Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 102 1608 289184 289123 2026-06-08T20:28:24Z Gleb Leo 2440 289184 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Краўцоў | Імёны =Макар | Першая літара прозвішча =К | Варыянты імёнаў =Дзын-Дзылін, Звончык, Макар, Язэп Светазар, Picolo, Smreczyński; сапр. Мака́р Мацве́евіч Касцевіч (Косцевіч) | Апісанне =беларускі паэт, публіцыст, перакладчык | Іншае = | ДН =1891 | Месца нараджэння =18 жніўня 1891, Баброўня, цяпер Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць, Беларусь | ДС =пасля 1939 | Месца смерці = | Выява =Makar_Kraŭcoŭ.jpg | Вікіпедыя =be:Макар Краўцоў | Вікіпедыя2 =be-x-old:Макар Краўцоў | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = | Вікіліўр = | Катэгорыя = Макар Краўцоў | Google = }} == Бібліяграфія == == Творы == {{All works‎}} === Паэзія === * [[Братом (Краўцоў)]] // {{Fine|[[Наша думка]]. — 1921. — # 24. — 17 чэрвеня. — С. 3.}} * [[Што будзе? (Краўцоў)]] * [[Успамін (Краўцоў)]] * [[Здалёк]] * [[Мы знаем Бацькаўшчыны гора…|Мы знаем Бацькаўшчыны горо…]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 28 красавіка 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/15|№15]]}} * [[Памяці Максіма Багдановіча (Краўцоў)|Памяці Максіма Багдановіча]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 26 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/19|№19]]}} * [[Сон (Краўцоў)|Сон]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 9 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/20-21|№20-21]]}} * [[Бяда (Краўцоў)|Бяда]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}} * [[Наша доля (Краўцоў)|Наша доля]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}} * [[Лета (Краўцоў)|Лето]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 6 ліпня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/25|№25]]}} * [[Пад восень (Краўцоў)|Пад восень]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 15 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/31|№31]]}} * [[Гэй, разлятайцеся, хмары кудлатыя]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 4 жніўня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/27|№27]]}} * [[Дзе? (Краўцоў|Дзе?]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 22 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/32|№32]]}} * [[Да нядолі (Краўцоў)]] * [[Krywičanin (1918)/Šarady/1|Šarady. 1]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} * [[Krywičanin (1918)/Šarady/2|Šarady. 2]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} * [[Krywičanin (1918)/Šarady/3|Šarady. 3]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} * [[Ваяцкі гымн]] (1919) * [[Паварот да Горадна (Краўцоў)]] * [[Элегія (Краўцоў)]] (1918) * [[Раманс (Краўцоў)]] (1918) * [[Да матулі]] (1920) * [[На чужыне (Краўцоў)|На чужыне]] (1921) * [[Biarozka (Краўцоў)|Biarozka]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 24 Traŭnia 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/12|№12]]}} * [[Мімалётнае…]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 31 Ліпня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/23|№23]]}} * [[Туга (Краўцоў)|Туга]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 30 Верасьня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/31|№31]]}} * [[У восенскі вечар]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Кастрычніка 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/35|№35]]}} * [[Беларускім гімназісткам]] (1926) * [[Песьня аб донне Інэзе]] (1927) * [[Майму сінэдрыёну]] (1927) * [[У вастрозе (Краўцоў)|У вастрозе]] // {{Fine|[[Беларускі Дэкляматар (1928)|Беларускі Дэкляматар]]. / склад. ''С. С''. Вільня: Выдавецтва У. Знамяроўскага, 1928}} === Проза === * [[Настулька]] * [[Жахі сноў]] * [[Голад]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 19 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/18|№18]]}} *[[Чад самагубства]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/26|№26]]}} * [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2—18 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/23|23]]}} * [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 жніўня—21 верасьня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/20|№20 (72)]]—[[Родны край (1933)/1935/23|23 (75)]]}} * [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 21 верасьня—28 верасьня, 15 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/23|№23 (75)]]—[[Родны край (1933)/1935/24|24 (76)]], [[Родны край (1933)/1935/26|26 (78)]]}} * [[Белая лаўка]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/27|№27 (79)]]}} * [[Панскі дар]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8—16 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/29|№29 (81)]]—[[Родны край (1933)/1935/30|30 (82)]]}} '''Нарысы''' * [[Гаруем, але расьцем]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 18 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/11|№11 (36)]]}} * [[Партыец (Краўцоў)|Партыец]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 16 сакавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/5|№5 (57)]]}} '''Жарты''' * [[Яшчэ адзін Саюз]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}} === Крытыка === *[[Новы Багдановіч]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 17 Студзеня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/2|№2]]}} * [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1921)]] *[[Аб аднэй драме або адкрытае пісьмо да беларускіх пісьменьнікаў]] (1921) * {{Скан|[[Што чытаць па беларуску?]]|Што чытаць па беларуску? (1924).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Сьнежань 1924. — [[Студэнская думка (1924)/1924/1|№1]]}} * {{Скан|[[Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы]]|Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы (1925).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Травень—чэрвень 1925. — [[Студэнская думка (1924)/1925/4|№4 (5)]]}} *[[«Maja Lira» K. Swajaka]] *[[Казімір Сваяк як паэт рэлігійны]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/20|№20]]}} *[[Паэтыцкая творчасьць Янкі Купалы]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Лютага, 21 Сакавіка, 7 Траўня, 7, 14 Кастрычніка, 4, 24, 27 Лістапада, 15 Сьнежня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/8|№8]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/10|10]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/15|15]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/32|32]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/33|33]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/36|36]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/39|39]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/40|40]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/45|45]]}} * [[Piasniar biełaruskaje wioski]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/46|№46]]}} *[[Поэтыцкая творчасьць Натальлі Арсеньневай. (Крытычны нарыс)]] (1926) *[[Канстанцыя Буйло, як імпрэсыяністка. (Крытычны нарыс)]] * [[Ядвігін Ш. (Краўцоў)|Ядвігін Ш.]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 7 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/1|№1]]}} *[[Байкі (па Крылову і інш.). — Б. Друцкага]] (1927) * [[«Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне» (Краўцоў)|„Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}} * [[На сонечны бераг! (Краўцоў)|На сонечны бераг!]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 25 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/12|№12 (37)]]}} * [[«Пралескі» (Краўцоў)|„Пралескі“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 10 лістапада 1934. — [[Родны край (1933)/1934/24|№24 (49)]]}} * [[Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага (Краўцоў)|Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/27|№27 (52)]]}} * [[«Студэнцкая Думка» (Краўцоў)|„Студэнцкая Думка“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]}} * [[«Iskry Skaryny» № 5 (Краўцоў)|„Iskry Skaryny“ № 5]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 20 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/19|№19 (71)]]}} * [[Міхась Машара. На прадвесьні (Краўцоў)|Міхась Машара. На прадвесьні]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/28|№28 (80)]]}} * [[«Калосьсе». Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г. (Краўцоў)|„Калосьсе“. Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г.]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 30 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/32|№32 (84)]]}} === Публіцыстыка === * [[Рашучы акт]] (1918) * 1 Wilenskaja Biełaruskaja himnazija // Biełaruskaje žyćcio. — 6 lipnia 1919. — №3 * [[Наш голас]] (1919) * [[Політычная нясьпеласьць]] (1919) * [[«Дыктатура пролетарыяту» на Беларусі]] (1919) * [[Як ня кінь, то ўсё клін]] (1919) * [[Соцыяль-дэмократыя і нацыянальнае гаспадарства]] (1919) * [[Разгон]] (1920) * [[Час — найлепшае лякарства]] (1921) * [[Час аб’яднаці сілы]] (1921) * [[Пачынаюць разумець]] (1921) * [[Праваслаўная царква на Беларусі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}} * [[Верма ў сваю школу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 23 верасьня—7 кастрычніка 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/13|№13]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/15|15]]}} * [[Па сьлізкай дарозе]]* [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 18 сьнежня ерасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/23|№23]]}} * [[Год разьдзелу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 6 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/1|№1 (26)]]}} * [[Аб перакладах на беларускую мову]] (1924) * [[Biełaruski wydawiecki ruch u Wilni ŭ 1926 h.]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 8 Studnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/2|№2]]}} * [[Некалькі словаў да братоў-пісьменьнікаў]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 13 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/2|№2]]}} * [[Гражданка — наша нацыянальная азбука]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 25 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/4|№4]]}} * [[Літэратурныя нататкі (Краўцоў)|Літэратурныя нататкі]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 25 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/4|№4]]}} * [[Валакаднікі]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 24 красавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/8|№8]]}} * [[Пясьняр хараства і адраджэньня]] (1927) * [[Школьная справа ў Польшчы]] // {{Fine|[[Беларуская Культура (1927)|Беларуская Культура]]. — Жнівень і верасень 1927. — [[Беларуская Культура (1927)/2-3|№2-3]]}} * [[Трымаймася родных назоваў!]] // {{Fine|[[Беларуская Культура (1927)|Беларуская Культура]]. — Ліпень 1927. — [[Беларуская Культура (1927)/1|№1]]}} * [[Сьмерць Міхала Грушэўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/26|№26 (51)]]}} * [[Петра Антонавіч Крэчэўскі]] (1937) * [[20 гадоў назад (Успамін пра Усебеларускі зьезд 1917 г.)]] (1938) === Фельетоны === * [[Рэзультат аднэй… легэнды]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 9 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/11|№11]]}} * [[Канец кар’еры]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}} * [[Павестка і інш.]] (1921) * [[Слоўная анархія]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]}} * [[Мае проекты]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 22 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/24|№24]]}} * [[Тэлеграмы за 1-е красавіка]] (1921) * [[Што выгадней?]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 13 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/2|№2 (27)]]}} * Мільянэр (1923) * [[Якая птушка — такая й песьня]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/13|№13 (65)]]}} === Гістарычныя работы === * [[Ўсебеларускі Зьезд 1917 г.]] (1920) * [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 7 кастрычніка—18 лістапада 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/15|№15]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/21|21]]}} === Лісты === * [[Ліст да рэдакцыі (Краўцоў)]] === Мемуары === * [[Мае успаміны аб Івану Луцкевічу]] (1919) * [[Сумныя ўспаміны]] // {{Fine|[[Беларускі звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 верасьня 1922. — [[Беларускі звон (1921)/1921/10|№10]]}} * [[Кс. Аляксандар Астрамовіч]] (1921) * [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1927)|Алесь Гарун]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 19 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/3|№3]]}} * [[Мае ўспаміны аб Жылцы]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 14—21 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/14|№14 (66)]]—[[Родны край (1933)/1935/15|15 (67)]]}} * [[Адна ноч (Краўцоў)|Адна ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 сьнежня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/33|№33 (85)]]}} * [[Памяць аб праф. Карскім]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 красавіка—19 чэрвеня 1936. — [[Родны край (1933)/1936/5|№5 (93)]]—[[Родны край (1933)/1936/7|7 (95)]]}} * [[У дні Слуцкага Паўстаньня]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 лістапада 1936. — [[Родны край (1933)/1936/17|№17 (105)]]}} == Пераклады == '''1918''' * «[[Запаведзь (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918) * «[[Разрытая магіла (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918) * [[Мне аднакова ўсё, ці буду… (Шаўчэнка/Краўцоў)]] '''1919''' * Хаткі над возерам (Салоўкін) // Беларускае жыцьцё, 1919, №2-4 * «[[Алеся (Купрын/Краўцоў)]]» (1919) '''1923''' * «[[Цёмна й глуха ўсюдых, — людзі!..]]» (1923) '''1924''' * ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Мцыры (1924)|Мцыры]]|Мцыры (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданнье газэты „Змаганьне“, 1924}} * {{Скан|[[Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924)|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю…]]|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне газэты „[[Голас Беларуса (1924)|Голас Беларуса]]“, 1924}} * «[[Расказы аб вялікіх падзеях розных часоў і народаў (Рубакін/Краўцоў)]]» (1924) '''1926''' * ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Дэмон (1926)|Дэмон]]|Дэмон (1926).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „Беларускага Выдавецкага Таварыства“, 1926}} * ''[[Аўтар:Генрык Сянкевіч|Сенкевіч, Г]]''. {{Скан|[[Бартэк-пераможнік (1926)|Бартэк-пераможнік]]|Sienkievic.Bartek pieramoznik.djvu}}. {{Fine|Вільня: Выданьне Беларуск. Выдавецкага Т-ва, 1926}} '''1927''' * ''[[Аўтар:Мар’ян Рапацкі|Рапацкі, М]]''. {{Скан|[[Палажэньне спажыўца (1927)|Палажэньне спажыўца]]|Палажэньне спажыўца (1927).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выдавецтва Акружное Рады пры Віленскім Аддзеле Саюзу Спажывецкіх Таварыстваў Польскае Рэспублікі, 1927}} * [[Чалавек (Горкі/Краўцоў)|Чалавек]] // {{Fine|[[Беларуская Культура (1927)|Беларуская Культура]]. — Жнівень і верасень 1927. — [[Беларуская Культура (1927)/2-3|№2-3]]}} '''1928''' * ''[[Аўтар:Уладзімір Караленка|Караленка, Ўл]]''. {{Скан|[[Сьляпы музыка (1928)|Сьляпы музыка]]|Сьляпы музыка (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} * ''[[Аўтар:Марк Твэн|Твэн, М]]''. {{Скан|[[Прынц і жабрак (1928)|Прынц і жабрак]]|Прынц і жабрак (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} * ''[[Аўтар:Леў Талстой|Толстой, Л]]''. {{Скан|[[Для дзяцей (Талстой, 1928)|Для дзяцей]]|Леў Талстой. Для дзяцей (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} '''1929''' * ''[[Аўтар:Мікалай Гогаль|Гоголь, М]]''. {{Скан|[[Тарас Бульба (1929)|Тарас Бульба]]|Тарас Бульба (1929).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1929}} '''1934''' * ''[[Аўтар:Леанід Мосендз|Мосэндз, Л]]''. [[Брат (Мосендз/Краўцоў)|Брат]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/10|№10 (35)]]}} '''1935''' * ''[[Аўтар:Браты Тур|Браты Тур]]''. Канадзкі дрывасек // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 лютага 1935. — [[Родны край (1933)/1935/3|№3 (55)]]}} * ''[[Аўтар:Барыс Лаўранёў|Лаўрэнеў, Б]]''. Васковая пэрсона // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 12 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/7|№7 (59)]]}} * ''[[Аўтар:Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын|Салтыкоў-Шчэдрын, М]]''. [[Хрыстова ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/8|№8 (60)]]}} * ''[[Аўтар:Юрый Горліс-Горскі|Горліс-Горськый, Ю]]''. [[Гэта было даўно…]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6—13 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]—[[Родны край (1933)/1935/18|18 (70)]]}} '''1936''' * ''[[Аўтар:Аляксандр Купрын|Купрын, А]]''. [[Шчасьце (Купрын/Краўцоў)|Шчасьце]]<ref name=":1">Dubia.</ref> // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 лістапада 1936. — [[Родны край (1933)/1936/17|№17 (105)]]}} ----------- {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія празаікі]] [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Мемуарысты]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] lzy17xj729fobrfi46jxyq8l86b8fit 289185 289184 2026-06-08T20:28:56Z Gleb Leo 2440 289185 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Краўцоў | Імёны =Макар | Першая літара прозвішча =К | Варыянты імёнаў =Дзын-Дзылін, Звончык, Макар, Язэп Светазар, Picolo, Smreczyński; сапр. Мака́р Мацве́евіч Касцевіч (Косцевіч) | Апісанне =беларускі паэт, публіцыст, перакладчык | Іншае = | ДН =1891 | Месца нараджэння =18 жніўня 1891, Баброўня, цяпер Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць, Беларусь | ДС =пасля 1939 | Месца смерці = | Выява =Makar_Kraŭcoŭ.jpg | Вікіпедыя =be:Макар Краўцоў | Вікіпедыя2 =be-x-old:Макар Краўцоў | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = | Вікіліўр = | Катэгорыя = Макар Краўцоў | Google = }} == Бібліяграфія == == Творы == {{All works‎}} === Паэзія === * [[Братом (Краўцоў)]] // {{Fine|[[Наша думка]]. — 1921. — # 24. — 17 чэрвеня. — С. 3.}} * [[Што будзе? (Краўцоў)]] * [[Успамін (Краўцоў)]] * [[Здалёк]] * [[Мы знаем Бацькаўшчыны гора…|Мы знаем Бацькаўшчыны горо…]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 28 красавіка 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/15|№15]]}} * [[Памяці Максіма Багдановіча (Краўцоў)|Памяці Максіма Багдановіча]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 26 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/19|№19]]}} * [[Сон (Краўцоў)|Сон]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 9 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/20-21|№20-21]]}} * [[Бяда (Краўцоў)|Бяда]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}} * [[Наша доля (Краўцоў)|Наша доля]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 30 чэрвеня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/24|№24]]}} * [[Лета (Краўцоў)|Лето]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 6 ліпня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/25|№25]]}} * [[Пад восень (Краўцоў)|Пад восень]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 15 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/31|№31]]}} * [[Гэй, разлятайцеся, хмары кудлатыя]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 4 жніўня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/27|№27]]}} * [[Дзе? (Краўцоў|Дзе?]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 22 верасьня 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/32|№32]]}} * [[Да нядолі (Краўцоў)]] * [[Krywičanin (1918)/Šarady/1|Šarady. 1]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} * [[Krywičanin (1918)/Šarady/2|Šarady. 2]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} * [[Krywičanin (1918)/Šarady/3|Šarady. 3]] // {{Fine|[[Krywičanin (1918)|Krywičanin]]. — Kastryčnik 1918. — №1}} * [[Ваяцкі гымн]] (1919) * [[Паварот да Горадна (Краўцоў)]] * [[Элегія (Краўцоў)]] (1918) * [[Раманс (Краўцоў)]] (1918) * [[Да матулі]] (1920) * [[На чужыне (Краўцоў)|На чужыне]] (1921) * [[Biarozka (Краўцоў)|Biarozka]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 24 Traŭnia 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/12|№12]]}} * [[Мімалётнае…]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 31 Ліпня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/23|№23]]}} * [[Туга (Краўцоў)|Туга]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 30 Верасьня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/31|№31]]}} * [[У восенскі вечар]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Кастрычніка 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/35|№35]]}} * [[Беларускім гімназісткам]] (1926) * [[Песьня аб донне Інэзе]] (1927) * [[Майму сінэдрыёну]] (1927) * [[У вастрозе (Краўцоў)|У вастрозе]] // {{Fine|[[Беларускі Дэкляматар (1928)|Беларускі Дэкляматар]]. / склад. ''С. С''. Вільня: Выдавецтва У. Знамяроўскага, 1928}} === Проза === * [[Настулька]] * [[Жахі сноў]] * [[Голад]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 19 мая 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/18|№18]]}} *[[Чад самагубства]] // {{fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 1918. — [[Вольная Беларусь (газета)/1918/26|№26]]}} * [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2—18 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/23|23]]}} * [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 жніўня—21 верасьня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/20|№20 (72)]]—[[Родны край (1933)/1935/23|23 (75)]]}} * [[Дзяўчына (Краўцоў)|Дзяўчына]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 21 верасьня—28 верасьня, 15 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/23|№23 (75)]]—[[Родны край (1933)/1935/24|24 (76)]], [[Родны край (1933)/1935/26|26 (78)]]}} * [[Белая лаўка]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/27|№27 (79)]]}} * [[Панскі дар]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8—16 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/29|№29 (81)]]—[[Родны край (1933)/1935/30|30 (82)]]}} '''Нарысы''' * [[Гаруем, але расьцем]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 18 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/11|№11 (36)]]}} * [[Партыец (Краўцоў)|Партыец]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 16 сакавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/5|№5 (57)]]}} '''Жарты''' * [[Яшчэ адзін Саюз]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}} === Крытыка === *[[Новы Багдановіч]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 17 Студзеня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/2|№2]]}} * [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1921)]] *[[Аб аднэй драме або адкрытае пісьмо да беларускіх пісьменьнікаў]] (1921) * {{Скан|[[Што чытаць па беларуску?]]|Што чытаць па беларуску? (1924).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Сьнежань 1924. — [[Студэнская думка (1924)/1924/1|№1]]}} * {{Скан|[[Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы]]|Аб сыстэматызацыі беларускае выдавецкае працы (1925).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Травень—чэрвень 1925. — [[Студэнская думка (1924)/1925/4|№4 (5)]]}} *[[«Maja Lira» K. Swajaka]] *[[Казімір Сваяк як паэт рэлігійны]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/20|№20]]}} *[[Паэтыцкая творчасьць Янкі Купалы]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (газета)|Сялянская Ніва]]. — 28 Лютага, 21 Сакавіка, 7 Траўня, 7, 14 Кастрычніка, 4, 24, 27 Лістапада, 15 Сьнежня 1926. — [[Сялянская ніва (газета)/1926/8|№8]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/10|10]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/15|15]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/32|32]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/33|33]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/36|36]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/39|39]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/40|40]], [[Сялянская ніва (газета)/1926/45|45]]}} * [[Piasniar biełaruskaje wioski]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/46|№46]]}} *[[Поэтыцкая творчасьць Натальлі Арсеньневай. (Крытычны нарыс)]] (1926) *[[Канстанцыя Буйло, як імпрэсыяністка. (Крытычны нарыс)]] * [[Ядвігін Ш. (Краўцоў)|Ядвігін Ш.]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 7 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/1|№1]]}} *[[Байкі (па Крылову і інш.). — Б. Друцкага]] (1927) * [[«Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне» (Краўцоў)|„Маршалак Язэп Пілсудскі ў Вільні і на Віленшчыне“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 4 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/9|№9 (34)]]}} * [[На сонечны бераг! (Краўцоў)|На сонечны бераг!]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 25 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/12|№12 (37)]]}} * [[«Пралескі» (Краўцоў)|„Пралескі“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 10 лістапада 1934. — [[Родны край (1933)/1934/24|№24 (49)]]}} * [[Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага (Краўцоў)|Міхась Машара. Сьмерць Кастуся Каліноўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 23 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/27|№27 (52)]]}} * [[«Студэнцкая Думка» (Краўцоў)|„Студэнцкая Думка“]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]}} * [[«Iskry Skaryny» № 5 (Краўцоў)|„Iskry Skaryny“ № 5]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 20 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/19|№19 (71)]]}} * [[Міхась Машара. На прадвесьні (Краўцоў)|Міхась Машара. На прадвесьні]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 кастрычніка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/28|№28 (80)]]}} * [[«Калосьсе». Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г. (Краўцоў)|„Калосьсе“. Літаратурна-Навуковы Часапіс. Кніжка 3. Вільня, 1935 г.]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 30 лістапада 1935. — [[Родны край (1933)/1935/32|№32 (84)]]}} === Публіцыстыка === * [[Рашучы акт]] (1918) * 1 Wilenskaja Biełaruskaja himnazija // Biełaruskaje žyćcio. — 6 lipnia 1919. — №3 * [[Наш голас]] (1919) * [[Політычная нясьпеласьць]] (1919) * [[«Дыктатура пролетарыяту» на Беларусі]] (1919) * [[Як ня кінь, то ўсё клін]] (1919) * [[Соцыяль-дэмократыя і нацыянальнае гаспадарства]] (1919) * [[Разгон]] (1920) * [[Час — найлепшае лякарства]] (1921) * [[Час аб’яднаці сілы]] (1921) * [[Пачынаюць разумець]] (1921) * [[Праваслаўная царква на Беларусі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}} * [[Верма ў сваю школу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 23 верасьня—7 кастрычніка 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/13|№13]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/15|15]]}} * [[Па сьлізкай дарозе]]* [[Маскалёвы дзеці]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 18 сьнежня ерасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/23|№23]]}} * [[Год разьдзелу]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 6 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/1|№1 (26)]]}} * [[Аб перакладах на беларускую мову]] (1924) * [[Biełaruski wydawiecki ruch u Wilni ŭ 1926 h.]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 8 Studnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/2|№2]]}} * [[Некалькі словаў да братоў-пісьменьнікаў]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 13 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/2|№2]]}} * [[Гражданка — наша нацыянальная азбука]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 25 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/4|№4]]}} * [[Літэратурныя нататкі (Краўцоў)|Літэратурныя нататкі]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 25 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/4|№4]]}} * [[Валакаднікі]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 24 красавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/8|№8]]}} * [[Пясьняр хараства і адраджэньня]] (1927) * [[Школьная справа ў Польшчы]] // {{Fine|[[Беларуская Культура (1927)|Беларуская Культура]]. — Жнівень і верасень 1927. — [[Беларуская Культура (1927)/2-3|№2-3]]}} * [[Трымаймася родных назоваў!]] // {{Fine|[[Беларуская Культура (1927)|Беларуская Культура]]. — Ліпень 1927. — [[Беларуская Культура (1927)/1|№1]]}} * [[Сьмерць Міхала Грушэўскага]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 8 сьнежня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/26|№26 (51)]]}} * [[Петра Антонавіч Крэчэўскі]] (1937) * [[20 гадоў назад (Успамін пра Усебеларускі зьезд 1917 г.)]] (1938) === Фельетоны === * [[Рэзультат аднэй… легэнды]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 9 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/11|№11]]}} * [[Канец кар’еры]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 16 верасьня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/12|№12]]}} * [[Павестка і інш.]] (1921) * [[Слоўная анархія]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/22|№22]]}} * [[Мае проекты]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 22 сьнежня 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/24|№24]]}} * [[Тэлеграмы за 1-е красавіка]] (1921) * [[Што выгадней?]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 13 студня 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/2|№2 (27)]]}} * Мільянэр (1923) * [[Якая птушка — такая й песьня]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/13|№13 (65)]]}} === Гістарычныя работы === * [[Ўсебеларускі Зьезд 1917 г.]] (1920) * [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 7 кастрычніка—18 лістапада 1921. — [[Беларускі Звон (1921)/1921/15|№15]]—[[Беларускі Звон (1921)/1921/21|21]]}} === Лісты === * [[Ліст да рэдакцыі (Краўцоў)]] === Мемуары === * [[Мае успаміны аб Івану Луцкевічу]] (1919) * [[Сумныя ўспаміны]] // {{Fine|[[Беларускі звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 2 верасьня 1922. — [[Беларускі звон (1921)/1921/10|№10]]}} * [[Кс. Аляксандар Астрамовіч]] (1921) * [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1927)|Алесь Гарун]] // {{Fine|[[Беларускі Дзень (1927)|Беларускі Дзень]]. — 19 сакавіка 1927. — [[Беларускі Дзень (1927)/1927/3|№3]]}} * [[Мае ўспаміны аб Жылцы]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 14—21 чэрвеня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/14|№14 (66)]]—[[Родны край (1933)/1935/15|15 (67)]]}} * [[Адна ноч (Краўцоў)|Адна ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 7 сьнежня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/33|№33 (85)]]}} * [[Памяць аб праф. Карскім]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 22 красавіка—19 чэрвеня 1936. — [[Родны край (1933)/1936/5|№5 (93)]]—[[Родны край (1933)/1936/7|7 (95)]]}} * [[У дні Слуцкага Паўстаньня]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 лістапада 1936. — [[Родны край (1933)/1936/17|№17 (105)]]}} == Пераклады == '''1918''' * «[[Запаведзь (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918) * «[[Разрытая магіла (Шаўчэнка/Краўцоў)]]» (1918) * [[Мне аднакова ўсё, ці буду… (Шаўчэнка/Краўцоў)]] '''1919''' * Хаткі над возерам (Салоўкін) // Беларускае жыцьцё, 1919, №2-4 * «[[Алеся (Купрын/Краўцоў)]]» (1919) '''1923''' * «[[Цёмна й глуха ўсюдых, — людзі!..]]» (1923) '''1924''' * ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Мцыры (1924)|Мцыры]]|Мцыры (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданнье газэты „Змаганьне“, 1924}} * {{Скан|[[Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924)|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю…]]|Трактат паміж галоўнымі саюзнымі і ставарышанымі дзяржавамі ды Польшчаю… (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне газэты „[[Голас Беларуса (1924)|Голас Беларуса]]“, 1924}} * «[[Расказы аб вялікіх падзеях розных часоў і народаў (Рубакін/Краўцоў)]]» (1924) '''1926''' * ''[[Аўтар:Міхаіл Лермантаў|Лермантаў, М]]''. {{Скан|[[Дэмон (1926)|Дэмон]]|Дэмон (1926).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выданьне „Беларускага Выдавецкага Таварыства“, 1926}} * ''[[Аўтар:Генрык Сянкевіч|Сенкевіч, Г]]''. {{Скан|[[Бартэк-пераможнік (1926)|Бартэк-пераможнік]]|Sienkievic.Bartek pieramoznik.djvu}}. {{Fine|Вільня: Выданьне Беларуск. Выдавецкага Т-ва, 1926}} '''1927''' * ''[[Аўтар:Мар’ян Рапацкі|Рапацкі, М]]''. {{Скан|[[Палажэньне спажыўца (1927)|Палажэньне спажыўца]]|Палажэньне спажыўца (1927).pdf}}. {{Fine|Вільня: Выдавецтва Акружное Рады пры Віленскім Аддзеле Саюзу Спажывецкіх Таварыстваў Польскае Рэспублікі, 1927}} * ''[[Аўтар:Максім Горкі|Горкі, М]]''. [[Чалавек (Горкі/Краўцоў)|Чалавек]] // {{Fine|[[Беларуская Культура (1927)|Беларуская Культура]]. — Жнівень і верасень 1927. — [[Беларуская Культура (1927)/2-3|№2-3]]}} '''1928''' * ''[[Аўтар:Уладзімір Караленка|Караленка, Ўл]]''. {{Скан|[[Сьляпы музыка (1928)|Сьляпы музыка]]|Сьляпы музыка (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} * ''[[Аўтар:Марк Твэн|Твэн, М]]''. {{Скан|[[Прынц і жабрак (1928)|Прынц і жабрак]]|Прынц і жабрак (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} * ''[[Аўтар:Леў Талстой|Толстой, Л]]''. {{Скан|[[Для дзяцей (Талстой, 1928)|Для дзяцей]]|Леў Талстой. Для дзяцей (1928).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1928}} '''1929''' * ''[[Аўтар:Мікалай Гогаль|Гоголь, М]]''. {{Скан|[[Тарас Бульба (1929)|Тарас Бульба]]|Тарас Бульба (1929).pdf}}. {{Fine|Вільня: „Віленскае Выдавецтва“ Б. Клецкіна, 1929}} '''1934''' * ''[[Аўтар:Леанід Мосендз|Мосэндз, Л]]''. [[Брат (Мосендз/Краўцоў)|Брат]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 траўня 1934. — [[Родны край (1933)/1934/10|№10 (35)]]}} '''1935''' * ''[[Аўтар:Браты Тур|Браты Тур]]''. Канадзкі дрывасек // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 11 лютага 1935. — [[Родны край (1933)/1935/3|№3 (55)]]}} * ''[[Аўтар:Барыс Лаўранёў|Лаўрэнеў, Б]]''. Васковая пэрсона // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 12 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/7|№7 (59)]]}} * ''[[Аўтар:Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын|Салтыкоў-Шчэдрын, М]]''. [[Хрыстова ноч]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 26 красавіка 1935. — [[Родны край (1933)/1935/8|№8 (60)]]}} * ''[[Аўтар:Юрый Горліс-Горскі|Горліс-Горськый, Ю]]''. [[Гэта было даўно…]] // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 6—13 ліпня 1935. — [[Родны край (1933)/1935/17|№17 (69)]]—[[Родны край (1933)/1935/18|18 (70)]]}} '''1936''' * ''[[Аўтар:Аляксандр Купрын|Купрын, А]]''. [[Шчасьце (Купрын/Краўцоў)|Шчасьце]]<ref name=":1">Dubia.</ref> // {{Fine|[[Родны край (1933)|Родны Край]]. — 29 лістапада 1936. — [[Родны край (1933)/1936/17|№17 (105)]]}} ----------- {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія празаікі]] [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Мемуарысты]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] f7fh4t8pasfizzzhoxavnojnv0qhcgc 10 9254 289182 288922 2026-06-08T19:48:39Z Gleb Leo 2440 289182 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)}} 08.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]», 1863 * {{Прапанаваны экспарт|Weliki Hospodarv presławnych Narodow…}} 05.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Weliki Hospodarv presławnych Narodow…]]», 1648 * {{Прапанаваны экспарт|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)}} 04.06.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|Алесь Галынец]]''. «[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Атрута (1927)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Атрута (1927)|Атрута]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|На чыгунцы (1928)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[На чыгунцы (1928)|На чыгунцы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)}} 02.06.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)|Падарунак Беларускаму Жаўнеру]]», 1920 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 30.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]]», 1903 * {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> 242rbht27zs7ds8a0ivxirkjzoumpyz 102 41073 289186 278559 2026-06-08T20:30:17Z Gleb Leo 2440 289186 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Максім |Прозвішча = Горкі |Варыянты імёнаў = Аляксей Максімавіч Пяшкоў;<br />Інш. псеўданімы: Иегудиил Хламида |Выява = Aleksey Maksimovich Gorkiy.jpg |ДН = 16 (28) сакавіка 1868 |Месца нараджэння = Ніжні Ноўгарад, Ніжагародзкі павет, Ніжагародзкая губэрня, Расейская імпэрыя |ДС = 18 чэрвеня 1936 (68 гадоў) |Месца смерці = Горкі, Маскоўская вобласьць, РСФСР, СССР |Апісанне = расейскі пісьменьнік, журналіст, публіцыст |Іншае = |Вікіпедыя = Максім Горкі |Вікіпедыя2 = Максім Горкі |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Maxim Gorky |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Максім Горкі |Першая літара прозвішча = Г }} == Творы == {{Усе творы}} * {{Скан|[[Архіп і Лявонка (1910)|Архіп і Лявонка]]|Архіп і Лявонка (1910).pdf}} / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Тэрэза Гардзялкоўская|Зязюля]]''. Вільня: Выданьне „Нашае Хаты“, 1910}} * {{Скан|[[Зброднік, Канавалаў, Чалкаш (1930)|Зброднік, Канавалаў, Чалкаш]]|Зброднік, Канавалаў, Чалкаш (1930).pdf}} / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|А. Мсьціслаўскі]]''. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} * [[Чалавек (Горкі/Краўцоў)|Чалавек]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Макар Краўцоў|Макар Краўцоў]]'' // [[Беларуская Культура (1927)|Беларуская Культура]]. — Жнівень і верасень 1927. — [[Беларуская Культура (1927)/2-3|№2-3]]}} * Маці: Раман / Пер. з рус. мовы З.Астапенкі. - Мн. : Дзяржвыд Беларусі, 1932. - 256 с. * {{Скан|[[Маці (1935)|Маці]]|Маці 1935.pdf}} / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Міхась Лынькоў|Міхась Лынькоў]]''. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1935}} === Вершы === * [[Дзяўчына і смерць]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Эдуард Самуйлёнак|Эдуард Самуйлёнак]]'' // [[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/3|№3]]}} == Публіцыстыка == * [[Пра Г. Успенскага]] / {{Fine|пер. ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|невядомы]]'' // [[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/3|№3]]}} == Пра аўтара == * [[У капцюрох Г.П.У. (1937)/Салоўкі|Адведзіны Горкага (Аляхновіч)]] '''Літаратуразнаўства''' * ''[[Аўтар:Іван Замоцін|Замоцін, І]]''. {{Скан|[[Эволюцыя тэмы ў творчасьці М. Горкага]]|Узвышша_1928-002.pdf}} // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1928. — [[Узвышша (часопіс)/1938/2|№2 (8)]]}} * ''[[Аўтар:Янка Шарахоўскі|Шарахоўскі, Я]]''. [[М. А. Горкі пра маладых пісьменнікаў]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/3|№3]]}} '''Вершы''' * ''[[Аўтар:Янка Купала|Купала, Я]]''. [[Смерць забойцам М. А. Горкага]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/3|№3]]}} * ''[[Аўтар:Мікола Сямашка|Сямашка, М]]''. [[Памяці М. А. Горкага (Сямашка)|Памяці М. А. Горкага]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/7-8|№7-8]]}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Рускія аўтары]] [[Катэгорыя:Рускія драматургі]] [[Катэгорыя:Рускія празаікі]] [[Катэгорыя:Журналісты]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 2bfkdk5pp66cja6qphgn400hjr7wtah 289187 289186 2026-06-08T20:32:38Z Gleb Leo 2440 289187 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Максім |Прозвішча = Горкі |Варыянты імёнаў = Аляксей Максімавіч Пяшкоў;<br />Інш. псеўданімы: Иегудиил Хламида |Выява = Aleksey Maksimovich Gorkiy.jpg |ДН = 16 (28) сакавіка 1868 |Месца нараджэння = Ніжні Ноўгарад, Ніжагародзкі павет, Ніжагародзкая губэрня, Расейская імпэрыя |ДС = 18 чэрвеня 1936 (68 гадоў) |Месца смерці = Горкі, Маскоўская вобласьць, РСФСР, СССР |Апісанне = расейскі пісьменьнік, журналіст, публіцыст |Іншае = |Вікіпедыя = Максім Горкі |Вікіпедыя2 = Максім Горкі |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Maxim Gorky |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Максім Горкі |Першая літара прозвішча = Г }} == Творы == {{Усе творы}} * {{Скан|[[Архіп і Лявонка (1910)|Архіп і Лявонка]]|Архіп і Лявонка (1910).pdf}} / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Тэрэза Гардзялкоўская|Зязюля]]''. Вільня: Выданьне „Нашае Хаты“, 1910}} * {{Скан|[[Зброднік, Канавалаў, Чалкаш (1930)|Зброднік, Канавалаў, Чалкаш]]|Зброднік, Канавалаў, Чалкаш (1930).pdf}} / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|А. Мсьціслаўскі]]''. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} * [[Чалавек (Горкі/Краўцоў)|Чалавек]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Макар Краўцоў|Макар Краўцоў]]'' // [[Беларуская Культура (1927)|Беларуская Культура]]. — Жнівень і верасень 1927. — [[Беларуская Культура (1927)/2-3|№2-3]]}} * Маці: Раман / Пер. з рус. мовы З.Астапенкі. - Мн. : Дзяржвыд Беларусі, 1932. - 256 с. * {{Скан|[[Маці (1935)|Маці]]|Маці 1935.pdf}} / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Міхась Лынькоў|Міхась Лынькоў]]''. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1935}} === Вершы === * [[Дзяўчына і смерць]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Эдуард Самуйлёнак|Эдуард Самуйлёнак]]'' // [[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/3|№3]]}} == Публіцыстыка == * [[Пра Г. Успенскага]] / {{Fine|пер. ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|невядомы]]'' // [[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/3|№3]]}} == Пра аўтара == * ''[[Аўтар:Францішак Аляхновіч|Аляхновіч, Ф]]''. [[У капцюрох Г.П.У. (1937)/Салоўкі|Адведзіны Горкага]] // {{Fine|[[У капцюрох Г.П.У. (1937)|У капцюрох Г.П.У.]]. Вільня: Выдавецтва аўтара, 1937}} '''Літаратуразнаўства''' * ''[[Аўтар:Іван Замоцін|Замоцін, І]]''. {{Скан|[[Эволюцыя тэмы ў творчасьці М. Горкага]]|Узвышша_1928-002.pdf}} // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1928. — [[Узвышша (часопіс)/1938/2|№2 (8)]]}} * ''[[Аўтар:Янка Шарахоўскі|Шарахоўскі, Я]]''. [[М. А. Горкі пра маладых пісьменнікаў]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/3|№3]]}} '''Вершы''' * ''[[Аўтар:Янка Купала|Купала, Я]]''. [[Смерць забойцам М. А. Горкага]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/3|№3]]}} * ''[[Аўтар:Мікола Сямашка|Сямашка, М]]''. [[Памяці М. А. Горкага (Сямашка)|Памяці М. А. Горкага]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/7-8|№7-8]]}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Рускія аўтары]] [[Катэгорыя:Рускія драматургі]] [[Катэгорыя:Рускія празаікі]] [[Катэгорыя:Журналісты]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] ipejj2trdmmuvwi6uu8yjnepc6xv4gg 289188 289187 2026-06-08T20:32:56Z Gleb Leo 2440 289188 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Максім |Прозвішча = Горкі |Варыянты імёнаў = Аляксей Максімавіч Пяшкоў;<br />Інш. псеўданімы: Иегудиил Хламида |Выява = Aleksey Maksimovich Gorkiy.jpg |ДН = 16 (28) сакавіка 1868 |Месца нараджэння = Ніжні Ноўгарад, Ніжагародзкі павет, Ніжагародзкая губэрня, Расейская імпэрыя |ДС = 18 чэрвеня 1936 (68 гадоў) |Месца смерці = Горкі, Маскоўская вобласьць, РСФСР, СССР |Апісанне = расейскі пісьменьнік, журналіст, публіцыст |Іншае = |Вікіпедыя = Максім Горкі |Вікіпедыя2 = Максім Горкі |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Maxim Gorky |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Максім Горкі |Першая літара прозвішча = Г }} == Творы == {{Усе творы}} * {{Скан|[[Архіп і Лявонка (1910)|Архіп і Лявонка]]|Архіп і Лявонка (1910).pdf}} / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Тэрэза Гардзялкоўская|Зязюля]]''. Вільня: Выданьне „Нашае Хаты“, 1910}} * {{Скан|[[Зброднік, Канавалаў, Чалкаш (1930)|Зброднік, Канавалаў, Чалкаш]]|Зброднік, Канавалаў, Чалкаш (1930).pdf}} / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|А. Мсьціслаўскі]]''. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} * [[Чалавек (Горкі/Краўцоў)|Чалавек]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Макар Краўцоў|Макар Краўцоў]]'' // [[Беларуская Культура (1927)|Беларуская Культура]]. — Жнівень і верасень 1927. — [[Беларуская Культура (1927)/2-3|№2-3]]}} * Маці: Раман / Пер. з рус. мовы З.Астапенкі. - Мн. : Дзяржвыд Беларусі, 1932. - 256 с. * {{Скан|[[Маці (1935)|Маці]]|Маці 1935.pdf}} / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Міхась Лынькоў|Міхась Лынькоў]]''. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1935}} === Вершы === * [[Дзяўчына і смерць]] / {{Fine|пер. ''[[Аўтар:Эдуард Самуйлёнак|Эдуард Самуйлёнак]]'' // [[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/3|№3]]}} == Публіцыстыка == * [[Пра Г. Успенскага]] / {{Fine|пер. ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|невядомы]]'' // [[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/3|№3]]}} == Пра аўтара == * ''[[Аўтар:Францішак Аляхновіч|Аляхновіч, Ф]]''. [[У капцюрох Г.П.У. (1937)/Салоўкі|Адведзіны Горкага]] // {{Fine|[[У капцюрох Г.П.У. (1937)|У капцюрох Г.П.У.]] Вільня: Выдавецтва аўтара, 1937}} '''Літаратуразнаўства''' * ''[[Аўтар:Іван Замоцін|Замоцін, І]]''. {{Скан|[[Эволюцыя тэмы ў творчасьці М. Горкага]]|Узвышша_1928-002.pdf}} // {{Fine|[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]. — 1928. — [[Узвышша (часопіс)/1938/2|№2 (8)]]}} * ''[[Аўтар:Янка Шарахоўскі|Шарахоўскі, Я]]''. [[М. А. Горкі пра маладых пісьменнікаў]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/3|№3]]}} '''Вершы''' * ''[[Аўтар:Янка Купала|Купала, Я]]''. [[Смерць забойцам М. А. Горкага]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/3|№3]]}} * ''[[Аўтар:Мікола Сямашка|Сямашка, М]]''. [[Памяці М. А. Горкага (Сямашка)|Памяці М. А. Горкага]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэволюцыі]]. — 1938. — [[Полымя (часопіс)/1938/7-8|№7-8]]}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Рускія аўтары]] [[Катэгорыя:Рускія драматургі]] [[Катэгорыя:Рускія празаікі]] [[Катэгорыя:Журналісты]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] tsoi8nbjr22m907olrcrzsokk30r48d 106 80176 289172 191900 2026-06-08T19:15:40Z Gleb Leo 2440 289172 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Кастусь Каліноўскі|Jaśko haspadar s pad Wilni]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address=[Парыж] |Year=1863 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=jpg |Image=[[File:Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg|200px]] |Progress=C |Pages=[[Page:Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg|1]] |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} rdbuy7p8j1x8f7mxuv3xgixcl8rdbfg 289174 289172 2026-06-08T19:22:25Z Gleb Leo 2440 289174 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Кастусь Каліноўскі|Jaśko haspadar s pad Wilni]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address=[Парыж] |Year=1863 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=jpg |Image=[[File:Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg|200px]] |Progress=C |Pages=[[Page:Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg|1]] |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} iu5vz4dpmbdc1up324olj42ye5he3q0 104 98448 289163 233965 2026-06-08T17:57:35Z Gleb Leo 2440 289163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nejurist" /></noinclude>polski — кажа ён у пісьме з пад шыбеніцы<ref>[[Лісты з-пад шыбеніцы|Piśmy z pad szybienicy]].</ref> — usim bratnim narodam daje samauradstwa maskal mała taho, szto hetak nia robić, no jaszcze tam, hdzie żyli palaki, litoucy i biełarusy zawodzić maskoŭskija szkoły, a u hetych szkołach uczuć pa maskousku, hdzie nikoli nie paczujesz i słowa: pa polsku, pa litousku da i pa biełarusku, jak narod taho chocze“. У тым-жа пісьме Каліноўскі вылічае ўсе тыя зьдзекі, якіх народ дазнаваў ад царскіх уладаў, і ўрэшце так кажа. „Oś to dla czaho każem, szto polskaje dzieło — heto nasze dzieło, heta wolnaści dzieło“. {{Водступ|2|em}}І сапраўды, Палякі ў 1863 г. ужо былі прызнаўшы нашым землям гэна свайго роду „самаўрадзтва“<ref>a) Надзяленьне сялян зямлёй, б) Роўнасьць усіх, в) Злучаным з Польшчай братнім народам Літвы і Русі прызнаньне найшырэйшага разьвіцьця нацыянальнасьці і мовы… <b>(Dekret Tymczas. Rządu Narodowego z 10.V.1863).</b></ref> {{Водступ|2|em}}„Narodzie — дзеля гэтага ўрэшце піша Каліноўскі — jak tolki paczujesz, szto braty twaje z pad Warszawy bjucca za praudu i swabodu, tahdy i ty nie astawajsia zzadu, no uchapiuszy za szto zmożesz — za kasu, siakieru i cełaj hramadoj idzi wajawaci za swajo czaławieczaje i narodnaje prawa, za swaju ziamlu rodnuju“<ref>Piśmy z pad szybienicy.</ref>. {{Водступ|2|em}}Калі-ж урэшце ідзе нам аб Каліноўскага выключна як фэдэралістага, дык гэта дастатачна выказана галасамі сучасных яму гісторыкаў, у маей аб ім кніжыцы<ref>[[Аўтар:Адам Станкевіч|Ad. Stankiewicz]] — [[Kastuś Kalinoŭski, «Mužyckaja Praŭda» i ideja Niezaležnaści Biełarusi (1933)|K. Kalinoŭski, „Mużyckaja Prauda“ i ideja Niez. Biełarusi]]: VIII. K. Kalinoŭski — zmahar za palityčnuju samastojnaść Biełarusi I Litwy. 45—52.</ref> і тут гэтага ўсяго паўтараць ня буду. Аб тым, што Каліноўскі змагаўся за свайго роду палітычную самастойнасьць зямель Беларусі і Літвы, дапушчаючы іх сужыцьцё з Польшчай толькі на асновах фэдэрацыі, аб гэтым — кажу — для навукі сяньня няма ніякага сумніву. Існуюць толькі сумнівы што да сутнасьці гэтай фэдэрацыі, гэта знача — паўстае пытаньне, у чым іменна мела праяўляцца і як далёка сягаць гэная залежнасьць Беларусі і Літвы ад Польшчы і іхнае з ёй палітычнае супрацоўніцтва. К. Каліноўскі занадта быў малады і занадта хутка расстаўся з гэтым сьветам і занадта хутка разьвіваліся крывавыя падзеі на беларуска-літоўскіх землях,<noinclude></noinclude> q9jgzcvqjauecpnyphk3hgph2e1v1yl 104 98450 289164 233968 2026-06-08T18:02:23Z Gleb Leo 2440 289164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nejurist" /></noinclude>каб ён змог і каб патрабаваў дакумэнтальна апрацоўваць сыстэму фэдэрацыі Беларусі і Літвы з Польшчай. Гэткай дакумэнтальнай сыстэмы сваіх фэдэрацыйных паглядаў Каліноўскі пісанай не пакінуў. Аб гэтым, як і аб самым факце фэдэралізму Каліноўскага, даведваемся ад бліжэйшых і ад далейшых да яго гісторыкаў. Вось-жа гэныя гісторыкі блізкія цалком і да часу і часта да асобы Каліноўскага (Гейштор, Ратч, Пшыбороўскі, Яноўскі, Ліманоўскі і інш.), — аб чым шырэй у тэй-жа маёй кніжыцы — сьцьвярджаюць бадай аднагалосна, што Каліноўскі фактычна жадаў Беларусь і Літву бачыць незалежнай дзяржавай, {{Абмылка|злучанаў|злучанай}} з Польшчай толькі вольным саюзам, дагаворам. Апіраючыся на гэтым, можна цьвярдзіць, што Каліноўскі быў крайнім фэдэралістам, ці лепш: конфэдэралістым, бо Беларусь, Літву і Польшч ён разумеў як незалежныя дзяржавы, злучаныя між сабой саюзнымі дагаворамі і палітычнай дружбай. {{Водступ|2|em}}І цікава тут адзначыць, што у польскай літаратуры, у меру таго, як яна аддаляецца ад часу Каліноўскага, гэты ягоны незалежніцкі характар заціраецца на карысьць Польшчы. Так напрыклад нехта Licz аб Каліноўскім выражаецца даслоўна гэтак: „Ideałem jego, do którego dążył, była Polska ludowa, oparta na zasadach federacyjnych“<ref>Licz — Konstanty Kalinowski „Gazeta Wileńska“ 1906, Nr. 17.</ref>. Тымчасам на падставе ўсяго таго, што аб Каліноўскім ведаем з яго друкаў і з галасоў аб ім сучасных яму гісторыкаў, належыць сказаць, што ідэалам яго былі не „ludowa Polska, oparta na na zasadach federacyjnych“, a „ludowa“ Беларусь і Літва апёртая на асновах фэдэрацыйных. {{Водступ|2|em}}На заканчэньне астаецца нам яшчэ хоць коратка затрымацца над некаторымі да сяньня няяснымі пытаньнямі што да асобы Каліноўскага. Сучасны бальшавіцкі гісторык рэвалюцыйнага руху ў Беларусі ад 1863 да 1917 г. [[Аўтар:Самуіл Агурскі|С. Агурскі]], мімаходам толькі ўспамінаючы Каліноўскага, прытым дужа павярхоўна, аднабока і варожа, — паддае аднак пад сумніў бліжэйшую лучнасьць яго з „Mużyckaj Praudaj“. Сумнівы свае ён апірае на тым, што як відаць з некаторых крыніц расейскай рэвалюцыйнай літаратуры („Колокол“, „Вперед“, „За 100 лет“ і „Былое“), блізкімі былі да „Muż. Praudy“ польскія паўстанцы: [[Аўтар:Валерый Урублеўскі|Врублеўскі]], Тамашэўскі і {{перанос-пачатак|п=Пят|к=роўскі}}<noinclude></noinclude> mpoxn4iieod3kh5klclmvcyb992zpwq 104 98451 289165 233970 2026-06-08T18:07:18Z Gleb Leo 2440 289165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nejurist" /></noinclude>{{перанос-канец|п=Пят|к=роўскі}}. Гэтыя асобы, як відаць з гэных крыніц, „Мużусkuju Praudu“ распаўсюджвалі, выдавалі і былі за гэта суджаны<ref>„Следующие источники указывают на Врублевскаго і Томашевскаго, как на издателей „Muż. Praudy“.<br> а) в „Колоколе“ № 162, 1863 г. описвается процесс Томашевскаго и Петровскаго, происходивший в Вильно в мае 1863 г. Они обвинялись в распространении „Muż Praudy“. Петровский был осужден к 6-ти годам каторжных работ с конфискацией имущества, а Томашевский к 4 годам каторжных работ.<br> б) В „Вперед“ № 40 на стр. 670 указывается, что „Muż. Prauda“, выходившая в 1862—63 г. в Гродненской губ., издавалась при участии Врублевскаго.<br> в) в книге „за 100 лет“, часть 2, изданной Степняком и Бурцевым, указывается на стр. 55, что издателями „Muż. Pr.“ являлись генерал Парижской Коммуны Врублевский и Томашевский.<br> г) Во втором выпуске заграничнаго журнала „Былое“, выпущеннаго в 1906 г. Донской Речью в России на стр. 126 указывается, что издателями „Muż. Pr.“ были Врублевский и Томашевский.<br> Во всех этих источниках совершенно не фигурирует имя Кастуся Калиновскаго“ ([[Аўтар:Самуіл Агурскі|С. Агурский]] — Очерки по истории революционнаго движения в Белоруссии. 1863—1917. Минск 1928, бач. 20, дапісак). Зазначаем адначасна, што ў гэтай кнізе знаходзіцца перадрук усіх сямёх нумароў „Mużyckaj Praudy“. Спатыкаецца так-жа зацемка (бач. 17), што ўсіх нумароў „Muż. Praudy“ было выпушчана дзевяць.</ref>. {{Водступ|2|em}}Вось-жа маглі гэныя асобы, а так-жа і розныя іншыя, пашыраць „Muż. Praudu“ і даваць грошы на яе выдавецтва, а з гэтым адначасна Каліноўскі, як народнік і знаўца беларускай мовы, мог быць яе душой і рэдактарам. З усяго, што аб Каліноўскім і „Muż. Praudzie“ ведаем, гэтак і выглядае. Асобы-ж, аб якіх успамінае Агурскі, зьвязаныя так ці інакш з „Muz. Praudaj“, сталіся ведамымі толькі прыпадкам, асабліва, калі злавіла іх у лучнасьці з „Muż. Pr.“ паліцыя, бо-ж была гэта часопісь сьцісла конспірацыйная. Дзеля гэтых прычын у гэных успомненых расейскіх крыніцах не ўспамінаецца нічога аб Каліноўскім. А што Валеры Врублеўскі прынамсі да выдавецтва некаторых нумароў „Muż. Praudy“ сапраўды належыў, расказваў мне аб гэтым ведамы, сяньня ўжо памёршы, адвакат Тад. Врублеўскі, якому Валеры прыходзіўся родным дзядзькам. {{Водступ|2|em}}У іншай-жа савецкай крыніцы, іменна — ў Энцыклёпэдыі, якая вышла двама гадамі пазьней ад працы Агурскага, Каліноўскі прадстаўлены, як барацьбіт за {{перанос-пачатак|п=нацыяналь|к=ную}}<noinclude></noinclude> 3xn591cct632komgaxjq88slhfjj3wd 289166 289165 2026-06-08T18:08:38Z Gleb Leo 2440 289166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nejurist" /></noinclude>{{перанос-канец|п=Пят|к=роўскі}}. Гэтыя асобы, як відаць з гэных крыніц, „Мużусkuju Praudu“ распаўсюджвалі, выдавалі і былі за гэта суджаны<ref>„Следующие источники указывают на Врублевскаго і Томашевскаго, как на издателей „Muż. Praudy“.<br> а) в „Колоколе“ № 162, 1863 г. описвается процесс Томашевскаго и Петровскаго, происходивший в Вильно в мае 1863 г. Они обвинялись в распространении „Muż. Praudy“. Петровский был осужден к 6-ти годам каторжных работ с конфискацией имущества, а Томашевский к 4 годам каторжных работ.<br> б) В „Вперед“ № 40 на стр. 670 указывается, что „Muż. Prauda“, выходившая в 1862—63 г. в Гродненской губ., издавалась при участии Врублевскаго.<br> в) в книге „за 100 лет“, часть 2, изданной Степняком и Бурцевым, указывается на стр. 55, что издателями „Muż. Pr.“ являлись генерал Парижской Коммуны Врублевский и Томашевский.<br> г) Во втором выпуске заграничнаго журнала „Былое“, выпущеннаго в 1906 г. Донской Речью в России на стр. 126 указывается, что издателями „Muż. Pr.“ были Врублевский и Томашевский.<br> Во всех этих источниках совершенно не фигурирует имя Кастуся Калиновскаго“ ([[Аўтар:Самуіл Агурскі|С. Агурский]] — Очерки по истории революционнаго движения в Белоруссии. 1863—1917. Минск 1928, бач. 20, дапісак). Зазначаем адначасна, што ў гэтай кнізе знаходзіцца перадрук усіх сямёх нумароў „Mużyckaj Praudy“. Спатыкаецца так-жа зацемка (бач. 17), што ўсіх нумароў „Muż. Praudy“ было выпушчана дзевяць.</ref>. {{Водступ|2|em}}Вось-жа маглі гэныя асобы, а так-жа і розныя іншыя, пашыраць „Muż. Praudu“ і даваць грошы на яе выдавецтва, а з гэтым адначасна Каліноўскі, як народнік і знаўца беларускай мовы, мог быць яе душой і рэдактарам. З усяго, што аб Каліноўскім і „Muż. Praudzie“ ведаем, гэтак і выглядае. Асобы-ж, аб якіх успамінае Агурскі, зьвязаныя так ці інакш з „Muż. Praudaj“, сталіся ведамымі толькі прыпадкам, асабліва, калі злавіла іх у лучнасьці з „Muż. Pr.“ паліцыя, бо-ж была гэта часопісь сьцісла конспірацыйная. Дзеля гэтых прычын у гэных успомненых расейскіх крыніцах не ўспамінаецца нічога аб Каліноўскім. А што Валеры Врублеўскі прынамсі да выдавецтва некаторых нумароў „Muż. Praudy“ сапраўды належыў, расказваў мне аб гэтым ведамы, сяньня ўжо памёршы, адвакат Тад. Врублеўскі, якому Валеры прыходзіўся родным дзядзькам. {{Водступ|2|em}}У іншай-жа савецкай крыніцы, іменна — ў Энцыклёпэдыі, якая вышла двама гадамі пазьней ад працы Агурскага, Каліноўскі прадстаўлены, як барацьбіт за {{перанос-пачатак|п=нацыяналь|к=ную}}<noinclude></noinclude> 7qnp1ikwvv42isbl72o1ddv1ibj8rtb 289167 289166 2026-06-08T18:10:21Z Gleb Leo 2440 289167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nejurist" /></noinclude>{{перанос-канец|п=Пят|к=роўскі}}. Гэтыя асобы, як відаць з гэных крыніц, „Мużусkuju Praudu“ распаўсюджвалі, выдавалі і былі за гэта суджаны<ref>„Следующие источники указывают на Врублевскаго і Томашевскаго, как на издателей „Muż. Praudy“.<br> а) в „Колоколе“ № 162, 1863 г. описвается процесс Томашевскаго и Петровскаго, происходивший в Вильно в мае 1863 г. Они обвинялись в распространении „{{Абмылка|Muż|Muż.}} Praudy“. Петровский был осужден к 6-ти годам каторжных работ с конфискацией имущества, а Томашевский к 4 годам каторжных работ.<br> б) В „Вперед“ № 40 на стр. 670 указывается, что „Muż. Prauda“, выходившая в 1862—63 г. в Гродненской губ., издавалась при участии Врублевскаго.<br> в) в книге „за 100 лет“, часть 2, изданной Степняком и Бурцевым, указывается на стр. 55, что издателями „Muż. Pr.“ являлись генерал Парижской Коммуны Врублевский и Томашевский.<br> г) Во втором выпуске заграничнаго журнала „Былое“, выпущеннаго в 1906 г. Донской Речью в России на стр. 126 указывается, что издателями „Muż. Pr.“ были Врублевский и Томашевский.<br> Во всех этих источниках совершенно не фигурирует имя Кастуся Калиновскаго“ ([[Аўтар:Самуіл Агурскі|С. Агурский]] — Очерки по истории революционнаго движения в Белоруссии. 1863—1917. Минск 1928, бач. 20, дапісак). Зазначаем адначасна, што ў гэтай кнізе знаходзіцца перадрук усіх сямёх нумароў „Mużyckaj Praudy“. Спатыкаецца так-жа зацемка (бач. 17), што ўсіх нумароў „Muż. Praudy“ было выпушчана дзевяць.</ref>. {{Водступ|2|em}}Вось-жа маглі гэныя асобы, а так-жа і розныя іншыя, пашыраць „Muż. Praudu“ і даваць грошы на яе выдавецтва, а з гэтым адначасна Каліноўскі, як народнік і знаўца беларускай мовы, мог быць яе душой і рэдактарам. З усяго, што аб Каліноўскім і „Muż. Praudzie“ ведаем, гэтак і выглядае. Асобы-ж, аб якіх успамінае Агурскі, зьвязаныя так ці інакш з „Muż. Praudaj“, сталіся ведамымі толькі прыпадкам, асабліва, калі злавіла іх у лучнасьці з „Muż. Pr.“ паліцыя, бо-ж была гэта часопісь сьцісла конспірацыйная. Дзеля гэтых прычын у гэных успомненых расейскіх крыніцах не ўспамінаецца нічога аб Каліноўскім. А што Валеры Врублеўскі прынамсі да выдавецтва некаторых нумароў „Muż. Praudy“ сапраўды належыў, расказваў мне аб гэтым ведамы, сяньня ўжо памёршы, адвакат Тад. Врублеўскі, якому Валеры прыходзіўся родным дзядзькам. {{Водступ|2|em}}У іншай-жа савецкай крыніцы, іменна — ў Энцыклёпэдыі, якая вышла двама гадамі пазьней ад працы Агурскага, Каліноўскі прадстаўлены, як барацьбіт за {{перанос-пачатак|п=нацыяналь|к=ную}}<noinclude></noinclude> d7kn0048oxl50dj3qw219atlagdzqd7 104 98452 289168 233971 2026-06-08T18:22:02Z Gleb Leo 2440 289168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nejurist" /></noinclude>{{перанос-канец|п=нацыяналь|к=ную}} і соцыяльна-эканамічную і палітычную самастойнасьць Беларусі і Літвы<ref>„Первыя попытки социяльного и национального освобождения Белоруссии были сделаны во время польского восстания 1863 г. За освобождение белорусских крестьян из-под власти польского помещика и русского царя, за создание самостоятельного государства Литвы и Белоруссии и за передачу земли крестьянам без выкупа боролись „красные“ (обедневшая шляхта, учащаяся молодежь) во главе с известным белорусским революционным народником Кастусь Калиновским. (Малая Советская Энциклопедия, 1930. Т. 1. Белоруссия.)</ref>. {{Водступ|2|em}}Урэшце яшчэ адзін сумніў што да асобы Каліноўскага, як беларускага народніка і рэвалюцыянэра. Маем на ўвеце адозву: «Да мужыкоў зямлі польскай», падпісаную ягонай мянюшкай „Ясько Гаспадар з пад Вільні“, якая, напісаная пабеларуску, заклікае народ на паўстаньне разам з Польшчай і за Польшч, бо „мы — чытаем там — спрадвякоў Палякі, на польскай зямлі жывём і польскі хлеб ямо“. Што гэта за адозва і да каго яна празначана, — згадаць трудна, ды наўрад ці разгадаецца калі. Аднак, калі дапусьціць, што гэта адозва не падробленая, дык на нешта-ж і яна была Каліноўскаму патрэбнай. Можа праз яе зварочваўся ён спэцыяльна да спольшчаных беларусаў каталікоў, якія яшчэ ўжывалі беларускай мовы, а можа сусім што іншае меў на ўвазе. Але найхутчэй — на нашу думку — адозва гэна выдана палякамі імпэрыялістымі, так зв. „белымі“, для якіх усе нашы землі і наш народ былі польскімі і якія падпісалі яе папулярным у народзе імем: „Ясько Гаспадар з пад Вільні“. Бо-ж трэба ведаць, што гэныя „белыя“ для сваіх чыста польскіх і панскіх мэтаў зараз пасьля «Mużyckaje Praudy» выдавалі так-жа ў беларускай мове часопісь „[[Гутарка старога дзеда|Гутарку Старога Дзеда]]“ — [[Аўтар:Вінцэсь Каратынскі|Вінцуся Каратынскага]]<ref>У. Ігнатоўскі - Гісторыя Беларусі ў XIX і у пач. ХХ ст. Менск, 1928, бач. 158</ref>. {{Водступ|2|em}}Ды як-бы там ня было з гэтай загадковай адозвай, нават дапусьціўшы, што яна для нейкіх прычын напісана і выдана сапраўды Каліноўскім, яна ніякім чынам не саб’е тэй гістарычнай праўды аб Каліноўскім, што ён першы беларускі народнік, першы пачынальнік вызвольнай барацьбы за соцыяльную і палітычную незалежнасьць Беларусі. „Быў гэта сапраўдны апостал беларускага народу“<ref>Dwadzieścia pięć lat Rosji w Polsce (1863—1888). Lwów 1892. Бач. 67. Цытую паводле: [[Аўтар:Іван Цвікевіч|Ів. Цьвікевіч]] — [[Кастусь Каліноўскі (Цвікевіч)|К. Каліноўскі]] („[[Полымя (часопіс)|Полымя]]“ [[Полымя (часопіс)/1924/2|№ 2 (10)]], 1924).</ref>. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=1px}}<noinclude></noinclude> ef3awgvsdsy49lqlkj4da7rk1t3muck 289169 289168 2026-06-08T18:35:20Z Gleb Leo 2440 289169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nejurist" /></noinclude>{{перанос-канец|п=нацыяналь|к=ную}} і соцыяльна-эканамічную і палітычную самастойнасьць Беларусі і Літвы<ref>„Первыя попытки социяльного и национального освобождения Белоруссии были сделаны во время польского восстания 1863 г. За освобождение белорусских крестьян из-под власти польского помещика и русского царя, за создание самостоятельного государства Литвы и Белоруссии и за передачу земли крестьянам без выкупа боролись „красные“ (обедневшая шляхта, учащаяся молодежь) во главе с известным белорусским революционным народником Кастусь Калиновским. (Малая Советская Энциклопедия, 1930. Т. 1. Белоруссия.)</ref>. {{Водступ|2|em}}Урэшце яшчэ адзін сумніў што да асобы Каліноўскага, як беларускага народніка і рэвалюцыянэра. Маем на ўвеце адозву: «[[Ліст Яські-гаспадара з-пад Вільні да мужыкоў зямлі польскай|Да мужыкоў зямлі польскай]]», падпісаную ягонай мянюшкай „Ясько Гаспадар з пад Вільні“, якая, напісаная пабеларуску, заклікае народ на паўстаньне разам з Польшчай і за Польшч, бо „мы — чытаем там — спрадвякоў Палякі, на польскай зямлі жывём і польскі хлеб ямо“. Што гэта за адозва і да каго яна празначана, — згадаць трудна, ды наўрад ці разгадаецца калі. Аднак, калі дапусьціць, што гэта адозва не падробленая, дык на нешта-ж і яна была Каліноўскаму патрэбнай. Можа праз яе зварочваўся ён спэцыяльна да спольшчаных беларусаў каталікоў, якія яшчэ ўжывалі беларускай мовы, а можа сусім што іншае меў на ўвазе. Але найхутчэй — на нашу думку — адозва гэна выдана палякамі імпэрыялістымі, так зв. „белымі“, для якіх усе нашы землі і наш народ былі польскімі і якія падпісалі яе папулярным у народзе імем: „Ясько Гаспадар з пад Вільні“. Бо-ж трэба ведаць, што гэныя „белыя“ для сваіх чыста польскіх і панскіх мэтаў зараз пасьля «Mużyckaje Praudy» выдавалі так-жа ў беларускай мове часопісь „[[Гутарка старога дзеда|Гутарку Старога Дзеда]]“ — [[Аўтар:Вінцэсь Каратынскі|Вінцуся Каратынскага]]<ref>У. Ігнатоўскі - Гісторыя Беларусі ў XIX і у пач. ХХ ст. Менск, 1928, бач. 158</ref>. {{Водступ|2|em}}Ды як-бы там ня было з гэтай загадковай адозвай, нават дапусьціўшы, што яна для нейкіх прычын напісана і выдана сапраўды Каліноўскім, яна ніякім чынам не саб’е тэй гістарычнай праўды аб Каліноўскім, што ён першы беларускі народнік, першы пачынальнік вызвольнай барацьбы за соцыяльную і палітычную незалежнасьць Беларусі. „Быў гэта сапраўдны апостал беларускага народу“<ref>Dwadzieścia pięć lat Rosji w Polsce (1863—1888). Lwów 1892. Бач. 67. Цытую паводле: [[Аўтар:Іван Цвікевіч|Ів. Цьвікевіч]] — [[Кастусь Каліноўскі (Цвікевіч)|К. Каліноўскі]] („[[Полымя (часопіс)|Полымя]]“ [[Полымя (часопіс)/1924/2|№ 2 (10)]], 1924).</ref>. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=1px}}<noinclude></noinclude> k9wttgsuv85c60i9t40t5xdf6nouts6 104 98456 289183 234011 2026-06-08T19:53:24Z Gleb Leo 2440 289183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nejurist" /></noinclude> {{Цэнтар|'''V. [[Аўтар:Ігнат Грынявіцкі|Ігнат Грынявіцкі]] і яго беларускае народніцтва.'''}} {{Водступ|2|em}}[[Аўтар:Кастусь Каліноўскі|Кастусь Каліноўскі]], як мы ўжо бачылі, быў першы рэволюцыйна-народны барацьбіт за беларускае палітычнае вызваленьне, быў першы беларускі палітычны романтык, першы беларускі народнік. Гэткім ён быў ня толькі дзеля сваіх асабістых духовых вартасьцяў, якімі сапраўды быў багата абдараны, але спрыялі яму такім стацца так-жа ідэовыя палітычна-соцыяльныя кірункі, якія тады панавалі ў Эўропе і якія такім ці іншым спосабам даходзілі да Беларусі, а так-жа спрыяла гэтаму соцыяльнае палажэньне самога Каліноўскага. Дасягнуць аднак яму — хоць часткова — яго вялікага ідэалу незалежнасьці Літвы і Беларусі не ўдалося. Сіла маскоўская перамагла Каліноўскага і павесіла на шыбеніцы. Але праца яго дарма не прапала. Зярняты вольнасьці, засеяны Каліноўскім на беларускай ніве, як хутка аказалася, далей жылі расьлі і разьвіваліся. {{Водступ|2|em}}Беларускія вызвольныя ідэі снаваў далей па Каліноўскім - пасьля гадоў пятнаццацёх — сапраўды годны яго наступнік Ігнат Грынявіцкі. {{Водступ|2|em}}На вялікі жаль, у беларускай літаратуры аб Грынявіцкім няма нічога. Дагэтуль ніхто аб ім не пастараўся сабраць у цэласьць хоць тыя скромныя весткі, якія параськіданы па рознай пераважна расейскай рэвалюцыйнай літаратуры. Праўду кажучы, нават напэўна няведама, як яго належыцца правідлова зваць: Грынявецкі, ці Грынявіцкі. У расейскай літаратуры<ref>„Былое“, Энцыклёпэдыі Савецкія і інш.</ref> спатыкаем напісана: „Игнатій Іоахимович Гриневицкій“, а ўзноў у літаратуры польскай<ref>Цытаваны у гэтай працы Кульчыцкі.</ref> называюць яго „Hryniewiecki“. Ясна, што па беларуску ён будзе не „грыне“, а „грыня“, бо ў беларускай мове „е“ ўжываецца або пад націскам, або пасьля націску, але „іцкі“, ці „ецкі“ — гэта няведама. Мы думаем, што расейская літаратура бліжэй да праўды, бо паходзіць яна ад людзей, якія Грынявіцкага<noinclude></noinclude> 8fqmrugyi7qehd116466zbz1o3t7s7l 0 109588 289155 257281 2026-06-08T16:55:56Z Gleb Leo 2440 Замена старонкі на '{{загаловак | назва = 15. Быкъ, парсюкъ, козелъ | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/14|14. Собаки, кошка и мыши]] | наступны = Бѣлорусскій сборникъ (188...' 289155 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 15. Быкъ, парсюкъ, козелъ | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/14|14. Собаки, кошка и мыши]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/16|16. Гусакъ, медвѣдь, вовкъ]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="42" to="44" fromsection="15" tosection="15" /> {{Выроўніваньне-канец}} 7li6agz4zy82gbwmu204iz9cmbj5oqk 0 109589 289157 257282 2026-06-08T16:57:25Z Gleb Leo 2440 289157 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 16. Гусакъ, медвѣдь, вовкъ | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/15|15. Быкъ, парсюкъ, козелъ]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/17|17. Лиса и дроздъ]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="42" to="44" fromsection="15" tosection="15" /> {{Выроўніваньне-канец}} ii6atvutm6o92bf4q4bvzsd8n76a4ou 289159 289157 2026-06-08T16:58:09Z Gleb Leo 2440 289159 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 16. Гусакъ, медвѣдь, вовкъ | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/15|15. Быкъ, парсюкъ, козелъ]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/17|17. Лиса и дроздъ]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="44" to="45" fromsection="16" tosection="16" /> {{Выроўніваньне-канец}} gggfj7jx8d4bnmd5tik8y034mm72oqh 0 109590 289160 257283 2026-06-08T16:58:59Z Gleb Leo 2440 289160 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 17. Лиса и дроздъ | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/16|16. Гусакъ, медвѣдь, вовкъ]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/18|18. Мужикъ, медвѣдь и лиса]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="45" to="46" fromsection="17" tosection="17" /> {{Выроўніваньне-канец}} 41g71afet6fzcn1fs7fd7wa1i3rkn5j 0 109610 289162 257317 2026-06-08T17:01:20Z Gleb Leo 2440 289162 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 18. Мужикъ, медвѣдь и лиса | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/17|17. Лиса и дроздъ]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/19|19. б, варіантъ]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="46" to="47" fromsection="18" tosection="18" /> {{Выроўніваньне-канец}} pcwh534trtlt836xdrnajn64d77ytxh 104 117265 289203 281407 2026-06-09T11:01:51Z By-isti 3554 289203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Марына Паўлаўна млява адмахнулася: {{Водступ|2|em}}— Ня ведаю я, дзядзька Ахрэм. Пагаманіце з Сымонам, ён добра знаецца ў гэтым ува ўсім. {{Водступ|2|em}}Галілей чамусьці спалохаўся: {{Водступ|2|em}}— Добра, добра я пагаманю з ім, я пагаманю… {{Водступ|2|em}}І адчужана змоўк. І Марына Паўлаўна сядзела моўчкі — неяк было ўзьнімаць зноў гутарку пра сваё. Галілей яшчэ троху патупаў ды пашоў на кухню аглядаць зробленую ім па адумысловай сыстэме спэцыяльна для Марыны Паўлаўны сушыльню. {{Водступ|2|em}}Неўзабаве з надворку грукнулі дзьверы, па кухні разлягліся шумныя мужчынскія крокі, і ў пакой увашоў муж Марыны Паўлаўны, загадчык сямігодкі Сымон Карызна. І зараз-жа зноў — ужо ціхенька — ляпнулі дзьверы і з сянёц пачулася, як Галілей клікаў Босага. {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна скінуў на крэсла зашаранелую хутру і прайшоўся туды і сюды па пакою, тручы скалелыя рукі. {{Водступ|2|em}}— Мароз аж трашчыць. Зусім адубеў. {{Водступ|2|em}}— Я наставіла самавар — зараз будзе гатоў. {{Водступ|2|em}}І замоўклі абое. {{Водступ|2|em}}Карызна хадзіў ды хадзіў па пакою, удаючы, што ніяк ня можа сагрэцца. А Марына Паўлаўна ведала, прывёз ён з сабой з раёну нейкае новае ўзрушэньне, і карціць яму выказаць яго каму-небудзь, а ёй ня можа: цеперся ўжо парвалася паміж іх сяброўская блізкасьць. Хоць і ня злуюць адзін на аднаго, хоць і цёплая ласка ўзгарыцца, зацьмее часамі, а нутро адкрыць адно аднаму — нейкі прыкры, мулкі сорам. {{Водступ|2|em}}У Марыны Паўлаўны сэрца зьнібіць тупым жалем. З якой-бы радасьцю падзяліла яна ягонае ўзрушэньне, ягоную радасьць ці смутак, усё роўна. А ён ня бачыць гэтага ў ёй — правалілася ўсё ў пустэчы бясьцьветных вачэй — і балазе, што ня бачыць: было-б, пэўна, цяжэй і яму і ёй. {{Водступ|2|em}}Карызна, п‘ючы чай, відочна сьпяшаецца. І на твары ў яго адбіваецца ўжо: добра знаёмае Марыне Паўлаўне турботнае замяшаньне: ён зараз устане, з удаванай злоснай рашучасьцю апранецца і пойдзе наўмысна гучнымі размашыстымі крокамі. {{Водступ|2|em}}Марына Паўлаўна ведае, куды ён пойдзе. Яна тады ўкленчыць на сваёй аблюбёнай канапе і будзе доўга-доўга ўзірацца ў заваконную цёмру. {{Ініцыял|'''2'''}} Сымон Карызна, як сакратар сельсавецкае ячэйкі, езьдзіў у раён на пленум райкому партыі, і ўзрушэньне, якое панёс ён ад свае жонкі, было агульнае ўзрушэньне ўсяго колектыву — добрае, бадзёрае ўзрушэньне — імпульс да новае пладатворнае працы… {{Водступ|2|em}}У вострай, троху бязладнай і троху ўрачыстай сумятні раёну, у неабыкла напружаным ходзе пасяджэньняў пленуму, у праявах па-баявому адкрытай дружнасьці паміж усіх партыйцаў — пачуў Карызна новы павеў нязгаснае рэволюцыі, якая праз<noinclude></noinclude> gy0yepli3ot1uw3kkb0d90z239is1gn 104 122755 289204 284807 2026-06-09T11:04:41Z By-isti 3554 289204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>да знаёмых. І скрозь баламуцяць… ха-ха… Тым і ня ў голаве, што іхны, каторага пляменьнік ці брат, ці сват спраўляе ў яго у хаце плянавае заданьне. Як, здорава, га? {{Водступ|2|em}}Карызна згодзен, што гэта „здорава“, а тым часам у нутры ў яго точыцца едкае нездаволеньне. Усё робяць без яго, нават не парадзіўшыся з ім, нібы ён не адказвае за ўсю тут работу. І зноў, пэўна ўгадаўшы ягоны настрой, Зелянюк тлумачыць яму, нібы просіць прабачэньня. {{Водступ|2|em}}Гэта неяк само па сабе зьявілася ў нас. Як ішлі тады з сельсавету… Віктар прыдумаў і загадаў па сваёй комсамольскай лініі. Ну і наш актыў далучыўся. Як ты ўважаеш, добра зрабілі? {{Водступ|2|em}}Карызна халаднавата пацьвердзіў: {{Водступ|2|em}}— Чаму-ж не. Гэта значна дапаможа нам. Ну, я пайшоў. Бывай здароў… Заўтра падыйдзі — пагамонім. {{Водступ|2|em}}Зелянюк пайшоў пад Сівалапы, высьвістваючы вясёлую песеньку. {{Водступ|2|em}}Карызна сігаў пасьпешна і злосна. Яго турбаваў той першы Зелянюкоў сказ. Ён гаварыў так, нібы ведае, што Карызна быў там у нардоме, што ён мае пайсьці да Веры. Нават паведаміў, што яна дома. Што гэта тонкі закід? Дакор? У той час, як яны ўсе працуюць, стараюцца, ён, сакратар ячэйкі, кіраўнік іхны, улагоджвае свае сардэчныя справы? {{Водступ|2|em}}Глупства! Ці ў гэтым сэнс? Адно аднаму ня шкодзіць… Ды і нічога ня ведае ён. Адкуль ён можа ведаць? {{Водступ|2|em}}А мо‘ яна сама сказала? Мо‘ пахвалілася, што прыходзіў у нардом, шукаў яе сакратар ячэйкі Сымон Карызна, але яна была занятая, дык сказала, каб прышоў пасьля, як скончыць яна сваю ролю? {{Водступ|2|em}}Крокі Карызнавы робяцца яшчэ шыбчэйшыя і яшчэ зласьнейшыя. {{Водступ|2|em}}Вось і школа. У знаёмым акне гарыць прыветны агенчык. Карызна спыняецца перад ім і з хвіліну стаіць, жыва ўяўляючы прытульны куточак, сагрэты ціхім недасяжна-чыстым хараством Веры Засуліч. Яму робіцца шкода сябе. Ён ступае некалькі крокаў у кірунку да ганкаў, потым ураз, павайсковаму, заварачваецца і йдзе — ня йдзе, а бяжыць назад, сашчаміўшы зубы, каб не заплакаць. {{Водступ|2|em}}Што яму трэба ад яго, гэтаму падшывальцу? {{Водступ|2|em}}У той вечар шчырая, слаўная Вера Засуліч, доўга імарна прачакаўшы Карызну, паклалася спаць вельмізьдзіўленая і засмучоная. {{Ініцыял|'''14'''}} На сход склікалі старадаўным звычаем — пастуховай трубой. Выходзіў за Сівец стары спрадвечны пастух Аніська, станавіўся на ўзгорку ў гордай рыцарскай паставе і накіроўваў на Сівалапы сваю даўгую берасьцяную трубу. Было нешта пагардлівае ў гэтым гучным выкліку да цёмных маўклівых Сівалапаў. Нібы выкрыквала труба задзірліва, ганарыста: {{Водступ|2|em}}— Гэй вы, дурні сівалапыя! Выпаўзайце ўжо, ліха на вас… Мо‘ ня варта было-б і пускаць вас сюды, галадранцаў, у чыстую<noinclude></noinclude> 39x0f3tfa1rtq1iz6pv0n4wen9tlgef 104 122953 289151 289130 2026-06-08T16:38:35Z Gleb Leo 2440 Адкат праўкі [[Special:Diff/289130|289130]] аўтарства [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] ([[User talk:CommonsDelinker|размовы]]) 289151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Бяздомны"/>{{перанос-канец|п=доб|к=рымі}} сынамі Божымі. {{Водступ|2|em}}Дзьля гэтага насамперш мусім быць у згодзя між сабой, любіць адзін аднаго — як і кажды сябе самаго. Калі хто на каго крыуду ці гнеу маіць дык сягоньня пїрад заутрашнім вялікім сьвятам усяго гэтага забыцца мусіць на заусьоды і са сваім праціўнікам пагадзіцца мусіць. Вас за усьо благоя ад мяне пірапрашаю усіх; выбачайця мне, і я Вам усьо выбачаю. {{Водступ|2|em}}Дай Божа надалей каб мы лепі жылі і сусім бяз крыуды i гневу… {{Водступ|2|em}}Мама заплакала з нечага, а усе дзеці кінуліся у рукі маму і тату цалаваць, а тады абняліся бацькі, разцалаваліся, і селі за яду. {{Водступ|2|em}}Пачалі з „куцьці“ — з кашы із сытой. А тады пашлі сілядцы із сырой капустай і рыбка, бліны з цэду на алею смажаныя, поліука із грыбамі, кісель журавіновы і кісель аусяны, гэты астатні елі у сот з мьоду мачаючы… {{Водступ|2|em}}Такія „салодкія“ думкі праляцелі праз галоуку Антося Адамчыкавага, — чуць йон ні аблізнууся, алї апомніушыся — уздыхнуу моцна, і залыпау вачыма каб ні заплакаць. {{Водступ|2|em}}— Но, — яшчэ раз уздыхнуушы сказау, — дасьць Бог гэтак дрэнна ніколі больш ужо ня будзіць! {{Калёнтытул|right=''{{Абмылка|В|В.}} Атрахімовіч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар| }} <section end="Бяздомны"/> <section begin="Зіма"/>{{Цэнтар|'''Зіма на вайне'''|памер=100%}} {{block center/s}} {{gap|1.5em}}Вые вецїр, галосіць і плачӓ;<br /> Пад акном гурбы сьнегу узьмяло;<br /> У полі Божага сьвету ні убачыш;<br /> З мутным небам злілося сяло.<br /> {{gap|1.5em}}Посьля ночы стрӓляць перасталі,<br /> Ні дрыжаць у будынках вуглы,<br /> І асколкі жалеза і сталі<br /> Ні зьвїняць сярод мутнай імглы.<br /> {{gap|1.5em}}Толькі вецїр так злосна, няміла<br /> Круціць сьнегам, шуміць і раве,<br /> Завеваіць акопы, дзе сіла<br /> Дзе уся моць і адвага жыве…<br /> {{Калёнтытул|right=''Тодар Ч.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар| }} <section end="Зіма"/> <section begin="Межкі"/>{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|МЕЖКІ}}.'''|памер=100%}} {{block center/s}} Вузкія — як ніткі, зяльоныя — як руць,<br /> К лесу дзесь дальока, бы каму у дагон, —<br /> Межачкі лахматыя, рэжучы загон,<br /> Між ралі пажоуклыя весяла бягуць.<br /> Там пры касагору, адзе белы плот,<br /> Здэцца у папярочку, на каслівы крыж,<br /> Як за іх ты бегам воддаль паглядзіш —<br /> Збегліся сямйою на руплівы сход.<br /> Сам пабег бы сдэцца, с межкамі туды —<br /> Каб быу добра пэуны, што пры леся том<br /> Ні спаткнуся раптам з новым варагом —<br /> Мала спадзяванай новае бяды..<br /> {{Калёнтытул|right=''Ц. Гартны.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 5.png|100px|center]]}}<section end="Межкі"/><noinclude></noinclude> 4q0iknfrx3w41y1mwrfb28tbjhdgesx 289152 289151 2026-06-08T16:40:46Z Gleb Leo 2440 289152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Бяздомны"/>{{перанос-канец|п=доб|к=рымі}} сынамі Божымі. {{Водступ|2|em}}Дзьля гэтага насамперш мусім быць у згодзя між сабой, любіць адзін аднаго — як і кажды сябе самаго. Калі хто на каго крыуду ці гнеу маіць дык сягоньня пїрад заутрашнім вялікім сьвятам усяго гэтага забыцца мусіць на заусьоды і са сваім праціўнікам пагадзіцца мусіць. Вас за усьо благоя ад мяне пірапрашаю усіх; выбачайця мне, і я Вам усьо выбачаю. {{Водступ|2|em}}Дай Божа надалей каб мы лепі жылі і сусім бяз крыуды i гневу… {{Водступ|2|em}}Мама заплакала з нечага, а усе дзеці кінуліся у рукі маму і тату цалаваць, а тады абняліся бацькі, разцалаваліся, і селі за яду. {{Водступ|2|em}}Пачалі з „куцьці“ — з кашы із сытой. А тады пашлі сілядцы із сырой капустай і рыбка, бліны з цэду на алею смажаныя, поліука із грыбамі, кісель журавіновы і кісель аусяны, гэты астатні елі у сот з мьоду мачаючы… {{Водступ|2|em}}Такія „салодкія“ думкі праляцелі праз галоуку Антося Адамчыкавага, — чуць йон ні аблізнууся, алї апомніушыся — уздыхнуу моцна, і залыпау вачыма каб ні заплакаць. {{Водступ|2|em}}— Но, — яшчэ раз уздыхнуушы сказау, — дасьць Бог гэтак дрэнна ніколі больш ужо ня будзіць! {{Калёнтытул|right=''{{Абмылка|В|В.}} Атрахімовіч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 4.png|30px|center]]}} <section end="Бяздомны"/> <section begin="Зіма"/>{{Цэнтар|'''Зіма на вайне'''|памер=100%}} {{block center/s}} {{gap|1.5em}}Вые вецїр, галосіць і плачӓ;<br /> Пад акном гурбы сьнегу узьмяло;<br /> У полі Божага сьвету ні убачыш;<br /> З мутным небам злілося сяло.<br /> {{gap|1.5em}}Посьля ночы стрӓляць перасталі,<br /> Ні дрыжаць у будынках вуглы,<br /> І асколкі жалеза і сталі<br /> Ні зьвїняць сярод мутнай імглы.<br /> {{gap|1.5em}}Толькі вецїр так злосна, няміла<br /> Круціць сьнегам, шуміць і раве,<br /> Завеваіць акопы, дзе сіла<br /> Дзе уся моць і адвага жыве…<br /> {{Калёнтытул|right=''Тодар Ч.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 4.png|30px|center]]}} <section end="Зіма"/> <section begin="Межкі"/>{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|МЕЖКІ}}.'''|памер=100%}} {{block center/s}} Вузкія — як ніткі, зяльоныя — як руць,<br /> К лесу дзесь дальока, бы каму у дагон, —<br /> Межачкі лахматыя, рэжучы загон,<br /> Між ралі пажоуклыя весяла бягуць.<br /> Там пры касагору, адзе белы плот,<br /> Здэцца у папярочку, на каслівы крыж,<br /> Як за іх ты бегам воддаль паглядзіш —<br /> Збегліся сямйою на руплівы сход.<br /> Сам пабег бы сдэцца, с межкамі туды —<br /> Каб быу добра пэуны, што пры леся том<br /> Ні спаткнуся раптам з новым варагом —<br /> Мала спадзяванай новае бяды..<br /> {{Калёнтытул|right=''Ц. Гартны.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 5.png|100px|center]]}}<section end="Межкі"/><noinclude></noinclude> g5mfej4ncl1t4zfiyr0bkgbbv4ubcww 104 122968 289153 289131 2026-06-08T16:44:52Z Gleb Leo 2440 Адкат праўкі [[Special:Diff/289131|289131]] аўтарства [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] ([[User talk:CommonsDelinker|размовы]]) 289153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Думкі"/>{{Цэнтар|'''Думкі да граматыкі.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Цэнтар|6.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Дабіваючыся больш-меньш аднальковага спосабу пісаньня па беларуску, маю на мысьлі тоя, што сусім чыста фонэтычна пісаць нельга, бо ні стаець пісьменных знакау, ні стаець літар такіх — каб азначаць тыя ніясныя гаманкі, якія пападаюцца у гутарца. Вотаж прыходзіцца або апушчаць іх са слоу {{Абмылка|пішучы.|пішучы,}} або азначаць, алї як? {{Водступ|2|em}}Дагэтуль кажды па свойму рабіу, затоя адно і тояжсамая слова чатырмя спосабамі пісалася {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| панакошвау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісвау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| пакошывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісывау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| панакошэвау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісовау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| панакошавау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісавау. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Найлепшы спосаб пісаньня той, каторы апушчаїць ніясны гамано̀к, бо чытаючы тоя мейсца дзе ністаець літары для ніяснага гаманка кажды здагадаіцца усьожткі як той склад і усьо слова прачытаць. {{Водступ|2|em}}Алї ніусягды пасуїць да складу апушчаць на пісьме ніясныя гаманкі і прыходзіцца задумляцца — якая больш надаецца літара азначыць такі ці сякі ніясны гамано̀к. {{Водступ|2|em}}Вотаж майо пракананьня такоя, што ніясныя гаманкі трэба азначаць ні наугад, а памяркаваушыся са спосабам пісаньня іншых падобных слоу, — каб выдабыць посьля удалоя для граматыкі правіла пісьма. {{Водступ|2|em}}Мяркуючыся так наглїдаїм, што нікаторыя словы напэуна канчаюцца так: — ывау, — івау: {{block center/s}} адкрывау ваївау. {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Гэта у такіх славах, каторыя у асновя сваей маюць „ы“ ці „і“ (жыць, адкрыць, біць, вайна). {{block center/s}} {| | colspan="3" style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Таксама выпадаіць пісаць:</center> |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| панапльовывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| абклеївау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падкурывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| выкроївау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| расхвалївау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| раскладывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| пакрыкївау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падсушывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| высьмеївау. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}А ось іншыя словы канчаюцца так: — аваць, — авау {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| гадавау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| гадаваць |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| начавау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| начаваць |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| галасавау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| галасаваць. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Адружняць гэтыя ад гэных во як {{Абмылка|трэра|трэба}}: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісаць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісываць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісывау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падшыць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падшываць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падшывау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падкідаць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падкідываць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падкідывау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| паіць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| споіваць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| споівау |- |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| гадаваць |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>—</center> |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| гадавау |- |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| начаваць |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>—</center> |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| начавау |- |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| закалекаваць |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>—</center> |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| закалекавау |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Маючы сабе гэта для нагляду — здаецца ось і разгадка льогкая, нічога мудронага гэта разгадаць. Яно так і сапрауды, — належылася толькі троху прызадумацца і ні былоб гэта такой ніудачы — каб чатырмя спосабамі пісаць адно і тояжсамая слова. {{Водступ|2|em}}Таксама здаецца льогкай павінна паказацца здагадка — які канчатак пісаць у славах: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| бераг |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| паліц |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| перац |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| заїц |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Павал |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| попїл |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| кужаль |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| месїц |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| катар |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| дзевїр |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| вечар |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| венцір |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| горан |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| човін |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| сьвіран |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| язьмін |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| кубак |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| камінь |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| ганак |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| коцік |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| горак |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| довіг. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Адразу знаць, што калі канцавы склад слова мяккі дык у ім на мейсцу ніяснага мяккага гаманка̀ належыцца пісаць „i“, а калі канцавы склад слова цьворды дык у ім на мейсцу ніяснага гаманка належыцца пісаць „а“. {{Калёнтытул|right=''Акцьуб.''}} {{Цэнтар|(Далей будзя).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 6.png|30px|center]]}}<section end="Думкі"/><noinclude></noinclude> lqwavndp3pw0ouckuq9ct9bxscmfhcm 104 123383 289205 285711 2026-06-09T11:10:11Z By-isti 3554 289205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}У старых асьлізлых вачох у яго з-пад алкогольнага туману, з-пад старэчае бязуважнасьці бліснуў нарэшце востры агенчык нянавісьці і дзівосным чынам зрабіў яго больш падобным да чалавека. Разам з нянавісьцю адрадзіўся і бледы цень чалавечага гонару, калупнуў старое нутро джгалам прыкрых згрызот. {{Водступ|2|em}}— Прапашчы я чалавек, таварыш… Гарэлка губіць мяне… Як старая памёрла, дык я зачаў…Утрымкі ня маю…І да яго хаджу…зьдзекі цярплю. Ці-ж ён, думаеце, мяне як чалавека прымае? Як сабаку якому кіне костку дый патурыць вон… А яшчэ прымушае хадзіць усюды, выслухваць, што дзе пра яго гавораць, што дзе ладзяць супроць яго. Значыцца, нібы як за шпіёна ў яго служу…ха-ха… {{Водступ|2|em}}Зелянюк халаднавата ўсьміхнуўся. {{Водступ|2|em}}— Нашто ты гаворыш мне гэта, дзядзька Паўлюк? {{Водступ|2|em}}Стары замятушыўся. {{Водступ|2|em}}— Вось аб гэта-ж… Наўмысьля кажу… Даўно ўжо хацеў сказаць… Ня пускайце мяне нікуды, ганіце мяне, як сабаку… Усёроўна — прапашчы я чалавек…Свайму найгоршаму злосьніку падслужваюсь… Паганствам займаюся…Дык вось…ганіце мяне, як паршывага сабаку… ганіце адусюль… {{Водступ|2|em}}Зелянюк устаў, ладзячыся ісьці. Падышоў да Паўлюка, паклаў яму руку на плячо. {{Водступ|2|em}}— Во што, дзядзька Пайлюк. Ніхто цябе ніадкуль ня гнаў і гнаць ня будзе. Тое, што ты там пераказваеш каму, нас ані не абыходзіць. Мы, дзядзька, не хаваемся, робім усё наадкрыта. Наша справа не патрабуе ніякіх сакрэтаў, бо япа агульная, усіхная, яе робіць уся грамада. Разумееш? Ну, а што да цябе… Можа яшчэ паспрабуем як узяцца за справу, га? Можа яшчэ і ня ўсё прапала? У колгас-жа пойдзеш да нас? Ці мо яшчэ будзеш каля брата круціцца? Га? Дзядзька Паўлюк… {{Водступ|2|em}}Паўлюк засьмяяўся сіпучым здушаным сьмехам. Яго сьлізкія вочы паплылі хісткім агнём лісьлівай давольнасьці. Ён раптам схапіў Зелянюкову руку і гучна, мокра яе пацалаваў. {{Водступ|2|em}}Зелянюк пасьпешна пайшоў з хаты, заціскаючы ў сабе мімавольнае пачуцьцё агіды. {{Ініцыял|'''3'''}} Галілеева „цыркулярная“ бяздымная печка цеперся ўжо стаіць занядбаная, кінутая сваім гаспадаром у самы рашучы момант, калі ўжо во-во гатова было канчаткова разьвязацца няпэўнае пытаньне яе жыцьця ці сьмерці. {{Водступ|2|em}}Галілею ня тое ў галаве. У Галілея пільнейшыя і важнейшыя клопаты: ён да гэтага часу яшчэ ніяк ня можа дайсьці глыбокага карэннага сэнсу падзей, што разьвінаюцца вакол яго з бурнай няўхільнай напорнасьцю. {{Водступ|2|em}}Якая гэта ідзе рэволюцыя? Супроць каго яна йдзе? Хто мусіць быць яе ворагам і хто прыяцелем? Дзіўны чалавек гэты Галілей! Яму мала таго, што чуе ён дзень у дзень на розных сходах ды мітынгах, яму мала таго, што<noinclude></noinclude> 2bbz82e9wlcw52xwa4q3fj1cj3e9ekz 104 123611 289206 286574 2026-06-09T11:10:36Z By-isti 3554 289206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Ініцыял|'''4'''}} Вера падыходзіць да люстэрка і, гледзячыся ў яго, распускае валасы. Вусны яе ціха кратае ледзьве прыкметная ўсьмешка. У Веры Засуліч цудоўныя пышныя валасы цёмна-каштанавага колеру. Яна ніколі ня стрыгла іх і здаволена гэтым, бо ведае, што яны ў яе надзвычайна прыгожыя. Яна ведае таксама, што валасы падабаюцца Карызну — таму і распусьціла іх і з лёгкім прыемным хваляваньнем чакае яго моцнае сьмешнае ласкі. {{Водступ|2|em}}У распушчаных валасох яна становіцца Карызну новая — меншая і цішэйшая. Яму здаецца тады, што ён кахае яе не як жанчыну, а як дзіцё. Ён рад тады ўзяць на рукі яе і насіць, закалыхваць, як калісьці закалыхваў сваю малую дачку. {{Водступ|2|em}}Вера тады зьвінаецца ў клубочак і сапраўды адчувае сябе дзіцянём, і абшчапляе рукамі Карызнаву шыю моцна і нязграбна, з дзяцінай непасрэднай пяшчотнасьцю. {{Водступ|2|em}}Карызна сядае на ложак і пакідае яе ў сябе на каленах. Скрозь мяккую лісьцінку кофтачкі рука яго адчувае яе тонкую сьпіну з цёплым равочкам пасярэдзіне, і гэтая кволая дзяціная сьпіна абуджае ў ім дзіўную-даўную нейкую, сваяцкую пяшчотнасьць. Ён ня можа даць веры, што калісьці, два гады таму, не кахаў яе і ня знаў — яна, здаецца, была з ім заўсёды. І разам з гэтым найглыбейшым адчуваньнем яе блізкасьці ў яго, як у старога падазроннага скнары, зьяўляецца ні на чым не ўзгрунтаваная апаска, што нехта можа ўкрасьці, адабраць гэты многацэнны скарб, што ён можа згубіць яго. Гэтая апаска спадарожыць кожнаму наймацнейшаму ўздыму яго пачуцьця — яна дзівіць яго і турбуе. {{Водступ|2|em}}Ён адхінае ад сябе яе ўвар, каб латвей было глядзець у цёмна-сінія бяздонныя вочы, і глядзіць у іх доўга, настойна, з балючай, незразумелай самому дапытлівасьцю. Ён ужо робіць гэта сёньня каторы раз і абуджае ў ёй непакойную цікавасьць. {{Водступ|2|em}}— Чаго ты глядзіш так на мяне? {{Водступ|2|em}}Ён нічога не адказвае, бо ня мае чаго адказаць, і, каб адцягнуць увагу, доўга па чарзе цалуе яе любыя вочы. {{Водступ|2|em}}Сёньня ў ягоным жыцьці адбылася падзея, якая павінна ўсьцешыць іх абаіх, бо канчаткова разьвязвае іхныя адносіны, і — {{Абмылка|дзіўная —|дзіўная}} рэч — праз цэлы вечар ён ніяк не адважыцца ёй пра гэта сказаць: кожны раз сунімае яго мімавольная, амаль інстынктыўная сьцеражлівасьць. {{Водступ|2|em}}Сёньня ад яго пайшла Марына Паўлаўна. {{Водступ|2|em}}Гэта сталася для яго зусім нечакана, бо ніколі дасюль ня было ў іх аб гэтым гутаркі. Яна пайшла раптам, па кароткай размове, ціхая прастата якой моцна ўзварушыла Карызну, пакінула ў ім глыбокую ўдзячнасьць да гэтай жанчыны, з якой прашоў ён поплеч праз дзевятнаццаць год жыцьця. {{Водступ|2|em}}Яна наўмысьля чакала, пакуль яму час будзе ісьці на лекцыі, каб як мага скараціць няпрыемную сцэну. Ужо як пачаў ён<noinclude></noinclude> 9zszbsdnoa6jxdbab78etr7dkaudehz 104 123749 289207 287055 2026-06-09T11:10:52Z By-isti 3554 289207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}І залілася раптам горкімі нястрымнымі сьлязьмі. {{Водступ|2|em}}Тады Марына Паўлаўна заклапочана перахілілася цераз стол і ціхенька пагладзіла яе цудоўныя цёмна-каштанавыя валасы. {{Водступ|2|em}}Потым яны — прыміраныя, блізкія — з дружнай энэргіяй узяліся за сваю супольную работу. {{Водступ|2|em}}Вера Засуліч ад тае гутаркі ведала ўжо, што Марына Паўлаўна гэтак і зробіць, што яна сама разьвяжа рукі свайму мужыку: яна загадзя адчувала да яе спакойную цёплую ўдзячнасьць. Але яна не спадзявалася, каб гэта здарылася так скора, і таму навіна, якую нарэшце наважыўся паведаміць ёй Карызна, адразу ашаламіла яе. Яна ня ўправілася схаваць свае раптоўнае радасьці, і гэта ўвяло яе ў палкі сорам. Каб не паказаць яго, яна парыўчата схавала свой твар на грудзёх у Карызны. {{Водступ|2|em}}Карызна пяшчотна лашчыў яе і чакаў наплыву тае поўнае, нічым не парушанае, блізкасьці, на якую ўвесь час спадзяваўся. {{Водступ|2|em}}Але блізкасьці ня было: на тым месцы, адкуль разам з жончыным адыходам адышоў цэлы комплекс перажываньняў, што глыбока ўскладнялі іхныя стасункі з Верай Засуліч, на тым месцы асталася глухая непраходная пустата. {{Ініцыял|'''5'''}} Сымон Карызна хлусіў, як казаў жонцы, што ён ужо зусім спакойны. З кожным днём усё глыбей і глыбей угрузаў ён у нявылазную немарач блытаных, у значнай меры самім-жа ім створаных, супярэчнасьцяй, нібы аперазаў яго нехта шчытным непарыўным вязьмом і з бязьлітаснай павольнасьцю зацягвае яго, пакідаючы яму з кожным днём усё менш ды менш вольнае прасторы. Ён трапечыцца, напінаецца ў адчайных патугах, і яму часам нібы ўдаецца на момант расхінуць праклятае вязьмо, аде з тым большаю сілай зьвінаецца яно ў наступную хвіліну. {{Водступ|2|em}}Над усім складаным комплексам яго ўзбушлаваных пачуцьцяў домінуе страх — прыкры, неадчэпны страх перад невядомай яму і нават дрэнна ўяўленай небясьпекай. Кожная няўдача, памылка, кожная нават зусім нязначная затрымка ў рабоце нагадвае яму пра грозныя навіслыя над ім грахі мінулага, пра цёмныя справы з сям‘ёй і кідае яго ў ліхаманкавую гарачку. Тады з хваравітым імпэтам хапаецца ён за працу, гоніць яе, не разважаючы, не выбіраючы сродкаў, і з трывогай заўважае, што робіць новыя яшчэ большыя памылкі і яшчэ большыя мае няўдачы. {{Водступ|2|em}}Загнаны напорнай разьюшанай зграяй жыцьцёвых нягод, Сымон Карызна з прагнай настойнасьцю шукаў сабе прытулку ў чыім-небудзь блізкім спагадлівым сэрцы, бо жорсткая самота падваяла цяжар яго мятушэньняў, сьціскаючы іх у цесным катуху чорнае душнае абмежаванасьці, і ён прывык знаходзіць гэты прытулак у чулым сэрцы Веры Засуліч. {{Водступ|2|em}}Вера Засуліч дрэнная была спацяшальніца, бо, выслухаўшы цяжкія прызнаньні Карызны, яна заўсёды страшэнна палохалася і яшчэ больш палохала яго самога. Адылі й баяцца ўдваіх было значна лягчэй.<noinclude></noinclude> 8pogs9xxj9b3tqzdsgr7gb33anvjval 104 123820 289208 287321 2026-06-09T11:11:18Z By-isti 3554 289208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=рань|к=няга}} самавара і сьціплы дзелавіты трэскат у запаленай грубцы. Як звычайна, гэтыя гукі адродзяць у ім учорашняе і заўтрашняе, і леташняе, і залеташняе пачуцьцё дакучна-нязьменнае аднастайнасьці, у якім, выходзіць, ёсьць нешта нязбыўна патрэбнае чалавеку, калі з такой цяплынёй успамінаецца яно цяпер Карызну. {{Водступ|2|em}}А ложак наступае — заядла, неадчэцна, як ліхі сабака. Здаецца, што ён ужо ня ў кутку, што ён зрушыўся з свайго даўнага абыклага месца і падышоў да самае Карызнавае пасьцелі. Вось зараз нахіліцца над ім, таўхане яго сваім худым шкілетным плячом. {{Водступ|2|em}}— Гэй, глядзі — я-ж пусты, я-ж зусім пусты. {{Водступ|2|em}}І Карызна ня бачыць, але чуе, востра чуе, што ён пусты, і гэта мёртвая пустата гняце яго нязносным цяжарам. У нэрвовых, сударгавых патугах варочаецца ён на ложку, напінае ўсю сваю волю, каб пазбыцца ўедліва-турботнага пачуцьця, але ня змога. {{Водступ|2|em}}Тады ён кладзецца на сьпіну, шырока расплюшчвае вочы і ў цьвёрдай акамянелай цемры стараецца ўлавіць пекны збавіцельны вобраз. {{Водступ|2|em}}Яна прыходзіць да яго з пяшчотным, міла заклапочаным тварам, з распушчанымі валасамі — і пакой раптам напаўняецца салодкай цяплынёй. Яна схіляецца над ім, і ягоны твар акунаецца ў пышныя араматныя хвалі яе валасоў. Яна горача шэпча яму ў самае вуха: {{Водступ|2|em}}— Трэба, каб усё было добра… усё-чысьценька… {{Водступ|2|em}}Карызна ў цудоўным радасным парываньні туліць яе да сваіх грудзей, бярэ яе, чароўна падатную, слухмяную, да сябе ў ложак. Палкім спакусьлівым шэптам шумацяць мяккія карункі яе бялізны. Скрозь бялізну рука яго адчувае тонкую дзіцячую сьпіну з цёплым равочкам пасярэдзіне. {{Водступ|2|em}}Пусты ложак моўчкі стаіць, убіўшыся ў глухі куток, — недалужны, асаромлены — і шкілетныя рэбры яго прыхінуліся да сьцяны звычайнымі кавалкамі старога жалеза. {{Ініцыял|'''6'''}} Вышаўшы з сельсавету, Зелянюк пайшоў быў разам з хлопцамі пад Сівалапы, але на краю мястэчка спыніўся і разьвітаўся з усімі. — Мне трэба забегчы яшчэ ў адно, месца. {{Водступ|2|em}}Звонку па Зелянюку зусім і ня відаць было, каб на яго асабліва моцны ўплыў зрабіла сутычка з Карызнам у сельсавеце. А тым часам яна ўзрушыла яго бадай ня менш, як самога Карызну. І як кожнаму чалавеку, Зелянюку захацелася, каб да гэтае яго новае і глыбокае няпрыемнасьці цёплым дотыкам дакранулася мяккая ласкавая рука. {{Водступ|2|em}}…Тацяна была дома. Быў дома і Андрэй — ён стаяў апрануты, у шапцы перад сталом і пахмура грыз сухую скарынку. Зелянюк прывітаўся з ім і далікатна, але без асаблівае дружнасьці запытаў: {{Водступ|2|em}}— Як маешся, Андрэй? Што парабляеш? {{Водступ|2|em}}Андрэй адказаў ня то жартам, ня то сур‘ёзна:<noinclude></noinclude> los0xf3e0a3xhzkigudolra2bi49ln8 104 123947 289209 287661 2026-06-09T11:11:30Z By-isti 3554 289209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}І ў яе цягучым задуменным голасе Зелянюк пачуў ноткі незразумелага смутку. {{Водступ|2|em}}— А помніш, як ты прасіла табе растлумачыць? {{Водступ|2|em}}Яна можа і помніла добра, але хацелася ёй пачуць гэта з вуснаў Зелянюка, і таму яна запытала: {{Водступ|2|em}}— Як? {{Водступ|2|em}}„Там гавораць усім, а ты так скажы, каб усё мне аднэй…“ {{Водступ|2|em}}Тацяна засьмяялася ціхім шчасьлівым сьмехам, Потым уздыхнула і прашаптала з балеснай, чыста жаночай турботай: {{Водступ|2|em}}— Каб толькі ўсё на добрае пайшло… {{Водступ|2|em}}І ў гэтых яе простых, нямудрых словах чуваць была поўная вера ў тое, пра што гаварыў ёй Зелянюк і за чым пайшла яна рашуча, беспаваротна. {{Водступ|2|em}}На разьвітаньне ён так, як тады, у той вечар, цёпла, па-сяброўску абняў яе, і, як тады, яна з хвіліну стаяла, на месцы і глядзела яму ўсьлед — зьбянтэжаная і радасная. {{Водступ|2|em}}Як ужо ня чуваць стала яго размашыстых крокаў, Тацяна крыкнула ў цемру: {{Водступ|2|em}}— Да Прахора ня пойдзеш? {{Водступ|2|em}}І з цемры прыляцеў вясёлы ўпэўнены голас: {{Водступ|2|em}}— Абавязкова пайду! {{Ініцыял|'''7'''}} Галілей пяе. Дзіўна, нязвычайна пяе Галілей. Ён пяе зусім ня так, як пяюць за працай усе добрыя людзі: муркаюць сабе пад нос — нявыразна, лагодна, доўга. Галілей, калі раптам зьяўляецца ў яго патрэба запець, кідае сваю работу, становіцца нярухома і роўна, як на варце, лятуценна ўзіраецца ў якую-небудзь кропку і старанна выводзіць тоненькім птушыным галаском адзін — заўсёды толькі адзін куплет. Потым радасна страпянуўшыся, бярэцца з новай энэргіяй за працу. {{Водступ|2|em}}Галілей пяе, як певень. І, як у пеўня, заўсёды адзін у яго музыкальны мотыў — аднастайны і дзікі, мабыць, падобны да прымітыўнага сьпеву першабытнага чалавека. Затое словы заўсёды розныя. Словы ў Галілея свае — складныя і страшныя: інакш ён не пяе. Яны рэзка дысонуюць з ціхамірным слабенькім яго таласком і, мабыць, якраз гэтым сьмелым сваім дысонансам пацяшаюць Галілея, компэнсуючы заўсёдашнюю жыцьцёвую ціхасьць яго і палахлівасьць. {{Водступ|2|em}}Галілей пяе надзвычайна рэдка, толькі ў хвіліны найясьнёйшых вышуканьняў свайго дапытлівага розуму, у хвіліны, калі цалкам бывае сабою здаволены. У такія хвіліны Босы ўстрывожана вылазіць з свайго мэханізаванага логва, задуменна ўзіраецца ў гаспадара і з сумным зьдзіўленьнем слухае, як высьпеўвае той недарэчныя, нават для яго сабаччага вуха неабыклыя, словы. {{block center/s}}<small>…Мёртвых цел ляжаць пракосы.</small><br /> <small>Кроўю краскі зацьвілі…</small><br />{{block center/e}}<noinclude></noinclude> 5xx9olu6muq5yciglbb5v4hriw8ojpl 104 124025 289210 287823 2026-06-09T11:12:15Z By-isti 3554 289210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Зьбянтэжаны Галілей тупаў каля Тацяны, сморгаў яе чамусьці за локаць і ўгаварваў: {{Водступ|2|em}}— Гэта, Тацяначка, добрыя сьлёзы… ага… Хай плача, Тацяначка, хай плача… гэта добра… {{Водступ|2|em}}Тацяна тым часам паказвала яму на мігі, каб ён пайшоў, кінуў іх адных, і ён, зразумеўшы нарэшце, аб чым тут клопат, кумільгам паляцеў да дзьвярэй і выбег з хаты з такой пасьпешнасьцю, нібы кожная сэкунда ягонае прысутнасьці тут, магла выклікаць страшэнную катастрофу. {{Ініцыял|'''8'''}} Аптэкар Плакс яшчэ так гаварыў пра людзей: — чалавек — што гузік. Ён тады толькі добра сябе адчувае, — калі да чаго-небудзь прышыты. Гэта мудрае азначэньне савецкага філёзофа-мізантропа бадай спраўдзілася было на Марыне Паўлаўне. Адарваная ад старое, утульнае, але скрозь прадзіраўленае ўжо лахманіны сямейнага шчасьця, яна пэўна-б змарнела да шчэнту ў сваёй бязьдзейнай і бясплоднай адзіноце, каб ня „прышылася“ да новае — крэпкае, {{Абмылка|зларовае|здаровае}} справы. {{Водступ|2|em}}У сапраўдным жыцьці, а злашча ў романах мы бачым безьліч выпадкаў, калі чалавек пад уплывам сваіх асабістых перажываньняў з рэдкаю самаадданасьцю ўдаецца ў агульныя інтарэсы грамадзтва, ці, праўдзівей, пэўнае яго часткі, і ў змаганьні за іх робіць нават ці мала геройскіх учынкаў. Гэта бадай абярнулася ўжо ў стары зашмальцаваны трафарэт. Але, мне здаецца, ані ня страцілі і ніколі ня страцяць сваё глыбокае цікавасьці тыя таемныя, кожны раз новыя, сваяасаблівыя шляхі, па якіх ідзе чалавек ад вузка-асабістых сваіх разломаў да поўнага расчыненьня сябе ў колектыве. {{Водступ|2|em}}Марына Паўлаўна, поўная рэч, ніякіх геройскіх учынкаў не рабіла — яна выконвала маленькую нязначную ролю стараннае карпатлівае мурашкі, якая праз усё жыцьцё сваё можа тым толькі і пакажа сябе, што прыцягне ў мурашнік мізэрную жменьку ігліцы. Але гэту сваю мурашкавую працу рабіла Марына Паўлаўна з бясспрэчнаю самаадданасьцю і ўвайшла ў яе менавіта праз доўгія цяжкія свае цярпеньні. {{Водступ|2|em}}Марына Паўлаўна пайшла ў грамаду ад свае самоты: у тлумным бабскім гармідары яна прагла разьвеяць здушаную атмосфэру сваіх перажываньняў. І калі яна сапраўды знайшла сабе там нейкае, хоць і з пачатку і слабенькае зусім спацяшэньне, яна палюбіла гэты гармідар, прывязалася да яго, пачала жыць яго агульнымі інтарэсамі, што ўжо памалу ляпіліся з прынесеных кожнай дробных цаглінак спрадвечнае бабскае крыўды. Што далей, то ўсё глыбей урастала яна ў свой новы колектыў, бо ўсё больш залежнай ад яго рабілася яе душэўная роўнавага, і, нарэшце, перарваўшы апошнія спарахнелыя ніткі шлюбнае сувязі, цалком перанесла ў колектыў і сваё шчасьце і свае клопаты. Перш гэта, вядомая рэч, была проста дружба пакрыўджаных доляй жанчын, зьвязаных амаль аднакавымі жыцьцёвымі<noinclude></noinclude> 0ymo69q6idxq36695tkj656dm8jv2oq 104 124051 289211 287895 2026-06-09T11:12:29Z By-isti 3554 289211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>на Карызну, як здаўна, ад дзявоцкіх дзён, не глядзела — збоку, чужымі вачмі, а часам, седзячы дзе на сходзе і цішком пазіраючы на яго, рабіла нават сабе сьмешнае дзівачнае запытаньне: ці падабаецца ён ёй, як мужчына? Адылі на гэтае запытаньне пэўнага адказу не знаходзілася. {{Водступ|2|em}}У Марыны Паўлаўны асталіся былі грошы, якія даў ён на розныя гаспадарчыя патрэбы. У той-жа дзень, як перайшла да Тацяны, яна паслала іх яму. Ён грошы зараз-жа прыслаў назад і пры іх ляконічную пісульку. {{Водступ|2|em}}„Калі ласка, Марына, ня крыўдзі мяне“. {{Водступ|2|em}}Прачытаўшы пісульку, Марына Паўлаўна ўсьміхнулася прыблізна так, як усьміхалася, калі яшчэ дзяўчынаю атрымлівала яго сьмешныя мілосныя запіскі. Грошы яна падзяліла на дзьве роўныя часткі і адну пакінула сабе, а другую паслала дачцэ. {{Ініцыял|'''9'''}} Бадай кожны дзень прыносіў Сымону Карызну ўсё новыя ды новыя прыкрасьці. Вязьмо заціскалася. Разлука з Марынай Паўлаўнай дала зусім неспадзяваныя вынікі; уся сівецкая грамадзкасьць сурова асудзіла яго; і, самае галоўнае, гэта сваё аднадушнае асуджэньне перанесла на усё яго жыцьцё, на ўсю яго працу, што глыбока адбылася на ягоным аўторытэце сярод насельніцтва. Ён адчуваў гэта на кожным кроку — гэта відаць было і ў недаверліва-настарожанай маўклівасьці сходаў пад час яго выступленьняў, і ў нахабным бляску вачэй, і ў няўлоўных гіронічна-зларадасных усьмешках, якія ён адгадваў у сабе за сьпіной. Ён перш сьмяяўся з гэтага заядлага наступу мяшчанскай маралі, потым ён стаў яму дадзяваць і, нарэшце, даводзіць да шалёнае злосьці. {{Водступ|2|em}}Найгорш было тое, што гэты чыста асабісты, аднаго яго датычны факт адразу запісалі ў свой актыў: варожыя элемэнты мэстэчка. {{Водступ|2|em}}— Во, бачыце, як яны робяць? {{Водступ|2|em}}І пад сьцягам фальшывага езуіцкага спачуваньня Марыне Паўлаўне яны спрытна мобілізоўвалі новых абаронцаў старых чэсных звычаяў, асабліва сярод жаночае часткі жыхарства. {{Водступ|2|em}}Карызна ведаў гэта, і яшчэ люцейшаю працінаўся злосьцю. Гэтая злосьць усё больш і больш брала агульны беспрадметны, характар і адзначалася на ўсёй яго працы, накладаючы на яе пячатку хваравітай нэрвовасьці. {{Водступ|2|em}}І ў гэту пару прышоў нарэшце ліст ад бацькоў, якога чакаў Карызна з таемным, старанна хаванным нават ад самога сябе, страхам. Толькі цяпер, атрымаўшы ліст, ён цалком здаў сабе справу з таго, як цяжка давіў яго гэты нямінучы, што хвіліны чаканы ліст, якую меў ён над ім нявідную бязьлітасна-жорсткую ўладу. {{Водступ|2|em}}У лісьце пісалі бацькі, што іх раскулачылі, што адабралі усё чыста, не пакінуўшы нават з чаго жыць, і асьцярожна, нясьмела прасілі, каб прыслаў грошай.<noinclude></noinclude> 0b8w0tucv1uht4lpdd6lor1lfgdcftl 104 124099 289212 287978 2026-06-09T11:13:00Z By-isti 3554 289212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>хмуры, злосна затулены ў сабе і нават мала слухаў таго, што гаварылі прамоўцы. Яго агарнула цяжкая апатыя — яму хацелася аднаго: скончыць як найхутчэй гэты няўдалы сход і адпачыць. Ён зусім аўтоматычна даваў слова прамоўцам, станавіў на галасаваньне пропозыцыі, заклікаў, як трэба было, да парадку. {{Водступ|2|em}}Па доўгіх жвавых спрэчках у протоколе сходу ячэйкі запісалі наступнае: {{Водступ2-пачатак|2|em}}{{Водступ|2|em}}„1. Паставіць на від т. т. Зелянюку і Лакоту іхную недысцыплінаванасьць, якая выявілася ў тым, што яны бяз ведама ячэйкі разьвязалі пытаньне пра організацыю ў Сівалапах асобнага колгасу. {{Водступ|2|em}}2. Самы факт організацыі ў Сівалапах самастойнага колектыву ўважыць за мэтазгодны і колектыў організаваць з тым, аднак, каб пасьля ўтварэньня колгасу ў Сіўцы гэтыя два колгасы злучыць у адзін. {{Водступ|2|em}}3. Зьвярнуць асабліву ўвагу на работу сярод савецкае беднаты — пашырыць яе і ўглыбіць, выкарыстаўшы дзеля гэтага ў грунце сваім правільную практыку работы з беднатой ў Сівалапах. {{Водступ|2|em}}4. Прыняць да ведама заяву сакратара ячэйкі т. Карызны пра тае, што ў ячэйцы існуе сакрэтная групоўка на чале з т. Зелянюком. Даручыць бюро ячэйкі дакладна высьветліць гэтую справу і ўсе матэрыялы падаць на наступны агульны сход ячэйкі“.{{Водступ2-канец}} {{Водступ|2|em}}Па зачыненьні сходу, калі Карызна — хмуры і разгублены — варочаўся да хаты, яго дагнаў неадменны Пацяроб і, нахіліўшыся пад самае Карызнава вуха, прасіпеў з поўнай бадзёрасьцю: {{Водступ|2|em}}— Ня бойся, Сымонка! Плюнь ды яшчэ й разатры… Ня тое бачылі… Цьфу!.. {{Ініцыял|'''10'''}} Назаўтрага, з самага раньня Сымон Карызна паехаў у раён. Раён знаходзіўся вёрст за пятнаццаць ад Сіўца ў ладным мястэчку, якое мясцовыя жыхары зусім сур‘ёзна звалі горадам. {{Водступ|2|em}}Дык гэты самы горад у пару, якая апісваецца ў нашым апавяданьні, меў на сабе хоць з выгляду можа й мала прыметны, але глыбокі, востра адчувальны адбітак бурнай эпохі. Усё было звычайнае, даўнейшае, але над усім лунаў дух агульнай напружанасьці, трывожнага чаканьня. {{Водступ|2|em}}На шырокім рынкавым пляцу, акурат пасярод мястэчка, было паўнютка сялянскіх вазоў, але прадавалася чаго дужа мала. Прыяжджалі паслухаць навін, пагаманіць, улавіць настроі новага дня, каб распастрыць яго нявідныя кволыя ніці па ўсёй тэрыторыі раёну. Сыходзіліся сям-там невялічкімі расплыўчастымі купкамі сьцеражлівыя, цікавыя — і хціва: лавілі адзін у аднаго новыя словы. Купкі раставалі, зьбіраліся зноў, зноў раставалі, аж пакуль ня ўліваліся жвавай энэргійнай патокай у ветлыя<noinclude></noinclude> ahdnodujkm2xomwio2ciirq0dpz44uc 104 124388 289213 288575 2026-06-09T11:13:15Z By-isti 3554 289213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Раптам ён успомніў пра апошні бацькаўскі ліст. {{Водступ|2|em}}— Яны просяць, каб прыслаў ім грошай. {{Водступ|2|em}}Пры слове „грошы“ Рачкоўскі дасадліва пачухаў патыліцу і, з апаскай азірнуўшыся наўкола, — ці няма дзе паблізу жонкі? — пракрактаў: {{Водступ|2|em}}— Грошы… каб на іх ліхалецьце… У мяне ўсе жонкі, як адна просяць грошай… былыя жонкі, вядома… Проста рады не дасі… {{Водступ|2|em}}Ён зноў раззлаваўся і закрычаў: {{Водступ|2|em}}— Што ты — грошы? Чаго ты лезеш з грашмі? Сьцерва ты, калі хочаш… Кажу — забудзься на ўсё… Адным ударам… рраз… перасячы ўсё, разумееш? Тады сам убачыш, што рабіць з грашмі… Само пакажа тады… Во тут, во-во… тут самае галоўнае… {{Водступ|2|em}}І ён бяз лішняе далікатнасьці тыркануў Карызну ў грудзі. Яму, відаць, надакучыла гэтая гутарка, і ён, сеўшы зноў за стол, запытаўся: {{Водступ|2|em}}— Ну, што ў цябе там у Сіўцы? {{Водступ|2|em}}Тады Карызна — ужо зусім з лёгкім вальготным настроем — стаў апавядаць пра сівецкія падзеі. Ён гаварыў ўсё да найменшай драбніцы, ие хаваючы ні сваіх удач, ні сваіх памылак. Ён стараўся асьвятляць усё шчыра і па магчымасьці об‘ектыўна — нават і прыкры інцыдэнт з Зелянюком, і апошні бурны сход ячэйкі, і свой ганебны правал. Але такая ўжо мабыць людзкая ўрода, што трудна бывае чалавеку ўстрымацца, каб не зрабіць сабе ў зручным выпадку некаторае — можа і мімавольнае — протэкцыі. Таму і выходзіла так, што Сымон Карызна, сакратар ячэйкі, усе сваё сілы кладзе на тое, каб наладзіць як сьлед работу, часам, пэўная рэч, і памыляецца, але ў грунце вядзе цалкам пэўную, правільную лінію, а Зелянюк, скажам, хоць і ня дрэнны хлопец, але малады, гарачы, заядлы — дык ён усё-ткі шкодзіць у рабоце і заводзіць спрэчкі, зьвягі, раскладае ячэйку… Але Сымон Карызна пераможа ўсе гэтыя перашкоды і ў сваім сельсавеце не па доўгім часе правядзе поўную стопроцантную колектывізацыю. {{Водступ|2|em}}Рачкоўскі слухаў, утупіўшы нос у талерку, і паціху муркаў сабе пад нос нешта нявыразнае. {{Ініцыял|'''11'''}} Палазы рыпелі з такой ціхамірнай спакойнасьцю, што зусім зьнікала ўсякае адчуваньне шпаркага руху і пачынала здавацца, нібы санкі даўно ўжо стаяць, загрузнуўшы ў цемры, недзе Пасярод шырокага сьнегавога поля і адно пад напорам ветру млява калышуцца на месцы і сьціху пакрэктваюць ад натугі — нездаволеныя, але добрадушныя. {{Водступ|2|em}}Сымону Карызну давала цудоўную асалоду гэтае адчуваньне. Руху ў яго досыць было, ў сярэдзіне — лёгкага, салодка-павеўнага — і глыбокі навакольны спакой, мякка атуляючы гэты рух, не даваў разьлятацца яму ў прасторы, стаўпляў яго ў нутры, абарачаючы ў пругкую сакавітую радасьць. {{Водступ|2|em}}У прыемна абвеенай хмелем галаве бясконцым плаўным калаўротам перасувалася чарада парваных і ў сьмешным бязладзьдзі прыточаных адзін да аднаго вобразаў: вобразы людзей<noinclude></noinclude> 2z478vs91l98y35wspr1iu2mkikdh94 104 124429 289214 288648 2026-06-09T11:13:37Z By-isti 3554 289214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Ініцыял|'''12'''}} Праз два дні пасьля гэтага брыгадзір Зелянюк атрымаў з раёну паперку, у якой яму прапанавалі зараз-жа пераехаць на працу ў другі сельвавет. У той самы дзень позна ўвечары, адбыўшы ўсе свае ня вельмі багатыя перадвыездныя клопаты, Зелянюк зачыніўся ў сваім пакоі, у чыстай палавіне хаты сівалапаўскага селяніна-серадняка Малаха Загароўскага, і пісаў ліст у горад, да свае дзяўчыны, адкрываючы ў ім усю глыбіню свайго яовага настрою. {{Водступ|2|em}}Вось гэты ліст. {{Водступ2-пачатак|2|em}}{{Водступ|2|em}}„Любая мая, дарагая Стася! {{Водступ|2|em}}Уяві сабе стан чалавека, які разам з іншымі працуе на пабудове новага цудоўна-прыгожага, яшчэ нідзе нябачанага дасюль будынку і якога акурат у той момант, як з шэрае масы матэрыялу пачынаюць ужо вырысоўвацца так доўга, так напружана чаканыя формы, забіраюць з гэтае работы, адрываючы ад найцікавейшага моманту яе творчага завяршэньня. {{Водступ|2|em}}Такі прыблізна стан цяпер ў мяне. Але — ты ведаеш Стася — не ў маім характары наракаць, енчыць, выказваць нездаводеньне. Я проста констатую факт. {{Водступ|2|em}}Мяне ў самым гарце работы, у момант яе бясспрэчнага наладжваньня перакідаюць у другі сельсавет. Гэта — справа нашага сакратара ячэйкі, яго сяброўская мне паслуга… {{Водступ|2|em}}Нашыя стасункі з гэтым чалавекам, пра якога я пішу табе бадай у кожным лісьце, дайшлі да свайго крайняга пункту. У нас з ім выбухнуў адкрыты конфлікт, у выніку якога ён кінуў мне рэзкае абвінавачваньне ў групоўшчыне, фракцыйнасьці, пагражаючы „організацыйнымі вывадамі“. Але мабыць трапіўся яму пад руку лягчэйшы і прасецейшы, спосаб пазбыцца мяне — і вось яго вынік. Я, шчыра сказаўшы, чакаў такога канца, бо бачыў, што я замінаю яму, што мая прысутнасьць чамусьці цяжарыць яго, нібы зьвязвае яму рукі. Я чакаў, што ён захоча вызваліцца ад мяне, але ня думаў, што гэта будзе так раптам і так проста. {{Водступ|2|em}}Дзіўны гэта, Стаська, чалавек, папраўдзе… Ён больш цікавіць мяне, чым абурае. Я упэўнены, штоў яго ёсьць у нутры нейкі захаваны гнёт, і гэты гнёт неадступна мучыць яго вострым ражном укліняецца ўва ўсё ягонае жыцьцё. Я перш думаў, што гэта — сямейная трагедыя (з жонкай ён ужо разышоўся і гэтым, я ўважаю, зрабіў ёй вялікую паслугу), потым я упэўніўся, што і сямейныя ягоныя справы, калі не цалком, дык прынамсі ў значнай меры — вынік яго захаваных згрызот. {{Водступ|2|em}}Я наўмысьля пайшоў быў сёньня да яго разьвітацца. Ён сустрэў мяне з хмурай суровасьцю, за якой ня зусім умела схаваў сваё замяшаньне, калі не сказаць — сорам. Я паказаў яму паперку з раёну, і ён памкнуўся быў зьдзівіцца, але ў яго гэта ня вышла. Я мімаволі засьмяяўся<noinclude></noinclude> cwohziq8paxevwh7fi3qpm7wvsa8sk4 104 124641 289154 289137 2026-06-08T16:54:33Z Gleb Leo 2440 289154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="15"/>{{smaller|сустрѣвся имъ ваперъ: куды вы бяжице? — «На край свѣта: приходзилыся намъ згорѣць — у насъ земля и выда гориць! чуць мы уцякли!» Пойду и я зъ вами! — «Ходзи!» Побѣгли утрехъ. На дорози сустрѣлыся имъ гусина: куды вы бягице? — «На край свѣта: у насъ выда и земля гориць, скорѣй бяги зъ нами!» Вотъ и побѣгли яны учетвярыхъ. Бягуць, бягуць а на сустрѣчу имъ пятухъ: куды вы бягице? — «На край свѣта: у насъ выда й земля горыць; ходзи скорѣй зъ нами, а то згоришъ!» Пятухъ и пошовъ зъ ими. Ишли, ишли, началася зима. Быкъ и говориць: ну, тутъ зима: зямлѣ нѐякъ загорѣтца. Будземъ строиць хату ды жиць тутъ: усе ро́вно дальше неякъ ици, — сцидзено! Нихто ня хочець строиць хату и&nbsp;т.&nbsp;д. 2) А ты, гусакъ ды пятухъ? — А мы тошъ ня будземъ хаты строиць: днемъ мы поляцимъ у гумно, наядзимся добра, а на ночь забяромся на ель, и будзець намъ ладно! 3) Настали морозы. Тоды парсюкъ и говориць козлу, пятуху и гусаку: пойдземъ къ быку проситца, кабъ пусцивъ насъ къ сабѣ перазимуваць! Вотъ яны нырадзилиси и пошли. Подыйшовъ перво парсюкъ: быкъ, быкъ, пусци мяне къ сабѣ у хату! — «Ня пущу!» — Ну, дыкъ я возьму, проточу нору къ табѣ у хату и будзець табѣ холодно, и&nbsp;т.&nbsp;д. 4) Ночьчи, тольки яны заснули, приходзиць вовкъ. 5) Били яны, били мядзьмѣдзя, — забили! Пузу разодрали, кишки выпусцили, выскубли яму боки, выклювали воки.... Вотъ парсюкъ выкопавъ яму, мядзьмѣдзя поховали, и пѣсню по имъ отпіяли» На этомъ сказка оканчивается.}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Ср. Афан. IV стр. 66. См. Садовник. 173.}} <section end="15"/> <section begin="16"/>{{ц|'''16. Гусакъ, медвѣдь, вовкъ, лисица, кабанецъ.'''|памер=120%}} {{ц|''Звѣри въ ямѣ.''}} {{Водступ|2|em}}Живъ сабѣ дѣдка да бабка, и бывъ у ихъ гусакъ. Пошовъ гусакъ у Кіявъ Богу молитца. Ишовъ енъ, ишовъ, бягить мядвѣдь: «гусакъ, гусакъ, куды ты идетъ?» — Пойду у Кіявъ Богу молитца! — «Пойду и я съ тобой?» — Ици, да не п...и! Вотъ идутъ удвоихъ. Бягить вовкъ: «гусакъ, гусакъ, куды ты йдешъ?» — Пойду у Кіявъ Богу молитца! — «Пойду и я? — Ици, да не п...и! Вотъ идутъ утроихъ. Бягить лисита-сястричка: «гусакъ, гусакъ, куды ты йдешъ?» — Пойду у Кіявъ Богу молитца! — «Пойду и я съ тобой?» — Ици, да не п...и! Вотъ идутъ учетвярыхъ. Бягить кабанецъ: «гусакъ, гусакъ, куды ты йдешъ?» — Пойду у Кіявъ Богу молитца! — «Пойду и я?» — Ици, да не п...и! Вотъ идутъ упятехъ. Ишли, ишли яны, пройшли много, стоить ровъ широкій — глыбокій. Стали яны перахо́днть: гусакъ поднявся — и пералятѣвъ, и пошовъ сабѣ даляй; мядвѣдь разогнався — да ў ровъ. Вовкъ разогнався — да ў ровъ. Ахъ, ты, вовчища-дурачища, кажа лисица: во якъ я побягу, дакъ и пераско́чу! Якъ побѣгла, да ў ровъ. Кабанецъ разогнався — и той туды долятѣвъ. Сядѣли яны, сядѣли у рови, захотѣли ѣсти. Лисица и говора: ну, хто старѣй, того и будомъ ѣсти! Кабанецъ кажа: мнѣ отъ родовъ да пять годовъ. Вовкъ кажа: мнѣ отъ рода̀ чатыре года̀. Мядвѣдь кажа: мнѣ отъ рода̀, да три года̀. А лисица кажа: мнѣ отъ рода̀ да два года̀. Вотъ узяли и стали кабанца ѣсти. Послѣ узялись за вовка̀. А лисица выкопала ямочку, и наховала у ямочку кишакъ. Зъѣли вовка; лисица, сѣдя на ямочцы, тягая съ подъ сябѐ кишки да ѣсть. А мядвѣдь прося: лисичка-сястричка! дай и мнѣ хоть ору кишачку! А лисица кажа: ахъ, ты мядвѣдища-косолапища! Ты жъ бачишъ, якъ я лапой тягаю зъ живота. Вотъ возьми, да лапой, самъ съ сябе тягай да й ѣжъ! Мядвѣдь послухавъ, лапой кишки зачарепивъ, и тягня, да самъ сябе и разорвавъ, и <section end="16"/><noinclude></noinclude> 3kaugho0nil8x5femjsfrv7293uxq7x 104 124645 289156 289143 2026-06-08T16:56:36Z Gleb Leo 2440 289156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="16"/>здохъ. Лисица яго и зъѣла. А посли и нечаго ѣсти. Вотъ яна и пошла по рову. Бача, стоити дубъ; на тымъ дубу дятлиное гняздо. Лиса и кажа: дятелъ, дятелъ, выдовбай мнѣ лѣсвичку, дыкъ ня буду твоихъ дѣтокъ ѣсти; а коли ня выдовбаешъ, дыкъ узлѣзу, да дятей поѣмъ. Вотъ дятялъ довбавъ, довбавъ, выдовбавъ лѣсвичку; дыкъ лисица полѣзла по лѣсвицы, да й поѣла дятлиныхъ дѣтокъ, а оттуль изъ рова выскочила. {{Водступ|2|em}}''Гомельск. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|Варіантъ рогач. у. «Жили сабѣ дѣдъ да баба. Дѣдъ хоцивъ у лѣсъ за промысломъ, а баба была дома, пякла пироги. Вотъ разъ дѣдъ знашовъ у лѣси викаго кабанчика и принесъ яго домовъ. Подержали яны кабанчика у дворѣ надѣли двѣ, енъ и привыкъ къ двору. Отъ, стали яны яго у лѣсъ пускать жолудовъ ѣсти. Енъ урани побягить, а на ночь домовъ прибягить. Разъ, такъ бягить енъ у лѣсъ, ажъ сустрѣкая яго сѣрый вовкъ:«кабанчикъ, кабанчикъ, я тябе хочу зъѣсть!» —Ня ѣжъ мяне, сѣрый вовкъ, лучьчи ходи со мной у лѣсъ: залятѣли тамъ гуси зъ дяревни, коло тыхъ поживисься. Вовкъ повѣривъ, и побѣгли яны удвухъ съ кабанчикомъ. На дорози бывъ тамъ ровъ. Кабанчикъ-жа зная ровъ; вотъ енъ разогнався и пераскочивъ, а вовкъ и упавъ у ровъ. Кабанчикъ и кажа: тутъ тяпѣрь поживись! Самъ побѣгъ у лѣсъ, наѣвся жолудовъ и вярнувсь домовъ. На другій день сустрѣкая яго лисичка-сястричка: «куды ты йдешъ, кабанчикъ?» — У лѣсъ. «Зачимъ?» — Жолудовъ ѣсти. — «И я съ тобой пойду?» — Ходемъ! Тольки доходятъ яны до рова; кабанецъ скокъ — и пераскочивъ, а лисичка у ровъ къ вовку! Кабанчикъ наѣвся жолудовъ и вярнувсь домовъ. На третьтій день сустрѣкая яго заяцъ: куды йдешъ, кабанчикъ? — У лѣсъ, жолудовъ ѣсть. — «Возьми и мяне съ собой!» — Ходемъ! Подыйшли къ рову, заядъ и ввалився у ровъ. Стало ихъ тяперъ тамъ троя: вовкъ, лисица и заяцъ. Жили яны, жили, и нечаго было имъ ѣсти. Вотъ лисица зъ зайцомъ зговорились задушить вовка, якъ енъ заснеть. Якъ уздумано, такъ и здѣлано: задушили вовка и зъѣли. Тоды лисица задушила зайца, и осталась одна....» Окончаніе: «Якъ тольки лисица выпрыгнула зъ рова, а я зъ за куста, да лисицу и убивъ! И тяперъ яще ё у мяне воротникъ зъ яѐ!...»}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Весьма сходная съ этою сказка помѣщена у Афан. III, 77. См. также примѣч, къ сказкѣ 2 «Жоронцы» и слѣдующій №.}} <section end="16"/> <section begin="17"/>{{ц|'''17. Лиса и дроздъ.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Коли бывъ сабѣ котокъ у хозяина. Якъ молодый бывъ-то ў клѣць, то ў стопку, якъ постарѣвъ, на печку сѣвъ. Тоды думыець хозяинъ: што зъ имъ робиць? Отрѣзавъ крайчикъ хлѣба и выправивъ зъ двора. Вотъ котокъ ишовъ, ишовъ; сустрѣкаець яго лисица: «котокъ — голубокъ, куды йдзешъ?» — Къ сповядзи. — «Возьми мяне съ собой!» —Лѣзь у задъ! Идуць яны удвоихъ. Бяжиць зайчикъ: «котокъ,-голубокъ, куды ты идзешь?» — Къ сповядзи. — «Возьми мяне съ собой!» — Лѣзь у задъ! Идуць яны утромъ. Бяжиць вовкъ: «котокъ-голубокъ, куды ты идзешъ?» — Къ сповядзи. — «Возьми мяне съ собой!» Лѣзь у задъ! Пошли яны учецьвярыхъ. Идуць яны, идуць, и сустрѣкаюць яму. Черазъ яму ляжиць ко́личакъ. Тоды котокъ и говориць: вылѣзайце-тка, тутъ наша сповядзь! Хто ня грѣшный, тэй пярѐйдзець яму, а хто грѣшный, тэй ве шірейдзець! Котокъ пошовъ-перайшовъ; лисица пошла-увалилася, заяцъ пошовъ-увалився, вовкъ пошовъ-увалився. Вотъ сядзѣли, сядзѣли яны тамъ три дни, а высидзѣли злыдни, и захоцѣли ѣсци. Тоды лисица и говориць: «хто крапчѣй крикнець, того <section end="17"/><noinclude></noinclude> i0mxsrebzs1a4bvtwp7q4hczv1a93j2 104 124646 289144 2026-06-08T13:00:48Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Нядоўга паколгасілі, яшчэ ў самы смак не ўвайшлі… {{Водступ|2|em}}{{Абмылка|Без|— Без}} пяці мінут комунары! {{Водступ|2|em}}— Яшчэ, дзякуй богу, ня ўправіліся кашуль пазьдзяваць? {{Водступ|2|em}}— Ці добра ў сацыялізьме? {{Водступ|2|em}}— От вам сів...» 289144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Нядоўга паколгасілі, яшчэ ў самы смак не ўвайшлі… {{Водступ|2|em}}{{Абмылка|Без|— Без}} пяці мінут комунары! {{Водступ|2|em}}— Яшчэ, дзякуй богу, ня ўправіліся кашуль пазьдзяваць? {{Водступ|2|em}}— Ці добра ў сацыялізьме? {{Водступ|2|em}}— От вам сівецкія цяпер пакажуць соцыялізм!.. {{Водступ|2|em}}Зьявіўся нават настрой зусім больш ня ісьці ў колектыў, і некаторыя, пачуўшы зычны голас Аніськавае трубы, неўзаметку плявалі і цішком залазілі на печ, строга наказваючы сваім дамоўцам, што, калі хто будзе пытаць, дык іх няма дома. Але большасьць ўсё-ткі пайшлі паспытаць шчасьця ў новым колгасе. {{Водступ|2|em}}Сход прайшоў млява, маўкліва. Наўрад, каб сышлося там хоць палавіна ўсіх, хто быў запісаны ў колектыў. А і тыя, што прышлі, адчувалі сябе няўпэўнена і скрозь пазіралі адзін на аднаго з адным бясслоўным запытаньнем у вачох: {{Водступ|2|em}}— Што з гэтага ўсяго будзе? {{Водступ|2|em}}Карызна адчуваў настрой сходу, яго стрыманы холад, і лёгкая бадзёрая весялосьць, якую ён выяўляў з наўмыснай гучнасьцю, мела ў значнай меры штучны, дэмонстрацыйны характар. Гэтую весялосьць уласна падтрымліваў у ім бадзёры, неўляклівы Пацяроб, праўдзівы герой гэтага дня. {{Водступ|2|em}}Пацяроб трыумфаваў. Ён пахаджаў па сцэне нардому з такім аплёмбам, што нават той, чые вочы добра прызвычаіліся да яго даўгалыгай фігуры, мог падзіваваць з яе асаблівай, фэномэнальнай нязграбнасьці. Ён што хвіліны зьлёгку торгаў рукой падвешаны на раменчыку цераз плячо наган і з асалодай прыслухваўся да апэтытнага парыпваньня сьвежай скураной похвы. Гэта была прымета яго добрага гумору і філёзофскае самаўглыблёнасьці. {{Водступ|2|em}}Падяроб напрасіўся, каб яму дазволілі сёньня зрабіць невялічкі даклад, і чакаў адчыненьня сходу з гордай упэўненасьцю ў грымучым эфэкце свае програмнае прамовы. {{Водступ|2|em}}Яго выступленьне маўклівая заля сустрэла яшчэ большым, яшчэ халаднейшым маўчаньнем, і гэта яму ўпадабалася, бо ён лічыў, што пачцівае маўчаньне масы перад прамоўцам ёсьць найвышэйшы пункт справядлівай, цалком заслужонай ім пашаны. У яго была дзівосная здольнасьць — гаварыць, не зважаючы на аўдыторыю, і таму прамова яго па праўдзе вышла эфэктная. Ён крычаў, жудасна жэстыкуляваў, нападаў, адбіваўся, жартаваў, нават сьмяяўся — усё гэта перад маўклівым, як лёд, натоўпам. На канчатак ён агаласіў цэлую чараду „хай жыве“ і, зрабіўшы заключны надзвычайна вялічны жэст, першы запляскаў у ладкі, напамінаючы публіцы пра элемэнтарную далікатнасьць. {{Водступ|2|em}}Заля падтрымала яго рэдкімі вымушанымі воплескамі, і ён пайшоў да свайго месца ў прэзыдыі глыбока сабой задаволены. {{Водступ|2|em}}Троху ажывіў быў сход Якуб Лакота. Ён гаварыў доўга і праканала, горача перажываючы кожны сказ свае прамовы, і тупа застылая ўвага натоўпу зачынала ўжо віхраваць сьвежымі<noinclude></noinclude> qznjqmesamoopq7wbckfhbowmdb6j7b 104 124647 289145 2026-06-08T13:02:45Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «зъядзимъ! Зайчикъ тольки писнувъ, яго й зъѣли. А лисица хитрая молодзица, кишачки подъ задъ, сядзиць и ѣсць. Вовкъ убачивъ и спрашыець: «кумка-голубка, што ты яси?» — А кумокъ-голубокъ, кишачки съ сябе таскаю и у сябе пускаю. — «Кумка-голубка, скажи, якъ ты...» 289145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>зъядзимъ! Зайчикъ тольки писнувъ, яго й зъѣли. А лисица хитрая молодзица, кишачки подъ задъ, сядзиць и ѣсць. Вовкъ убачивъ и спрашыець: «кумка-голубка, што ты яси?» — А кумокъ-голубокъ, кишачки съ сябе таскаю и у сябе пускаю. — «Кумка-голубка, скажи, якъ ты гето здзѣлала?» — А я, кумокъ голубокъ, лапой пузо продрала. Тоды вовкъ продравъ сабѣ пузо и здохъ. Лисица и яго изъѣла. Ажъ ляциць дроздзикъ. Лисица и говориць: «дроздзикъ-гвоздзикъ, вызволь мяне!» — А якъ жа я цябе вызволю? — «Возьми, накидай хворосту, я и вылязу!» Дроздъ такъ и здзѣлавъ. Лисица вылѣзла, тоды и говориць: дроздзикъ-гвоздзикъ, вызволивъ ты мяне? — Вызволивъ. — «Накорми-жъ ты мяне!» — А якъ я цябе накормлю? — «Вонъ, идзець баба на хрезьбины, нясецъ миску блиновъ и миску каши. Ты ўсё передъ ёй летай: яна поставиць миски и станець цябе ловиць, я и подъѣмъ. Дроздъ такъ и здзѣлавъ. Подъѣла лисица и кажець: «дроздзикъ-гвоздзикъ, вызволивъ ты мяне?» — Вызволивъ. — «Накормивъ ты мяне?» — Накормивъ! — «Напой-жа ты мяне!» — Якъ-жа я цябе напою? — «А вонъ мужуки вязуць бочки съ пивомъ. Ты ўзляци на бочку, ды ўсе у воронку дзювбай. Мужикъ схвациць колъ, удариць не по табѣ, а по бочцы. Бочка разобъетца, тоды я напъюся!» Дроздъ такъ и здзѣлавъ. Напилась лиса и говориць: «дроздзикъ-гвоздзикъ, вызволивъ ты мяне?» — Вызволивъ. — «Накормивъ ты мяне?» — Накормивъ. — «Напоивъ ты мяне?» — Напоивъ. — «Разсмяши-жъ ты мяне!» — Якъ-жа я цябе разсмяшу? «А вонъ, на току баба зъ дзѣдомъ горохъ молоцюць. Ты узляци и дзявби въ голову то баби, то дзѣду. Дзѣдъ разсердзитца, схвациць цѣпь, ды удариць не по табѣ, ды по баби, и забъець бабу, а я зысмяюся!» Дроздъ такъ и здзѣлавъ. {{Водступ|2|em}}''Сѣннь. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|Ср. Аф. IV, 78. Садовник. 176.}} {{ц|'''18. Мужикъ, медвѣдь и лиса.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Оравъ на поли мужикъ воломъ, и волъ гэтый бывъ дужа тупый. Тоды мужикъ усердзився на вола и кажець: «гнѣдзь! коли-бъ цябе задравъ мядзьвѣдзь!» Ашъ изъ лѣсу и валицъ мядзьвѣдзь, и хочець драць вола. Мужикъ тоды кажець: «дай до’раць мяжу! А ты идзи, ды тамоцьки зы мяжой поляжи!» Мядзьвѣдзь пошовъ и лёгъ. Тольки ёнъ легъ, ашъ бяжиць изъ лѣсу лисица, ды й кричиць: мужикъ, мужикъ! ци ня видзѣвъ ты вовковъ — мядзьвѣдзёвъ — паны ѣхали, паталиси?... Мужикъ кажець: нѣ, ня видзѣвъ! — А што гэто тамъ зы мяжой ляжиць? Мужикъ кажець: колода на лучину! — Кабъ гэто колода на лучину была, дыкъ яна бъ подъ возомъ, лежала! Тоды сама и побѣгла у лѣсъ. Вотъ мядзьвѣдзь и кажець мужику: подцягни мяне пыдъ коле́сы! Мужикъ узявъ ды подцягнувъ, а самъ пошовъ ораць. Тоды лисица узновъ бяжиць и кричиць: мужикъ, мужикъ! Ци ня видзѣвъ вовковъ — мядзьвѣдзевъ — паны Ѣхали, паталиси?... Мужикъ кажець: нѣ, ня видзѣвъ! — А што гэто у цябе подъ возимъ ляжиць? — -Гэто колода на лучину, кажець мужикъ. — Кабъ гэто была колода на лучину, дыкъ бы яна была ўцисныта на возу! А сама и побѣгла у лѣсъ. Мядзьвѣдзь и говориць мужику: уцисни мяне вяровкой на возу! Мужикъ узложивъ яго на возъ и ўциснывъ вяровкой. А самъ пошовъ ораць. Тоды лисица узновъ бяжиць: мужикъ, {{перанос-пачатак|п=му|к=жикъ}}<noinclude></noinclude> r0b1bdo421ax1h0cgyxqq8y4cygne61 289158 289145 2026-06-08T16:57:50Z Gleb Leo 2440 289158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="17"/>зъядзимъ! Зайчикъ тольки писнувъ, яго й зъѣли. А лисица хитрая молодзица, кишачки подъ задъ, сядзиць и ѣсць. Вовкъ убачивъ и спрашыець: «кумка-голубка, што ты яси?» — А кумокъ-голубокъ, кишачки съ сябе таскаю и у сябе пускаю. — «Кумка-голубка, скажи, якъ ты гето здзѣлала?» — А я, кумокъ голубокъ, лапой пузо продрала. Тоды вовкъ продравъ сабѣ пузо и здохъ. Лисица и яго изъѣла. Ажъ ляциць дроздзикъ. Лисица и говориць: «дроздзикъ-гвоздзикъ, вызволь мяне!» — А якъ жа я цябе вызволю? — «Возьми, накидай хворосту, я и вылязу!» Дроздъ такъ и здзѣлавъ. Лисица вылѣзла, тоды и говориць: дроздзикъ-гвоздзикъ, вызволивъ ты мяне? — Вызволивъ. — «Накорми-жъ ты мяне!» — А якъ я цябе накормлю? — «Вонъ, идзець баба на хрезьбины, нясецъ миску блиновъ и миску каши. Ты ўсё передъ ёй летай: яна поставиць миски и станець цябе ловиць, я и подъѣмъ. Дроздъ такъ и здзѣлавъ. Подъѣла лисица и кажець: «дроздзикъ-гвоздзикъ, вызволивъ ты мяне?» — Вызволивъ. — «Накормивъ ты мяне?» — Накормивъ! — «Напой-жа ты мяне!» — Якъ-жа я цябе напою? — «А вонъ мужуки вязуць бочки съ пивомъ. Ты ўзляци на бочку, ды ўсе у воронку дзювбай. Мужикъ схвациць колъ, удариць не по табѣ, а по бочцы. Бочка разобъетца, тоды я напъюся!» Дроздъ такъ и здзѣлавъ. Напилась лиса и говориць: «дроздзикъ-гвоздзикъ, вызволивъ ты мяне?» — Вызволивъ. — «Накормивъ ты мяне?» — Накормивъ. — «Напоивъ ты мяне?» — Напоивъ. — «Разсмяши-жъ ты мяне!» — Якъ-жа я цябе разсмяшу? «А вонъ, на току баба зъ дзѣдомъ горохъ молоцюць. Ты узляци и дзявби въ голову то баби, то дзѣду. Дзѣдъ разсердзитца, схвациць цѣпь, ды удариць не по табѣ, ды по баби, и забъець бабу, а я зысмяюся!» Дроздъ такъ и здзѣлавъ. {{Водступ|2|em}}''Сѣннь. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|Ср. Аф. IV, 78. Садовник. 176.}} <section end="17"/> <section begin="18"/>{{ц|'''18. Мужикъ, медвѣдь и лиса.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Оравъ на поли мужикъ воломъ, и волъ гэтый бывъ дужа тупый. Тоды мужикъ усердзився на вола и кажець: «гнѣдзь! коли-бъ цябе задравъ мядзьвѣдзь!» Ашъ изъ лѣсу и валицъ мядзьвѣдзь, и хочець драць вола. Мужикъ тоды кажець: «дай до’раць мяжу! А ты идзи, ды тамоцьки зы мяжой поляжи!» Мядзьвѣдзь пошовъ и лёгъ. Тольки ёнъ легъ, ашъ бяжиць изъ лѣсу лисица, ды й кричиць: мужикъ, мужикъ! ци ня видзѣвъ ты вовковъ — мядзьвѣдзёвъ — паны ѣхали, паталиси?... Мужикъ кажець: нѣ, ня видзѣвъ! — А што гэто тамъ зы мяжой ляжиць? Мужикъ кажець: колода на лучину! — Кабъ гэто колода на лучину была, дыкъ яна бъ подъ возомъ, лежала! Тоды сама и побѣгла у лѣсъ. Вотъ мядзьвѣдзь и кажець мужику: подцягни мяне пыдъ коле́сы! Мужикъ узявъ ды подцягнувъ, а самъ пошовъ ораць. Тоды лисица узновъ бяжиць и кричиць: мужикъ, мужикъ! Ци ня видзѣвъ вовковъ — мядзьвѣдзевъ — паны Ѣхали, паталиси?... Мужикъ кажець: нѣ, ня видзѣвъ! — А што гэто у цябе подъ возимъ ляжиць? — -Гэто колода на лучину, кажець мужикъ. — Кабъ гэто была колода на лучину, дыкъ бы яна была ўцисныта на возу! А сама и побѣгла у лѣсъ. Мядзьвѣдзь и говориць мужику: уцисни мяне вяровкой на возу! Мужикъ узложивъ яго на возъ и ўциснывъ вяровкой. А самъ пошовъ ораць. Тоды лисица узновъ бяжиць: мужикъ, {{перанос-пачатак|п=му|к=жикъ}} <section end="18"/><noinclude></noinclude> g782p3i3mor9upk1700gb4f3kb84l7u 104 124648 289146 2026-06-08T13:13:05Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=му|к=жикъ}}! ци ня видзѣвъ ты вовковъ — мядзьвѣдзевъ — паны ѣхали, паталиси?... — Нѣ, ня видзѣвъ! — А што-шъ гэто у цябе на возу ляжиць? — Колода на лучину! — Коли-бъ гэто была колода на лучину, дыкъ яна-бъ была завертой заверчена! Ды сама и по...» 289146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=му|к=жикъ}}! ци ня видзѣвъ ты вовковъ — мядзьвѣдзевъ — паны ѣхали, паталиси?... — Нѣ, ня видзѣвъ! — А што-шъ гэто у цябе на возу ляжиць? — Колода на лучину! — Коли-бъ гэто была колода на лучину, дыкъ яна-бъ была завертой заверчена! Ды сама и побѣгла. Мядзьвѣдзь кажець мужику: завярци мяне завертой! Мужикъ яго и завярцѣвъ, ды такъ, што мядзьвѣдзю неякъ и дыхацъ! Тоды лисица узновъ бяжиць: мужикъ, мужикъ! ци ня видзѣвъ вовковъ — мядзьвѣдзевъ — паны ѣхали, паталиси?... Мужикъ кажець: нѣ, ня видзѣвъ! — А што гэто у цябе на возу ляжиць? — Колода на лучину, кажець мужикъ. — Кабъ гэто была колода на лучину, дыкъ бы ў ёй топоръ бывъ ущемленъ! Ды сама и побѣгла у лѣсъ. Тоды мядзьвѣдзь кажець мужику: ущами ў мяне топоръ! Мужикъ узявъ топоръ, ды сы ўсяго размаху и ущамивъ яго у мядзьвѣдзя, и засѣкъ! Тоды лисица прибѣгла и кажець: ну, цяперъ-жа дай мнѣ госцинца, я цябе отъ мядзьвѣдзя отретовала! — Добро, кажець мужикъ: дамъ госцинца! Подожджи тутъ трошку! Пошовъ у дворъ, узявъ два собаки — шарка и бѣлка — посадзивъ ихъ у лубку, прикрывъ дзярушкой и поносъ. Донесъ до лисицы: на табѣ курей! Лисица кажець: давай! Пущай по днэй: я половлю! Тоды мужикъ открывъ дзярушку, собаки выскочили изъ лубки, ды за лисой. Яна ўцекаць, ды у пору. Прибѣгла и хакаець— заморилася! Тоды яна стала пытаць: вы, вочи, што дзѣлыли, якъ я отъ собакъ уцекала? — Глядзѣли! — А вы, вуши? — Мы слухали! — А вы, ноги, што дзѣлыли? — Бѣгли! —А ты, хвосцища-дурнища, што дзѣлавъ? — А я ўсе то за пень, то за колоду цапався, кабъ скорѣй лису собаки уловили. — Ахъ, ты плутъ! я-шъ цябе за гэто отдамъ собакамъ! Вытыркнула хвостъ изъ норы ды кажець: шарко, бѣлко, — на̀це хвостъ! А собаки цапъ за хвостъ, ды лису и выцягли зъ норы. {{Водступ|2|em}}''С. Лугиновичи, сѣнн. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ островен. вол. сказка начинается такъ: ѣдзець мужикъ у дровы, съ тыпоромъ и вярёвкый. Сустрѣкаець енъ медзьвѣдзя, Медзьвѣдзь етый бѣхъ хыватца отъ лисицы. — Вотъ и кажець енъ мужику: схывай, мужикъ, мяне отъ лисицы! — Ды некуды мнѣ, кажець мужикъ, —Ну, я лягу ны твоѐ сани, а якъ прибягиць лисица и будзець пытаць, што ты вязешъ, дыкъ скажи — колоду. Вотъ и бягиць лисица и&nbsp;т.&nbsp;д. Въ этомъ изложеніи, не понятно, за что лисица требовала гостинца. Ср. Афан. I, 27, XI, 28.}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Считаемъ нужнымъ привести слѣдующій варіантъ, записанный въ ''с. Озсранахъ, рогачевск. у.''}} {{Водступ|2|em}}б, Жиў суби дзидъ изъ бабой. И була у ихъ удна́ рада. Дзидъ кажа баби: худзѐмъ, баба, купаць (копать) лядо! А баба кажа: я няздурова, у мяне булицъ гулува! Дзидъ узе́ў да и пушоў удзинъ, и дуво́й купаць лядо. Трошки пукупо́ў — идзе мядзьвидзь и пытаетца: «дзидъ, шту ты дзилаешъ?» — Лядо купаю. — «А што ты будзешъ сіяць?» — Просо. — «Дувай, дзидъ, съ тубой купаць!» — Дувай! Дзидъ люгъ (легъ) пудъ кусцикъ, а мядзьвидзь и дувай купаць лядо. Ускупоу мядзьвидзь лядо. Дзидъ устоу, пусіяў просо. И пурусло просо хурошое. Пріихуў уже дзидъ жаць просо. Идзець мядзьвидзь: «будумъ, дзидъ, дзялиць просо!» — А будумъ, мишка! Што жъ ты саби, мишка, вузьмешъ? Мишка яму и кажа: «вузьму саби кумли, а таби, дзидъ, вяршки.» Дзидъ намулуциў каши, а мядзьвидзь навуриў курэньня и пузвавъ къ саби дзида: «дзидъ, худзи пуспыто́й муйго́ курэньня!» Дзидъ пришоу и пулядзиу на яго курэньня: эй, мишка, твуѐ курэньня няхурошое. Худзи ку мни, пуспытой муѐ каши! Мишка пришоў и {{перанос-пачатак|п=пус|к=пытоў}}<noinclude></noinclude> jypsnze3qz2tn7e75zfsyx83u2ciac7 289147 289146 2026-06-08T13:25:04Z Gabix 3485 289147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=му|к=жикъ}}! ци ня видзѣвъ ты вовковъ — мядзьвѣдзевъ — паны ѣхали, паталиси?... — Нѣ, ня видзѣвъ! — А што-шъ гэто у цябе на возу ляжиць? — Колода на лучину! — Коли-бъ гэто была колода на лучину, дыкъ яна-бъ была завертой заверчена! Ды сама и побѣгла. Мядзьвѣдзь кажець мужику: завярци мяне завертой! Мужикъ яго и завярцѣвъ, ды такъ, што мядзьвѣдзю неякъ и дыхацъ! Тоды лисица узновъ бяжиць: мужикъ, мужикъ! ци ня видзѣвъ вовковъ — мядзьвѣдзевъ — паны ѣхали, паталиси?... Мужикъ кажець: нѣ, ня видзѣвъ! — А што гэто у цябе на возу ляжиць? — Колода на лучину, кажець мужикъ. — Кабъ гэто была колода на лучину, дыкъ бы ў ёй топоръ бывъ ущемленъ! Ды сама и побѣгла у лѣсъ. Тоды мядзьвѣдзь кажець мужику: ущами ў мяне топоръ! Мужикъ узявъ топоръ, ды сы ўсяго размаху и ущамивъ яго у мядзьвѣдзя, и засѣкъ! Тоды лисица прибѣгла и кажець: ну, цяперъ-жа дай мнѣ госцинца, я цябе отъ мядзьвѣдзя отретовала! — Добро, кажець мужикъ: дамъ госцинца! Подожджи тутъ трошку! Пошовъ у дворъ, узявъ два собаки — шарка и бѣлка — посадзивъ ихъ у лубку, прикрывъ дзярушкой и поносъ. Донесъ до лисицы: на табѣ курей! Лисица кажець: давай! Пущай по днэй: я половлю! Тоды мужикъ открывъ дзярушку, собаки выскочили изъ лубки, ды за лисой. Яна ўцекаць, ды ў пору. Прибѣгла и хакаець— заморилася! Тоды яна стала пытаць: вы, вочи, што дзѣлыли, якъ я отъ собакъ уцекала? — Глядзѣли! — А вы, вуши? — Мы слухали! — А вы, ноги, што дзѣлыли? — Бѣгли! —А ты, хвосцища-дурнища, што дзѣлавъ? — А я ўсе то за пень, то за колоду цапався, кабъ скорѣй лису собаки уловили. — Ахъ, ты плутъ! я-шъ цябе за гэто отдамъ собакамъ! Вытыркнула хвостъ изъ норы ды кажець: шарко, бѣлко, — на̀це хвостъ! А собаки цапъ за хвостъ, ды лису и выцягли зъ норы. {{Водступ|2|em}}''С. Лугиновичи, сѣнн. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ островен. вол. сказка начинается такъ: ѣдзець мужикъ у дровы, съ тыпоромъ и вярёвкый. Сустрѣкаець енъ медзьвѣдзя, Медзьвѣдзь етый бѣхъ хыватца отъ лисицы. — Вотъ и кажець енъ мужику: схывай, мужикъ, мяне отъ лисицы! — Ды некуды мнѣ, кажець мужикъ, —Ну, я лягу ны твоѐ сани, а якъ прибягиць лисица и будзець пытаць, што ты вязешъ, дыкъ скажи — колоду. Вотъ и бягиць лисица и&nbsp;т.&nbsp;д. Въ этомъ изложеніи, не понятно, за что лисица требовала гостинца. Ср. Афан. I, 27, XI, 28.}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Считаемъ нужнымъ привести слѣдующій варіантъ, записанный въ ''с. Озсранахъ, рогачевск. у.''}} {{Водступ|2|em}}б, Жиў суби дзидъ изъ бабой. И була у ихъ удна́ рада. Дзидъ кажа баби: худзѐмъ, баба, купаць (копать) лядо! А баба кажа: я няздурова, у мяне булицъ гулува! Дзидъ узе́ў да и пушоў удзинъ, и дуво́й купаць лядо. Трошки пукупо́ў — идзе мядзьвидзь и пытаетца: «дзидъ, шту ты дзилаешъ?» — Лядо купаю. — «А што ты будзешъ сіяць?» — Просо. — «Дувай, дзидъ, съ тубой купаць!» — Дувай! Дзидъ люгъ (легъ) пудъ кусцикъ, а мядзьвидзь и дувай купаць лядо. Ускупоу мядзьвидзь лядо. Дзидъ устоу, пусіяў просо. И пурусло просо хурошое. Пріихуў уже дзидъ жаць просо. Идзець мядзьвидзь: «будумъ, дзидъ, дзялиць просо!» — А будумъ, мишка! Што жъ ты саби, мишка, вузьмешъ? Мишка яму и кажа: «вузьму саби кумли, а таби, дзидъ, вяршки.» Дзидъ намулуциў каши, а мядзьвидзь навуриў курэньня и пузвавъ къ саби дзида: «дзидъ, худзи пуспыто́й муйго́ курэньня!» Дзидъ пришоу и пулядзиу на яго курэньня: эй, мишка, твуѐ курэньня няхурошое. Худзи ку мни, пуспытой муѐ каши! Мишка пришоў и {{перанос-пачатак|п=пус|к=пытоў}}<noinclude></noinclude> 87npbalv4ptu3uj0e0yuuifce88qrrc 289161 289147 2026-06-08T17:00:06Z Gleb Leo 2440 289161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="17"/>{{перанос-канец|п=му|к=жикъ}}! ци ня видзѣвъ ты вовковъ — мядзьвѣдзевъ — паны ѣхали, паталиси?... — Нѣ, ня видзѣвъ! — А што-шъ гэто у цябе на возу ляжиць? — Колода на лучину! — Коли-бъ гэто была колода на лучину, дыкъ яна-бъ была завертой заверчена! Ды сама и побѣгла. Мядзьвѣдзь кажець мужику: завярци мяне завертой! Мужикъ яго и завярцѣвъ, ды такъ, што мядзьвѣдзю неякъ и дыхацъ! Тоды лисица узновъ бяжиць: мужикъ, мужикъ! ци ня видзѣвъ вовковъ — мядзьвѣдзевъ — паны ѣхали, паталиси?... Мужикъ кажець: нѣ, ня видзѣвъ! — А што гэто у цябе на возу ляжиць? — Колода на лучину, кажець мужикъ. — Кабъ гэто была колода на лучину, дыкъ бы ў ёй топоръ бывъ ущемленъ! Ды сама и побѣгла у лѣсъ. Тоды мядзьвѣдзь кажець мужику: ущами ў мяне топоръ! Мужикъ узявъ топоръ, ды сы ўсяго размаху и ущамивъ яго у мядзьвѣдзя, и засѣкъ! Тоды лисица прибѣгла и кажець: ну, цяперъ-жа дай мнѣ госцинца, я цябе отъ мядзьвѣдзя отретовала! — Добро, кажець мужикъ: дамъ госцинца! Подожджи тутъ трошку! Пошовъ у дворъ, узявъ два собаки — шарка и бѣлка — посадзивъ ихъ у лубку, прикрывъ дзярушкой и поносъ. Донесъ до лисицы: на табѣ курей! Лисица кажець: давай! Пущай по днэй: я половлю! Тоды мужикъ открывъ дзярушку, собаки выскочили изъ лубки, ды за лисой. Яна ўцекаць, ды ў пору. Прибѣгла и хакаець— заморилася! Тоды яна стала пытаць: вы, вочи, што дзѣлыли, якъ я отъ собакъ уцекала? — Глядзѣли! — А вы, вуши? — Мы слухали! — А вы, ноги, што дзѣлыли? — Бѣгли! —А ты, хвосцища-дурнища, што дзѣлавъ? — А я ўсе то за пень, то за колоду цапався, кабъ скорѣй лису собаки уловили. — Ахъ, ты плутъ! я-шъ цябе за гэто отдамъ собакамъ! Вытыркнула хвостъ изъ норы ды кажець: шарко, бѣлко, — на̀це хвостъ! А собаки цапъ за хвостъ, ды лису и выцягли зъ норы. {{Водступ|2|em}}''С. Лугиновичи, сѣнн. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ островен. вол. сказка начинается такъ: ѣдзець мужикъ у дровы, съ тыпоромъ и вярёвкый. Сустрѣкаець енъ медзьвѣдзя, Медзьвѣдзь етый бѣхъ хыватца отъ лисицы. — Вотъ и кажець енъ мужику: схывай, мужикъ, мяне отъ лисицы! — Ды некуды мнѣ, кажець мужикъ, —Ну, я лягу ны твоѐ сани, а якъ прибягиць лисица и будзець пытаць, што ты вязешъ, дыкъ скажи — колоду. Вотъ и бягиць лисица и&nbsp;т.&nbsp;д. Въ этомъ изложеніи, не понятно, за что лисица требовала гостинца. Ср. Афан. I, 27, XI, 28.}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Считаемъ нужнымъ привести слѣдующій варіантъ, записанный въ ''с. Озсранахъ, рогачевск. у.''}} <section end="17"/> <section begin="18"/>{{Водступ|2|em}}б, Жиў суби дзидъ изъ бабой. И була у ихъ удна́ рада. Дзидъ кажа баби: худзѐмъ, баба, купаць (копать) лядо! А баба кажа: я няздурова, у мяне булицъ гулува! Дзидъ узе́ў да и пушоў удзинъ, и дуво́й купаць лядо. Трошки пукупо́ў — идзе мядзьвидзь и пытаетца: «дзидъ, шту ты дзилаешъ?» — Лядо купаю. — «А што ты будзешъ сіяць?» — Просо. — «Дувай, дзидъ, съ тубой купаць!» — Дувай! Дзидъ люгъ (легъ) пудъ кусцикъ, а мядзьвидзь и дувай купаць лядо. Ускупоу мядзьвидзь лядо. Дзидъ устоу, пусіяў просо. И пурусло просо хурошое. Пріихуў уже дзидъ жаць просо. Идзець мядзьвидзь: «будумъ, дзидъ, дзялиць просо!» — А будумъ, мишка! Што жъ ты саби, мишка, вузьмешъ? Мишка яму и кажа: «вузьму саби кумли, а таби, дзидъ, вяршки.» Дзидъ намулуциў каши, а мядзьвидзь навуриў курэньня и пузвавъ къ саби дзида: «дзидъ, худзи пуспыто́й муйго́ курэньня!» Дзидъ пришоу и пулядзиу на яго курэньня: эй, мишка, твуѐ курэньня няхурошое. Худзи ку мни, пуспытой муѐ каши! Мишка пришоў и {{перанос-пачатак|п=пус|к=пытоў}} <section end="18"/><noinclude></noinclude> s37z0vg69hh24e1divqrytlqn4t0a4z 104 124649 289148 2026-06-08T14:14:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}Як бачым, процант сох, смыкоў і драўляных плугоў па беларускім губэрням быў вельмі значны — 35,2 проц., 89,1 проц. На адну толькі Менскую губэрню прыпадала больш за палову жалезных плугоў, у іншых-жа пануе саха і драўляная барана; гэта сродкі вытворча...» 289148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Як бачым, процант сох, смыкоў і драўляных плугоў па беларускім губэрням быў вельмі значны — 35,2 проц., 89,1 проц. На адну толькі Менскую губэрню прыпадала больш за палову жалезных плугоў, у іншых-жа пануе саха і драўляная барана; гэта сродкі вытворчасьці селяніна-бедняка і ў масе серадняка. Амаль увесь удасканалены інвэнтар прыпадае на гаспадаркі абшарнікаў і вясковай буржуазіі. Паказчыкам капіталізацыі сельскай гаспадаркі было тое, што зьявіліся паравыя плугі ў буйных панскіх гаспадарках. Такіх плугоў статыстыкі налічылі ў Менскай губэрні 8, у Магілеўскай 34. Аднак, апошнія лічбы выклікаюць сумненьне, таму што ў статыстыцы Магілеўскага земства за 1913 год яны ня фігуруюць і земства піша, што нават былі пасланы людзі ў адпаведныя павятовыя гарады для праверкі статыстыкі сельска-гаспадарчага інвэнтару 1910 году паравых плугоў і яны паравых плугоў не знайшлі. Зразумела, тут можна ўсяк меркаваць. Можа быць, што паравыя плугі аказаліся нерэнтабельнымі і прышлося не карыстацца імі.</br> {{gap|2.5em}}Вясковая буржуазія, кулацтва, якое вельмі вырасла ў годы рэакцыі, ставіць моцную капіталістычную гаспадарку з ужываньнем складаных сельска-гаспадарчых машын, з эксплёатацыяй батрацтва і сваіх-жа аднавяскоўцаў-беднякоў.</br> {{gap|2.5em}}Каб ахарактарызаваць заможную гаспадарку на сяле, прывядзем даныя аб 340 гаспадарках, прыслаўшых весткі ў Магілеўскую управу.</br> {{gap|2.5em}}Прыводзім іх у тым-жа выглядзе. {|style="margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto" |colspan="50"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0" | |- |colspan="24"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 1px 0" |<center>{{разьбіўка|Інвэртар мёртвы}}</center> |colspan="7"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" |<center> Жывы інвэртар</center> |colspan="14"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0 1px 1px" |<center>{{разьбіўка|Жывёла}}</center> |- |colspan="2"; rowspan="2"; style="vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px" |Групы |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:30px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.5|em}}Лік апрошан.</br>{{водступ|-1.5|em}}гаспадарак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2|em}}У іх зямлі |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2.5|em}}На аднаго</br>{{водступ|-2.5|em}}гаспадара |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:30px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2.5|em}}Плугоў |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:30px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2.5|em}}Касарак і</br>{{водступ|-2.5|em}}жатак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2|em}}Конных гра-</br>{{водступ|-2|em}}бель |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |colspan="5"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" |<center>Малатарні</center> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-3|em}}Веялак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-3|em}}Сеялак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |colspan="5"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" |<center>Коняй</center> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-3|em}}Іншых |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-3|em}}Валоў |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2.5|em}}Кароў |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-3|em}}Цялят |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |colspan="3"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" |<center>Сьвіней</center> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |colspan="3"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" |<center>Авечак</center> |- |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2|em}}Ручных |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2|em}}Конных |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |valign="middle"; style="height:80px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.5|em}}Паравых |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.5|em}}Выяздных |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2|em}}Рабочых |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2|em}}Жарабят |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.2|em}}Дарослых |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2|em}}Парасят |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.2|em}}Дарослых |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |valign="middle"; style="height:80px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.5|em}}Ягнят |- |colspan="50"; style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0" | |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |</br>Да 9 дз. {{gap|0.5em}}10— 49 {{gap|0.5em}}50—149 200 і больш.{{gap|0.5em}} |style="padding-right:1em; text-align:right;" |</br>7 283 45 5 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0em; text-align:right;" |</br>49{{gap|2.0em}} 7,171 3,309 3,750 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="text-align:right;" |</br>7{{gap|1.0em}} 25,3 73,5 750{{gap|1.0em}} |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>7 477 129 26 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>— 4 2 — |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:1.5em; text-align:right;" |</br>— — 1 — |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.2em; text-align:right;" |</br>— 3 2 — |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>— 44 18 1 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>— — — 1 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>— 85 24 2 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>— — — — |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:1em; text-align:right;" |</br>— 9 5 2 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>9 599 179 41 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>— 103 40 9 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>— 16 — — |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>— 10 2 — |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>12 1.037 411 86 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>3 552 156 65 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>8 673 142 48 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>8 634 133 30 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>11 1.063 334 69 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>6 1.179 370 56 |- |style="width:30px;" | |colspan="50"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" | |- | |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |Усяго |style="padding-right:1em; text-align:right;" |340 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0em; text-align:right;" |14,280 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0em; text-align:right;" |<center>—</center> |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |639 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |6 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:1.5em; text-align:right;" |1 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |5 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |63 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |1 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |111 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |— |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:1em; text-align:right;" |16 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |828 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |152 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |16 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |12 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |1.566 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |776 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |871 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |805 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |1.477 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |1.611 |}<noinclude></noinclude> cwe8uy1iem4qumsgdjwe4qkm1tjfwe8 289150 289148 2026-06-08T15:13:51Z RAleh111 4658 289150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Як бачым, процант сох, смыкоў і драўляных плугоў па беларускім губэрням быў вельмі значны — 35,2 проц., 89,1 проц. На адну толькі Менскую губэрню прыпадала больш за палову жалезных плугоў, у іншых-жа пануе саха і драўляная барана; гэта сродкі вытворчасьці селяніна-бедняка і ў масе серадняка. Амаль увесь удасканалены інвэнтар прыпадае на гаспадаркі абшарнікаў і вясковай буржуазіі. Паказчыкам капіталізацыі сельскай гаспадаркі было тое, што зьявіліся паравыя плугі ў буйных панскіх гаспадарках. Такіх плугоў статыстыкі налічылі ў Менскай губэрні 8, у Магілеўскай 34. Аднак, апошнія лічбы выклікаюць сумненьне, таму што ў статыстыцы Магілеўскага земства за 1913 год яны ня фігуруюць і земства піша, што нават былі пасланы людзі ў адпаведныя павятовыя гарады для праверкі статыстыкі сельска-гаспадарчага інвэнтару 1910 году паравых плугоў і яны паравых плугоў не знайшлі. Зразумела, тут можна ўсяк меркаваць. Можа быць, што паравыя плугі аказаліся нерэнтабельнымі і прышлося не карыстацца імі.</br> {{gap|2.5em}}Вясковая буржуазія, кулацтва, якое вельмі вырасла ў годы рэакцыі, ставіць моцную капіталістычную гаспадарку з ужываньнем складаных сельска-гаспадарчых машын, з эксплёатацыяй батрацтва і сваіх-жа аднавяскоўцаў-беднякоў.</br> {{gap|2.5em}}Каб ахарактарызаваць заможную гаспадарку на сяле, прывядзем даныя аб 340 гаспадарках, прыслаўшых весткі ў Магілеўскую управу.</br> {{gap|2.5em}}Прыводзім іх у тым-жа выглядзе. {|style="margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto" |colspan="50"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0" | |- |colspan="24"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 1px 0" |<center>{{разьбіўка|Інвэртар мёртвы}}</center> |colspan="7"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" |<center> Жывы інвэртар</center> |colspan="14"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0 1px 1px" |<center>{{разьбіўка|Жывёла}}</center> |- |colspan="2"; rowspan="2"; style="vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px" |Групы |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:30px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.5|em}}Лік апрошан.</br>{{водступ|-1.5|em}}гаспадарак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2|em}}У іх зямлі |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:40px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2.0|em}}На аднаго</br>{{водступ|-2.0|em}}гаспадара |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:30px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2.5|em}}Плугоў |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:30px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2.5|em}}Касарак і</br>{{водступ|-2.5|em}}жатак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2|em}}Конных гра-</br>{{водступ|-2|em}}бель |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |colspan="5"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" |<center>Малатарні</center> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2.7|em}}Веялак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-3|em}}Сеялак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |colspan="5"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" |<center>Коняй</center> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-3|em}}Іншых |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-3|em}}Валоў |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2.5|em}}Кароў |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="height:100px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2.7|em}}Цялят |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |colspan="3"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" |<center>Сьвіней</center> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |colspan="3"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" |<center>Авечак</center> |- |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2|em}}Ручных |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2|em}}Конных |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |valign="middle"; style="height:80px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.5|em}}Паравых |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.3|em}}Выяздных |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.7|em}}Рабочых |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.7|em}}Жарабят |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.2|em}}Дарослых |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-2|em}}Парасят |valign="middle"; style="height:80px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.2|em}}Дарослых |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |valign="middle"; style="height:80px; width:20px; transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1.5|em}}Ягнят |- |colspan="50"; style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0" | |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |</br>Да 9 дз. {{gap|0.5em}}10— 49 {{gap|0.5em}}50—149 200 і</br>больш{{gap|0em}} |style="vertical-align:top; padding-right:1em; text-align:right;" |</br>7 283 45 5 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; width:40px; padding-right:0em; text-align:right;" |</br>49{{gap|2.0em}} 7,171 3,309 3,750 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; text-align:right;" |</br>7{{gap|1.0em}} 25,3 73,5 750{{gap|1.0em}} |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>7 477 129 26 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>— 4 2 — |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:1.5em; text-align:right;" |</br>— — 1 — |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.2em; text-align:right;" |</br>— 3 2 — |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>— 44 18 1 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>— — — 1 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>— 85 24 2 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>— — — — |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:1em; text-align:right;" |</br>— 9 5 2 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>9 599 179 41 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>— 103 40 9 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>— 16 — — |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>— 10 2 — |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>12 1.037 411 86 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>3 552 156 65 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>8 673 142 48 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>8 634 133 30 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.5em; text-align:right;" |</br>11 1.063 334 69 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:top; padding-right:0.3em; text-align:right;" |</br>6 1.179 370 56 |- |style="width:20px;" | |colspan="50"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" | |- | |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |Усяго{{gap|0.5em}} |style="padding-right:1em; text-align:right;" |340 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0em; text-align:right;" |14,280 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0em; text-align:right;" |<center>—</center> |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |639 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |6 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:1.5em; text-align:right;" |1 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |5 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |63 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |1 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |111 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |— |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:1em; text-align:right;" |16 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |828 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |152 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |16 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |12 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |1.566 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |776 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |871 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |805 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.5em; text-align:right;" |1.477 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="padding-right:0.3em; text-align:right;" |1.611 |}<noinclude></noinclude> dhml4x1a8d406r88b5jilw14j314jkn 104 124650 289149 2026-06-08T15:06:16Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «павевамі цікавасьці і ажыўленьня. Як гэта ні дзіўна, але Якуб Лакота — мабыць адзін з усіх сівалапаўскіх колгасьнікаў — быў цалкам здаволены лёсам свайго колектыву. Ён неяк зусім быў забыўся падумаць пра тое, што гэты новы зварот справы кратае яго аса...» 289149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>павевамі цікавасьці і ажыўленьня. Як гэта ні дзіўна, але Якуб Лакота — мабыць адзін з усіх сівалапаўскіх колгасьнікаў — быў цалкам здаволены лёсам свайго колектыву. Ён неяк зусім быў забыўся падумаць пра тое, што гэты новы зварот справы кратае яго асабіста, што гэта — як ні кажы — а ўсё-ткі ладны ўдар і па ягоным гонары. Таму і ня было ў ім ні каліва тае мімавольнае прыкрае няёмкасьці, што за-звычай зьвязвае працаўніка, якога чаму-небудзь адставілі ад спраўленай ім работы. Якуб Лакота быў шчыра рады тым, што распачатая імі справа выходзіць на шырэйшую прастору і разам з гэтым набліжаецца да маштабу яго першапачатковых, балюча выпешчаных ім плянаў. А хто будзе праводзіць іх у жыцьцё, хіба ня ўсё роўна яму? {{Водступ|2|em}}Сваю гэту радасьць і свой творчы запал выліваў Якуб Лакота перад панура-маўклівай, прыбітай Пяцяробаўскім энтузыязмам масай сялян, і маса шавалілася памаленьку, настарожвалася ў яшчэ нясьмелай гатоўнасьці да цяжкага зруху свае закаржавелае сьвядомасьці, да неабыклага разварушэньня сваіх зацьвілых ад доўгага няўжываньня думак. Яшчэ ня ўправіўся скончыць ён прамовы, як з публікі плоймай пасыпаліся да яго запытаньні. Адылі ўстаў з свайго месца монумэнтальны Пацяроб і ўладна супакоіў публіку: {{Водступ|2|em}}— На запытаньні адкажа ў заключным слове таварыш дакладчык. {{Водступ|2|em}}Якуб Лакота зірнуў на яго сваімі чыстымі, поўнымі шчырай няўцямнасьці, вачмі і, троху разгублены, пасьпешна скончыў прамову. {{Водступ|2|em}}Заля застыла зноў у хмурай нязрушнай маўклівасьці. {{Водступ|2|em}}Абралі на тым сходзе новую ўправу колгасу — усе галасавалі з пакорнай дружнасьцю за выстаўленых кандыдатаў. Адно сівалапаўцы патрабавалі ўвесьці яшчэ ў склад ўправы Якуба Лакоту і, насупар гвалтоўным заперэчаньням Пацяроба, дамагліся таго, што яго абралі за кандыдата. З такім-жа аднадушшам ухвалілі гучную велягурыстую рэзолюцыю, укладзеную новым старшынём колгасу Андрэем Шыбянковым. {{Водступ|2|em}}Пад канец сходу Пацяроб многазначна таўхануў у бок, Карызну і, падміргнуўшы яму, пахваліўся: {{Водступ|2|em}}— Ну, як, Сымонка, здорава, га? {{Водступ|2|em}}Карызна зьдзіўлена зірнуў на свайго прыяцеля і, пры ўсёй прыязнасьці да яго, з трывогай падумаў: {{Водступ|2|em}}— Ці ён сапраўды такі дурань, ці толькі прыкідваецца? {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна добра разумеў, што ўсё гэта ня так, як трэба, ён з шчымлівым болем адчуваў глыбокі фальш пацяробаўскага трыумфу, але яму ўжо ня ў змогу было суняць ход падзей, надаць ім іншы кірунак, бо гэтага іншага кірунку ён ужо ня бачыў і сам. Ашалоплены магутным рухам бурна разгойданага жыцьцёвага мора ён, каб ня захлынуцца ў грозных хвалях яго здаўся на першую, якая трапілася яму, плынь, і гэтая лёгкая павярхоўная плынь паслужна несла яго ў цьмяную далеч, падманьваючы аблудна-ружовымі надзеямі.<noinclude></noinclude> 0k338sbsap4v5hn0r1enatfsryj03m9 0 124651 289170 2026-06-08T18:47:22Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Ліст Яські-гаспадара з-пад Вільні да мужыкоў зямлі польскай | безаўтара = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | год = 1863 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вік...» 289170 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ліст Яські-гаспадара з-пад Вільні да мужыкоў зямлі польскай | безаўтара = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | год = 1863 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]|Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg}}. [Парыж], 1863 [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Паўстанне 1863 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 3gh4ckicq24fus37bvc5mh8te0qxmg2 289171 289170 2026-06-08T19:01:47Z Gleb Leo 2440 289171 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ліст Яські-гаспадара з-пад Вільні да мужыкоў зямлі польскай | безаўтара = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | год = 1863 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * {{Скан|[[Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]|Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg}}. [Парыж], 1863 [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Паўстанне 1863 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 5d5t9768mnlvgudk73nk39rcal3k7r3 289176 289171 2026-06-08T19:46:22Z Gleb Leo 2440 289176 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ліст Яські-гаспадара з-пад Вільні да мужыкоў зямлі польскай | безаўтара = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | год = 1863 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * {{Скан|[[Piśmo da Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo da Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]|Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg}}. [Парыж], 1863 [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Паўстанне 1863 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] buf7uaeib6xap8nbg9qfwscpva87kql 289179 289176 2026-06-08T19:47:34Z Gleb Leo 2440 289179 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Ліст Яські-гаспадара з-пад Вільні да мужыкоў зямлі польскай | безаўтара = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | год = 1863 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * {{Скан|[[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]|Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg}}. [Парыж], 1863 [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Паўстанне 1863 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 8ohyu0uxiav8jnsscly3bga86qojfoz 0 124652 289173 2026-06-08T19:15:40Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj | безаўтара = | год = 1863 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: Ліст Яські-гаспадара з-пад Вільні да мужыкоў зямлі поль...» 289173 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj | безаўтара = | год = 1863 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Ліст Яські-гаспадара з-пад Вільні да мужыкоў зямлі польскай]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg" from="Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg" to="Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg" /> {{Выроўніваньне-канец}} [[Катэгорыя:Улёткі]] [[Катэгорыя:Творы 1863 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Парыжы]] epq6cnj2ph5gxefqm27fw9ewsr8p3ym 289177 289173 2026-06-08T19:46:29Z Gleb Leo 2440 289177 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj | безаўтара = | год = 1863 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Ліст Яські-гаспадара з-пад Вільні да мужыкоў зямлі польскай]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg" from="Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg" to="Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg" /> {{Выроўніваньне-канец}} [[Катэгорыя:Улёткі]] [[Катэгорыя:Творы 1863 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Парыжы]] hbcynvm2r7l5a0d0jlie2pd8v97ix76 289178 289177 2026-06-08T19:47:01Z Gleb Leo 2440 289178 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj | безаўтара = | год = 1863 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Ліст Яські-гаспадара з-пад Вільні да мужыкоў зямлі польскай]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg" from="Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg" to="Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg" /> {{Выроўніваньне-канец}} [[Катэгорыя:Улёткі]] [[Катэгорыя:Творы на лацінцы]] [[Катэгорыя:Творы 1863 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Парыжы]] 62necdkqydq2w1bj8vql19jl0l9mj9j 289180 289178 2026-06-08T19:47:38Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)]] у [[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)]] 289178 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj | безаўтара = | год = 1863 год | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Ліст Яські-гаспадара з-пад Вільні да мужыкоў зямлі польскай]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg" from="Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg" to="Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863).jpg" /> {{Выроўніваньне-канец}} [[Катэгорыя:Улёткі]] [[Катэгорыя:Творы на лацінцы]] [[Катэгорыя:Творы 1863 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Парыжы]] 62necdkqydq2w1bj8vql19jl0l9mj9j 104 124653 289175 2026-06-08T19:38:12Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 289175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}З прыведзеных даных ясна відаць, што сельска-гаспадарчая машына заваявала сабе месца ў гаспадарцы капіталістычнай верхавіны вёскі. Як-бы скептычна ні глядзелі на прыведзеныя даныя, усё-ж з іх ясна відаць, што гаспадарка кулака разьвіваецца па-капіталістычнаму, ужывае машыны, эксплёатуе, зразумела, батракоў, вядзе інтэнсыўную гаспадарку і г. д. Попыт на машыны вельмі моцна ўзрастаў, у 1909 г. у Магілеўскую губ. было завезена 30.000 п. машын, у 1912г. — 122.000 пудоў, — за тры гады рост павялічыўся ў чатыры разы; гэта, бязумоўна, сьведчыць аб капіталізацыі гаспадаркі. Прывядзем яшчэ некалькі прыкладаў па Магілеўскай губэрні: {|style="margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto" |colspan="2"; |<center>{{разьбіўка|Жатак было}}</center> | rowspan="5"; style="width:20px;" | |colspan="2"; |<center>{{разьбіўка|Конных малатарань}}</center> | rowspan="5"; style="width:20px;" | |colspan="2"; |<center>{{разьбіўка|Кармовых траў}}</center> |- |style="vertical-align:top;" |Да 1912 г.{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}</br>Куплена ў</br>1912 г.{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.</br>y 1913 г.{{gap|1.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |style="vertical-align:top; text-align:right;" |19</br></br>9</br>39 |Да 1910 г.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.</br></br>у 1910-1911{{gap|1.3em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.</br>„ 1912{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.</br>„ 1913{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1.0em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |style="text-align:right;" |565</br></br>435</br>442</br>786 |style="vertical-align:top;" |у 1902{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}</br></br>„ 1909{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.</br>„ 1911{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |style="vertical-align:top; text-align:right;" |2.000</br></br>6.000</br>14.000 |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" | |- |Усяго{{gap|1.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |66 |Усяго{{gap|1.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |2.228 |} {{gap|2.5em}}Гэтыя даныя характарызуюць агульнае прасяканьне машыны ў сельскую гаспадарку ў Магілеўскай губ., а вось весткі Магілеўскага земства за 1913 г. аб сельска-гаспадарчых машынах у „сялян“. {|style="margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto" |Лік гаспадарак, якія далі весткі{{gap|1.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}69.997</br>Гаспадарак з сельска-гаспадарчымі машынамі.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}2.326</br>Гаспадарак, якія мелі больш як адну машыну{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.9em}}58</br>Сеялак{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.3em}}4</br>Жатак{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}65</br>Конных малатарань{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.8em}}2.275 |} {{gap|2.5em}}Бязумоўна, гэтыя весткі далёка няпоўныя і зьяўляюцца толькі ілюстрацыяй. Хаця Магілеўскае земства, як і ўсякае іншае, вельмі цікавілася кулацкай гаспадаркай, але поўных даных покуль што намі ня знойдзена. Можна толькі адно сказаць, што вясковая буржуазія даўно ўжо аформілася як пэўная клясавая група і ў гады рэакцыі адбываўся яе рост.</br> {{gap|2.5em}}Ці возьмем даныя; якія прыводзіць Дудкоў па Віцебскай губэрні: {|style="margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto" |colspan="30"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0" | |- |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="transform: rotate(-90deg);" |Усяго</br>с.-г. ма-</br>шын |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="transform: rotate(-90deg);" |Сеялак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="transform: rotate(-90deg);" |Жнеяк |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |colspan="4"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" |<center>{{разьбіўка|Малатарак}}</center> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="transform: rotate(-90deg);" |Веялак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="transform: rotate(-90deg);" |Сена-</br>касілак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="transform: rotate(-90deg);" |Конн.</br>граб. |- |valign="middle"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |<center>Ручн.</center> |valign="middle"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |<center>Кон.</center> |valign="middle"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |<center>Пар.</center> |valign="middle"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0" |<center>Усяго</center> |- |colspan="30"; style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0" | |- |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |</br>У сялян{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} У пр. улас.{{gap|1em}}. |</br>{{gap|0.5em}}12.608 {{gap|0.5em}}10.123 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |</br>{{gap|1.5em}}31 {{gap|1em}}381 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |</br>{{gap|1.5em}}49 {{gap|1em}}400 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |</br>{{gap|0.5em}}2.168{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}1.048 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |</br>{{gap|0.5em}}2.091{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}2.250 |} Малатарак Ручн. Кон. Пар. Усяго У сялян. У пр. улас. Усяго. 12.608 31 49 2.168 2.091 800 67 4.265 8.236 18 9 10.123 381 400 1.048 2.250 87 3.385 5.046 419 492 22.731 412 449 3.216 4.341 93 7.650 13.282 437 501 {{gap|2.5em}}Даныя сьведчаць усё аб тым жа росьце кулацкіх гаспадарак, бо на- быць машыну мог толькі кулак, іншае сялянства ня мела ні столькі зямлі, каб апрацаваць яе машынай, ні столькі грошай, каб набыць яе.</br> {{gap|2.5em}}У Віцебскай губэрні да 1909 г. ня было ніводнага складу сель- ска-гаспадарчых машын, у 1909 г. іх было ўжо 6, у 1912 г. - 15. Зва рот складаў гэтак сама расьце. У 1911 г. ён быў 139:302 руб., у 1912 г.- 197.770 руб., у 1913г. - 392.878 руб. Як бачым, звароты складаў с.-гаспадар- чых машын сьведчаць, што машыны хутка пачалі прасякаць у гаспадарку 40 1 Магілеўскае губ. стат. апісаньне, выдан. Маг. губ. зем. Сена- касілак Конн. граб.<noinclude></noinclude> gnna6amxj6xfry9mz431yd98hap88si 289191 289175 2026-06-09T07:09:49Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 289191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}З прыведзеных даных ясна відаць, што сельска-гаспадарчая машына заваявала сабе месца ў гаспадарцы капіталістычнай верхавіны вёскі. Як-бы скептычна ні глядзелі на прыведзеныя даныя, усё-ж з іх ясна відаць, што гаспадарка кулака разьвіваецца па-капіталістычнаму, ужывае машыны, эксплёатуе, зразумела, батракоў, вядзе інтэнсыўную гаспадарку і г. д. Попыт на машыны вельмі моцна ўзрастаў, у 1909 г. у Магілеўскую губ. было завезена 30.000 п. машын, у 1912г. — 122.000 пудоў, — за тры гады рост павялічыўся ў чатыры разы; гэта, бязумоўна, сьведчыць аб капіталізацыі гаспадаркі. Прывядзем яшчэ некалькі прыкладаў па Магілеўскай губэрні: {|style="margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto" |colspan="2"; |<center>{{разьбіўка|Жатак было}}</center> | rowspan="5"; style="width:20px;" | |colspan="2"; |<center>{{разьбіўка|Конных малатарань}}</center> | rowspan="5"; style="width:20px;" | |colspan="2"; |<center>{{разьбіўка|Кармовых траў}}</center> |- |style="vertical-align:top;" |Да 1912 г.{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}</br>Куплена ў</br>1912 г.{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.</br>y 1913 г.{{gap|1.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |style="vertical-align:top; text-align:right;" |19</br></br>9</br>39 |Да 1910 г.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.</br></br>у 1910-1911{{gap|1.3em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.</br>„ 1912{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.</br>„ 1913{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1.0em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |style="text-align:right;" |565</br></br>435</br>442</br>786 |style="vertical-align:top;" |у 1902{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}</br></br>„ 1909{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.</br>„ 1911{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |style="vertical-align:top; text-align:right;" |2.000</br></br>6.000</br>14.000 |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" | |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" | |- |Усяго{{gap|1.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |66 |Усяго{{gap|1.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}. |2.228 |} {{gap|2.5em}}Гэтыя даныя характарызуюць агульнае прасяканьне машыны ў сельскую гаспадарку ў Магілеўскай губ., а вось весткі Магілеўскага земства за 1913 г. аб сельска-гаспадарчых машынах у „сялян“. {|style="margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto" |Лік гаспадарак, якія далі весткі{{gap|1.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}69.997<ref>Магілеўскае губ. стат. апісаньне, выдан. Маг. губ. зем.</ref></br>Гаспадарак з сельска-гаспадарчымі машынамі.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}2.326</br>Гаспадарак, якія мелі больш як адну машыну{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.9em}}58</br>Сеялак{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.3em}}4</br>Жатак{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}65</br>Конных малатарань{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.8em}}2.275 |} {{gap|2.5em}}Бязумоўна, гэтыя весткі далёка няпоўныя і зьяўляюцца толькі ілюстрацыяй. Хаця Магілеўскае земства, як і ўсякае іншае, вельмі цікавілася кулацкай гаспадаркай, але поўных даных покуль што намі ня знойдзена. Можна толькі адно сказаць, што вясковая буржуазія даўно ўжо аформілася як пэўная клясавая група і ў гады рэакцыі адбываўся яе рост.</br> {{gap|2.5em}}Ці возьмем даныя; якія прыводзіць Дудкоў па Віцебскай губэрні: {|style="margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto" |colspan="30"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0" | |- |colspan="2"; rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="transform: rotate(-90deg);" |Усяго</br>с.-г. ма-</br>шын |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-0.5|em}}Сеялак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-0.5|em}}Жнеяк |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |colspan="4"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" |<center>{{разьбіўка|Малатарак}}</center> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-0.5|em}}Веялак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-0.5|em}}Сена-</br>{{водступ|-0.5|em}}касілак |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |rowspan="2"; valign="middle"; style="transform: rotate(-90deg);" |{{водступ|-1|em}}Конн.</br>{{водступ|-1|em}}граб. |- |valign="middle"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |<center>Ручн.</center> |valign="middle"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |<center>Кон.</center> |valign="middle"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |<center>Пар.</center> |valign="middle"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0" |<center>Усяго</center> |- |colspan="30"; style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0" | |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |</br>У сялян{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} У пр. улас.{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}. |</br>{{gap|0.5em}}12.608 {{gap|0.5em}}10.123 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |</br>{{gap|1.5em}}31 {{gap|1em}}381 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |</br>{{gap|1.5em}}49 {{gap|1em}}400 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |</br>{{gap|0.5em}}2.168{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}1.048 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |</br>{{gap|0.5em}}2.091{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}2.250 |style="text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |</br>6{{gap|0.5em}} 87{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |</br>4.265 3.385 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="text-align:right;" |</br>8.236 5.046 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="text-align:right;" |</br>18{{gap|0.5em}} 419{{gap|0.5em}} |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="text-align:right;" |</br>9{{gap|0.5em}} 492{{gap|0.5em}} |- |style="width:40px;" | |colspan="30"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0" | |- |colspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |{{разьбіўка|Усяго}}{{gap|0.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |{{gap|0.5em}}22.731 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |{{gap|1em}}412 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |{{gap|1em}}449 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |{{gap|0.5em}}3.216{{gap|0.5em}} |style="text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |4.341{{gap|0.5em}} |style="text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |93{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |7.650 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="text-align:right;" |13.282 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="text-align:right;" |437{{gap|0.5em}} |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="text-align:right;" |501{{gap|0.5em}} |} {{gap|2.5em}}Даныя сьведчаць усё аб тым-жа росьце кулацкіх гаспадарак, бо набыць машыну мог толькі кулак, іншае сялянства ня мела ні столькі зямлі, каб апрацаваць яе машынай, ні столькі грошай, каб набыць яе.</br> {{gap|2.5em}}У Віцебскай губэрні да 1909 г. ня было ніводнага складу сельска-гаспадарчых машын, у 1909 г. іх было ўжо 6, у 1912 г. — 15. Зварот складаў гэтак сама расьце. У 1911 г. ён быў 139.302 руб., у 1912 г. — 197.770 руб., у 1913г. — 392.878 руб. Як бачым, звароты складаў с.-гаспадарчых машын сьведчаць, што машыны хутка пачалі прасякаць у гаспадарку<noinclude></noinclude> e7s77lqnwjt380fhymkldozbo1lp343 0 124654 289181 2026-06-08T19:47:39Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Piśmo Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)]] у [[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)]] 289181 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)]] e2rnptzjcrvr1l5eb11s68bn9dqklu0 104 124655 289189 2026-06-09T06:35:19Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Гэта была астатняя стаўка Сымона Карызны. {{Водступ|2|em}}З таго панурага сходу разышліся былі ўсе з адчуваньнем глыбокага неўразуменьня, няпэўнасьці ў пэрспэктыве заўтрашняга дня, і толькі два чалавекі, найбольш углыблёныя ў сябе, у свой ну...» 289189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Гэта была астатняя стаўка Сымона Карызны. {{Водступ|2|em}}З таго панурага сходу разышліся былі ўсе з адчуваньнем глыбокага неўразуменьня, няпэўнасьці ў пэрспэктыве заўтрашняга дня, і толькі два чалавекі, найбольш углыблёныя ў сябе, у свой нутраны, цьвёрда збудаваны імі сьвет, былі зусім спакойныя і бадзёрыя. Гэта былі — Пацяроб і Якуб Лакота. Лакоту, праўда, быў устарбаваў троху неўгамонны Галілей, але сваімі загадкавымі выразамі ён узьняў у ім больш няўцямнасьці, чымся сумненьня. {{Водступ|2|em}}Галілей зьявіўся побач з Якубам, як той выходзіў ужо з мястэчка. Якуб ня зьдзівіўся, угледзеўшы ў цёмры яго хімерна скурчаны цень, і адразу запытаў цёплым прыяцельскім тонам: {{Водступ|2|em}}— Вы — да мяне, дзядзька Ахрэм? {{Водступ|2|em}}Галілей замест адказу завёў адразу свае мудраваньні: {{Водступ|2|em}}{{Абмылка|Кхе-кхе…|— Кхе-кхе…}} Хто яго ведае… Можа і няма ніякае рэволюцыі… ага… можа адно папужалі… Ня ведаю я… ага… нічога ня ведаю. {{Водступ|2|em}}У ціхім далёкім Галілеевым голасе адчувалася напружаная, прасякнутая глыбокім смуткам, развага. Ён відочна зьбянтэжаны быў гэтым сходам, і дзіўны непакой яго распаліўся новым трывожным агнём. {{Водступ|2|em}}{{Абмылка|Хто|— Хто}} яго ведае… ага… Як рэволюцыя, дык тлум бывае вялікі… ага… ага крычаць людзі… мятушацца… А вось нашы маўчаць… Ён крычыць дык бяз сэнсу… Ён ня так крычыць, як трэба… Няправільна!.. {{Водступ|2|em}}І ў астатніх словах старога дзівака раптам празьвінеў зусім не стасоўны да яго — цьвёрды рашучы гнеў. Якуб Лакота, узварушаны Галілеевай шчырасьцю, азваўся з пяшчотнай ласкай у голасе: {{Водступ|2|em}}— Вы, дзядзька Ахрэм, усё да сэрца бярыцё, дык і турбуецеся вечна… {{Водступ|2|em}}Галілей буркнуў зусім ціха, нібы сам сабе: {{Водступ|2|em}}— Сэрцам больш імеш, чымся розумам… {{Водступ|2|em}}І троху сьмялей, выразьней дадаў: {{Водступ|2|em}}— А бяз сэрца чалавеку няможна… ага… зусім няможна… {{Водступ|2|em}}Бяз сэрца розум высыхне ў чалавека… {{Водступ|2|em}}Якуб Лакота хітравата ўсьміхнуўся сам сабе ў цёмры. {{Водступ|2|em}}— А рэволюцыя, дзьдзька Ахрэм, бяз сэрца. Яна ня мае жалю, дык значыць ня мае і сэрца. {{Водступ|2|em}}Галілей настаўбурчыўся. {{Водступ|2|em}}— Няпраўда! Ёсьць жаль… ага… ёсьць сэрца. Рэволюцыя ад сэрца ідзе… Яна любіць людзей і шкадуе іх… ага… Б‘ючы, шкадуе… вось… {{Водступ|2|em}}Тут стары заўважыў сваё няўмыснае ўзрушэньне і, засароміўшыся яго, стуліўся ў шкарупу звычайнай замкнёнасьці. {{Водступ|2|em}}Галілей часьцяком хадзіў цяпер да Якуба Лакоты, і яны добрыя гадзіны праседжвалі ўдвух, зашчапіўшыся ў Якубавым „габінэце“ і абмяркоўваючы нейкія свае, вядомыя толькі ім дваім, справы. За-звычай па гэткіх гутарках Галілей асабліва пасьпешна<noinclude></noinclude> op6us43kzwuwr5zrcxkn5kyjm4c706g 104 124656 289190 2026-06-09T06:48:45Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «трусіўся да свае замеценае сьнегам хацёнкі і з нецярплівым імпэтам браўся за сваю таемную работу. {{Водступ|2|em}}Аднак у гэты раз Галілеева візыта была вельмі кароткая. У ім відаць моцна засела ўзьнятае сходам абурэньне і скрозь мардавала яго назольліва...» 289190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>трусіўся да свае замеценае сьнегам хацёнкі і з нецярплівым імпэтам браўся за сваю таемную работу. {{Водступ|2|em}}Аднак у гэты раз Галілеева візыта была вельмі кароткая. У ім відаць моцна засела ўзьнятае сходам абурэньне і скрозь мардавала яго назольлівай непакойнай турботай, ад якой стары ня ведаў сам куды дзецца. Ці толькі ўвайшлі яны ў Якубаў „габінэт“ і гаспадар узяўся ладзіць сваю мізэрную — пяты нумар — газовачку, Галілей падскочыў да яго і, бесцарамонна замінаючы яму закулдыячыў: {{Водступ|2|em}}— А вось гэта яшчэ… Жыў быў цар… ага… цар Ляксандр… А ў яго быў праціўнік Гардзей… Гардзей той завязаў быў дужа мудроны вузел і ў наругу цару Ляксандру — на, кажа, разьвяжы, калі ты разумней за мяне… ага… Дык цар, не патрапіўшы, ага… выняў меч і — раз… перасек той вузел… ага… перасек… {{Водступ|2|em}}Галілеева гістарычная недакладнасьць троху расьсьмяшыла Якуба Лакоту, але ён з далікатнасьці зацяў сваю ўсьмешку і ў тон старому запытаў: {{Водступ|2|em}}— Ну і што-ж, дзьдзька Ахрэм, хто разумнейшы быў: цар Ляксандар, ці той самы Гардзей? {{Водступ|2|em}}Галілей гарачкава зацярушыўся на месцы затрос барадзёнкай. {{Водступ|2|em}}{{Абмылка|Дурны|— Дурны}} быў цар… ага… Дурны Ляксандар… Сячы кожны патрапіць… І гэты… але… і гэты сячэ… А хай разьвяжа, ага… хай разьвяжа? {{Водступ|2|em}}Якуб зразумеў, што стары гаворыць пра Пацяроба і, каб яшчэ больш падвухрыць яго, спакойна зазначыў: {{Водступ|2|em}}— Што-ж, бываюць такія моманты, калі трэба дзейнічаць рашуча і сьмела… Ці-ж ня праўда, дзядзька Ахрэм? {{Водступ|2|em}}Тут ужо стары дзівак зусім распаліўся. {{Водступ|2|em}}{{Абмылка|Няпраўда!|— Няпраўда!}} Няпраўда!.. Не рашучы ён… ага… Ня сьмелы ён… Ён — рызыкант!.. Ён бурыць… ага… ён разбурае… усё разбурае… {{Водступ|2|em}}Якуб наўмысьля трымаў далей свой жартліва-супярэчлівы тон — яму цікава было разгарнуць да самага нутра Галілеева дзівоснае ўзрушэньне. {{Водступ|2|em}}— А ведаеш, дзьдзька Ахрэм, і гэта-ж таксама трэба… У жыцьці скрозь працуюць дзьве сілы: адна разбурае, а другая будуе… Вось ён, скажам, разбурае, а вы, дзьдзька Ахрэм, сёе-тое будуеце… Можа для таго, што вы будуеце, ён месца цярэбіць, га?.. {{Водступ|2|em}}Галілей страшэнна спалохаўся гэтага параўнаньня. {{Водступ|2|em}}— Ён і маё разбурыць… ага… ён разбурыць… Ён глядзеў у вакно… Ён сьмяяўся… ага… сьмяяўся… {{Водступ|2|em}}І стары раптам кінуўся да дзьвярэй, нібы і па-праўдзе баяўся, што там, у мізэрнай яго хацёнцы, страшны Пацяроб у гэту хвіліну бязьлітасна разбурае ўсю яго таемную цудоўную пабудову. {{Водступ|2|em}}Якуб памкнуўся суняць яго. {{Водступ|2|em}}— Куды вы, дзьдзька Ахрэм? Чакайце, пагамонім яшчэ… {{Водступ|2|em}}Галілей на хвіліну суняўся ў дзьвярох, але гэта ўжо быў звычайны штодзённы Галілей — ціхі, маўклівы, стрыманы. {{перанос пачатак|п=Бур|к=нае}}<noinclude></noinclude> tp4eakgzggjqon7jpozo8btr38ixun6 104 124657 289192 2026-06-09T07:23:06Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=Бур|к=нае}} узрушэньне яго зноў схавалася ў спадзёйную шкарупу яго звычайнае замкнёнасьці. {{Водступ|2|em}}— Кхе… Кхе… позна ўжо… Спаць ужо трэба… {{Водступ|2|em}}І, каб-паказаць, што ён сапраўды хоча спаць, стары хітрун скоранька, але вельм...» 289192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=Бур|к=нае}} узрушэньне яго зноў схавалася ў спадзёйную шкарупу яго звычайнае замкнёнасьці. {{Водступ|2|em}}— Кхе… Кхе… позна ўжо… Спаць ужо трэба… {{Водступ|2|em}}І, каб-паказаць, што ён сапраўды хоча спаць, стары хітрун скоранька, але вельмі старанна пазяхнуў. {{Водступ|2|em}}Якуб Лакота правёў Галілея на вуліцу і доўга з глухой няўцямнасьцю слухаў, як пялёсткамі лёгкага хрусту зьнікалі ў цёмры дробныя пасьпешныя крокі старога. {{Водступ|2|em}}— Што ён мае да гэтага Пацяроба? Ня можа быць, каб ён папраўдзе баяўся яго. {{Водступ|2|em}}І Якуб Лакота, бязумоўна, меў рацыю — Галілей не баяўся Пацяроба. Галілей пагарджаў Пацяробам таксама, як Пацяроб Галілеем, і таксама ня лічыў яго за вартага сур‘ёзнае ўвагі чалавека. Калі і стараўся ён менш трапляць на вочы суроваму начальству, калі і ўнікаў усякага з ім дачыненьня, дык рабіў гэта больш з органічнае свае антыпатыі да яго, чымся са страху. І тое, што ў акно глядзеў Пацяроб, што сьмяяўся з ягонага творчага гломазду, то-ж, кажучы, шчыра, турбавала яго ня больш, як леташні сьнег. {{Водступ|2|em}}Але чаму-ж так сьпяшаўся ён да свае самотнае мярлогі, нібы бег ратаваць сваё дзівачнае, нікому непатрэбнае начыньне ад грознае стыхійнае навалы? {{Водступ|2|em}}Можа быў гэта інстыктыўны страх перад тэй самай сілай разбурэньня, аб якой жартам казаў Якуб Лакота, і якую ён, Галілей, у ўласьцівай яму хваравітай экзальтацыі мог уявіць як нешта матэрыяльнае і трывожна блізкае? {{Водступ|2|em}}А мо‘ проста дзівачыў стары мудрагель, ашукваючы людзей і самога сябе? {{Ініцыял|6}} Бывае часам у сьне такое страшнае адчуваньне няпэўнасьці, адчуваньне вострага крутога рубяжа паміж жыцьцём і сьмерцю, якое страсае нутро чалавека магутным зьвярыным жахам і нават па сьне пакідае ў ім сьлед свой — дрыготны цень нявыразнай трывогі. Сьніш за-звычай тады, што ўзыходзіш на нейкую высокую строму, куды непераможна штурхае салодка-п‘янючае пачуцьце надзвычайнага, ніколі незазнага ў сапраўдным жыцьці, уздыму. Ідзеш на гэтую строму шпарка і лёгка, нібы нясе цябе нявіднае крыльле. І толькі на самай гары, дзе ўжо асталося ступіць адзін яшчэ крок, каб дасягнуць жаданае высакосьці, раптам апаноўвае гэтае жудаснае адчуваньне няпэўнасьці, і застываеш на момант у цудоўным здрантвеньні, баючыся зрабіць найменшы рух, каб не пахіснуцца назад у страшную цяпер таёмную прорву. Тады чалавек хваравіта, страшна чуе ўсю сваю існасьць, напружана стоўпленую ў ім, як у кроплі вады, што во-во гатова капнуць, сарваўшыся берагоў пасудзіны. {{Водступ|2|em}}Прыблізна такі настрой — толькі ня ў сьне, а ў сапраўднасьці — перажываў цяпер Сымон Карызна.<noinclude></noinclude> 84y7y992mpvsiphdrruhjxwaj3upfaj 104 124658 289193 2026-06-09T08:52:49Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Уцякаючы ад сваіх непазбыўных трывог і страху, ад свайго нязноснага душэўнага мятушэньня, Сымон Карызна рынма рынуўся быў у абнімкі адчайнае пацяробаўшчыны, бо апроч гэтага безадказна-напорнага замарачнага гону ня бачыў больш спосабу вы...» 289193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Уцякаючы ад сваіх непазбыўных трывог і страху, ад свайго нязноснага душэўнага мятушэньня, Сымон Карызна рынма рынуўся быў у абнімкі адчайнае пацяробаўшчыны, бо апроч гэтага безадказна-напорнага замарачнага гону ня бачыў больш спосабу вырвацца з вязьма супярэчнасьцяй, што з кожным днём усё шчытней і шчытней заціскала яго. {{Водступ|2|em}}Гэта была астатняя стаўка Сымона Карызны. {{Водступ|2|em}}І вось лёгкае нявіднае крыльле нясло яго на стромкую верхавіну раптоўных, ніколі ім нечаканых удач. Усе перашкоды, якія сустракаліся цяпер на дарозе, адляталі пустым лушпавіньнем — сьмешныя, мізэрныя ў сваім бязьсільлі. Тое, што паўставала даўней перад сьвядомасьцю глыбокімі неразьвязнымі проблемамі, цяпер абярнулася ў глупасным непаразуменьні, якія зусім проста і лёгка было абмінуць, не чапаючы іх. І з кожнай хвілінай набліжалася жаданая высакосьць, да якой аставалася яшчэ ступіць зусяго некалькі крокаў. {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна адчуваў надзвычайны, ніколі дасюль не зазнаны ўздым. {{Водступ|2|em}}Сапраўды, усё ішло, як мае быць. Колектывізацыя Сіўца, праведзеная слаўным Пацяробам з маланкавай, дзіву вартай быстрынёй і рашучасьцю, хоць і выклікала была з першай пары глухое нездаволеньне жыхарства, але ашаломленыя раптоўнасьцю падзей дабрамысныя сівецкія грамадзяне нават ня ўправіліся былі і выявіць гэтага свайго нездаволеньня, і, агледзіўшыся, маўкліва згадзіліся з тым ад іх незалежным фактам, што яны з гаспадароў-аднаасобнікаў абярнуліся ў найзаконьнейшых сяброў колгасу „Гром рэволюцыі“. Сьледам за Сіўцом пайшлі ў колгасы і большасьць вёсак сівецкага сельсавету, у якіх верныя паплечнікі Пацяроба, якіх раптам аказалася больш нават, чым трэба, строга і няўхільна гнулі лінію правадыра. {{Водступ|2|em}}Сівецкі сельсавет ішоў сямімільнымі крокамі да суцэльнае колектывізацыі, поўнае завяршэньне якой было ўжо справаю бадай што некалькіх дзён. {{Водступ|2|em}}І вось тут акурат, як астаўся адзін толькі крок да канчатковага дасягненьня пастаўленае мэты, як ужо зачынаў узьнімацца першымі хвалямі хмельны прыліў блізкага трыўмфу, — тут апанавала Сымона Карызну жудаснае адчуваньне няпэўнасьці, і тут ён суняўся, баючыся ступіць яшчэ апошні рашучы крок, каб не пахіснуцца назад, ня рынуць у страшную таемную прорзу. {{Водступ|2|em}}Увесь сэнс гэтага новага настойна-турботнага пачуцьця азначаўся ў Карызнавай сьвядомасьці адным катэгорычным запытаньнем: {{Водступ|2|em}}— Што будзе далей? {{Водступ|2|em}}Гэта ня была цьвярозая дзелавая рупата працаўніка аб спраўленай ім рабоце — Сымон Карызна ў сваіх сударгавых кіданьнях неўзаметку страціў увесь свой органічны зрост з агульным магутна-дзейным поступам эпохі — гэта быў зьвярыны жах чалагвека, што напружана адчуў свой востры фатальна-нямінучы рубеж.<noinclude></noinclude> hvq9kapzrj9g7si0ykodta7xi0fnli6 104 124659 289194 2026-06-09T09:53:28Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна ня быў гэткі дурны, каб скрозь п‘яны чмур пацяробаўшчыны не заўважыў нарэшце злачыннай тандэнтнасьці ўсяго, што яны з маху нагарадзілі ў Сіўцы і ў сівецкім сельсавеце. Няўмольныя факты жыцьця злосна разрывалі ўтульную пялё...» 289194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна ня быў гэткі дурны, каб скрозь п‘яны чмур пацяробаўшчыны не заўважыў нарэшце злачыннай тандэнтнасьці ўсяго, што яны з маху нагарадзілі ў Сіўцы і ў сівецкім сельсавеце. Няўмольныя факты жыцьця злосна разрывалі ўтульную пялёнку самаспадману, якой ён здолеў быў да часу адгарадзіць сябе ад пробліскаў уласнай сьвядомасьці, і ён мусіў, убачыць тае, чаго мо‘ не хацеў, ці чаго баяўся бачыць. {{Водступ|2|em}}Праца новаўтворанага сівецкага колектыву з нязграбна-гучнаю, у Пацяробаўскім смаку, назваю „Гром рэволюцыі“ пачалася ды і скончылася на тым, што згодна загаду старшыні колгасу Андрэя Шыбянкова былі перавезены з Сівалапаў і чамусьці складзены ля будынку сямігодкі, мала не пад вокнамі Карызнавае кватэры, тыя бярвеньні, што ўправіліся былі панавозіць сівалапаўскія колгасьнікі за кароткі час існаваньня свайго дружнага колектыву. Калі Карызна запытаў быў у Шыбянкова, навошта ён гэта зрабіў, той самадавольна ўсьміхнуўся і растлумачыў: {{Водступ|2|em}}— Хай ведаюць, што гэта ня хаханькі… {{Водступ|2|em}}Такім глыбока-вычарпальным тлумачэньнем Карызна мусіў задаволіцца, бо па выразу прыгожага старшынёвага твару відаць было, што далейшыя роспыты выклікаюць з ягонага боку адно пагадлівае зьдзіўленьне. {{Водступ|2|em}}Карызна бачыў, што той энэргійны і ў значнай меры бесцарамонны штуршок, які далі яны соннаму неўвароткаму Сіўцу, павіс у паветры. Сівец не крануўся з месца, а яшчэ больш зацяўся ў сваёй нязрушнай упартасьці, гатовы ў першы зручны момант, паддаўшыся злоснаму ўплыву варожых сіл, выбухнуць рэзкім протэстам, які ўраз зруйнуе ўсё дасягнутае да гэтага часу. Адсутнасьць хоць якіх-небудзь відочных праяў новага зруху, новае дзейнасьці праціналі Карызну страхам і роспаччу, а няшчаснае тое бярвеньне сваім недарэчным выглядам даводзіла яго да шалу. Канцом разьюшаны, клікаў ён да сябе Андрэя Шыбянкова, каб спагнаць на ім сваё абурэньне і хоць троху разварушыць яго, узбудзіць у ім сякую-такую актыўнасьць. {{Водступ|2|em}}Андрэй прыходзіў і ўсьміхаўся сваёй загадкавай самаўпэўненай усьмешкай (Карызна ненавідзеў яе, бо ведаў, што яна падабаецца Веры Засуліч), потым, убачыўшы Карызвава абурэньне, рабіўся сур‘ёзны і дзелавіты, чым канчаткова адгароджваўся ад усякіх далейшых прэтэнзый з боку сакратара ячэйкі. Каб паказаць, што ён працуе ня менш за самога Карызны, ён садзіўся дзе-небудзь паблізу і, лятуценна сьлюмахачы карандаш, нешта поркаў у сваіх бясконцых „вучотах“. {{Водступ|2|em}}Карызна скрыгаў зубамі ў бясьсільнай злосьці і, удостач налаяўшыся ў думках, рэзюмаваў: {{Водступ|2|em}}„Табе гітару ў рукі, а не колгас“… {{Водступ|2|em}}Ён з кожнай хвілінай усё больш і больш пераконваўся ў поўнай няпрыдатнасьці гэтага загадкава-таемнага, а ў сутнасьці зусім пустога чалавека. Зацятая нянавісьць да Гвардыяна і настойнае жаданьне помсты натхнялі яго ў вострай непакойнай энэргіяй,<noinclude></noinclude> 003szbmn0tvcrgm3fv736owh614hxys 104 124660 289195 2026-06-09T10:03:08Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «але гэта было толькі датуль, пакуль не задаволіў ён свае нянавісьці, бяручы ўдзел у раскулачваньні Гвардыяна. Разам з задаволенай нянавісьцю згасла і энэргія — Андрэй Шыбянкоў ураз вытхаўся, як адкаркаваная пляшка эфіру, і астаўся ад яго нікчэмны гуль...» 289195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>але гэта было толькі датуль, пакуль не задаволіў ён свае нянавісьці, бяручы ўдзел у раскулачваньні Гвардыяна. Разам з задаволенай нянавісьцю згасла і энэргія — Андрэй Шыбянкоў ураз вытхаўся, як адкаркаваная пляшка эфіру, і астаўся ад яго нікчэмны гультай, ушчэнт раздуроны бязладна-вальготным жыцьцём валацугі. {{Водступ|2|em}}Галілей трапна калісьці азначыў быў што ў ім не чалавек кіруе злосьць сваю, а злосьць кіруе яго. {{Водступ|2|em}}Троху большае спацяшэньне даваў Карызну непахісны, цудоўна ўпэўнены у сябе Пацяроб. На Карызнавы сумненьні ён адно пагардліва жмурыўся, выстаўляў пад самы нос Карызну сваю вялікую растапыраную пяцярню і, наравіста ўгнуўшы магутную валовую шыю, сьпяваў: {{Водступ|2|em}}— Сымонка, маўчы… Любачка, сьціхні… Усё пойдзе па пляну… Пазапішам усіх, тады возьмемся жыўнасьць абагульваць. Адразу-ж ня можна, золатка, усё табе як пяруном высмаліць. На тое-ж разумныя людзі пляны пішуць. Плян, мой даражэньнкі, гэта — соцыялізм… {{Водступ|2|em}}І калі бачыў, што Карызна ад яго разважаньняў троху весялее, Пацяроб таемна нахіляўся да яго і дадаваў ужо інтымным пабрацімскім тонам, старанна складаючы нясуладны твар свой у як найпрыямнейшую ўсьмешку: {{Водступ|2|em}}— Абцярэбім усё на першы нумар. Ня бойся, Сымонка!.. За мной — як за каменнай сьцяной… Пхэ!.. {{Водступ|2|em}}І сапраўды, на нейкі час да Сымона Карызны варочалася шчасьлівае пачуцьце спакою, якое, аднак, трывала нядоўга, бо неўзабаве, жорстка ўскаламучанае новым напорам жыцьцёвых фактаў, зноў уступала месца сударгавым мятушэньням, а хоць цяжкой беспрасьветнай дэпрэсіі. У такія чорныя хвіліны спрабаваў яшчэ Сымон Карызна, як за астатні сродак ратунку, хапацца за ўспамін аб Рачкоўскім, аб нядаўнай гутарцы з ім, спрабаваў надмернай патугаю волі вярнуць роджанае тэй гутаркай цьвёрдае адчуваньне сілы, свае поўнае вызваленасьці ад гнёту мінулага. Адылі патугі яго былі марныя. Тое, што ў той час выдавала бясконца простым, лёгічна ўгрунтаваным, цяпер было пустой надманай формулай. Ясна, што гэта быў той самы недалужны самаспадман, за якім ён на нейкі момант хаваўся ад жорсткіх супярэчнасьцяй жыцьця. Ён дзівіўся цяпер незамутнёнаму спакою {{Абмылка|Рачкоўската|Рачкоўскага}} і нават пачынаў падазраваць яго ў адумысловым фігураваньні, у сьвядомым удаваньні перад ім, перад Карызнам, нібыта поўнага спакою і ўпэўненасьці. {{Водступ|2|em}}Хіба можна так лёгка адпіхнуць ад сябе чорны цень мінулых гадоў? {{Водступ|2|em}}І, нарэшце, апошнім складнікам, які ўносіў дадатковую і мабыць найбольш датклівую горкасьць у агульным комплексе перажываньняў Сымона Карызны, былі яго стасункі з Верай Засуліч. Тут таксама было ў яго цэлае кола балючых неўразуменьняў.<noinclude></noinclude> d3l0m5w965k3wd41natcaer6ltsst4b 104 124661 289196 2026-06-09T10:13:33Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна з трагічнай паступовасьцю траціў Веру Засуліч, і сам быў вінаваты ў гэтым, і добра гэта разумеў, і праз гэтае сваё разуменьне ў яшчэ большую ўпадаў сумятню, прысьпяшаючы канец свайго ўласнага, мабыць залішняе позна знойдзена...» 289196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна з трагічнай паступовасьцю траціў Веру Засуліч, і сам быў вінаваты ў гэтым, і добра гэта разумеў, і праз гэтае сваё разуменьне ў яшчэ большую ўпадаў сумятню, прысьпяшаючы канец свайго ўласнага, мабыць залішняе позна знойдзенага і таму неспадзейнага, шчасьця. {{Водступ|2|em}}У Веры Засуліч ён, як і даўней, шукаў салодкага забыцьця хвіліннага спацяшэньня і адпачынку. Да Веры насіў ён усе трывогі свае, і выліваў іх там у гарачых бурных навальніцах, знаходзячы сабе ў гэтым жаданае палягчэньне. Вера разумела яго і спачувала яму. Яна заўсёды знаходзіла ў сабе досыць цёплае ласкі, каб гэтай ласкай, як чароўным бальзамам, суняць яго нясьцерпны душэўны боль. Але гэтая роль спацяшальніцы яе не здавальняла. Яе романтычная і наскрозь жаночая натура прагна шукала сабе героя, каб у бязьмежнай адданасьці далучыцца самой да ўзнеслага героізму жанчыны, вобраз якога яна патаемна насіла ў сябе з малых дзён. Яна рада была-б знайсьці гэтага героя і ў асобе хоць паджылага троху, але яшчэ моцнага і досыць прыгожага Сымона Карызны, але ён сам разьбіваў усе намаганьні яе сваім вечным самазгібаньнем, сваім недалужным енкам і скаргамі. І вось Вера Засуліч памалу прывыкла жалець яго — звычайным людзкім жалем, якім жалеюць нясчасных ці хворых і які не дае месца больш моцным і больш каштоўным пачуцьцям. {{Водступ|2|em}}Карызна заўважыў гэта і спалохаўся. Ён паспрабаваў быў стрымаць сябе, паказаць сябе ёй інакшага — бадзёрага, сьмелага упэўненага ў сябе — і яму гэта бадай удалося было, але затое зьявілася назойлівае адчуваньне няшчырасьці, фальшу, і сустрэчы з Верай сталі яму нясьцерпным цяжарам. Кожны прыліў чыстай пяшчотнасьці, у якой знаходзіў ён сабе чароўную свежую слодыч, будзіў у ім непераможны пацяг да скрухі, да самазнібеньня, да выліваньня ёй сваіх бясконцых сумненьняў і свае мукі. У гэтым быў мабыць увесь сэнс яго каханьня да Веры Засуліч. І ён ня вытрымаў свае героічнае ролі — ён зноў стаў самым сабой. Хай ня любіць, хай толькі жалее — яе жаль дасьць яму патрэбнае шчасьце! Калі-ж убачыў нарэшце, што стаў часам проста ёй дакучаць, тады асыпаў яе плоймай балючых, у большасьці недарэчных дакораў і ў гэтых дакорах знайшоў новую магчымасьць салодкага растройваньня сваіх пачуцьцяў. {{Водступ|2|em}}Шчырая мілая Вера Засуліч яго ня кідала, але паступова, з кожным днём ад яго адыходзіла. {{Водступ|2|em}}А мо‘ спрычыніўся тут троху чарнявы романтычна-загадкавы Андрэй Шыбянкоў? {{Водступ|2|em}}Андрэй Шыбянкоў па-даўнейшаму часта хадзіў да яе і па-даўнейшаму брынкаў на сваёй гамзатай гітары. Як прыходзіў Карызна, ён стараўся борзьдзенька зьнікнуць, каб не замінаць сваёй прысутнасьцю. Карызна сам добра ня ведаў: ці ён зайздросьціць да яго сваю каханку, ці проста ня любіць яго, але заўсёды, сустрэўшыся з ім у Веры, адчуваў у нутры едкую дакучлівую прыкрасьць.<noinclude></noinclude> k1xapesl60r6rrmeyop8hjybc0124sr 104 124662 289197 2026-06-09T10:19:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сельскай буржуазіі і капіталізаваных маёнткаў. Аб гэтым-жа самым сьведчыць і ўвоз с.-гаспадарчых машын і рост ужываньня штучных угнаеньняў, — напрыклад, калі са складаў у Віцебскай губэрні было прададзена: {|style="margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto" |у{{gap|0.5em}}1912{{gap|0.5em...» 289197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сельскай буржуазіі і капіталізаваных маёнткаў. Аб гэтым-жа самым сьведчыць і ўвоз с.-гаспадарчых машын і рост ужываньня штучных угнаеньняў, — напрыклад, калі са складаў у Віцебскай губэрні было прададзена: {|style="margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto" |у{{gap|0.5em}}1912{{gap|0.5em}}г.{{gap|0.5em}}супэрфосфату{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |78.013 п., то 1913 г.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}}132.085 п. |- |„{{gap|0.5em}}1912{{gap|0.5em}}г.{{gap|0.5em}}тамашляку{{gap|2.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |11.941 п., то 1913 г.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}25.965 п. і г. д. |} {{gap|2.5em}}Засеў кармовых траў вельмі пашыраецца; было прададзена: {|style="margin-top:0em; font-size:83%; margin:auto" |colspan="4"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0" | |- |rowspan="2"; style="padding-left:2em; padding-right:2em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px" |{{разьбіўка|Год}} |style="padding-left:2em; padding-right:2em; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" |<center>Віка</center> |style="padding-left:2em; padding-right:2em;" |<center>Клевер</center> |rowspan="2"; style="padding-left:0.5em; padding-right:0.5em; vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px" |Цімафееўка |- |colspan="2"; style="padding-left:2em; padding-right:2em; border-style: solid; border-width: 1px 0px 0px 0" |<center>{{разьбіўка|Пудоў}}</center> |- |colspan="4"; style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0" | |- |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px" |<center>1912</br>1913</center> |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0px" |<center>1.867</br>2.965</center> |style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px" |<center>1.327</br>3.191</center> | style="vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 1px" |240</br>525 |} {{gap|2.5em}}Віцебскае земства адзначае, што па ўвозу штучных угнаеньняў губэрня стаіць на першым месцы ў б. Расіі, за выключэньнем Польшчы<ref>Больш падрабязна гл. працу Дудкова Д. — Сталыпінская рэформа ў Віцебскай губ., стар. 96-99.</ref>.</br> {{gap|2.5em}}Віцебская губэрня была раёнам, дзе хутарская гаспадарка вельмі пашыралася, дзе і кулацтва надзвычайна вырасла.</br> {{gap|2.5em}}Прывядзем яшчэ адзін бытавы факт, які паказвае, як рос кулак на вёсцы.</br> {{gap|2.5em}}„У „Земской Неделе“ № 1-3 за 1911 г. прыведзены цікавы прыклад.</br> {{gap|2.5em}}Справа адбылася ў вёсцы Стрэлкі Рагачэўскага павету, апавядае аграном. Калі ён праяжджаў праз вёску, дык сяляне зьдзіралі салому з дахаў на корм жывёле. Гэта, відаць, і дало повад аграному расказаць аб тым, як зьявіўся і рос адзін кулак. Аграном апавядае: „Год 8-10 назад выхадзец з латышоў купіў за бясцэнак па 3-5 руб. за дзесяціну ў земляўласьніка 200 дзесяцін нікуды нягоднага балота. 8 год зьмянілі зусім малюнак. Цяпер-жа стралкоўцы таму-ж „кулаку“ (двукосьсе агранома — К. К.) плоцяць па 30-40 руб. за дзесяціну травы і называюць яго ня іначай, як „пан Карла“. „Кулік абярнуўся ў памешчыка, якому належыць будучыня“, кажа аграном і піша: „Дасада мяне ўзяла, калі я даведаўся, што Карла няпісьменны“. Але далей аграном падае іншы малюнак, — дзесятак сялян стаялі бяз шапак перад ганкам „пана“ і, кланяючыся, прасілі прадаць дровы. Вось перад намі два полюсы беларускай вёскі. Ясна, што гэты Кулік, зрабіўшыся заможным кулаком, пачаў забіраць у свае рукі вёску і эксплёатаваць яе ня горш за старога пана. Тут паказана, у якім нявыносна цяжкім становішчы знаходзілася бядняцка-серадняцкая маса. Ні дроў, ні корму для жывёлы — холад, голад — гэтыя два падарожнікі добра вядомы беларускаму селяніну-бедняку. Шматлікія перажыткі прыгоньніцтва зьвязвалі кожны крок селяніна, эксплёатацыя „новых паноў — Кулікаў“ рабіла становішча страшна цяжкім. У заключэньне прывядзем яшчэ адзін прыклад, пашаны ў газэце „Слово“ ад 1 (14) лістапада 1908 году, дзе гаворыцца аб Магілеўскай губ., якая толькі што перажыла недарод, голад 1907 году. Корэспондент піша:</br> {{gap|2.5em}}„Неурожаи прошлых лет тяжелым отпечатком легли на благосостояние крестьян нашей губернии. Питаться хлебом, смешенным с овсом, гречихой, а часто всевозможного рода мучными отбросами, вошло во многих местах в обычай, в особенности в Оршанском, Быховском, Чериковском уездах; отдача крестьянами в аренду Днепровских заливных лугов — товар сильно ценный в нашей местности, за последние года распространяется все больше и больше. При этом надо заметить, что цены на последние, ''благодаря получению арендной платы до''<noinclude></noinclude> au9qk5oh6b8i2movan732jl0ntx8df0 104 124663 289198 2026-06-09T10:43:30Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Так спляталіся ў Сымона Карызны нягоды грамадзкае працы з нягодамі інтымнага жыцьця і, атачыўшы яго бязвыхадным сколам, вялі да апошняга рашучага кроку, які ёй мусіў яшчэ зрабіць, каб або выйсьці нарэшце на верхавіну жаданага трыумфу, або...» 289198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Так спляталіся ў Сымона Карызны нягоды грамадзкае працы з нягодамі інтымнага жыцьця і, атачыўшы яго бязвыхадным сколам, вялі да апошняга рашучага кроку, які ёй мусіў яшчэ зрабіць, каб або выйсьці нарэшце на верхавіну жаданага трыумфу, або сарвацца ў чорную прорву. {{Водступ|2|em}}Разьвязка занялася ад таго дня, як пачалі ў Сіўцы праводзіць абагульваньне жывёлы. Хітры Пацяроб і ў гэты раз паказаў у поўным бляску свае стратэгічныя здольнасьці. Яго новы манэўр мог быць за ўзор геніяльнае прастаты і рашучасьці. {{Водступ|2|em}}Управа колгасу з дырэктывы Пацяроба вылучыла, як такі і належыць, комісію па складаньні сьпісу сродкаў вытворчасьці, якімі ўладаюць сябры колгасу „Гром {{Абмылка|рэволюцы!|рэволюцыі}}“. З гэтай комісіяй Пацяроб праводзіў доўгае, вельмі выразнае і вельмі катэгорыянае {{Абмылка|інсруктаваньне|інструктаваньне}}, у выніку якога комісія цалкам апраўдала накладзеныя на яе надзеі: адразу-ж, як скончыўся запіс, яна, апроч патрэбных сьпісаў, пачціва падала на рукі галавы мясцовае ўлады протокол з уласнаручнымі подпісамі ўсіх сяброў колгасу, у якіх была пастанова пра неадкладнае абагульненьне ўсяе — буйнае і дробнае, рагатае і бязрогае, працоўнае і беспраноўнае жывёлы. {{Водступ|2|em}}Пацяроб здаволена скрывіўся (усьміхнуўся) і, пахваліўшы комісію за адменную стараннасьць і спраўнасьць, узяўся сам рэалізаваць паказаную пастанову. {{Водступ|2|em}}І вось пайшла па мястэчку Сіўцы ніколі нябачаная і нячутая завіруха. Сівецкія вуліцы агаласіліся плачам, праклёнамі, лаянкай. Ваяўнічы Пацяроб уласнаручна выводзіў з хлявоў няшчасных сялянскіх канькоў і каровак, за якіх у адчайных патугах чапляліся зьмітушоныя, апанаваныя жахам жанчыны, працінаючы паветра дзікім нечалавечым лямантам. {{Водступ|2|em}}Каменны Пацяроб, поўны адчуваньня свае высокае „рэволюцыйнае“ місы, і ня браў ніякае ўвагі на гэты нясусьветны лямант, хоць скрозь яго і прабіваліся ня надта прыемныя для ягонага вуха пажаданьні. З вялікай спакойнасьцю перадаваў ён абагулелую жывёлу ў рукі сваіх памагаючых і ішоў далей, у наступны двор. {{Водступ|2|em}}Лагодны дзядок Цівунчык руплівай, але дрыжачай рукой станавіў метачкі ў сваім спэцыяльным рээстры і потым асьцярожна, двума пальчыкамі сморгаючы за рукаў якую-небудзь ашалелую бабу, марна стараўся спацешыць яе: {{Водступ|2|em}}— Гэта-ж вы самі, цётачка, пастанавілі. Вось і ўласны подпіс вашага гаспадара… Гэта-ж нерабунак які, а а-ба-гу-лень-не… {{Водступ|2|em}}Калі-ж гэтае слова не рабіла належнага ўплыву, ён з яшчэ стражэйшай расстаноўкай складоў пераказваў: {{Водступ|2|em}}— Аб-аб-шчы-сьле-ні-я… {{Водступ|2|em}}І здаволены сабой, пакідаў жанчыну з выглядам чалавека, які зрабіў усё, што ад яго залежала. {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна ў гэты час сядзеў адзін у сваёй кватэры. Да яго раз-по-раз даляталі паасобныя ў пацяробаўскага {{перанос пачатак|п=абагу|к=леньня}}<noinclude></noinclude> an0sbxf02tnm32yb0uki04xfwrk9gs0 104 124664 289199 2026-06-09T10:54:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «''сенокоса за 6-7 месяцев, преимущественно деньги берутся зимой по выходе собственного хлеба''. С весны на весну уменьшается десятина луга в цене. Сначала 40-35 руб., теперь идет 20-25. Но что особенно бросается в глаза при такого рода покупках, это часто примен...» 289199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>''сенокоса за 6-7 месяцев, преимущественно деньги берутся зимой по выходе собственного хлеба''. С весны на весну уменьшается десятина луга в цене. Сначала 40-35 руб., теперь идет 20-25. Но что особенно бросается в глаза при такого рода покупках, это часто применяемая вставка в условии аренды, обязывающая владельца луга скосить траву и доставить сено арендатору в счет общей платы“. (Подчеркнуто мной — К. К.).</br> {{gap|2.5em}}Такім чынам, перад намі найяскравейшы факт перажыткаў прыгоньніцтва, калі голад прымушае селяніна сваю ўласную сенажаць скасіць і зьвезьці на двор кулаку за грошы, якія ён атрымаў зімой, каб накарміць галодную сям‘ю. Як бачым, бядняк прымушаны плаціць залатымі рублямі за кулацкія капейкі. Вось якім было нявыносна-цяжкое становішча беднаты і маламоцнага сялянства, — душыла лятыфундыя, эксплёатаваў кулак. Разьвіцьцё капіталізму выклікала страшэнную аграрную перанаселенасьць і таму маем масавы адыход сялянства ў гарады, на фабрыкі, эміграцыю ў Амэрыку і перасяленьні ў Сібір. {|style="margin:auto; margin-bottom:-0.5em; width:70px; border-style: solid; border-width: 1px 0px 0px 0" |} {{gap|2.5em}}Усё вышэйпрыведзенае коратка характарызуе соцыяльна-экономічныя абставіны пэрыоду між дзьвюма рэволюцыямі. Капіталізм разьвіўшыся патрабаваў перабудовы аграрнага ладу. Рэволюцыя 1905 году паказала, што вырасьлі сілы, якія здольны скінуць стары лад, а разам з гэтым паўставалі і далейшыя новыя задачы. Гэта лепш за ўсё падкрэсьліў Ленін у лісьце да Скварцова-Сьцяпанава:</br> {{gap|2.5em}}„Што даводзіў і давёў Ільін? Што разьвіцьцё аграрных адносін у Расіі ідзе па-капіталістычнаму ''і'' ў памешчыцкай гаспадарцы ''і'' ў сялянскай, ''і'' па-за ''і'' {{абмылка|ўнтры|ўнутры}} „абшчыны“. Гэта раз. Што гэтае разьвіцьцё ўжо ''беззваротна'' вызначыла ''ня'' іншы шлях разьвіцьця, як капіталістычны, ''ня'' іншую групоўку кляс, як капіталістычную. Гэта два. Гэта трэба было давесьці, гэта было даведзена… Гісторыя XX сталецьця ў Расіі паставіла нам ''далейшае'' пытаньне… Нельга заставацца пры агульным вырашэньні пытаньня аб капіталізьме, калі новыя падзеі (і падзеі сусьветна-гістарычнае важнасьці), якімі былі 1905-1907 гг., паставілі пытаньне больш конкрэтнае, больш дэталёвае, пытаньне аб барацьбе двух шляхоў ці мэтодаў капіталістычнага аграрнага разьвіцьця… На чаргу пастаўлена другое вышэйшае пытаньне: капіталізм тыпу α ''ці'' капіталізм тыпу β? Гістарычная барацьба ''гэтых'' відаў яшчэ ня скончана“<ref>Ленін У. І., т. XX, ч. 1, стар. 315.</ref>. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.).</br> {{gap|2.5em}}Такім чынам, у гады між дзьвюма рэволюцыямі асноўнай проблемай у аграрных адносінах зьяўляецца барацьба двух шляхоў капіталістычнага разьвіцьця ў сельскай гаспадарцы. Моцная клясавая барацьба між абшарнікамі, памешчыкамі і сялянствам кіпела вакол вырашэньня гэтага пытаньня. Старыя аграрныя адносіны зжылі сябе, але злом іх павінен быў адбывацца на чыюсьці карысьць і павінен быў быць праведзены якойсьці клясай. Памешчыцкая ломка, ці ломка сялянская за кошт памешчыкаў на карысьць сялян. Аграрнае пытаньне зрабілася „нацыянальным“ пытаньнем буржуазнага разьвіцьця былой Расіі, а значыць і Беларусі, як колёніі першай.</br> {{gap|2.5em}}Для гэтай барацьбы сялянскіх мас патрэбна было яснае і цьвёрдае кіраўніцтва якойсьці партыі, і трэба сказаць, што толькі партыя бальшавікоў магла ўзяць на сябе гэткую задачу, ніякая іншая партыя няздольна была-б гэтага зрабіць, як гэта ўжо даўно даведзена. І сапраўды, партыя бальшавікоў даўно зьвярнула на аграрнае пытаньне належную ўвагу і дала ясныя і дасканалыя лёзунгі для гэтай барацьбы.<noinclude></noinclude> d0xm2r5xslh0hqdwoj6a5xj87kg9bzo 289201 289199 2026-06-09T10:55:47Z RAleh111 4658 289201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>''сенокоса за 6-7 месяцев, преимущественно деньги берутся зимой по выходе собственного хлеба''. С весны на весну уменьшается десятина луга в цене. Сначала 40—35 руб., теперь идет 20—25. Но что особенно бросается в глаза при такого рода покупках, это часто применяемая вставка в условии аренды, обязывающая владельца луга скосить траву и доставить сено арендатору в счет общей платы“. (Подчеркнуто мной — К. К.).</br> {{gap|2.5em}}Такім чынам, перад намі найяскравейшы факт перажыткаў прыгоньніцтва, калі голад прымушае селяніна сваю ўласную сенажаць скасіць і зьвезьці на двор кулаку за грошы, якія ён атрымаў зімой, каб накарміць галодную сям‘ю. Як бачым, бядняк прымушаны плаціць залатымі рублямі за кулацкія капейкі. Вось якім было нявыносна-цяжкое становішча беднаты і маламоцнага сялянства, — душыла лятыфундыя, эксплёатаваў кулак. Разьвіцьцё капіталізму выклікала страшэнную аграрную перанаселенасьць і таму маем масавы адыход сялянства ў гарады, на фабрыкі, эміграцыю ў Амэрыку і перасяленьні ў Сібір. {|style="margin:auto; margin-bottom:-0.5em; width:70px; border-style: solid; border-width: 1px 0px 0px 0" |} {{gap|2.5em}}Усё вышэйпрыведзенае коратка характарызуе соцыяльна-экономічныя абставіны пэрыоду між дзьвюма рэволюцыямі. Капіталізм разьвіўшыся патрабаваў перабудовы аграрнага ладу. Рэволюцыя 1905 году паказала, што вырасьлі сілы, якія здольны скінуць стары лад, а разам з гэтым паўставалі і далейшыя новыя задачы. Гэта лепш за ўсё падкрэсьліў Ленін у лісьце да Скварцова-Сьцяпанава:</br> {{gap|2.5em}}„Што даводзіў і давёў Ільін? Што разьвіцьцё аграрных адносін у Расіі ідзе па-капіталістычнаму ''і'' ў памешчыцкай гаспадарцы ''і'' ў сялянскай, ''і'' па-за ''і'' {{абмылка|ўнтры|ўнутры}} „абшчыны“. Гэта раз. Што гэтае разьвіцьцё ўжо ''беззваротна'' вызначыла ''ня'' іншы шлях разьвіцьця, як капіталістычны, ''ня'' іншую групоўку кляс, як капіталістычную. Гэта два. Гэта трэба было давесьці, гэта было даведзена… Гісторыя XX сталецьця ў Расіі паставіла нам ''далейшае'' пытаньне… Нельга заставацца пры агульным вырашэньні пытаньня аб капіталізьме, калі новыя падзеі (і падзеі сусьветна-гістарычнае важнасьці), якімі былі 1905—1907 гг., паставілі пытаньне больш конкрэтнае, больш дэталёвае, пытаньне аб барацьбе двух шляхоў ці мэтодаў капіталістычнага аграрнага разьвіцьця… На чаргу пастаўлена другое вышэйшае пытаньне: капіталізм тыпу α ''ці'' капіталізм тыпу β? Гістарычная барацьба ''гэтых'' відаў яшчэ ня скончана“<ref>Ленін У. І., т. XX, ч. 1, стар. 315.</ref>. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.).</br> {{gap|2.5em}}Такім чынам, у гады між дзьвюма рэволюцыямі асноўнай проблемай у аграрных адносінах зьяўляецца барацьба двух шляхоў капіталістычнага разьвіцьця ў сельскай гаспадарцы. Моцная клясавая барацьба між абшарнікамі, памешчыкамі і сялянствам кіпела вакол вырашэньня гэтага пытаньня. Старыя аграрныя адносіны зжылі сябе, але злом іх павінен быў адбывацца на чыюсьці карысьць і павінен быў быць праведзены якойсьці клясай. Памешчыцкая ломка, ці ломка сялянская за кошт памешчыкаў на карысьць сялян. Аграрнае пытаньне зрабілася „нацыянальным“ пытаньнем буржуазнага разьвіцьця былой Расіі, а значыць і Беларусі, як колёніі першай.</br> {{gap|2.5em}}Для гэтай барацьбы сялянскіх мас патрэбна было яснае і цьвёрдае кіраўніцтва якойсьці партыі, і трэба сказаць, што толькі партыя бальшавікоў магла ўзяць на сябе гэткую задачу, ніякая іншая партыя няздольна была-б гэтага зрабіць, як гэта ўжо даўно даведзена. І сапраўды, партыя бальшавікоў даўно зьвярнула на аграрнае пытаньне належную ўвагу і дала ясныя і дасканалыя лёзунгі для гэтай барацьбы.<noinclude></noinclude> ne0y67va9pl1sjnjsn7wa2n0zs3ofb6 104 124665 289200 2026-06-09T10:54:27Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=абагу|к=леньня}}, але ён стараўся ня чуць іх, стараўся ня пускаць іх у глыбіню свае сьвядомасці. Ён раз за разам пераказваў сам сабе ў думках: {{Водступ|2|em}}— Што-ж… усё ня можа ісьці гладка… Мусяць быць і шурпатасьці… {{Водступ|2|em}}І гвалт...» 289200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=абагу|к=леньня}}, але ён стараўся ня чуць іх, стараўся ня пускаць іх у глыбіню свае сьвядомасці. Ён раз за разам пераказваў сам сабе ў думках: {{Водступ|2|em}}— Што-ж… усё ня можа ісьці гладка… Мусяць быць і шурпатасьці… {{Водступ|2|em}}І гвалтам сьпіскаў сябе ў цьвёрдых рамках знадворнае спакойнасьці. {{Водступ|2|em}}Яго самоту парушыў комсамолец Віктар. Ён убег да яго бледы, узрушаны і, думаючы, што сакратар ячэйкі ня ведае таго, што робіцца на мястэчку, далажыў з раптоўнай цьвёрдасьцю і офіцыйнасьцю: {{Водступ|2|em}}— Таварыш Карызна, Пацяроб робіць контррэволюцыю. Ён гвалтам адбірае ў {{Абмылка|колгнсьнікаў|колгасьнікаў}} жывёлу і страшэнна ўзбурае жыхарства. Ён разваліць усю нашу справу… {{Водступ|2|em}}Карызна выслухаў яго з выгляду спакойны, стрыманы. Але як пачаў гаварыць, яго вусны мімаволі скрывіліся ў дзікую грымасу, твар пачырванеў і вочы заблішчэлі злосным агнём. Мабыць убачыў перад сабой Сымон Карызна не комсамольца Віктара, а ненавіднага яму брыгадзіра Зелянюка — вінавайцу ўсіх яго няўдач і прыкрасьцяй. {{Водступ|2|em}}— Разваліць усю вашу справу?.. Робіць контррэволюцыю?.. {{Водступ|2|em}}Ён грозна сьціх на хвіліну і падступіў да самага Віктара. {{Водступ|2|em}}— Ты, блазьнюк, дазнайся перш, што гэта — рэволюцыя, а тады бярыся вучыць нас… {{Водступ|2|em}}— Вас? {{Водступ|2|em}}Віктар цяпер толькі ўцяміў, што, гаворачы пра Пацяроба, ён гаварыў і пра самага Карызну. {{Водступ|2|em}}— Так, нас… Я ведаю, што робіцца ў Сіўцы, і прашу, носа свайго ня торкаць куды ня трэба!.. Зразумеў?.. {{Водступ|2|em}}Віктар моўчкі завярнуўся і вышаў з пакою. {{Водступ|2|em}}Праз некалькі хвілін да Карызны прыбег разьюшаны Пацяроб і ўліў астатнюю кроплю, якой не ставала яшчэ, каб шалёная злосьць Карызнава лынула бурнай агіднай патокай. {{Водступ|2|em}}Пацяроб, страціўшы нават сваю олімпійскую вялічнасьць, кідаўся па пакоі і, трасучы нейкімі пакомчанымі паперкамі, крычаў: {{Водступ|2|em}}— Падвучылі! Гэта — падвучылі, я ведаю… Кулацкая зграя! Контррэволюцыя! {{Водступ|2|em}}Карызна мала ня сілком вырваў з рук у яго адну паперку і прачытаў накрэмзанае на ёй сьмешнымі бязладнымі крывулькамі: {{Водступ|2|em}}„У віду свае хваробы і як я ня супроціў колгасу, але прашу нас выпісаць з грому і рэволюцыі“… {{Водступ|2|em}}У гэты момант Карызна востра, напружана адчуў свой фатальна-нямінучы рубеж і на хвіліну застыў у хваравітым здрантвеньні. Адылі страсянуўся, сударгава сьціснуў кулакі і пагразіў, сам добра ня ведаючы каму: {{Водступ|2|em}}— Ага! Вы — гэтак? Пачакайце-ж, мае даражэнькія… Мы яшчэ паваюем!.. {{Водступ|2|em}}Так падышоў быў Сымон Карызна да свайго астатняга кроку.<noinclude></noinclude> h26nxdkkoe0yky5q6xai7np76ni7di0 104 124666 289202 2026-06-09T11:01:03Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Ініцыял|'''7'''}} На экстранае пашыранае пасяджэньне бюро ячэйкі, скліканае назаўтрага пасьля таго, як зрабіў Пацяроб перапалох у мястэчку сваім абагуленьнем жыўнасьці, усе сябры бюро прышлі з трывожным прачуваньнем нейкіх асабліва-важных падзей, якія...» 289202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Ініцыял|'''7'''}} На экстранае пашыранае пасяджэньне бюро ячэйкі, скліканае назаўтрага пасьля таго, як зрабіў Пацяроб перапалох у мястэчку сваім абагуленьнем жыўнасьці, усе сябры бюро прышлі з трывожным прачуваньнем нейкіх асабліва-важных падзей, якія грозна навісьлі над ціхім санлівым Сіўцом. {{Водступ|2|em}}Да самага пачатку пасяджэньня Сымон Карызна ня вымавіў бадай што ніводнага слова — ён сядзеў насуплены за сваім пісьмовым сталом (пасяджэньне было ў яго на кватэры) і толькі раз-по-раз кідаў кароткія вострыя позіркі на сакратара комсамольскай ячэйкі Віктара, якога ён спэцыяльна зазваў на бюро і які сьціпла сядзеў у куточку, пакорна адчуваючы на сябе суровы гнеў разьюшанага начальства. {{Водступ|2|em}}Як сышліся ўсе, каго запрасіў Карызна, ён, не абвясьціўшы нават пасяджэньне адкрытым, не прачытаўшы нават парадку дня, адразу загаварыў жорсткім адрыўчатым тонам, які прымусіў усіх настаражыцца ў напружаным чаканьні. {{Водступ|2|em}}— Таварышы! Сёняшняе пасяджэньне бюро склікана не выпадкова. Падзеі, што за астатнія дні разьвінуліся ў нашым мястэчку, вымагаюць ад нас ужыцьця па-бальшавіцку рашучых рэволюцыйных захадаў. Колектывізацыя, удала распачатая ў Сіўцы, сустрэла шалёнае супраціўленьне з боку пэўнае часткі жыхарства, і гэтаму супраціўленьню мы павінны неадкладна пакласьці канец. Вы, таварышы, усе добра ведаеце падзеі апошніх дзён. Для нас зусім ясна, што ўсёй гэтай компаніяй кіруе невялічкая, але дасюль яшчэ уплывовая купка кулакоў і падкулачнікаў, якой мы самі, таварышы, патураем сваёй мяккасьцю і нерашучасьцю. Так далей быць не {{Абмылка|павіна|павінна}}. Мы стаім перад магчымасьлю поўнага развалу распачататай намі справы, за якую мы ўсе адказваем перад партыяй. Ня спыняючыся перад самымі жорсткімі рэволюцыйнымі заходамі, мы павінны адным ударам выбіць зброю з рук контррэволюцыі, павінны адным рашучым ударам разбурыць усё гэта кулацкае контррэволюцыйнае гняздо. {{Водступ|2|em}}Кароткая паўза, якою ён падкрэсьліў свае апошнія словы, павісла ў пакоі нязносна-цяжкім напятым маўчаньнем. {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна гаварыў далей яшчэ больш жорстка і выразьліва: {{Водступ|2|em}}{{Абмылка|На|— На}} грунце адпаведных дырэктыў мы маем права ў выпадку патрэбы найзласьнейшых з кулакоў, якія актыўна змагаюцца супроць мерапрыемстваў савецкае ўлады, высяляць з межаў нашага раёну. Мы мусім скарыстаць гэтае права, бо гэтага вымагае ад нас рэволюцыйная {{Абмылка|неабходнась|неабходнасць}}… Хто хоча сказаць што па гэтым пытаньні? {{Водступ|2|em}}Усе маўчалі. Потым нехта нясьмела зрабіў ня то заўвагу, ня то запытаньне: {{Водступ|2|em}}— Гэта — па пастанове агульнага сходу беднаты?.. {{Водступ|2|em}}Карызна рэзка перапыніў яго:<noinclude></noinclude> tmbn1430vuno9cgh5foluypwstw8ddx 104 124667 289215 2026-06-09T11:15:45Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Партыя бальшавікоў вяла вялікую работу сярод сялянскіх мас, работу па ўзьняцьці сялянскай масы супроць памешчыцкага ладу, супроць царызму.</br> {{gap|2.5em}}І работа соцыял-дэмократычнай партыі, менавіта бальшавікоў, давала свае вынікі. Нам неабходна крыху п...» 289215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Партыя бальшавікоў вяла вялікую работу сярод сялянскіх мас, работу па ўзьняцьці сялянскай масы супроць памешчыцкага ладу, супроць царызму.</br> {{gap|2.5em}}І работа соцыял-дэмократычнай партыі, менавіта бальшавікоў, давала свае вынікі. Нам неабходна крыху пазнаёміцца з гэтай работай і програмай РСДРП, каб паказаць, што толькі бальшавізм правільна ставіў і вырашыў аграрнае пытаньне і быў адзінай пасьлядоўнай рэволюцыйнай партыяй, якая сьмела вяла барацьбу і давала ясныя і поўныя лёзунгі ў барацьбе. І толькі пад гегемоніяй пролетарыяту магло быць вырашана аграрнае пытаньне, толькі пролетарыят і пад яго кіраўніцтвам сялянства, злучыўшыся разам, скінулі і царызм, скінулі дыктатуру прыгоншчыкаў і буржуазіі.</br> {{gap|2.5em}}Як вядома, аграрная програма РСДРП была прынята другім зьездам. Надзвычайна шырокае разьвіцьцё сялянскага руху ў 1905 годзе паставіла на чаргу дня перагляд аграрнай програмы, прынятай у 1903 годзе. Асноўныя прынцыпы, на якіх была пабудавана аграрная програма II зьезду, засталіся вернымі і ў 1905 годзе. Ленін пісаў:</br> {{gap|2.5em}}„Тры асноўныя палажэньні заўжды абараняліся рускімі соцыял- дэмократамі ад самага пачатку ўзьнікненьня іх партыі аж да цяперашняга часу (1906 год — К. К.). ''Першае'' — аграрны пераварот няўхільна складзе частку дэмократычнага перавароту ў Расіі. Пазбаўленьне вёскі ад прыгоньніцка-кабальных адносін будзе зьместам гэтага перавароту. ''Другое'' — прадстаячы пераварот па свайму грамадзка-экономічнаму значэньню будзе буржуазна-дэмократычным пераваротам; ён не паслабіць, а ўзмоцніць разьвіцьцё капіталізму і капіталістычных клясавых супярэчнасьцяў. ''Трэцяе'' — соцыял-дэмократыя мае ўсе падставы самым рашучым спосабам падтрымліваць гэты пераварот, намячаючы пры гэтым тыя ці іншыя бліжэйшыя задачы, але ня зьвязваючы сабе рукі і не адмаўляючыся ніколі ад падтрымкі нават „Чорнага перадзелу“<ref>Ленін У. І., т. IX, выд. 2, стар. 56.</ref>. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.).</br> {{gap|2.5em}}Выходзячы з гэтых палажэньняў, трэба было перагледзець конкрэтныя патрабаваньні, прыняўшы пад увагу характар і велічыню сялянскіх рухаў. І Ленін ужо ў лісьце да III зьезду „О нашей аграрной программе“ прапанаваў унесьці ў програму пункт, які паказваў-бы, што соцыял-дэмократыя будзе падтрымліваць сялянства ва ўсіх яго рэволюцыйна-дэмократычных „пачынаньнях“ аж да адабраньня зямель у памешчыкаў, але пры гэтым адстойваючы самастойныя інтарэсы і самастойную організацыю сельскага пролетарыяту. З гэтай прычыны Ленін рэкомэндаваў пытаньне аб адрэзках вынесьці з програмы ў комэнтарыі, а задачы сялянскіх камітэтаў пашырыць.</br> {{gap|2.5em}}„Заклікаць сялянства і вясковы пролетарыят да ўсякіх політычных дэмонстрацый колектыўнага адмаўленьня ад выплаты падацей і падаткаў, ад выкананьня вайсковай павіннасьці і пастаноў і загадаў ураду і яго агентаў“<ref>Мороховец Е. А. — Крестьян. движение и соц. демокр. ГИЗ, 1926 г.</ref>.</br> {{gap|2.5em}}Ленін сялянскаму руху надаваў вялікае значэньне. Дзякуючы гэтаму, сялянства мела конкрэтнае кіраўніцтва з боку пролетарыяту і прытым не забывалася, што сялянства ўжо неаднародная маса, што інтарэсы сельска-гаспадарчага пролетарыяту кордынальна адрозьніваюцца ад інтарэсаў сялянства наогул. У лютым 1906 году Ленін выступіў з проектам аграрнай програмы. У гэтай програме Ленін настойваў на конфіскацыі ўсіх царкоўных, манастырскіх, удзельных, {{перанос пачатаканец|дзяр|жаўных}}<noinclude></noinclude> hxt7emanc6p7e2dy063mlpujgalovjx 289216 289215 2026-06-09T11:16:19Z RAleh111 4658 289216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Партыя бальшавікоў вяла вялікую работу сярод сялянскіх мас, работу па ўзьняцьці сялянскай масы супроць памешчыцкага ладу, супроць царызму.</br> {{gap|2.5em}}І работа соцыял-дэмократычнай партыі, менавіта бальшавікоў, давала свае вынікі. Нам неабходна крыху пазнаёміцца з гэтай работай і програмай РСДРП, каб паказаць, што толькі бальшавізм правільна ставіў і вырашыў аграрнае пытаньне і быў адзінай пасьлядоўнай рэволюцыйнай партыяй, якая сьмела вяла барацьбу і давала ясныя і поўныя лёзунгі ў барацьбе. І толькі пад гегемоніяй пролетарыяту магло быць вырашана аграрнае пытаньне, толькі пролетарыят і пад яго кіраўніцтвам сялянства, злучыўшыся разам, скінулі і царызм, скінулі дыктатуру прыгоншчыкаў і буржуазіі.</br> {{gap|2.5em}}Як вядома, аграрная програма РСДРП была прынята другім зьездам. Надзвычайна шырокае разьвіцьцё сялянскага руху ў 1905 годзе паставіла на чаргу дня перагляд аграрнай програмы, прынятай у 1903 годзе. Асноўныя прынцыпы, на якіх была пабудавана аграрная програма II зьезду, засталіся вернымі і ў 1905 годзе. Ленін пісаў:</br> {{gap|2.5em}}„Тры асноўныя палажэньні заўжды абараняліся рускімі соцыял-дэмократамі ад самага пачатку ўзьнікненьня іх партыі аж да цяперашняга часу (1906 год — К. К.). ''Першае'' — аграрны пераварот няўхільна складзе частку дэмократычнага перавароту ў Расіі. Пазбаўленьне вёскі ад прыгоньніцка-кабальных адносін будзе зьместам гэтага перавароту. ''Другое'' — прадстаячы пераварот па свайму грамадзка-экономічнаму значэньню будзе буржуазна-дэмократычным пераваротам; ён не паслабіць, а ўзмоцніць разьвіцьцё капіталізму і капіталістычных клясавых супярэчнасьцяў. ''Трэцяе'' — соцыял-дэмократыя мае ўсе падставы самым рашучым спосабам падтрымліваць гэты пераварот, намячаючы пры гэтым тыя ці іншыя бліжэйшыя задачы, але ня зьвязваючы сабе рукі і не адмаўляючыся ніколі ад падтрымкі нават „Чорнага перадзелу“<ref>Ленін У. І., т. IX, выд. 2, стар. 56.</ref>. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.).</br> {{gap|2.5em}}Выходзячы з гэтых палажэньняў, трэба было перагледзець конкрэтныя патрабаваньні, прыняўшы пад увагу характар і велічыню сялянскіх рухаў. І Ленін ужо ў лісьце да III зьезду „О нашей аграрной программе“ прапанаваў унесьці ў програму пункт, які паказваў-бы, што соцыял-дэмократыя будзе падтрымліваць сялянства ва ўсіх яго рэволюцыйна-дэмократычных „пачынаньнях“ аж да адабраньня зямель у памешчыкаў, але пры гэтым адстойваючы самастойныя інтарэсы і самастойную організацыю сельскага пролетарыяту. З гэтай прычыны Ленін рэкомэндаваў пытаньне аб адрэзках вынесьці з програмы ў комэнтарыі, а задачы сялянскіх камітэтаў пашырыць.</br> {{gap|2.5em}}„Заклікаць сялянства і вясковы пролетарыят да ўсякіх політычных дэмонстрацый колектыўнага адмаўленьня ад выплаты падацей і падаткаў, ад выкананьня вайсковай павіннасьці і пастаноў і загадаў ураду і яго агентаў“<ref>Мороховец Е. А. — Крестьян. движение и соц. демокр. ГИЗ, 1926 г.</ref>.</br> {{gap|2.5em}}Ленін сялянскаму руху надаваў вялікае значэньне. Дзякуючы гэтаму, сялянства мела конкрэтнае кіраўніцтва з боку пролетарыяту і прытым не забывалася, што сялянства ўжо неаднародная маса, што інтарэсы сельска-гаспадарчага пролетарыяту кордынальна адрозьніваюцца ад інтарэсаў сялянства наогул. У лютым 1906 году Ленін выступіў з проектам аграрнай програмы. У гэтай програме Ленін настойваў на конфіскацыі ўсіх царкоўных, манастырскіх, удзельных, {{перанос пачатаканец|дзяр|жаўных}}<noinclude></noinclude> nnhfe5k5cryrwzobqz597jcpfhpwrf1 289217 289216 2026-06-09T11:16:44Z RAleh111 4658 289217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Партыя бальшавікоў вяла вялікую работу сярод сялянскіх мас, работу па ўзьняцьці сялянскай масы супроць памешчыцкага ладу, супроць царызму.</br> {{gap|2.5em}}І работа соцыял-дэмократычнай партыі, менавіта бальшавікоў, давала свае вынікі. Нам неабходна крыху пазнаёміцца з гэтай работай і програмай РСДРП, каб паказаць, што толькі бальшавізм правільна ставіў і вырашыў аграрнае пытаньне і быў адзінай пасьлядоўнай рэволюцыйнай партыяй, якая сьмела вяла барацьбу і давала ясныя і поўныя лёзунгі ў барацьбе. І толькі пад гегемоніяй пролетарыяту магло быць вырашана аграрнае пытаньне, толькі пролетарыят і пад яго кіраўніцтвам сялянства, злучыўшыся разам, скінулі і царызм, скінулі дыктатуру прыгоншчыкаў і буржуазіі.</br> {{gap|2.5em}}Як вядома, аграрная програма РСДРП была прынята другім зьездам. Надзвычайна шырокае разьвіцьцё сялянскага руху ў 1905 годзе паставіла на чаргу дня перагляд аграрнай програмы, прынятай у 1903 годзе. Асноўныя прынцыпы, на якіх была пабудавана аграрная програма II зьезду, засталіся вернымі і ў 1905 годзе. Ленін пісаў:</br> {{gap|2.5em}}„Тры асноўныя палажэньні заўжды абараняліся рускімі соцыял-дэмократамі ад самага пачатку ўзьнікненьня іх партыі аж да цяперашняга часу (1906 год — К. К.). ''Першае'' — аграрны пераварот няўхільна складзе частку дэмократычнага перавароту ў Расіі. Пазбаўленьне вёскі ад прыгоньніцка-кабальных адносін будзе зьместам гэтага перавароту. ''Другое'' — прадстаячы пераварот па свайму грамадзка-экономічнаму значэньню будзе буржуазна-дэмократычным пераваротам; ён не паслабіць, а ўзмоцніць разьвіцьцё капіталізму і капіталістычных клясавых супярэчнасьцяў. ''Трэцяе'' — соцыял-дэмократыя мае ўсе падставы самым рашучым спосабам падтрымліваць гэты пераварот, намячаючы пры гэтым тыя ці іншыя бліжэйшыя задачы, але ня зьвязваючы сабе рукі і не адмаўляючыся ніколі ад падтрымкі нават „Чорнага перадзелу“<ref>Ленін У. І., т. IX, выд. 2, стар. 56.</ref>. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.).</br> {{gap|2.5em}}Выходзячы з гэтых палажэньняў, трэба было перагледзець конкрэтныя патрабаваньні, прыняўшы пад увагу характар і велічыню сялянскіх рухаў. І Ленін ужо ў лісьце да III зьезду „О нашей аграрной программе“ прапанаваў унесьці ў програму пункт, які паказваў-бы, што соцыял-дэмократыя будзе падтрымліваць сялянства ва ўсіх яго рэволюцыйна-дэмократычных „пачынаньнях“ аж да адабраньня зямель у памешчыкаў, але пры гэтым адстойваючы самастойныя інтарэсы і самастойную організацыю сельскага пролетарыяту. З гэтай прычыны Ленін рэкомэндаваў пытаньне аб адрэзках вынесьці з програмы ў комэнтарыі, а задачы сялянскіх камітэтаў пашырыць.</br> {{gap|2.5em}}„Заклікаць сялянства і вясковы пролетарыят да ўсякіх політычных дэмонстрацый колектыўнага адмаўленьня ад выплаты падацей і падаткаў, ад выкананьня вайсковай павіннасьці і пастаноў і загадаў ураду і яго агентаў“<ref>Мороховец Е. А. — Крестьян. движение и соц. демокр. ГИЗ, 1926 г.</ref>.</br> {{gap|2.5em}}Ленін сялянскаму руху надаваў вялікае значэньне. Дзякуючы гэтаму, сялянства мела конкрэтнае кіраўніцтва з боку пролетарыяту і прытым не забывалася, што сялянства ўжо неаднародная маса, што інтарэсы сельска-гаспадарчага пролетарыяту кордынальна адрозьніваюцца ад інтарэсаў сялянства наогул. У лютым 1906 году Ленін выступіў з проектам аграрнай програмы. У гэтай програме Ленін настойваў на конфіскацыі ўсіх царкоўных, манастырскіх, удзельных, {{перанос пачатак|дзяр|жаўных}}<noinclude></noinclude> 4x938qmf8hlqrbe3k5zhtst74clltl7 104 124668 289218 2026-06-09T11:32:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|дзяр|жаўных}}, габінетных і панскіх зямель. Гэтае пытаньне нацыяналізацыі Ленін цесна зьвязваў з пытаньнем аб заваёве ўлады і з пытаньнем аб дыктатуры пролетарыяту і сялянства Ленін пісаў:</br> {{gap|2.5em}}„Мы павінны проста і дакладна сказаць...» 289218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|дзяр|жаўных}}, габінетных і панскіх зямель. Гэтае пытаньне нацыяналізацыі Ленін цесна зьвязваў з пытаньнем аб заваёве ўлады і з пытаньнем аб дыктатуры пролетарыяту і сялянства Ленін пісаў:</br> {{gap|2.5em}}„Мы павінны проста і дакладна сказаць селяніну, калі ты хочаш давесьці аграрную революцыю да канца, дык ты павінен таксама давесьці політычную рэволюцыю да канца; без давядзеньня да канца політычнай рэволюцыі ня будзе зусім ці ня будзе колькі-небудзь трывалай аграрнай рэволюцыі. Бяз поўнага дэмократычнага перавароту, бяз выбару чыноўнікаў народам у нас будуць ці аграрныя бунты, ці кадэцкія аграрныя рэформы“<ref>Ленін У. І., т. IX, стар. 151.</ref>.</br> {{gap|2.5em}}Як вядома, „на об‘единительном с‘езде“ Маслаў выступіў з меншавіцкай програмай муніцыпалізацыі, супроць якой рэзка паўстаў Ленін.</br> {{gap|2.5em}}„Яно (правае крыло — меншавікі) не формулюе ў програме яснага рэволюцыйнага шляху для пропаганды і агітацыі ў народзе („захоп“ зямель рэволюцыйнымі сялянскімі камітэтамі ''аж да'' Ўсенароднага ўстаноўчага сходу), яно баіцца выразіць у програме сялянскай рэволюцыі ідэю захопу ўлады рэволюцыйным сялянствам. Яно, насуперак свайму абяцаньню, не даводзіць якраз да „лёгічнага“ канца буржуазна-дэмократычнага перавароту ў земляробстве, бо гэткім лёгічным (і экономічным) канцом пры капіталізьме зьяўляецца толькі нацыяналізацыя зямлі, як зьнішчэньне абсолютнай рэнты“ (падкрэсьлена Леніным — К. К.)<ref>Ленін У. І., т. IX, стар. 223.</ref>.</br> {{gap|2.5em}}Як вядома, на гэтым зьезьдзе была прынята компромісная програма. Мы гэта адзначаем для таго, каб падкрэсьліць, што толькі бальшавікі, на чале з Леніным, разумелі ўсю важнасьць аграрнага пытаньня і правільна яго вырашылі, прапанавалі ставіць і шырока разьвіваць работу і агітацыю сярод сялянства.</br> {{gap|2.5em}}Калі пачалася рэволюцыя, дык яшчэ да III зьезду ЦК (прымірэнчаскі) з прычыны 9 студзеня быў выпушчаны лісток „Крестьяне к вам наше слово“, які разышоўся ў вялікай колькасьці экзэмпляраў. Сама рэволюцыя прымушала меншавікоў быць больш левымі. Лісток заклікае падтрымаць рабочых гораду і падае цэлы рад конкрэтных спосабаў, як гэта зрабіць. Бальшавіцкі ЦК, абраны на III зьезьдзе, ідзе далей. У № 16 ЦО быў зьмешчаны кіраўнічы артыкул Леніна „Отношение социал-демократии к крестьянскому движению“, дзе падкрэсьліваецца, што зараз цэнтар цяжкасьці пытаньня ляжыць у стварэньні зьвязаных з соцыял-дэмократычнымі організацыямі рэволюцыйных сялянскіх камітэтаў, як органаў сялянскага паўстаньня, пры дапамозе якіх сялянства праводзіла рэволюцыйную ломку старога парадку. Мы за тое, каб у мэтах паўстаньня соцыял-дэмократыя падштурхвала ўсю рэволюцыйную дэмократыю, дапамагала ёй організавацца.</br> {{gap|2.5em}}„Мы — за паўстаньне сялянства. Мы, бязумоўна, супроць зьмяшэньня і зьліцьця рознародных клясавых элемэнтаў і рознародных партый. Мы за тое, каб у мэтах паўстаньня соцыял-дэмократыя падштурхвала ''ўсю'' рэволюцыйную демократыю, дапамагала ''ўсёй'' ёй організавацца, ''ішла поплеч'' з ёю, але ня зьліваючыся з ёю на барыкады ў гарадох, супроць памешчыкаў і поліцыі — у вёсках…“<ref>Ленін У. І., т. VIII, выд. 2, стар. 188.</ref>. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.).</br> {{gap|2.5em}}Так пісаў Ленін, і далей ідзе сыстэматычнае разгортваньне таго-ж лёзунгу ў адозьве, выпушчанай ЦК у верасьні 1905 году да рабочых і сялян. Адозва гэтая была выдана з прычыны апублікаваньня {{перанос пачатак|пала|жэньня}}<noinclude></noinclude> ighq1ysu16fd8t708w0fn08g2q05p0m