Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 104 98457 289291 234074 2026-06-10T16:50:37Z Gleb Leo 2440 289291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nejurist" /></noinclude> {{Цэнтар|[[File:Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935). Ігнат Грынявіцкі.jpg|200px|center]]}} {{Цэнтар|'''{{smaller|Ігнат Грынявіцкі.}}'''}}<noinclude></noinclude> leq1lnruswlayb65az1kdhmqbafjulz 104 98459 289292 234007 2026-06-10T16:59:08Z Gleb Leo 2440 289292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nejurist" /></noinclude>блізка зналі і больш праўдзіва назвалі яго прозьвішча. На гэтай падставе ўважаем, што прозьвішча нашага барацьбіта-вызваленца трэба пісаць — Грынявіцкі. {{Водступ|2|em}}Весткі аб асобе і жыцьці Ігната Грынявіцкага падае др. [[Аўтар:Тамаш Грыб|Т. Грыб]] у „[[Iskry Skaryny (1931)|Iskrach Skaryny]]“<ref>„[[Iskry Skaryny (1931)|Iskry Skaryny]]“ 1934 [[Iskry Skaryny (1931)/3|Nr. 3]], Прага, бач. 33—35</ref>, не паказываючы сусім — на вялікі жаль — тэй крыніцы, — з якой ён іх чэрпае, а якія і мы тут, сёе-тое дадаўшы, паўтараем паводле яго і на ягоную адказнасьць. {{Водступ|2|em}}— Ігнат Грынявіцкі радзіўся ў 1856 г. у Меншчыне {{Абмылка|у|ў}} каталіцкай сям’і, дзе яго бацька Яхім меў невялічкую гаспадарку у вёсцы. У 60-гадох бацька Ігната з усім сямействам, якое складалася з адзінаццацёх душ, пераехаў у Горадзеншчыну, у Бельскі павет, дзе таксама займаўся гаспадаркай на вёсцы — меў невялікі фальварак. Ігнат вучыўся сьпярша ў Беластоцкай павятовай школе, якую скончыў у 1868 г. Пасьля паступіў у Беластоцкую рэальную гімназію, якую скончыў у 1875 г. і паступіў у Тэхнолёгічны Інстытут у Пецярбурзе. {{Водступ|2|em}}Тут ён прыймае чынны ўдзел у студэнскім жыцьці, а ў 1879 г. засноўвае гурток, які ставіць сабе за мэту ісьці вызваляць народ пры помачы баявых арганізацыяў. Сам едзе на вёску, ідзе ў народ, у сялянскія гушчы, абходзіць вёскі і мястэчкі Беларусі, дзе сярод мясцовай інтэлігенцыі {{Абмылка|шукуе|шукае}} сабе прыхільнікаў і аднадумцаў. Увосені таго-ж 1879 г. вяртаецца ўзноў у Пецярбург, дзе выдатна працуе ў радох расейскіх народавольцаў, якія імкнуліся да скасаваньня царызму і перабудовы Расеі на асновах моднай тады, як ведаем, фэдэрацыі. {{Водступ|2|em}}Найбольш праславіўся наш Ігнат забойствам тагочаснага цара [[Аўтар:Аляксандр II Раманаў|Александра II]] ў 1881 г. I.III. Бомбай, якой быў забіты цар, сьмяротна быў ранены і сам Ігнат і ў той-жа дзень у ночы, не распазнаны хто ён, памёр ад ран, маючы гадоў 25. {{Водступ|2|em}}Ігнат Грынявіцкі быў ціхага і спакойнага характару, скромны, дабрадушны, працавіты, вытрывалы, чулы на чужое гора; адначасна маўклівы і замкнуты ў сабе; быў ён чалавек чыну; ідэалам яго было служэньне народу, служэньне ня словам, а дзелам; называў сябе Ігнат Літвіном. —<noinclude></noinclude> jtt37ekuky48qya9ku5lmkv6c0s351o 104 98460 289299 234008 2026-06-10T20:35:11Z Gleb Leo 2440 289299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nejurist" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Гэтулькі даведваемся аб біографіі Грынявіцкага ў апісаньні др. Т. Грыба. Ужо з гэтых, хоць даволі скупых, вестак можам зрабіць некаторыя, патрэбныя нам вывады. {{Водступ|2|em}}Прадусім мусім сьцьвердзіць, што Грынявіцкі сапраўды быў годным спадкабернікам беларуска-вызвольных ідэяў, пакінутых Каліноўскім. Для гэных ідэяў ён працаваў, разьвіваў іх далей, тасуючыся да варункаў свайго часу. Сапраўды, унікаючы ў працу Грынявіцкага, спатыкаем шмат у яго падобнага, а крыху і рознага, з Каліноўскім. {{Водступ|2|em}}Грынявіцкі, як аб гэтым можна судзіць з яго біографіі, паходзіў так-жа, як і Каліноўскі, з беларускай абяднелай шляхты. Аб гэтым гавора яго прозьвішча, а так-жа фальварак ягонага бацькі у Горадзеншчыне. Такім чынам Ігнат наш так-жа вышаў з тэй беларускай грамадзкай клясы, якая яшчэ не цалком сполёнізавалася, якая будучы сама вольнай ад паншчыны, была найбліжэй да народу і якая яшчэ перахоўвала ў сабе традыцыі аб мінуўшчыне беларускага народу ў складзе аднаго суцэльнага палітычнага цела — Вялікага Княства Літоўскага. Вось чаму Грынявіцкі, як і Каліноўскі, будучы беларусам і працуючы для Беларусі, цалком ня знаючы літоўскай мовы, зваў сябе Літвіном. {{Водступ|2|em}}Каліноўскі першы падняў сьцяг барацьбы за волю беларускага народу, а Грынявіцкі яго панёс далей, кладучы сваё за народ жыцьцё, як і яго папярэднік. Думаецца нам, што Грынявіцкі многа чуў і ведаў аб Каліноўскім. Трэба ведаць, што калі слаўны наш Кастусь паміраў на шыбеніцы — Ігнат меў ужо 8 гадоў і мусіў ня мала чуць аб Каліноўскім, імя якога было шырока ведама па ўсей Горадзеншчыне. А ўзноў, калі Ігнат ужо быў барацьбітом у радох народавольцаў у Пецярбурзе, ад сьмерці Кастуся было гадоў толькі 15. Памяць яшчэ аб ім у народзе была сьвежай і Грынявіцкі, дапаўняючы свае дзіцячыя аб Кастусю ўспаміны, меў чым карыстацца і мог такім чынам здабыць аб ім поўнае паняцьце. Надта магчыма, што сьмерць Каліноўскага і яго праца была адной з галоўных прычын, якая фармавала палітычныя пагляды Грынявіцкага і якая папіхала яго на рашучую барацьбу за народ. {{Водступ|2|em}}Шмат, як бачым, было супольнага між Каліноўскім і Грынявіцкім, але было ўжо ў гэтага апошняга і нешта цалком новае, асобнае. Абодва яны ідуць за волю беларускага народу, бязумоўна ўспамінаючы слаўную нашу {{перанос-пачатак|п=мінуў|к=шчыну}}<noinclude></noinclude> 0civxai2j6cixxqj2cejbg3uht6ifhy 104 98461 289300 234009 2026-06-10T20:37:42Z Gleb Leo 2440 289300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Nejurist" /></noinclude>{{перанос-канец|п=мінуў|к=шчыну}} падчас Вялікага Княства Літоўскага — дзеля-ж гэтага на’т завуць сябе Літоўцамі, — але ідуць яны да гэтага рознымі {{Абмылка|дарогрмі|дарогамі}}: — Каліноўскі апіраецца аб Польшч, а Грынявіцкі — калі ўжо на Польшч ня было ніякай надзеі, — на Расею, у якой адбываўся вялікі рэвалюцыйна-народніцкі вызвольны рух, імкнучыся да перабудовы яе на падставах вольнай фэдэрацыі народаў. {{Водступ|2|em}}І сапраўды, расейскія народавольцы імкнуліся да стварэньня з Расеі вольнай фэдэрацыі вольных народаў, бо-ж дзеля гэтага ў радох сваіх мелі арганізацыі, часта больш-менш аўтаномныя, народавольцаў украінскіх, а так-жа і беларускіх. Найлепшым гэтага доказам зьяўляецца часопісь „Гоман“, якую выдавала група беларускіх народавольцаў, да якіх — як гэта відаць з апошняга артыкулу № 2 „Гоману“ — да сваей сьмерці належыў і Грынявіцкі. „Гоман“ вышаў на трэцім-чацьвертым годзе па сьмерці яго. Ігнат наш такім чынам быў неразарвальным злучвом вызвольнай беларускай традыцыі між Каліноўскім і ягонай «Mużyckaj Praudaj» і між «Гоманам», які становіць новы, далейшы этап у разьвіцьці беларускай вызвольнай барацьбы і думкі. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=1px}}<noinclude></noinclude> l84zbgx8v5rpiuv8f63k4a5d3ibjk06 0 109611 289288 257318 2026-06-10T15:35:52Z Gleb Leo 2440 Замена старонкі на '{{загаловак | назва = 19. б, варіантъ | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/18|18. Мужикъ, медвѣдь и лиса]] | наступны = Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Ж...' 289288 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 19. б, варіантъ | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/18|18. Мужикъ, медвѣдь и лиса]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/20|20. Лисичка католичка]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="47" to="49" fromsection="19" tosection="19" /> {{Выроўніваньне-канец}} 0mdanavp39h6c4t4alb3ru6l4op1pbs 0 109612 289290 257320 2026-06-10T15:37:22Z Gleb Leo 2440 289290 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 20. Лисичка католичка | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/19|19. б, варіантъ]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/21|21. Лисичка сестричка]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="49" to="49" fromsection="20" tosection="20" /> {{Выроўніваньне-канец}} a81vaq858ai9nkdgg1tkj7s6hc4ae73 0 109613 289317 257321 2026-06-11T09:58:32Z Gleb Leo 2440 Замена старонкі на '{{загаловак | назва = 21. Лисичка сестричка | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/20|20. Лисичка католичка]] | наступны = Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912...' 289317 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 21. Лисичка сестричка | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/20|20. Лисичка католичка]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/22|22. б, варіантъ]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="49" to="53" fromsection="21" tosection="21" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} jxvm8ksp4esl0lsn7apz6bkfg7i37ee 0 109614 289318 257322 2026-06-11T09:59:19Z Gleb Leo 2440 289318 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 22. б, варіантъ | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/21|21. Лисичка сестричка]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Животный эпосъ/23|23. в, варіантъ]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="53" to="53" fromsection="22" tosection="22" /> {{Выроўніваньне-канец}} t2r4qfnq9ydtp7lye1y5v178jn9a8o3 104 115170 289285 269922 2026-06-10T13:18:05Z Taravyvan Adijene 164 /* Вычытка */ пераклад 289285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taravyvan Adijene" /><div style="margin-left:1em"></noinclude>{{водступ|-1|em}}'''Адз'''''ы'''''чваць,-з'''''ы'''''чыць''' ''каму што'' — отсоветывать,-вать.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адк'''''а'''''з''' ''м''. — 1) ответ; 2) завещание.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адк'''''а'''''зваць,-з'''''а'''''ць''' ''што'' — 1) отвечать,-тить; 2) завещевать,-щать.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адк'''''а'''''знасьць''' ''ж''. — ответственность.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адк'''''а'''''зны''' — ответственный.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адк'''''а'''''лваць,-л'''''о'''''ць''' ''што'' — отка­лывать,-лоть.</br> {{водступ|-1|em}}'''Аддкар'''''а'''''скацца''' ''ад чаго'' — откарабкаться, отцепиться.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адк'''''а'''''рхвацца,-хн'''''у'''''цца''' — отхаркиваться,-хнуться.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкас'''''а'''''ны''' — отвороченный.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкас'''''а'''''цца,-сн'''''у'''''цца''' ''ад каго'' — отвязываться,-заться. (''Адкасьнецеся вы са сваімі сватамі''. Ц. Гар. С. Ц. 113 стр).</br> {{водступ|-1|em}}'''Адк'''''а'''''сваць,-с'''''а'''''ць''' ''што'' — отворачивать,-ротить (''полы, рукава'').</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкас'''''і'''''ць''' ''што'' — откосить.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адквіт'''''а'''''ньне''' ''н''. — отцветание.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адквіт'''''а'''''ць,-в'''''і'''''сьці''' — отцветать,-весть.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкв'''''і'''''тваньне''' ''н''. — отплата.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкв'''''і'''''тваць,-т'''''а'''''ць''' ''што'' — отплачивать,-латить (''долг'').</br> {{водступ|-1|em}}'''Адк'''''і'''''дак''' ''м''. — отбросок.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкід'''''а'''''ньне''' ''н''. — отбрасывание.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкід'''''а'''''цца,-к'''''і'''''нуцца''' ''ад чаго'' — отставать, отказываться,-заться. (''Хлопец адкінуўся ад дзяўчыны''. Нк).</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкід'''''а'''''ць,-к'''''і'''''нуць''' ''што'' — отбрасывать, отбросить; отвергать,-гнуть.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкл'''''а'''''д''' ''м''. — отложение. НТ{{Драбнейшы шрыфт|{{Драбнейшы шрыфт|3}}}}.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адклад'''''а'''''ньне''' ''н''. — откладывание, отсрочка.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адклад'''''а'''''цца''' — быть откладываемым.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адклад'''''а'''''ць,-кл'''''а'''''сьці''' ''што'' — откладывать, отложить.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкл'''''а'''''дка''' ''ж''. — отсрочка.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкл'''''у'''''паны''' — отколупанный.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкл'''''у'''''пваць,-п'''''а'''''ць''' ''што'' — отколупывать,-пить.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адк'''''о'''''шваць,-кас'''''і'''''ць''' ''што'' — откашивать, откосить.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкп'''''і'''''ць''' — ответить колкостью, отомстить. (''ср''. '''адакп'''''і'''''ць''').</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкп'''''і'''''цца''' — отшутиться.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкраск'''''о'''''ваны''' — отмеченный крестиком.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкраскав'''''а'''''ць''' ''што'' — отметить крестиком.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкр'''''у'''''чваць,-круц'''''і'''''ць''' ''што'' — отвертывать,-теть.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкр'''''ы'''''шаны''' — отломленный.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкрьш'''''ы'''''цца''' — отломиться.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкрьш'''''ы'''''ць''' ''што'' — отломить.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адк'''''у'''''ль''' — откуда, отколе.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкупл'''''я'''''цца,-п'''''і'''''цца''' — откупаться,-питься.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адкупл'''''я'''''ць,-п'''''і'''''ць''' ''што'' — откупать,-пить.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адк'''''у'''''пнік''' ''м''. — откупщик.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адк'''''у'''''пны''' — откупной.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адл'''''е'''''га''' ''ж''. — ''см''. '''адл'''''і'''''га.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адл'''''е'''''гла''' — в отдалении.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адл'''''е'''''гласьць''' ''ж''. — отдаление, расстояние. НТ{{Драбнейшы шрыфт|{{Драбнейшы шрыфт|1}}}}.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адл'''''е'''''глы''' — отдаленный.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адл'''''ё'''''т''' ''м''. — отлёт.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адл'''''ё'''''тны''' — отлётный.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адл'''''і'''''га''' ''ж''. — 1) оттепель НТ{{Драбнейшы шрыфт|{{Драбнейшы шрыфт|3}}}}; 2) облегчение.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адл'''''і'''''глівы''' — 1) отходчивый (''нораў''); 2) оттепельный.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адлікав'''''а'''''ць''' — отторжествовать.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адлінав'''''а'''''ць''' ''што'' — отчертить, провести линию.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адл'''''і'''''пак''' ''м''. — отлепок.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адліп'''''а'''''ць,-л'''''і'''''пнуць''' — отлипаться,-лепиться.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адл'''''і'''''плы''' — отлепившийся.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адлітав'''''а'''''ць''' ''што'' — отлить из металла (''звон'').</br> {{водступ|-1|em}}'''Адлітав'''''а'''''цца''' — 1) быть отлитым; 2) отпаяться.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адл'''''і'''''чаны''' — отсчитанный.</br> {{водступ|-1|em}}'''Адл'''''і'''''чваньне''' ''н''. — отсчитывание.</br><noinclude></noinclude> fxgyf2fagl6tw13n3sgswjw9zl7il88 104 124648 289289 289161 2026-06-10T15:36:18Z Gleb Leo 2440 289289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="18"/>{{перанос-канец|п=му|к=жикъ}}! ци ня видзѣвъ ты вовковъ — мядзьвѣдзевъ — паны ѣхали, паталиси?... — Нѣ, ня видзѣвъ! — А што-шъ гэто у цябе на возу ляжиць? — Колода на лучину! — Коли-бъ гэто была колода на лучину, дыкъ яна-бъ была завертой заверчена! Ды сама и побѣгла. Мядзьвѣдзь кажець мужику: завярци мяне завертой! Мужикъ яго и завярцѣвъ, ды такъ, што мядзьвѣдзю неякъ и дыхацъ! Тоды лисица узновъ бяжиць: мужикъ, мужикъ! ци ня видзѣвъ вовковъ — мядзьвѣдзевъ — паны ѣхали, паталиси?... Мужикъ кажець: нѣ, ня видзѣвъ! — А што гэто у цябе на возу ляжиць? — Колода на лучину, кажець мужикъ. — Кабъ гэто была колода на лучину, дыкъ бы ў ёй топоръ бывъ ущемленъ! Ды сама и побѣгла у лѣсъ. Тоды мядзьвѣдзь кажець мужику: ущами ў мяне топоръ! Мужикъ узявъ топоръ, ды сы ўсяго размаху и ущамивъ яго у мядзьвѣдзя, и засѣкъ! Тоды лисица прибѣгла и кажець: ну, цяперъ-жа дай мнѣ госцинца, я цябе отъ мядзьвѣдзя отретовала! — Добро, кажець мужикъ: дамъ госцинца! Подожджи тутъ трошку! Пошовъ у дворъ, узявъ два собаки — шарка и бѣлка — посадзивъ ихъ у лубку, прикрывъ дзярушкой и поносъ. Донесъ до лисицы: на табѣ курей! Лисица кажець: давай! Пущай по днэй: я половлю! Тоды мужикъ открывъ дзярушку, собаки выскочили изъ лубки, ды за лисой. Яна ўцекаць, ды ў пору. Прибѣгла и хакаець— заморилася! Тоды яна стала пытаць: вы, вочи, што дзѣлыли, якъ я отъ собакъ уцекала? — Глядзѣли! — А вы, вуши? — Мы слухали! — А вы, ноги, што дзѣлыли? — Бѣгли! —А ты, хвосцища-дурнища, што дзѣлавъ? — А я ўсе то за пень, то за колоду цапався, кабъ скорѣй лису собаки уловили. — Ахъ, ты плутъ! я-шъ цябе за гэто отдамъ собакамъ! Вытыркнула хвостъ изъ норы ды кажець: шарко, бѣлко, — на̀це хвостъ! А собаки цапъ за хвостъ, ды лису и выцягли зъ норы. {{Водступ|2|em}}''С. Лугиновичи, сѣнн. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ островен. вол. сказка начинается такъ: ѣдзець мужикъ у дровы, съ тыпоромъ и вярёвкый. Сустрѣкаець енъ медзьвѣдзя, Медзьвѣдзь етый бѣхъ хыватца отъ лисицы. — Вотъ и кажець енъ мужику: схывай, мужикъ, мяне отъ лисицы! — Ды некуды мнѣ, кажець мужикъ, —Ну, я лягу ны твоѐ сани, а якъ прибягиць лисица и будзець пытаць, што ты вязешъ, дыкъ скажи — колоду. Вотъ и бягиць лисица и&nbsp;т.&nbsp;д. Въ этомъ изложеніи, не понятно, за что лисица требовала гостинца. Ср. Афан. I, 27, XI, 28.}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Считаемъ нужнымъ привести слѣдующій варіантъ, записанный въ ''с. Озсранахъ, рогачевск. у.''}} <section end="18"/> <section begin="19"/>{{Водступ|2|em}}б, Жиў суби дзидъ изъ бабой. И була у ихъ удна́ рада. Дзидъ кажа баби: худзѐмъ, баба, купаць (копать) лядо! А баба кажа: я няздурова, у мяне булицъ гулува! Дзидъ узе́ў да и пушоў удзинъ, и дуво́й купаць лядо. Трошки пукупо́ў — идзе мядзьвидзь и пытаетца: «дзидъ, шту ты дзилаешъ?» — Лядо купаю. — «А што ты будзешъ сіяць?» — Просо. — «Дувай, дзидъ, съ тубой купаць!» — Дувай! Дзидъ люгъ (легъ) пудъ кусцикъ, а мядзьвидзь и дувай купаць лядо. Ускупоу мядзьвидзь лядо. Дзидъ устоу, пусіяў просо. И пурусло просо хурошое. Пріихуў уже дзидъ жаць просо. Идзець мядзьвидзь: «будумъ, дзидъ, дзялиць просо!» — А будумъ, мишка! Што жъ ты саби, мишка, вузьмешъ? Мишка яму и кажа: «вузьму саби кумли, а таби, дзидъ, вяршки.» Дзидъ намулуциў каши, а мядзьвидзь навуриў курэньня и пузвавъ къ саби дзида: «дзидъ, худзи пуспыто́й муйго́ курэньня!» Дзидъ пришоу и пулядзиу на яго курэньня: эй, мишка, твуѐ курэньня няхурошое. Худзи ку мни, пуспытой муѐ каши! Мишка пришоў и {{перанос-пачатак|п=пус|к=пытоў}} <section end="19"/><noinclude></noinclude> n5weg3voxld6io4vx59ef6vulsqg7g6 104 124675 289287 289226 2026-06-10T15:34:50Z Gleb Leo 2440 289287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="19"/>шту вы бачили?» — А мы лядзили, кобъ хутчій уцекци у нора. — А вы, вушки, шту чули?» — А мы слухали, ци дале́ко субаки усталися, кобъ хутчій у нора уцекци. — «А вы, нужки, шту дзилали?» — А мы вельми хутко бигли, кобъ уцекци у нора. — «Ну а ты хвусцища-дурнища, шту ты дзилаў?» — А я ту за пень, ту за кулоду, кобъ скурэй субаки пурвали. — «Ну, хвусцища, утдамъ жа субакамъ. Субаки, надя хвустъ!» И ўзяла, и высудзила (высадила) зъ нора. Субаки узе́ли за хвустъ, задушили, и поцягли икъ самому дзиду и лисицу. Дзидъ усклоў лисицу на кулюсы и пувюзъ душу. Кули пріихувъ думоў, ту крикнуў: эй, баба, выйдзи сюды! Пулядзитку, вязу лисицу. Пушію таби цюплыя чарувики! Баба узяла, дзида пудулувала три разы. Узёли и облупили лисицу; шкурку пувисили сушиць, а ме́со выкинули за плутъ. «Ну, баба, дувай жа лупиць мядзьвидзя!» Узе́ли, облупили мядзьвидзя, шкуру утдали у выдзялку, а мё́со пурубили и на ’бидъ навурили. Пузвали и мяне туды, и я пуспро́бувавъ мядзьвидчаго ме́са, шту вельми смашно. Я принюсъ цылую кварту гурэлки. Выпили мы ды й рузыйшлися. {{Водступ|2|em}}{{smaller|Крестьян. Антонъ, 65 лѣтъ, неграмотный, слыветъ знахаремъ. Говоръ медленный, по слогамъ, при полузакрытомъ ртѣ. Записано мною.}} <section end="19"/> <section begin="20"/>{{ц|'''20. Лиса — католичка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Ишла сабѣ лисица, знайшла говядзину поджараную и жалѣзо наведзеное. Догадалась яна, што гэто яе хочуць зловиць, и не потрогала мяса. И пошла дальше. Сустрачаець яна мядзьвѣдзя. «Кумокъ-голубокъ, ци снѣдавъ ты сягоньни?» — Нѣ, кумка-голубка, кажець мядзьвѣдзь: ня злучилось! — «Ну, ходзи-жъ, я цябе завяду у водно мѣсто, — славное сняданьня будзець! Сама бъ зьѣла, ды сягоньни серада, мнѣ няльзя ѣець: я католичка» — Спасибо, кумка-голубка, ходземъ! Вотъ лисица и подвяла мядзьвѣдзя къ тэй говядзини. Якъ тольки е́нъ сунувся къ е́й, такъ яго жалѣзо й обхвацило и подняло угору. Лисица тоды узяла говядзину и ѣедь. А мядзьвѣдзь и кажець: кумка-голубка, табѣ жъ серада! — «Э, кумокъ-голубокъ, нехай той серадзиць, хто ўгору глядзиць!» {{Водступ|2|em}}''С. Ульяновичи, сѣни, у. Запис. С. М. Космачевская.'' <section end="20"/> <section begin="21"/>{{ц|'''21. Лисичка-сестричка, заяцъ, вовкъ и медвѣдь.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Живъ дзѣдъ ды баба. У дзѣда бывъ пятушокъ, а у бабы курка-рабушка. Пошли яны на шуметничакъ. Пятушокъ дзѣдовъ копався, копався на шуметничку, и выкопавъ бобинку. Курка бабина копалася, копалася и выкопала горошинку. Понясли яны гето добро у дворъ. Пятушокъ свою бобинку отдавъ дзѣду, а курычка свою горошинку— баби. Баба кажець дзѣду: посѣемъ гетыя зерни! А дзѣдъ кажець: нѣ, баба: треба ихъ змолоць, и спечь къ святу пирожокъ. Ну, и спякли яны пирожокъ. Баба положила яго на вокно, капъ енъ простыгъ, а унучцы кажець: пилнуй, сучка-унучка! Пирожокъ лежавъ, лежавъ на вокнѣ, ды скокъ на столъ! — Пилнуй, сучка-унучка! А ёнъ, полежавши, скокъ на лавку! — Пилнуй, сучка-унучка! Скокъ на зямлю! — Пилнуй, <section end="21"/><noinclude></noinclude> p1vyokxmtzj886rph9r1904pgs4szpv 104 124712 289282 2026-06-10T12:23:35Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «капіталізму ў сельскай гаспадарцы пасьля рэволюцыі 1905 году яшчэ больш паглыбіла барацьбу між „амэрыканскім“ і „прускім“ шляхам разьвіцьця. Сялянства ўцэлым выступала супроць пана, але інтарэсы яго далёка ня былі аднолькавыя. Вясковая буржуазія на...» 289282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>капіталізму ў сельскай гаспадарцы пасьля рэволюцыі 1905 году яшчэ больш паглыбіла барацьбу між „амэрыканскім“ і „прускім“ шляхам разьвіцьця. Сялянства ўцэлым выступала супроць пана, але інтарэсы яго далёка ня былі аднолькавыя. Вясковая буржуазія на падставе сталыпінскіх законаў атрымала прывілеі, якімі ўрад хацеў купіць кулака і зрабіць яго саюзьнікам абшарніка на сяле. Затое бядняцка-серадняцкая частка вёскі пад уплывам тых-жа законаў хутка пролетарызавалася — яе рабаваў і кулак, які сам ужо зрабіўся панам, яе прыцясьняў усякага роду перажыткамі прыгоньніцтва і стары абшарнік. Гэтая маса распачала адчыненую барацьбу з сваімі ворагамі — кулаком, які рабаваў вясковую грамаду, і старымі эксплёататарамі.</br> {{gap|2.5em}}Рэакцыйная сталыпіншчына паслужыла для сялянскіх мас добраю навукаю і трэба сказаць, што бядняцка-серадняцкія масы вельмі добра яе ўсвоілі. Супярэчнасьці, якія паказаны намі вышэй, і прывялі да зруйнаваньня маёнткаў у часе мобілізацыі 1914 году.</br> {{gap|2.5em}}Якія-ж пласты прымалі ўдзел у гэтым руху супроць абшарнікаў? На нашу думку прымала ўдзел амаль уся вёска. Але, бязумоўна, самай дзейнай сілай зьяўлялася эксплёатаваная зруйнаваная найбольш прыгнечаная бядняцка-серадняцкая частка сяла. Высьветліць маемасны стан прымаўшых удзел у аграрным руху цяжка, бо ў протоколах сьледства паказана толькі надзельная зямля. Возьмем процэс 11 чалавек вёскі Вулькі і Бродніцы, якія білі прыстава, i справа скончылася крывавай разьвязкай. Падсудныя мелі наступную колькасьць надзельнай зямлі: {|style="margin:auto; font-size:83%;" |rowspan="2"; style="vertical-align:top;" |¹/₂₂{{gap|0.5em}}</br>¹/₁₂</br>¹/₄</br>¹/₃</br>1 |rowspan="2"; style="vertical-align:top;" |надзелу{{gap|0.5em}}</br>{{gap|1.5em}}„</br>{{gap|1.5em}}„</br>{{gap|1.5em}}„</br>{{gap|1.5em}}„ |rowspan="2"; style="vertical-align:top;"|—{{gap|0.5em}}1{{gap|0.5em}}</br>—{{gap|0.5em}}1</br>—{{gap|0.5em}}4</br>—{{gap|0.5em}}3</br>—{{gap|0.5em}}1{{gap|0.5em}} |rowspan="2"; style="vertical-align:top;"|чалавек{{gap|1.5em}}</br>{{gap|1.5em}}„</br>{{gap|1.5em}}„</br>{{gap|1.5em}}„</br>{{gap|1.5em}}„ |colspan="4"; |{{gap|2em}}А вось падсудныя з вёскі Каліты</br>Ігуменскага павету. |- |{{gap|5em}}¹/₈{{gap|0em}}</br>{{gap|4.5em}}1</br>{{gap|4.5em}}1¹/₂</br>{{gap|4.5em}}2</br>{{gap|4.5em}}4</br>{{gap|4.5em}}5¹/₂</br>{{gap|4.5em}}6</br>{{gap|4em}}12 |дзес.</br>{{gap|1em}}„</br>{{gap|1em}}„</br>{{gap|1em}}„</br>{{gap|1em}}„</br>{{gap|1em}}„</br>{{gap|1em}}„</br>{{gap|1em}}„ |1{{gap|0.5em}}</br>2</br>4</br>2</br>1</br>1</br>5</br>1 |чал.{{gap|3.5em}}</br>{{gap|0.5em}}„</br>{{gap|0.5em}}„</br>{{gap|0.5em}}„</br>{{gap|0.5em}}„</br>{{gap|0.5em}}„</br>{{gap|0.5em}}„</br>{{gap|0.5em}}„</br> |} {{gap|2.5em}}Такім чынам, у аграрным руху супроць абшарнікаў прымаў удзел і той, хто меў толькі сядзібу — вясковы пастух, і бедната, і серадняк. Сустракаюцца і такія, якія маглі ўнесьці па 600 руб., каб выпусьцілі іх на парукі. У агульнай-жа масе — гэта ўсё бедната, якую асабліва прыгняталі лятыфундыі.</br> {{gap|2.5em}}Усе гэтыя факты сьведчаць аб тым, што клясавая барацьба на Беларусі між юнкерам і сялянствам абвастралася, што аграрная рэволюцыя хутка нарастала. Падзеі жніўня 1914 году ўскрылі, наколькі была накалена глеба, наколькі абвастрыліся супярэчнасьці між памешчыкамі і сялянствам.</br> {|style="margin:auto; border-style: solid; border-width: 1px 0px 0px 0; width:70px;" | |}<noinclude></noinclude> stmvvio8gttrkhzdy2hu8fbvybukd1w 104 124713 289283 2026-06-10T12:26:40Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 289283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{x-larger|КЛЯСАВАЯ БАРАЦЬБА ВАКОЛ СТАЛЫПІНСКІХ ХУТАРОЎ}}}} {{gap|2.5em}}Вышэй намі паказана, якая барацьба ішла між сялянствам і абшарнікамі, між „амэрыканскім і прускім шляхамі“ разьвіцьця сельскае гаспадаркі. Былі ўскрыты мэтоды, пры дапамозе якіх абшарнікі рабавалі сялянства, і паказаны тыя формы адпору і барацьбы, якую разьвівала сялянства. Зусім зразумела, што і заможная частка сялянства выступала іншы раз актыўна, бо сама спадзявалася захапіць панскія землі, сама прэтэндавала на іх. Вясковая буржуазія вяла іншы раз барацьбу разам з усім сялянствам супроць памешчыка. Але яе інтарэсы, бязумоўна, трэба адрозьніваць ад інтарэсаў шырокіх сялянскіх мас. І калі абшарніцкі ўрад на падставе сталыпіншычы рабаваў сялянскія масы, дык ад гэтай „чысткі“ зямель пад капіталізм мусіла штосьці перапасьці і ў рукі кулацтва. Сталыпінская політыка аддала вёску на рабаваньне кулакоў і апошні выкарыстаў сталыпінскія законы, каб захапіць самыя лепшыя, самыя тлустыя кавалкі. Бязумоўна, процэс насаджваньня хутароў праясьняў клясавыя адносіны на сяле, абвастраў клясавы антагонізм, з аднаго боку, беднатой, батракамі, і з другога боку — кулацтвам.</br> {{gap|2.5em}}Аб тым, што сталыпіншчына рабіла нешта для „амэрыканскага шляху разьвіцьця сельскай гаспадаркі, ня можа быць ніякай гутаркі. Пытаньне стаіць якраз у другой роўніцы: што яно зрабіла для „пру- скага шляху і ці ўдалося дасягнуць адпаведных вынікаў. Думаць, што сталыпіншчына ў якойсьці меры вырашала аграрнае пытаньне, як гэта лічылі опортуністы-меншавікі, значыць забываць марксызм і нічога не разумець у клясавай барацьбе гэтай эпохі. З пункту гледжаньня буржу- азных профэсароў — творцаў "тэорыі" экстэнсыўнай гаспадаркі, сталы- піншына ўдалася і чуць ня была вырашэньнем аграрнага пытаньня. Мы ведаем, што сталыпіншчына распаліла клясавую барацьбу, яшчэ далей пасунула пролетарызацыю вёскі, зьбядненьне і згаленьне шы- рокіх сялянскіх мас - вось вынікі сталыпіншчыны. Можна сказаць, што увесь пэрыод, пачынаючы з 1861 году, быў эпохай барацьбы між двума кірункамі аграрнага капіталізму ў сельскай гаспадарцы. І ў часе революцыі 1905 году і ў гады рэакцыі да самай рэволюцыі 1917 году ішло ўпартае клясавае змаганьне за „амэрыканскі і прускі" шлях разьвіцьця. Рэволюцыя 1905 году была спробай пролетарыяту і ся- лянства зьнішчыць усякія віды перажыткаў прыгоньніцтва і расправіцца 3 памешчыкамі і царызмам. Гады рэакцыі і сталыпіншчына былі спро- бай памешчыкаў і буржуазіі захаваць гэтыя перажыткі, зрабіць "чыстку" зямель пад капіталізм за кошт шырокіх сялянскіх мас. Але усе спробы і патугі трэцячэрвеньскага рэжыму, бязумоўна, пацярпелі крах. Ленін у 1913 годзе пісаў:</br> {{gap|2.5em}} 69<noinclude></noinclude> o45bttpgvpo5sku4euxzj8lex5rbgi7 289293 289283 2026-06-10T17:53:37Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 289293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{x-larger|КЛЯСАВАЯ БАРАЦЬБА ВАКОЛ СТАЛЫПІНСКІХ ХУТАРОЎ}}}} {{gap|2.5em}}Вышэй намі паказана, якая барацьба ішла між сялянствам і абшарнікамі, між „амэрыканскім і прускім шляхамі“ разьвіцьця сельскае гаспадаркі. Былі ўскрыты мэтоды, пры дапамозе якіх абшарнікі рабавалі сялянства, і паказаны тыя формы адпору і барацьбы, якую разьвівала сялянства. Зусім зразумела, што і заможная частка сялянства выступала іншы раз актыўна, бо сама спадзявалася захапіць панскія землі, сама прэтэндавала на іх. Вясковая буржуазія вяла іншы раз барацьбу разам з усім сялянствам супроць памешчыка. Але яе інтарэсы, бязумоўна, трэба адрозьніваць ад інтарэсаў шырокіх сялянскіх мас. І калі абшарніцкі ўрад на падставе сталыпіншычы рабаваў сялянскія масы, дык ад гэтай „чысткі“ зямель пад капіталізм мусіла штосьці перапасьці і ў рукі кулацтва. Сталыпінская політыка аддала вёску на рабаваньне кулакоў і апошні выкарыстаў сталыпінскія законы, каб захапіць самыя лепшыя, самыя тлустыя кавалкі. Бязумоўна, процэс насаджваньня хутароў праясьняў клясавыя адносіны на сяле, абвастраў клясавы антагонізм, з аднаго боку, беднатой, батракамі, і з другога боку — кулацтвам.</br> {{gap|2.5em}}Аб тым, што сталыпіншчына рабіла нешта для „амэрыканскага шляху разьвіцьця сельскай гаспадаркі, ня можа быць ніякай гутаркі. Пытаньне стаіць якраз у другой роўніцы: што яно зрабіла для „прускага“ шляху і ці ўдалося дасягнуць адпаведных вынікаў. Думаць, што сталыпіншчына ў якойсьці меры вырашала аграрнае пытаньне, як гэта лічылі опортуністы-меншавікі, значыць забываць марксызм і нічога не разумець у клясавай барацьбе гэтай эпохі. З пункту гледжаньня буржуазных профэсароў — творцаў „тэорыі“ экстэнсыўнай гаспадаркі, сталыпіншына ўдалася і чуць ня была вырашэньнем аграрнага пытаньня. Мы ведаем, што сталыпіншчына распаліла клясавую барацьбу, яшчэ далей пасунула пролетарызацыю вёскі, зьбядненьне і згаленьне шырокіх сялянскіх мас — вось вынікі сталыпіншчыны. Можна сказаць, што ўвесь пэрыод, пачынаючы з 1861 году, быў эпохай барацьбы між двума кірункамі аграрнага капіталізму ў сельскай гаспадарцы.іІ ў часе рэволюцыі 1905 году і ў гады рэакцыі да самай рэволюцыі 1917 году ішло ўпартае клясавае змаганьне за „амэрыканскі і прускі“ шлях разьвіцьця. Рэволюцыя 1905 году была спробай пролетарыяту і сялянства зьнішчыць усякія віды перажыткаў прыгоньніцтва і расправіцца з памешчыкамі і царызмам. Гады рэакцыі і сталыпіншчына былі спробай памешчыкаў і буржуазіі захаваць гэтыя перажыткі, зрабіць „чыстку“ зямель пад капіталізм за кошт шырокіх сялянскіх мас. Але ўсе спробы і патугі трэцячэрвеньскага рэжыму, бязумоўна, пацярпелі крах. Ленін у 1913 годзе пісаў:</br><noinclude></noinclude> chw5kmapykdddvlavm0tv6ycxc7xrn8 104 124714 289284 2026-06-10T12:32:40Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «ўнуранага ў сябе Карызны і схіліўся над ім, ёмка пераламіўшы сваю даўгалыгую постаць. {{Водступ|2|em}}— Сымонка! Ку-ку?.. {{Водступ|2|em}}Карызна ўзьняў галаву і ўбачыў проста перад сабой яго твар, з выразу якога можна было меркаваць, што Пацяроб або зьбіраецц...» 289284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>ўнуранага ў сябе Карызны і схіліўся над ім, ёмка пераламіўшы сваю даўгалыгую постаць. {{Водступ|2|em}}— Сымонка! Ку-ку?.. {{Водступ|2|em}}Карызна ўзьняў галаву і ўбачыў проста перад сабой яго твар, з выразу якога можна было меркаваць, што Пацяроб або зьбіраецца чхнуць, або пырснуць нясутрыманым сьмехам. {{Водступ|2|em}}Карызна шчыра зьдзівіўся. {{Водступ|2|em}}— Табе сьмешна? {{Водступ|2|em}}І сапраўды Пацяроб засьмяяўся — ды такім дзікім сьмехам, што Карызна гатоў быў падумаць, ці не звар‘яцеў часам непераможны старшыня сівецкага сельсавету. {{Водступ|2|em}}— Асасары… Асэсары прыехалі… Асэсары… ха-ха-ха-ха!.. {{Водступ|2|em}}Але сьмех Пацяробаў так-жа раптоўна апаў, як і ўзьняўся. Стаўшы зноў сур‘ёзным, ён скрывіўся ў гіронічна-плаксівую міну і далажыў Карызну: {{Водступ|2|em}}— А я ўжо, Сымонка, кулдык… Прышла паперка з раёну, каб зараз-жа перадаў справу намесьніку… А ты, любачка, таксама маеш паперку? {{Водступ|2|em}}Карызна дасадліва махнуў рукой. {{Водступ|2|em}}— Ці аб гэтым справа?.. {{Водступ|2|em}}— Аб чым-жа, золатка? {{Водступ|2|em}}Карызна зрабіў разгублена-няпэўны жэст. {{Водступ|2|em}}— Няма нічога… разумееш? Нічога няма… Гарадзілі мы з табой, гарадзілі… І раптам — пуста… {{Водступ|2|em}}Пацяроб зразумеў гэтыя словы па-свойму і ўпаў у грознае абурэньне. {{Водступ|2|em}}— Гэта мы пабачым яшчэ, як яно пуста! Яны думаюць, што яны толькі разумеюць? А можа мы бралі лінію на поўную перамогу соцыялізму? А можа мы наперадзе ўсіх ішлі ўдарным штурмам, каб дагнаць і перагнаць? Мы таксама кроў лілі за савецкую ўладу! Мы таксама рабачымі на фабрыцы працавалі і ведаем, як гнуць пролетарскую лінію… Мы яшчэ паглядзім, хто на чыё пераверне!.. {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна з вялікім зьдзіўленьнем слухаў бязглуздую мітынгоўшчыну Пацяроба і, як той суняўся нарэшце, ня ўтрымаўся ад таго, каб з поўнай шчырасьцю не констатаваць: {{Водступ|2|em}}— Ну і дурны-ж ты, Пацяроб, да немагчымасьці. {{Водступ|2|em}}Пацяроб спопрыску хапіў быў далей: {{Водступ|2|em}}— Нам не ўпяршыню цярпець за рэволюцыю… {{Водступ|2|em}}Але абдумаўся, дабраў сэнсу Карызнавае заўвагі і, зноў пераламіўшы сваю нясусьветную даўгалыгасьць, твар у твар прыхіліўся да Карызны. {{Водступ|2|em}}— А ты, Сымонка, разумны? {{Водступ|2|em}}І зарагатаў злосным паскудным сьмехам, ад якога ў Карызны па ўсім целе прабегла дрыготка агіды і жудасьці. Ён ня мог далей трываць прысутнасьці Пацяроба і рашуча ўзьняўся.<noinclude></noinclude> 8n0a1ahxepsdf4fm25atqrq8b0qlltp 104 124715 289286 2026-06-10T13:48:32Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Ну, я пайду… {{Водступ|2|em}}Пацяроб нахабна і хітра падміргнуў яму. {{Водступ|2|em}}— Сымонка, куды-ж тэта ты, даражэнькі? {{Водступ|2|em}}Карызна зразумеў сэнс яго падміргваньня і, моцнаю патугаю волі стрымаўшы сябе, каб ня плюнуць яму ў твар, ад...» 289286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Ну, я пайду… {{Водступ|2|em}}Пацяроб нахабна і хітра падміргнуў яму. {{Водступ|2|em}}— Сымонка, куды-ж тэта ты, даражэнькі? {{Водступ|2|em}}Карызна зразумеў сэнс яго падміргваньня і, моцнаю патугаю волі стрымаўшы сябе, каб ня плюнуць яму ў твар, адказаў з наўмысна-рэзкай прастатой і адкрытасьцю: {{Водступ|2|em}}— Да Веры Засуліч. {{Водступ|2|em}}— Схадзі, Сымонка! Схадзі, любачка… {{Водступ|2|em}}І ён зноў падміргнуў яму з тым-жа брудным нахабным намёкам. {{Водступ|2|em}}Ідучы з хаты і адчуваючы за плячыма ў сябе прыкрую, ліпучую прысутнасьць (Пацяроба, Сымон Карызна сам сабе дзіваваў: {{Водступ|2|em}}— Няўжо я мог плячо ў плячо працаваць з гэтым чалавекам? {{Водступ|2|em}}…Яшчэ з сянец у Веры Засуліч пачуў Карызна да краю абрыдзелае брынканьне гітары і хацеў быў ужо завярнуцца назад, але ўспомніў, што больш няма куды ісьці, і з адчайнай рашучасьцю чалавека, якому няма ўжо чаго больш губляць, адчыніў дзьверы. {{Водступ|2|em}}Вера чамусьці страшэнна перапалашылася ягоным прыходам і, ускочыўшы з месца, стаяла ў незразумелай Карызну разгубленасьці. Затое Андрэй Шыбянкоў адчуваў сябе цалкам вальготна. Ён, ня кідаючы брынкаць на гітары, нядбайна падрыгваў аднэй нагой і глядзеў проста на Карызну ўпартым гіронічна-насьмешлівым поглядам. {{Водступ|2|em}}Выгляд гэтага чалавека абудзіў у Карызны ўвесь запас нутраных сіл, якія яшчэ дрымалі ў ім, і ён з нечаканай нават для самога сябе рэзкасьцю зьвярнуўся да Шыбянкова: {{Водступ|2|em}}— Андрэй! Выйдзі адсюль, нам трэба пагаманіць з Верай Міхайлаўнай. {{Водступ|2|em}}Шыбянкоў, не зважаючы на ягоныя словы, па-ранейшаму ўсьміхнуўся яму ў твар ды яшчэ ў дадатак да ўсяго засьвістаў пад нос сабе нейкі нахабны мотыўчык, які выразьней за слоў гаварыў Карызну: {{Водступ|2|em}}— Яшчэ невядома, хто тут мае права астацца: ты ці я… {{Водступ|2|em}}Тады Вера Засуліч, заўважыўшы, як страшяа зьбялеў Карызна і якім дзікім агнём загарэліся ў яго вочы, падбегла скоранька да Шыбянкова і спалохана, але разам з тым і пяшчотна папрасіла яго: {{Водступ|2|em}}— Ты ідзі, Андрэй… Мы пагаворым… Ты потым прыдзеш… Добра? {{Водступ|2|em}}І ў гэтае апошняе „добра“ яна ўліла столькі інтымнасьці, што яно кальнула Карызну бадай ня менш, як уся нахабнасьць Андрэя. {{Водступ|2|em}}Андрэй пайшоў. Карызна з глыбокай палёгкай сеў на канапу і паклікаў да сябе Веру. {{Водступ|2|em}}— Хадзі, Вера, сядзь тут, ля мяне.<noinclude></noinclude> e4z334xbtplxniv6kgjwwi9qq3sa8j4 0 124716 289294 2026-06-10T19:20:10Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Першыя праявы аграрнага руху пасьля 1905 году | аўтар = Канстанцін Кернажыцкі | год = 1932 год | пераклад = | секцыя = Гістарычная праца | папярэдні = Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)/Нек...» 289294 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Першыя праявы аграрнага руху пасьля 1905 году | аўтар = Канстанцін Кернажыцкі | год = 1932 год | пераклад = | секцыя = Гістарычная праца | папярэдні = [[Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)/Некаторыя штрыхі экономікі Беларусі|Некаторыя штрыхі экономікі Беларусі]] | наступны = [[Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)/Аграрны рух у часе мобілізіацыі 1914 году|Аграрны рух у часе мобілізіацыі 1914 году]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf" from="54" to="64" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} k86rdq41nt93ds3urnoy8v4qxnq6r0g 0 124717 289295 2026-06-10T19:22:51Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Аграрны рух у часе мобілізіацыі 1914 году | аўтар = Канстанцін Кернажыцкі | год = 1932 год | пераклад = | секцыя = Гістарычная праца | папярэдні = Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)/Першыя п...» 289295 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Аграрны рух у часе мобілізіацыі 1914 году | аўтар = Канстанцін Кернажыцкі | год = 1932 год | пераклад = | секцыя = Гістарычная праца | папярэдні = [[Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)/Першыя праявы аграрнага руху пасьля 1905 году|Першыя праявы аграрнага руху пасьля 1905 году]] | наступны = [[Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)/Клясавая барацьба вакол сталыпінскіх хутароў|Клясавая барацьба вакол сталыпінскіх хутароў]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932).pdf" from="65" to="74" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} 447585tejuwff3gpoyimq9nvftasj4k 104 124718 289296 2026-06-10T19:25:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}„Не, дваранская і сталыпінская зямельная політыка — ня выхад, а толькі найбольш пакутны ''падыход да новага вырашэньня'' зямельнага пытаньня ў Расіі“<ref>Ленін У. І., т. XVI, стар. 458.</ref>. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.).</br> {{gap|2.5em}}Уся гэта політыка пацяр...» 289296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}„Не, дваранская і сталыпінская зямельная політыка — ня выхад, а толькі найбольш пакутны ''падыход да новага вырашэньня'' зямельнага пытаньня ў Расіі“<ref>Ленін У. І., т. XVI, стар. 458.</ref>. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.).</br> {{gap|2.5em}}Уся гэта політыка пацярпела крах, бо аправіўшыся пасьля перамогі над ім, пролетарыят павёў за сабой шырокія масы сялянства ў апошнюю бойку супроць монархіі.</br> {{gap|2.5em}}Утварэньне буржуазных адносін у сельскай гаспадарцы на Беларусі карэньні мае ў дарэформеннай экономіцы Беларусі.</br> {{gap|2.5em}}У Магілеўскай губэрні першыя хутары пачалі ўзьнікаць зараз-жа пасьля рэформы 1861 году. Так, у Клімавіцкім павеце Забялышынскай воласьці ўзьнік хутар Карла Лемеша, выхадца, здаецца, з Ковенскай губэрні, — на арандаванай зямлі (25 дзесяцін); у 1880 годзе ўзьнік хутар у Чабатовіцкай воласьці Гомельскага павету („Ігнатаўка“) на купленай зямлі (15 дзесяцін). У Аршанскім павеце ўзьнікае цэлы рад хутароў, зноў-жа на кулацкай зямлі; напрыклад, хутар „Каралькі“ ў 30 дзесяцін і г. д. Па Магілеўскай губэрні да выданьня закону 9 лістапада існавала ўжо 161 хутар, але гэтая лічба далёка няпоўная. Мы ня ведаем, колькі было організавана буйных маёнткаў, набытых капіталістымі і тымі-ж заможнікамі сялянамі, якія ставілі гаспадарку на капіталістычныя рэйкі (вазьмеце, напрыклад, латыскія колёніі; праца Шкільтэра пралівае новае сьвятло). Ці возьмем па данаму пытаньню матар‘ял, прыведзены Дудковым па Віцебскай губэрні. Першыя хутары ўзьніклі тут яшчэ ў 80 гадох XIX ст. Насьпеўшым капіталістычным тэндэнцыям паказалі і далі форму латыскія пасяленцы. Першая вёска, якая правяла хутарское расьсяленьне ў 1880 г., была в. Загародня Веляшкоўскай воласьці Віцебскага павету. Кулаком зрабілася цесна на вёсцы, а ўсякія чуткі сярод сялянства аб перадзеле зямлі — вынік лютага малазямельля бядняцка-серадняцкіх мас — штурхалі кулакоў замацаваць зямлю. Бо толькі ў такім выпадку можна было паставіць капіталістычную гаспадарку. Вось маленькая табліца, якая прыведзена Дудковым.</br> {{gap|2.5em}}Маклакаўская воласьць, якая пачала расьсяляцца з 1883 г., мела хутароў да сталыпінскай рэформы: {|style="margin:auto; font-size:83%" |colspan="20"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0; | |- |rowspan="2"; style="vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" |Група хутароў |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.7|em}}асьць</br></br> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}агуль-</br>{{водступ|-0.9|em}}ліку |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}льнай</br></br> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}агуль-</br>{{водступ|-0.9|em}}плош. |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}ленай</br></br> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}агуль-</br>{{водступ|-0.9|em}}плош. |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0.0|em}}зя-</br>{{водступ|0.0|em}}тарск. |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0.5|em}}ўсёй</br>{{водступ|0.0|em}}чы{{gap|0.5em}}яе |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |- |style="transform: rotate(-90deg)" |Кольк</br>хутар. |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}%{{gap|0.5em}}да</br>{{водступ|0|em}}нага |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}Надзе</br>{{водступ|0|em}}зямлі |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}%{{gap|0.5em}}да</br>{{водступ|0|em}}най |style="transform: rotate(-90deg)" |%{{водступ|0.5|em}}куп</br>{{водступ|0|em}}зямлі |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}%{{gap|0.5em}}да</br>{{водступ|0|em}}най |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0.5|em}}Усяго{{gap|0.5em}}</br>{{водступ|0.5|em}}млі{{gap|0.5em}}ху |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0.5|em}}Усяго{{gap|0.5em}}</br>{{водступ|0.5|em}}млі{{gap|0.5em}}ху |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}%{{gap|0.5em}}да</br>{{водступ|0|em}}плош |- |colspan="20"; style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0; | |} |style="transform: rotate(-90deg)" |Колькасьць</br>хутар. |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |} Ад 5-8 дз. 3 4,3 18 2,2 18 2,2 6 19 10-15 " 15--30 5 7,1 50 53 30 і вышэй. 6,3 75,7 59,9 75,4 58,9 57,5 9 12,9 128 -16,1 43,5 42,5 50 6,3 10 1,188 65,3 22,4 56,3 31 62,5 Усяго 700 100 795 100 1024 100 1819 100 </br> {{gap|2.5em}}Такім чынам, тут яскрава відаць, хто яшчэ задоўга да рэформы ішоў на хутары - гэта кулацтва... Група хутароў з 15 і больш дзеся цін складае 88,6 проц. усіх вышаўшых. Яны маюць шмат надзельнай, і 100 проц. купленай зямлі ў воласьці, 62 гаспадары - кулакі і заможнікі, 70 1<noinclude></noinclude> athtgvrv7x6pxbrqb5rebbh50gyvsfe 289297 289296 2026-06-10T19:42:25Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 289297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}„Не, дваранская і сталыпінская зямельная політыка — ня выхад, а толькі найбольш пакутны ''падыход да новага вырашэньня'' зямельнага пытаньня ў Расіі“<ref>Ленін У. І., т. XVI, стар. 458.</ref>. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.).</br> {{gap|2.5em}}Уся гэта політыка пацярпела крах, бо аправіўшыся пасьля перамогі над ім, пролетарыят павёў за сабой шырокія масы сялянства ў апошнюю бойку супроць монархіі.</br> {{gap|2.5em}}Утварэньне буржуазных адносін у сельскай гаспадарцы на Беларусі карэньні мае ў дарэформеннай экономіцы Беларусі.</br> {{gap|2.5em}}У Магілеўскай губэрні першыя хутары пачалі ўзьнікаць зараз-жа пасьля рэформы 1861 году. Так, у Клімавіцкім павеце Забялышынскай воласьці ўзьнік хутар Карла Лемеша, выхадца, здаецца, з Ковенскай губэрні, — на арандаванай зямлі (25 дзесяцін); у 1880 годзе ўзьнік хутар у Чабатовіцкай воласьці Гомельскага павету („Ігнатаўка“) на купленай зямлі (15 дзесяцін). У Аршанскім павеце ўзьнікае цэлы рад хутароў, зноў-жа на кулацкай зямлі; напрыклад, хутар „Каралькі“ ў 30 дзесяцін і г. д. Па Магілеўскай губэрні да выданьня закону 9 лістапада існавала ўжо 161 хутар, але гэтая лічба далёка няпоўная. Мы ня ведаем, колькі было організавана буйных маёнткаў, набытых капіталістымі і тымі-ж заможнікамі сялянамі, якія ставілі гаспадарку на капіталістычныя рэйкі (вазьмеце, напрыклад, латыскія колёніі; праца Шкільтэра пралівае новае сьвятло). Ці возьмем па данаму пытаньню матар‘ял, прыведзены Дудковым па Віцебскай губэрні. Першыя хутары ўзьніклі тут яшчэ ў 80 гадох XIX ст. Насьпеўшым капіталістычным тэндэнцыям паказалі і далі форму латыскія пасяленцы. Першая вёска, якая правяла хутарское расьсяленьне ў 1880 г., была в. Загародня Веляшкоўскай воласьці Віцебскага павету. Кулаком зрабілася цесна на вёсцы, а ўсякія чуткі сярод сялянства аб перадзеле зямлі — вынік лютага малазямельля бядняцка-серадняцкіх мас — штурхалі кулакоў замацаваць зямлю. Бо толькі ў такім выпадку можна было паставіць капіталістычную гаспадарку. Вось маленькая табліца, якая прыведзена Дудковым.</br> {{gap|2.5em}}Маклакаўская воласьць, якая пачала расьсяляцца з 1883 г., мела хутароў да сталыпінскай рэформы: {|style="margin:auto; font-size:83%" |colspan="20"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0; | |- |rowspan="2"; style="vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" |Група хутароў |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.7|em}}асьць</br></br> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}агуль-</br>{{водступ|-0.9|em}}ліку |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}льнай</br></br> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}агуль-</br>{{водступ|-0.9|em}}плош. |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}ленай</br></br> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}агуль-</br>{{водступ|-0.9|em}}плош. |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0.0|em}}зя-</br>{{водступ|0.0|em}}тарск. |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}ўсёй</br>{{водступ|-0.7|em}}чы{{gap|0.5em}}яе |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.8|em}}эднім</br>{{водступ|-0.6|em}}хутар |- |style="transform: rotate(-90deg)" |Кольк</br>хутар. |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}%{{gap|0.5em}}да</br>{{водступ|0|em}}нага |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}Надзе</br>{{водступ|0|em}}зямлі |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}%{{gap|0.5em}}да</br>{{водступ|0|em}}най |style="transform: rotate(-90deg)" |%{{водступ|0.5|em}}куп</br>{{водступ|0|em}}зямлі |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}%{{gap|0.5em}}да</br>{{водступ|0|em}}най |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0.5|em}}Усяго{{gap|0.5em}}</br>{{водступ|0.5|em}}млі{{gap|0.5em}}ху |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}%{{gap|0.5em}}да</br>{{водступ|0|em}}плош |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}У{{gap|0.5em}}сяр</br>{{водступ|0|em}}на{{gap|0.5em}}1 |- |colspan="20"; style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0; | |- |style="padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0; |Ад{{gap|0.8em}}5—8{{gap|0.5em}}дз.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}10—15{{gap|0.5em}}„{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}15—30{{gap|0.5em}}„{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}30{{gap|0.5em}}і{{gap|0.5em}}вышэй.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |} |style="transform: rotate(-90deg)" |Колькасьць</br>хутар. |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |} Ад 5-8 дз. 3 4,3 18 2,2 18 2,2 6 19 10-15 " 15--30 5 7,1 50 53 30 і вышэй. 6,3 75,7 59,9 75,4 58,9 57,5 9 12,9 128 -16,1 43,5 42,5 50 6,3 10 1,188 65,3 22,4 56,3 31 62,5 Усяго 700 100 795 100 1024 100 1819 100 </br> {{gap|2.5em}}Такім чынам, тут яскрава відаць, хто яшчэ задоўга да рэформы ішоў на хутары - гэта кулацтва... Група хутароў з 15 і больш дзеся цін складае 88,6 проц. усіх вышаўшых. Яны маюць шмат надзельнай, і 100 проц. купленай зямлі ў воласьці, 62 гаспадары - кулакі і заможнікі, 70 1<noinclude></noinclude> owcsvmmvzmw024qdao81m1hsuub4d33 289305 289297 2026-06-11T06:44:52Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 289305 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}„Не, дваранская і сталыпінская зямельная політыка — ня выхад, а толькі найбольш пакутны ''падыход да новага вырашэньня'' зямельнага пытаньня ў Расіі“<ref>Ленін У. І., т. XVI, стар. 458.</ref>. (Падкрэсьлена Леніным — К. К.).</br> {{gap|2.5em}}Уся гэта політыка пацярпела крах, бо аправіўшыся пасьля перамогі над ім, пролетарыят павёў за сабой шырокія масы сялянства ў апошнюю бойку супроць монархіі.</br> {{gap|2.5em}}Утварэньне буржуазных адносін у сельскай гаспадарцы на Беларусі карэньні мае ў дарэформеннай экономіцы Беларусі.</br> {{gap|2.5em}}У Магілеўскай губэрні першыя хутары пачалі ўзьнікаць зараз-жа пасьля рэформы 1861 году. Так, у Клімавіцкім павеце Забялышынскай воласьці ўзьнік хутар Карла Лемеша, выхадца, здаецца, з Ковенскай губэрні, — на арандаванай зямлі (25 дзесяцін); у 1880 годзе ўзьнік хутар у Чабатовіцкай воласьці Гомельскага павету („Ігнатаўка“) на купленай зямлі (15 дзесяцін). У Аршанскім павеце ўзьнікае цэлы рад хутароў, зноў-жа на кулацкай зямлі; напрыклад, хутар „Каралькі“ ў 30 дзесяцін і г. д. Па Магілеўскай губэрні да выданьня закону 9 лістапада існавала ўжо 161 хутар, але гэтая лічба далёка няпоўная. Мы ня ведаем, колькі было організавана буйных маёнткаў, набытых капіталістымі і тымі-ж заможнікамі сялянамі, якія ставілі гаспадарку на капіталістычныя рэйкі (вазьмеце, напрыклад, латыскія колёніі; праца Шкільтэра пралівае новае сьвятло). Ці возьмем па данаму пытаньню матар‘ял, прыведзены Дудковым па Віцебскай губэрні. Першыя хутары ўзьніклі тут яшчэ ў 80 гадох XIX ст. Насьпеўшым капіталістычным тэндэнцыям паказалі і далі форму латыскія пасяленцы. Першая вёска, якая правяла хутарское расьсяленьне ў 1880 г., была в. Загародня Веляшкоўскай воласьці Віцебскага павету. Кулаком зрабілася цесна на вёсцы, а ўсякія чуткі сярод сялянства аб перадзеле зямлі — вынік лютага малазямельля бядняцка-серадняцкіх мас — штурхалі кулакоў замацаваць зямлю. Бо толькі ў такім выпадку можна было паставіць капіталістычную гаспадарку. Вось маленькая табліца, якая прыведзена Дудковым.</br> {{gap|2.5em}}Маклакаўская воласьць, якая пачала расьсяляцца з 1883 г., мела хутароў да сталыпінскай рэформы: {|style="margin:auto; font-size:83%" |colspan="20"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0; | |- |colspan="2"; rowspan="2"; style="vertical-align:middle; text-align:center; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" |Група хутароў |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.7|em}}асьць</br></br> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}агуль-</br>{{водступ|-0.9|em}}ліку |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}льнай</br></br> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}агуль-</br>{{водступ|-0.9|em}}плош. |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}ленай</br></br> |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}агуль-</br>{{водступ|-0.9|em}}плош. |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0.0|em}}зя-</br>{{водступ|0.0|em}}тарск. |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.5|em}}ўсёй</br>{{водступ|-0.7|em}}чы{{gap|0.5em}}яе |rowspan="2"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|-0.8|em}}эднім</br>{{водступ|-0.6|em}}хутар |- |style="transform: rotate(-90deg)" |Кольк</br>хутар. |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}%{{gap|0.5em}}да</br>{{водступ|0|em}}нага |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}Надзе</br>{{водступ|0|em}}зямлі |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}%{{gap|0.5em}}да</br>{{водступ|0|em}}най |style="transform: rotate(-90deg)" |%{{водступ|0.5|em}}куп</br>{{водступ|0|em}}зямлі |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}%{{gap|0.5em}}да</br>{{водступ|0|em}}най |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0.5|em}}Усяго{{gap|0.5em}}</br>{{водступ|0.5|em}}млі{{gap|0.5em}}ху |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}%{{gap|0.5em}}да</br>{{водступ|0|em}}плош |style="transform: rotate(-90deg)" |{{водступ|0|em}}У{{gap|0.5em}}сяр</br>{{водступ|0|em}}на{{gap|0.5em}}1 |- |colspan="20"; style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0; | |- |colspan="2"; style="padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0; |Ад{{gap|0.8em}}5—8{{gap|0.5em}}дз.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}10—15{{gap|0.5em}}„{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}15—30{{gap|0.5em}}„{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}30{{gap|0.5em}}і{{gap|0.5em}}вышэй.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |3 5 53 9 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |4,3 7,1 75,7 12,9 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |18{{gap|0.7em}} 50{{gap|0.7em}} 59,9 128 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |2,2 6,3 75,4 16,1 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |—{{gap|0.5em}} —{{gap|0.5em}} 58,9 43,5 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |—{{gap|0.5em}} —{{gap|0.5em}} 57,5 42,5 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; text-align:center;" |18 50 1,188 56,3 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |2,2 6,3 65,3 31{{gap|0.5em}} |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |6 10 22,4{{водступ|-0.5|em}} 62,5{{водступ|-0.5|em}} |- |style="width:40px; | |colspan="20"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0; | |- |colspan="2"; style="padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" |{{разьбіўка|Усяго}}{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |700 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |100 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |795 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |100 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |1024 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |100 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |1819 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0.5em; text-align:right;" |100 |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0;" | |style="padding-top:1em; padding-right:0em; text-align:right;" |26 |} {{gap|2.5em}}Такім чынам, тут яскрава відаць, хто яшчэ задоўга да рэформы ішоў на хутары — гэта кулацтва… Група хутароў з 15 і больш дзесяцін складае 88,6 проц. усіх вышаўшых. Яны маюць шмат надзельнай, і 100 проц. купленай зямлі ў воласьці, 62 гаспадары — кулакі і заможнікі,<noinclude></noinclude> ltvmfx8h1cfsdk9xv33segpjchk4xwq 104 124719 289298 2026-06-10T19:59:19Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Вера села поплеч і з мілай, пакорлівай ласкай падала яму абедзьве рукі. Карызна прагавіта схапіў іх і затуліў імі свой распалены твар. Так сядзеў ён колькі хвілін, ахаладжаючы мяккім прыткненьнем яе маленькіх рук сваё мімавольнае ўзрушэнь...» 289298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Вера села поплеч і з мілай, пакорлівай ласкай падала яму абедзьве рукі. Карызна прагавіта схапіў іх і затуліў імі свой распалены твар. Так сядзеў ён колькі хвілін, ахаладжаючы мяккім прыткненьнем яе маленькіх рук сваё мімавольнае ўзрушэньне. Потым, адкрыўшы твар, з яснай пранікавасьцю зірнуў на яе і загаварыў паволі — цьвёрда і многазначна: {{Водступ|2|em}}— Цяпер, як я згубіў усё і як я ведаю, што неўзабаве згублю яшчэ і цябе, ты мне даражэйшая, чымся была калі-небудзь дагэтуль… {{Водступ|2|em}}Вера маўчала. Карызна зрабіў паўзу, мабыць чакаючы ўсё-ткі з яе боку хоць слабенькага выяўленьня протэсту, але, не дачакаўшыся, гаварыў далей: {{Водступ|2|em}}— Калі згубіш усё, дык шкадуеш нават таго, чаго дасюль ані не шкадаваў. Я, здаецца, шкадую, што разышоўся з сваёю жонкай. {{Водступ|2|em}}Вера спытала яго з раптоўным ажыўленьнем, якога ён не заўважыў: {{Водступ|2|em}}— Ты хочаш сыйсьціся зноў са сваёй жонкай? {{Водступ|2|em}}— Я не пра тое… Мы з ёй ня сыйдземся больш… {{Водступ|2|em}}Колькі хвілін яны сядзелі моўчкі, а тады Вера нясьмела — ня то {{Абмылка|засьцярожным|з асьцярожным}} дакорам, ня то з жалем праказала: {{Водступ|2|em}}— Нашто ты зрабіў так… ня так, як трэба… {{Водступ|2|em}}Яна — гэтая мілая, шчырая дзяўчына — у сваёй бязьмежнай непасрэднасьці забылася ўжо, што і сама старанна памагала яму рабіць „ня так, як трэба.“ {{Водступ|2|em}}Карызна пагардліва ўсьміхнуўся. {{Водступ|2|em}}— Помніш, Вяруська, ты неяк сказала мне, што трэба старацца, каб усё была добра, усё чысьценька, каб ніхто ні да чаго ня мог прычапіцца… Так цяжка рабіць, Вяруська, так надзвычайна цяжка рабіць. {{Водступ|2|em}}Вера клапатліва зморшчыла лоб і з мімавольным страхам у голасе запытала: {{Водступ|2|em}}— Што цяпер будзе?.. {{Водступ|2|em}}— Што цяпер будзе?.. Мяне напэўна выключаць з партыі… Можа аддадуць пад суд. І па тым… {{Водступ|2|em}}Ён раптам хваравіта ажывіўся і, сударгава сьціснуўшы яе рукі, загаварыў далей: {{Водступ|2|em}}— Гэта — ня тое… ня ў тым тут сэнс… Пуста, Вяруська, вось што… Няма нічога… Няма мінулага ў мяне… разумееш? Будучыня — глупства, а галоўнае мінулае… Звычайна кажуць іначай, наадварот, а ў мяне акурат так… Няма на што абаперціся, каб ступіць у будучыню… Няма падставы, як кажуць, для будучыні… Я — помніш, Вера? — казаў табе, што можа мы прайшлі свой этап, што можа на гэтым новым этапе мы — лішнія… Я проста хаваўся за гэтае „мы“… А цяпер іначай… Няма тут мабыць ніякіх „мы“… І ніякіх этапаў ня было, ніякіх этапаў я ня ішоў. Таму і пуста цяпер… Няма мінулага, няма на што абаперціся.<noinclude></noinclude> q7vmm11lasv5t77n2cd39odnovxau6g 289301 289298 2026-06-11T06:21:12Z By-isti 3554 289301 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Вера села поплеч і з мілай, пакорлівай ласкай падала яму абедзьве рукі. Карызна прагавіта схапіў іх і затуліў імі свой распалены твар. Так сядзеў ён колькі хвілін, ахаладжаючы мяккім прыткненьнем яе маленькіх рук сваё мімавольнае ўзрушэньне. Потым, адкрыўшы твар, з яснай пранвікавасьцю зірнуў на яе і загаварыў паволі — цьвёрда і многазначна: {{Водступ|2|em}}— Цяпер, як я згубіў усё і як я ведаю, што неўзабаве згублю яшчэ і цябе, ты мне даражэйшая, чымся была калі-небудзь дагэтуль… {{Водступ|2|em}}Вера маўчала. Карызна зрабіў паўзу, мабыць чакаючы ўсё-ткі з яе боку хоць слабенькага выяўленьня протэсту, але, не дачакаўшыся, гаварыў далей: {{Водступ|2|em}}— Калі згубіш усё, дык шкадуеш нават таго, чаго дасюль ані не шкадаваў. Я, здаецца, шкадую, што разышоўся з сваёю жонкай. {{Водступ|2|em}}Вера спытала яго з раптоўным ажыўленьнем, якога ён не заўважыў: {{Водступ|2|em}}— Ты хочаш сыйсьціся зноў са сваёй жонкай? {{Водступ|2|em}}— Я не пра тое… Мы з ёй ня сыйдземся больш… {{Водступ|2|em}}Колькі хвілін яны сядзелі моўчкі, а тады Вера нясьмела — ня то {{Абмылка|засьцярожным|з асьцярожным}} дакорам, ня то з жалем праказала: {{Водступ|2|em}}— Нашто ты зрабіў так… ня так, як трэба… {{Водступ|2|em}}Яна — гэтая мілая, шчырая дзяўчына — у сваёй бязьмежнай непасрэднасьці забылася ўжо, што і сама старанна памагала яму рабіць „ня так, як трэба.“ {{Водступ|2|em}}Карызна пагардліва ўсьміхнуўся. {{Водступ|2|em}}— Помніш, Вяруська, ты неяк сказала мне, што трэба старацца, каб усё была добра, усё чысьценька, каб ніхто ні да чаго ня мог прычапіцца… Так цяжка рабіць, Вяруська, так надзвычайна цяжка рабіць. {{Водступ|2|em}}Вера клапатліва зморшчыла лоб і з мімавольным страхам у голасе запытала: {{Водступ|2|em}}— Што цяпер будзе?.. {{Водступ|2|em}}— Што цяпер будзе?.. Мяне напэўна выключаць з партыі… Можа аддадуць пад суд… І па тым… {{Водступ|2|em}}Ён раптам хваравіта ажывіўся і, сударгава сьціснуўшы яе рукі, загаварыў далей: {{Водступ|2|em}}— Гэта — ня тое… ня ў тым тут сэнс… Пуста, Вяруська, вось што… Няма нічога… Няма мінулага ў мяне… разумееш? Будучыня — глупства, а галоўнае мінулае… Звычайна кажуць іначай, наадварот, а ў мяне акурат так… Няма на што абаперціся, каб ступіць у будучыню… Няма падставы, як кажуць, для будучыні… Я — помніш, Вера? — казаў табе, што можа мы прайшлі свой этап, што можа на гэтым новым этапе мы — лішнія… Я проста хаваўся за гэтае „мы“… А цяпер іначай… Няма тут мабыць ніякіх „мы“… І ніякіх этапаў ня было, ніякіх этапаў я ня ішоў. Таму і пуста цяпер… Няма мінулага, няма на што абаперціся.<noinclude></noinclude> r1b58m8nrskaef08cod71efxhe57jee 104 124720 289302 2026-06-11T06:29:09Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Вера глядзела на яго ўпартым неадрыўным поглядам, і ў яе чыстых наіўных вачох займаўся агоньчык глыбокага жалю. Мабыць адчуўшы гэты яе настрой, Карызна раптам абярнуўся да яе і цяжкім ад унутранага болю голасам запытаў: {{Водступ|2|em}}— Вяр...» 289302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Вера глядзела на яго ўпартым неадрыўным поглядам, і ў яе чыстых наіўных вачох займаўся агоньчык глыбокага жалю. Мабыць адчуўшы гэты яе настрой, Карызна раптам абярнуўся да яе і цяжкім ад унутранага болю голасам запытаў: {{Водступ|2|em}}— Вяруська, нашто ты кідаеш мяне? {{Водступ|2|em}}Вера пяшчотна прытулілася да яго і прашаптала: {{Водступ|2|em}}— Я дужа, дужа хачу, каб табе было добра… {{Водступ|2|em}}Потым яна схілілася да яго кален і, ня вырываючы ад яго сваіх рук, парыўчата схавала ў іх твар. {{Водступ|2|em}}Карызва з нявымоўным зьдзіўленьнем і глыбокай блізкай да шчасьця радасьцю адчуў, як па руках у яго пацяклі гарачыя, шчодрыя яе сьлёзы. {{Водступ|2|em}}Але ўсё-ж такі ня было гэта шчасьце, бо Сымон Карызна навучыўся, нарэшце, разумець, што жаль — гэта яшчэ ня зусім каханьне. {{Ініцыял|'''11'''}} У сельсавеце было ці мала народу, і кароткая, але поўная глыбокага драматызму сцэнка, якая неспадзявана разыгралася там, мела досыць шырокае кола цікавых і надзвычай уважных гледачоў. {{Водступ|2|em}}За вялікім сталом, насупроць уваходных дзьвярэй працавала раёная камісія, правяраючы справы сівецкага сельсавету. Перад сталом грозна, размашыста сігаў экс-старшыня сельсавету — даўгі, як вочап калматы, як памяло, Пацяроб. Да яго то старшыня камісіі, то Зелянюк раз-по-раз зьвярталіся з запытаньнямі, і тады ён горда сунімаў свой марш і, пагардліва скрывіўшы вока на трэцяга, ціхага і маўклівага, сябра комісіі, кідаў — нібы выплёўваў — кароткую нядбалую рэпліку. Старшыню комісіі, а злашча Зелянюка, ён вялічна ігнараваў, нібы не прызнаваў зусім іхнае прысутнасьці ў сьценах яго былой інстытуцыі. {{Водступ|2|em}}Народ, які быў у сельсавеце, найбольш сівецкія актывісты, купкаваўся сям там невялічкімі гурткамі і аднамерна гудзеў стрыманым гоманам, поўным павагі да тае экстраордыпарнае справы, што адбывалася тут. {{Водступ|2|em}}А ў самым кутку за сталом, дзе працаваў незамутнёна спакойны дзядок Цівунчык, сядзеў, цяжка ўзьлёгцыся лакцямі на стол Сымон Карызна. Ен пахмура маўчаў, унураны ў глухую задуму, і мабыць ня чуў ані слова з ціхамірнае гаворкі старага служакі, які лічыў за свой канечны абавязак разважаць яго чорны настрой староньнімі, да справы не датычнымі, апавяданьнямі. Але Цівунчык не засмучаўся дужа яго няўважнасьцю і з вялікім задавальненьнем апавядаў сам сабе пра грандыёзныя шашачныя турніры, ў якіх ён нібыта браў калісьці ўдзел і якія, праўду сказаўшы, ён проста вымудрыў сабе паціхеньку, каб хоць трошку акрасіць цягучую сваю, канцылярскую самоту. {{Водступ|2|em}}Акурат перад момантам, як мела рязыграцца тая неспадзяваная сцэнка, агульную цікавасьць прыцягнула была да сябе<noinclude></noinclude> jlbpl2xd9nli1vdr8xxjph8x2mtumi3 104 124721 289303 2026-06-11T06:36:04Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «нейкая малаважная, але вострая спрэчка Пацяроба з камісіяй, і таму ўсё, што далей тут адбылося, прайшло пад пільнай увагай усіх прысутных. {{Водступ|2|em}}Яшчэ ня ўправіўся скончыць Пацяроб сваю чарговую олімпійскую рэпліку, як раптам адчыніліся дзьверы,...» 289303 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>нейкая малаважная, але вострая спрэчка Пацяроба з камісіяй, і таму ўсё, што далей тут адбылося, прайшло пад пільнай увагай усіх прысутных. {{Водступ|2|em}}Яшчэ ня ўправіўся скончыць Пацяроб сваю чарговую олімпійскую рэпліку, як раптам адчыніліся дзьверы, і ў сельсавет увайшла прыгожая стройная дзяўчына. Яна з парогу акінула памяшканьне быстрым энэргійным поглядам і, убачыўшы проста перад сабой Зелянюка, шырока расплюшчыла вочы ад радаснага зьдзіўленьня і зрабіла ў яго бок мімавольны парыўчаты рух — больш красамоўны, чымся тысячы слоў найгарачэйшага прывітаньня. Але рух гэты застыў у самым сваім пачатку, бо дзяўчына раптам дзіўна зьмянілася: бровы яе строга насупіліся, вусны сашчаміліся ў цьвёрдым напружаньні, а ў вачох халодна бліснуў зусім ня радасны і ня прыветны агеньчык. {{Водступ|2|em}}Дзяўчына пругкім крокам падышла да Зелянюка і, упарта гледзячы яму ў твар, запытала: {{Водступ|2|em}}— Нашто ты маніў мяне? {{Водступ|2|em}}Зелянюк паспрабаваў ўсьміхнуцца. {{Водступ|2|em}}Я ня маніў табе, Стася… {{Водступ|2|em}}— Чаму ты ня пісаў мне ўсяго? {{Водступ|2|em}}Зелянюк, відавочна, замяшаўся, і гэта яго замяшаньне вылілася ў цяжкую нявыгодную для яго паўзу. Адылі ён авалодаў сабою і з тэй-ка ціхай нерашучай усьмешкай адказаў: {{Водступ|2|em}}— Стася… Так трэба было. Так было лепей… {{Водступ|2|em}}Дзяўчына паглядзела на яго зьнішчальным поглядам і хацела мабыць сказаць нешта вельмі рэзкае, але ў гэты момант яна заўважыла Сымона Карызну і кінулася да яго з крыкам, у якім невядома чаго было больш: радасьці ці роспачы. {{Водступ|2|em}}— Татка!.. {{Водступ|2|em}}Карызна ў хаплівай, зусім старчай пасьпешнасьці, цалаваў дачку і з нецярплівай настойлівасьцю вёў яе да дзьвярэй, нібы баяўся, каб не пачула ці не пабачыла яна тут таго, чаго ёй ня трэба ні бачыць, ні чуць. {{Водступ|2|em}}— Ты ня была яшчэ ў хаце? Пойдзем, дачушка… пойдзём… {{Водступ|2|em}}Як яны былі ўжо ў дзьвярах, Зелянюк нэрвова памкнуўся ім ўсьлед і гукнуў не па-звычайнаму моцным узрушаным голасам: {{Водступ|2|em}}— Стася!… {{Водступ|2|em}}Але яна нават не азірнулася. {{Водступ|2|em}}Зелянюк стаяў сярод пакою напружана застылы, адзервянелы — і ня то ў чаканьні, ня то ў бязьмежным балючым зьдзіўленьні глядзеў на зачыненыя дзьверы. {{Водступ|2|em}}З хвіліну ў сельсавеце стаяла глухое маўчаньне. Яго разарваў дагадлівы Пацяроб раптоўнай заўвагай: {{Водступ|2|em}}— Гэта, любачкі мае, аргумэнт…<noinclude></noinclude> rp0lixapqupnbbz20uqv34lqbh4o6rv 104 124722 289304 2026-06-11T06:43:09Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «съ тобой?» — Ци ты ня видзишъ, што мы и такъ ѣдземъ учецьвярыхъ? А ''конь'' мой плохей, сани моѐ плохея! Кабъ ящо не поломалиси, якъ ты поѣдзешъ! Ну, али ѣдзь сабѣ, што дзѣлыць! Садзися на сани! й поѣхыли яны упяцёрыхъ. Ѣхыли, ѣхыли, ажны сани тресь! и поломалиси...» 289304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>съ тобой?» — Ци ты ня видзишъ, што мы и такъ ѣдземъ учецьвярыхъ? А ''конь'' мой плохей, сани моѐ плохея! Кабъ ящо не поломалиси, якъ ты поѣдзешъ! Ну, али ѣдзь сабѣ, што дзѣлыць! Садзися на сани! й поѣхыли яны упяцёрыхъ. Ѣхыли, ѣхыли, ажны сани тресь! и поломалиси. Яны ўси и позвалялиси доловъ! Устала лисица и давай сваритца: а што, ци я не казала: мое сани плохея, кабъ не поломалиси? Ажны такъ и ёсь! А ўсё вы виноваты! Понасѣдало повны сани!.. Ну, али што дзѣлыць? Надо думыць, ды гадаць, якъ-бы бяду поправляць!... Ну, али што тутъ довго думыць? Треба зайцу йци сани высѣкаць, бы ёнъ первый просився ѣхыць!... Пошовъ заяцъ у лѣсъ сани высѣкаць. Сѣкъ, сѣкъ, — якъ принесъ, дыкъ одну розку бярозовую! Якъ начала жъ лисица на зайца сваритца: табѣ, косый заяцъ, нѣйдзѣ й лѣсу ня было! йдзи ты, вовкъ, сани сячи: ты сѣвъ услѣдъ за зайцомъ! Пошовъ вовкъ у лѣсъ сани высѣкаць. Ходзивъ енъ, ходзивъ по лѣсу, покуль знашовъ тыки корчошку. Енъ узявъ и приносиць яѐ лисицы. Якъ начала лисица на яго сваритца: а ту, вовчища ты, дурнища ты! табѣ и лѣсу ня было! Якія гэто сани?., йдзи ты, мядзьвѣдзь, сани высячи!... Пошовъ мядзьвѣдзь у лѣсъ сани высѣкаць. Вотъ енъ, якъ ишовъ, такъ и вырвавъ ёлку, ды й волочець яѐ къ лисицы. Якъ приволокъ енъ къ лисицы, якъ пычала лисица яго ругаць: эхъ ты, мишка-косолапый! якія-жъ гэто сани?., йдзи ты, лисъ, сани высячи! Пошовъ лисъ у лѣсъ сани высѣкаць. Ходзивъ енъ, ходзивъ, сѣкъ, сѣкъ, якъ высѣкъ — дыкъ палку ольховую. Якъ тольки принесъ лисъ палку ольховую, лисица давай на яго кричаць: «ци табѣ лѣсу ня было? Ну, самъ ты полядзи: якія-жъ гэто сани?... Приходзитца самэй ици сани высѣкаць!» Пошла лисица у лѣсъ сани высѣкаць; пришла ды говориць: сяку, сяку разъ! сяку, сяку два! сяку, сяку три! сяку, сяку чатыре! сяку, сяку пяць! сяку, сяку шесь! сяку, сяку семъ! сяку, сяку восемъ! сяку, сяку дзевяцъ! сяку, сяку дзесяць! и высякла сани. Ну, а покуль яна сѣкла, заяцъ, вовкъ, мядзьвѣдзь и лисъ были ли бычка-третьцячка. Стояли яны, стояли, а потымъ узяли, ды кишки у бычка-третьцячка и выпусцили съ сяредзины и поѣли. А тоды узяли ды соломой яго напхнули и подперли количками, кабъ не повалився. Ашъ привозиць лисица санычки. Запрагла у ихъ бычка-третьцячка, ды кажець: ну, садзицеси, поѣдземъ! Уссѣли яны на санычки. Лисица стала погоняць: но́, бычокъ-третьцячокъ! но́! А бычокъ-третьцячокъ а ни зъ мѣста. Кричала яна, кричала, нокала, нокала — ничого ня здзѣлыла! Вотъ яна и говориць зайцу: злѣзь ты, косенькій заинька, подгони бычка-третьцячка! Заяцъ, злѣзши съ санокъ, пошовъ наперадъ, ды давай кричаць: но! но! Нокавъ, нокавъ, кричавъ, кричавъ, ничого ня здзѣлывъ, не подогнавъ ''коня''. Пошовъ тоды подгоняць коня вовкъ. Ёнъ такъ само нокавъ, нокавъ, — не подогнавъ ''коня''. За вовкомъ пошовъ подгоняць мядзьвѣдзь косолапый. Тэй такъ-само нокавъ, нокавъ, — не подогнавъ ''коня''. Пошовъ за мядзьвѣдземъ лисъ — и тэй не подогнавъ коня. Злѣзла тоды съ санычакъ сама лисица. Подыйшла яна къ бычку-третьцячку, ды давай узнова нокыць! Нокала, нокала — ничого ня здзѣлыла. Коли яна глядзиць — ашъ у бычка-третьцячка зъ боку соломина стырчиць. Ухвацилась яна за гэту соломину, ды поцягнула, бычокъ-третьцячокъ тэй часъ и завалився! Полядзѣла яна-ашъ яѐ ''конекъ'' — бычокъ-третьцячокъ, соломый напхнутый!.. Дыгадалыся яна, што гэто здзѣлыли такъ заяцъ, вовкъ, мядзьвѣдзь, и лисъ, и задумала яна ихъ съ свѣту<noinclude></noinclude> 2rh5dy7vstszemus9xgrfalwe4zt7uj 104 124723 289306 2026-06-11T06:44:57Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}І ён пашукаў вачмі сярод публікі спагадлівае ўсьмешкі, адылі ня ўсьміхнуўся ніхто. Усе заняліся адразу сваім, кожны ўдаваў, што ён нічога ня бачыў і ня чуў. Гэтым паказалі ўсе мімавольную павагу сваю да глыбокіх цудоўна-яскравых рухаў чала...» 289306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}І ён пашукаў вачмі сярод публікі спагадлівае ўсьмешкі, адылі ня ўсьміхнуўся ніхто. Усе заняліся адразу сваім, кожны ўдаваў, што ён нічога ня бачыў і ня чуў. Гэтым паказалі ўсе мімавольную павагу сваю да глыбокіх цудоўна-яскравых рухаў чалавечай душы. {{Водступ|2|em}}Праз якіх дзесяць хвілін комісія зрабіла была перапынак у сваёй працы, і тады, абабраўшы зручны момант, да Зелянюка падышла Тацяна Шыбянкова. Унікаючы чамусьці ад сустрэчы з ягоным поглядам, яна нерашуча запытала яго: {{Водступ|2|em}}— Гэта твая дзяўчына? {{Водступ|2|em}}Зелянюк ласкава амаль пяшчотна зірнуў на яе зьлёгку паружавелы твар і жартліва адказаў: {{Водступ|2|em}}— А хіба гэта ня ўсё роўна? {{Водступ|2|em}}— Тацяна пасьпешна згадзілася: {{Водступ|2|em}}— Усё роўна. {{Водступ|2|em}}Але ўвесь яе разгублены выгляд, а найбольш сарамліва ўтупленыя вочы яе гаварылі, што ёй гэта ня зусім „усё роўна“. {{Водступ|2|em}}… Тым часам бацька з дачкой у цяжкім адчужана-халодным маўчаньні падыходзілі да будынку местачковае сямігодкі. {{Водступ|2|em}}Пераступіўшы цераз парог роднае хаты, Стася, як і там, у сельсавеце, сунялася ў парозе і абвяла пакой вострым дапытлівым поглядам. Відаць агульны выгляд самотнае карызнавае кватэры не зрабіў на яе асабліва прыемнага ўражаньня, бо яна з сьцеражлівай стрыманасьцю — зусім не па-хатняму — перайшла цераз пакой і, нават не распрануўшыся, села на першае, якое трапілася ёй на дарозе, крэсла. {{Водступ|2|em}}Карызна заўважыў яе настрой і тонам лёгкага дакору прапанаваў: {{Водступ|2|em}}— Можа-бты распранулася хаця, Стася? Ты-ж прышла дамоў, у сваю хату. {{Водступ|2|em}}Стася нібы і ня чула ягоных слоў. Яна з хвіліну сядзела моўчкі, упяўшы ў вакно задуменны погляд, а тады абярнулася да бацькі і з рэзкай рашучасьцю запытала яго: {{Водступ|2|em}}— Тата! што-ты тут нарабіў? {{Водступ|2|em}}Карызна, замест адказу, сама запытаў яе ціхім праніклівым голасам: {{Водступ|2|em}}— Ты што, Стася, першая хочаш судзіць? {{Водступ|2|em}}Яна нездаволена скрывілася: {{Водступ|2|em}}— Я не магу і не хачу судзіць цябе. Ты ведаеш, што я прывыкла бачыць у табе ня толькі свайго, бацьку, а і старшага таварыша, Ты — стары партыец, а я комсамолка. {{Водступ|2|em}}Неўзабаве будзе іначай: я буду беспартыйны, а цябе мабыць перавядуць у сябры партыі. Я табе зычу гэтага ад шчырага сэрца… {{Водступ|2|em}}Стася ўскочыла з месца, распаленая раптоўным гневам.<noinclude></noinclude> jth1k42coq0pou8m4z3rxn65kz16yfk 104 124724 289307 2026-06-11T06:52:17Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Не кажы так, тата! Я не хачу, каб-ты так казаў… Ты гаворыш, ўсёроўна, як сьмяешся… Калі ты і рабіў усе гэта са сьмехам, дык ты, дык я… я зусім ня буду пра гэта з табой гаварыць. {{Водступ|2|em}}Карызна маўчаў — адно ўсьміхаўся балючай хваравіт...» 289307 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Не кажы так, тата! Я не хачу, каб-ты так казаў… Ты гаворыш, ўсёроўна, як сьмяешся… Калі ты і рабіў усе гэта са сьмехам, дык ты, дык я… я зусім ня буду пра гэта з табой гаварыць. {{Водступ|2|em}}Карызна маўчаў — адно ўсьміхаўся балючай хваравітай усьмешкай, якая сказала дачцы больш, чымся ўсякія словы. Яна падсела да яго бліжэй і зусім інакшым, ціхім пяшчотным, голасам запытала яго: {{Водступ|2|em}}— Татка, табе дужа цяжка? {{Водступ|2|em}}Бацька панура схіліў галаву. {{Водступ|2|em}}— Цяжка, дачушка… Дужа цяжка… {{Водступ|2|em}}І тады дачка паважным праканалым тонам супакоіла яго: {{Водступ|2|em}}— Гэта добра, татка… Раз цяжка, значыць ты ўсё адчуваеш… А я думала ты сьмяешся… Скажы, татулька, як усё гэта вышла, ў цябе? Можа тут якое было непаразуменьне?… {{Водступ|2|em}}Карызна скрывіўся ад унутранага болю і зьнехаця адказаў: {{Водступ|2|em}}— Тут, Стася, столькі было, непаразуменьняў, што і заблытаўся ў іх, як у непраходным лесе. Мне пачынае часам здавацца, што ўсё жыцьцё мае — непаразуменьне. {{Водступ|2|em}}Яна перапыніла яго тым-жа паважным аўторытэтным тонам: {{Водступ|2|em}}— Ня трэба так гаварыць, татка… Гэта ня сур‘ёзна… {{Водступ|2|em}}Ён вінавата ўсьміхнуўся. {{Водступ|2|em}}— Добра, дачушка, я больш ня буду… Але — ведаеш што? — нам з табой так многа прыдзёцца яшчэ гаварыць пра гэта… А цяпер — блытаецца ў мяне ўсё… Давай пра другое… Скажы, ты Зелянюка добра знаеш? {{Водступ|2|em}}Яна ўзьняла на яго шырока расплюшчаныя вочы, нібы зьдзівілася такому наіўнаму яго запытаньню. {{Водступ|2|em}}— Я ня толькі знаю, я нават кахаю яго… {{Водступ|2|em}}Але зараз-ка сама заўважыла сваю злачынную, прастадушнасьць і паправілася: {{Водступ|2|em}}— Ну мы з ім — добрыя прыяцелі… былі… {{Водступ|2|em}}Яна з момант памаўчала ў нерашучасьці, а тады нясьмела сарамліва запытала бацьку: {{Водступ|2|em}}— Скажы, а ён… Зелянюк, не вінаваты ў гэтым ува ўсім? {{Водступ|2|em}}Карызна адказаў з цьвёрдай катэгарычнасьцю: {{Водступ|2|em}}— Ён ні ў чым не вінават. Вінават я. {{Водступ|2|em}}Яны колькі хвілін сядзелі моўчкі занятыя кожны сваймі думкамі. Потым дачка мякка кранула бацьку за рукаў, нібы асьцярожна будзіла яго, і прашаптала: {{Водступ|2|em}}— Татка… Я ўсё-ткі пра гэта яшчэ. Усяго некалькі слоў. {{Водступ|2|em}}…Скажы, ці ты ня хочаш шчыра так, па-сапраўднаму, каб неяк добра стала… ну, разумееш, каб зноў так, як раней… {{Водступ|2|em}}Карызна ня даў ёй скончыць — перапыніў яе ў дзіўным замяшаньні. {{Водступ|2|em}}— Я разумею… Я дачушка ня ведаю… У мяне ўсё пераблыталася… Я буду хацець… Я зраблю так, каб хацець…<noinclude></noinclude> 598224pnlsgdg4hs5osyy8jyvhlc9on 104 124725 289308 2026-06-11T07:03:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «воласьці складаюць толькі 1 проц. усіх гаспадароў воласьці, але яны ўладаюць 20,5 проц. куплен. зямлі і 25 проц. надзельнай<ref>Дудкоў Д. Н. Стал. рэформа ў Віцебск, губ., стар. 40.</ref>. Малюнак абсолютна ясны, на хутар задоўга яшчэ да сталыпінскай рэформы цягнецца...» 289308 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>воласьці складаюць толькі 1 проц. усіх гаспадароў воласьці, але яны ўладаюць 20,5 проц. куплен. зямлі і 25 проц. надзельнай<ref>Дудкоў Д. Н. Стал. рэформа ў Віцебск, губ., стар. 40.</ref>. Малюнак абсолютна ясны, на хутар задоўга яшчэ да сталыпінскай рэформы цягнецца вырасшая вясковая буржуазія. Вывад Дудкова верны, што „У земляўпарадкаваньні 1880—1904 г. кулак — цэнтральная фігура, ён пераважае сярод вышаўшых на хутары<ref>Там-жа, стар. 47.</ref>. Усё гэта сьведчыць, што буржуазныя адносіны даўно ўжо насьпелі на вёсцы і распачалі змаганьне з рэшткамі фэўдалізму — з буйным панскім земляўладаньнем і прадстаўнікамі яго — абшарнікамі. Сталыпінскае законадаўства палягчала выхад заможных элемэнтаў з грамады, але зноў-жа было-б вельмі наіўным думаць, што ўрад прыгоншчыкаў-рэакцыянэраў сапраўды думаў палепшыць становішча мас шляхам інтэнсыфікацыі гаспадаркі. Гэта быў толькі манэўр, каб як-мага захаваць уладу рэакцыянэраў, пры дапамозе ўтварэньня кулацкіх гаспадарак і набыцьця для сябе саюзьніка на сяле. Гэта была спроба зрабіць бар‘ер, які-б бараніў маёнтак старога прыгоншчыка, пачаўшага ператварацца ў юнкера, ад новай рэволюцыі.</br> {{gap|2.5em}}Задача гэтага нарысу ў тым, каб паказаць, што сялянская маса сустрэла сталыпінскую рэформу „в штыки“, бо добра зразумела сэнс рэформы. Вакол хутароў запалала моцная клясавая барацьба, якая, бязумоўна, сьведчыла, што манэўр ураду добра зразумела бядняцка-серадняцкая маса вёскі і павяла барацьбу супроць кулака, рабаваўшага вёску. Пасьля гэтага разгляду будзе абсолютна яснай і ідэолёгія нашаніўцаў, якія прапаведвалі і падтрымлівалі сталыпінскія хутары. Кулацкая сутнасьць, а мо‘ нават і больш, выступіць зусім ясна.</br> {{gap|2.5em}}Нашаніўства вырасла на гэтай хвалі росту кулацтва і вясковай буржуазіі. Капіталістычнае разьвіцьцё раскладада сялянства, выдзяляла з яго невялікую групу кулакоў, на якіх імкнуўся абаперціся царызм і ў Беларусі, як колёніі царскай Расіі. Пануючая кляса імкнулася падкупіць кулацкую верхавіну вёскі, хацела перацягнуць яе на бок памешчыкаў у барацьбе з шырокай масай сялянства.</br> {{gap|2.5em}}Першыя азнакі руху выявіліся зараз-жа пасьля абвяшчэньня закону 9 лістапада. Спрэчкі вакол гэтага закону абудзілі вёску, раскалолі яе на тых, хто жадаў выйсьці з грамады, галоўным чынам кулацкая і заможнкя частка, якая думала атрымаць самыя лепшыя землі, і тых, хто не жадаў гэтага, бо выдзяляць на хутар ня было чаго.</br> {{gap|2.5em}}Урад зараз-жа пасьля абвяшчэньня закону распачаў рэпрэсіі супроць незадаволеных гэтым законам і за агітацыю супроць яго ў адміністрацыйным парадку высылаў за межы губэрні. Так, былі высланы 5 сялян з вёскі Вялікія Лукі Ястрабінскай воласьці Наваградзкага павету: Драздоў В. С., Маразавенка Д. Г., Пацейка Д. І., Пацейка Е. І., Сушчэня П. М. Яны былі „изобличены в агитации среди крестьян, имея воспрепятствовать выход их на хуторские участки, причем агитация сопровождалась угрозами поджечь имущество и лишить жизни лиц, сопротивлявшихся требованию агитаторов“<ref>ЛОЦИА МВД XI делопроизводство, дело № 1, 1909 г.</ref>. Паводле 34 палажэньня „о государственной охране“ ўсім гэтым сялянам было забаронена жыць у межах Менскай губэрні тэрмінам на 1 год. 3 Пінскага павету з вёскі Пнеўна выслалі валаснога пісара Стралкоўскага К. Р. і селяніна вёскі Сетыцк Неўдаха У. В. — на той-жа падставе, за агітацыю супроць закону. Яны былі высланы за межы Менскай губэрні тэрмінам на<noinclude></noinclude> oz78y1iioknlr94yjzdb6sczpgetve1 104 124726 289309 2026-06-11T07:12:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «2 гады кожны<ref>Там-жа.</ref>. За агітацыю сярод сялян, за пагрозы і гвалты над выходзіўшымі на хутары ў вёсцы Рэпнікі Беластокскага павету Горадненскай губ. былі высланы 3 браты Лукашыкі — Адам, Павал, Іван — тэрмінам на 2 гады<ref>Там-жа.</ref>.</br> {{gap|2.5em}}У Быхаўс...» 289309 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>2 гады кожны<ref>Там-жа.</ref>. За агітацыю сярод сялян, за пагрозы і гвалты над выходзіўшымі на хутары ў вёсцы Рэпнікі Беластокскага павету Горадненскай губ. былі высланы 3 браты Лукашыкі — Адам, Павал, Іван — тэрмінам на 2 гады<ref>Там-жа.</ref>.</br> {{gap|2.5em}}У Быхаўскую турму Магілеўскай губ. у 1910 годзе былі пасаджаны два браты Сьвідэрскія — Константын і Аляксандар Язэпавічы, „изобличенные в агитации среди крестьян против закона 9 ноября 1906 г.“<ref>Там-жа.</ref>. Згодна з распараджэньнем міністра ўнутраных спраў ім было забаронена жыць у межах Магілеўскай губ. тэрмінам на 2 г. кожнаму. Магчыма, што гэтыя браты належалі да якойсьці партыі, але адшуканы матар‘ял не дае на гэта адказу. З м. Хоцімску Клімавіцкага павету быў высланы селянін Магілявец на год за межы Магілеўскай г., з вёскі Якубава Аршанскага павету Высачанскай воласьці; з аднаго з цэнтраў хутарскога расьсяленьня на Беларусі высланы на год селянін Гаўранкаў А. С. і г. д. і г. д. Прыведзеныя матар‘ялы далёка не ахопліваюць усіх высылак за агітацыю супроць закону 9 лістапада. Але ўсё-ж мы бачым, што высылка ішла „пачкамі“, і поліцыя шчыра дапамагала старанным земляўпарадчыкам. Высылкі, бязумоўна, набылі шырокі масавы характар, калі запатрабавалася ўмяшацельства самога міністра ўнутраных спраў. Паводле яго распараджэньня на імя Чарнігаўскага губарнатара і ўсіх іншых губарнатараў быў разасланы адносьнік ад 14 чэрвеня 1910 году, у якім пісалася:</br> {{gap|2.5em}}„Господин министр Внутренних дел неоднократно изволил высказываться против применения исключительных законов к делам, возникавшим на почве закона 9 ноября“<ref>Там-жа.</ref>. Хаця той-жа самы міністар добра ведаў аб усіх высылках з губэрні за агітацыю супроць закону 9 лістапада, бо пастановы аб высылках губэрнская ўлада пасылала на зяцьверджаньне ў міністэрства ўнутраных спраў.</br> {{gap|2.5em}}Пасьля гэтага „тлумачэньня“ губэрнская ўлада пачала распраўляцца сваімі мерамі, якімі — убачым ніжэй. Цікава адзначыць, што ўсе справы па выдзяленьню на хутары амаль цалкам былі сконцэнтраваны ў міністэрстве ўнутраных спраў. Гэта цалкам зразумела, бо сама рэформа была задумана ў строга клясавых мэтах рэакцыянэраў, дбаўшых аб тым, каб гарантаваць сябе ад паўтарэньня 1905 г.</br> {{gap|2.5em}}Ясна, што ўсе шматлікія высылкі ня толькі ня спынілі агітацыі, але яшчэ ўзмоцнілі яе. Клясавая барацьба на сяле ўсё абвастралася ў меру таго, як паглыблялася дыфэрэнцыяцыя на сяле, як усьведамляліся клясавыя інтарэсы дзьвюх процілеглых груповак заможнай буржуазіі — кулацтва і бядняцка-серадняцкіх мас. Вясковы кулак-заможнік цалкам выявіў свой твар, як рабаўніка грамады вёскі. Сталыпінская рэформа дапамагала гэтаму.</br> {{gap|2.5em}}Барацьба галоўным чынам накіроўвалася супроць кулакоў-заможнікаў, якія захапілі лепшыя землі і рабавалі вёску. У літаратуры ўжо даведзена, хто выдзяляўся ў былой Расіі на хутары (з прац Леніна, Дуброўскага па Беларусі, Дудкова і іншых) — гэта былі тыя, з аднаго боку, хто хацеў расквітацца з вёскай, хто ня меў на чым гаспадарыць. У большасьці-ж выдзяляліся тыя, каму было цесна ў грамадзе, хто сконцэнтраваў у сваіх руках многа надзельнай ці купленай зямлі, хто пераводзіў гаспадарку на капіталістычныя рэйкі. Мы прывядзем<noinclude></noinclude> dpzk2ufeogl9va3pqazz689ds5j0r9c 104 124727 289310 2026-06-11T07:28:35Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «страциць... Пошли яны дали. Ишли, ишли, привяла ихъ лисица къ рацѣ. Не знаюць яны, якъ перайци имъ раку. Лисица тоды и говориць зайцу: зайчикъ, ты лёхкій мальчикъ: табѣ первому пераходзиць! Заяцъ, ня споривши, и поплывъ черазъ раку. Плывъ, плывъ, ды й утопився....» 289310 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>страциць... Пошли яны дали. Ишли, ишли, привяла ихъ лисица къ рацѣ. Не знаюць яны, якъ перайци имъ раку. Лисица тоды и говориць зайцу: зайчикъ, ты лёхкій мальчикъ: табѣ первому пераходзиць! Заяцъ, ня споривши, и поплывъ черазъ раку. Плывъ, плывъ, ды й утопився. Тоды ставъ пераходзиць раку вовкъ. Распусцивъ онъ своѐ лапы и перайшовъ. За вовкомъ треба пераходзиць мядзьвѣдзю. Плывъ, плывъ енъ, плывъ, плывъ-ды й утопився. Ставъ пераходзиць лисъ — и тэй утопився. Посли ўсихъ стала пераходзиць раку лисица. Яна сичасъ распусцила свой довгій хвостъ — и пераплула раку. Стала яна тоды думыць, якъ-бы тутъ страциць съ свѣту вовка. Али-тки надумылася: подружилась зъ имъ и покумилась нѣўкого. Вотъ, разъ, у дожджъ, вовкъ ходзивъ, ходзивъ, ды позяпъ. Идзець дорогой по лясу, и трасетца. Ажны идзець лисица. Радъ вовкъ ставъ, што убачився зъ лисицай: «Здорова ты, кумычка?» — Здоровъ, кумокъ! — «Ахъ, капъ ты вѣдала, якъ я позяпъ! Вотъ ужо третьцій дзень, якъ ищу правда, капъ енъ мнѣ пошивъ армячокъ, абы кужушокъ, а то цяперъ дужо сцидзёно! Али вотъ нема нийдзѣ правда!» — Во, кумочакъ! Я табѣ пошію кужушокъ; дай тольки мнѣ овецъ! — Ну, добро, кумычка! я табѣ принясу, скольки ты хочашъ овецъ!» — Ну, я тутъ у ельничку посяджу, а ты, братъ, скорѣй няси, а то, бываець, хто-нибудзь помѣшаець намъ!,.. Вовкъ побѣгъ скорѣй къ пастухамъ. Подкрадавався, подкрадавався, али-тки укравъ найлучьчую овечку, ды принесъ къ лисицы. Лисица сичасъ тутъ стала мѣрку знимаць: ай, кумочакъ, ящо-шъ много треба. Вяжи, ящо приняси овечку. Шиць, дыкъ шиць кожухъ ладный!... Вовкъ побѣгъ ящо овцу красци, а лисица скоренько овцу облупила, скуру повѣсила сушиць, а мясо скорѣй у свою нору занясла; ды пркбѣгаець и кроиць. Ажны вовкъ нясець и другую овцу. Лисица и зъ тэтой такъ-само здзѣлыла; а вовка послала ще овецъ носиць. Носивъ, носивъ енъ, покуль лисица наклала повныя норы мяса. Тоды яна стала шиць вовку кужушокъ. Попяць — пошила, тольки ня сыршила. Якъ принесъ вовкъ послѣднюю овечку, лисица яму и кажиць: ну, кумочакъ, я ужо кожухъ пошила, тольки ящо ня сыршила. А ты, кумочакъ, идзи, ды выбяри найлѣпшаго коня.... Али ты будзешъ искаць довго коня; ходзи-тка, лучьче я табѣ покажу! Вовкъ и пошовъ за лисицай. А лисица завяла, яго у хульварокъ, у паньскій садъ. У тымъ садзи навязанъ бывъ найлѣпшій паньскій конь. Якъ пришли яны у садъ, лисица и кажиць вовку: я цябе наўчу, якъ привесци гэтаго коня, бы енъ дужа здоровый: ты возьми яго за вяровку, ды конецъ вяровки закруци на шію сабѣ, а то енъ, бываець, вырветца ў цябе. А я табѣ буду яго подгоняць. Вовкъ такъ и здзѣлывъ: енъ узявъ вяровку, закруцивъ коло шіи, ды й завязавъ. Тоды лисица якъ распусциць свой довгій хвостъ, ды якъ кинетца къ коню.... А конь якъ спужаетца, ды якъ побяжиць съ-пуду по полю, ды якъ поволочѐць вовка!., А лисица бяжиць ззаду, ды крычиць: упирайся, кумочакъ, у мяжу, упирайся! Вовкъ послухавъ лисицы, ды упёрся ў мяжу. Конь якъ побѣгъ, дыкъ енъ яго и задушивъ<ref>Вар. Конь побѣгъ и вовка поцягнувъ. А лисица бяжиць ды приказыець: круци-вярци — а быць на пановымъ дворѣ! Конь зацягнувъ вовка на дворъ; выбягли людзи и забили яго. Панъ пошивъ сабѣ зъ яго хутру.</ref>. Лисица гэтымъ дужо была рада; яна тольки гэтаго и хоцѣла. Побѣгла<noinclude></noinclude> btsa9ttujza5e1ttf4r28vz6m6seqwv 104 124728 289311 2026-06-11T08:51:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «толькі два прыклады, трапіўшыя пад руку па Магілеўскай губэрні па асобным вёсках. Адна з вёсак Магілеўскай губэрні, якая часткай хацела выйсьці на хутары, мела зямлі купленай: {|style="margin:auto; font-size:83%" |{{gap|1.5em}}Група ||Двароў{{gap|1.5em}} ||Дзесяцін ||{{gap|1.5em}}Дзесяцін...» 289311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>толькі два прыклады, трапіўшыя пад руку па Магілеўскай губэрні па асобным вёсках. Адна з вёсак Магілеўскай губэрні, якая часткай хацела выйсьці на хутары, мела зямлі купленай: {|style="margin:auto; font-size:83%" |{{gap|1.5em}}Група ||Двароў{{gap|1.5em}} ||Дзесяцін ||{{gap|1.5em}}Дзесяцін на 1 двор<ref>ЛОЦИА ГУЗЗ Юрыд. Отд. Дело № 9, ч. 3, 1913 г.</ref> |- |style="text-align:right;" |Да 5{{gap|1.5em}}</br>Да 20{{gap|1.5em}}</br>Больш 31{{gap|1.5em}} |<center>8{{gap|1.5em}}</br>10{{gap|1.5em}}</br>6{{gap|1.5em}}</center> |{{gap|1.0em}}14¹/₃</br>{{gap|0.5em}}127¹/₂</br>{{gap|0.5em}}281 |<center>{{gap|1.5em}}1,8</br>{{gap|1.5em}}12,7</br>{{gap|1.5em}}46,8</center> |} {{gap|2.5em}}Ясна, што кулакі хацелі выдзеліцца, каб захапіць лепшыя землі, каб на іх абсталяваць гаспадарку па-капіталістычнаму, пазбавіўшыся ад дробных уціскаў з боку грамады.</br> {{gap|2.5em}}Возьмем другі прыклад, вёска Замачульле Магілеўскага павету падала заяву, каб расьсяліцца на хутары. Гэтая вёска мела 636 дзесяцін зямлі надзельнай і 409 дзесяцін купленай. Разумеецца, купленую зямлю мелі толькі паасобныя кулакі. Пры разьбіўцы на хутары атрымалі зямлі наступную колькасьць: {|style="margin:auto; font-size:83%" |colspan="6"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0px" | |- |style="vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px" |{{разьбіўка|Групы}} |style="padding-left:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |Двары |style="vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |Дзесяціны |style="padding-left:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |Дзесяцін</br>на 1 двор |style="vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |% двароў |style="vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |% дзесяцін</br>зямлі |- |colspan="6"; style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0px" | |- |style="padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px" |Да{{gap|0.5em}}5{{gap|0.5em}}дзес.{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} Ад{{gap|0.5em}}6{{gap|0.5em}}да{{gap|0.5em}}10{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}11{{gap|1em}}„{{gap|0.5em}}15{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}16{{gap|0.5em}}і{{gap|0.5em}}больш{{gap|1.0em}}.{{gap|0.5em}} |style="padding-top:1em; padding-right:2em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |5 14 23 27 |style="padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |{{gap|1em}}22{{gap|0.5em}}дзес.{{gap|0.7em}}211{{gap|0.5em}}с{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}120{{gap|1.5em}}„{{gap|1em}}1590{{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}320{{gap|1.5em}}„{{gap|1.5em}}822{{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}581{{gap|1.5em}}„{{gap|1.5em}}968{{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}} |style="padding-top:1em; padding-right:1.5em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |4,5 8,5 13,9 21,5 |} 211 с 4,5 7,2 2,1 Ад 6 да 10 , 11 15 " 16 і больш ±22 14 120 " 1590 . 8,5 20,3 11,5 23 320 822" 13,9 33,3 30,7 27 581 968 21,5 39,2 53,7 " " " 69 1045 691 15,1 100 100 </br> {{gap|2.5em}}Мы прывялі даны прыклад, каб паказаць, што на вёсцы зьявілася вельмі значная група вясковай буржуазіі, якая концэнтравала ў даным прыкладзе па 30-40 дзесяцін у адных руках і вядзе агітацыю за хутары, а дзе-нідзе ім удавалася ашукаць бядняцка-серадняцкую частку вёскі.</br> {{gap|2.5em}} Што на хутары ішлі пасьля закону 9 лістапада ў першую чаргу заможнікі і кулацтва, гэта абсолютна ясна. І ў гэтых адносінах вельмі часта падавалі прыклад на Беларусі заможнікі літоўцы і латышы. Так, выхадцы з Ковенскай губэрні Росіянскага павету пры садзейнічаньні сялянскага пазямельнага банку купілі ў 1888 годзе маёнтак Пясчанку ад земляўласьніка Шкультыцкага 2 ў Магілеўскай губэрні. Гэтыя выхадцы купілі зямлю цэльным таварыствам у ліку 990 дзес. 8 чэр- веня 1909 году. Пясчанскае таварыства, якое налічвала ўжо 37 чалавек, пажадала разьбіць сваю зямлю на хутары. Сярод таварыства 4 чала- векі былі ня згодны падзяляцца на хутары, рэшта-ж, галоўным чынам заможнікі, дабіліся свайго. Вось даныя аб маемасным стане гэтага таварыства, праўда, даныя за крыху пазьнейшы час: 1 2 Маг. Гіст. Арх. Спр. Зем. Ком. № 14, 1914 г. 73<noinclude></noinclude> h6ke2pinckbz22z0xy8t19x6lpr2vbq 289312 289311 2026-06-11T08:51:44Z RAleh111 4658 289312 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>толькі два прыклады, трапіўшыя пад руку па Магілеўскай губэрні па асобным вёсках. Адна з вёсак Магілеўскай губэрні, якая часткай хацела выйсьці на хутары, мела зямлі купленай: {|style="margin:auto; font-size:83%" |{{gap|1.5em}}Група ||Двароў{{gap|1.5em}} ||Дзесяцін ||{{gap|1.5em}}Дзесяцін на 1 двор<ref>ЛОЦИА ГУЗЗ Юрыд. Отд. Дело № 9, ч. 3, 1913 г.</ref> |- |style="text-align:right;" |Да 5{{gap|1.5em}}</br>Да 20{{gap|1.5em}}</br>Больш 31{{gap|1.5em}} |<center>8{{gap|1.5em}}</br>10{{gap|1.5em}}</br>6{{gap|1.5em}}</center> |{{gap|1.0em}}14¹/₃</br>{{gap|0.5em}}127¹/₂</br>{{gap|0.5em}}281 |<center>{{gap|1.5em}}1,8</br>{{gap|1.5em}}12,7</br>{{gap|1.5em}}46,8</center> |} {{gap|2.5em}}Ясна, што кулакі хацелі выдзеліцца, каб захапіць лепшыя землі, каб на іх абсталяваць гаспадарку па-капіталістычнаму, пазбавіўшыся ад дробных уціскаў з боку грамады.</br> {{gap|2.5em}}Возьмем другі прыклад, вёска Замачульле Магілеўскага павету падала заяву, каб расьсяліцца на хутары. Гэтая вёска мела 636 дзесяцін зямлі надзельнай і 409 дзесяцін купленай. Разумеецца, купленую зямлю мелі толькі паасобныя кулакі. Пры разьбіўцы на хутары атрымалі зямлі наступную колькасьць: {|style="margin:auto; font-size:83%" |colspan="6"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0px" | |- |style="vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px" |{{разьбіўка|Групы}} |style="padding-left:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |Двары |style="vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |Дзесяціны |style="padding-left:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |Дзесяцін</br>на 1 двор |style="vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |% двароў |style="vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |% дзесяцін</br>зямлі |- |colspan="6"; style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0px" | |- |style="padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px" |Да{{gap|0.5em}}5{{gap|0.5em}}дзес.{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} Ад{{gap|0.5em}}6{{gap|0.5em}}да{{gap|0.5em}}10{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}11{{gap|1em}}„{{gap|0.5em}}15{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}16{{gap|0.5em}}і{{gap|0.5em}}больш{{gap|1.0em}}.{{gap|0.5em}} |style="padding-top:1em; padding-right:2em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |5 14 23 27 |style="padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |{{gap|1em}}22{{gap|0.5em}}дзес.{{gap|0.7em}}211{{gap|0.5em}}с{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}120{{gap|1.5em}}„{{gap|1em}}1590{{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}320{{gap|1.5em}}„{{gap|1.5em}}822{{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}581{{gap|1.5em}}„{{gap|1.5em}}968{{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}} |style="padding-top:1em; padding-right:1.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |4,5 8,5 13,9 21,5 |} 211 с 4,5 7,2 2,1 Ад 6 да 10 , 11 15 " 16 і больш ±22 14 120 " 1590 . 8,5 20,3 11,5 23 320 822" 13,9 33,3 30,7 27 581 968 21,5 39,2 53,7 " " " 69 1045 691 15,1 100 100 </br> {{gap|2.5em}}Мы прывялі даны прыклад, каб паказаць, што на вёсцы зьявілася вельмі значная група вясковай буржуазіі, якая концэнтравала ў даным прыкладзе па 30-40 дзесяцін у адных руках і вядзе агітацыю за хутары, а дзе-нідзе ім удавалася ашукаць бядняцка-серадняцкую частку вёскі.</br> {{gap|2.5em}} Што на хутары ішлі пасьля закону 9 лістапада ў першую чаргу заможнікі і кулацтва, гэта абсолютна ясна. І ў гэтых адносінах вельмі часта падавалі прыклад на Беларусі заможнікі літоўцы і латышы. Так, выхадцы з Ковенскай губэрні Росіянскага павету пры садзейнічаньні сялянскага пазямельнага банку купілі ў 1888 годзе маёнтак Пясчанку ад земляўласьніка Шкультыцкага 2 ў Магілеўскай губэрні. Гэтыя выхадцы купілі зямлю цэльным таварыствам у ліку 990 дзес. 8 чэр- веня 1909 году. Пясчанскае таварыства, якое налічвала ўжо 37 чалавек, пажадала разьбіць сваю зямлю на хутары. Сярод таварыства 4 чала- векі былі ня згодны падзяляцца на хутары, рэшта-ж, галоўным чынам заможнікі, дабіліся свайго. Вось даныя аб маемасным стане гэтага таварыства, праўда, даныя за крыху пазьнейшы час: 1 2 Маг. Гіст. Арх. Спр. Зем. Ком. № 14, 1914 г. 73<noinclude></noinclude> r5fmojrv2x6lrfpocqbz15dxvg6tq56 289320 289312 2026-06-11T10:04:54Z RAleh111 4658 289320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>толькі два прыклады, трапіўшыя пад руку па Магілеўскай губэрні па асобным вёсках. Адна з вёсак Магілеўскай губэрні, якая часткай хацела выйсьці на хутары, мела зямлі купленай: {|style="margin:auto; font-size:83%" |{{gap|1.5em}}Група ||Двароў{{gap|1.5em}} ||Дзесяцін ||{{gap|1.5em}}Дзесяцін на 1 двор<ref>ЛОЦИА ГУЗЗ Юрыд. Отд. Дело № 9, ч. 3, 1913 г.</ref> |- |style="text-align:right;" |Да 5{{gap|1.5em}}</br>Да 20{{gap|1.5em}}</br>Больш 31{{gap|1.5em}} |<center>8{{gap|1.5em}}</br>10{{gap|1.5em}}</br>6{{gap|1.5em}}</center> |{{gap|1.0em}}14¹/₃</br>{{gap|0.5em}}127¹/₂</br>{{gap|0.5em}}281 |<center>{{gap|1.5em}}1,8</br>{{gap|1.5em}}12,7</br>{{gap|1.5em}}46,8</center> |} {{gap|2.5em}}Ясна, што кулакі хацелі выдзеліцца, каб захапіць лепшыя землі, каб на іх абсталяваць гаспадарку па-капіталістычнаму, пазбавіўшыся ад дробных уціскаў з боку грамады.</br> {{gap|2.5em}}Возьмем другі прыклад, вёска Замачульле Магілеўскага павету падала заяву, каб расьсяліцца на хутары. Гэтая вёска мела 636 дзесяцін зямлі надзельнай і 409 дзесяцін купленай. Разумеецца, купленую зямлю мелі толькі паасобныя кулакі. Пры разьбіўцы на хутары атрымалі зямлі наступную колькасьць: {|style="margin:auto; font-size:83%" |colspan="10"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0px" | |- |colspan="2"; style="vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px" |{{разьбіўка|Групы}} |style="padding-left:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |Двары |style="vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |Дзесяціны |style="padding-left:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |Дзесяцін</br>на 1 двор |style="padding-left:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |% двароў |style="padding-left:1em; padding-right:1em; vertical-align:middle; text-align: center; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |% дзесяцін</br>зямлі |- |colspan="10"; style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0px" | |- |colspan="2"; style="padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 0px" |Да{{gap|0.5em}}5{{gap|0.5em}}дзес.{{gap|1.5em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} Ад{{gap|0.5em}}6{{gap|0.5em}}да{{gap|0.5em}}10{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}11{{gap|1em}}„{{gap|0.5em}}15{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} {{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}}16{{gap|0.5em}}і{{gap|0.5em}}больш{{gap|1.0em}}.{{gap|0.5em}} |style="padding-top:1em; padding-right:2em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |5 14 23 27 |style="padding-top:1em; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |{{gap|1.5em}}22{{gap|0.5em}}дзес.{{gap|0.7em}}211{{gap|0.5em}}с{{gap|0.5em}} {{gap|1em}}120{{gap|1.5em}}„{{gap|1em}}1590{{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}} {{gap|1em}}320{{gap|1.5em}}„{{gap|1.5em}}822{{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}} {{gap|1em}}581{{gap|1.5em}}„{{gap|1.5em}}968{{gap|0.5em}}„{{gap|0.5em}} |style="padding-top:1em; padding-right:2.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |4,5 8,5 13,9 21,5 |style="padding-top:1em; padding-right:2.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |7,2 20,3 33,3 39,2 |style="padding-top:1em; padding-right:2.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |2,1 11,5 30,7 53,7 |- |style="width:40px; | |colspan="6"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 1px 0px" | |- |colspan="2" | |style="padding-top:0.5em; padding-right:2.0em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |69 |style="padding-top:0.5em; text-align:left; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |{{gap|0.5em}}1045{{gap|3.5em}}691 |style="padding-top:0.5em; padding-right:2.5em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |15,1 |style="padding-top:0.5em; padding-right:3em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |100 |style="padding-top:0.5em; padding-right:3em; text-align:right; border-style: solid; border-width: 0px 0px 0px 1px" |100 |} {{gap|2.5em}}Мы прывялі даны прыклад, каб паказаць, што на вёсцы зьявілася вельмі значная група вясковай буржуазіі, якая концэнтравала ў даным прыкладзе па 30—40 дзесяцін у адных руках і вядзе агітацыю за хутары, а дзе-нідзе ім удавалася ашукаць бядняцка-серадняцкую частку вёскі.</br> {{gap|2.5em}}Што на хутары ішлі пасьля закону 9 лістапада ў першую чаргу заможнікі і кулацтва, гэта абсолютна ясна. І ў гэтых адносінах вельмі часта падавалі прыклад на Беларусі заможнікі літоўцы і латышы. Так, выхадцы з Ковенскай губэрні Росіянскага павету пры садзейнічаньні сялянскага пазямельнага банку купілі ў 1888 годзе маёнтак Пясчанку ад земляўласьніка Шкультыцкага<ref>Маг. Гіст. Арх. Спр. Зем. Ком. № 14, 1914 г.</ref> ў Магілеўскай губэрні. Гэтыя выхадцы купілі зямлю цэльным таварыствам у ліку 990 дзес. 8 чэрвеня 1909 году. Пясчанскае таварыства, якое налічвала ўжо 37 чалавек, пажадала разьбіць сваю зямлю на хутары. Сярод таварыства 4 чалавекі былі ня згодны падзяляцца на хутары, рэшта-ж, галоўным чынам заможнікі, дабіліся свайго. Вось даныя аб маемасным стане гэтага таварыства, праўда, даныя за крыху пазьнейшы час:<noinclude></noinclude> tcd0ggi1egurz00wp1puwv39vsrx56x 104 124729 289313 2026-06-11T09:10:27Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «яна тоды у своѐ норы мясо уплетаць, и довгое уремя яна ѣла. Поѣвши усе, пошла яна узнова на раздобытки, ды тутъ и сама головой наложила. {{Водступ|2|em}}''Дер. Тютьки, сѣнн. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|См. Чубинск. 114. Афан. IV, 14. Въ гомельск. у. пограничномъ съ Малой Рус...» 289313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>яна тоды у своѐ норы мясо уплетаць, и довгое уремя яна ѣла. Поѣвши усе, пошла яна узнова на раздобытки, ды тутъ и сама головой наложила. {{Водступ|2|em}}''Дер. Тютьки, сѣнн. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|См. Чубинск. 114. Афан. IV, 14. Въ гомельск. у. пограничномъ съ Малой Русью, записанъ слѣдующій варіантъ:}} {{Водступ|2|em}}б, Жила сабѣ лисичка-сястричка, и бывъ у яѐ ''воликъ''. Вотъ яна узяла, запрягла яго у ''сани'' и поѣхала у лѣсъ ''по орѣхи''. На дорози сустрѣвъ яѐ мядвѣдь: «кумка-голубка, подвязи мяне!» — О, гладунъ, штобъ сани поломавъ? — «Нѣ, кумка-голубка, я не поломаю!» — Якъ жа, не поломаетъ! — «Ну, кумка-голубка, подвязи хоть одну лапку!» — -Ну, лапу сабѣ клаци! Ѣхали, ѣхали, мядвѣдь и кажа: «кумка-голубка, подвязи уже и другую лапку!» — О, гладунъ! сани поломаетъ! — «Да нѣ, кумка-голубка, не поломаю!» — Ну, клаци! Поклавъ мядвѣдь и другую лапу. Ѣхали, ѣхали, изновъ енъ проситца: «кумка-голубка, подвязи ще одну лапку!» — О, гладунъ! сани поломаетъ! — «Нѣ, кумка-голубка, я-жъ тольки одну лапку!» — Ну клаци! Поклавъ мядвѣдъ тротьтяю лапу, адыли, отъѣхавши троху, и ўвесь узлѣзъ. Вотъ яны, Ѣхали, ѣхали, — а санки тресь! — О, гладунъ! санки поломавъ! — «Нѣ, кумка-голубка: ето я орашокъ раскусивъ!» И поѣхали дальшъ. Ѣхали, ѣхали, — а санки зновъ тресь! — О, гладунъ! санки поломавъ! — «Нѣ, кумка-голубка; ето у мяне ще орашокъ нашовся, дакъ я раскусивъ!» И поѣхали дальшъ! Ѣхали, ѣхали, а санки тресь! — и поломались...... О, гладунъ! на што жъ ты поломавъ? Ступай тяперъ у лѣсъ, сани шукай! Вотъ и пошовъ мядвѣдь саней шукать. Зачаливъ колоду да й тягня. — О, гладунъ! хиба ето сани? Постеражи-тка вола, я пойду! Вотъ лисица пошла, а мядвѣдь узявъ, волу пузо разрѣзавъ, кишки выпустивъ, поѣвъ, поѣвъ, да соломой напхавъ, а самъ и побѣгъ. Бѣгъ, бѣгъ, да въ лисичкину хатку: улѣзъ у жлукто и сядить. Привязла лисичка санки, запрагла волика и погоняя. Волъ ня йде. Яна злѣзла, стала яму помогать, да и пихнула яго. Волъ и ноги задравъ! Стояла, стояла яна коло яго... Охъ, спознилась жа я! пора мнѣ домовъ: треба холсты золить! Кинула яна санки и волика, и побѣгла домовъ. Прибѣгла, намочила холсты, и пошла на дворъ по жлукто. .Тольки стала брать, а мядвѣдь за яѐ, и ўбивъ. {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ малор. сказкѣ, помѣщ. у Афан. IV стр. 11, мѣсто медвѣдя занимаетъ волкъ. Выѣвъ внутренности, волкъ напускалъ туда воробьевъ, а дырку заткнулъ соломой. Лиса наказала его, заставивъ приморозить хвостъ ко льду.}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Вообще, сказка варьируется чрезвычайно; есть варіантъ, гдѣ лошадь и сани принадлежали волку, а разломила сани и съѣла лошадь лисица. Потомъ, притворившись больною, она-же убѣдила водка запречься и везти ее въ новыхъ саняхъ (ibid. 7).}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ селѣ ''Забычаньѣ'', на границѣ чериковскаго и климовицкаго уѣздовъ, записанъ {{Абмылка|слѣдующщій|слѣдующій}} варіантъ:}} {{Водступ|2|em}}в) Живъ дзѣдъ изъ бабой. Бывъ у ихъ пѣвникъ и курочка. Пошли яны на сметьцишча, знашли житчинку и пшаничинку. Пѣвень знашовъ пшаничинку, а курка житчинку. Принясли ихъ къ бабцы да къ дзѣдьку и говорюць: «дзѣдька да бабка! наця вамъ етыя зернятки, змялиця, да пирожокъ спячиця!» Дзѣдъ и баба узяли, ды змололи; ну, пирожокъ спяклн. Тэй пирожокъ сядзѣвъ, сядзѣвъ у печцы, ды говориць: «бабка! мнѣ тутъ душно: посодзьця мяне на запечакъ!» Тоды яны яго ўзяли, на запечакъ посадзили. — «Бабка! мнѣ й тутъ душно: посодзьця мяне на лавку!»<noinclude></noinclude> pya7uo9o0tjwkc86fmultu1j51gjhkk 289314 289313 2026-06-11T09:13:26Z Gabix 3485 289314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>яна тоды у своѐ норы мясо уплетаць, и довгое уремя яна ѣла. Поѣвши усе, пошла яна узнова на раздобытки, ды тутъ и сама головой наложила. {{Водступ|2|em}}''Дер. Тютьки, сѣнн. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|См. Чубинск. 114. Афан. IV, 14. Въ гомельск. у. пограничномъ съ Малой Русью, записанъ слѣдующій варіантъ:}} {{Водступ|2|em}}б, Жила сабѣ лисичка-сястричка, и бывъ у яѐ ''воликъ''. Вотъ яна узяла, запрягла яго у ''сани'' и поѣхала у лѣсъ ''по орѣхи''. На дорози сустрѣвъ яѐ мядвѣдь: «кумка-голубка, подвязи мяне!» — О, гладунъ, штобъ сани поломавъ? — «Нѣ, кумка-голубка, я не поломаю!» — Якъ жа, не поломаетъ! — «Ну, кумка-голубка, подвязи хоть одну лапку!» — -Ну, лапу сабѣ клаци! Ѣхали, ѣхали, мядвѣдь и кажа: «кумка-голубка, подвязи уже и другую лапку!» — О, гладунъ! сани поломаетъ! — «Да нѣ, кумка-голубка, не поломаю!» — Ну, клаци! Поклавъ мядвѣдь и другую лапу. Ѣхали, ѣхали, изновъ енъ проситца: «кумка-голубка, подвязи ще одну лапку!» — О, гладунъ! сани поломаетъ! — «Нѣ, кумка-голубка, я-жъ тольки одну лапку!» — Ну клаци! Поклавъ мядвѣдъ тротьтяю лапу, адыли, отъѣхавши троху, и ўвесь узлѣзъ. Вотъ яны, Ѣхали, ѣхали, — а санки тресь! — О, гладунъ! санки поломавъ! — «Нѣ, кумка-голубка: ето я орашокъ раскусивъ!» И поѣхали дальшъ. Ѣхали, ѣхали, — а санки зновъ тресь! — О, гладунъ! санки поломавъ! — «Нѣ, кумка-голубка; ето у мяне ще орашокъ нашовся, дакъ я раскусивъ!» И поѣхали дальшъ! Ѣхали, ѣхали, а санки тресь! — и поломались...... О, гладунъ! на што жъ ты поломавъ? Ступай тяперъ у лѣсъ, сани шукай! Вотъ и пошовъ мядвѣдь саней шукать. Зачаливъ колоду да й тягня. — О, гладунъ! хиба ето сани? Постеражи-тка вола, я пойду! Вотъ лисица пошла, а мядвѣдь узявъ, волу пузо разрѣзавъ, кишки выпустивъ, поѣвъ, поѣвъ, да соломой напхавъ, а самъ и побѣгъ. Бѣгъ, бѣгъ, да въ лисичкину хатку: улѣзъ у жлукто и сядить. Привязла лисичка санки, запрагла волика и погоняя. Волъ ня йде. Яна злѣзла, стала яму помогать, да и пихнула яго. Волъ и ноги задравъ! Стояла, стояла яна коло яго... Охъ, спознилась жа я! пора мнѣ домовъ: треба холсты золить! Кинула яна санки и волика, и побѣгла домовъ. Прибѣгла, намочила холсты, и пошла на дворъ по жлукто. Тольки стала брать, а мядвѣдь за яѐ, и ўбивъ. {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ малор. сказкѣ, помѣщ. у Афан. IV стр. 11, мѣсто медвѣдя занимаетъ волкъ. Выѣвъ внутренности, волкъ напускалъ туда воробьевъ, а дырку заткнулъ соломой. Лиса наказала его, заставивъ приморозить хвостъ ко льду.}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Вообще, сказка варьируется чрезвычайно; есть варіантъ, гдѣ лошадь и сани принадлежали волку, а разломила сани и съѣла лошадь лисица. Потомъ, притворившись больною, она-же убѣдила водка запречься и везти ее въ новыхъ саняхъ (ibid. 7).}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ селѣ ''Забычаньѣ'', на границѣ чериковскаго и климовицкаго уѣздовъ, записанъ {{Абмылка|слѣдующщій|слѣдующій}} варіантъ:}} {{Водступ|2|em}}в) Живъ дзѣдъ изъ бабой. Бывъ у ихъ пѣвникъ и курочка. Пошли яны на сметьцишча, знашли житчинку и пшаничинку. Пѣвень знашовъ пшаничинку, а курка житчинку. Принясли ихъ къ бабцы да къ дзѣдьку и говорюць: «дзѣдька да бабка! наця вамъ етыя зернятки, змялиця, да пирожокъ спячиця!» Дзѣдъ и баба узяли, ды змололи; ну, пирожокъ спяклн. Тэй пирожокъ сядзѣвъ, сядзѣвъ у печцы, ды говориць: «бабка! мнѣ тутъ душно: посодзьця мяне на запечакъ!» Тоды яны яго ўзяли, на запечакъ посадзили. — «Бабка! мнѣ й тутъ душно: посодзьця мяне на лавку!»<noinclude></noinclude> 18iwc87ct39maei87mtcef00eubkbf1 289315 289314 2026-06-11T09:56:56Z Gleb Leo 2440 289315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="21"/>яна тоды у своѐ норы мясо уплетаць, и довгое уремя яна ѣла. Поѣвши усе, пошла яна узнова на раздобытки, ды тутъ и сама головой наложила. {{Водступ|2|em}}''Дер. Тютьки, сѣнн. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|См. Чубинск. 114. Афан. IV, 14. Въ гомельск. у. пограничномъ съ Малой Русью, записанъ слѣдующій варіантъ:}} <section end="21"/> <section begin="22"/>{{Водступ|2|em}}б, Жила сабѣ лисичка-сястричка, и бывъ у яѐ ''воликъ''. Вотъ яна узяла, запрягла яго у ''сани'' и поѣхала у лѣсъ ''по орѣхи''. На дорози сустрѣвъ яѐ мядвѣдь: «кумка-голубка, подвязи мяне!» — О, гладунъ, штобъ сани поломавъ? — «Нѣ, кумка-голубка, я не поломаю!» — Якъ жа, не поломаетъ! — «Ну, кумка-голубка, подвязи хоть одну лапку!» — -Ну, лапу сабѣ клаци! Ѣхали, ѣхали, мядвѣдь и кажа: «кумка-голубка, подвязи уже и другую лапку!» — О, гладунъ! сани поломаетъ! — «Да нѣ, кумка-голубка, не поломаю!» — Ну, клаци! Поклавъ мядвѣдь и другую лапу. Ѣхали, ѣхали, изновъ енъ проситца: «кумка-голубка, подвязи ще одну лапку!» — О, гладунъ! сани поломаетъ! — «Нѣ, кумка-голубка, я-жъ тольки одну лапку!» — Ну клаци! Поклавъ мядвѣдъ тротьтяю лапу, адыли, отъѣхавши троху, и ўвесь узлѣзъ. Вотъ яны, Ѣхали, ѣхали, — а санки тресь! — О, гладунъ! санки поломавъ! — «Нѣ, кумка-голубка: ето я орашокъ раскусивъ!» И поѣхали дальшъ. Ѣхали, ѣхали, — а санки зновъ тресь! — О, гладунъ! санки поломавъ! — «Нѣ, кумка-голубка; ето у мяне ще орашокъ нашовся, дакъ я раскусивъ!» И поѣхали дальшъ! Ѣхали, ѣхали, а санки тресь! — и поломались...... О, гладунъ! на што жъ ты поломавъ? Ступай тяперъ у лѣсъ, сани шукай! Вотъ и пошовъ мядвѣдь саней шукать. Зачаливъ колоду да й тягня. — О, гладунъ! хиба ето сани? Постеражи-тка вола, я пойду! Вотъ лисица пошла, а мядвѣдь узявъ, волу пузо разрѣзавъ, кишки выпустивъ, поѣвъ, поѣвъ, да соломой напхавъ, а самъ и побѣгъ. Бѣгъ, бѣгъ, да въ лисичкину хатку: улѣзъ у жлукто и сядить. Привязла лисичка санки, запрагла волика и погоняя. Волъ ня йде. Яна злѣзла, стала яму помогать, да и пихнула яго. Волъ и ноги задравъ! Стояла, стояла яна коло яго... Охъ, спознилась жа я! пора мнѣ домовъ: треба холсты золить! Кинула яна санки и волика, и побѣгла домовъ. Прибѣгла, намочила холсты, и пошла на дворъ по жлукто. Тольки стала брать, а мядвѣдь за яѐ, и ўбивъ. {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ малор. сказкѣ, помѣщ. у Афан. IV стр. 11, мѣсто медвѣдя занимаетъ волкъ. Выѣвъ внутренности, волкъ напускалъ туда воробьевъ, а дырку заткнулъ соломой. Лиса наказала его, заставивъ приморозить хвостъ ко льду.}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Вообще, сказка варьируется чрезвычайно; есть варіантъ, гдѣ лошадь и сани принадлежали волку, а разломила сани и съѣла лошадь лисица. Потомъ, притворившись больною, она-же убѣдила водка запречься и везти ее въ новыхъ саняхъ (ibid. 7).}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ селѣ ''Забычаньѣ'', на границѣ чериковскаго и климовицкаго уѣздовъ, записанъ {{Абмылка|слѣдующщій|слѣдующій}} варіантъ:}} {{Водступ|2|em}}в) Живъ дзѣдъ изъ бабой. Бывъ у ихъ пѣвникъ и курочка. Пошли яны на сметьцишча, знашли житчинку и пшаничинку. Пѣвень знашовъ пшаничинку, а курка житчинку. Принясли ихъ къ бабцы да къ дзѣдьку и говорюць: «дзѣдька да бабка! наця вамъ етыя зернятки, змялиця, да пирожокъ спячиця!» Дзѣдъ и баба узяли, ды змололи; ну, пирожокъ спяклн. Тэй пирожокъ сядзѣвъ, сядзѣвъ у печцы, ды говориць: «бабка! мнѣ тутъ душно: посодзьця мяне на запечакъ!» Тоды яны яго ўзяли, на запечакъ посадзили. — «Бабка! мнѣ й тутъ душно: посодзьця мяне на лавку!» <section end="22"/><noinclude></noinclude> 7x2xwdegmj76lcunn50yiwcjqqp1jgy 289316 289315 2026-06-11T09:57:15Z Gleb Leo 2440 289316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="21"/>яна тоды у своѐ норы мясо уплетаць, и довгое уремя яна ѣла. Поѣвши усе, пошла яна узнова на раздобытки, ды тутъ и сама головой наложила. {{Водступ|2|em}}''Дер. Тютьки, сѣнн. у.'' {{Водступ|2|em}}{{smaller|См. Чубинск. 114. Афан. IV, 14. Въ гомельск. у. пограничномъ съ Малой Русью, записанъ слѣдующій варіантъ:}} <section end="21"/> <section begin="22"/>{{Водступ|2|em}}б, Жила сабѣ лисичка-сястричка, и бывъ у яѐ ''воликъ''. Вотъ яна узяла, запрягла яго у ''сани'' и поѣхала у лѣсъ ''по орѣхи''. На дорози сустрѣвъ яѐ мядвѣдь: «кумка-голубка, подвязи мяне!» — О, гладунъ, штобъ сани поломавъ? — «Нѣ, кумка-голубка, я не поломаю!» — Якъ жа, не поломаетъ! — «Ну, кумка-голубка, подвязи хоть одну лапку!» — -Ну, лапу сабѣ клаци! Ѣхали, ѣхали, мядвѣдь и кажа: «кумка-голубка, подвязи уже и другую лапку!» — О, гладунъ! сани поломаетъ! — «Да нѣ, кумка-голубка, не поломаю!» — Ну, клаци! Поклавъ мядвѣдь и другую лапу. Ѣхали, ѣхали, изновъ енъ проситца: «кумка-голубка, подвязи ще одну лапку!» — О, гладунъ! сани поломаетъ! — «Нѣ, кумка-голубка, я-жъ тольки одну лапку!» — Ну клаци! Поклавъ мядвѣдъ тротьтяю лапу, адыли, отъѣхавши троху, и ўвесь узлѣзъ. Вотъ яны, Ѣхали, ѣхали, — а санки тресь! — О, гладунъ! санки поломавъ! — «Нѣ, кумка-голубка: ето я орашокъ раскусивъ!» И поѣхали дальшъ. Ѣхали, ѣхали, — а санки зновъ тресь! — О, гладунъ! санки поломавъ! — «Нѣ, кумка-голубка; ето у мяне ще орашокъ нашовся, дакъ я раскусивъ!» И поѣхали дальшъ! Ѣхали, ѣхали, а санки тресь! — и поломались...... О, гладунъ! на што жъ ты поломавъ? Ступай тяперъ у лѣсъ, сани шукай! Вотъ и пошовъ мядвѣдь саней шукать. Зачаливъ колоду да й тягня. — О, гладунъ! хиба ето сани? Постеражи-тка вола, я пойду! Вотъ лисица пошла, а мядвѣдь узявъ, волу пузо разрѣзавъ, кишки выпустивъ, поѣвъ, поѣвъ, да соломой напхавъ, а самъ и побѣгъ. Бѣгъ, бѣгъ, да въ лисичкину хатку: улѣзъ у жлукто и сядить. Привязла лисичка санки, запрагла волика и погоняя. Волъ ня йде. Яна злѣзла, стала яму помогать, да и пихнула яго. Волъ и ноги задравъ! Стояла, стояла яна коло яго... Охъ, спознилась жа я! пора мнѣ домовъ: треба холсты золить! Кинула яна санки и волика, и побѣгла домовъ. Прибѣгла, намочила холсты, и пошла на дворъ по жлукто. Тольки стала брать, а мядвѣдь за яѐ, и ўбивъ. {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ малор. сказкѣ, помѣщ. у Афан. IV стр. 11, мѣсто медвѣдя занимаетъ волкъ. Выѣвъ внутренности, волкъ напускалъ туда воробьевъ, а дырку заткнулъ соломой. Лиса наказала его, заставивъ приморозить хвостъ ко льду.}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Вообще, сказка варьируется чрезвычайно; есть варіантъ, гдѣ лошадь и сани принадлежали волку, а разломила сани и съѣла лошадь лисица. Потомъ, притворившись больною, она-же убѣдила водка запречься и везти ее въ новыхъ саняхъ (ibid. 7).}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ селѣ ''Забычаньѣ'', на границѣ чериковскаго и климовицкаго уѣздовъ, записанъ {{Абмылка|слѣдующщій|слѣдующій}} варіантъ:}} <section end="22"/> <section begin="23"/>{{Водступ|2|em}}в) Живъ дзѣдъ изъ бабой. Бывъ у ихъ пѣвникъ и курочка. Пошли яны на сметьцишча, знашли житчинку и пшаничинку. Пѣвень знашовъ пшаничинку, а курка житчинку. Принясли ихъ къ бабцы да къ дзѣдьку и говорюць: «дзѣдька да бабка! наця вамъ етыя зернятки, змялиця, да пирожокъ спячиця!» Дзѣдъ и баба узяли, ды змололи; ну, пирожокъ спяклн. Тэй пирожокъ сядзѣвъ, сядзѣвъ у печцы, ды говориць: «бабка! мнѣ тутъ душно: посодзьця мяне на запечакъ!» Тоды яны яго ўзяли, на запечакъ посадзили. — «Бабка! мнѣ й тутъ душно: посодзьця мяне на лавку!» <section end="23"/><noinclude></noinclude> egj819uf8ighotry78f6kig9s1pkgxc 289319 289316 2026-06-11T09:59:51Z Gleb Leo 2440 289319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="21"/>яна тоды у своѐ норы мясо уплетаць, и довгое уремя яна ѣла. Поѣвши усе, пошла яна узнова на раздобытки, ды тутъ и сама головой наложила. {{Водступ|2|em}}''Дер. Тютьки, сѣнн. у.'' <section end="21"/> <section begin="22"/>{{Водступ|2|em}}{{smaller|См. Чубинск. 114. Афан. IV, 14. Въ гомельск. у. пограничномъ съ Малой Русью, записанъ слѣдующій варіантъ:}} {{Водступ|2|em}}б, Жила сабѣ лисичка-сястричка, и бывъ у яѐ ''воликъ''. Вотъ яна узяла, запрягла яго у ''сани'' и поѣхала у лѣсъ ''по орѣхи''. На дорози сустрѣвъ яѐ мядвѣдь: «кумка-голубка, подвязи мяне!» — О, гладунъ, штобъ сани поломавъ? — «Нѣ, кумка-голубка, я не поломаю!» — Якъ жа, не поломаетъ! — «Ну, кумка-голубка, подвязи хоть одну лапку!» — -Ну, лапу сабѣ клаци! Ѣхали, ѣхали, мядвѣдь и кажа: «кумка-голубка, подвязи уже и другую лапку!» — О, гладунъ! сани поломаетъ! — «Да нѣ, кумка-голубка, не поломаю!» — Ну, клаци! Поклавъ мядвѣдь и другую лапу. Ѣхали, ѣхали, изновъ енъ проситца: «кумка-голубка, подвязи ще одну лапку!» — О, гладунъ! сани поломаетъ! — «Нѣ, кумка-голубка, я-жъ тольки одну лапку!» — Ну клаци! Поклавъ мядвѣдъ тротьтяю лапу, адыли, отъѣхавши троху, и ўвесь узлѣзъ. Вотъ яны, Ѣхали, ѣхали, — а санки тресь! — О, гладунъ! санки поломавъ! — «Нѣ, кумка-голубка: ето я орашокъ раскусивъ!» И поѣхали дальшъ. Ѣхали, ѣхали, — а санки зновъ тресь! — О, гладунъ! санки поломавъ! — «Нѣ, кумка-голубка; ето у мяне ще орашокъ нашовся, дакъ я раскусивъ!» И поѣхали дальшъ! Ѣхали, ѣхали, а санки тресь! — и поломались...... О, гладунъ! на што жъ ты поломавъ? Ступай тяперъ у лѣсъ, сани шукай! Вотъ и пошовъ мядвѣдь саней шукать. Зачаливъ колоду да й тягня. — О, гладунъ! хиба ето сани? Постеражи-тка вола, я пойду! Вотъ лисица пошла, а мядвѣдь узявъ, волу пузо разрѣзавъ, кишки выпустивъ, поѣвъ, поѣвъ, да соломой напхавъ, а самъ и побѣгъ. Бѣгъ, бѣгъ, да въ лисичкину хатку: улѣзъ у жлукто и сядить. Привязла лисичка санки, запрагла волика и погоняя. Волъ ня йде. Яна злѣзла, стала яму помогать, да и пихнула яго. Волъ и ноги задравъ! Стояла, стояла яна коло яго... Охъ, спознилась жа я! пора мнѣ домовъ: треба холсты золить! Кинула яна санки и волика, и побѣгла домовъ. Прибѣгла, намочила холсты, и пошла на дворъ по жлукто. Тольки стала брать, а мядвѣдь за яѐ, и ўбивъ. {{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ малор. сказкѣ, помѣщ. у Афан. IV стр. 11, мѣсто медвѣдя занимаетъ волкъ. Выѣвъ внутренности, волкъ напускалъ туда воробьевъ, а дырку заткнулъ соломой. Лиса наказала его, заставивъ приморозить хвостъ ко льду.}} {{Водступ|2|em}}{{smaller|Вообще, сказка варьируется чрезвычайно; есть варіантъ, гдѣ лошадь и сани принадлежали волку, а разломила сани и съѣла лошадь лисица. Потомъ, притворившись больною, она-же убѣдила водка запречься и везти ее въ новыхъ саняхъ (ibid. 7).}} <section end="22"/> <section begin="23"/>{{Водступ|2|em}}{{smaller|Въ селѣ ''Забычаньѣ'', на границѣ чериковскаго и климовицкаго уѣздовъ, записанъ {{Абмылка|слѣдующщій|слѣдующій}} варіантъ:}} {{Водступ|2|em}}в) Живъ дзѣдъ изъ бабой. Бывъ у ихъ пѣвникъ и курочка. Пошли яны на сметьцишча, знашли житчинку и пшаничинку. Пѣвень знашовъ пшаничинку, а курка житчинку. Принясли ихъ къ бабцы да къ дзѣдьку и говорюць: «дзѣдька да бабка! наця вамъ етыя зернятки, змялиця, да пирожокъ спячиця!» Дзѣдъ и баба узяли, ды змололи; ну, пирожокъ спяклн. Тэй пирожокъ сядзѣвъ, сядзѣвъ у печцы, ды говориць: «бабка! мнѣ тутъ душно: посодзьця мяне на запечакъ!» Тоды яны яго ўзяли, на запечакъ посадзили. — «Бабка! мнѣ й тутъ душно: посодзьця мяне на лавку!» <section end="23"/><noinclude></noinclude> sfndf9fl2b0gg9vi0cgtwftoqjglwyw 104 124730 289321 2026-06-11T10:40:42Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Тады Стася зусім блізка прыхілілася да яго і яшчэ цішэй ледзьве чутна запытала: {{Водступ|2|em}}— А як з мамкай? {{Водступ|2|em}}Карызна паглядзеў на яе строгімі вачмі. {{Водступ|2|em}}— Стася, ты не маленькая, і табе ня трэба ціхіх сямейных абставі...» 289321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Тады Стася зусім блізка прыхілілася да яго і яшчэ цішэй ледзьве чутна запытала: {{Водступ|2|em}}— А як з мамкай? {{Водступ|2|em}}Карызна паглядзеў на яе строгімі вачмі. {{Водступ|2|em}}— Стася, ты не маленькая, і табе ня трэба ціхіх сямейных абставін… Мы цябе роўна любім абое… мы табе як былі бацька ая і маці… Ёй ня дрэнна… Яна лепей жыве цяпер, чымся раней… {{Водступ|2|em}}Дачка слухала яго і ў тон яму пакорліва ківала галавой. {{Водступ|2|em}}— Я ведаю… Я за мамку ня злуюся на цябе. Тут — асабістае… Я сама ведаю… Але… {{Водступ|2|em}}Яна адвяла ў бок свае вочы, каб не паказаць іхнага здрадлівага бляску, і дадала больш сама сабе, чымся яму: {{Водступ|2|em}}— …але мне так шкода, так шкода свае мамкі… {{Водступ|2|em}}На гэтым і скончылася была ў бацькі з дачкой першая па сустрэчы гутарка, якая, хоць у сутнасьці не разьвязала ні бацьку, ні дачцэ іхных сумненьняў, але счасьліва пагадзіла іх між сабой. {{Ініцыял|'''12'''}} Зелянюк узрушана хадзіў узад і ўперад па нязграбна-даўгім, як труна, і пустым пакоі, у якім за-звычай непадзельна панаваў аптэкар Плакс са сваім местачковым драмгуртком і які раённая комісія „дэмонстрацыйна“ абрала сабе пад часовую штаб-кватэру. {{Водступ|2|em}}Зелянюк ламаў галаву над сформуляваньнем пэўнага, яснага адказу на запытаньне, якое зрабіла яму Стася пры іхнай неспадзяванай сустрэчы. {{Водступ|2|em}}Нашто ён уласна ў сваіх лістох да Стасі, у якіх падрабязна апісваў ён усе сівецкія падзеі, упарта хаваў ад яе сапраўднае месца дзеі і сапраўдных асоб, якія ў ёй бралі ўдзел? {{Водступ|2|em}}Ён ня каяўся і не сумняваўся — ён і цяпер, як раней, як увесь час, як і там, пры сустрэчы з Стасяй, быў шчыра і цьвёрда ўпэўнены, што сапраўды так было лепей, што так і трэба было яму рабіць, але ў яго ня было дакладнае формулы, у якую-б можна было і ў якую яму канечна трэба было ўкласьці сваё напоўінтуіцыйнае перакананьне. {{Водступ|2|em}}Ён добра помніць, што пачалося ўсё з нясур‘ёзнага, чыста дзяцінага жарту — ён хацеў так напісаць ёй колькі лістоў, а потым прызнацца ды пасьмяяцца разам з ёй з гэтага бязьвіннага ашуканства. А потым, як пайшлі ў яго сутычкі з Карызнам, ды як набылі яны формы вострай прынцыповай варожасьці, ён па доўгіх меркаваньнях наважыў і надалей, да таго ці іншага разьвязаньня іхнага конфлікту, хаваць ад Стасі праўдзівыя прозьвішчы герояў сваіх прыгод. {{Водступ|2|em}}Але-ж чаму ён гэтак наважыў рабіць? Ці меў ён тады што конкрэтнае на мэце? {{Водступ|2|em}}Што-б там ні было, а ён мусіць знайсьці такі дакладны вычарпальны адказ, які-б адразу пераканаў Стасю ў об‘ектыўнай правільнасьці і мэтазгоднасьці ягонага ўчынку.<noinclude></noinclude> 163xfz7gbyj69nvgdgni3rwvinrbj8b 104 124731 289322 2026-06-11T10:45:48Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Любая, слаўная Стаська! Якім страшным поглядам яна сёньня на яго паглядзела! Гэты погляд не гаварыў, а проста крычаў, што Стаська яму ніколі-ніколі, да апошніх дзён жыцьця, не даруе! {{Водступ|2|em}}Яна, вядомая рэч, даруе яму, ён гэта ведае добр...» 289322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Любая, слаўная Стаська! Якім страшным поглядам яна сёньня на яго паглядзела! Гэты погляд не гаварыў, а проста крычаў, што Стаська яму ніколі-ніколі, да апошніх дзён жыцьця, не даруе! {{Водступ|2|em}}Яна, вядомая рэч, даруе яму, ён гэта ведае добра. Але яна даруе толькі тады, калі ён здолее з непахіснай пэўнасьцю ёй давесьці, што меў бязумоўную рацыю, гэтак рабіўшы. {{Водступ|2|em}}О, ён добра ведае сваю Стаську! {{Водступ|2|em}}Толькі ці захоча яна наогул з ім гаварыць? І як тут зрабіць, каб чым найхутчэй з ёй сустрэцца? {{Водступ|2|em}}…Стася гаварыць з Зелянюком захацела і нават сама прышла да яго раней, чымся ён управіўся знайсьці сваю няшчасную формулу. {{Водступ|2|em}}Зелянюк як не ашалеў з радасьці, убачыўшы яе ў дзьвярох свайго трунападобнага пакою. Ён кінуўся ёй на сустрэчу з такім рашучым парываньнем, нібы паміж іх ня было, ды і не магло быць ніякіх нязгод ці супярэчаньняў, і гатоў быў ужо з маху схапіць яе ў свае абнімкі. Але Стася, яшчэ трымаючыся аднэй рукой за клямку дзьвярэй, другой рукой уласна адгарадзілася ад яго. {{Водступ|2|em}}— Нашто ты рабіў так? Ну, кажы? {{Водступ|2|em}}Зелянюк ніякім чынам. не спадзяваўся на такі энэргійны і, галоўнае, такі раптоўны напад і, зьбянтэжаны, суняўся перад ёй, ня ведаючы, што рабіць далей. {{Водступ|2|em}}— Чаго ты хацеў гэтым дасягнуць? {{Водступ|2|em}}Зелянюк чуў, што вось тут акурат, на гэтым месцы, ён мусіць, даць свой, цьвёрды, катэгорычны адказ, і ўсё тады разьвяжацца ў адзін момант. Але адказу такога яшчэ ня было ў яго, а маўчаць таксама не выпадала, і ён загаварыў — ня зусім, праўда, цьвёрда і ня зусім катэгорычна: {{Водступ|2|em}}— Ведаеш, Стася, я вось, пакуль ты прышла, доўга думаў над гэтым. Я зноў кажу, што так трэба было — я глыбока ўпэўнены ў гэтым. Але я не магу растлумачыць табе…Не магу сформуляваць… Ну, ведаеш… {{Водступ|2|em}}Стася пагардліва прыжмурыла вочы і перапыніла яго: {{Водступ|2|em}}— Ты можа думаў, што я перастану кахаць цябе за тое, што ты пасварыўся з маім бацькам? {{Водступ|2|em}}Зелянюку гэта дадзела надзвычайна, і ён загарачыўся. {{Водступ|2|em}}— Няпраўда! Я ня мог так думаць, ты гэта ведаеш… Ты абражаеш і мяне і сябе. Гэта ня тое… Бачыш. Я хацеў, каб ты зусім бесстаронна судзіла пра мае ўчынкі. Я пісаў чыстую праўду, не маніў ні слова… Ну, скажы, Стася… Ты-ж ня бачыла нічога дрэннага ці няправільнага ў маіх стасунках да таго… да сакратара ячэйкі?.. Ты мне пісала, што цалкам згодна са мной. Праўда, Стася? Ну, скажы, праўда?..<noinclude></noinclude> 7dylhnafplleley1b2vxmosnx54u0oi 104 124732 289323 2026-06-11T10:52:45Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Стася з момант падумала і сказала троху лагадней, але з тым самым пагардлівым дакорам у голасе: {{Водступ|2|em}}— Ты — эгоіст… Ты толькі думаў, каб самому чыстаму быць, каб агарадзіць сябе… ты дарма гэта рабіў, бо бацька сам мне сказаў, што ты...» 289323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Стася з момант падумала і сказала троху лагадней, але з тым самым пагардлівым дакорам у голасе: {{Водступ|2|em}}— Ты — эгоіст… Ты толькі думаў, каб самому чыстаму быць, каб агарадзіць сябе… ты дарма гэта рабіў, бо бацька сам мне сказаў, што ты ні ў чым не вінават… {{Водступ|2|em}}Зелянюк жвава перапытаў: {{Водступ|2|em}}— Ён так сказаў табе? Праўда, Стася? {{Водступ|2|em}}Стася не палічыла за патрэбнае паўтараць, што сказала, і цягнула далей: {{Водступ|2|em}}— Ты думаў пра сябе толькі. А можа, каб я адразу ведала ўсё, дык-бы і нічага гэтага ня было… {{Водступ|2|em}}Зелянюк пачуў тут самае небясьпечнае месца і пасьпешна запярэчыў: {{Водступ|2|em}}— Няпраўда, Стася! Я многа думаў аб гэтым. Ты зусім ня ведаеш свайго бацькі. Ты падліла-б толькі масла ў агонь, і ўсёроўна было-б тое самае, толькі можа ў больш вострых і злачынных формах… Пра гэта я таксама пісаў табе, Стася… {{Водступ|2|em}}Яна раптам нібы абвяла і зусім новым, пакорна-ціхамірным тонам запытала: {{Водступ|2|em}}— Што цяпер будзе з ім? {{Водступ|2|em}}Зелянюк, узрадаваны такім зваротам справы, ахвотна пачаў тлумачыць ёй пра партыйную дысцыпліну, пра партыйныя спагнаньні, пра тое, што партыя ніколі не адштурхоўвае ад сябе канчаткова сяброў, якія зрабілі тыя ці іншыя, хоць і вялікія нават, памылкі. Стася выслухала яго з глыбокай увагай і, як ён кончыў, спакойна завярнулася да дзьвярэй. {{Водступ|2|em}}Зелянюк асалапеў: {{Водступ|2|em}}— Стася! Куды-ж ты? {{Водступ|2|em}}Яна прыстоіла і ўзьняла на яго наіўна-зьдзіўленыя вочы… {{Водступ|2|em}}— А што? {{Водступ|2|em}}— Ты так і пойдзеш? {{Водступ|2|em}}— Так і пайду. Я пагаварыла з табой пра ўсё, што трэба і мне няма чаго больш тут рабіць? {{Водступ|2|em}}Ён разьдзельна, склад за складам пераказаў: {{Водступ|2|em}}— Табе няма чаго больш тут рабіць. {{Водступ|2|em}}— Так, Зелянюк, мне няма чаго больш тут рабіць. {{Водступ|2|em}}І яна зноў завярнулася да дзьвярэй. Зелянюк падбег і схапіў яе за руку. {{Водступ|2|em}}— Чакай, Стаська… Гэта-ж не разумна… не лёгічна… Ну, даруй мне, калі мо‘ я дрэнна зрабіў… Ну, даруй, Стаська… {{Водступ|2|em}}Стася сказала яму дзіўна спакойным зусім прыяцельскім тонам: {{Водступ|2|em}}— Слухай, Зелянюк… Ты ведаеш, што я ня люблю рабіць што-небудзь з пустой крыўды ці гонару… І я ня крыўджуся на цябе… Папраўдзе, Зелянюк, не крыўджуся… Я нават цяпер, у гэтую хвіліну, згодна з табой, што так было лепей… Але гэта<noinclude></noinclude> ebfg8boclvk00e9gilz7vwksulwm8wj 104 124733 289324 2026-06-11T10:57:45Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «ўсёроўна астанецца паміж нас прыкрым непаразуменьнем, і, калі мне будзе патрэбна, я буду лічыць, што ты загубіў майго бацьку… {{Водступ|2|em}}— Няпраўда, ты не падумаеш так… Ты выдумляеш сама на сябе… Стаська, я ўсёроўна ня пушчу цябе… Ты ня пойдзеш… Я та...» 289324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>ўсёроўна астанецца паміж нас прыкрым непаразуменьнем, і, калі мне будзе патрэбна, я буду лічыць, што ты загубіў майго бацьку… {{Водступ|2|em}}— Няпраўда, ты не падумаеш так… Ты выдумляеш сама на сябе… Стаська, я ўсёроўна ня пушчу цябе… Ты ня пойдзеш… Я так не магу… Я больш кахаю цябе, чымся ты думаеш… {{Водступ|2|em}}Стася ціха, але рашуча папрасіла: {{Водступ|2|em}}— Зелянюк, пусьці маю руку. Я пайду. {{Водступ|2|em}}Тады Зелянюк пусьціў яе руку і, балюча сашчаміўшы зубы, пайшоў ад дзьвярэй. Усьлед яму пачулася так блізка знаёмае, звонкае і зусім-зусім нязлоснае: {{Водступ|2|em}}— Бывай, Зелянюк! {{Водступ|2|em}}І яна такі пайшла, гэтая наравістая дзяўчына. Праўда, як вышла яна за дзьверы, дык яе прыгожы твар таксама пацямнеў і скрывіўся ад нутранога болю, але пайшла яна цьвёрдым роўным крокам, які ані не паказваў на тое, што гэта дзяўчына перажывае цяпер сваю першую і таму найглыбейшую і найсьвяжэйшую трагэдыю. {{Водступ|2|em}}…Стася была ў такім душэўным стане, калі чалавек зазвычай або ўпадае ў чорную мэлянхолію, або наважваецца раптам на які-небудзь дзікі недарэчны ўчынак, на які-б ніколі не пайшоў у нормальным стане, і ў гэты ўчынак вылівае жорстка сьціснутую ў нутры ў яго буру. {{Водступ|2|em}}Стася ў чорную мэланхолію не ўпадала, а наважылася на дзікі недарэчны ўчынак: яна пайшла да Веры Засуліч. {{Водступ|2|em}}Яшчэ з кухні Стася пачула мілы галасок Веры, якая мыркала сама сабе нейкую цёплую і ўтульную, як курлыканьне коткі, песеньку. Гэтая песенька страшэнна абразіла Стасю сваёй ціхамірнасьцю, і яна, паведаміла пра свой прыход такім адчайным грукатам у дзьверы, нібы хацела спагнаць на іх усё абурэньне свайго маладога сэрца. {{Водступ|2|em}}Вера выскачыла ёй на сустрэчу — чыстая, сьветлая, як анёлак — і, ледзьве ня плачучы з радасьці, кінулася яе абнімаць. {{Водступ|2|em}}— Стасечка, родная… Як добра, што ты прыехала… Тут так многа ўсяго ўсякага панарабілася… Я ўжо хацела пісаць табе… папраўдзе… {{Водступ|2|em}}І яна з ласкавым шчабятаньнем павяла Стасю ў свой пакой. Стася моўчкі прымала яе гарачыя шчырыя ласкі, але сама на іх не адказвала і скрозь разглядала яе сур‘ёзным праніклівым поглядам. Але раптам у галаве ў яе мільгнула сьмешная дзівачная думка:. {{Водступ|2|em}}Гэта-ж яна можа будзе мая новая „мама“? {{Водступ|2|em}}Яна мімаволі ўсьміхнулася. Вера заўважыла гэтую ўсьмешку і, ураз пахаладзеўшы, пакрыўджана насупіла свае аксамітныя броўкі. {{Водступ|2|em}}— Ты, Стася, сьмяешся з мяне? {{Водступ|2|em}}Стася станавіта растлумачыла ёй:<noinclude></noinclude> 3q6z0bn1t9cjhb1s10ybg1pmv7rsdsg 104 124734 289325 2026-06-11T11:03:01Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Гэта я ўсьміхнулася не з цябе, а з аднае, свае недарэчнае думкі. Я сьмяяцца з цябе ня буду. {{Водступ|2|em}}І Вера, ураз расхмурыўшыся, зноў жвава зашчабятала, апавядаючы Стасі пра сівецкія навіны. Адылі Стася перапыніла яе. {{Водступ|2|em}}— Я п...» 289325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Гэта я ўсьміхнулася не з цябе, а з аднае, свае недарэчнае думкі. Я сьмяяцца з цябе ня буду. {{Водступ|2|em}}І Вера, ураз расхмурыўшыся, зноў жвава зашчабятала, апавядаючы Стасі пра сівецкія навіны. Адылі Стася перапыніла яе. {{Водступ|2|em}}— Я прышла, Вера, да цябе са справаю. Я хачу пагаварыць з табой пра свайго тату. {{Водступ|2|em}}Вера зноў замаркоцілася. {{Водступ|2|em}}— І ты, Стася, супроць мяне? Што я зрабіла каму благога? {{Водступ|2|em}}Стася пасьпешна яе супакоіла: {{Водступ|2|em}}— Я на цябе не наракаю… Гэта — ваша асабістае… Я проста хачу пагаварыць… {{Водступ|2|em}}Вера падсела бліжэй да яе прашаптала з непадробленай ласкай і болем: {{Водступ|2|em}}— Я так шкадую яго… Я, здаецца, усё-б зрабіла, каб толькі яму лягчэй было… Я праўду кажу, Стася… {{Водступ|2|em}}І яна нават прытулілася да Стасі і пяшчотна гладзіла яе руку, нібы гэта сядзела ня Стася тут, а Стасін бацька. {{Водступ|2|em}}Стася мабыць наважыла, што цяпер самы зручны момант пачаць „рашучую“ размову і, надаўшы голасу свайму глыбокую, мала не трагічную суровасьць, запытала: {{Водступ|2|em}}— Скажы, ты яго любіш? {{Водступ|2|em}}І чыстая, бязьвінная, як дзіця, Вера Засуліч з, анёльскай шчырасьцю ёй адказала: {{Водступ|2|em}}— Я ня ведаю, Стася… {{Водступ|2|em}}Стася зьдзіўлена паглядзела на яе і гаварыла далей тонам старэйшага дасьведчанага чалавека, які размаўляе з малым: {{Водступ|2|em}}— Ну, як-жа так — ня ведаю… Каханьне — гэта пачуцьце такое… такое-яснае… Заўсёды адчуваеш, ці кахаеш ты чалавека, ці не… Нават і калі дрэнна з ім… ну, калі паспрачаліся… калі разышліся нават… а ўсёроўна нешта ёсьць да яго, не такое, як да іншых людзей… Усёроўна цягне да яго, хочацца зноў сустрэцца з ім… хоць ведаеш, што гэта непатрэбна… немагчыма… {{Водступ|2|em}}Тут Стася нават ціхенька, неўзаметку для Веры, уздыхнула, адылі схамянулася, што нагаварыла многа лішняга і скончыла суха, разважна: {{Водступ|2|em}}— Раз няма яснага пачуцьця паміж людзей, дык і ня можа быць у іх ясных стасункаў. {{Водступ|2|em}}Вера слухала яе ў глыбокім замяшаньні. Яна з хвіліну вагалася сама з сабой, а тады ціха, нясьмела праказала: {{Водступ|2|em}}{{Абмылка|У|— У}} нас… стасункі… у нас усё ясна… {{Водступ|2|em}}Стася, строга перапытала яе: {{Водступ|2|em}}— Як гэта ясна? {{Водступ|2|em}}— Бачыш, Стася… Я вышла… Я выходжу замуж… {{Водступ|2|em}}— За тату? {{Водступ|2|em}}— Вера яшчэ больш замяшалася. {{Водступ|2|em}}— Не… За Шыбянкова… За Андрэя Шыбянкова…<noinclude></noinclude> 9704g08rq01g5wyh8mh7z0hvjefq6sl 104 124735 289326 2026-06-11T11:07:53Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Стася глядзела на яе вялікімі, поўнымі зьдзіўленьня, вачмі. {{Водступ|2|em}}— А тата ведае? {{Водступ|2|em}}— Не… Ён ня ведае… Я не казала яму… Я не магла сказаць яму… {{Водступ|2|em}}Стася, з усіх сіл хаваючы сваю раптоўную радасьць, дзелавіта зая...» 289326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Стася глядзела на яе вялікімі, поўнымі зьдзіўленьня, вачмі. {{Водступ|2|em}}— А тата ведае? {{Водступ|2|em}}— Не… Ён ня ведае… Я не казала яму… Я не магла сказаць яму… {{Водступ|2|em}}Стася, з усіх сіл хаваючы сваю раптоўную радасьць, дзелавіта заявіла: {{Водступ|2|em}}— Дык я сама скажу яму. Добра? {{Водступ|2|em}}Вера ў радасным захапленьні кінулася да яе. {{Водступ|2|em}}— Стасечка, любая, скажы… Я так шкадую яго… Я так шкадую… {{Водступ|2|em}}Яна парыўчата абнімала Стасю, а ў яе вялікіх цёмна-цёмна-сініх вачох блішчэлі сьлёзы. Стася ўважна паглядзела на яе і шчырым прыяцельскім тонам зазначыла: {{Водступ|2|em}}— Вера, ведаеш, што я скажу табе… Ты — хоць вялікая шэльма, а хоць папраўдзе слаўная дзеўка… {{Водступ|2|em}}Вера Засуліч шчасьліва ўсьміхнулася. {{Ініцыял|'''13'''}} Справа Сымона Карызны, Пацяроба і яшчэ некаторых найбліжэйшых іхных паплечнікаў разглядалася на пашыраным, спэцыяльна для гэтае мэты скліканым пасяджэньні бюро райкому. {{Водступ|2|em}}Сымон Карызна прыехаў у раён змрочны, пахмуры, і праз увесь час, пакуль не пачалося пасяджэньне райкому, туляўся ў баку ад усіх, глуха зацяты ў жорсткім, амаль варожым да ўсіх маўчаньні. Гэтая пахмурасьць яго была заслонай, за-якой ён хаваў сваё замяшаньне і якой адгароджваўся ад сутычак з прыяцелямі, поўных немянучага ў гэткіх выпадках фальшу і двузначнасьці. {{Водступ|2|em}}Зусім іначай паводзіў сябе Пацяроб. Гэты і тут ня страціў рызыкі і, горда замкнёны ў сваёй адумыслава-пацяробаўскай вялічнасьці, звысака кідаў на ўсіх пагардліва-зачэплівыя погляды, якія мусілі азначаць, што калі ён і ня лічыць сябе пераможцам, дык у кожным разе яшчэ і далёка да таго, каб палічыў сябе за пераможанага. {{Водступ|2|em}}— Яшчэ паглядзім, хто на чыё пераверне! {{Водступ|2|em}}Пасяджэньне пачалася з дакладу старшыні комісіі, што з даручэньня райкому езьдзіла ў Сівец дзеля азнаямленьня на месцы з усімі дэталямі справы. {{Водступ|2|em}}Карызна слухаў даклад з глыбокай напружанай цікавасьцю. Конкрэтныя факты, якія з спакойнай, нават троху пэдантычнай стараннасьцю выбіраў з сваіх бяздонных матэрыялаў дакладчык, паўставалі перад Карызнавай сьвядомасьцю ў дзіўнай навізьне, набываючы зусім новае, нечаканае для яго, значэньне. Так часам якая-небудзь няпрыкметная, нудна абыклая для вока рэч, апынуўшыся ў руках чужога чалавека, раптам зьдзіўляе гаспадара незаўважанай дасюль яскравасьцю.<noinclude></noinclude> htw7uakcult8kg2a0dq1vvdd3owlwdw