір Стэльмах]], беларускі драматург
&lt;section end=&quot;27&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;28&quot;/&gt;'''28 студзеня'''
* 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксандр Хацкевіч|Аляксандр Хацкевіч]], беларускі савецкі палітычны дзеяч
&lt;section end=&quot;28&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;29&quot;/&gt;'''29 студзеня'''
* 1878 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Самойла|Уладзімір Самойла]], публіцыст, літаратурны крытык, філосаф
* 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Франклін Рузвельт|Франклін Рузвельт]], амерыканскі палітык
* 1884 — нарадзіўся [[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]], беларускі палітычны дзеяч, гісторык, літаратуразнавец, публіцыст
* 1897 — нарадзіўся [[Аўтар:Генадзь Змудзінскі|Генадзь Змудзінскі]], беларускі мастак
* 1929 — памёр [[Аўтар:Жорж Ру (1853—1929)|Жорж Ру]], французскі мастак і ілюстратар
&lt;section end=&quot;29&quot;/&gt;

&lt;section begin=&quot;31&quot;/&gt;'''31 студзеня'''
* 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Алесь Гурло|Алесь Гурло]], беларускі паэт, празаік, перакладчык
* 1929 — памёр [[Аўтар:Ян Карафіят|Ян Карафіят]], чэшскі дзіцячы пісьменнік, святар
&lt;section end=&quot;31&quot;/&gt;</text>
      <sha1>gno4tv76x9ys9gx0spp615jsjdtpxeg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>У вастрозе (Краўцоў)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30895</id>
    <revision>
      <id>289083</id>
      <parentid>109394</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T12:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1177" sha1="hmha16repl7rxl3buhzdv4f3hukcwf7" xml:space="preserve">{{Загаловак
 | назва     = У вастрозе
 | аўтар     = Макар Краўцоў
 | сэкцыя    = Верш
 | крыніца   = Беларускі Дэкляматар, 1928
 | год       = 1928 год
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | анатацыі  = 
}}
{{Верш-пачатак|У вастрозе}}
{{Block center/s}}&lt;poem&gt;
Вее холад ад парога,
Дзень за днём бяжыць.
І ў душы няма ўжо Бога —
Неахвота жыць.
І нашто, каму ўсё гэта?
Я-ж не ліхадзей—
Душа вольная паэта
Была думкаю сагрэта:
{{Абмылка|Вызвваліць|Вызваліць}} людзей.
Людзі-ж цешацца на волі:
„Во, папаўся ён!“
Не палохае ніколі
Іх нішто так мусі болей,
Як лад новых дзён.
&lt;/poem&gt;{{Block center/e}}
{{Верш-канец|Краўцоў Макар}}

[[Катэгорыя:Вершы Макара Краўцова]]
[[Катэгорыя:Турэмная паэзія]]
[[Катэгорыя:Творы 1928 года]]</text>
      <sha1>hmha16repl7rxl3buhzdv4f3hukcwf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беларускі Дэкляматар (1928)/Да Старонкі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30896</id>
    <revision>
      <id>289084</id>
      <parentid>126622</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T12:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1320" sha1="7u1xnsnv9xe4wfnvlqpqsdumqyqn2o1" xml:space="preserve">{{Загаловак
 | назва     = Да Старонкі
 | аўтар     = Уладзіслаў Казлоўскі
 | сэкцыя    = Верш
 | крыніца   = Беларускі Дэкляматар, 1928
 | год       = 1928 год
 | папярэдні = 
 | наступны  = 
 | анатацыі  = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Да Старонкі]].
}}

{{Верш-пачатак|ДА СТАРОНКІ}}
{{Block center/s}}&lt;poem&gt;
Старонка, Родная ты маці!
Калі-ж Ты вырвешся з акоў?
Каб было можна сьвяткаваці
радасьць і волю Тваіх сыноў.
Калі звон Полацкай Сафіі
загудзіць вольна над Табо
і сьцяг наш бел-чырвона-белы
Акрые ўсю Цябе сабой?
Калі распутае Пагоню
дух-рыцар слаўны і сьвяты
й праскача віхрам над Табою,
й голасна крыкне: ўстаць браты
&lt;/poem&gt;{{Block center/e}}
{{Верш-канец|Казлоўшчык}}

[[Катэгорыя:Вершы Уладзіслава Казлоўскага]]
[[Катэгорыя:Патрыятычная паэзія]]
[[Катэгорыя:Творы 1928 года]]</text>
      <sha1>7u1xnsnv9xe4wfnvlqpqsdumqyqn2o1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935).pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>98447</id>
    <revision>
      <id>289125</id>
      <parentid>289020</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T20:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>289125</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3131" sha1="ktlghgjk9dakcrv89z6dzi1484o97vi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Nejurist&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос-канец|п=народніцка|к=-фэдэралістычны}} характар яго, як палітычнага і грамадзкага беларускага дзеяча.

{{Водступ|2|em}}І сапраўды, спатыкаем між іншым там гэткія выражэньні: „O zahrymić nasza (мужыцкая — А. С.) praŭda i jak małanka pralacić pa świecie“… „Ad maskala i panou niema czeho spadziawacisia, bo jany nie wolności a hłumu i zdzierstwa naszeho choczuć… No niedouho jany nas buduć abdziraci, bo my paznali hdzie siła i prauda i budziem wiedać jak rabić treba kab dastać '''ziamlu i wolu'''“ (падкр. — А. С.)&lt;ref&gt;„Mużyckaja Prauda“ Nr. 1.&lt;/ref&gt;… „Kab narod nasz na wiek wiekau byu wolny i szczaśliwy“&lt;ref&gt;„Mużyckaja Prauda“ Nr. 2.&lt;/ref&gt;… „Czaławiek wolny, kali maje kusok swajej ziamli, za katoru ani czynszu i abroku nie płacić, ani panszczyny nia służyć“. „Nam wolnaści treba nie takoj, jakuju nam car schoča daci, no jakuju my sami mużyki pamiż saboju zrobimo“&lt;ref&gt;{{gap|1em}}„{{gap|2em}}„{{gap|2em}}Nr. 3.&lt;/ref&gt;. „U nas adno wuczać pa szkołach, kab ty znau czytaci pa maskousku, a to dla taho, kab ciabie sausim pierarabili na maskala“&lt;ref&gt;{{gap|1em}}„{{gap|2em}}„{{gap|2em}}Nr. 4.&lt;/ref&gt;.

{{Водступ|2|em}}Краю нашага і нашага народу Каліноўскі ў «Muż. Pr.» ніколі не называе польскім, а наадварот заўсёды яго Польшчы проціўстаўляе. Ад Масквы адгараджваецца выразна. З Польшчай, праўда, цалком ня зрывае, разам з ёю кліча народ наш да паўстаньня, але за сваю вольнасьць: „Stańmo družna razom za naszuju wolnaść… A budzie u nas wolnaść, jakoj nia bylo naszym dziedam i baćkam“&lt;ref&gt;{{gap|1em}}„{{gap|2em}}„{{gap|2em}}Nr. 7.&lt;/ref&gt;.

{{Водступ|2|em}}Беларускі народніцкі характар Каліноўскага пацьвярджае такжа і факт яго адносінаў да рэлігіі. Ён у «Muż. Pr.»&lt;ref&gt;{{gap|1em}}„{{gap|2em}}„{{gap|2em}}Nr. 6.&lt;/ref&gt;. горача выступае ў абароне Уніі. І гэта зразумела; праваслаўе было тады, як і цяпер, аружжам маскоўшчыны, а лацінскае каталіцтва аружжам — польскасьці. Адно і другое было сымболем народнага ўціску. Унія-ж - наадварот: гэта была фактычна мужыцкая народная вера, пагарджаная пануючымі, як і сам мужык беларускі.

{{Водступ|2|em}}У іншых беларускіх друках Каліноўскі аказваецца нам яшчэ {{Абмылка|выразьвей|выразьней}}, як беларускі народнік і фэдэралісты. „Kali rąd&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ktlghgjk9dakcrv89z6dzi1484o97vi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Дзянніца (1916). № 6.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>122953</id>
    <revision>
      <id>289129</id>
      <parentid>285078</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T07:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1187</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Дзянніца_(1916)._Узор_4.png|Дзянніца_(1916)._Узор_4.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 3 May 2026.</comment>
      <origin>289129</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4526" sha1="8pdwh2269lfn3l3dfttejh66oukcpyf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Бяздомны&quot;/&gt;{{перанос-канец|п=доб|к=рымі}} сынамі Божымі.

{{Водступ|2|em}}Дзьля гэтага насамперш мусім быць у згодзя між сабой, любіць адзін аднаго — як і кажды сябе самаго. Калі хто на каго крыуду ці гнеу маіць дык сягоньня пїрад заутрашнім вялікім сьвятам усяго гэтага забыцца мусіць на заусьоды і са сваім праціўнікам пагадзіцца мусіць. Вас за усьо благоя ад мяне пірапрашаю усіх; выбачайця мне, і я Вам усьо выбачаю.

{{Водступ|2|em}}Дай Божа надалей каб мы лепі жылі і сусім бяз крыуды i гневу…

{{Водступ|2|em}}Мама заплакала з нечага, а усе дзеці кінуліся у рукі маму і тату цалаваць, а тады абняліся бацькі, разцалаваліся, і селі за яду.

{{Водступ|2|em}}Пачалі з „куцьці“ — з кашы із сытой. А тады пашлі сілядцы із сырой капустай і рыбка, бліны з цэду на алею смажаныя, поліука із грыбамі, кісель журавіновы і кісель аусяны, гэты астатні елі у сот з мьоду мачаючы…

{{Водступ|2|em}}Такія „салодкія“ думкі праляцелі праз галоуку Антося Адамчыкавага, — чуць йон ні аблізнууся, алї апомніушыся — уздыхнуу моцна, і залыпау вачыма каб ні заплакаць.

{{Водступ|2|em}}— Но, — яшчэ раз уздыхнуушы сказау, — дасьць Бог гэтак дрэнна ніколі больш ужо ня будзіць!

{{Калёнтытул|right=''{{Абмылка|В|В.}} Атрахімовіч.''}}

&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;

{{цэнтар| }}&lt;section end=&quot;Бяздомны&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Зіма&quot;/&gt;{{Цэнтар|'''Зіма на вайне'''|памер=100%}}

{{block center/s}}
{{gap|1.5em}}Вые вецїр, галосіць і плачӓ;&lt;br /&gt;
Пад акном гурбы сьнегу узьмяло;&lt;br /&gt;
У полі Божага сьвету ні убачыш;&lt;br /&gt;
З мутным небам злілося сяло.&lt;br /&gt;

{{gap|1.5em}}Посьля ночы стрӓляць перасталі,&lt;br /&gt;
Ні дрыжаць у будынках вуглы,&lt;br /&gt;
І асколкі жалеза і сталі&lt;br /&gt;
Ні зьвїняць сярод мутнай імглы.&lt;br /&gt;

{{gap|1.5em}}Толькі вецїр так злосна, няміла&lt;br /&gt;
Круціць сьнегам, шуміць і раве,&lt;br /&gt;
Завеваіць акопы, дзе сіла&lt;br /&gt;
Дзе уся моць і адвага жыве…&lt;br /&gt;

{{Калёнтытул|right=''Тодар Ч.''}}
{{block center/e}}

&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;

{{цэнтар| }}&lt;section end=&quot;Зіма&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Межкі&quot;/&gt;{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|МЕЖКІ}}.'''|памер=100%}}

{{block center/s}}
Вузкія — як ніткі, зяльоныя — як руць,&lt;br /&gt;
К лесу дзесь дальока, бы каму у дагон, —&lt;br /&gt;
Межачкі лахматыя, рэжучы загон,&lt;br /&gt;
Між ралі пажоуклыя весяла бягуць.&lt;br /&gt;
Там пры касагору, адзе белы плот,&lt;br /&gt;
Здэцца у папярочку, на каслівы крыж,&lt;br /&gt;
Як за іх ты бегам воддаль паглядзіш —&lt;br /&gt;
Збегліся сямйою на руплівы сход.&lt;br /&gt;
Сам пабег бы сдэцца, с межкамі туды —&lt;br /&gt;
Каб быу добра пэуны, што пры леся том&lt;br /&gt;
Ні спаткнуся раптам з новым варагом —&lt;br /&gt;
Мала спадзяванай новае бяды..&lt;br /&gt;

{{Калёнтытул|right=''Ц. Гартны.''}}
{{block center/e}}

&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;

{{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 5.png|100px|center]]}}&lt;section end=&quot;Межкі&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8pdwh2269lfn3l3dfttejh66oukcpyf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289130</id>
      <parentid>289129</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T07:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1187</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Дзянніца_(1916)._Узор_5.png|Дзянніца_(1916)._Узор_5.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 3 May 2026.</comment>
      <origin>289130</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4466" sha1="pkk68f2059skj42c15dcakgnqyc4c05" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Бяздомны&quot;/&gt;{{перанос-канец|п=доб|к=рымі}} сынамі Божымі.

{{Водступ|2|em}}Дзьля гэтага насамперш мусім быць у згодзя між сабой, любіць адзін аднаго — як і кажды сябе самаго. Калі хто на каго крыуду ці гнеу маіць дык сягоньня пїрад заутрашнім вялікім сьвятам усяго гэтага забыцца мусіць на заусьоды і са сваім праціўнікам пагадзіцца мусіць. Вас за усьо благоя ад мяне пірапрашаю усіх; выбачайця мне, і я Вам усьо выбачаю.

{{Водступ|2|em}}Дай Божа надалей каб мы лепі жылі і сусім бяз крыуды i гневу…

{{Водступ|2|em}}Мама заплакала з нечага, а усе дзеці кінуліся у рукі маму і тату цалаваць, а тады абняліся бацькі, разцалаваліся, і селі за яду.

{{Водступ|2|em}}Пачалі з „куцьці“ — з кашы із сытой. А тады пашлі сілядцы із сырой капустай і рыбка, бліны з цэду на алею смажаныя, поліука із грыбамі, кісель журавіновы і кісель аусяны, гэты астатні елі у сот з мьоду мачаючы…

{{Водступ|2|em}}Такія „салодкія“ думкі праляцелі праз галоуку Антося Адамчыкавага, — чуць йон ні аблізнууся, алї апомніушыся — уздыхнуу моцна, і залыпау вачыма каб ні заплакаць.

{{Водступ|2|em}}— Но, — яшчэ раз уздыхнуушы сказау, — дасьць Бог гэтак дрэнна ніколі больш ужо ня будзіць!

{{Калёнтытул|right=''{{Абмылка|В|В.}} Атрахімовіч.''}}

&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;

{{цэнтар| }}&lt;section end=&quot;Бяздомны&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Зіма&quot;/&gt;{{Цэнтар|'''Зіма на вайне'''|памер=100%}}

{{block center/s}}
{{gap|1.5em}}Вые вецїр, галосіць і плачӓ;&lt;br /&gt;
Пад акном гурбы сьнегу узьмяло;&lt;br /&gt;
У полі Божага сьвету ні убачыш;&lt;br /&gt;
З мутным небам злілося сяло.&lt;br /&gt;

{{gap|1.5em}}Посьля ночы стрӓляць перасталі,&lt;br /&gt;
Ні дрыжаць у будынках вуглы,&lt;br /&gt;
І асколкі жалеза і сталі&lt;br /&gt;
Ні зьвїняць сярод мутнай імглы.&lt;br /&gt;

{{gap|1.5em}}Толькі вецїр так злосна, няміла&lt;br /&gt;
Круціць сьнегам, шуміць і раве,&lt;br /&gt;
Завеваіць акопы, дзе сіла&lt;br /&gt;
Дзе уся моць і адвага жыве…&lt;br /&gt;

{{Калёнтытул|right=''Тодар Ч.''}}
{{block center/e}}

&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;

{{цэнтар| }}&lt;section end=&quot;Зіма&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Межкі&quot;/&gt;{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|МЕЖКІ}}.'''|памер=100%}}

{{block center/s}}
Вузкія — як ніткі, зяльоныя — як руць,&lt;br /&gt;
К лесу дзесь дальока, бы каму у дагон, —&lt;br /&gt;
Межачкі лахматыя, рэжучы загон,&lt;br /&gt;
Між ралі пажоуклыя весяла бягуць.&lt;br /&gt;
Там пры касагору, адзе белы плот,&lt;br /&gt;
Здэцца у папярочку, на каслівы крыж,&lt;br /&gt;
Як за іх ты бегам воддаль паглядзіш —&lt;br /&gt;
Збегліся сямйою на руплівы сход.&lt;br /&gt;
Сам пабег бы сдэцца, с межкамі туды —&lt;br /&gt;
Каб быу добра пэуны, што пры леся том&lt;br /&gt;
Ні спаткнуся раптам з новым варагом —&lt;br /&gt;
Мала спадзяванай новае бяды..&lt;br /&gt;

{{Калёнтытул|right=''Ц. Гартны.''}}
{{block center/e}}

&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;

{{цэнтар| }}&lt;section end=&quot;Межкі&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pkk68f2059skj42c15dcakgnqyc4c05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Дзянніца (1916). № 6.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>122968</id>
    <revision>
      <id>289131</id>
      <parentid>285102</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T07:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1187</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Дзянніца_(1916)._Узор_6.png|Дзянніца_(1916)._Узор_6.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 3 May 2026.</comment>
      <origin>289131</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10377" sha1="qiqdp37n1z0vjj440sewkddff9rxqfu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Думкі&quot;/&gt;{{Цэнтар|'''Думкі да граматыкі.'''|памер=140%}}

{{Накіравальная рыса|2em|height=1px}}

{{Цэнтар|6.|памер=100%}}

{{Водступ|2|em}}Дабіваючыся больш-меньш аднальковага спосабу пісаньня па беларуску, маю на мысьлі тоя, што сусім чыста фонэтычна пісаць нельга, бо ні стаець пісьменных знакау, ні стаець літар такіх — каб азначаць тыя ніясныя гаманкі, якія пападаюцца у гутарца. Вотаж прыходзіцца або апушчаць іх са слоу {{Абмылка|пішучы.|пішучы,}} або азначаць, алї як?

{{Водступ|2|em}}Дагэтуль кажды па свойму рабіу, затоя адно і тояжсамая слова чатырмя спосабамі пісалася

{{block center/s}}
{|
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| панакошвау
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падпісвау
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| пакошывау
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падпісывау
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| панакошэвау
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падпісовау
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| панакошавау
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падпісавау.
|}
{{block center/e}}

{{Водступ|2|em}}Найлепшы спосаб пісаньня той, каторы апушчаїць ніясны гамано̀к, бо чытаючы тоя мейсца дзе ністаець літары для ніяснага гаманка кажды здагадаіцца усьожткі як той склад і усьо слова прачытаць.

{{Водступ|2|em}}Алї ніусягды пасуїць да складу апушчаць на пісьме ніясныя гаманкі і прыходзіцца задумляцца — якая больш надаецца літара азначыць такі ці сякі ніясны гамано̀к.

{{Водступ|2|em}}Вотаж майо пракананьня такоя, што ніясныя гаманкі трэба азначаць ні наугад, а памяркаваушыся са спосабам пісаньня іншых падобных слоу, — каб выдабыць посьля удалоя для граматыкі правіла пісьма.

{{Водступ|2|em}}Мяркуючыся так наглїдаїм, што нікаторыя словы напэуна канчаюцца так: — ывау, — івау:

{{block center/s}}
адкрывау ваївау.
{{block center/e}}

{{Водступ|2|em}}Гэта у такіх славах, каторыя у асновя сваей маюць „ы“ ці „і“ (жыць, адкрыць, біць, вайна).

{{block center/s}}
{|
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| &lt;center&gt;Таксама выпадаіць пісаць:&lt;/center&gt;
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| панапльовывау
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| абклеївау
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падкурывау
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| выкроївау
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падпісывау
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| расхвалївау
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| раскладывау
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| пакрыкївау
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падсушывау
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| высьмеївау.
|}
{{block center/e}}

{{Водступ|2|em}}А ось іншыя словы канчаюцца так: — аваць, — авау

{{block center/s}}
{|
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| гадавау
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| гадаваць
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| начавау
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| начаваць
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| галасавау
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| галасаваць.
|}
{{block center/e}}

{{Водступ|2|em}}Адружняць гэтыя ад гэных во як {{Абмылка|трэра|трэба}}:

{{block center/s}}
{|
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падпісаць
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падпісываць
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падпісывау
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падшыць
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падшываць
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падшывау
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падкідаць
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падкідываць
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| падкідывау
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| паіць
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| споіваць
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| споівау
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| гадаваць
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| &lt;center&gt;—&lt;/center&gt;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| гадавау
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| начаваць
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| &lt;center&gt;—&lt;/center&gt;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| начавау
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| закалекаваць
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| &lt;center&gt;—&lt;/center&gt;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| закалекавау
|}
{{block center/e}}

{{Водступ|2|em}}Маючы сабе гэта для нагляду — здаецца ось і разгадка льогкая, нічога мудронага гэта разгадаць. Яно так і сапрауды, — належылася толькі троху прызадумацца і ні былоб гэта такой ніудачы — каб чатырмя спосабамі пісаць адно і тояжсамая слова.

{{Водступ|2|em}}Таксама здаецца льогкай павінна паказацца здагадка — які канчатак
пісаць у славах:

{{block center/s}}
{|
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| бераг
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| паліц
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| перац
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| заїц
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| Павал
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| попїл
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| кужаль
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| месїц
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| катар
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| дзевїр
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| вечар
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| венцір
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| горан
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| човін
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| сьвіран
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| язьмін
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| кубак
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| камінь
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| ганак
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| коцік
|-
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| горак
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| —
|style=&quot;vertical-align:top; text-align: left&quot;| довіг.
|}
{{block center/e}}

{{Водступ|2|em}}Адразу знаць, што калі канцавы склад слова мяккі дык у ім на мейсцу ніяснага мяккага гаманка̀ належыцца пісаць „i“, а калі канцавы склад слова цьворды дык у ім на мейсцу ніяснага гаманка належыцца пісаць „а“.

{{Калёнтытул|right=''Акцьуб.''}}

{{Цэнтар|(Далей будзя).}}

&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;

{{цэнтар| }}&lt;section end=&quot;Думкі&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qiqdp37n1z0vjj440sewkddff9rxqfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124577</id>
    <revision>
      <id>289116</id>
      <parentid>288926</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289116</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7112" sha1="oo4k4j2huwj0tu9kp4p7kdf1uny28q1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;з 1.496.559 дзес. зямлі. Гэта здабытак вясковай буржуазіі — вынік працы
капіталізму, які вырваў глебу з-пад ног старых фэўдалаў-прыгоншчыкаў. Па-першае, яны прымушаны былі экономічным процэсам збываць свае землі буржуазіі, па-другое-ж, рэволюцыя 1905 г. іх вельмі напалохала.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Як расла вясковая буржуазія, можна лепш за ўсё характарызаваць данымі аб набытку зямлі. Так, па беларускім раёне па даным, якія прыведзены ў статыстычным зборніку па сельскай гаспадарцы ў XX в., рост прыватнай уласнасьці сялян па губэрнях Менскай, Віцебскай, Магілеўскай і Смаленскай быў наступны:
{|style=&quot;margin:auto; font-size:83%;&quot;
|style=&quot;vertical-align:top;&quot; |Гады. ||Зямлі{{gap|2em}}&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}т. дз. ||style=&quot;vertical-align:top;&quot; |Процант
|-
|1862{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|1em}}94 ||{{gap|0.5em}}100
|-
|1872{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|0.5em}}130 ||{{gap|0.5em}}138
|-
|1882{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|0.5em}}240 ||{{gap|0.5em}}255
|-
|1892{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|0.5em}}804 ||{{gap|0.5em}}855
|-
|1902{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||1.520 ||1691
|-
|1907{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||1.772 ||1885
|-
|1909{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||1.870 ||1989
|}
{{gap|2.5em}}Такім чынам, годы крызісу 80-90 гадоў былі гадамі, калі вясковая буржуазія асабліва шпарка расьце і прыбірае зямлю да сваіх рук. Годы крызісу спрыялі росту вясковай буржуазіі.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Як ва ўсёй былой Расіі, гэтак сама і на Беларусі галоўная маса
зямель належала дваранству, але капіталістычнае разьвіцьцё выяўлялася менавіта ў тым, што дваранства бязупынна прадавала свае землі, зразумела, за вельмі высокую цану, і зямля ішла ў рукі капіталістаў і буржуазнай верхавіны вёскі. Вось даныя, якія характарызуюць гэты
процэс да 1905 году.
{|style=&quot;font-size:83%; margin:auto&quot;
|colspan=&quot;6&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0&quot; |
|-
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |{{разьбіўка|Губэрні}}
|style=&quot;padding-left:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |Гады
|style=&quot;padding-left:0em; padding-right:0em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |&lt;/center&gt;% дзесяц.&lt;/br&gt;зямлі, належ.&lt;/br&gt;дваранам&lt;/center&gt;
|style=&quot;padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |&lt;center&gt;% зямлі,&lt;/br&gt;належ.&lt;/br&gt;гандляром&lt;/center&gt;
|style=&quot;padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |&lt;center&gt;% зямлі,&lt;/br&gt;належ.&lt;/br&gt;сялянам&lt;/center&gt;
|style=&quot;padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |&lt;center&gt;% зямлі,&lt;/br&gt;належ.&lt;/br&gt;мяшчанам&lt;/center&gt;
|-
|colspan=&quot;6&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0&quot; |
|-
|style=&quot;padding-top:1em; padding-bottom:0em; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |Віцебская{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|2em}}„{{gap|2.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|2em}}„{{gap|2.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

Менская{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|2em}}„{{gap|2.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|2em}}„{{gap|2.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

Магілеўская{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|2em}}„{{gap|2.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

{{gap|2em}}„{{gap|2.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}
|style=&quot;padding-top:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |1877

1887

1905

1877

1887

1905

1877

1887

1905
|style=&quot;padding-top:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |83,5

82,4

60,7

93,1

93,4

76,6

89,4

82,3

60,0
|style=&quot;padding-top:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |5,7

6,6

12,0

4,3

2,7

6,4

3,4

3,6

3,6
|style=&quot;padding-top:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |2,6

4,5

12,1

1,2

1,4

4,6

3,3

8,1

28,0
|style=&quot;padding-top:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |4,5

5,0

6,6

1,3

2,1

1,1

3,2

4,8

6,1
|}
{{gap|2.5em}}Ясна відаць, што дваранства траціць землі; у гэтым і ёсьць кі-
рунак разьвіцьця сельскай гаспадаркі, стаўшай на капіталістычныя рэйкі. Як бачым, тэмп страты зямлі, нязначны да 80 г. XIX ст., набывае большую хуткасьць к рэволюцыі 1905 г. і к 1914 г. робіцца бясспрэчна яшчэ больш хуткім&lt;ref&gt;Статистический справочник по аграрному вопросу в. I, вып. II. Унив
библ. Москва. 1916 г.&lt;/ref&gt;. Зразумела, хто мог купляць землі — гэта былі&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oo4k4j2huwj0tu9kp4p7kdf1uny28q1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124589</id>
    <revision>
      <id>289115</id>
      <parentid>289017</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289115</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7948" sha1="ddxyepca3hinju50u91oocosg4tn7sy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2.5em}}Як бачым, зямлю купляла, галоўным чынам, заможнае сялянства і вясковая буржуазія. Нельга ні ў якім разе думаць, што безьзямельныя першай групы — гэта сапраўды беднякі. Зараз мы падамо даныя, якія абвяргаюць гэта. І зусім дарэмна ўкладальнікі справаздач Пазямельнага сялянскага банку насіліся з гэтымі лічбамі. Бо ў гэту групу заносіліся проста тыя асобы, якія раней земляробствам не займаліся. Пасьля пакупкі зямлі гэтыя „безьзямельныя“ адразу траплялі ў групу кулакоў. Гэта даводзіцца вельмі проста. Калі мы возьмем і паглядзім па гадох, колькі ў сярэднім прыпадае на адну пакупку гэтых безьзямельных, то акажацца:
{|style=&quot;margin:auto; font-size:83%&quot;
|У{{gap|0.5em}} ||1909{{gap|0.5em}}г.{{gap|0.5em}}||прыпадала{{gap|0.5em}}||25,1{{gap|0.5em}}||дзес.
|-
|У ||1910{{gap|0.5em}}г. ||{{gap|2.5em}}„ ||28,2 ||{{gap|1em}}„
|-
|У ||1911{{gap|0.5em}}г. ||{{gap|2.5em}}„ ||45 ||{{gap|1em}}„
|-
|У ||1912{{gap|0.5em}}г. ||{{gap|2.5em}}„ ||45,1 ||{{gap|1em}}„
|-
|У ||1913{{gap|0.5em}}г. ||{{gap|2.5em}}„ ||20,9 ||{{gap|1em}}„
|-
|У ||1914{{gap|0.5em}}г. ||{{gap|2.5em}}„ ||28,5 ||{{gap|1em}}„
|-
|У ||1915{{gap|0.5em}}г. ||{{gap|2.5em}}„ ||38,7 ||{{gap|1em}}„
|}
{{gap|2.5em}}Гэта быў шлях, якім фармавалася сельская буржуазія. У гэтай групе быў валасны пісар, дробны гандляр, мешчанін гораду і г. д. Яны асядалі на зямлю і ў пераважнай большасьці эксплёатавал. батракоў, г. зн. ставілі гаспадарку на капіталістычныя рэйкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Па Магілеўскай губ. 39.902 сялянскіх двары апрача надзельнай мелі прыкупную зямлю. Гэтыя двары, бязумоўна, у сваёй пераважнай большасьці кулацкія гаспадаркі. Яны складалі 14,3% усіх сялянскіх двароў губэрні. Было 20.080 двароў безьзямельных, а колькі было пролетараў з надзелам — пра гэта справачнік земства маўчыць&lt;ref&gt;Календарь-справочник Могилевского земства на 1918 г.&lt;/br&gt;
{{водступ|-1|em}}1. Стат. сбор. России и некотор. иностр. госуд. за 1909—1915 гг.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Такім чынам, пасьля рэволюцыі 1905 году хуткім тэмпам ідзе мобілізацыйны процэс, старыя прыгоньнікі збываюць свае лятыфундыі па надта высокай цане.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Мы ўжо паказалі вышэй, што цэны з канца XIX веку ў Магілеўскай губ. падскочылі ў 7-8 разоў і па гэтай павышанай цане
раскупляла зямлю вясковая буржуазія. Але трэба адзначыць, што, ня гледзячы на хуткі тэмп продажу зямлі, дваранскае земляўладаньне было ўсё-ж такі вельмі значным. Толькі Кастрычнікавая рэволюцыя зьмяла буржуазны лад, а з ім і ўсе перажыткі прыгоньніцтва.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Што вясковая буржуазія расла вельмі хутка пасьля 1905 г. можна яшчэ паказаць на росьце ўкладаў у дзяржаўныя ашчадныя касы.
&lt;center&gt;{{gap|32em}}''Табліца 1.''&lt;/br&gt;'''Пазычкова-ашчадныя касы па Менскай, Віцебскай і Магілеўскай губ.&lt;/center&gt;
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|colspan=&quot;8&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0&quot; |
|-
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |К&lt;/br&gt;1 сту-&lt;/br&gt;дзеня
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 1px&quot; |
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |Земляўласьнікі
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 1px&quot; |{{разьбіўка|Земляробы}}
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 1px&quot; |Усяго наогул
|-
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center;&quot; |Кольк. кніж.
|style=&quot;padding:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |Сума&lt;/br&gt;ўкладзен.&lt;/br&gt;т. р.
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |Кольк. кніж.
|style=&quot;padding:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |Сума&lt;/br&gt;ўкладзен.&lt;/br&gt;т. р.
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |Кольк. кніж.
|style=&quot;padding:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |Сума&lt;/br&gt;ўкладзен.&lt;/br&gt;т. р.
|-
|colspan=&quot;8&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0&quot; |
|-
|1906{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}&lt;/br&gt;1907{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}&lt;/br&gt;1908{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}&lt;/br&gt;1909{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}&lt;/br&gt;1910{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}&lt;/br&gt;1911{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}&lt;/br&gt;1912{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}&lt;/br&gt;1913{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}&lt;/br&gt;1914{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}&lt;/br&gt;1915{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 1px&quot; |
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center;&quot; |2.084&lt;/br&gt;2.414&lt;/br&gt;2.609&lt;/br&gt;3.237&lt;/br&gt;2.628&lt;/br&gt;3.272&lt;/br&gt;2.792&lt;/br&gt;2.856&lt;/br&gt;4.747&lt;/br&gt;2.979
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |{{gap|0em}}625&lt;/br&gt;{{gap|0em}}794&lt;/br&gt;{{gap|0em}}902&lt;/br&gt;1.074&lt;/br&gt;{{gap|0em}}887&lt;/br&gt;1.143&lt;/br&gt;{{gap|0em}}926&lt;/br&gt;1.052&lt;/br&gt;1.252&lt;/br&gt;{{gap|0.7em}}1.250,4
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |{{gap|0.5em}}52.617&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}62.293&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}73.292&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}79.968&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}90.015&lt;/br&gt;102.212&lt;/br&gt;114.969&lt;/br&gt;128.586&lt;/br&gt;134.494&lt;/br&gt;129.266
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |9.313&lt;/br&gt;12.945&lt;/br&gt;15.004&lt;/br&gt;16.428&lt;/br&gt;18.114&lt;/br&gt;20.625&lt;/br&gt;23.347&lt;/br&gt;27.094&lt;/br&gt;28.401&lt;/br&gt;27.389
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |156.608&lt;/br&gt;179.550&lt;/br&gt;196.722&lt;/br&gt;207.599&lt;/br&gt;222.724&lt;/br&gt;258.615&lt;/br&gt;257.820&lt;/br&gt;278.860&lt;/br&gt;289.372&lt;/br&gt;283.792
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |32.345&lt;/br&gt;37.725&lt;/br&gt;40.653&lt;/br&gt;42.588&lt;/br&gt;45.986&lt;/br&gt;50.073&lt;/br&gt;54.076&lt;/br&gt;59.301&lt;/br&gt;61.387&lt;/br&gt;{{gap|0.7em}}67.541,9
|-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ddxyepca3hinju50u91oocosg4tn7sy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124591</id>
    <revision>
      <id>289114</id>
      <parentid>289006</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289114</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6504" sha1="bjmk9xcmxgdnksqkne6obpcqx02ujwz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;званая група „земляробаў“, — гэта, бязумоўна, кулацтва і заможныя групы сялянства рабілі ўклады і накапленьні. Дзяржаўнымі касамі карысталіся ў першую чаргу капіталістычныя вяршкі вёскі. Земляўласьнікі карысталіся больш паважнымі ўстановамі і трымалі свае грошы ў банках, а кулацтва і ўсялякая дробная буржуазія гарадоў і мястэчак рабілі ўклады ў касы. Так, група „земляробаў“ у 1906 г. мела 33,6% усіх кніжак у дзяржаўных ашчадных касах і 28,8% агульнай колькасьці ўсіх укладаў, а ў 1914 годзе на гэту групу прыпадала 46,1% кніжак і 45,7% усіх укладаў. Досыць кінуць вокам на процантныя суадносіны, каб убачыць, якім тэмпам ішло накапленьне ў вясковай буржуазіі. Процант вясковай буржуазіі пакідаў ззаду i агульны рост усіх кніжок і ўкладаў па гэтых трох губэрнях. Сапраўды, калі ў 1906 годзе кніжак вясковай буржуазіі было — 52.617, то ў 1915 г. ужо 129.266, у адносных лічбах гэта — 100—245%. Іншымі словамі, колькасьць кніжок узрасла амаль у 2&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; разы. Калі на гэту групу ў 1906 г. маем укладаў 9.313.000 руб., то ў 1915 г. ужо 27.389.000 руб. у адносных лічбах — {{абмылка|100.294|100—294%}}. Іншымі словамі, уклады за гэтыя 9 год вырасьлі амаль утрая. Гэта ў той час, калі наогул усе кніжкі па трох губэрнях вырасьлі толькі ў 1,8 раз, а ўклады — толькі ў 2 разы. Але ня толькі вырасьлі кніжкі і ўклады; трэба адзначыць, што апошнія зрабіліся больш значнымі. Так, калі ў 1905 годзе на 1 кніжку групы „земляробаў“ прыпадала 177 руб., то ў 1915 г. ужо 212 руб. Такім чынам, вывад ясны — пасьля рэволюцыі 1905 г. хутка ідзе рост вясковай буржуазіі і адбываецца ня толькі колькаснае яе павялічэньне, але і пэўная концэнтрацыя багацьця: багаты робіцца яшчэ больш моцным і заможнейшым за кошт зьбядненьня асноўных мас. Тут яшчэ трэба адзначыць, што і на імпэрыялістычнай вайне вясковая буржузія добра „падработала“, але гэта патрабуе асобнага дасьледваньня і на гэтым мы ня спынімся.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Але калі багацела буржуазія, калі на адным полюсе вёскі награмаджалася багацьце, то на другім яшчэ хутчэй расла галеча і пролетарызацыя сялянства. Экономічны процэс рыў глыбокую прорву ў самым вясковым грамадзтве. І калі постаць пана кідала цень на клясавыя супярэчнасьці ў вёсцы, калі ўсё сялянства прымала ўдзел у аграрным руху, то сталыпінская рэформа не магла не праясьняць клясавых адносін у самой вёсцы, не магла не навучыць многаму шырокіх сялянскіх мас. Змаганьне з прыгоньнікам панам усяго сялянства
пераплятаецца разам са змаганьнем супроць новага пана-кулака — іншы раз у вельмі складаны ўзор.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Пасьля рэволюцыі 1905 году хуткім тэмпам адбываўся процэс
дыфэрэнцыяцыі сялянства, прычым сялянства ўсё больш выходзіла ў рады пролетарызаванага. Так у Магілеўскай губ. к 1917 г. было 20.080 безьзямельных двароў, а колькі было батракоў з надзелам? Пра гэта, бязумоўна, статыстыка маўчыць.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Згодна з конскімі перапісамі ад 1901 да 1912 гг., бясконных сялянскіх гаспадарак было:
{|style=&quot;font-size:83%; margin:auto&quot;
|{{gap|1em}}{{разьбіўка|Губэрні}}
|1901 г.&lt;ref&gt;Статистика Рос. империи, LV. Петербург, 1902 г.&lt;/ref&gt;
|{{gap|1em}}1912 г.&lt;ref&gt;Там-жа, т. LXXXLLL, Петроград, 1914 г.&lt;/ref&gt;
|-
|Магілеўская{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}
|&lt;center&gt;11,7&lt;/center&gt; ||&lt;center&gt;{{gap|1em}}12,8&lt;/center&gt;
|-
|Віцебская{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}
|&lt;center&gt;14,1&lt;/center&gt; ||&lt;center&gt;{{gap|1em}}20,3&lt;/center&gt;
|-
|Менская{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}
|&lt;center&gt;21,3&lt;/center&gt; ||&lt;center&gt;{{gap|1em}}21,3&lt;/center&gt;
|-
|Горадзенская{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}
|&lt;center&gt;25,9&lt;/center&gt; ||&lt;center&gt;{{gap|1em}}22,2&lt;/center&gt;
|-
|Віленская{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}
|&lt;center&gt;12,4&lt;/center&gt; ||&lt;center&gt;{{gap|1em}}25,3&lt;/center&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bjmk9xcmxgdnksqkne6obpcqx02ujwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124592</id>
    <revision>
      <id>289113</id>
      <parentid>289009</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:16:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289113</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5521" sha1="kjk3mybhvheeh98h2d30xnrnag2t77u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2.5em}}Малюнак досыць рэзкі — 20% бясконных двароў, г. зн. амаль
чыстых вясковых пролетараў. Што-ж становіць сабой беларуская вёска і якава была яе дыфэрэнцыяцыя, на падставе адных конскіх перапісаў бяз даных аб гаспадарцы і наёмнай працы меркаваць досыць цяжка. Але ўсё-ж ткі возьмем даныя вайскова-конскіх перапісаў, паданыя Доўнар-Запольскім, апрацаваўшы іх іншым спосабам. Возьмем групу бясконных двароў і складзем з групаю меўшых па аднаму каню, а за
групу заможных двароў будзем лічыць меўшых трох коняй і больш. Пры такой групоўцы атрымліваецца вельмі характэрны малюнак, які паказвае распластаваньне беларускае вёскі. Вось даныя на 6 губ. разам са Смаленскай.
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|&lt;center&gt;{{разьбіўка|Групы}}&lt;/center&gt; ||1893-1894 г.{{gap|1em}} ||1900 г.{{gap|1em}} ||1912 г.
|-
|1.{{gap|0.5em}}Бясконных і з адным канём{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.&lt;/br&gt;2.{{gap|0.5em}}3 двума коньмі{{gap|1.3em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.&lt;/br&gt;3.{{gap|0.5em}}З трыма і больш{{gap|2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.
|&lt;center&gt;54,3&lt;/br&gt;25,9&lt;/br&gt;19,8&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt;58,6&lt;/br&gt;24,4&lt;/br&gt;17&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt;67,6&lt;/br&gt;21,7&lt;/br&gt;10,7&lt;/center&gt;
|}
{{gap|2.5em}}Як бачым, беларуская вёска рэзка раскалолася на два полюсы. На адным 67,6% батракоў, беднаты і маламоцнага сялянства, на другім — 10,7% вясковай буржуазіі і кулакоў, прыбраўшых ня толькі купленую зямлю сваіх аднавяскоўцаў, але і надзельную. Процант вясковай буржуазіі ў 1912 годзе быў куды большы. Зьмяншэньне шматконных гаспадарак якраз падкрэсьлівае рэзкую дыфэрэнцыяцыю беларускай вёскі, і гэтае зьмяншэньне выклікалася цэлым радам прычын, як, напрыклад, увядзеньнем сельска-гаспадарчых машын у гаспадарках вясковых кулакоў, а таксама заменай малых слабасільных коняй мясцовай пароды лепшымі па якасьці.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Доўнар-Запольскі робіць зусім процілеглы вывад, што нібы зьмяншалася кулацтва, што выкрывае цалкам буржуазны твар данага вучонага. Для зьмяншэньня коняй былі свае прычыны, пра якія гаварыў яшчэ Ленін у „Разьвіцьці капіталізму“, аналізуючы матар‘ял вайскова-конных перапісаў 1891—1900 гг.:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Усё сялянства ўцалку стала бядней на коні. І колькасьць і процант шматконных зьменшыўся. З аднаго боку, гэта знамянуе, відавочна, заняпад усяе сялянскае гаспадаркі ў Эўропейскай Расіі. З другога боку, нельга забывацца, што ў Расіі лік коняй у сельскай гаспадарцы ненормальна вялікі ў стасутку да культурнай плошчы. У дробна-сялянскай краіне гэта і не магло быць іначай. Зьмяншэньне ліку коняй зьяўляецца, такім чынам, да пэўнай ступені аднаўленьнем нормальных адносін рабочай жывёлы да колькасьці пахаці ''ў сялянскай буржуазіі''“ (падкрэсьлена Леніным)&lt;ref&gt;Ленін У. І. т. II, выд. 2, стар. 104.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Гэтае зьмяншэньне, як бачым, паказвае на рэзкую дыфэрэнцыяцыю беларускай вёскі, на пэўную концэнтрацыю і нарастаньне багацьця ў заможных кулакоў, якія жылі за кошт зьбядненьня шырокіх сялянскіх мас. Такім чынам, вясковая буржуазія і кулацтва концэнтруюць у сваіх руках і зямлю прыкупную і сялянскія надзелы і рэзка адасабняюцца ў асобную клясавую групу.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Возьмем яшчэ адну крыніцу — статыстыку земляўладаньня 1905 г. — і паглядзімо на разьмеркаваньне надзельнай зямлі ўнутры сялянства.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kjk3mybhvheeh98h2d30xnrnag2t77u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124593</id>
    <revision>
      <id>289112</id>
      <parentid>289022</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289112</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10323" sha1="mtaygja5kwdu0kh28hkq7jdmgrlp7si" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2.5em}}Вось даныя ў процантных суадносінах&lt;ref&gt;Статистика землевладения 1905 г.&lt;/ref&gt;:
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|colspan=&quot;15&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0&quot; |
|-
|rowspan=&quot;2&quot;; colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{разьбіўка|Групы}}
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 1px&quot; |
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |Магілеўская
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 1px&quot; |Віцебская
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 1px&quot; |Менская
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 1px&quot; |Віленская
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 1px&quot; |Горадзенск.
|-
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center;&quot; |%&lt;/br&gt;двар.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;зям.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;двар.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;зям.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;двар.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;зям.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;двар.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;зям.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;двар.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;зям.
|-
|colspan=&quot;15&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0&quot; |
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-top:1em; padding-bottom:0em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0&quot; |Да{{gap|0.5em}}5 дзес.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}

{{gap|0.5em}}„{{gap|1em}}5—10 дзес.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}

{{gap|0.5em}}„{{gap|1em}}10—15{{gap|0.5em}}„{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}

{{gap|0.5em}}„{{gap|1em}}15 і б.{{gap|1em}}„{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}
| style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 1px&quot; |
| style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;&quot; |9,7

69,4

18,5

2,4
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |4{{gap|0.7em}}

64,8

25,9

15,3
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |2,5

47,5

35,8

14,2
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |0,6

34,3

36,3

28,8
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |12,3

61,8

14,7

11,2
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |5,4

49,5

19,6

25,5
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |3,1

31,5

28,8

36,6
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |0,7

16,7

27,5

55,1
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |4,6

10,4

31,3

53,7
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |0,4

5,2

24{{gap|0.7em}}

70,4
|-
|style=&quot;width:30px;&quot; |
|colspan=&quot;15&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0&quot; |
|-
|
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-bottom:0.5em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{разьбіўка|Усяго}}{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 1px&quot; |
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|}
{{gap|2.5em}}Ясна, што калі-б мы ведалі прыкупную зямлю побач з надзельнай па дварох, а такой у сялянскай буржуазіі была досыць значная колькасьць, то гэтыя суадносіны былі-б іншымі. Але і гэтыя даныя, узятыя разам з данымі конскіх перапісаў, сьведчаць аб рэзкай дыфэрэнцыяцыі вёскі. Нават надзельныя землі яшчэ да сталыпінскіх законаў, ня гледзячы на ўсякія забароны аб продажы, пераходзяць у рукі заможнікаў і кулакоў. Вазьмеце Віленскую і Горадзенскую губэрні. Там гэты процэс выяўляецца надта рэзка. Нават па гэтых даных мы бачым, што вёска раскалолася і сярэднія групы ўжо не зьяўляюцца самымі вялікімі. Дзе тут непарушная нацдэмаўская цэльнасьць беларускае вёскі? Толькі ідэолёгі вясковага кулацтва пры савецкай уладзе ў сваіх політычных контррэволюцыйных мэтах сьвядома заплюшчвалі вочы на гэты процэс распластаваньня сялянства і словамі „працоўны земляроб“ імкнуліся прыкрыць свой сапраўдны буржуазна-рэстаўратарскі твар.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Разьвіцьцё капіталізму і хуткая пролетарызацыя сялянства выкідалі з вёскі шмат непатрэбных ёй рабочых рук. І на беларускай вёсцы зьяўляецца вялікая яўная і скрытая перанаселенасьць. Пасьля рэволюцыі 1905 году адбываецца асабліва моцны адліў на фабрыкі і заводы, галоўным-жа чынам у далёкім перасяленьні шукае паратунку сялянства сярэдняе ў Сібір і іншыя часткі імпэрыі, а таксама ідзе
адліў і ў далёкую Амэрыку. На Беларусі батракоў і вясковага паўпролетарыяту была вельмі значная колькасьць. Так Бондар і Паніматка вызначаюць колькасьць батракоў на Беларусі перад вайной у 200 тыс.&lt;ref&gt;Бондар и Паниматка. Сельхоз. Белоруссии на путях социалист. реконст. Сельхоз ГИЗ, Москва, Лен. 1931 г., стар. 7.&lt;/ref&gt;,
В. Шчарбакоў-жа — у 300 тыс. чалавек&lt;ref&gt;Шчарбакоў В. К. Кастрычніцкая рэволюцыя на Беларусі. БДВ, Менск, стар. 9.&lt;/ref&gt;. Калі мы возьмем ня толькі сельска-гаспадарчых рабочых, а і сялянства, меўшае кавалак зямлі, але працаваўшае ў экономіі ці адыходзіўшае на старану, напрыклад, на поўдзень, то мусім прызнаць, што больш сапраўднай будзе лічба т. Шчарбакова. Так, калі мы возьмем надзельнае земляўладаньне па статыстыцы 1905 г., то па 5 губ. гаспадарак да 5 дзес. было 56.247. Калі-ж мы возьмем лік бясконных двароў за 1901 i 1912 год, то ўбачым колёсальны рост бясконных гаспадарак і двароў. Усё гэта сьведчыць, што у XX ст. на Беларусі вельмі хуткім тэмпам пайшла дыфэрэнцыяцыя&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mtaygja5kwdu0kh28hkq7jdmgrlp7si</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289117</id>
      <parentid>289112</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289117</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10323" sha1="sv1819k28awsfyoh9plfwe4fpje8bq8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2.5em}}Вось даныя ў процантных суадносінах&lt;ref&gt;Статистика землевладения 1905 г.&lt;/ref&gt;:
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|colspan=&quot;15&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0&quot; |
|-
|rowspan=&quot;2&quot;; colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{разьбіўка|Групы}}
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 1px&quot; |
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |Магілеўская
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 1px&quot; |Віцебская
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 1px&quot; |Менская
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 1px&quot; |Віленская
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 1px&quot; |Горадзенск.
|-
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center;&quot; |%&lt;/br&gt;двар.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;зям.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;двар.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;зям.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;двар.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;зям.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;двар.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;зям.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;двар.
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px&quot; |%&lt;/br&gt;зям.
|-
|colspan=&quot;15&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0&quot; |
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-top:1em; padding-bottom:0em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0&quot; |Да{{gap|0.5em}}5 дзес.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}

{{gap|0.5em}}„{{gap|1em}}5—10 дзес.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}

{{gap|0.5em}}„{{gap|1em}}10—15{{gap|0.5em}}„{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}

{{gap|0.5em}}„{{gap|1em}}15 і б.{{gap|1em}}„{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}
| style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 1px&quot; |
| style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;&quot; |9,7

69,4

18,5

2,4
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |4{{gap|0.7em}}

64,8

25,9

15,3
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |2,5

47,5

35,8

14,2
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |0,6

34,3

36,3

28,8
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |12,3

61,8

14,7

11,2
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |5,4

49,5

19,6

25,5
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |3,1

31,5

28,8

36,6
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |0,7

16,7

27,5

55,1
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |4,6

10,4

31,3

53,7
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |0,4

5,2

24{{gap|0.7em}}

70,4
|-
|style=&quot;width:30px;&quot; |
|colspan=&quot;15&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0&quot; |
|-
|
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-bottom:0.5em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{разьбіўка|Усяго}}{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 1px&quot; |
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-left:0.5em; vertical-align:middle; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |100
|}
{{gap|2.5em}}Ясна, што калі-б мы ведалі прыкупную зямлю побач з надзельнай па дварох, а такой у сялянскай буржуазіі была досыць значная колькасьць, то гэтыя суадносіны былі-б іншымі. Але і гэтыя даныя, узятыя разам з данымі конскіх перапісаў, сьведчаць аб рэзкай дыфэрэнцыяцыі вёскі. Нават надзельныя землі яшчэ да сталыпінскіх законаў, ня гледзячы на ўсякія забароны аб продажы, пераходзяць у рукі заможнікаў і кулакоў. Вазьмеце Віленскую і Горадзенскую губэрні. Там гэты процэс выяўляецца надта рэзка. Нават па гэтых даных мы бачым, што вёска раскалолася і сярэднія групы ўжо не зьяўляюцца
самымі вялікімі. Дзе тут непарушная нацдэмаўская цэльнасьць беларускае вёскі? Толькі ідэолёгі вясковага кулацтва пры савецкай уладзе ў сваіх політычных контррэволюцыйных мэтах сьвядома заплюшчвалі вочы на гэты процэс распластаваньня сялянства і словамі „працоўны земляроб“ імкнуліся прыкрыць свой сапраўдны буржуазна-рэстаўратарскі твар.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Разьвіцьцё капіталізму і хуткая пролетарызацыя сялянства выкідалі з вёскі шмат непатрэбных ёй рабочых рук. І на беларускай вёсцы зьяўляецца вялікая яўная і скрытая перанаселенасьць. Пасьля рэволюцыі 1905 году адбываецца асабліва моцны адліў на фабрыкі і заводы, галоўным-жа чынам у далёкім перасяленьні шукае паратунку сялянства сярэдняе ў Сібір і іншыя часткі імпэрыі, а таксама ідзе
адліў і ў далёкую Амэрыку. На Беларусі батракоў і вясковага паўпролетарыяту была вельмі значная колькасьць. Так Бондар і Паніматка вызначаюць колькасьць батракоў на Беларусі перад вайной у 200 тыс.&lt;ref&gt;Бондар и Паниматка. Сельхоз. Белоруссии на путях социалист. реконст. Сельхоз ГИЗ, Москва, Лен. 1931 г., стар. 7.&lt;/ref&gt;,
В. Шчарбакоў-жа — у 300 тыс. чалавек&lt;ref&gt;Шчарбакоў В. К. Кастрычніцкая рэволюцыя на Беларусі. БДВ, Менск, стар. 9.&lt;/ref&gt;. Калі мы возьмем ня толькі сельска-гаспадарчых рабочых, а і сялянства, меўшае кавалак зямлі, але працаваўшае ў экономіі ці адыходзіўшае на старану, напрыклад, на поўдзень, то мусім прызнаць, што больш сапраўднай будзе лічба т. Шчарбакова. Так, калі мы возьмем надзельнае земляўладаньне па статыстыцы 1905 г., то па 5 губ. гаспадарак да 5 дзес. было 56.247. Калі-ж мы возьмем лік бясконных двароў за 1901 i 1912 год, то ўбачым колёсальны рост бясконных гаспадарак і двароў. Усё гэта сьведчыць, што у XX ст. на Беларусі вельмі хуткім тэмпам пайшла дыфэрэнцыяцыя&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sv1819k28awsfyoh9plfwe4fpje8bq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124595</id>
    <revision>
      <id>289111</id>
      <parentid>289025</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289111</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6059" sha1="t6r8eqv0vy9kqi494wwe9gx0dhttqf9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;сялянства, асабліва-ж пасьля рэволюцыі 1905 году; сталыпіншчына, бязумоўна, гэтаму спрыяла. Вось даныя аб бясконных дварох у абсолютных лічбах:
{|style=&quot;font-size:83%; margin:auto&quot;
|colspan=&quot;2&quot; |&lt;center&gt;{{разьбіўка|Губерні}}&lt;/center&gt; ||{{gap|0.5em}}1901 г. ||{{gap|1.5em}}1912 г.
|-
| colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-top:1em&quot; |Віленская{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}&lt;/br&gt;Віцебская{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}&lt;/br&gt;Горадзенская{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}&lt;/br&gt;Менская{{gap|0.3em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}&lt;/br&gt;Магілеўская{{gap|1.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}
| style=&quot;padding-top:1em; padding-left:0.5em;&quot; |17.479&lt;/br&gt;21.926&lt;/br&gt;40.986&lt;/br&gt;43.365&lt;/br&gt;21.556
| style=&quot;padding-top:1em; padding-left:1.5em&quot; |44.192&lt;/br&gt;33.846&lt;/br&gt;40.840&lt;/br&gt;52.457&lt;/br&gt;26.098
|-
|style=&quot;width:100px;&quot; |
|colspan=&quot;3&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |
|-
|
|Усяго{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. ||145.312{{gap|0.5em}} ||{{gap|1.0em}}197.433
|}
{{gap|2.5em}}Такім чынам, у 1912 годзе мы маем ужо больш двухсот тысяч батракоў і вясковай беднаты. Ясна, што годы вайны процэс дыфэрэнцыяцыі і згаленьня сялянства пайшоў яшчэ хутчэй. Маса сялянскіх гаспадарак бяднела і выходзіла ў рады вясковай беднаты, і нам думаецца, што лічба, паданая т. Шчарбаковым у 300 тыс., зьяўляецца зусім рэальнай, а мо‘ нават крыху зьменшанай.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}У гэтыя часы з беларускай вёскі ідзе масавы адліў у гарады ў шахты, на фабрыкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Так, па Магілеўскай губ. было выдана пашпартоў:
{|style=&quot;font-size:83%; margin:auto&quot;
|1896 г.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}&lt;/br&gt;1913 г.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}
|style=&quot;text-align:right;&quot; |88.936&lt;/br&gt;106.103
|}
{{gap|2.5em}}Па Віцебскай губ. адыходнікаў было:
{|style=&quot;font-size:83%; margin:auto&quot;
|1901 г.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}&lt;/br&gt;1905 г.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}&lt;/br&gt;1907 г.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}
|style=&quot;text-align:left;&quot; |30.177{{gap|0.5em}}чалавек&lt;/br&gt;35.761{{gap|2.5em}}„&lt;/br&gt;41.501{{gap|0.5em}}чалавек&lt;ref&gt;Дудкоў Д. А. Сталыпінская рэформа ў Віцебскай губ. БАН, 1931 г., стар. 33.&lt;/ref&gt;
|}
{{gap|2.5em}}Калі ў першым з паказаных гадоў большасьць была выдана
трохмесячных пашпартоў і гадовыя складалі толькі &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; частку агульнае колькасьці, то ў 1913 г. гадавых было выдана 91 проц. Па некаторых валасьцёх колькасьць выданых пашпартоў перавышае колькасьць двароў, як, напрыклад, Забялышынскай Клімавіцкага павету, Стараюркавіцкай, Папоўскай Гомельскага павету. Корэспандэнт Магілеўскага губ. земства піша аб вялікім адыходзе сялянства на шахты і плянтацыі: „От отхода пустеют хозяйства. Молодые уходят, а старикам хоть в рог труби“&lt;ref&gt;Могилевская губ. в 1913 г., изд. Мог. губ. земства.&lt;/ref&gt;. Маса сялянства разьвіцьцём капіталізму на вёсцы скідалася ў рады вясковага пролетарыяту, які прагне ў горад на фабрыку, адкуль прыносіць назад у вёску рэволюцыйныя настроі ды ідэі. Губарнатарскія справаздачы ня раз зазначаюць на рост „хуліганства“, непаважаньне духавенства і г. д. з боку прыйшоўшай з заработкаў сялянскай моладзі. Настроены па-народніцку корэспондэнт Магілеўскага земства пускаецца ў народніцкія разважаньні аб некарыснасьці адыходу на заработкі і г. д., але мы мусім адзначыць прогрэсыўную ролю адыходаў, рваўшых патрыярхальную захалуснасьць і забітасьць селяніна. Ленін яшчэ ў „Разьвіцьці капіталізму ў Расіі“ аб гэтым пісаў:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Адыход у гарады павышае грамадзянскую асобу селяніна, вызваляе яго ад тэй прорвы патрыярхальных і асабістых адносін залежнасьці і станавасьці, якія такія моцныя па вёсках“&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. III, стар. выд. 2, 450.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Каб ясьней уявіць сабе тое змаганьне, што разгарнулася між
рознымі прапластаваньнямі сялянства на вёсцы і агульным змаганьнем&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t6r8eqv0vy9kqi494wwe9gx0dhttqf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124596</id>
    <revision>
      <id>289110</id>
      <parentid>289026</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289110</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6212" sha1="5cncantyz09wxjxuv85b3op5z40pot7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;усяго сялянства супроць памешчыцкай экономіі, нам трэба крыху спыніцца на гаспадарцы — як панскай, так і заможна-кулацкай.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Надзвычай важнае пытаньне — гэта пытаньне аб разьвіцьці і капіталізацыі маёнтку на Беларусі. У якіх конкрэтных формах прасякаў
капіталізм і які процэс выклікаў ён у памешчыцкім маёнтку? Ці далёка ў сэнсе якасным і колькасным прасунулася капіталізацыя апошняга — гэта вельмі важныя проблемы, якія яшчэ абсолютна ня высьветлены ў беларускай экономіцы, ня гледзячы на цэлы рад прац (Смоліча,
Доўнар-Запольскага). У гэтых працах няма нават пастаноўкі пытаньня аб двух кірунках разьвіцьця сельскай гаспадаркі і аб змаганьні гэтых шляхоў, але затое маем цэлы рад глыбака няправільных і шкодных
палажэньняў. Так, Доўнар-Запольскі зусім сур‘ёзна тлумачыць „аб исконных привычках белорусса“ да ўласнай зямлі, аб працоўных гаспадарках да 100 дзесяцін г. д.&lt;ref&gt;Довнар-Запольский — „Народное хозяйство“ (за дакладнасьць статыс. у Д.-3. не адказваем).&lt;/ref&gt;. Між іншым і ЦСУ у сваім зборніку,
выданым у 1925 годзе, гаспадаркі ў 50 і 100 дзес. таксама лічыць працоўнымі. Гэта нічым няпрыкрытая кулацкая ўстаноўка, якая знайшла сабе месца ў органе ЦСУ і якая маскуецца словам працоўны. Вось, што пісаў Ленін аб гэтым слове:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Слова працоўны ня мае ніякага політыка-экономічнага сэнсу і ўкосна ўводзіць у памылку. Яно пазбаўлена сэнсу, бо пры ўсякіх грамадзкіх укладах гаспадаркі дробны земляроб, працуе і пры рабстве, і пры прыгоньніцтве, і пры капіталізьме. Слова „працоўны“ ёсьць пусты выраз, дэклямацыя бяз зьместу, якая захоўвае выгоднае для аднэй толькі буржуазіі ''зьмяшэньне'' самых розных грамадзкіх укладаў гаспадаркі. Слова „працоўны“ ўводзіць у памылку, ашуквае публіку, бо яно ''намякае'' на адсутнасьць наёмнай працы“&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. XVII, выд. 2, стар. 586.&lt;/ref&gt; (падкрэсьлена Леніным). Капіталізацыя маёнтку, бязумоўна, была, і яе толькі ня хоча бачыць Доўнар-Запольскі. Сапраўды ня можна-ж па аднэй Несьвіскай экономіі князя Радзівіла, ды ўласна і не экономіі, а па звычках і традыцыях панскага дому, рабіць вывад аб гаспадарцы ўсіх паноў. З памешчыцкай гаспадаркай адбываўся досыць складаны процэс. Рэволюцыя 1905 году вельмі напалохала паноў і яны выкінулі на рынак досыць многа зямлі. Але ні ў якім разе нельга думаць, што дваранства гэта нешта бяззубае, якое не вядзе і не ўсьведамляе сваіх клясавых інтарэсаў, якраз наадварот, — капіталізаваны маёнтак памешчыка моцна наступае на сялянскія масы, сталыпінская рэформа імкнецца правесьці ломку старога земляўладаньня па-памешчыцку. Політыка Сталыпіна, як гэта было паказана ў ацэнцы яе Леніным, была наскрозь дваранскай. Ня трэба забывацца, што рэакцыйным урадам былі даны ўсе магчымасьці, каб закаваць пры соцыяльна-экономічных умовах, якія зьмяніліся, дваранскае земляўладаньне — шырокі крэдыт, надзвычайна выгодны продаж зямлі, — аб чым вельмі клапаціўся Сялянскі банк, непамерна ўздуваючы цэны і г. д. Але экономічны процэс разьвіваўся не на карысьць прыгоньнікам. Капіталізм вельмі вымагаў ломкі пасьледкаў прыгоньніцтва, i дваранства траціць свае землі. 90-ыя годы былі вельмі няспрыяючымі для разьвіцьця сельскай гаспадаркі і для капіталізацыі прыгоньніцкага маёнтку, з прычыны аграрнага крызісу, захапіўшага ў свае
абцугі Эўропу і былую Расію. У гэты час мы маем узмоцнены продаж маёнткаў памешчыкамі. Разьвёртваецца спэкуляцыя зямлёй, а дзеля таго, што ў так званым „Северо-западном крае“ ня ўсе катэгорыі&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5cncantyz09wxjxuv85b3op5z40pot7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124599</id>
    <revision>
      <id>289109</id>
      <parentid>289029</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289109</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6916" sha1="hev2vbb9h2iz6fuscagltn926pycsf2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|colspan=&quot;7&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0&quot; |
|-
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{разьбіўка|Губэрні}}
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 1px&quot; |
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |% закладзенай зямлі ўсёй&lt;/br&gt;прыватнай уласнасьці
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px&quot; |
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-left:1.5em; padding-right:1.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |Доўг на 1 дзесяціну
|-
| style=&quot;padding-top:1em; padding-bottom:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0&quot; |1894 г.
| style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |1912 г.
| style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0&quot; |1894 г.
| style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |1912 г.
|-
|colspan=&quot;7&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0&quot; |
|-
|style=&quot;padding-top:1em&quot;|Смаленская{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}

Віцебская{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}

Віленская{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}

Менская{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}

Магілеўская{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}

Горадзенская{{gap|0.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}
| style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 1px&quot; |
|style=&quot;padding-left:2.5em; padding-top:1em&quot; |31

47,3

44,7

58

47,8

53
|style=&quot;padding-left:2.5em; padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |53

59

66

64

60

68
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |
|style=&quot;padding-left:2.5em; padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |18,04

10,35

20,76

9,24

14,95

24,40
|style=&quot;padding-left:2.0em; padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |39

32

33

22

36

42
|}
{{gap|2.5em}}Такім чынам запазычанасьць значна вырасла ў XX сталецьці: ад паловы да &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; усёй прыватна-ўласьніцкай зямлі было ў закладзе і гэта ў годы спрыяючай рыначнай коньюнктуры.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Гэта лепшы паказьнік, з аднаго боку, адсталасьці лятыфундый,
якія часамі жылі толькі за кошт эксплёатацыі ўсялякіх прыгоньніцкіх
перажыткаў, з другога-ж боку, гэта паказьнік і капіталізацыі маёнтку, — браліся крэдыты і, каб паставіць гаспадарку па-капіталістычнаму, рабіліся значныя ўкладаньні капіталу ў сельскую гаспадарку. Няправільна думка Доўнар-Запольскага, што на Беларусі ня было высока-капіталізаваных маёнткаў. Гэта патрэбна Д.-3., каб давесьці, што толькі кулацтва і буржуазія можа як сьлед паставіць і організаваць па-капіталістычнаму гаспадарку. З другога боку, няправільна і палажэньне Пічэты Ў. І., што беларускі аграры паставіў гаспадарку па-капіталістычнаму&lt;ref&gt;Пічэта Ў. І. Клясавыя супярэчнасьці напярэдадні рэволюцыі. Зборнік „Беларусь“ 1924 г., стар. 37.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Бязумоўна, ня ўсе маглі прыстасавацца і наладзіць высока-капіталістычную гаспадарку, ня трэба забывацца на шматлікія перажыткі
прыгоньніцтва. Нельга разглядаць панскую гаспадарку як нешта адзінае, монолітнае, што знаходзіцца ў адным і тым-же стане. Тут патрэбны дыфэрэнцыяваны падыход. Зразумела, што былі панскія гаспадаркі высока-капіталістычныя, а яшчэ больш было такіх, дзе скрыжоўваліся элемэнты капіталістычныя з абломкамі фэўдалізму.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Да самай рэволюцыі Кастрычніка праіснавалі гэтыя перажыткі і толькі яна (Кастрычнікавая рэволюцыя) жалезнай мятлой зьмяла пасьледкі прыгоньніцкіх перажыткаў, разам пахавала і ўладу буржуазіі. Капіталістычныя адносіны яшчэ задоўга да рэволюцыі 1905 г. панавалі ў сельскай гаспадарцы на Беларусі, і толькі перажыткі прыгоньніцтва затрымалі разьвіцьцё капіталізму, надзвычайна ўскладняючы процэс разьвіцьця.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Была вельмі на Беларусі разьвіта і пашырана арэнда.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Што-ж станавіла сабою гэта арэнда? Мы ўжо падавалі тут „скаргі“ губарнатара Пільца, што большасьць маёнткаў знаходзіцца ў закладзе і арэндзе, што самі памешчыкі не вядуць гаспадаркі. Мы мусім адзначыць, што арэнда маёнткаў была ўсякага роду — ад тыпова-капіталістычнай да простага перажытку фэўдалізму. Падамо некалькі {{перанос пачатак|прыкла|даў}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hev2vbb9h2iz6fuscagltn926pycsf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124609</id>
    <revision>
      <id>289108</id>
      <parentid>289047</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:11:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289108</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7762" sha1="byhs4wg83p116y3dxo1zbq5jc6hcgeg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;вакольным сялянам з трэцяга, чацьвертага снопу, а таксама і сенажаці, такім чынам, як павукі смакталі сокі з сялянскай масы. У. І. Ленін у „Разьвіцьці капіталізму ў Расіі“ Менскую і Віленскую губэрні залічаў да гаспадарак з капіталістычнай сыстэмай, а Магілеўскую і Віцебскую — да мяшаных. Ясна, што ў XX сталецьці капіталізм яшчэ больш глыбока захапіў сельскую гаспадарку. Вельмі пашыраецца капіталістычная арэнда, на кожным кроку сустракаецца „немец“, які, узяўшы зямлю ў арэнду, організуе гаспадарку за ўласны кошт. Але, бязумоўна, поплеч існуюць усякага роду і перажыткі фэўдалізму. Ніякая статыстыка ня ўлічала панскае гаспадаркі, канторы з кнігамі і докумантамі амаль цалкам зьнішчаны ў часы рэволюцыі. Што гэта так, што капіталістычная арэнда была пашырана, можна праілюстраваць такімі-сякімі
данымі. Так, паводле выбарчых сьпісаў у земскую ўправу, у 1911 годзе маёнткаў у Менскай губ., меўшых прадпрыемствы, было 91. Разьмяркоўваюцца яны так:
{|style=&quot;font-size:83%; margin:auto&quot;
|Па{{gap|0.5em}}&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}„&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}„
|Менскаму пав. — 60&lt;/br&gt;Навагрудскаму пав. — 30&lt;/br&gt;Барысаўскаму пав. — 1
|}
{{gap|2.5em}}Можа здацца дзіўным, чаму так мала, калі адных сьпірытусавых
бравароў у 1911 годзе ў Менскай губ. было 229 ды піўных 151. Справа ў тым, што ў гэтыя сьпісы трапілі толькі прадпрыемствы тых уласьнікаў маёнткаў, якія самі вялі гаспадарку і мелі прадпрыемствы. Падамо даныя&lt;ref&gt;Выбарч. сьпісы Зем. Управ. на 1911 г.&lt;/ref&gt;, з якіх можна зрабіць досыць цікавыя вывады.
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|colspan=&quot;7&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0&quot; |
|-
|colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px&quot; |Кошт&lt;/br&gt;прадпрыемства
|style=&quot;padding:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |Колькі&lt;/br&gt;маёнткаў
|style=&quot;padding:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |{{разьбіўка|Сума}}
|style=&quot;padding:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |Дзес.&lt;/br&gt;зямлі
|style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |Кошт&lt;/br&gt;аднаго прад-&lt;/br&gt;прыемства&lt;/br&gt;ў сярэднім
|style=&quot;padding:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |Дзес. зямлі&lt;/br&gt;на 1 маёнт.
|-
|colspan=&quot;7&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot;; style=&quot;padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |Да 5 тыс. руб.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

Ад 5 да 25 тыс. руб.

Ад 25 да 50 тыс. р.

50 і больш.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}
|style=&quot;padding-top:1em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |40

33

{{gap|0.5em}}8

10
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |83.005

465.539

303.177

833.971
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |21.958

99.067

10.980

48.820
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |2.075

14.103

37.897

83.397
|style=&quot;padding-top:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |548

3.002

1.362

4.882
|-
|style=&quot;width:30px;&quot; |
|colspan=&quot;7&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0&quot; |
|-
|
|style=&quot;padding-top:0.5em; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |Усяго{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}
|style=&quot;padding-top:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |91
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:1em; vertical-align:middle; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |1.685.892
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:1em; vertical-align:middle; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |180.825
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:1em; vertical-align:middle; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |18.526
|style=&quot;padding-top:0.5em; padding-right:1em; vertical-align:middle; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px&quot; |1.987
|}
{{gap|2.5em}}Па-першае, найбольш капіталізаваны маёнткі ад 200 да 500 дзесяцін. Гэтае палажэньне даўно ўстаноўлена і знаходзіць сабе падмацаваньне яшчэ і тут. У значных лятыфундыях хоць і знаходзім буйныя
прадпрыемствы, але затое радзей. Найбольш прадпрыемстваў у Менскім павеце — 60, паводле сьпісаў выбаршчыкаў усяго маёнткаў у ім налічваецца.
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|
|colspan=&quot;2&quot; |&lt;center&gt;Групы&lt;/center&gt;
|
|Кольк. маёнткаў
|{{gap|2em}}Дзесяцін зямлі
|-
|&lt;center&gt;Ад&lt;/br&gt;„&lt;/br&gt;„&lt;/br&gt;„&lt;/br&gt;„&lt;/center&gt;
| style=&quot;text-align:right;&quot; |15{{gap|0.9em}}—{{gap|0.9em}}50&lt;/br&gt;50{{gap|0.5em}}да{{gap|0.5em}}200&lt;/br&gt;200{{gap|1em}}„{{gap|0.5em}}500&lt;/br&gt;500{{gap|0.5em}}„ 1000&lt;/br&gt;1000 і больш
|style=&quot;vertical-align:top;&quot; |дзес.&lt;/br&gt;{{gap|1em}}„&lt;/br&gt;{{gap|1em}}„&lt;/br&gt;{{gap|1em}}„
|style=&quot;text-align:right;&quot; |{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.&lt;/br&gt;{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.&lt;/br&gt;{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.&lt;/br&gt;{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.&lt;/br&gt;{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.
| style=&quot;padding-right:2em; text-align:right;&quot; |1.358&lt;/br&gt;344&lt;/br&gt;94&lt;/br&gt;45&lt;/br&gt;34
| style=&quot;padding-right:2em; text-align:right;&quot; |{{gap|1em}}34.771&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;/br&gt;33.071&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;/br&gt;28.897{{gap|1.2em}}&lt;/br&gt;31.373&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;/br&gt;134.919{{gap|1.2em}}
|-
|
|
|colspan=&quot;5&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |
|-
|
|
|colspan=&quot;5&quot;; style=&quot;padding-top:0.5em;&quot; |{{разьбіўка|Усяго}}{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|3.0em}}1.875{{gap|4.5em}}263.032&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>byhs4wg83p116y3dxo1zbq5jc6hcgeg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124617</id>
    <revision>
      <id>289107</id>
      <parentid>289064</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289107</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5839" sha1="c0jw6obhyrnr2r2jfsddqcb37de25d4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2.5em}}Уся маемасьць прыведзенага маёнтку была ацэнена ў 1915 годзе ў 233.568 рублёў. Але ёсьць маёнткі і з большай сумай ацэнкі. Мы мусім адзначыць, што гэтыя ацэнкі, зразумела, зроблены па ўздутым цэнам, а мажліва, што і ў апісаньні тое-сёе дадана для павялічэньня сумы ацэнкі.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Побач з найноўшымі сельска-гаспадарчымі машынамі існуе самая дзікая эксплёатацыя па маёнткам. Вельмі часта наймаюць на працу абяцаючы „залатыя горы“, а потым ставяць у немагчымыя ўмовы працы. Напрыклад, у маёнтку Сеньніца пад Менскам гаспадарку вядзе сам пан, але, відаць, умовы працы батракоў былі немагчымымі, і да гэтага пана не жадалі ісьці на работу. Прыказчык памешчыка Турчынскага ў Рагачэўскім павеце Магілеўскай губ. наняў дзесяць дзяўчат на працу, — іх, відаць, проста ашукалі, наабяцалі вельмі многа і яны падпісалі кабальную умову. Іх эксплёатавалі самым бязьлітасным спосабам. Якімсьці чынам ім удалося падаць скаргу на пана Турчынскага менскаму губарнатару. Першы раз за такую спробу яны былі зьбіты
пад горадам нагайкамі, і пан Турчынскі іх вярнуў назад. Але ўсё-такі заява іх трапіла ў губарнатарскую канцылярыю. З гэтай скаргі відаць, што наймаючы дзяўчат, ім абяцалі заплаціць за 7 месяцаў па 50 рублёў, даваць харчы, памяшканьне для адпачынку, мыла для бялізны і г. д. На справе аказалася, што іх прымушалі працаваць ад 4 гадзін раніцы да позьняга вечара, не давалі перапынку на абед, памяшканьне было настолькі цеснае, што нельга было павярнуцца, ня было часу памыць бялізну і г. д. Чым, скажэце, гэты дагавора — а ў ім так і сказана: працаваць з усходу да заходу сонца — розьніцца ад такога-ж пункту беларускіх панскіх інвэнтароў XVII стагодзьдзя&lt;ref&gt;Мен. Гіст. Арх. Канц. губ-ра № 613, 1913 г.&lt;/ref&gt;?&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Як тыповую ілюстрацыю цікава прадставіць адну фігуру юнкера,
надзвычайна колёрытную — Вайніловіча Густава; маёнтак яго Гулевічы знаходзіўся ў Слуцкім павеце. У 1913 годзе пан скардзіўся губарнатару, што прыстаў не абараняе яго ад сялян, што ў яго маёнтку адбываецца аграрны рух і што ён не адказвае за тое, што яго застрэляць альбо ён застрэліць каго. Земскі начальнік дае гэтаму пану такую характарыстыку:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Бывший почетный мировой судья Густав Львович Вайнилович,
человек весьма невоздержанный, ''с крестьянами не признает никакой другой расправы кроме нагайки и угрозы револьвером'', даже в том случае, если кто является к нему за получением следуемой с него платы за работу или по векселю, никому долгов платить не желает… ''Наём людей производит по письменным условиям, причем они так составлены исключительно в интересах его, чтобы никому не платить''“
(курсіў мой — К. К.).&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Маёнтак Гулевічы ўпіраецца ў самую вёску Заняведамку з боку сяліб і абкружае яе цесным колцам з усіх бакоў так, што сялянскі выган знаходзіцца ў сярэдзіне маёнтку. Ясна, што бываюць патравы, і на падставе гэтага прыстаў Маторын (якога, зразумела, ні ў якім выпадку ня можам западозрыць у спачуваньні сялянству) піша:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Если бывают случаи потрав, то горе тому пастуху, который
пасет скот, он должен или спасаться бегством, или его ждет жестокая расправа“.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Прыстаў прыводзіць прыклад — у жніўні месяцы панам быў зьбіты да няпрытомнасьці 8-гадовы хлопчык Якаў Паляшук, і Маторын заўважае:&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c0jw6obhyrnr2r2jfsddqcb37de25d4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124620</id>
    <revision>
      <id>289106</id>
      <parentid>289070</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:09:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289106</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5763" sha1="o5m7gqfkpo4io6rj378tkx0g1k3snkm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2.5em}}„Вайнилович еще жалуется на массовое нападение со стороны
крестьян деревни Заневедомки, этих, по истине, несчастных жертв ''подлого пана'' (падкрэсьлена сінім алоўкам у канцылярыі губарнатара). Когда он проезжает по деревне в свой фольварок, то все прячутся, зная сумазбродный характер этого самодура, почему-то именующего себя „русским офицером“ и ездившего вооруженным шашкою, револьвером и нагайкой“&lt;ref&gt;Мен. Гіст. Арх. Канц. губ-ра № 613, 1913 г.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Фігура даволі характарная, і характарыстыка дана вельмі яскравая, каб што-небудзь да яе дадаваць. Капіталізм у сельскай гаспадарцы нішчыць дабрабыт памешчыка, і вось пан-прыгоншчык усімі мерамі імкнецца ўтрымацца на глебе, якая ўцякае ў яго з-пад ног. Адсюль самыя рознастайныя формы эксплёатацыі батракоў і навакольнага сялянства. Такім чынам, мы маем надзвычайны пераплёт капіталістычных элемэнтаў з перажыткамі прыгоньніцтва. Усё гэта клалася вялікім цяжарам на бядняцка-серадняцкую частку сялянства, становішча якой было нясьцерпным. Ленін у артыкуле „Да пытаньня аб каштарысе Мін. Земляроб.“ у 1914 годзе аб перажытках пісаў наступнае:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Гэты журнал („Русская Мысль“ — К. К.) у выглядзе выключэньня
сказаў праўду і прывёў даныя, дасканалыя даныя аб распаўсюджанасьці ў Расіі такіх зьяў, як ''спольшчына і зімовая наёмка''. І колькі-ж сялян знаходзіцца ў гэтым прыгонным, кабальным, рабскім становішчы?“ (Цытата з журналу). „Па мясцовым весткам у паўдзённа-заходнім раёне па некаторым даным „абавязаных“ двароў налічвалася к вясьне 1913 году… да 48 проц., па Магілеўскай губэрні — да 52 проц., па Чарнігаўскай — да 56 проц.!“&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Заўважце: гэта гаворыцца аб вясьне 1913 году! Гэта пасьля ўраджаю 1912 году! Гэта ў часе тых надзвычайных быццам бы посьпехаў!“&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. XVII, выд. 2, стар. 396.&lt;/ref&gt; (Курсіў і клічнікі Леніна — К.К.). Памешчык эксплёатаваў сялянства, трымаў яго ў кабале, дзякуючы перажыткам фэўдалізму,
якія былі ўзаконены рэформай 1861 году. Кабальная арэнда зямлі, спольшчына — былі вельмі пашыранай зьявай на Беларусі, прычым апошняе носіць характар перажытку прыгону. Так Ленін, крытыкуючы Валынскага за яго артыкул, падкрэсьлівае спольныя засевы сялян пры параўнаньні з пасевамі на ўласнай зямлі, „яны складаюць 21% у цэнтральных губэрнях, 42% у прыазёрных, 68% у ''паўночна-заходніх!'' А спольныя пакосы — 50% у цэнтральных і 110—185 проц. прыазёрных, заволскіх і паўночна-заходніх!“ (Чытай — беларускіх. Падкрэсьлена мною — К. К.)&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. XVII, выд. 2, стар. 397.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Гэткім чынам на Беларусі асабліва была пашырана спольшчына з трэцяга снопу, з чацьвертага і г. д.; аб сенажацях і гаварыць ня прыходзіцца: пры лютым зямельным голадзе літаральна кожная вёска арэндавала сенажаці, выганы і прытым на самых кабальных умовах. Гэтыя формы арэнды ёсьць нішто іншае, як простыя перажыткі паншчыны. Ленін у тым-жа артыкуле цытуе названы журнал:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„У некаторых выпадках (у Менскай і Чарнігаўскай губэрнях у асаблівасьці), апрача аплаты зямлі паловай ураджаю, а сенажаці дзьвума трацінамі, спольшчык ''абавязваецца 1-2 тыднямі бясплатнай працы ў экономіі, часьцей за ўсё з канём ці з падлеткам''“. Ленін далей заўважае: „Ці-ж гэта ня чысьцейшая паншчына, ці-ж гэта&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o5m7gqfkpo4io6rj378tkx0g1k3snkm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аўтар:Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын</title>
    <ns>102</ns>
    <id>124624</id>
    <revision>
      <id>289085</id>
      <timestamp>2026-06-07T12:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Пра аўтара |Імёны            = Міхаіл |Прозвішча        = Салтыкоў-Шчадрын |Варыянты імёнаў  =  |Выява            = Kramskoj - saltykov-schedrin.jpg |ДН               = 15 (27) студзеня 1826 |Месца нараджэння = Спас-Угал, Калязінскі павет, Цьвярская губэрня, Расейская імпэрыя |ДС               = 28 красаві...»</comment>
      <origin>289085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1701" sha1="p98kpp3vzib2wcn60r4wapaur2jawaa" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
|Імёны            = Міхаіл
|Прозвішча        = Салтыкоў-Шчадрын
|Варыянты імёнаў  = 
|Выява            = Kramskoj - saltykov-schedrin.jpg
|ДН               = 15 (27) студзеня 1826
|Месца нараджэння = Спас-Угал, Калязінскі павет, Цьвярская губэрня, Расейская імпэрыя
|ДС               = 28 красавіка (10 траўня) 1889
|Месца смерці     = Санкт-Пецярбург, Расейская імпэрыя
|Апісанне         = расейскі пісьменьнік
|Іншае            = 
|Вікіпедыя        = Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын
|Вікіпедыя2       = Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын
|Вікіцытатнік     = 
|Вікісховішча     = Category:Mikhail Yevgrafovich Saltykov-Shchedrin
|Вікіліўр         = 
|ЭСБЕ             = 
|Google           = 
|Катэгорыя        = Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын
|Першая літара прозвішча = С
}}

== Творы ==
{{Усе творы}}

* [[Хрыстова ноч]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Макар Краўцоў|Макар Краўцоў]]'' // [[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/8|№8 (60)]]}}

{{PD-old}}

[[Катэгорыя:Рускія аўтары]]
[[Катэгорыя:Рускія празаікі]]
[[Катэгорыя:Журналісты]]
[[Катэгорыя:Сатырыкі]]
[[Катэгорыя:Аўтары XIX стагоддзя]]</text>
      <sha1>p98kpp3vzib2wcn60r4wapaur2jawaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124625</id>
    <revision>
      <id>289086</id>
      <timestamp>2026-06-07T12:15:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «не старажытнае прыгоннае гаспадараньне?“&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. ХVІІ, выд. 2, стар. 398.&lt;/ref&gt;. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.)&lt;/br&gt; {{gap|2.5em}}Адной з прычын аграрных хваляваньняў на Беларусі ў некаторых мясцох была кабальная арэнда. Так, 2 сьнежня 1905 году ў экономію братоў С...»</comment>
      <origin>289086</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6028" sha1="7cy78az0tn663afrxydejdioee5lwgb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;не старажытнае прыгоннае гаспадараньне?“&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. ХVІІ, выд. 2, стар. 398.&lt;/ref&gt;. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.)&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Адной з прычын аграрных хваляваньняў на Беларусі ў некаторых
мясцох была кабальная арэнда. Так, 2 сьнежня 1905 году ў экономію братоў Сьвіда — Флёрыяна і Станіслава — зьявіўся натоўп сялян-арандатараў у 30-40 чалавек у іх маёнтак Главіна Барысаўскага павету. Уварваўшыся ў дом, арандатары патрабавалі выдачы ім назад контрактаў. У лістападзе 1905 году ў маёнтку Ваньковіча таксама зьявіўся
натоўп арандатараў і патрабаваў назад контракты і некаторыя з арандатараў-сялян зараз-жа іх спалілі. Акруговы суд, які судзіў сялян-арандатараў памешчыка Сьвіды, мусіў перагледзець контракты і прызнаў, што „Контракты были крайне стеснительны для крестьян“&lt;ref&gt;МГА Акруговы суд, зьвязка 819, справа № 28925.&lt;/ref&gt;. Адзін з падсудных — Сацукевіч — у сваіх паказаньнях на судзе заяўляў, што ўмовы арэнды былі надзвычайна „стеснительны и тяжелы“. Арандатары нават павінны былі, апрача таго, што працавалі ў экономіі
бясплатна, плаціць пошліну ў 5 кап. з пуда сена, праданага на старану. Нам удалося знайсьці даныя контракты і мы прывядзем іх некаторыя пункты.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Гэтыя контракты былі заключаны ў 1898 годзе, 1902 г. і ў далейшыя гады. Так, контракт 1898 году ад 11 красавіка быў заключаны з Адамовічам на 7 год на ўчастак у 12&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; дзес. зямлі. Увесь контракт скадаецца з 18 параграфаў. Так, арандатар Адамовіч мусіў у першы год арэнды ўносіць па 30 руб., а ў іншыя гады па 40 руб. і гэтая
плата мусіла ўносіцца 2 разы ў год за кожную палову году наперад (пар. 4). Незалежна ад платы грашыма арандатар быў абавязаны вотчыньніку (гэтак і напісана ў контракце — К. К.): а) штогодна зжынаць самага лепшага жыта па 1 маргу, пачынаючы з 1899 году, і ставіць па 8 касцоў да 20 ліпня, б) у апошні год арэнды ўспахаць 2 дзес. да 20 верасьня пад будучы яравы засеў, г) малоць свой хлеб выключна на Гаранскім млыне (панскім, зразумела, — К. К.), д) вывозіць свой гной толькі пад засеў жыта, пакідаючы частку яго пад свой гарод; рамантаваць будынкі, прычым строга агаворана, якія будынкі і чым іх крыць і г. д. з) выконваць абавязкі палявога вартаўніка — забіраць жывёлу на сенакосах і землях вотчыньніка і яму даносіць аб усіх віноўных у патравах. Калі-ж арандатар ня будзе выконваць гэтага пункту, то з таго часу дзейнасьць контракту спыняецца і пан мае права выкінуць арандатара з сядзібы, ж) трымаць на арандаваным
участку ня менш 5 штук буйной рагатай жывёлы ці дробнай, лічачы па тры штукі на кожную буйнаю адзінку, і ўсю гэтую жывёлу ня выводзіць да канца контракту і да канчатковага разьліку з вотчыньнікам; за невыкананьне гэтага пункту арандатар абавязваецца выплачваць за кожную адсутную адзінку па 5 руб., з) пры расчыстцы лесу арандатар ня мае права распараджацца зрубленым лесам, ён зьяўляецца ўласнасьцю пана, лес-жа, годны на тавар, арандатар абавязваецца падвесьці да ракі Бярэзіны, прычым пан абавязваецца заплаціць па 5&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; руб. за лясны сажань годных для чыгункі дроў,
прычым у такім сажні мусіць быць 16 шурак (гэта мізэрная плата пры такім аб‘ёме сажню?). Арандатар абавязваецца глядзець за ўсякага роду ўдоб‘ямі і бараніць іх ад розных „злоумышленников“. Для гашэньня пажару ў лесе арандатар абавязваецца зьяўляцца з усёй сям‘ёй, к) злоўленых на патравах, на кражы лесу і іншых {перанос пачатаканец|злачын|ствах}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7cy78az0tn663afrxydejdioee5lwgb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289099</id>
      <parentid>289086</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T14:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289099</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6030" sha1="pdbqgg7uzqzjhcrzph5v9djauohgnh1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;не старажытнае прыгоннае гаспадараньне?“&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. ХVІІ, выд. 2, стар. 398.&lt;/ref&gt;. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.)&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Адной з прычын аграрных хваляваньняў на Беларусі ў некаторых
мясцох была кабальная арэнда. Так, 2 сьнежня 1905 году ў экономію братоў Сьвіда — Флёрыяна і Станіслава — зьявіўся натоўп сялян-арандатараў у 30-40 чалавек у іх маёнтак Главіна Барысаўскага павету. Уварваўшыся ў дом, арандатары патрабавалі выдачы ім назад контрактаў. У лістападзе 1905 году ў маёнтку Ваньковіча таксама зьявіўся
натоўп арандатараў і патрабаваў назад контракты і некаторыя з арандатараў-сялян зараз-жа іх спалілі. Акруговы суд, які судзіў сялян-арандатараў памешчыка Сьвіды, мусіў перагледзець контракты і прызнаў, што „Контракты были крайне стеснительны для крестьян“&lt;ref&gt;МГА Акруговы суд, зьвязка 819, справа № 28925.&lt;/ref&gt;. Адзін з падсудных — Сацукевіч — у сваіх паказаньнях на судзе заяўляў, што ўмовы арэнды былі надзвычайна „стеснительны и тяжелы“. Арандатары нават павінны былі, апрача таго, што працавалі ў экономіі
бясплатна, плаціць пошліну ў 5 кап. з пуда сена, праданага на старану. Нам удалося знайсьці даныя контракты і мы прывядзем іх некаторыя пункты.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Гэтыя контракты былі заключаны ў 1898 годзе, 1902 г. і ў далейшыя гады. Так, контракт 1898 году ад 11 красавіка быў заключаны з Адамовічам на 7 год на ўчастак у 12&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; дзес. зямлі. Увесь контракт скадаецца з 18 параграфаў. Так, арандатар Адамовіч мусіў у першы год арэнды ўносіць па 30 руб., а ў іншыя гады па 40 руб. і гэтая
плата мусіла ўносіцца 2 разы ў год за кожную палову году наперад (пар. 4). Незалежна ад платы грашыма арандатар быў абавязаны вотчыньніку (гэтак і напісана ў контракце — К. К.): а) штогодна зжынаць самага лепшага жыта па 1 маргу, пачынаючы з 1899 году, і ставіць па 8 касцоў да 20 ліпня, б) у апошні год арэнды ўспахаць 2 дзес. да 20 верасьня пад будучы яравы засеў, г) малоць свой хлеб выключна на Гаранскім млыне (панскім, зразумела, — К. К.), д) вывозіць свой гной толькі пад засеў жыта, пакідаючы частку яго пад свой гарод; рамантаваць будынкі, прычым строга агаворана, якія будынкі і чым іх крыць і г. д. з) выконваць абавязкі палявога вартаўніка — забіраць жывёлу на сенакосах і землях вотчыньніка і яму даносіць аб усіх віноўных у патравах. Калі-ж арандатар ня будзе выконваць гэтага пункту, то з таго часу дзейнасьць контракту спыняецца і пан мае права выкінуць арандатара з сядзібы, ж) трымаць на арандаваным
участку ня менш 5 штук буйной рагатай жывёлы ці дробнай, лічачы па тры штукі на кожную буйнаю адзінку, і ўсю гэтую жывёлу ня выводзіць да канца контракту і да канчатковага разьліку з вотчыньнікам; за невыкананьне гэтага пункту арандатар абавязваецца выплачваць за кожную адсутную адзінку па 5 руб., з) пры расчыстцы лесу арандатар ня мае права распараджацца зрубленым лесам, ён зьяўляецца ўласнасьцю пана, лес-жа, годны на тавар, арандатар абавязваецца падвесьці да ракі Бярэзіны, прычым пан абавязваецца заплаціць па 5&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; руб. за лясны сажань годных для чыгункі дроў,
прычым у такім сажні мусіць быць 16 шурак (гэта мізэрная плата пры такім аб‘ёме сажню?). Арандатар абавязваецца глядзець за ўсякага роду ўдоб‘ямі і бараніць іх ад розных „злоумышленников“. Для гашэньня пажару ў лесе арандатар абавязваецца зьяўляцца з усёй сям‘ёй, к) злоўленых на патравах, на кражы лесу і іншых {{перанос пачатаканец|злачын|ствах}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pdbqgg7uzqzjhcrzph5v9djauohgnh1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289100</id>
      <parentid>289099</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T14:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289100</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6022" sha1="g4pqoxj2hlxgu33k5xnjj3xrzuh2d0s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;не старажытнае прыгоннае гаспадараньне?“&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. ХVІІ, выд. 2, стар. 398.&lt;/ref&gt;. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.)&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Адной з прычын аграрных хваляваньняў на Беларусі ў некаторых
мясцох была кабальная арэнда. Так, 2 сьнежня 1905 году ў экономію братоў Сьвіда — Флёрыяна і Станіслава — зьявіўся натоўп сялян-арандатараў у 30-40 чалавек у іх маёнтак Главіна Барысаўскага павету. Уварваўшыся ў дом, арандатары патрабавалі выдачы ім назад контрактаў. У лістападзе 1905 году ў маёнтку Ваньковіча таксама зьявіўся
натоўп арандатараў і патрабаваў назад контракты і некаторыя з арандатараў-сялян зараз-жа іх спалілі. Акруговы суд, які судзіў сялян-арандатараў памешчыка Сьвіды, мусіў перагледзець контракты і прызнаў, што „Контракты были крайне стеснительны для крестьян“&lt;ref&gt;МГА Акруговы суд, зьвязка 819, справа № 28925.&lt;/ref&gt;. Адзін з падсудных — Сацукевіч — у сваіх паказаньнях на судзе заяўляў, што ўмовы арэнды былі надзвычайна „стеснительны и тяжелы“. Арандатары нават павінны былі, апрача таго, што працавалі ў экономіі
бясплатна, плаціць пошліну ў 5 кап. з пуда сена, праданага на старану. Нам удалося знайсьці даныя контракты і мы прывядзем іх некаторыя пункты.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Гэтыя контракты былі заключаны ў 1898 годзе, 1902 г. і ў далейшыя гады. Так, контракт 1898 году ад 11 красавіка быў заключаны з Адамовічам на 7 год на ўчастак у 12&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; дзес. зямлі. Увесь контракт скадаецца з 18 параграфаў. Так, арандатар Адамовіч мусіў у першы год арэнды ўносіць па 30 руб., а ў іншыя гады па 40 руб. і гэтая
плата мусіла ўносіцца 2 разы ў год за кожную палову году наперад (пар. 4). Незалежна ад платы грашыма арандатар быў абавязаны вотчыньніку (гэтак і напісана ў контракце — К. К.): а) штогодна зжынаць самага лепшага жыта па 1 маргу, пачынаючы з 1899 году, і ставіць па 8 касцоў да 20 ліпня, б) у апошні год арэнды ўспахаць 2 дзес. да 20 верасьня пад будучы яравы засеў, г) малоць свой хлеб выключна на Гаранскім млыне (панскім, зразумела, — К. К.), д) вывозіць свой гной толькі пад засеў жыта, пакідаючы частку яго пад свой гарод; рамантаваць будынкі, прычым строга агаворана, якія будынкі і чым іх крыць і г. д. з) выконваць абавязкі палявога вартаўніка — забіраць жывёлу на сенакосах і землях вотчыньніка і яму даносіць аб усіх віноўных у патравах. Калі-ж арандатар ня будзе выконваць гэтага пункту, то з таго часу дзейнасьць контракту спыняецца і пан мае права выкінуць арандатара з сядзібы, ж) трымаць на арандаваным
участку ня менш 5 штук буйной рагатай жывёлы ці дробнай, лічачы па тры штукі на кожную буйнаю адзінку, і ўсю гэтую жывёлу ня выводзіць да канца контракту і да канчатковага разьліку з вотчыньнікам; за невыкананьне гэтага пункту арандатар абавязваецца выплачваць за кожную адсутную адзінку па 5 руб., з) пры расчыстцы лесу арандатар ня мае права распараджацца зрубленым лесам, ён зьяўляецца ўласнасьцю пана, лес-жа, годны на тавар, арандатар абавязваецца падвесьці да ракі Бярэзіны, прычым пан абавязваецца заплаціць па 5&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; руб. за лясны сажань годных для чыгункі дроў,
прычым у такім сажні мусіць быць 16 шурак (гэта мізэрная плата пры такім аб‘ёме сажню?). Арандатар абавязваецца глядзець за ўсякага роду ўдоб‘ямі і бараніць іх ад розных „злоумышленников“. Для гашэньня пажару ў лесе арандатар абавязваецца зьяўляцца з усёй сям‘ёй, к) злоўленых на патравах, на кражы лесу і іншых {{перанос пачатак|злачын|ствах}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g4pqoxj2hlxgu33k5xnjj3xrzuh2d0s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289105</id>
      <parentid>289100</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289105</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6019" sha1="hdm5jfek7oofvaxhb0lsoq42nq4461j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;не старажытнае прыгоннае гаспадараньне?“&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. XVII, выд. 2, стар. 398.&lt;/ref&gt;. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.)&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Адной з прычын аграрных хваляваньняў на Беларусі ў некаторых
мясцох была кабальная арэнда. Так, 2 сьнежня 1905 году ў экономію братоў Сьвіда — Флёрыяна і Станіслава — зьявіўся натоўп сялян-арандатараў у 30-40 чалавек у іх маёнтак Главіна Барысаўскага павету. Уварваўшыся ў дом, арандатары патрабавалі выдачы ім назад контрактаў. У лістападзе 1905 году ў маёнтку Ваньковіча таксама зьявіўся
натоўп арандатараў і патрабаваў назад контракты і некаторыя з арандатараў-сялян зараз-жа іх спалілі. Акруговы суд, які судзіў сялян-арандатараў памешчыка Сьвіды, мусіў перагледзець контракты і прызнаў, што „Контракты были крайне стеснительны для крестьян“&lt;ref&gt;МГА Акруговы суд, зьвязка 819, справа № 28925.&lt;/ref&gt;. Адзін з падсудных — Сацукевіч — у сваіх паказаньнях на судзе заяўляў, што ўмовы арэнды былі надзвычайна „стеснительны и тяжелы“. Арандатары нават павінны былі, апрача таго, што працавалі ў экономіі
бясплатна, плаціць пошліну ў 5 кап. з пуда сена, праданага на старану. Нам удалося знайсьці даныя контракты і мы прывядзем іх некаторыя пункты.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Гэтыя контракты былі заключаны ў 1898 годзе, 1902 г. і ў далейшыя гады. Так, контракт 1898 году ад 11 красавіка быў заключаны з Адамовічам на 7 год на ўчастак у 12&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; дзес. зямлі. Увесь контракт скадаецца з 18 параграфаў. Так, арандатар Адамовіч мусіў у першы год арэнды ўносіць па 30 руб., а ў іншыя гады па 40 руб. і гэтая плата мусіла ўносіцца 2 разы ў год за кожную палову году наперад (пар. 4). Незалежна ад платы грашыма арандатар быў абавязаны вотчыньніку (гэтак і напісана ў контракце — К. К.): а) штогодна зжынаць самага лепшага жыта па 1 маргу, пачынаючы з 1899 году, і ставіць па 8 касцоў да 20 ліпня, б) у апошні год арэнды ўспахаць 2 дзес. да 20 верасьня пад будучы яравы засеў, г) малоць свой хлеб выключна на Гаранскім млыне (панскім, зразумела, — К. К.), д) вывозіць свой гной толькі пад засеў жыта, пакідаючы частку яго пад свой гарод; рамантаваць будынкі, прычым строга агаворана, якія будынкі і чым іх крыць і г. д. з) выконваць абавязкі палявога вартаўніка — забіраць жывёлу на сенакосах і землях вотчыньніка і яму даносіць аб усіх віноўных у патравах. Калі-ж арандатар ня будзе выконваць гэтага пункту, то з таго часу дзейнасьць контракту спыняецца і пан мае права выкінуць арандатара з сядзібы, ж) трымаць на арандаваным
участку ня менш 5 штук буйной рагатай жывёлы ці дробнай, лічачы па тры штукі на кожную буйнаю адзінку, і ўсю гэтую жывёлу ня выводзіць да канца контракту і да канчатковага разьліку з вотчыньнікам; за невыкананьне гэтага пункту арандатар абавязваецца выплачваць за кожную адсутную адзінку па 5 руб., з) пры расчыстцы лесу арандатар ня мае права распараджацца зрубленым лесам, ён зьяўляецца ўласнасьцю пана, лес-жа, годны на тавар, арандатар абавязваецца падвесьці да ракі Бярэзіны, прычым пан абавязваецца заплаціць па 5&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; руб. за лясны сажань годных для чыгункі дроў,
прычым у такім сажні мусіць быць 16 шурак (гэта мізэрная плата пры такім аб‘ёме сажню?). Арандатар абавязваецца глядзець за ўсякага роду ўдоб‘ямі і бараніць іх ад розных „злоумышленников“. Для гашэньня пажару ў лесе арандатар абавязваецца зьяўляцца з усёй сям‘ёй, к) злоўленых на патравах, на кражы лесу і іншых {{перанос пачатак|злачын|ствах}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hdm5jfek7oofvaxhb0lsoq42nq4461j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын</title>
    <ns>14</ns>
    <id>124626</id>
    <revision>
      <id>289089</id>
      <timestamp>2026-06-07T12:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Вікіпэдыя}}  {{DEFAULTSORT:Салтыкоў-Шчадрын, Міхаіл}}  [[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]]»</comment>
      <origin>289089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143" sha1="mstz09w1ahh12bglhnmhh8r5w6otebu" xml:space="preserve">{{Вікіпэдыя}}

{{DEFAULTSORT:Салтыкоў-Шчадрын, Міхаіл}}

[[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]]</text>
      <sha1>mstz09w1ahh12bglhnmhh8r5w6otebu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аўтар:Юрый Горліс-Горскі</title>
    <ns>102</ns>
    <id>124627</id>
    <revision>
      <id>289090</id>
      <timestamp>2026-06-07T12:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Пра аўтара |Імёны            = Юрый |Прозвішча        = Горліс-Горскі |Варыянты імёнаў  =  |Выява            = Horlis-Horsky Yuriy.jpg |ДН               = 14 студзеня 1898 |Месца нараджэння = Дзямідаўка, Палтаўскі павет, Палтаўская губэрня, Расейская імпэрыя |ДС               = 27 верасьня 1946 (48 гадоў...»</comment>
      <origin>289090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2020" sha1="aj6wau2tgzbltp89oyeb6xlxobt27qy" xml:space="preserve">{{Пра аўтара
|Імёны            = Юрый
|Прозвішча        = Горліс-Горскі
|Варыянты імёнаў  = 
|Выява            = Horlis-Horsky Yuriy.jpg
|ДН               = 14 студзеня 1898
|Месца нараджэння = Дзямідаўка, Палтаўскі павет, Палтаўская губэрня, Расейская імпэрыя
|ДС               = 27 верасьня 1946 (48 гадоў)
|Месца смерці     = Аўгсбург, адміністрацыйная акруга Швабія, Баварыя, Амэрыканская зона акупацыі Нямеччыны, Нямеччына
|Апісанне         = украінскі пісьменьнік, грамадзкі дзеяч
|Іншае            = 
|Вікіпедыя        = Юрый Горліс-Горскі
|Вікіпедыя2       = Юры Горліс-Горскі
|Вікіцытатнік     = 
|Вікісховішча     = Category:Yuriy Horlis-Horskyi
|Вікіліўр         = 
|ЭСБЕ             = 
|Google           = 
|Катэгорыя        = Юрый Горліс-Горскі
|Першая літара прозвішча = Г
}}

== Творы ==
{{Усе творы}}

* [[Гэта было даўно…]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Макар Краўцоў|Макар Краўцоў]]'' // [[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6—13 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]—[[Родны край (1933)/1935/18|18 (70)]]}}

{{PD-old}}

[[Катэгорыя:Украінскія аўтары]]
[[Катэгорыя:Украінскія празаікі]]
[[Катэгорыя:Украінскія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Украінскія грамадскія дзеячы]]
[[Катэгорыя:Рускія вайскоўцы]]
[[Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы]]
[[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]]</text>
      <sha1>aj6wau2tgzbltp89oyeb6xlxobt27qy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Юрый Горліс-Горскі</title>
    <ns>14</ns>
    <id>124628</id>
    <revision>
      <id>289093</id>
      <timestamp>2026-06-07T12:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Вікіпэдыя}}  {{DEFAULTSORT:Горліс-Горскі, Юрый}}  [[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]]»</comment>
      <origin>289093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="qyvieeoempfp04ijug4oinbsrd09r8w" xml:space="preserve">{{Вікіпэдыя}}

{{DEFAULTSORT:Горліс-Горскі, Юрый}}

[[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]]</text>
      <sha1>qyvieeoempfp04ijug4oinbsrd09r8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124629</id>
    <revision>
      <id>289101</id>
      <timestamp>2026-06-07T14:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|злачын|ствах}} арандатар абавязваецца затрымліваць і дастаўляць у экономію, за ўтайку-ж іх адказвае як удзельнік учынку, л) усе будынкі павінен утрымліваць у самым лепшым стане, за ўласны кошт рабіць рамонт, а таксама будаваць новыя будын...»</comment>
      <origin>289101</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6240" sha1="nehhk31ykfwmwrydzhcnsfgx7j94nhi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|злачын|ствах}} арандатар абавязваецца затрымліваць і дастаўляць у экономію, за ўтайку-ж іх адказвае як удзельнік учынку, л) усе будынкі павінен утрымліваць у самым лепшым стане, за ўласны кошт рабіць рамонт, а таксама будаваць новыя будынкі, якія пажадала паставіць экономія, м) страхаваць на імя вотчыньніка ўсе будынкі, калі-ж сам арандатар гэтага ня зробіць, дык пан мае права застрахаваць іх сам за рахунак арандатара, н) штогодна падчышчаць ад зарасьнікаў лугі, палі і канавы, о) даваць бясплатна работнікаў у выпадку межавых работ на ўчастку (пар. 5).&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Апрача гэтага арандатар бярэ на сябе абавязкі: а) не перадаваць
другой асобе сваіх арэндных праў ні на цэлы ўчастак, ні на яго частку, не
аддаваць лугоў ні ў наём за грошы, ні за адпрацоўку, ні на долю, ні дарма, б) не прадаваць, ня вывозіць, не выдаваць
на старану сена, саломы, гною і адпушчаны экономіяй лясны матар‘ял, в) не карыстацца ўдоб‘ямі па-за межамі ўчастку, г) ня прымаць на пашу чужой жывёлы, д) ня сеяць лёну больш за адну чвэрць моргу ў год, е) не займацца паляваньнем і рыбацтвам нават у межах арандаванага ўчастку, ж) не уваходзіць у лес вотчыньніка без асобнага дазволу,
3) не адчыняць якіх-небудзь гандлёвых ці прамысловых прадпрыемстваў, і) не дазваляць ня толькі чужым асобам езьдзіць па забароненым лясным дарогам, але і сам арандатар не павінен рабіць
гэтага таксама, к) не прад‘яўляць ніякіх прэтэнзій да вотчыньніка, калі-б у заарандаваным участку аказалася б менш зямлі, чым напісана ў контракце, а таксама калі-б з прычыны разьмежаваньня з сялянамі адыйшлі земляўчасткі да іншага месца і быў перарваны тэрмін
дзеяньня контракту (пар. 6).&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Калі-б арандатар прынятыя абавязацельствы, пералічаныя ў пар. 5 і 6, ня выконваў, г. зн. ня выканаў натуральных павіннасьцяў, як-то: ня зжаў жыта, ня даў касцоў, не рэмонтаваў будынкаў, не папраўляў канаў, дарог і мастоў і г. д., вотчыньнік мае права наняць рабочых за рахунак арандатара. За невыкананьне іншых абавязацельстваў,
за якія не паказаны няўстойкі, за кожную павіннасьць пан мае права
ўтрымліваць гэтыя штрафы з унесеных грошай за арэнду (пар 7). Арандатар дае абяцаньне ў выпадку невыкананьня абавязацельстваў, калі-б ён прымусіў экономію мець з ім справу праз суд, ці сам-бы распачаў іскі, калі судовым прыгаворам яму ў іску будзе адмоўлена, — заплаціць вотчыньніку 50 руб. няўстойкі (пар. 8). Пры сканчэньні
тэрміну арэнды арандатар абавязваецца заплаціць за ўсе страты экономіі, а за расчысткі і новыя будынкі платы не вымагаць (пар. 10). Адным словам, усе 18 параграфаў контрактаў памешчыка Сьвіды з сялянамі, а сярод іх было шмат і літоўцаў-перасяленцаў, складзены так, што пан у кожную хвіліну меў права выкінуць любога арандатара вон. Так пар. 12 кажа, што калі-б тэрмін арэнды зышоў і арандатар ня выехаў з занятай сядзібы, дык за кожны пратэрмінаваны
дзень ён мусіць заплаціць пану па 2 руб. Нічога дзіўнага няма ў тым,
што арандатары, а сярод іх былі і кулакі, у 1905 годзе захваляваліся,
за што і былі асуджаны акруговым судом.
Памешчыкі Сьвіды такім шляхам забясьпечвалі сябе рабочай сілай, яны пры дапамозе арандатараў распрацоўвалі новыя землі, арандатары угнойвалі іх, а потым паны выкідалі арандатараў вон. Мы бачым, што па сутнасьці даная арэнда ёсьць просты перажытак прыгону і што яна адрадзілася тут у крыху новай форме, сутнасьць-жа засталася старой. Ясна, што гэтая супярэчнасьць між сялянскай гаспадаркай, якая становіцца ці стала ўжо капіталістычнай, і гэтым відам&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nehhk31ykfwmwrydzhcnsfgx7j94nhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124630</id>
    <revision>
      <id>289102</id>
      <timestamp>2026-06-07T14:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «кабальнай арэнды зьяўляецца нясьцерпнай. Гэта самая дзікая эксплёатацыя сялянства панамі. На нашу думку ніякіх комэнтараў да прыведзеных вышэй пунктаў контракту не патрабуецца. Яны гавораць самі за сябе.&lt;/br&gt; {{gap|2.5em}}Што абшарнікі губляюць свае землі ў...»</comment>
      <origin>289102</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6074" sha1="fd8qzr1ri7kaj3jx9s7pmsc9c4xc1da" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;кабальнай арэнды зьяўляецца нясьцерпнай. Гэта самая дзікая эксплёатацыя сялянства панамі. На нашу думку ніякіх комэнтараў да прыведзеных вышэй пунктаў контракту не патрабуецца. Яны гавораць самі за сябе.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Што абшарнікі губляюць свае землі ў даных соцыяльна-экономічных абставінах, гэта было ўжо даведзена, сам пан не вядзе гаспадаркі, а ў большасьці гэта або капіталістычная арэнда, або галодная
сялянская. Тое-ж самае падкрэсьлівае і магілеўскі губарнатар, які піша, што толькі ў 1913 г. дваранскім банкам было выдана 23 ссуды пад залог 18.509 дзес. у разьмеры 1.409.500 руб. Усяго-ж за дваранамі Магілеўскай губ. лічыцца к 1 студзеня 1914 г. непагашаных ссуд 8.994.800 руб., і, гаворачы далей аб тым, што плошча сялянскага ўладаньня перавышае плошчу памешчыцкага, губарнатар піша:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„В настоящее время, когда так много энэргии и затрат посвещается строительству крестьянской жизни (чытай кулацкай — К. К.), из среды землевладельцев, крупных и средних, слышится до известной степени справедливое сетование на отсутствие, повидимому, внимания к судьбе дворянского сословия, игравшего долгие века столь ответственную историческую роль и оказавшего России не мало важных услуг… Грустно свидетельствовать, што почти все дворянские имения находятся в аренде, причем арендаторами в огромном большинстве состоят евреи, но преследовать их как неимеющих право арендовать в Западном крае в высшей степени трудно… Между тем, среди полутемного, невежественного крестьянства исчезающие на наших глазах поместья, дворянские гнезда являются теми драгоценными оазисами,
которые, по моему мнению, необходимо всячески поддерживать“&lt;ref&gt;ЛОЦИА МВД Департ. общ. дел., № 47, 1914 г.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Вось аполёгэтыка губарнатара Пільца пану-прыгоншчыку. Было-б, зразумела, наіўным думаць, што дваранскі і рэакцыйны ўрад не падтрымлівае дваранства і дапамагае яго зьнікненьню. Гэтае разьвіцьцё
капіталізму ў сельскай гаспадарцы выкідае пана, які ня ўмее прыстасавацца да новых экономічных умоў. На вёсцы вырас капіталіст,
вырас кулак „чумазы лёрд“, які б‘е пана на рынку, які ставіць сваю
гаспадарку на новы грунт, які сам эксплёатуе і батракоў і вясковую
беднату і які прэтэндуе заняць першае месца ў экономіцы і займае яго.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Як-жа выглядала і ў якіх конкрэтных формах праходзіла капіталізацыя сельскай гаспадаркі на Беларусі і прыватнасьці панскага
маёнтку? Што штурхала непасрэдна да перабудовы гаспадаркі? Гэта ўплыў рынку, пад якім адбывалася пэўная спэцыялізацыя раёнаў па вырабу таго ці іншага продукту. Рынак прымушаў пана парываць з старадаўнім спосабам вядзеньня гаспадаркі, каб прыстасавацца да капіталістычных адносін. Абшарнікі, якія ўладалі вялізнымі прасторамі зямлі і лесу, далёка ня ўсе маглі прыстасавацца хутка да капіталістычных адносін. Капіталізм вымагаў злому дваранскага старога земляўладаньня, ён выбіваў глебу з-пад ног памешчыкаў, але апошнія чапляліся ўсімі сіламі, каб утрымацца на паверхні, скарыстоўваючы сваю ўладу, старыну і традыцыю для дзікай эксплёатацыі сялянства.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Вырасшая вясковая буржуазія пачынае прыбіраць кіраўніцтва гаспадарчым жыцьцём да сваіх рук, менавіта яна паказвае гаспадарчую будучыню таму ці іншаму раёну. Капіталізацыя сельскай гаспадаркі праходзіць у іншых формах, чым капіталізацыя ў прамысловасьці. Гэта было ў свой час бліскуча паказана і даведзена Леніным&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fd8qzr1ri7kaj3jx9s7pmsc9c4xc1da</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124631</id>
    <revision>
      <id>289103</id>
      <timestamp>2026-06-07T14:59:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «у „Разьвіцьці капіталізму ў Расіі“. Менавіта Ленін паказаў на процэс спэцыялізацыі земляробства, як на паказчык прасяканьня капіталізму ў сельскую гаспадарку, як на процэс капіталізацыі сельскай гаспадаркі.&lt;/br&gt; {{gap|2.5em}}„Рост гандлёвага земляробства...»</comment>
      <origin>289103</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5727" sha1="b3yi0h2y7erb97mzwdl65q8yfwl9pfo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;у „Разьвіцьці капіталізму ў Расіі“. Менавіта Ленін паказаў на процэс
спэцыялізацыі земляробства, як на паказчык прасяканьня капіталізму
ў сельскую гаспадарку, як на процэс капіталізацыі сельскай гаспадаркі.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Рост гандлёвага земляробства выяўляецца ў спэцыялізацыі земляробства… Менавіта ў адасабненьні розных раёнаў земляробства і заключаецца адна з найбольш характэрных рысаў пасьлярэформеннае гаспадаркі ў Расіі“&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. III, стар. 191.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Такім чынам, рост гандлёвага земляробства, менавіта, і праяўляецца ў спэцыялізацыі сельскай гаспадаркі. Зразумела, гэты процэс
прасяканьня капіталізму ў сельскую гаспадарку, пераход апошняй на капіталістычныя рэйкі ва ўсёй конкрэтнасьці складае надзвычайна
важную задачу, якая ў нас не разьвязана.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Капіталізм, які прасякаў у сельскую гаспадарку, рабіў у ёй конкрэтна іншыя процэсы, чым у прамысловасьці. Ленін характарызуе гэта так:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Земляробчая прамысловасьць не раскладваецца на абсолютна паасобныя галіны, а толькі спэцыялізуецца на вытворчасьці ў адным выпадку — аднаго, у другім выпадку — другога рыначнага продукту, прычым іншыя бакі сельскай гаспадаркі дапасоўваюцца да гэтага
галоўнага (г. зн. рыначнага) продукту“&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. III, стар. 237-238.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Вось менавіта гэткім продуктам, на якім пачала спэцыялізавацца капіталістычная гаспадарка на Беларусі, і зьяўляецца бульба і лён. Гэта ёсьць той рыначны продукт, які рабіў спэцыялізацыю, які вымагаў не старога, напалову прыгоньніцкага гаспадараньня, а капіталістычнае, заснаванае на працы батракоў, гаспадаркі. Тым, што Беларусь зрабілася пасьля рэформы 1861 году менавіта бульбяным раёнам, даводзіць ня прыходзіцца. Мы спашлемся на У. І. Леніна, які характарызуе капіталістычны характар сельска-гаспадарчае вытворчасьці,
менавіта, на прыкладзе пашырэньня засеву бульбы:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Капіталістычны характар процэсу ілюструецца павялічэньнем ролі бульбы ў агульных разьмерах земляробчай вытворчасьці. Павялічэньне засеваў бульбы азначае, з аднаго боку, падвышэньне тэхнікі сельскай гаспадаркі (увядзеньне ў засеў кораньплодаў) і рост тэхнічнай апрацоўкі с.-г. продуктаў (браварніцтва і бульбяна-крухмальная вытворчасьць) — з другога боку, яно зьяўляецца, з пункту погляду клясы
вясковых прадпрыемцаў, вытворчасьцю адноснай, дадатковай вартасьці (патаненьне) утрыманьне рабочай сілы, пагоршаньне народнага
харчаваньня“&lt;ref&gt;Ленін У. І., т. III, стар. 191.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Вось гэтая характарыстыка Леніна процэсу капіталізацыі сельскай гаспадаркі цалкам можа быць прыстасавана да Беларусі, бо апошняя і зьявілася раёнам бульбяным, бульба тут склала галоўную сыравіну для броварнай і крухмальнай вытворчасьці.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Заходні край“ — гэта раён, які меў найбольш за ўсе іншыя
раёны сьпірытусавых бровараў. Вось некалькі лічбаў. Калі мы возьмем
усе беларускія губэрні плюс Смаленскую, дык атрымаем для
званага былога „Заходняга краю“ наступныя лічбы:
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|{{gap|1.5em}}Гады ||Бровараў{{gap|1.5em}} ||Вядзёр сьпірытусу
|-
|1903-4{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|1.5em}}586 ||&lt;center&gt;10.428.246&lt;/center&gt;
|-
|1913-14{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|1.5em}}710 ||&lt;center&gt;14.269.348&lt;/center&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b3yi0h2y7erb97mzwdl65q8yfwl9pfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124632</id>
    <revision>
      <id>289104</id>
      <timestamp>2026-06-07T15:05:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}Да ўсіх заводаў Эўропейскай часткі былой Расіі і ўсяе продукцыі сьпірытусу гэта складала: {|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot; |{{gap|1.5em}}Гады ||Бровараў{{gap|1.5em}} ||Вядзёр сьпірытусу&lt;ref&gt;Сборник стат. эконом. свед. России и иностр. госуд. за адпав. гады.&lt;/ref&gt; |- |1903-4...»</comment>
      <origin>289104</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4190" sha1="irc6wazdcsdj2chr57afqvhau4t66so" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2.5em}}Да ўсіх заводаў Эўропейскай часткі былой Расіі і ўсяе продукцыі
сьпірытусу гэта складала:
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|{{gap|1.5em}}Гады ||Бровараў{{gap|1.5em}} ||Вядзёр сьпірытусу&lt;ref&gt;Сборник стат. эконом. свед. России и иностр. госуд. за адпав. гады.&lt;/ref&gt;
|-
|1903-4{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|1.0em}}29,6% ||&lt;center&gt;15%&lt;/center&gt;
|-
|1913-14{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|1.0em}}27,7% ||&lt;center&gt;12%&lt;/center&gt;
|}
{{gap|2.5em}}Такім чынам, амаль 30 проц. усіх бровараў было сконцэнтравана на Беларусі, на гэтым, так сказаць, спэцыялізаваўся даны раён у даваенныя часы. Аб гэтым-жа сьведчыць і засеў бульбы для перагонкі на сьпірытус. Так, пры гэтых заводах было ў 1903 г.
1903 г. 38.029 дзес.
1913 г. 50.009
&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Гэтая сума дзесяцін да ўсяе плошчы пры заводах Эўропейскай
Расіі ў 1903 г. складае 23,6, 1913 г. - 29,8 проц. Збор бульбы з па-
казанай плошчы вырас з 17.449.000 пудоў у 1903 г. да 31.239.000-
1913 г., што складае ў першым годзе 21,8 проц., а ў другім 32,5 проц.
да ўсяе Эўропейскае Расіі.
Тое самае патрэбна сказаць і аб піўных броварах. У гэтым самым
раёне было:
Гады
1904
1913
Бровараў Вядзёр піва
92
83
4.831.027
8.591.410
&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Бровары і продукцыя піва складалі ў адносінах да ўсяе про
дукцыі Эўропейскай Расіі:
На
Гады
1904
1913
Бровары
16/%
13,4%
Вядзёр піва
11,6%
11,6%
&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Кожны больш-менш „приличный&quot; маёнтак меў свой бровар
а гэта пашырыла плошчу засеваў бульбы, адыходы скарыстоўваліся
корм жывёле і прымушалі заводзіць інтэнсыўную гаспадарку.
Такім чынам, Беларусь зрабілася бульбяным раёнам. Гэта констатуе
і Шастакоў, які піша аб процэсе капіталізацыі сельскай гаспадаркі:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Разам з тым вызначаліся асобныя географічныя раёны інтэн-
сыўных бульбяных гаспадарак, прычым на першым месцы стаялі бела-
рускія губэрні, затым цэнтральныя губэрні, дзе бульба ішла галоўным
чынам на броварніцтва &quot;2.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Бровары ня толькі мелі ўплыў на панскую, але на заможна-
сялянскую гаспадарку, бо, зразумела, на сваёй бульбе цалкам ніводзін
бровар не працаваў. Гэта выклікала патрэбу і ў сялянскіх кулацкіх
гаспадарках пашыраць культуру бульбы дзеля продажу броварам.
1903-4 г.
1913-14 r.
1903 г. .
1913-14 г.
17.934.457 пуд., 21,30% да ўсяе Эўропейскае Расіі
32.229.822
20,1
&quot;
Хлебных продуктаў:
4.204.384 пуд., 13,4%
4.066.303
9,4%
&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Мы бачым, што колькасьць перагнанай бульбы вырасла амаль
удвая за 10 год, у той час як хлебныя продукты для перагонкі сьпі-
1 
2 Шестоков, Капитализация сельского хозяйства в России, стар. 11.
37&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>irc6wazdcsdj2chr57afqvhau4t66so</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289119</id>
      <parentid>289104</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T15:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>289119</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5595" sha1="nxvr5ocaoy50wplpgmid4znd6yutf9a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2.5em}}Да ўсіх заводаў Эўропейскай часткі былой Расіі і ўсяе продукцыі
сьпірытусу гэта складала:
{|style=&quot;margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|{{gap|1em}}Гады ||Бровараў{{gap|1.5em}} ||Вядзёр сьпірытусу&lt;ref&gt;Сборник стат. эконом. свед. России и иностр. госуд. за адпав. гады.&lt;/ref&gt;
|-
|1903-4{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|1.0em}}29,6% ||&lt;center&gt;15%&lt;/center&gt;
|-
|1913-14{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|1.0em}}27,7% ||&lt;center&gt;12%&lt;/center&gt;
|}
{{gap|2.5em}}Такім чынам, амаль 30 проц. усіх бровараў было сконцэнтравана на Беларусі, на гэтым, так сказаць, спэцыялізаваўся даны раён у даваенныя часы. Аб гэтым-жа сьведчыць і засеў бульбы для перагонкі на сьпірытус. Так, пры гэтых заводах было ў 1903 г.
{|style=&quot;margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|1903{{gap|0.5em}}г.{{gap|1em}}38.029{{gap|0.5em}}дзес.&lt;/br&gt;1913{{gap|0.5em}}г.{{gap|1em}}50.009{{gap|1.5em}}„
|}
{{gap|2.5em}}Гэтая сума дзесяцін да ўсяе плошчы пры заводах Эўропейскай Расіі ў 1903 г. складае 23,6, 1913 г. — 29,8 проц. Збор бульбы з паказанай плошчы вырас з 17.449.000 пудоў у 1903 г. да 31.239.000 — 1913 г., што складае ў першым годзе 21,8 проц., а ў другім 32,5 проц. да ўсяе Эўропейскае Расіі.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Тое самае патрэбна сказаць і аб піўных броварах. У гэтым самым раёне было:
{|style=&quot;margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|Гады ||Бровараў{{gap|1.5em}} ||Вядзёр піва
|-
|1904{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|1.5em}}92 ||&lt;center&gt;4.831.027&lt;/center&gt;
|-
|1913{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|1.5em}}83 ||&lt;center&gt;8.591.410&lt;/center&gt;
|}
{{gap|2.5em}}Бровары і продукцыя піва складалі ў адносінах да ўсяе продукцыі Эўропейскай Расіі:
{|style=&quot;margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|Гады ||Бровары{{gap|1.5em}} ||Вядзёр піва
|-
|1904{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|0.5em}}16% ||&lt;center&gt;11,6%&lt;/center&gt;
|-
|1913{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||{{gap|0.5em}}13,4% ||&lt;center&gt;11,6%&lt;/center&gt;
|}
{{gap|2.5em}}Кожны больш-менш „приличный“ маёнтак меў свой бровар, а гэта пашырыла плошчу засеваў бульбы, адыходы скарыстоўваліся на корм жывёле і прымушалі заводзіць інтэнсыўную гаспадарку. Такім чынам, Беларусь зрабілася бульбяным раёнам. Гэта констатуе і Шастакоў, які піша аб процэсе капіталізацыі сельскай гаспадаркі:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Разам з тым вызначаліся асобныя географічныя раёны інтэнсыўных бульбяных гаспадарак, прычым на першым месцы стаялі беларускія губэрні, затым цэнтральныя губэрні, дзе бульба ішла галоўным чынам на броварніцтва“&lt;ref&gt;Шестоков — „Капитализация сельского хозяйства в России“, стар. 11.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Бровары ня толькі мелі ўплыў на панскую, але на заможна-сялянскую гаспадарку, бо, зразумела, на сваёй бульбе цалкам ніводзін бровар не працаваў. Гэта выклікала патрэбу і ў сялянскіх кулацкіх
гаспадарках пашыраць культуру бульбы дзеля продажу броварам.
{|style=&quot;margin-top:-0.5em; margin-bottom:0.5em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|1903-4 г.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||17.934.457{{gap|0.5em}}пуд.,{{gap|0.5em}}21,3% да ўсяе Эўропейскае Расіі
|-
|1913-14 г.{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. ||32.229.822{{gap|1.5em}}„{{gap|1.3em}}20,1%{{gap|5.5em}}„
|}
&lt;center&gt;Хлебных продуктаў:&lt;/center&gt;
{|style=&quot;margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|1903 г.{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||4.204.384{{gap|0.5em}}пуд.,{{gap|0.5em}}13,4%
|-
|1913-14 г.{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}} ||4.066.303{{gap|1.5em}}„{{gap|1.8em}}9,4%
|}
{{gap|2.5em}}Мы бачым, што колькасьць перагнанай бульбы вырасла амаль удвая за 10 год, у той час як хлебныя продукты для перагонкі {{перанос пачатак|сьпі|рытусу}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nxvr5ocaoy50wplpgmid4znd6yutf9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124633</id>
    <revision>
      <id>289124</id>
      <timestamp>2026-06-07T19:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>289124</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9120" sha1="jh291ubhkzgqnub2xtqdobixi6i3b9l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|сьпі|рытусу}} і абсолютна і адносна зьменшыліся. Гэта сьведчыць аб тым, што бульба зрабілася вельмі пашыранай культурай ня толькі на панскіх палетках, але і на палёх вясковай буржуазіі. Галоўную ролю адыгрывала бульба пры пераходзе гаспадаркі на капіталістычныя
рэйкі. Той-жа Шастакоў аб гэтым піша наступнае:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Адсюль і пачынаецца барацьба бульбы за яравы клін і ў выпадку перамогі гаспадарка становіцца на новыя капіталістычныя рэйкі: яна падхопліваецца рыначнымі адносінамі — пастаўка бульбы на броварны завод ці на крухмальна-патачны“&lt;ref&gt;Шестоков — Капитал. сельского хозяйства России, стар. 11.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Гэтае палажэньне Шастакоў бярэ з работы Брука аб гэтым процэсе ў чорназемнай паласе, але гэта-ж самае можна сказаць і аб Беларусі. Вясковая буржуазія займалася пастаўкай бульбы на броварныя і крухмальныя заводы. У 1903 годзе броварнымі заводамі было прыкуплена для перагонкі 700.000 пуд. бульбы, у 1913-1914 гг. ужо больш як 1.000.000 пуд. Пад уціскам агульных запатрабаваньняў рынку
вясковая буржуазія ставіла гаспадарку на новыя рэйкі, інтэнсыфікавала яе. У нас няма даных, каб паказаць развой гаспадаркі капіталістаў і вясковай буржуазіі. Але бязумоўна, што ў гады рэакцыі гаспадарка кулакоў зрабіла вялікія крокі наперад. Аб гэтым у першую чаргу сьведчыць зьяўленьне машын і ўдасканаленых прылад. Так, паводле статыстыкі сельска-гаспадарчых машын і прылад у Эўропейскай і Азіяцкай Расіі за 1910 г. было па тром беларускім губэрням
усіх складаных сельска-гаспадарчых машын:
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|Па{{gap|0.5em}}&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}„&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}„
|Менскай{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}&lt;/br&gt;Віцебскай{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.&lt;/br&gt;Магілеўскай{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.
|21.210&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}9.950&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}5.911
|}
{{gap|2.5em}}Ясна, што гэтая лічба машын была і ў панскіх і ў гаспадарках вясковай буржуазіі, бо калі глянем на прылады для воркі, то адразу ўбачым, чым араў серадняк і бядняк, — уласьціва, сахой і ў рэдкім выпадку плугам.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Вось таблічка ў процантах аб сельска-гаспадарчым інвэнтары па тром беларускім губэрням па статыстыцы за 1910 г.
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|colspan=&quot;30&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0&quot; |
|-
|rowspan=&quot;3&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px&quot; |Назва&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;губэрні
|colspan=&quot;13&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |{{разьбіўка|Прылад для воркі}}
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px&quot; |
|colspan=&quot;9&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |Прылад для распухленьня
|-
|rowspan=&quot;2&quot;; valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:60px; width:20px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Усяго
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot;; valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:60px; width:20px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}{{разьбіўка|Сох}}
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot;; valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:60px; width:20px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Касуль&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}смыкоў
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|colspan=&quot;5&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |&lt;center&gt;{{разьбіўка|Плугоў}}&lt;/center&gt;
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot;; valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:60px; width:40px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Іншых уда-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}сканаленых&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}прыл.
|rowspan=&quot;2&quot;; valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:60px; width:20px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Усяго
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|colspan=&quot;5&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |&lt;center&gt;{{разьбіўка|Барон}}&lt;/center&gt;
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot;; valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:60px; width:20px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Іншых&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}удаска-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}наленых
|-
|valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:60px; width:20px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Драў-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}ляных
| style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:60px; width:20px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Жа-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}лезн.
| style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:60px; width:20px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Пара-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}вых
|valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:60px; width:20px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Драў-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}лян.
| style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:60px; width:20px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Драў-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}лян. з&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}жалезн.&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}зубамі
| style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:60px; width:20px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Жа-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}лезн.
|}


Cox


Драў-
ляных

-еж
лезн.
Прылад для 
Барон
Пара-
Вых
іншых уда-

прыл.
Усяго
Драў-
лян.
Драу-
лян. 30
жалезн. о
зубамі
лезн.
Жа-
Іншых
наленых
удаска-
Менская
100 19,6 1,1 14,5
64,5
Магілеўская | 100 |29,2 0,9 44,4 25,2
Віцебская . 100 48,2 0,4 40,3 10,8
38
кольк.
44
34
со
0,3 100 58,4 38,9
88
0,3 100
68,1
2,1
0,6
30,2 1,4 0,2
0,1 100 70,1 25,6 3,8 0,5
&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Увага. Паводле статыстыкі выходзіць, што 70,1 проц. барон
было драўляных з жалезнымі зубамі па Віцебскай губерні. Нам
думаецца, што тут у статыстыцы памылка: 70,1 проц. было драў-
ляных барон і 25,6 проц. драўляных з жалезнымі зубамі, а не
наадварот.
1&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jh291ubhkzgqnub2xtqdobixi6i3b9l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289138</id>
      <parentid>289124</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T08:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>289138</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9739" sha1="dafo598d7uldafuvmeu21ezklj7675g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|сьпі|рытусу}} і абсолютна і адносна зьменшыліся. Гэта сьведчыць аб тым, што бульба зрабілася вельмі пашыранай культурай ня толькі на панскіх палетках, але і на палёх вясковай буржуазіі. Галоўную ролю адыгрывала бульба пры пераходзе гаспадаркі на капіталістычныя
рэйкі. Той-жа Шастакоў аб гэтым піша наступнае:&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}„Адсюль і пачынаецца барацьба бульбы за яравы клін і ў выпадку перамогі гаспадарка становіцца на новыя капіталістычныя рэйкі: яна падхопліваецца рыначнымі адносінамі — пастаўка бульбы на броварны завод ці на крухмальна-патачны“&lt;ref&gt;Шестоков — Капитал. сельского хозяйства России, стар. 11.&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Гэтае палажэньне Шастакоў бярэ з работы Брука аб гэтым процэсе ў чорназемнай паласе, але гэта-ж самае можна сказаць і аб Беларусі. Вясковая буржуазія займалася пастаўкай бульбы на броварныя і крухмальныя заводы. У 1903 годзе броварнымі заводамі было прыкуплена для перагонкі 700.000 пуд. бульбы, у 1913-1914 гг. ужо больш як 1.000.000 пуд. Пад уціскам агульных запатрабаваньняў рынку
вясковая буржуазія ставіла гаспадарку на новыя рэйкі, інтэнсыфікавала яе. У нас няма даных, каб паказаць развой гаспадаркі капіталістаў і вясковай буржуазіі. Але бязумоўна, што ў гады рэакцыі гаспадарка кулакоў зрабіла вялікія крокі наперад. Аб гэтым у першую чаргу сьведчыць зьяўленьне машын і ўдасканаленых прылад. Так, паводле статыстыкі сельска-гаспадарчых машын і прылад у Эўропейскай і Азіяцкай Расіі за 1910 г. было па тром беларускім губэрням
усіх складаных сельска-гаспадарчых машын:
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|Па{{gap|0.5em}}&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}„&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}„
|Менскай{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}&lt;/br&gt;Віцебскай{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.&lt;/br&gt;Магілеўскай{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.
|21.210&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}9.950&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}5.911
|}
{{gap|2.5em}}Ясна, што гэтая лічба машын была і ў панскіх і ў гаспадарках вясковай буржуазіі, бо калі глянем на прылады для воркі, то адразу ўбачым, чым араў серадняк і бядняк, — уласьціва, сахой і ў рэдкім выпадку плугам.&lt;/br&gt;
{{gap|2.5em}}Вось таблічка ў процантах аб сельска-гаспадарчым інвэнтары па тром беларускім губэрням па статыстыцы за 1910 г.
{|style=&quot;margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto&quot;
|colspan=&quot;30&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0&quot; |
|-
|rowspan=&quot;3&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px&quot; |Назва&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;губэрні
|colspan=&quot;13&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |{{разьбіўка|Прылад для воркі}}
|rowspan=&quot;3&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px&quot; |
|colspan=&quot;9&quot;; style=&quot;vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |Прылад для распухленьня
|-
|rowspan=&quot;2&quot;; valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:40px; width:20px; transform: rotate(-90deg);&quot; |{{водступ|-2.5|em}}Усяго
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot;; valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:40px; width:20px; transform: rotate(-90deg);&quot; |{{водступ|-2.5|em}}{{разьбіўка|Сох}}
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot;; valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:40px; width:30px; transform: rotate(-90deg);&quot; |{{водступ|-2.0|em}}Касуль&lt;/br&gt;{{водступ|-2.0|em}}смыкоў
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|colspan=&quot;5&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |&lt;center&gt;{{разьбіўка|Плугоў}}&lt;/center&gt;
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot;; valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:40px; width:40px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Іншых уда-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}сканаленых&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}прыл.
|rowspan=&quot;2&quot;; valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:40px; width:20px; transform: rotate(-90deg);&quot; |{{водступ|-2.5|em}}Усяго
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|colspan=&quot;5&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0&quot; |&lt;center&gt;{{разьбіўка|Барон}}&lt;/center&gt;
|rowspan=&quot;2&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot;; valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:40px; width:40px; transform: rotate(-90deg);&quot; |{{водступ|-1.5|em}}Іншых&lt;/br&gt;{{водступ|-1.5|em}}удаска-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.5|em}}наленых
|-
|valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:20px; width:30px; transform: rotate(-90deg);&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Драў-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}ляных
| style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:20px; width:30px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Жа-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}лезн.
| style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:20px; width:30px; transform: rotate(-90deg); border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 0px&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Пара-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}вых
|valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:20px; width:30px; transform: rotate(-90deg);&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Драў-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}лян.
| style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:20px; width:60px; transform: rotate(-90deg);&quot; |{{водступ|0|em}}Драў-&lt;/br&gt;{{водступ|0|em}}лян. з&lt;/br&gt;{{водступ|0|em}}жалезн.&lt;/br&gt;{{водступ|0|em}}зубамі
| style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|valign=&quot;middle&quot;; style=&quot;height:20px; width:30px; transform: rotate(-90deg);&quot; |{{водступ|-1.0|em}}Жа-&lt;/br&gt;{{водступ|-1.0|em}}лезн.
|-
|colspan=&quot;30&quot;; style=&quot;border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0&quot; |
|-
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px&quot; |&lt;/br&gt;Менская{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}

Магілеўская

Віцебская{{gap|0.5em}}.{{gap|0.5em}}
|&lt;/br&gt;100

100

100
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|&lt;/br&gt;19,6

29,2

48,2
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}1,1

{{gap|0.5em}}0,9

{{gap|0.5em}}0,4
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}14,5

{{gap|0.5em}}44,4

{{gap|0.5em}}40,3
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}64,5

{{gap|0.5em}}25,2

{{gap|0.5em}}10,8
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|кольк.&lt;/br&gt;{{gap|1em}}—

{{gap|1em}}34

{{gap|1.5em}}8
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|&lt;/br&gt;{{gap|1.5em}}0,3

{{gap|1.5em}}0,3

{{gap|1.5em}}0,1
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|&lt;/br&gt;100

100

100
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}58,4

{{gap|0.5em}}68,1

{{gap|0.5em}}70,1
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|&lt;/br&gt;{{gap|1.5em}}38,9

{{gap|1.5em}}30,2

{{gap|1.5em}}25,6
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|&lt;/br&gt;{{gap|0.5em}}2,1

{{gap|0.5em}}1,4

{{gap|0.5em}}3,8
|style=&quot;border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0&quot; |
|&lt;/br&gt;{{gap|1em}}0,6

{{gap|1em}}0,2

{{gap|1em}}0,5
|}
&lt;div style=&quot;margin-left:2.5em&quot;&gt;
{{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Увага}}. Паводле статыстыкі выходзіць, што 70,1 проц. барон
было драўляных з жалезнымі зубамі па Віцебскай губерні. Нам думаецца, што тут у статыстыцы памылка: 70,1 проц. было драўляных барон і 25,6 проц. драўляных з жалезнымі зубамі, а не наадварот.
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dafo598d7uldafuvmeu21ezklj7675g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/191</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124634</id>
    <revision>
      <id>289126</id>
      <timestamp>2026-06-07T21:46:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «справядлівы гнеў Сымона Карызны, адчуць бяспрычынную да сябе яго нянавісьць. Ён зразумеў, што гэта Карызна перанёс на яго ўвесь комплекс пачуцьцяў, якія раней меў да Зелянюка. Ён стрымліваў сябе і маўчаў. Нават у сваіх лістох да Зелянюка старанна абміна...»</comment>
      <origin>289126</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5133" sha1="7rixo8vzktk2gne8gwvddxbbfeqeuyk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;справядлівы гнеў Сымона Карызны, адчуць бяспрычынную да сябе яго нянавісьць. Ён зразумеў, што гэта Карызна перанёс на яго ўвесь комплекс пачуцьцяў, якія раней меў да Зелянюка. Ён стрымліваў сябе і маўчаў. Нават у сваіх лістох да Зелянюка старанна абмінаў усё, што датыкалася стасункаў, яго з Карызнам, і рабіў гэта з двух меркаваньняў: па-першае, баяўся, каб не падумаў Зелянюк, што ён скардзіцца, намаўляе на Карызну, а па-другое, ён наогул стараўся, менш пісаць пра адмоўнае, а больш пра станоўчае, бо хацеў паказаць свайму прыяцелю, што па яго ад‘езьдзе з Сіўца ўсё ідзе тут добра — бадай ня горш, як пры ім. Ён адчуваў перад Зелянюком нейкую асаблівую адказнасьць сваю за сівецкія справы, нібы і сапраўды перайшла на яго па Зелянюку ня толькі зацятая варожасьць Сымона Карызны, а і ўся грамадзкая місія непакойнага брыгадзіра.

{{Водступ|2|em}}Трэба сказаць, што Віктарава крыўда на Зелянюка трывала была да першага ліста, які ён атрымаў: праз два ці тры дні па ад‘езьдзе прыяцеля. У гэтым першым лісьце Зелянюк выказаў шчыры жаль, што не давялося ад‘яжджаючы ўбачыцца з ім і ў назвычай цёплым ласкавым тоне напамінаў пра іхную ўмову весьці на далей сваё сяброўства і перапісвацца. Віктар як не ашалеў быў з радасьці і цэлую ноч пісаў ня міласэрна вялікі і бяз меры гарачы адказ, сьледам за якім на бедную Зелянюкову галаву меўся пасыпацца цэлы дождж частых і ня меншых за першага лістоў, на якія шчодра аддаваў палкі юнак свае кароткія маланкава-быстрыя ночы.

{{Водступ|2|em}}Усе лісты, атрыманыя ад Зелянюка, Віктар перачытваў няма ведама па колькі разоў і гарліва складаў іх адзін да аднаго ў сваю запаветную хлапецкую скрынку побач з іншымі сувэнірамі накшталт абгрызеных алоўкаў, сьцірак, сьпісаных пёрак ды інш. Але стакроць перачытаныя і запакованыя ў запаветнай скрынцы лісты ўсёроўна не давалі спакою — яны стаўпляліся ў нутры назольліва труботным узрушэньнем, і гэта ўзрушэньне балюча расьпінала Віктарава сэрца, настойна патрабуючы выйсьця. Віктар стаў шукаць чалавека, з якім-бы можна было дзяліцца сваімі перажываньнямі, і больш прыдатнага да гэтае мэты чалавека, як Тацяна Шыбянкова, вядомая рэч, знайсьці ня мог. У іх завялося сьмешнае зайздросьлівае спаборніцтва, кожны атрыманы каторы ліст ад Зелянюка выклікаў у атрымальніка па-дзяцінаму непасрэдны эгоістычны трыумф, які адпаведным чынам ўводзіў другі бок у старанна хаванае, але непараможнае засмучэньне. Адылі гэтыя жорстка розныя пачуцьці дзівосна перамешваліся адно з адным пад час неадменных супольных чытаньняў ліста, і сынтэзам іх была слаўная дружба, якая з кожным днём усё мацней і мацней зьвязвала спаборнікаў. Дружба гэта не асталася ў баку ад дападлівае ўвагі савецкай публікі і ўпляла небараку Тацяну ў чарговую зласьлівую інсынуацыю, міма якой яна, як за-звычай, прайшла з горда ўзьнятай галавой незалежнай жанчыны-грамадзяніна.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7rixo8vzktk2gne8gwvddxbbfeqeuyk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/192</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124635</id>
    <revision>
      <id>289127</id>
      <timestamp>2026-06-08T07:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Віктару-ж гэта каштавала цэлае вельмі датклівае сцэны з Аўгінькай, якая аднак скончылася для яго зусім не спадзявяанай радасьцю.  {{Водступ|2|em}}Было гэта так…  {{Водступ|2|em}}Дзеля таго, што бацька Аўгіньчын, сівалапаўскі селянін-серадняк Малах Тодараў За...»</comment>
      <origin>289127</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4859" sha1="l8o77ldr73mg15dlwrfy87m1k9v58y8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Віктару-ж гэта каштавала цэлае вельмі датклівае сцэны з Аўгінькай, якая аднак скончылася для яго зусім не спадзявяанай радасьцю.

{{Водступ|2|em}}Было гэта так…

{{Водступ|2|em}}Дзеля таго, што бацька Аўгіньчын, сівалапаўскі селянін-серадняк Малах Тодараў Загароўскі ўпарта ня пісаўся ў калгас, і комсамолец Віктар абвясьціў яму за гэта індывідуальны бойкот, — небарака Аўгінька, як даўней, кожнага надвячорку — толькі-толькі сядзе за Сівец гультаяватае зімовае сонца — выбягала на вуліцу (трэба-ж даведацца ў суседак, ці зьбіраюцца сёньня ў супрадкі, а хоць газы зазычыць, а хоць малых паглядзець, каб дзе не патапіліся на каўзялі!), станавілася перад форткай, схаваўшы рукі ў рукаўкі свайго чырвоненькага з чорнай смушковай аблямоўкай кажушка, і пільна ўзіралася пад Сівец, зусім ў другі бок, ня туды, адкуль будзе ісьці пунктуальны комсамолец Віктар. І зноў, як даўней, яны ішлі разам аж да млыне (гэта-ж ня менш, як гоняў з пяцера!) і, вышаўшы за Сівалапы ды клапатліва азірнуўшыся наўкола, ён зноў неўзаметку, нахаду абнімаў яе аднэй рукой і пяшчотна туліў да сябе і нібыта чуў праз халодную паверхню кажушка мяккую цяплыню яе ўтульна схаванага цела…

{{Водступ|2|em}}І вось неяк так падыходзячы надвячоркам пад Малахаву хату, поўны лёгкай хлапецкай бадзёрасьці і мілоснага трапятаньня, комсамолец Віктар з вялікім зьдзіўленьнем заўважыў, што Аўгінька, стоячы ля свае форткі, ня ўзіраецца, як за-звычай, у процілеглы бок, а з цалкам адкрытай — нецярплівасьцю чакае яго і, угледзеўшы, нават ступіла крокаў са два яму насустрачу. У голасе, якім зввярнулася яна да яго, гучэла, гарачая рашучасьць і настойная, жават жаласьлівая троху просьба.

{{Водступ|2|em}}— Віця! У нас нікога ў хаце німа… Бацька з маткай паехалі, а малыя недзе гуляюць… Зойдзем да нас… Добра?

{{Водступ|2|em}}Віктар як мага сьціснуў у сабе раптоўную радасьць і прыжмурыў вочы ў страшэнна дзелавітай развазе.

{{Водступ|2|em}}— Хто яго… У мяне зараз невялічкае пасяджэньне… Пакуль зьбяруцца хіба?.. 

{{Водступ|2|em}}Аўгінька сьціху, не {{Абмылка|мадымаючы|падымаючы}} рукі, паціснула яго за кончыкі пальцаў і, зазірнуўшы ў вочы яму сваім асаблівым блізкім, шукальным поглядам, прашаптала:

{{Водступ|2|em}}— Пойдзем, Віця… Ну, пойдзем…

{{Водступ|2|em}}Віктар азірнуўся на бакі і рашуча сігануў у фортку — балазе, сёньня няма ніякага пасяджэньня, і ён блізка што зусім вольны.

{{Водступ|2|em}}Аўгінька, увайшоўшы ў хату, адразу села на лаўку і насупілася. Віктар памкнуўря абняць яе — дык яна нездаволена адпіхнула яго і адвярнулася. Гэта было ўжо троху ня так, як там, на дварэ, і Віктар здэтанаваўся. Ён падумаў быў, што яна жартуе і сілком павярнуў яе да сябе, аж на вялікае сваё дзіва ўбачыў, што ў вачох у яе бліскаюць сьлёзы.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l8o77ldr73mg15dlwrfy87m1k9v58y8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/193</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124636</id>
    <revision>
      <id>289128</id>
      <timestamp>2026-06-08T07:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}— Аўгінька! ты на мяне злуешся, ці што?  {{Водступ|2|em}}Замест адказу Аўгінька, ледзьве стрымліваючы сьлёзы, але жорстка і суха загаварыла:  {{Водступ|2|em}}— Да цябе справы маю… Прынясі, мне кніжак пачытаць… вот што… Я таксама пісьменная і ня ду...»</comment>
      <origin>289128</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="ra98x832les5h5mty2k0w6w1y7pauyi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}— Аўгінька! ты на мяне злуешся, ці што?

{{Водступ|2|em}}Замест адказу Аўгінька, ледзьве стрымліваючы сьлёзы, але жорстка і суха загаварыла:

{{Водступ|2|em}}— Да цябе справы маю… Прынясі, мне кніжак пачытаць… вот што… Я таксама пісьменная і ня дурная якая…

{{Водступ|2|em}}Тут Віктар ужо проста асалапеў.

{{Водступ|2|em}}— Якіх табе кніжак, Аўгінька?

{{Водступ|2|em}}— Усіх… Пра ўсе гэтыя вашыя справы…

{{Водступ|2|em}}— Пра комсамол?

{{Водступ|2|em}}— І пра комсамол… А што-ж…

{{Водступ|2|em}}Тут голас у Аўгінькі задрыжэў, і яна яшчэ больш адвярнулася, хаваючы сьлёзы. Віктар праз нейкі час ламаў галаву, шукаючы тлумачэньня такому дзіўнаму яе паводжаньню, але марна. Тады ён асьцярожна крануў яе за плячо і папрасіў ціхім, поўным жалю і пяшчотнасьці голасам:

{{Водступ|2|em}}— Аўгінька… Ты — скажы проста, аб чым стут справа. За што ты крыўдзішся на мяне?..

{{Водступ|2|em}}Аўгінька крута абярнулася да яго і, ужо не хаваючы сьлёз, гаварыла ў злосным узрушэньні, якое што хвіліны гатова было сарвацца на горкую роспач:

{{Водступ|2|em}}— Я можа хачу так, як яны… Што я — не чалавек, ці што? Яны і ў нардом, і на сходы і усюды, усюды… Дзіва, што яны разумныя… А з намі, як з дурніцамі якімі… З намі і пагаварыць няможна, нам толькі маніць ды ашукваць нас… А я ня хочу так… Я ня хочу!

{{Водступ|2|em}}Апошнія словы яе, поўныя капрыснага гневу, выбіліся з плачу не спадзявана-цьвёрдымі ноткамі, у якіх гучэла зусім выразная пагроза ў адрас Віктара. Але зараз-жа тон яе недалужна апаў, і яна заплакала ціха і пакорна-звычайнымі дзявочымі сьлязьмі, якія на неспрактыкаванага ды яшчэ такога шчырага хлопца, як Віктар, рабілі акрутнае уражаньне.

{{Водступ|2|em}}Зьбянтэжаны Віктар разумеў, што „яны“ ў Аўгінькі — гэта Тацяна Шыбянкова і што „мы“ страшэнна раззлаваліся за частыя сустрэчы і дружбу яго, Віктара, з прыгожай, разумнай маладзіцаю. Але, гэта толькі ўскладняла сытуацыю, і Віктар яшчэ больш ня ведаў, што рабіць, чым суцешыць расплаканую Аўгіньку. Не даўміўшыся ні да чога больш, ён раптам прапанаваў Аўгінцы такім урачыстым тонам, нібы сапраўды гэта было дяма ведама якое шчасьце:

{{Водступ|2|em}}— Я прынясу табе ўсё лісты ад Зелянюка, і мы разам перачытаем іх… Добра?

{{Водступ|2|em}}Аўгінька адным вокам, ды і то з-пад ілба зірнула на яго і, глыбока хліпнуўшы, перапытала:

{{Водступ|2|em}}— Што?

{{Водступ|2|em}}Тут Віктар ужо зусім спанталычыўся, бо і сам ня, ведаў, на што ён уласна гэта прапанаваў.

{{Водступ|2|em}}Бачыш, Аўгінька… Мы заўсёды іх з Тацянай чытаем… Яна мне — свае, а я ей — свае…&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ra98x832les5h5mty2k0w6w1y7pauyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/194</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124637</id>
    <revision>
      <id>289132</id>
      <timestamp>2026-06-08T07:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Аўгінька слухала яго з строгім пахмурным чаканьнем, нібыта не разумеючы, да чаго ён гэта вядзе.  {{Водступ|2|em}}— Там і пра цябе ёсьць, Аўгінька… Я табе не казаў? Добра так напісана…  {{Водступ|2|em}}Аўгінька троху ўціхамірана прашаптала:  {{Водст...»</comment>
      <origin>289132</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4620" sha1="0t8hn9se4nwhcf6cgopdky2i5n51vht" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Аўгінька слухала яго з строгім пахмурным чаканьнем, нібыта не разумеючы, да чаго ён гэта вядзе.

{{Водступ|2|em}}— Там і пра цябе ёсьць, Аўгінька… Я табе не казаў? Добра так напісана…

{{Водступ|2|em}}Аўгінька троху ўціхамірана прашаптала:

{{Водступ|2|em}}— Маніш…

{{Водступ|2|em}}— Дадушы, не маню… Каб ты ведала, як ён прыгожа ўмее пісаць — ніякая табе кніжка таго не дакажа. Вось пабачыш…

{{Водступ|2|em}}Аўгінька схапіла яго за руку і рвучкім капрысным рухам прыцягнула бліжэй да сябе, што было знакам поўнага канчатковага прымірэньня. Яшчэ напасьледак хліпнуўшы раз, яна загаварыла аднатонна ласкавым і ўжо зусім спакойным голасам:

{{Водступ|2|em}}— Я па праўдзе, Віця, кажу… Што я — адно сяджу ў хаце ды смакчу гэту няшчасную кудзелю… Ані чалавека жывога ня і ўбачыш, не пагамоніш ні з кім… І ты ня прыходзіш ніколі… А каб я хадзіла ўсюды ды аціралася так сярод людзей, дык мо‘ яшчэ разумвейшая была-б за яе за каторую… Во што…

{{Водступ|2|em}}Вітар нарэшце пачуў пад нагамі цьвёрды дол і, з законнай сьмеласьцю абнімаючы Аўгіньку, выгаварыў ёй дзелавіта і строга:

{{Водступ|2|em}}— А я-ж табе даўно гэта казаў, Аўгінька. Колькі разоў я гукаў цябе — пойдзем, Аўгінька, у нардом, пойдзем, Аўгінька, на сход ці яшчэ там куды… А ты што, пайшла хоць калі? пайшла?

{{Водступ|2|em}}— А што-б татка сказаў?

{{Водступ|2|em}}— Ну вось бачыш? Тут ужо і татка… А якія мае адносіны татка да політычна-асьветнай працы? Ніякіх… Вось сёньня таткі няма, а ў Сіўцы жаночая сходка… Ну, гайда са мной?..

{{Водступ|2|em}}Аўгінькаў балесна ўздыхнула.

{{Водступ|2|em}}— Хату неяк кінуць адну, а то-б да душы пайшла… Ды і малых нешта няма — гэта-ж ужо цёмна зусім…

{{Водступ|2|em}}Тут пунктуальны комсамолец Віктар мусіў успомніць, што ён забег сюды толькі „пакуль зьбяруцца“, і, хоць ніхто там сёньня і ня думаў зьбірацца, а тут надзвычай цёпла блішчэлі яму пасьля сьлёз любыя Аўгіньчыны вочы, але ні за якія вочы ня мог аддаць комсамолец Віктар свайго прэстыжу сталага чалавека і грамадзкага працаўніка. Таму, сьціснуўшы зубы, мусіў ён пераказаць сваю мімавольную і абсалютна не сваячасовую ману:

{{Водступ|2|em}}— Ну, Аўгінька, мяне чакаюць там… Я прынясу табе заўтра кніжак, і мы аб усім пагамонім…

{{Водступ|2|em}}Праводзячы яго, Аўгінька нібы выпадкова зусім успомніла:

{{Водступ|2|em}}— Заўтра па абедзе татка зноў паедзе-да дзядзькі…

{{Водступ|2|em}}І дамысны Віктар узяў гэта, вядомая рэч, пад увагу.

{{Водступ|2|em}}Вышаўшы з хаты, ён горда узьняў галаву і пасігаў у Сівец размашыстым, бадзёрым крокам чалавека, якому ў жыцьці адкрываюцца бязьмежна шырокія і квяцістыя пэрспэктывы.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0t8hn9se4nwhcf6cgopdky2i5n51vht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/195</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124638</id>
    <revision>
      <id>289133</id>
      <timestamp>2026-06-08T08:10:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Ініцыял|4}} Скончыўшы раскулачваньне ўсіх прызначаных да гэтае мэты сівецкіх гаспадароў, Пацяроб з шляхэтнай сьціпласьцю і лагоднасьцю далажыў Сымону Карызну.  {{Водступ|2|em}}— Раскудлычыў, Сымонка… Цяпер будзем у колгас запісваць…  {{Водступ|2|em}}Пагл...»</comment>
      <origin>289133</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4652" sha1="md8a0ud957tzhln17rzqe7vyq68qi3k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Ініцыял|4}} Скончыўшы раскулачваньне ўсіх прызначаных да гэтае мэты сівецкіх гаспадароў, Пацяроб з шляхэтнай сьціпласьцю і лагоднасьцю далажыў Сымону Карызну.

{{Водступ|2|em}}— Раскудлычыў, Сымонка… Цяпер будзем у колгас запісваць…

{{Водступ|2|em}}Паглядзеўшы на яго жаласна скрыўлёную фізыёномію, можна было падумаць, што ён ня толькі ня пышыцца сваімі баявымі ўдачамі, а, наадварот, цяжарышца імі і гатоў вялікадушна перакласьці іх на гонар каго другога. Але гэтая знадворная сьціпсласьць была толькі асаблівым выяўленьнем яго бязьмежнай амбіцыі, бо ў глыбіні душы ён перажываў цяпер часіны найясьнейшага, якога даўно ня знаў ён, трыумфу.

{{Водступ|2|em}}Ён коратка, але надзвычай ясна выклаў Карызну свой геніяльны плян правядзеньня запісу ў колгас, і Карызна цалкам з іх згадзіўся.

{{Водступ|2|em}}Плян быў просты і радыкальны.

{{Водступ|2|em}}Назаўтра зранку Пацяроб разам з дзядком Цівунчыкам і яшчэ некалькі добраахвотнікамі пачаў з хаты ў хату абхадзіць мястэчка. Што ён рабіў, зайшоўшы ў каторую хату, якія ужываў мэтоды агітацыі і пропаганды, гэта аставалася на яго шчырым пацяробаўскім сумленьні, але выходзіў ён адусюль з гордым выглядам пераможцы і нядбайна кідаў свайму сакратару кароткую многазначную фразу:

{{Водступ|2|em}}— Станоў, Цівунчык, чарговы нумар…

{{Водступ|2|em}}У сёмай хаце ня было дома гаспадара. У восьмай таксама. І тое самае ў дзевятай.

{{Водступ|2|em}}Пацяроб зразумеў, што гэта значыць. Нават ня міргнуўшы вокам, ён перайшоў на другі канец мястэчка і зачаў ад першае хаты. Усё пайшло ў належным парадку.

{{Водступ|2|em}}А прыблізна ў сёмай хаце ня было дома гаспадара.

{{Водступ|2|em}}Пацяроб вышаў на вуліцу і нейкі час стаяў, глыбокадумна раскірэчыўшы ногі і абмяркоўваючы неспадзяваную сытуацыю. Па якой хвіліне ён размашыста стукнуў далоньню ў лоб, што адзначала ў перакладзе на старагрэцкую мову:

{{Водступ|2|em}}— Эўрыка!

{{Водступ|2|em}}І павёў свой наступ інакшай тактыкай. Ён браў хаты ня ўрад, адну па аднэй, а ўроскідзь, нечакана зьяўляючыся то ў тым, то ў другім канцы мястэчка. Гэта давала больш працы яго бясконца-даўгім цыбатым нагам, але гарантавала прынамсі пяцьдзесят процантаў удачы.

{{Водступ|2|em}}Па мястэчку пайшоў дзівосны рух. Гаспадары пераходзілі з хаты ў хату, ад суседа да суседа, ад сваяка да сваяка, туляючыся, каб ня трапіць на вострае вока страшнага колектывізатара.

{{Водступ|2|em}}Пацяроб быў настойны і неадступны, як цень. У адказ на хітрыя манэўры дамыснага жыхарства ён то-ж пачаў ужываць стратэгічныя спосабы, якія-б зрабілі гонар не абы-якому камандзіру. Ён пачаў практыкаваць тонкія дывэрсыі: намеціўшы пункт&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>md8a0ud957tzhln17rzqe7vyq68qi3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/196</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124639</id>
    <revision>
      <id>289134</id>
      <timestamp>2026-06-08T08:17:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «атакі, дэмонстрацыйна абмінаў яго, падаючыся зусім у іншы бок, а тады раптам варочаўся і, як каршун на высачаную згары ахвяру, кідаўся на няшчасную халупу. Потым ён завёў сыстэму папярэдняй выведкі, скарыстаўшы на гэтую мэту пару спрытных, дэтэктыўна на...»</comment>
      <origin>289134</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5168" sha1="6gebknummkt3u8uijahqy2fdqa38kra" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;атакі, дэмонстрацыйна абмінаў яго, падаючыся зусім у іншы бок, а тады раптам варочаўся і, як каршун на высачаную згары ахвяру, кідаўся на няшчасную халупу. Потым ён завёў сыстэму папярэдняй выведкі, скарыстаўшы на гэтую мэту пару спрытных, дэтэктыўна настроеных падшывальцаў, якія рэгулярна даносілі яму, у якой хаце былі сабраўшыяся гаспадары.

{{Водступ|2|em}}Так ваяваў адважны няўломны Папяроб, і ўрачысты дзядок Цівунчык спраўна выстаўляў у сваім сьпіску трофэяў „чарговыя нумары“.

{{Водступ|2|em}}Як праходзілі паўз недарэчную сядзібу старага Галілея, Пацяроб суняўся і скоса згары ўніз зірнуў на ўгрузлую ў сьнег халупку. Потым ўзьняў адно вака і, як певень на воблака, паглядзеў на сьціплы Галілееў ветрачок, які ў гэты час круціўся з пакорнай і цалкам добрамыснай павольнасьцю. Усьміхнуўшыся троху пагардліва, а траху дабрадушна, Пацяроб збочыў на-вузенькую у адну ступню — Галілееву сьцежку, прыемна адчуваючы свой годны хвалы дэмократызм, які ня грэбуе нават, такімі нікчэмнымі, ні да чаго ня прыдатнымі людзьмі, як Галілей.

{{Водступ|2|em}}Дзьверы ў Галілеевай хацёнцы былі завалены з сярэдзіны. Пацяроб уладарна грукнуў у іх і праз хвіліну паўтарыў свой задзірыста-грозны сыгнал, бо з хаты ня чуваць было жаданага гуку. Тады Пацяроб паляпаў даўжэй і больш настойліва, але вынік быў той самы.

{{Водступ|2|em}}Гэта была відочная абраза яму, як прадстаўніку мясцовае ўлады, бо Галілей быў, ясная рэч, у дварэ — нават пачуўся быў з хаты стрымана-перасьцярагальны брэх ягонага сабакі. Каб канчаткова ўпэўніцца ў зламыснай дэмонстрацыі старога дзівака, Пацяроб сігануў у сумёт і, схіліўшы твар да маленькага і нізкага вакенца, азірнуў усё нутро Галілеевае хацёнкі. Пышнае бязладзьдзе, якое панавала ў хацёнцы, затрымала на, сябе ягоную ўвагу і распацешыла яго. Каб ён загадаў усяму свайму сельсавету зьнесьці ў адну хату па каліву ўсякага, якое толькі ёсьць на сьвеце, гломазду, дык бы ня вышла таго адменнага сьметніка, які быў ў Галілеевай хаце. Тут было усё, апрача самога гаспадара.

{{Водступ|2|em}}І Пацяроб усьміхчуўся з вялікадушнай пабліжлівасьцю. Ён ужо не злаваў на Галілея, хоць можа той і схаваўшыся быў дзе-небудзь у прытульным куточку, бо што ты возьмеш з такога вар‘ята? І каб сказаў яму хто-небудзь, што кожнае каліва з Галіеева сьметніка мае сваё адмысловае прызначэньне, што ўсё гэта — матэрыял да яго новай надзвычай важнай работы, ён-бы плюнуў таму ў вочы і назваў-бы яго таксама вар‘ятам.

{{Водступ|2|em}}Так і астаўся стары Галілей неколектывізаваны.

{{Водступ|2|em}}А каб вялічны Пецяроб у залішняй пагардлівасьці ня схіляўся да самага нізу і так нявысокага Галілеева акна, ён можа-б і заўважыў у верхнім куточку верхняе шыбы клок Галілеевае барадзёнкі і праніклівае Галілеева вока, якое праз увесь час нярухома глядзела на яго бяз страху, бяз трывогі, і нават бяз зьдзіўленьня — з адным незамутнёна-спакойным чаканьнем.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6gebknummkt3u8uijahqy2fdqa38kra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/197</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124640</id>
    <revision>
      <id>289135</id>
      <timestamp>2026-06-08T08:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Увечары таго-ж дня змораны, але ваяўніча настроены Пацяроб прышоў да Сымона Карызны і, нічога не гаворачы, урачыста-шырокім жэстам паклаў перад ім протокол пра арганізацыю ў Сіўцы колектыўнае гаспадаркі, на якім стаялі подпісы большай пал...»</comment>
      <origin>289135</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4620" sha1="5lncgm1peazoinbltaxd0rj40g5cobn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Увечары таго-ж дня змораны, але ваяўніча настроены Пацяроб прышоў да Сымона Карызны і, нічога не гаворачы, урачыста-шырокім жэстам паклаў перад ім протокол пра арганізацыю ў Сіўцы колектыўнае гаспадаркі, на якім стаялі подпісы большай палавіны Сівецкіх гаспадароў.

{{Водступ|2|em}}Сымон Карызна, прагледзеўшы паперы, весела зірнуў на сьціпла замамыленую Пацяробаву фізыономію і з шчырым захапленьнем крыкнуў:

{{Водступ|2|em}}— І гатова ужо га? Пацяроб! Гатова?..

{{Водступ|2|em}}Пацяроб, учыніўшы на твары сваю жаласна-пагардлівую міну далікатна махнуў рукой.

{{Водступ|2|em}}— Пфэ!..

{{Водступ|2|em}}І ў гэты надзвычай выразьлівы гук уклаў ён увесь свой пераможна-самадзейны настрой, сваю каменную ўпэўненасьць у тым што каб адно далі яму поўную волю, дык ня то што Сівец, а ўся акруга ў яго пішчом бы палезла ў колгас.

{{Водступ|2|em}}Карызна дужа не распытваўся, якім спосабам дасягнуў Пацяроб такой бліскучай удачы, ён нават стараўся як найменш і думаць пра гэта. Ён быў шчасьліва задаволены добрым вынікам, і ў гэтым задавальненьні бясьсьледна распускаліся цені сумненьняў, што такі спрабавалі цішком улазіць у ягоную сьвядомасьць.

{{Водступ|2|em}}Карызна трыўмфаваў. Ён быў наіўна ўпэўнены, што гэтае дасягненьне — вынік той новай цьвёрдай і пэўнай ліні, якую ён павёў па Зелянюковым ад‘езьдзе. Ён меў поўнае права зларадавацца і кпіць у думках з сваіх праціўнікаў якія за адсутнасьцю Зелянюка ўвасабляліся цяпер у рахманай і цярплівай асобе камсамольца Віктара.

{{Водступ|2|em}}— Я пакажу вам гэту зелянюкоўшчыну!

{{Водступ|2|em}}У яго ўжо быў ясны, конкрэтны плян далейшай работы.

{{Водступ|2|em}}Заўтра-ж паводле пастановы агульнага сходу ячэйкі распускае сівапалаўскі колгас, бо яго організацыя была дапушчана, як часовы захад, толькі да ўтварэньня ў Сіўцы агульнага колектыву.

{{Водступ|2|em}}Ніводнага з тых баламутаў ён не дапусьціць да кіраўніцтва ў новым колгасе. Досыць ужо, накіраваліся!

{{Водступ|2|em}}Каго-ж толькі вызначыць за старшыню?

{{Водступ|2|em}}У Пацяроба ёсьць ужо пэўная кандыдатура: Андрэй Шыбянкоў.

{{Водступ|2|em}}Напамінак пра Андрэя Шыбянкова троху зацямрае Карызнаў настрой, але гэта чыста асабістае, да справы неналежнае. Можа нават і лепей будзе, як возьмецца ён за сталую сур‘ёзную працу.

{{Водступ|2|em}}Менш будзе брынкаць на гэтай нялюбай гамзатай гітары.

{{Водступ|2|em}}Так, кандыдатура падходная.

{{Водступ|2|em}}— Ты з ім яшчэ не гаварыў пра гэта?

{{Водступ|2|em}}— Не гаварыў, любачка… Як-жа я, ня ўзгодніўшы з табой, буду вырашаць такія проблемы. Ён мне памагаў троху — пайшоў цяпер, здаецца, туды, да Веры Міхайлаўны…&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5lncgm1peazoinbltaxd0rj40g5cobn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124641</id>
    <revision>
      <id>289136</id>
      <timestamp>2026-06-08T08:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{smaller|сустрѣвся имъ ваперъ: куды вы бяжице? — «На край свѣта: приходзилыся намъ згорѣць — у насъ земля и выда гориць! чуць мы уцякли!» Пойду и я зъ вами] — «Ходзи!» Побѣгли утрехъ. На дорози сустрѣлыся имъ гусина: куды вы бягице? — «На край свѣта: у насъ выд...»</comment>
      <origin>289136</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5898" sha1="obqi0297tsmriowjnp6he87ab7ivl2x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{smaller|сустрѣвся имъ ваперъ: куды вы бяжице? — «На край свѣта: приходзилыся намъ згорѣць — у насъ земля и выда гориць! чуць мы уцякли!» Пойду и я зъ вами] — «Ходзи!» Побѣгли утрехъ. На дорози сустрѣлыся имъ гусина: куды вы бягице? — «На край свѣта: у насъ выда и земля гориць, скорѣй бяги зъ нами!» Вотъ и побѣгли яны учетвярыхъ. Бягуць, бягуць а на сустрѣчу имъ пятухъ: куды вы бягице? — «На край свѣта: у насъ выда й земля горыць; ходзи скорѣй зъ нами, а то згоришъ!» Пятухъ и пошовъ зъ ими. Ишли, ишли, началася зима. Быкъ и говориць: ну, тутъ зима: зямлѣ нѐякъ загорѣтца. Будземъ строиць хату ды жиць тутъ: усе ро́вно дальше неякъ ици, — сцидзено! Нихто ня хочець строиць хату и&amp;nbsp;т.&amp;nbsp;д. 2) А ты, гусакъ ды пятухъ? — А мы тошъ ня будземъ хаты строиць: днемъ мы поляцимъ у гумно, наядзимся добра, а на ночь забяромся на ель, и будзець намъ ладно! 3) Настали морозы. Тоды парсюкъ и говориць козлу, пятуху и гусаку: пойдземъ къ быку проситца, кабъ пусцивъ насъ къ сабѣ перазимуваць! Вотъ яны нырадзилиси и пошли. Подыйшовъ перво парсюкъ: быкъ, быкъ, пусци мяне къ сабѣ у хату! — «Ня пущу!» — Ну, дыкъ я возьму, проточу нору къ табѣ у хату и будзець табѣ холодно, и&amp;nbsp;т.&amp;nbsp;д. 4) Ночьчи, тольки яны заснули, приходзиць вовкъ. 5) Били яны, били мядзьмѣдзя, — забили! Пузу разодрали, кишки выпусцили, выскубли яму боки, выклювали воки.... Вотъ парсюкъ выкопавъ яму, мядзьмѣдзя поховали, и пѣсню по имъ отпіяли» На этомъ сказка оканчивается.}}

{{Водступ|2|em}}{{smaller|Ср. Афан. IV стр. 66. См. Садовник. 173.}}

{{ц|'''16. Гусакъ, медвѣдь, вовкъ, лисица, кабанецъ.'''|памер=120%}}

{{ц|''Звѣри въ ямѣ.''}}

{{Водступ|2|em}}Живъ сабѣ дѣдка да бабка, и бывъ у ихъ гусакъ. Пошовъ гусакъ у Кіявъ Богу молитца. Ишовъ енъ, ишовъ, бягить мядвѣдь: «гусакъ, гусакъ, куды ты идетъ?» — Пойду у Кіявъ Богу молитца! — «Пойду и я съ тобой?» — Ици, да не п...и! Вотъ идутъ удвоихъ. Бягить вовкъ: «гусакъ, гусакъ, куды ты йдешъ?» — Пойду у Кіявъ Богу молитца! — «Пойду и я? — Ици, да не п...и! Вотъ идутъ утроихъ. Бягить лисита-сястричка: «гусакъ, гусакъ, куды ты йдешъ?» — Пойду у Кіявъ Богу молитца! — «Пойду и я съ тобой?» — Ици, да не п...и! Вотъ идутъ учетвярыхъ. Бягить кабанецъ: «гусакъ, гусакъ, куды ты йдешъ?» — Пойду у Кіявъ Богу молитца! — «Пойду и я?» — Ици, да не п...и! Вотъ идутъ упятехъ. Ишли, ишли яны, пройшли много, стоить ровъ широкій — глыбокій. Стали яны перахо́днть: гусакъ поднявся — и пералятѣвъ, и пошовъ сабѣ даляй; мядвѣдь разогнався — да ў ровъ. Вовкъ разогнався — да ў ровъ. Ахъ, ты, вовчища-дурачища, кажа лисица: во якъ я побягу, дакъ и пераско́чу! Якъ побѣгла, да ў ровъ. Кабанецъ разогнався — и той туды долятѣвъ. Сядѣли яны, сядѣли у рови, захотѣли ѣсти. Лисица и говора: ну, хто старѣй, того и будомъ ѣсти! Кабанецъ кажа: мнѣ отъ родовъ да пять годовъ. Вовкъ кажа: мнѣ отъ рода̀ чатыре года̀. Мядвѣдь кажа: мнѣ отъ рода̀, да три года̀. А лисица кажа: мнѣ отъ рода̀ да два года̀. Вотъ узяли и стали кабанца ѣсти. Послѣ узялись за вовка̀. А лисица выкопала ямочку, и наховала у ямочку кишакъ. Зъѣли вовка; лисица, сѣдя на ямочцы, тягая съ подъ сябѐ кишки да ѣсть. А мядвѣдь прося: лисичка-сястричка! дай и мнѣ хоть ору кишачку! А лисица кажа: ахъ, ты мядвѣдища-косолапища! Ты жъ бачишъ, якъ я лапой тягаю зъ живота. Вотъ возьми, да лапой, самъ съ сябе тягай да й ѣжъ! Мядвѣдь послухавъ, лапой кишки зачарепивъ, и тягня, да самъ сябе и разорвавъ, и&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>obqi0297tsmriowjnp6he87ab7ivl2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289137</id>
      <parentid>289136</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T08:22:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>289137</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5898" sha1="5bfsp0ji4hl29vhfdj089mpki3f4542" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{smaller|сустрѣвся имъ ваперъ: куды вы бяжице? — «На край свѣта: приходзилыся намъ згорѣць — у насъ земля и выда гориць! чуць мы уцякли!» Пойду и я зъ вами! — «Ходзи!» Побѣгли утрехъ. На дорози сустрѣлыся имъ гусина: куды вы бягице? — «На край свѣта: у насъ выда и земля гориць, скорѣй бяги зъ нами!» Вотъ и побѣгли яны учетвярыхъ. Бягуць, бягуць а на сустрѣчу имъ пятухъ: куды вы бягице? — «На край свѣта: у насъ выда й земля горыць; ходзи скорѣй зъ нами, а то згоришъ!» Пятухъ и пошовъ зъ ими. Ишли, ишли, началася зима. Быкъ и говориць: ну, тутъ зима: зямлѣ нѐякъ загорѣтца. Будземъ строиць хату ды жиць тутъ: усе ро́вно дальше неякъ ици, — сцидзено! Нихто ня хочець строиць хату и&amp;nbsp;т.&amp;nbsp;д. 2) А ты, гусакъ ды пятухъ? — А мы тошъ ня будземъ хаты строиць: днемъ мы поляцимъ у гумно, наядзимся добра, а на ночь забяромся на ель, и будзець намъ ладно! 3) Настали морозы. Тоды парсюкъ и говориць козлу, пятуху и гусаку: пойдземъ къ быку проситца, кабъ пусцивъ насъ къ сабѣ перазимуваць! Вотъ яны нырадзилиси и пошли. Подыйшовъ перво парсюкъ: быкъ, быкъ, пусци мяне къ сабѣ у хату! — «Ня пущу!» — Ну, дыкъ я возьму, проточу нору къ табѣ у хату и будзець табѣ холодно, и&amp;nbsp;т.&amp;nbsp;д. 4) Ночьчи, тольки яны заснули, приходзиць вовкъ. 5) Били яны, били мядзьмѣдзя, — забили! Пузу разодрали, кишки выпусцили, выскубли яму боки, выклювали воки.... Вотъ парсюкъ выкопавъ яму, мядзьмѣдзя поховали, и пѣсню по имъ отпіяли» На этомъ сказка оканчивается.}}

{{Водступ|2|em}}{{smaller|Ср. Афан. IV стр. 66. См. Садовник. 173.}}

{{ц|'''16. Гусакъ, медвѣдь, вовкъ, лисица, кабанецъ.'''|памер=120%}}

{{ц|''Звѣри въ ямѣ.''}}

{{Водступ|2|em}}Живъ сабѣ дѣдка да бабка, и бывъ у ихъ гусакъ. Пошовъ гусакъ у Кіявъ Богу молитца. Ишовъ енъ, ишовъ, бягить мядвѣдь: «гусакъ, гусакъ, куды ты идетъ?» — Пойду у Кіявъ Богу молитца! — «Пойду и я съ тобой?» — Ици, да не п...и! Вотъ идутъ удвоихъ. Бягить вовкъ: «гусакъ, гусакъ, куды ты йдешъ?» — Пойду у Кіявъ Богу молитца! — «Пойду и я? — Ици, да не п...и! Вотъ идутъ утроихъ. Бягить лисита-сястричка: «гусакъ, гусакъ, куды ты йдешъ?» — Пойду у Кіявъ Богу молитца! — «Пойду и я съ тобой?» — Ици, да не п...и! Вотъ идутъ учетвярыхъ. Бягить кабанецъ: «гусакъ, гусакъ, куды ты йдешъ?» — Пойду у Кіявъ Богу молитца! — «Пойду и я?» — Ици, да не п...и! Вотъ идутъ упятехъ. Ишли, ишли яны, пройшли много, стоить ровъ широкій — глыбокій. Стали яны перахо́днть: гусакъ поднявся — и пералятѣвъ, и пошовъ сабѣ даляй; мядвѣдь разогнався — да ў ровъ. Вовкъ разогнався — да ў ровъ. Ахъ, ты, вовчища-дурачища, кажа лисица: во якъ я побягу, дакъ и пераско́чу! Якъ побѣгла, да ў ровъ. Кабанецъ разогнався — и той туды долятѣвъ. Сядѣли яны, сядѣли у рови, захотѣли ѣсти. Лисица и говора: ну, хто старѣй, того и будомъ ѣсти! Кабанецъ кажа: мнѣ отъ родовъ да пять годовъ. Вовкъ кажа: мнѣ отъ рода̀ чатыре года̀. Мядвѣдь кажа: мнѣ отъ рода̀, да три года̀. А лисица кажа: мнѣ отъ рода̀ да два года̀. Вотъ узяли и стали кабанца ѣсти. Послѣ узялись за вовка̀. А лисица выкопала ямочку, и наховала у ямочку кишакъ. Зъѣли вовка; лисица, сѣдя на ямочцы, тягая съ подъ сябѐ кишки да ѣсть. А мядвѣдь прося: лисичка-сястричка! дай и мнѣ хоть ору кишачку! А лисица кажа: ахъ, ты мядвѣдища-косолапища! Ты жъ бачишъ, якъ я лапой тягаю зъ живота. Вотъ возьми, да лапой, самъ съ сябе тягай да й ѣжъ! Мядвѣдь послухавъ, лапой кишки зачарепивъ, и тягня, да самъ сябе и разорвавъ, и&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5bfsp0ji4hl29vhfdj089mpki3f4542</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/198</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124642</id>
    <revision>
      <id>289139</id>
      <timestamp>2026-06-08T10:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Карызна, сам таго не прымячаючы, пачынае раптам сьпяшацца.  {{Водступ|2|em}}— Я таксама меўся ісьці туды. Пойдзем можа? Там, і пагамонім…  {{Водступ|2|em}}— Пойдзем сабе…  {{Водступ|2|em}}Карызна упэўнены, што гэта ў яго выходзіць зусім проста, натура...»</comment>
      <origin>289139</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4708" sha1="22fgru8gsemhzq2ww5t9jd9xg5dg82z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Карызна, сам таго не прымячаючы, пачынае раптам сьпяшацца.

{{Водступ|2|em}}— Я таксама меўся ісьці туды. Пойдзем можа? Там, і пагамонім…

{{Водступ|2|em}}— Пойдзем сабе…

{{Водступ|2|em}}Карызна упэўнены, што гэта ў яго выходзіць зусім проста, натуральна, што нікому і на думку ня можа ўзыйсьці, каб там у яго затачылася ў нутры нейкае дурное едкае пачуцьце. А тым часам Пацяроб, адвярнуўшыся з далікатнасьці ў бок, прыплюшчыў вока ня толькі дамысна, а ў значнай меры і насьмешліва.

{{Водступ|2|em}}…Стары дурней за маладога хлопца кахае…

{{Водступ|2|em}}Фактычна Карызна ня меў ніякай падставы да зайздросьці, бо апрача ігры на гітары ён ня бачыў з боку Андрэя Шыбянкова ніякіх асаблівых падходаў да Веры Засуліч. Але ў гэтых выпадках мова здаровае лёгікі бывае надта непраканалая, і Сымон Карызна, ня гледзячы на ўсе довады розуму, ніяк не мог пазбыцца інстынктыўнага пачуцьця апаскі, ці нават боязьні, якое абуджалі ў ім частыя візыты Андрэя Шыбянкова да Веры.

{{Водступ|2|em}}А Пацяроб пэўна глядзеў на ўсе гэтыя рэчы больш проста і вульгарна. Ды такі з боку яно і відней, а таму яго кплівае прыплюшчаньне вока магчыма і мела сякую-такую слушнасьць.

{{Водступ|2|em}}Яны абодвы пайшлі да Веры Засуліч.

{{Водступ|2|em}}Вера сустрэла іх з шумнай радасьцю, пры чым зрабіла парыўчаты і вельмі мілы рух да Сымона Карызны, адначасна абмінуўшы з лёгкай сьцеражлівасьцю Пацяроба, бо той ужо памкнуўся быў да яе з страшэнна мілоснаю мінай на твары, якая не вешчавала нічога добрага.

{{Водступ|2|em}}— П‘явачка!

{{Водступ|2|em}}Тым часам, „п‘явачка“, кінуўшы на Андрэя Шыбянкова змоўна-вясёлы погляд, зашчабятала:

{{Водступ|2|em}}— А я ўжо ведаю ўсё, усё чысьценька. Малайцы, хлопцы! Значыць, у нас у Сіўцы ўжо колгас… А мы яшчэ свой, бабскі хацелі былі рабіць… Сьмех адзін толькі!..

{{Водступ|2|em}}Андрэй Шыбянкоў, як за-звычай сядзеў, фарсіста закінуўшы нагу за нагу і брынкаў на вечнай сваёй гітары. Ён слухаў Верына шчабятаньне з паблажлівай і, як за-звычай, загадкавай усьмешкай, якая мела дзіўную нахабна-блізкую сувязь з узьнятым настроем Веры Засуліч. Так прынамсі здалося Карызну.

{{Водступ|2|em}}Карызна адзуваў у гэту хвіліну да Андрэя вострую варожасьць, якая яму не падабалася самому і ад якой усё-такі ня мог ён ніяк пазбавіцца. Каб гвалтам сьціснуць яе, прыдушыць, ён у наругу сабе зьвярнуўся да Андрэя ў адменна прыязным тоне:

{{Водступ|2|em}}— Ну, браток Андрэй, прыдзецца цябе запрэгчы. Мы вось з Пацяробам наважылі зрабіць цябе — ведаеш кім?

{{Водступ|2|em}}Ён зрабіў паўзу, каб пабачыць Андрэеву нецярплівасьць, але той глядзеў на яго з гордай стрыманасьцю, нібы гаварыў яму сваімі чорнымі ўедлівымі вачмі:&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>22fgru8gsemhzq2ww5t9jd9xg5dg82z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/199</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124643</id>
    <revision>
      <id>289140</id>
      <timestamp>2026-06-08T10:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}— Што-б ні сказаў ты браце мой, усё роўна мяне ня зьдзівіш. Ня тое бачылі…  {{Водступ|2|em}}І Карызна скончыў мову сваю значна сушэй:  {{Водступ|2|em}}— Хочам цябе паставіць за старшыню Сівецкага калгасу.  {{Водступ|2|em}}Андрэй і вокам ня міргнуў — п...»</comment>
      <origin>289140</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4626" sha1="7pfr2fir77jm8jbjvqfuw2fq0wzk3be" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}— Што-б ні сказаў ты браце мой, усё роўна мяне ня зьдзівіш. Ня тое бачылі…

{{Водступ|2|em}}І Карызна скончыў мову сваю значна сушэй:

{{Водступ|2|em}}— Хочам цябе паставіць за старшыню Сівецкага калгасу.

{{Водступ|2|em}}Андрэй і вокам ня міргнуў — па ранейшаму стрымана ўсьміхаўся і глядзеў на Карызну мала ня з той самай паблажлівасьцю, як на Веру. Нібы не яму гэтым гонар рабілі, а, наадварот, чакалі ягонае ласкі згадзіцца на гэта.

{{Водступ|2|em}}Затое Карызнава цропозыцыя выклікала гарачае захапленьне Веры Засуліч. Яна бліскучымі вачмі глядзела на Андрэя, пляскала ў ладкі і радасна, можа нават троху праз меру радасна, шчабятала:

{{Водступ|2|em}}— Ого! Во, хто будзе за старшыню… Старшыня… Старшыня… У, якое начальства…

{{Водступ|2|em}}Карызна раззлаваўся і перапыніў яе наўмысна-сухім дзелавым працягам гутаркі:

{{Водступ|2|em}}— Гэта работа вельмі адказная, Колгас будзе вялікі — адзін на ўвесь Сівец і Сівалапы. Ты добра абдумай, абмяркуй гэтую справу, а заўтра пагутарым…

{{Водступ|2|em}}Андрэй стаў на момант сур‘ёзны і дзелавіта адказаў:

{{Водступ|2|em}}— Добра, я падумаю…

{{Водступ|2|em}}Гэта гутарка сапсавала Карызну настрой. Ён злаваў на Андрэя, на Веру і нават на Пацяроба — за вульгарна-дамысную ўсьмешку, якую той кідаў сяды-тады то на яго, то на Веру, то на Андрэя. Ён напінваў усе свае сілы, каб ня зьбіцца з вясёлага прыяцельскага тону, і з гарачаю нецярплівасьцю чакаў, калі нарэшце даўмяца яны пайсьці і дадуць яму магчымасьць як мае быць пагамавіць з Верай. Ён не ўкладаў у гэтае як мае быць пакуль што ніякага пэўнага зьместу, але чакаў ад гутаркі з Верай нейкага асаблівага задавальненьня.

{{Водступ|2|em}}Вера прыцішэла і амаль ня ўтыкалася ў гутарку. Яна раз-пораз узьнімала на Карызну свае чыстыя, як крышталь, вочы і ўпарта глядзела на яго ня то з маўклівым запытаньнем, ня то з цяжкай развагаю. Карызна чуў на сабе гэтыя погляды, і яны чамусьці яшчэ больш распалялі ягоную злосьць, дадавалі да яе едкае пачуцьцё помсты.

{{Водступ|2|em}}Як Пацяроб з Андрэем нарэшце зладзіліся ісьці, Карызна раптам адмяніў свой замер і замест таго, каб астацца пагутарыць „як мае быць“, стаў сьціснуўшы зубы разьвітвацца. Ён быў упэўнены, што яго раптоўны, ніякім чынам не прадуважаны іхным любоўным рэглямантам адыход, зробіць ёй такі самы боль, як і яму.

{{Водступ|2|em}}Вера пайшла, каб зашчапіць за імі дзьверы. У цёмных сенцах яна знайшла Карызнаву руку і сьціснула яе так, што, апрача пяшчотвасьці, ён пачуў у гэтым поціску і ладную, зусім нечаканую ад яе, сілу. Ён крыкнуў хлопцам, што дагоніць, а сам астаўся цалкам здаволены такім канчаткам.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7pfr2fir77jm8jbjvqfuw2fq0wzk3be</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Вязьмо (1932).pdf/200</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124644</id>
    <revision>
      <id>289141</id>
      <timestamp>2026-06-08T11:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Яна прывяла яго за руку назад, у свой пакой, там абшчапіла моцна за шыю і, зазірнуўшы ў твар яму бліскучымі ад сьлёз вачмі, зацытала:  {{Водступ|2|em}}— За что злуешся?  {{Водступ|2|em}}Гэта вышла ў яе так шчыра і так прыгожа, што ў яго ад злосьці не ас...»</comment>
      <origin>289141</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4647" sha1="lvo69r8cr69yupgqvi1m9aiq6bvg3jx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Яна прывяла яго за руку назад, у свой пакой, там абшчапіла моцна за шыю і, зазірнуўшы ў твар яму бліскучымі ад сьлёз вачмі, зацытала:

{{Водступ|2|em}}— За что злуешся?

{{Водступ|2|em}}Гэта вышла ў яе так шчыра і так прыгожа, што ў яго ад злосьці не асталася і сьледу. Глыбоха расчулены, ён прытуліў яе да сябе і, пяшчотна гладзячы яе валасы, загаварыў у балючым узрушэньні:

{{Водступ|2|em}}— Ты не кахаеш мяне. Ты маніш мне… Можа і сабе маніш таксама… Ты стараешся бачыць ува мне не таго, кім я ёсьць, ты не такога мяне кахаеш…

{{Водступ|2|em}}Ён зачаў быў гаварыць гэта проста, каб расчуліць яе, каб выклікаць яе на прызнаньні, і раптам заўважыў, што сказаў нешта большае за таго, што меўся сказаць, нешта блізкае да страшнай нямінучай праўды, якую ён інстыктыўна хаваў дасюль ад самаго сябе.

{{Водступ|2|em}}Вера маўчала.

{{Водступ|2|em}}Спалоханы сваімі ўласнымі словамі, ён з сударгавай парыўчатасьцю сьціскаў яе у сваіх руках, нібы хто вырываў яе ад яго, і шаптаў гарачым бязладным шэптам:

{{Водступ|2|em}}— Што мне рабіць? Вяруська, родная мая… што мне рабіць? Я кахаю цябе бязьмежна — я баюся… мне цяжка, надзвычайна цяжка… Ну, ці кахаеш ты?.. ці кахаеш?..

{{Водступ|2|em}}Яна глядзела на яго з пякучым жалем, яна ледзьве ня плакала, бачачы яго болеснае мятушэньне. І ён быў нявымоўна рад гэтым, бо ня ведаў, ці можа забыўся ў тую хвіліну, што, жаль — гэта яшчэ ня зусім каханьне.

{{Водступ|2|em}}…Стары дурней за маладога хлопца кахае…

{{Ініцыял|5}} Ізноў выходзіў за Сівец стары спрадвечны пастух Аніська і, стаўшы на ўзгорку ў гордай рыцарскай паставе, задорнай песьняй свае берасьцянае трубы клікаў на сход маўклівыя Сівалапы.

{{Водступ|2|em}}Сівалапаўскія колгасьнікі ішлі {{Абмылка|панўрай|панурай}} марудлівай грамадой.

{{Водступ|2|em}}Скасаваньне іхнага маладога, але вельмі дружнага, заўзятага колектыву прыгняло іх неспадзяваным цяжарам і атруціла ўсім ім настрой. Дакладна пільнуючыся пастановы агульнага сходу ячэйкі, Якуб Лакота і іншыя сівалапаўскія комуністы, як станавілі пытаньне пра ўваход у агульны сівецкі колектыў, доўга і ўпарта тлумачылі, чаму гэта патрэбна, даводзілі карысьць такога злучэньня, і колгасьнікі нібы-та згадзіліся. А тым часам у кожнага асталося ў нутры глухое нездавольненьне, бо ўсе бачылі як складаўся сівецкі колгас, і чулі, што такі пачатак не вяшчуе нічога добрага.

{{Водступ|2|em}}Рады былі страшэнна тыя, хто зусім не хацеў колгасу. Ворагі колектывізацыі не абмінулі гэтага выпадаку, не скарыстаўшы яго для свае злоснае агітацыі. Колгасьнікаў атачылі насьмешкамі, кпінамі, дадзявалі ім кароткавечнасьцю іхнага гаспадарваньня.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lvo69r8cr69yupgqvi1m9aiq6bvg3jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124645</id>
    <revision>
      <id>289142</id>
      <timestamp>2026-06-08T11:56:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «здохъ. Лисица яго и зъѣла. А посли и нечаго ѣсти. Вотъ яна и пошла по рову. Бача, стоити дубъ; на тымъ дубу дятлиное гняздо. Лиса и кажа: дятелъ, дятелъ, выдовбай мнѣ лѣсвичку, дыкъ ня буду твоихъ дѣтокъ ѣсти; а коли ня выдовбаешъ, дыкъ узлѣзу, да дятей поѣмъ. В...»</comment>
      <origin>289142</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5887" sha1="0r98xt2wuxpl673bymneouwf66367ru" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;здохъ. Лисица яго и зъѣла. А посли и нечаго ѣсти. Вотъ яна и пошла по рову. Бача, стоити дубъ; на тымъ дубу дятлиное гняздо. Лиса и кажа: дятелъ, дятелъ, выдовбай мнѣ лѣсвичку, дыкъ ня буду твоихъ дѣтокъ ѣсти; а коли ня выдовбаешъ, дыкъ узлѣзу, да дятей поѣмъ. Вотъ дятялъ довбавъ, довбавъ, выдовбавъ лѣсвичку; дыкъ лисица полѣзла по лѣсвицы, да й поѣла дятлиныхъ дѣтокъ, а оттуль изъ рева выскочила.

{{Водступ|2|em}}''Гомельск. у.''

{{Водступ|2|em}}{{smaller|Варіантъ рогач. у. «Жили сабѣ дѣдъ да баба. Дѣдъ хоцивъ у лѣсъ за промысломъ, а баба была дома, пякла пироги. Вотъ разъ дѣдъ знашовъ у лѣси викаго кабанчика и принесъ яго домовъ. Подержали яны кабанчика у дворѣ надѣли двѣ, енъ и привыкъ къ двору. Отъ, стали яны яго у лѣсъ пускать жолудовъ ѣсти. Енъ урани побягить, а на ночь домовъ прибягить. Разъ, такъ бягить енъ у лѣсъ, ажъ сустрѣкая яго сѣрый вовкъ:«кабанчикъ, кабанчикъ, я тябе хочу зъѣсть!» —Ня ѣжъ мяне, сѣрый вовкъ, лучьчи ходи со мной у лѣсъ: залятѣли тамъ гуси зъ дяревни, коло тыхъ поживисься. Вовкъ повѣривъ, и побѣгли яны удвухъ съ кабанчикомъ. На дорози бывъ тамъ ровъ. Кабанчикъ-жа зная ровъ; вотъ енъ разогнався и пераскочивъ, а вовкъ и упавъ у ровъ. Кабанчикъ и кажа: тутъ тяпѣрь поживись! Самъ побѣгъ у лѣсъ, наѣвся жолудовъ и вярнувсь домовъ. На другій день сустрѣкая яго лисичка-сястричка: «куды ты йдешъ, кабанчикъ?» — У лѣсъ. «Зачимъ?» — Жолудовъ ѣсти. — «И я съ тобой пойду?» — Ходемъ! Тольки доходятъ яны до рова; кабанецъ скокъ — и пераскочивъ, а лисичка у ровъ къ вовку! Кабанчикъ наѣвся жолудовъ и вярнувсь домовъ. На третьтій день сустрѣкая яго заяцъ: куды йдешъ, кабанчикъ? — У лѣсъ, жолудовъ ѣсть. — «Возьми и мяне съ собой!» — Ходемъ! Подыйшли къ рову, заядъ и ввалився у ровъ. Стало ихъ тяперъ тамъ троя: вовкъ, лисица и заяцъ. Жили яны, жили, и нечаго было имъ ѣсти. Вотъ лисица зъ зайцомъ зговорились задушить вовка, якъ енъ заснеть. Якъ уздумано, такъ и здѣлано: задушили вовка и зъѣли. Тоды лисица задушила зайца, и осталась одна....» Окончаніе: «Якъ тольки лисица выпрыгнула зъ рова, а я зъ за куста, да лисицу и убивъ! И тяперъ яще ё у мяне воротникъ зъ яѐ!...»}}

{{Водступ|2|em}}{{smaller|Весьма сходная съ этою сказка помѣщена у Афан. III, 77. См. также примѣч, къ сказкѣ 2 «Жоронцы» и слѣдующій №.}}

{{ц|'''17. Лиса и дроздъ.'''|памер=120%}}

{{Водступ|2|em}}Коли бывъ сабѣ котокъ у хозяина. Якъ молодый бывъ-то ў клѣць, то ў стопку, якъ постарѣвъ, на печку сѣвъ. Тоды думыець хозяинъ: што зъ имъ робиць? Отрѣзавъ крайчикъ хлѣба и выправивъ зъ двора. Вотъ котокъ ишовъ, ишовъ; сустрѣкаець яго лисица: «котокъ — голубокъ, куды йдзешъ?» — Къ сповядзи. — «Возьми мяне съ собой!» —Лѣзь у задъ! Идуць яны удвоихъ. Бяжиць зайчикъ: «котокъ,-голубокъ, куды ты идзешь?» — Къ сповядзи. — «Возьми мяне съ собой!» — Лѣзь у задъ! Идуць яны утромъ. Бяжиць вовкъ: «котокъ-голубокъ, куды ты идзешъ?» — Къ сповядзи. — «Возьми мяне съ собой!» Лѣзь у задъ! Пошли яны учецьвярыхъ. Идуць яны, идуць, и сустрѣкаюць яму. Черазъ яму ляжиць ко́личакъ. Тоды котокъ и говориць: вылѣзайце-тка, тутъ наша сповядзь! Хто ня грѣшный, тэй пярѐйдзець яму, а хто грѣшный, тэй ве шірейдзець! Котокъ пошовъ-перайшовъ; лисица пошла-увалилася, заяцъ пошовъ-увалився, вовкъ пошовъ-увалився. Вотъ сядзѣли, сядзѣли яны тамъ три дни, а высидзѣли злыдни, и захоцѣли ѣсци. Тоды лисица и говориць: «хто крапчѣй крикнець, того&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0r98xt2wuxpl673bymneouwf66367ru</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>289143</id>
      <parentid>289142</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T11:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>289143</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5887" sha1="tnfclgsa0w6c4ug53wta9p0xlrm3qq1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;здохъ. Лисица яго и зъѣла. А посли и нечаго ѣсти. Вотъ яна и пошла по рову. Бача, стоити дубъ; на тымъ дубу дятлиное гняздо. Лиса и кажа: дятелъ, дятелъ, выдовбай мнѣ лѣсвичку, дыкъ ня буду твоихъ дѣтокъ ѣсти; а коли ня выдовбаешъ, дыкъ узлѣзу, да дятей поѣмъ. Вотъ дятялъ довбавъ, довбавъ, выдовбавъ лѣсвичку; дыкъ лисица полѣзла по лѣсвицы, да й поѣла дятлиныхъ дѣтокъ, а оттуль изъ рова выскочила.

{{Водступ|2|em}}''Гомельск. у.''

{{Водступ|2|em}}{{smaller|Варіантъ рогач. у. «Жили сабѣ дѣдъ да баба. Дѣдъ хоцивъ у лѣсъ за промысломъ, а баба была дома, пякла пироги. Вотъ разъ дѣдъ знашовъ у лѣси викаго кабанчика и принесъ яго домовъ. Подержали яны кабанчика у дворѣ надѣли двѣ, енъ и привыкъ къ двору. Отъ, стали яны яго у лѣсъ пускать жолудовъ ѣсти. Енъ урани побягить, а на ночь домовъ прибягить. Разъ, такъ бягить енъ у лѣсъ, ажъ сустрѣкая яго сѣрый вовкъ:«кабанчикъ, кабанчикъ, я тябе хочу зъѣсть!» —Ня ѣжъ мяне, сѣрый вовкъ, лучьчи ходи со мной у лѣсъ: залятѣли тамъ гуси зъ дяревни, коло тыхъ поживисься. Вовкъ повѣривъ, и побѣгли яны удвухъ съ кабанчикомъ. На дорози бывъ тамъ ровъ. Кабанчикъ-жа зная ровъ; вотъ енъ разогнався и пераскочивъ, а вовкъ и упавъ у ровъ. Кабанчикъ и кажа: тутъ тяпѣрь поживись! Самъ побѣгъ у лѣсъ, наѣвся жолудовъ и вярнувсь домовъ. На другій день сустрѣкая яго лисичка-сястричка: «куды ты йдешъ, кабанчикъ?» — У лѣсъ. «Зачимъ?» — Жолудовъ ѣсти. — «И я съ тобой пойду?» — Ходемъ! Тольки доходятъ яны до рова; кабанецъ скокъ — и пераскочивъ, а лисичка у ровъ къ вовку! Кабанчикъ наѣвся жолудовъ и вярнувсь домовъ. На третьтій день сустрѣкая яго заяцъ: куды йдешъ, кабанчикъ? — У лѣсъ, жолудовъ ѣсть. — «Возьми и мяне съ собой!» — Ходемъ! Подыйшли къ рову, заядъ и ввалився у ровъ. Стало ихъ тяперъ тамъ троя: вовкъ, лисица и заяцъ. Жили яны, жили, и нечаго было имъ ѣсти. Вотъ лисица зъ зайцомъ зговорились задушить вовка, якъ енъ заснеть. Якъ уздумано, такъ и здѣлано: задушили вовка и зъѣли. Тоды лисица задушила зайца, и осталась одна....» Окончаніе: «Якъ тольки лисица выпрыгнула зъ рова, а я зъ за куста, да лисицу и убивъ! И тяперъ яще ё у мяне воротникъ зъ яѐ!...»}}

{{Водступ|2|em}}{{smaller|Весьма сходная съ этою сказка помѣщена у Афан. III, 77. См. также примѣч, къ сказкѣ 2 «Жоронцы» и слѣдующій №.}}

{{ц|'''17. Лиса и дроздъ.'''|памер=120%}}

{{Водступ|2|em}}Коли бывъ сабѣ котокъ у хозяина. Якъ молодый бывъ-то ў клѣць, то ў стопку, якъ постарѣвъ, на печку сѣвъ. Тоды думыець хозяинъ: што зъ имъ робиць? Отрѣзавъ крайчикъ хлѣба и выправивъ зъ двора. Вотъ котокъ ишовъ, ишовъ; сустрѣкаець яго лисица: «котокъ — голубокъ, куды йдзешъ?» — Къ сповядзи. — «Возьми мяне съ собой!» —Лѣзь у задъ! Идуць яны удвоихъ. Бяжиць зайчикъ: «котокъ,-голубокъ, куды ты идзешь?» — Къ сповядзи. — «Возьми мяне съ собой!» — Лѣзь у задъ! Идуць яны утромъ. Бяжиць вовкъ: «котокъ-голубокъ, куды ты идзешъ?» — Къ сповядзи. — «Возьми мяне съ собой!» Лѣзь у задъ! Пошли яны учецьвярыхъ. Идуць яны, идуць, и сустрѣкаюць яму. Черазъ яму ляжиць ко́личакъ. Тоды котокъ и говориць: вылѣзайце-тка, тутъ наша сповядзь! Хто ня грѣшный, тэй пярѐйдзець яму, а хто грѣшный, тэй ве шірейдзець! Котокъ пошовъ-перайшовъ; лисица пошла-увалилася, заяцъ пошовъ-увалився, вовкъ пошовъ-увалився. Вотъ сядзѣли, сядзѣли яны тамъ три дни, а высидзѣли злыдни, и захоцѣли ѣсци. Тоды лисица и говориць: «хто крапчѣй крикнець, того&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tnfclgsa0w6c4ug53wta9p0xlrm3qq1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>