Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 10 9254 293474 293388 2026-07-24T20:00:01Z Gleb Leo 2440 293474 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|П.С.Х. (1923)}} 24.07.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Чарвякоў|Аляксандар Чарвякоў]]''. «[[П.С.Х. (1923)|П.С.Х.]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Наша любоў (1936)}} 13.07.2026 ''[[Аўтар:Лазар Кацовіч|Лазар Кацовіч]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Ізраіль Плаўнік|Ізраіль Плаўнік]]''. «[[Наша любоў (1936)|Наша любоў]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Беларусь (1927)}} 23.07.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Чарвякоў|Аляксандар Чарвякоў]]''. «[[Беларусь (1927)|Беларусь]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Краязнаўства (1929)}} 19.07.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікола Касьпяровіч]]''. «[[Краязнаўства (1929)|Краязнаўства]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/9-10}} 17.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/9-10|«Biełarus», № 9-10]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Сусьвет і зямля (1929)}} 16.07.2026 ''[[Аўтар:Кастусь Гарабурда|Кастусь Гарабурда]]''. «[[Сусьвет і зямля (1929)|Сусьвет і зямля]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Сустрэча (1932)}} 13.07.2026 ''[[Аўтар:Рыгор Эпік|Рыгор Эпік]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Уладзімір Жылка|Уладзімер Жылка]]''. «[[Сустрэча (1932)|Сустрэча]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/8}} 11.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/8|«Biełarus», № 8]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 09.07.2026 ''[[Аўтар:Альберт Паўловіч|Альбэрт Паўловіч]]''. «[[Снапок (1921)|Снапок]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 07.07.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)|Гісторыя беларускае літэратуры]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 06.07.2026 ''[[Аўтар:Язэп Драздовіч|Язэп Драздовіч]]''. «[[Нябесныя бегі (1931)|Нябесныя бегі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|Творы (Купала, 1942)}} 04.07.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Творы (Купала, 1942)|Творы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Люба Лук’янская (1937)}} 03.07.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Люба Лук’янская (1937)|Люба Лук’янская]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|Запіскі Самсона Самасуя (1953)}} 01.07.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Мрый|Андрэй Мрый]]''. «[[Запіскі Самсона Самасуя (1953)|Запіскі Самсона Самасуя]]», 1953 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)}} 29.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)|Зборнік „Роднага Краю“ за 1934 год]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|Волаты (1929)}} 28.06.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікола Касьпяровіч]]''. «[[Волаты (1929)|Волаты]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)}} 26.06.2026 ''[[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]]''. «[[Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)}} 24.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Adam Stankievič]]''. «[[U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi]]», 1938 * {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)}} 23.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі}} 18.06.2026 ''[[Аўтар:Аркадзь Быкаў|Аркадзь Быкаў]]''. «[[Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Канстанцін Кернажыцкі|Канстанцін Кернажыцкі]]''. «[[Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Вязьмо (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Вязьмо (1932)|Вязьмо]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)}} 08.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]», 1863 * {{Прапанаваны экспарт|Weliki Hospodarv presławnych Narodow…}} 05.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Weliki Hospodarv presławnych Narodow…]]», 1648 * {{Прапанаваны экспарт|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)}} 04.06.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|Алесь Галынец]]''. «[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Атрута (1927)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Атрута (1927)|Атрута]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|На чыгунцы (1928)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[На чыгунцы (1928)|На чыгунцы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)}} 02.06.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)|Падарунак Беларускаму Жаўнеру]]», 1920 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 30.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]]», 1903 * {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|„На прасторах жыцьця“ Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> 5nzccny52ifrb1jcidrn2j0qszhazle 293484 293474 2026-07-24T20:57:10Z Gleb Leo 2440 293484 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|П.С.Х. (1923)}} 24.07.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Сучасны]]''. «[[П.С.Х. (1923)|П.С.Х.]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Наша любоў (1936)}} 13.07.2026 ''[[Аўтар:Лазар Кацовіч|Лазар Кацовіч]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Ізраіль Плаўнік|Ізраіль Плаўнік]]''. «[[Наша любоў (1936)|Наша любоў]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Беларусь (1927)}} 23.07.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Чарвякоў|Аляксандар Чарвякоў]]''. «[[Беларусь (1927)|Беларусь]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Краязнаўства (1929)}} 19.07.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікола Касьпяровіч]]''. «[[Краязнаўства (1929)|Краязнаўства]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/9-10}} 17.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/9-10|«Biełarus», № 9-10]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Сусьвет і зямля (1929)}} 16.07.2026 ''[[Аўтар:Кастусь Гарабурда|Кастусь Гарабурда]]''. «[[Сусьвет і зямля (1929)|Сусьвет і зямля]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Сустрэча (1932)}} 13.07.2026 ''[[Аўтар:Рыгор Эпік|Рыгор Эпік]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Уладзімір Жылка|Уладзімер Жылка]]''. «[[Сустрэча (1932)|Сустрэча]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Biełarus (1913)/1913/8}} 11.07.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Supołka aŭtaraŭ]]''. [[Biełarus (1913)/1913/8|«Biełarus», № 8]], 1913 * {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 09.07.2026 ''[[Аўтар:Альберт Паўловіч|Альбэрт Паўловіч]]''. «[[Снапок (1921)|Снапок]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 07.07.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)|Гісторыя беларускае літэратуры]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 06.07.2026 ''[[Аўтар:Язэп Драздовіч|Язэп Драздовіч]]''. «[[Нябесныя бегі (1931)|Нябесныя бегі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|Творы (Купала, 1942)}} 04.07.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Творы (Купала, 1942)|Творы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Люба Лук’янская (1937)}} 03.07.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Люба Лук’янская (1937)|Люба Лук’янская]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|Запіскі Самсона Самасуя (1953)}} 01.07.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Мрый|Андрэй Мрый]]''. «[[Запіскі Самсона Самасуя (1953)|Запіскі Самсона Самасуя]]», 1953 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)}} 29.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)|Зборнік „Роднага Краю“ за 1934 год]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|Волаты (1929)}} 28.06.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікола Касьпяровіч]]''. «[[Волаты (1929)|Волаты]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)}} 26.06.2026 ''[[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]]''. «[[Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)}} 24.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Adam Stankievič]]''. «[[U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi]]», 1938 * {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)}} 23.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі}} 18.06.2026 ''[[Аўтар:Аркадзь Быкаў|Аркадзь Быкаў]]''. «[[Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Канстанцін Кернажыцкі|Канстанцін Кернажыцкі]]''. «[[Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Вязьмо (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Вязьмо (1932)|Вязьмо]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)}} 08.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]», 1863 * {{Прапанаваны экспарт|Weliki Hospodarv presławnych Narodow…}} 05.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Weliki Hospodarv presławnych Narodow…]]», 1648 * {{Прапанаваны экспарт|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)}} 04.06.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|Алесь Галынец]]''. «[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Атрута (1927)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Атрута (1927)|Атрута]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|На чыгунцы (1928)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[На чыгунцы (1928)|На чыгунцы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)}} 02.06.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)|Падарунак Беларускаму Жаўнеру]]», 1920 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 30.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]]», 1903 * {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|„На прасторах жыцьця“ Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> pm3entm0xnjigbfybd9ble7rgpifwox 104 13046 293492 254310 2026-07-25T07:14:14Z Gleb Leo 2440 /* Не вычытаная */ 293492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}V. ПРЫКЛАДЫ КАМАНДАЎ І ЗАГАДАЎ: {{Водступ|2|em}}'''1. «КІРУНАК РОГ ЛЕСУ. РАДАМ СІРАЛЕЦКІМ — МАРШ!».''' {{Водступ|2|em}}'''2. «КІРУНАК — АДЗІНОЧНАЕ ДРЭВА НА КРУГАЗОРЫ. ПРАМЕЖАК — 10 КРОКАЎ. ШНУРАМ, БЕГАМ — МАРШ!».''' {{Водступ|2|em}}'''3. «УЗДОЎЖ КУСТОЎ ПЕРАД НАМІ ВОДСТУП — 2 КРОКІ, РАДАМ СТРАЛЕЦКІМ — МАРШ».''' {{Водступ|2|em}}'''4. «ДЛЯ АСЯГНЕНЬНЯ БЛІЖЭЙШАГА ЎЗВЫШША — ДРУЖЫНА НА СТАНОВІШЧА БЯГОМ — МАРШ!».''' {{Водступ|2|em}}Дружыновы не зьвязаны са сталым месцам. Даля лепшага нагляду, для выкарыстаньня поля і для сувязі з суседзямі, можа ён аддаліцца ў бакі аба ўперад дружыны. {{block center/s}} {| | [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 1.jpg|200px|center]] {{Цэнтар|Рыс. 1.}} | [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 2.jpg|200px|center]] {{Цэнтар|Рыс. 2.}} |- | [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 3.jpg|200px|center]] {{Цэнтар|Рыс. 3.}} | rowspan="2" valign="middle" | [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 5.jpg|200px|center]] {{Цэнтар|Рыс. 5.}} |- | [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 4.jpg|200px|center]] {{Цэнтар|Рыс. 4.}} |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Падчас абстрэлу праціўнікам, находзіцца ён пасярэдззіне сваёй дружыны. У канцы дружыны маршыруе заступнік дружыновага, які наглядае, каб ніхто са стральцоў не аставаўся. У разлучным строі зброя зьнятая з пляча і нясецца ў гатовасьці да стрэлу (прыклад пад правай пахай, руля перад сябе і крыху накірованая ўніз). У поблізу праціўніка<noinclude></noinclude> ascqm79f0a68ua3xc3eh4li3x7e2q76 104 13048 293498 254314 2026-07-25T08:34:56Z Gleb Leo 2440 /* Не вычытаная */ 293498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос канец|дру|гой}} і першай дружыны. Улева ад іх дружыны ў чарговай нумарацыі. За чацьвертай дружынай два пасланцы і трубач, побач цэляўнічы гранатніка, санітар і амуніцыйны гранатніка. У апошнім радзе камандзір дружыны камандзіра, дружыновы чацьвертай дружыны і камандзір гранатніка (рыс. 6). Калі тры шэрагі зробяць зварот управа, атрымаецца маршавая калёна. [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 6.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|Рыс. 6.}} {{Водступ|2|em}}3) Маршавую калёну прымаецца на каманду: '''«Маршавая калёна — зборка!»'''. {{Водступ|2|em}}4) На каманду '''«у рад — зборка!»''' доужыны становяцца у рад адна за аднэй. Водступ аднэй дружыны ад другой — 9 крокаў. Водступы паміж стральцамі у дружыне — 80 см. {{Цэнтар|'''II. ПРЫКЛАДЫ КАМАНДАЎ'''}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:35em}} {| |style="vertical-align:top;"| <center>ЗЬМЕНЫ ФОРМЫ</center> |style="vertical-align:top;"| <center>КАМАНДА</center> |style="vertical-align:top;"| <center>ВЫКАНАНЬНЕ</center> |- |style="vertical-align:top;"| З тры шэрагу у маршавую калёну |style="vertical-align:top;"| „Управа фронт, аддзел (роўным крокам) — марш!“ |style="vertical-align:top;"| {{Выроўніваньне-пачатак}}{{Водступ|2|em}}На папяраджальную каманду (аддзел) камандзір зьвязу ідзе на свае месца (тры крокі перад галавой калёны).{{Выроўніваньне-канец}} |- |style="vertical-align:top;"| |style="vertical-align:top;"| „Маршаная калёна управа. Свабодным крокам — марш!“ |style="vertical-align:top;"| {{Выроўніваньне-пачатак}}{{Водступ|2|em}}Камандзір дружыны на правым флангу ідзе проста перад сябе. Дружыновыя другой і першай дружыны заходзяць управа ад яго. Зьвяз робіць фронт управа і стварае за трыма дружыновымі маршавую калёну.{{Выроўніваньне-канец}} |- |style="vertical-align:top;"| '''У руху'''<br/>З маршавай калёны у тры шэрагі |style="vertical-align:top;"| „У тры шэрагі улева — марш!“ |style="vertical-align:top;"| {{Выроўніваньне-пачатак}}{{Водступ|2|em}}Камандзір дружыны левага раду ідзе перад сябе. Левы рад заходзіць улева. Сярэдні і правы рад заходзяць за ім, прыймаючы належны водступ і прамежак.{{Выроўніваньне-канец}} |- |style="vertical-align:top;"| |style="vertical-align:top;"| Або<br/>„Улева — фронт!” |style="vertical-align:top;"| {{Выроўніваньне-пачатак}}{{Водступ|2|em}}Зьвяз робіць зварот улева. Камандзір зьвязу ідзе на свае месца.{{Выроўніваньне-канец}} |} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 2rm9auiz7t8gwm6tol9d8lehsv3iycz 104 13052 293499 254316 2026-07-25T08:35:18Z Gleb Leo 2440 /* Не вычытаная */ 293499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}2) '''Формы строю.''' У маршы збліжаньня раскідаем зьвяз у глыбіню, прыймаючы строй '''«Дружына за дружынай»''' (рыс. 7). {{Водступ|2|em}}Гэты спосаб спрыяе лепшаму выкарыстаньню поля і дае магчымасьць хутка збліжыцца да ворага. Строй «дружына за дружынай» у меру магчымасьці захаваць як найдаўжэй. [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 7.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|Рыс. 7.}} {{Водступ|2|em}}Калі не было асобнага загаду, то на каманду '''«Дружына за дружынай раскідным — марш!»''' дружыны маршыруюць адна за аднэй у водступе 5-ці крокаў. Дружына камандзіра за зьвязовым. На канцы зьвязу абслуга гранатніка. {{Водступ|2|em}}У маршы ноччу, у тумане або ў лесе водступы зьмяншаюцца. Пры ўваходзе ў поле бою зьвяз раскідаецца ў шырыню. (Рыс. 8). У залежнасьці ад поля і баявых абставін зьвязовы высылае ўперад адну, дзьве або тры дружыны. Калі ня было асобнага загаду, водступы між дружынамі — 100 мэтраў, прамежкі дружыны ад дружыны — 50 мэтраў. Лёгкі гранатнік — за апошняй дружынай. Дружына камандзіра — за сваім зьвязовым. {{Водступ|2|em}}Пры разгрупаваньні ў шырыню, у залежнасьці ад баявых і палявых умоваў, дружыновыя прыймаюць у сваіх дружынах адну з форм разлучнага строю. {{Водступ|2|em}}'''V. ПРЫКЛАДЫ КАМАНДАЎ:''' {{Водступ|2|em}}'''1. «Уздоўж углыбленьня, дружына за дружынай, раскідным — марш!».''' {{Водступ|2|em}}'''2. «Кірунак блікэйшае узвышина; трэцяя і другая дружыны ўперад; раскідным, бегам — марш!».''' {{Водступ|2|em}}'''3. «Кірунак рог лесу. Тры дружыны уперад. Раскідным — марш!».''' (Рыс, 8).<noinclude></noinclude> rfnjeuep4b8u7hqhpr3voje8f4xlte9 104 13053 293500 254317 2026-07-25T08:37:48Z Gleb Leo 2440 /* Не вычытаная */ 293500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|''V ЧАСТКА''}} {{Цэнтар|'''I. РОТА.'''}} {{Водступ|2|em}}1. Стралецкая рота складаецца з камандзіра роты, дружыны камандзіра роты, трох стралецкіх зьвязаў і абозу. Для роты прыдзеляецца часта зьвяз цкм або дружыну супроць панцырных гармат. [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 8.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|Рыс. 8.}} {{Водступ|2|em}}2. Дружына камандзіра мае: а) фэльдфэбель (камандзір дружыны), б) тры пасланцы пешыя і адзін самакатчык, в) трубач, г) два самакатчыкі для лучнасьці ў роце, д) адзін падафіцэр санітарны, е) чатыры санітары. {{Водступ|2|em}}3) Абоз мае: а) аднаго падафіцэра (камандзір абозу), б) падафіцэра жыўнасьці, в) падафіцэра зброі, г) падафіцэра мундзіровага, д) двох майстроў зброі, е) двох шаўцоў, ж) двох краўцоў, з) палявую кухню з возам прыкухонным, і) воз фуражовы, к) воз майстэрскіх прыладаў, л) шэсьць вазоў амуніцыйных, м) адзін воз санітарны. {{Цэнтар|'''II. ЗБОРКІ СТРАЛЕЦКАЕ РОТЫ.'''}} {{Водступ|2|em}}1) Строй злучны, Тры шэрагі, вучэбная калёна і маршавая калёна. {{Водступ|2|em}}2. Для гэтых строяў аддаецца каманда: '''«Тры шэрагі — зборка!», «маршавая кадёца — збарка!», «вучэбная калёна — зборка!».''' {{Водступ|2|em}}Перад адданьнем асноўнай каманды камандзір камандуе '''«Увага»'''. На гэтую каманду ўсе стральцы становяцца фронтам да камандзіра роты ў асноўнай паставе. Камандзір становіцца там, дзе хоча зрабіць зборку, і падае адну з трох камандаў.<noinclude></noinclude> 6z438v0e2cpk6pu4m70e7qqc128axqy 104 13054 293503 254318 2026-07-25T08:54:02Z Gleb Leo 2440 /* Не вычытаная */ 293503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}3. На камазду '''«Тры шэрагі — зборка»''' усе стральцы ідуць прысьпешаным крокам да месца зборкі і становяцца зьвязамі адзін зьвяз побач другога ў чарговай нумарацыі. Камандзір першага зьвязу становіцца тры крокі перад камандзірам роты, побач першы зьвяз. Дзесяць крокаў за калёнай абоз роты. (Рыс. 9). [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 9.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|Рыс. 9.}} {{Водступ|2|em}}4. Вучэбная калёна ужываецца пры пераходзе праз горад або пры аддаваньні пашаны. {{Водступ|2|em}}На каманду «вучэбная калёна» зьвязы становяцца адзін за другім у водступе двух крокаў. Камандзір роты чатыры крокі перад калёнай. Камандзіры зьвязаў з правага боку і побач сваіх дружыновых. Дружына камандзіра за І-м зьвязам. На канцы калёны дружына супроцьпанц. гарм. Хвост калёны зачыняе камандзір абозу. (Рыс. 10). [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 10.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|Рыс. 10.}} {{Водступ|2|em}}5. Маршавая калёна ужываецца пры маршах за горадам. На каманду '''«маршавая калёна»''' — камандзіры першага і другога зьвязу маршыруюць на чало калёны і ўстаўляюцца побач камандзіра роты. Камандзір трэцяга зьвязу на канцы калёны. Водступы між зьвязамі 80 см.<noinclude></noinclude> 8ra87aq1bcqbtiruddtxv4qumi7i3wm 104 13056 293505 254320 2026-07-25T09:17:28Z Gleb Leo 2440 /* Не вычытаная */ 293505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}'''IV. РАСКІДНЫ СТРОЙ РОТЫ.''' {{Водступ|2|em}}1. Формы раскіднога строю, як у зьвязе. Каб цяжкая зброя не апазьняла руху, умяшчаем яе за апошнім зmвязам. Камандзір роты займае найвыгаднейшае дkя камаyдваньня становішча. Ён нясе адказнасьць за утрыманьне лучнасьці з суседнімі адзінкамі. Калі рота ня мае бакавых суседніх аддзелаў, флангі забясьпечваецца бочнымі аховамі. Пры наступе, вазы з амуніцыяй едуць за апошнім зьвязам. Пры маршы збліжаньня зьвязы маршыруюць адзін за другім. Водступы паміж зьвязамі — 10 крокаў. Для аховы і разьведаньня поля высылаецца часта адну дружыну уперад. {{Водступ|2|em}}2. Пры ўваходзе ў поле бою, рота раскідаецца ў шырыню. Пры гэтым уперадзе можа быць два зьвязы або адзін. Прамежак між зьвязамі — 150 мэтраў, водступ — 190 мэтраў. У залежнасьці ад поля і баявых абставін, водступы і прамежкі могуць быць пабольшаныя або зьменьшаныя. {{Водступ|2|em}}2. Пасьля загаду да строю раскіднога ў роце, зьвязовыя даюць загады для строю раскіднога o сваіх зьвязах, камандзіры дружын загадваюць строй разлучны ў сваіх дружынах (рад стралецкі або шнур стралецкі). Выбар форм строю раскіднога для кожнага зьвязу і разлучнага для дружын астаецца у руках камандзіраў зьвязаў і дружын. {{block center/s}} {| | [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 11.jpg|200px|center]] {{Цэнтар|Рыс. 11.}} | [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 12.jpg|200px|center]] {{Цэнтар|Рыс. 12.}} |} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 5kaobcxqy6bwfbm4zqwmou62lwuksvx 106 92657 293472 222017 2026-07-24T19:58:18Z Gleb Leo 2440 293472 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[П.С.Х. (1923)|П.С.Х.]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Сучасны]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Выданьне Беларускага Грамадзянскага Сабраньня ў Вільні |Address=Вільня |Year=1923 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 2j5tcaxqzi5cs28xy9ksljkwv1ug7jj 4 106547 293436 291859 2026-07-24T12:25:14Z MediaWiki message delivery 813 /* Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) */ новы падраздзел 293436 wikitext text/x-wiki {{Супольнасьць}} {{Архівы}} __NEWSECTIONLINK__ <div class="toc" style="text-align:center; background-color: transparent; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em"><span class="plainlinks">'''[{{fullurl:Вікікрыніцы:Супольнасць|action=edit&section=new}} Пачаць новае абмеркаванне]'''</span></div> == Тэрмін абароны аўтарскіх правоў быў нядаўна падоўжаны з 50 да 70 гадоў у Беларусі == Раней творы дадатковых беларускіх аўтараў штогод пераходзілі ў грамадзкі набытак. Але цяпер на бліжэйшыя 20 гадоў у Вікікрыніцах будзе "засуха". Зь іншага боку, цяпер можна сьмела дадаваць часопісы з зацэнзураванымі старонкамі (выдаленымі творамі тых аўтараў, якія яшчэ ахоўваюцца аўтарскімі правамі). І не хвалявацца аб тым, што ў наступным годзе частку гэтых зацэнзураваных старонак можа давялося б вяртаць назад у PDF/DjVu файл. Бо, напрыклад, у https://be.wikisource.org/wiki/Індэкс:Узвышша._1928._№_5.djvu творы Максіма Лужаніна, Георгія Бярозкі, Антона Адамовіча ды Ўладзімера Дубоўкі цяпер на дзесяцігодзьдзі адсунуты ад грамадзкага набытку. Іншымі словамі, гэтая вэрсія DjVu файла будзе актуальнай яшчэ прынамсі 20 гадоў. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:24, 29 красавіка 2026 (+03) :Навіна па-ангельску: https://ncip.by/en/o-centre/novosti/intellectual_property/16.11_amendments-to-the-civil-code-of-the-republic-of-belarus-regarding-copyright-and-related-rights-come-/ --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:04, 29 красавіка 2026 (+03) ::Змены ўступілі ў сілу ў 2024 годзе. Такім чынам, трэба мяняць статус аўтараў, якія памерлі пасля 1973… Тут варта б заадно ўдакладніць, ці [[Аўтар:Міхась Лынькоў|Лынькоў]] перакладаў «Маці» [[Аўтар:Максім Горкі|Горкага]], бо ў [https://elib.nlb.by/catalog/Record/BY-NLB-br221174?sid=105413299 каталогу НББ] выданне 1932 года пазначана як пераклад [[Аўтар:Змітрок Астапенка|Астапенкі]]. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 21:20, 29 красавіка 2026 (+03) == Назвы модуляў == Прашу пераймяноўваць модулі на англійскую мову, бо гэта стварае хаос. Калі ў шаблонах гэта не крытычна і можна зрабіць шмат розных перасылак, то ў выпадку з модулямі гэта проста бессэнсоўна і можа патэнцыйна ствараць шмат клопату, а таксама сітуацый, калі ствараюцца старонкі-дублеты, як мы маем з [[Модуль:ТакНе]] і [[Модуль:Yesno]], якія варта бы аб’яднаць пад адной назвай на англійскай. Прашу вытрымліваць нейкі парадак у тэхнічных старонках, там усё ж важней не выдумленне наскіх назваў, а парадак і нармальнае функцыянаванне скрыптоў. Дзякуй! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:10, 22 сакавіка 2026 (+03) :Таксама модулі і шаблёны зь беларускімі назвамі ствараюць дадатковы галаўны боль праз цяперашняе адначасовае існаваньне тарашкевіцы і наркамаўкі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 12:53, 29 красавіка 2026 (+03) ::ёсць такое, але калі шаблонам ёсць сэнс даваць беларускія назвы, бо рэдаклары іх выклікаюць па памяці проста ў артыкулах, тут ёсць сэнс, то вось модулі не выклікаюцца ў артыкулах наўпрост, яны выкарыстоўваюцца толькі ў шаблонах, гэта чыста тэхнічная рэч. У той жа час, перасылкі ў модулях не працуюць як у шаблонах, бываюць праблемы, лепш адразу пакідаць агульнапрынятыя назвы модуляў і не марочыць галавы. Да такой жа высновы прыйшлі калегі ў іншых раздзелах, не бачу таго, чаму мы мусім быць выключэннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:44, 29 красавіка 2026 (+03) == Прапанова: стварэнне прасторы імёнаў «Архіў» == Паважаныя ўдзельнікі, Прапаную стварыць на be.wikisource асобную прастору імёнаў '''«Архіў»''' для сістэмнага размяшчэння і структурызацыі архіўных матэрыялаў. ---- === Навошта гэта патрэбна === Зараз архіўныя матэрыялы могуць размяшчацца толькі праз звычайныя старонкі і катэгорыі. Гэта не дазваляе: * выразна аддзяліць архіўныя дакументы ад літаратурных твораў; * будаваць іерархічную структуру (''архіў → фонд → вопіс → справа → дакумент''); * стандартызаваць афармленне архіўных апісанняў; * арганізаваць зручную навігацыю па фондах. Асобная прастора імёнаў дазволіць зрабіць гэта сістэмна і маштабавана. ---- === Прыклад з іншага моўнага раздзела === Аналагічная прастора ўжо існуе ва ўкраінскай Wikisource: 👉 [[:uk:Архів:Архіви|https://uk.wikisource.org/wiki/Архів:Архіви]] Там «Архів» — гэта асобная прастора імёнаў, якая выкарыстоўваецца для арганізацыі архіўных матэрыялаў і адпаведнай структуры. ---- === Магчымая структура на be.wikisource === Архіў: * Архіў:НГАБ * Архіў:НГАБ/Фонд_694 * Архіў:НГАБ/Фонд_694/Вопіс_1 * Архіў:НГАБ/Фонд_694/Вопіс_1/Справа_12 Прастора можа выкарыстоўвацца для: * апісання фондаў архіваў * інвентарных апісаў * архіўных спраў * публікацыі гістарычных першакрыніц ---- === Тэхнічная частка === Пасля атрымання кансэнсусу будзе пададзены запыт у Wikimedia Phabricator на: * стварэнне новай прасторы імёнаў «Архіў» * даданне адпаведнай старонкі абмеркавання * уключэнне ў пошук * падтрымку падстаронак ---- === Пытанні для абмеркавання === # Ці падтрымліваеце вы стварэнне прасторы «Архіў»? # Ці ёсць заўвагі да назвы? # Ці патрэбны псеўданім (напрыклад, «Архив»)? # Ці ёсць гатоўнасць напаўняць гэты раздзел матэрыяламі? Прашу выказаць меркаванне. Пасля дасягнення кансэнсусу будзе падрыхтаваны тэхнічны запыт. [[Удзельнік:Okuryan|Okuryan]] ([[Размовы з удзельнікам:Okuryan|размовы]]) 21:02, 2 сакавіка 2026 (+03) :# Як будзе каму займацца, дык чаму б і не. :# Няма. :# У беларускай мове адсутнічае літара „и“, то такі псэўданім не патрэбны. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 11:35, 13 сакавіка 2026 (+03) Пытаньне да ўдзельніка: адзіны ваш унёсак тут — гэты допіс на форуме. Вы сапраўды зьбіраецеся ўдзельнічаць у беларускіх Вікікрыніцах? Каб іншыя ўдзельнікі маглі пра вас болей даведацца, раю таксама напоўніць [[Адмысловае:MyPage|уласную старонку]]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 11:50, 13 сакавіка 2026 (+03) == Адмысловыя літары "дж" і "дз", якія прапанавалі ў 1928 і ўжывалі ў шэрагу публікацый таго году == Вось гэтыя літары: https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:DrukDubouka.jpg Іх можна знайсьці на старонцы https://be.wikisource.org/wiki/Старонка:Узвышша._1928._№_5.djvu/179 Што зь імі рабіць? Я так разумею, што гэтых літар нават няма ў сучасным стандарце Unicode. Я бачу тры магчымыя падыходы, як можна разьвязаць праблему: # выкарыстоўваць звычайныя дыграфы "дж" і "дз" # выкарыстаць якіясь іншыя кірылічныя літары, напрыклад <code>Џ=дж</code> <code>Ӡ=дз</code> # прапанаваць новыя літары для Unicode і чакаць, пакуль іх дададуць у стандарт, а потым чакаць, пакуль зьявяцца шрыфты --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:54, 3 снежня 2025 (+03) :Здаецца, што няма сэнсу дадаваць іх у стандарт Unicode. У тэксте "Узвышша", як выйсце, можна выкарыстоўваць літары спачатку у выглядзе выявы, а потым па тэксту, як "дж" і "дз". [[Удзельнік:By-isti|By-isti]] ([[Размовы з удзельнікам:By-isti|размовы]]) 21:20, 3 снежня 2025 (+03) == Гаджэт для аўтаматызацыі аблічбоўкі і вычыткі кніг == Я ўчора паглядзеў на гаджэт [[MediaWiki:Gadget-wikify.js|Вікіфікатар]]. Сама ідэя слушная, але робіць ён трохі не тое, што трэба. Таму я паспрабаваў зрабіць нешта падобнае, але больш адаптаванае да Вікікрыніцаў. Пачатковую версію можна знайсці тут: [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js]]. Калі каму цікава паглядзець, як ён працуе, то можна зрабіць яго копію на сваёй старонцы і дадаць спасылку на яго ў свой "common.js" (напрыклад, мой "common.js" тут: [[Удзельнік:Ssvb/common.js]]). З меркаванняў бяспекі, дадаваць спасылку на мой гаджэт на маёй старонцы ў свой "common.js" не раю (бо я магу яго знянацку на сваёй старонцы замяніць на нешта іншае). Як прыклад выкарыстання: # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_(1929).pdf/16&oldid=214805 гэта выхлап Tesseract OCR] # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0%3A%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_%281929%29.pdf%2F16&diff=214865&oldid=214805 гэта тое, што аўтаматычна зрабіў з гэтага выхлапу гаджэт пасля націскання кнопкі на панэлі] # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0%3A%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_%281929%29.pdf%2F16&diff=214866&oldid=214865 гэта вычытка, якую рабіў я сам] # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_(1929).pdf/16&diff=next&oldid=214866 гэта тое, што аўтаматычна зрабіў гаджэт ужо пасля другога націскання кнопкі на панэлі] Гэты гаджэт намагаецца рабіць максімум з таго, што можна зрабіць аўтаматычна. То бок выпраўленне працяжнікаў, пераносы словаў, шаблоны абзацаў, заўвагі пад тэкстам і ў самым канцы выпраўленне разрываў радкоў. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 12:58, 31 ліпеня 2024 (+03) : Цікава, толькі цяпер заўважыў гэты інструмэнт. Можа атрымаецца яго неяк аб’яднаць зь цяперашнім вікіфікатарам у адно? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 15:46, 21 лютага 2025 (+03) :: Я думаю, што сьпяшацца з аб’яднаннем не варта. Пачаць можна з дзвюх кнопак на панэлі. А потым можна глядзець, чаго яшчэ не хапае. :: Дарэчы, я якраз эксперыментую з мадыфікацыяй https://www.mediawiki.org/wiki/User:Remember_the_dot/Syntax_highlighter.js для аўтаматычнага вылучэння колерам "у пасьля галоснай літары", "маленькай літары пасьля кропкі" і "сумесі кірылічных літар з лацінскімі". --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:06, 21 лютага 2025 (+03) ::: @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]], @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Розніца паміж '''Вікіфікатарам''' і '''Вікікрынізатарам''': ::: Вікіфікатар [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Дзьве_душы_(1919).pdf/78&diff=prev&oldid=249928 мяняе] <code>Афіцэру не падабалася «пане»</code> на <code>Афіцэру не падабалася „пане“</code>. ::: Вікікрынізатар жа [[Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/34|мяняе]] <code>лёгкасьць ,шытых" чаўноў</code> на <code>лёгкасьць „шытых“ чаўноў</code>, і таксама <code>ад мора,--прапанаваў Манг</code> на <code>ад мора, — прапанаваў Манг</code>. ::: Іншымі словамі, Вікіфікатар пераводзіць тэкст, напісаны чалавекам, з аднаго стандарта ў іншы. І гэта мае сэнс для Вікіпедыі, каб мець аднолькавы стыль ва ўсіх артыкулах. Але Вікікрынізатар спрабуе ''здагадацца'' і выправіць найбольш пашыраныя памылкі менавіта OCR, нават калі ёсць нейкая ненулявая рызыка памыліцца (неістотна, бо пасля Вікікрынізатара тэкст вычытвае чалавек). Гэтыя інструменты робяць розныя рэчы, таму патрабаванні да іх розныя. [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js|Вікікрынізатар]] у некалькі разоў меншы і прасцейшы, там амаль увесь код - даволі прымітыўны пошук/замена ў тэксце. Таксама адна з вельмі важных функцый, якая значна ўсё спрашчае - гэта пераносы словаў на новы радок: ::: {| class="wikitable" |- ! пасля OCR !! пасля Вікікрынізатара (першая фаза) !! пасля Вікікрынізатара (другая фаза) |- | Тады Манг парашыў ехаць да сваіх і потым ужо мерка-<br/> ваць усім разам. || Тады Манг парашыў ехаць да сваіх і потым ужо меркаваць<br/> усім разам. || Тады Манг парашыў ехаць да сваіх і потым ужо меркаваць усім разам. |} ::: ...нягледзячы на рызыку памылак са словамі накшталт <code>ластамі-рукамі</code>. Ізноў жа, тэкст потым вычытвае чалавек. У пераважнай большасці выпадкаў пераносы апрацоўваюцца як мае быць і нічога выпраўляць не даводзіцца. ::: Ці ёсць магчымасці дадаць копію гаджэта [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js]] у спіс [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] (пад новым імем)? І потым ужо працаваць над дадатковымі функцыямі, калі будзе патрэба штосьці там палепшыць? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:28, 22 лютага 2025 (+03) :::: @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Я дадаў [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js&curid=90383&diff=250446&oldid=250348 неразрыўны прагал з левага боку працяжнікаў], як гэта робіць Вікіфікатар. Ці ёсць яшчэ нешта, чаго не хапае? Дарэчы, акрамя патэнцыйна непажаданай замены <code>«»</code> на <code>„“</code>, Вікіфікатар таксама выдаляе пустыя радкі зверху старонкі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:36, 23 лютага 2025 (+03) ::::: Пустыя радкі не павінны быць на кожнай старонцы. Хіба так робіцца ва ўсіх іншых моўных разьдзелах? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:33, 23 лютага 2025 (+03) :::::: Беларускія Вікікрыніцы дадаюць два пустыя радкі зверху, калі старонка пачынаецца з новага параграфа: [[Даведка:Пачаткоўцам_пра_тыпаграфію#Шмат_старонак]]. Ангельскія Вікікрыніцы ў такіх жа выпадках дадаюць шаблон "[[s:Template:nop|nop]]" на папярэдняй старонцы. Тут лепш спытацца ў @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]], але я не бачу патрэбы нічога мяняць. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 17:12, 23 лютага 2025 (+03) ::::::: Некалі я сам не ведаў, як зрабіць з новай старонкі новы абзац. Ужо, шчыра кажучы, не памятаю, дзе канкрэтна я такі спосаб падгледзеў. У кожным разе, у нас ужо склалася такая практыка. Мне здаецца, ствараць дадатковы шаблон дзеля эфекту, які дасягаецца і без яго, сэнсу няма. --[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 17:25, 23 лютага 2025 (+03) ::::::: Я дадаў Вікікрынізатар, уключыў у сябе, але новай кнопкі рэдагаваньня ня бачу. У каго такія ж праблемы? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 21:52, 23 лютага 2025 (+03) :::::::: Я таксама не бачу. Можа трэба выдаліць "Gadget-" з радка <code>PageCleanUp[ResourceLoader]|Gadget-PageCleanUp.js</code> вось [[MediaWiki:Gadgets-definition|тут]]? Бо ў Вікіфікатара такога няма. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 22:12, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::Кнопка зьявілася. Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=prev&oldid=250567 вынік работы]. Так павінна быць? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 23:00, 23 лютага 2025 (+03) ::::::::::Трэба, каб тэкст пачынаўся з новага радка пасля ##, тады ўсё будзе працаваць карэктна. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 23:03, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::Таксама вялікі дзякуй, што задбалі, каб уключыць дадзены дапаможнік у налады. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 23:05, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::Ці ёсць якая дакументацыя, дзе можна пра гэта даведацца? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:18, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::Не зразумеў. Вось я проста [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=prev&oldid=250580 націскаю кнопку вікікрынізатара]. Пасьля гэтага трэба рабіць яшчэ нейкі махінацыі? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 23:27, 23 лютага 2025 (+03) ::::::::::::Яно так сябе паводзіць і без аніякай кнопкі. Гэтыя секцыі самі па сабе дзіўным чынам скочуць паміж <code>##</code> і <code>&lt;section begin=...&gt;</code>. Відаць, толькі @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] разумее, што там на самой справе робіцца. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:34, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::::А, нарэшце зразумеў. Там тэкст :::::::::::::: <code>## Šlacham ##</code> :::::::::::::: <code>može cikawić starana</code> :::::::::::::непажадана аб’ядноўваецца ў адзін радок :::::::::::::: <code>## Šlacham ## može cikawić starana</code> :::::::::::::І там пачынаецца вар’яцтва з нейкімі аўтазаменамі на тэгі section. Гэта можна дадаць як спецыяльнае правіла (не чапаць радкі з ##). :::::::::::::Але Вікікрынізатар прызначаны для выкарыстання непасрэдна пасля Tesseract OCR, калі яшчэ няма ніякіх шаблонаў і вікі фарматавання. Першая фаза - выпраўленне дэфектаў OCR. Другая фаза пасля другога націску кнопкі ужо пасля вычыткі тэксту - <del>пераносы</del> аб’яднанне радкоў. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:55, 23 лютага 2025 (+03) ::::::::::Так не павінна быць, але гэта наўрад ці звязана менавіта з гэтым гаджэтам. Секцыі заўсёды дзіўна сябе паводзілі і без яго. Я ніколі не разумеў іх логікі (спроба захаваць старонку без аніякіх змен усё роўна рабіла нейкія нечаканыя змены). --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:17, 23 лютага 2025 (+03) === Тэставаньне Вікікрынізатара === Дзіўна працуе з '''тоўстым''' і ''курсіўным'' шрыфтамі, [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=prev&oldid=250588 ператвараючы іх у друкарскія апострафы]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 23:49, 23 лютага 2025 (+03) :Дзякую. Я пагляджу, што можна з гэтым зрабіць. Але ізноў жа. Вікікрынізатар прызначаны для апрацоўкі свежых распазнаных старонак яшчэ без вікі-фарматавання. То бок: :* перадусім, у [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] ставім птушачку насупраць "Вікікрынізатар", ціснем на "Захаваць" :* адкрываем новую старонку ў кнізе, якая яшчэ не аблічбавана :* ціснем на "Аблічбаваць тэкст" (выкарыстоўваем рухавік Tesseract з выбранай беларускай мовай) - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Сьлёзы_Тубі_(1930).pdf/22&oldid=250655 прыклад] :* пасля гэтага адразу ж ціснем на кнопку Вікікрынізатара (першая фаза). Ён выпраўляе хібы OCR і дадае шаблоны <code><nowiki>{{Водступ}}</nowiki></code> перад абзацамі - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250656&oldid=250655 прыклад] :* хуценька вычытваем усё і робім неабходныя ручныя праўкі (разбіўка на радкі ў тэксце пакуль што супадае з разбіўкай на радкі ў папяровай кнізе, і гэта якраз зручна) - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250657&oldid=250656 прыклад] :* яшчэ раз ціснем на кнопку Вікікрынізатара (другая фаза), каб напрыканцы аб’яднаць радкі, дадаць неразрыўныя прагалы злева ад працяжнікаў і аўтаматычна перанесці зноскі (пра зноскі мае сэнс расказаць асобна) - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250658&oldid=250657 прыклад] :* увесь гэты працэс займае ўсяго некалькі хвілін, бо колькасць неабходных аперацый ручнога рэдагавання тэксту значна зменшана :І ўжо толькі пасля ўсяго гэтага дадаем адмысловыя шаблоны, і г. д. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 00:14, 24 лютага 2025 (+03) ::Непаразуменне якраз звязана з тым, што гэта ''не'' замена Вікіфікатара. Усе аптымізацыі ў першую чаргу прызначаны для хуткага і якаснага распазнавання менавіта новых старонак, а не для выпраўлення старых. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 00:25, 24 лютага 2025 (+03) :::І дарэчы, гаджэт прызначаны не для паэзіі, а для прозы. Такім чынам, спецыялізацыя не вельмі шырокая. Але ў сваёй вузкай нішы, ён значна спрашчае і паскарае аблічбоўку новых старонак. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 01:20, 24 лютага 2025 (+03) :::: Добра, тады хіба што я карыстацца ім буду рэдка, бо часьцей рэдагую ўжо аблічбаваныя, але неправераныя ці нявычытаныя старонкі. :::: Пункт са зноскамі зацікавіў — вікікрынізатар перарабляе тэкст кшталту „1)“ у зноскі самастойна? Тады сапраўды, варта ўсё тут апісанае скласьці ў якую-небудзь [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|дакумэнтацыю]], каб не згубілася (падобна як [[:w:be-tarask:ВП:Вікіфікатар|Вікіфікатар]]). --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 10:43, 24 лютага 2025 (+03) :::::Дзякую за параду. Я пачаў пісаць [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|гэтую дакументацыю]]. Засталося такое пытанне: можа гаджэт перайменаваць у якісь "падчышчальнік старонкі"? Гэта амаль літаральны пераклад з "PageCleanUp.js". Або знайсці якую іншую трапную назву: "падчышчальнік алічбоўкі", "паляпшальнік скана", ...? Іконку на панэлі таксама можна змяніць на [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Large-paint-brush_-_Delapouite_-_game-icons.svg шчотку], [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Crystal128-eraser.svg гумку] ці якую іншую выяву з commons. Часткова непаразуменне прызначэння гаджэта можа быць звязана з назвай. :::::Можа @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]], @[[Удзельнік:Gabix|Gabix]], @[[Удзельнік:By-isti|By-isti]], @[[Удзельнік:RAleh111|RAleh111]] таксама маюць якія свае прапановы/заўвагі? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 09:52, 25 лютага 2025 (+03) ::::::Я прапаноў ня маю, бо карыстаюся ABBYY FineReader → LibreOffice + OOoFBTools + LanguageTool + некалькі ўласных макросаў. Што да назвы, дык, скажам, хай будзе «выпраўшчык». [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 11:44, 25 лютага 2025 (+03) :::::::@[[Удзельнік:Gabix|Gabix]]: Дзякую за вельмі цікавы водгук. Як гэта працуе на практыцы? Вы спампоўваеце PDF файл, апрацоўваеце его з дапамогай ABBYY FineReader, а потым выкарыстоўваеце LibreOffice з LanguageTool у якасці спэлчэкера і з іншымі прыладамі для рэдагавання? Хуткасць уражвае, бо паміж дадаваннем [[Старонка:Прынц_і_жабрак_(1928).pdf/205]] і [[Старонка:Прынц_і_жабрак_(1928).pdf/228]] прайшло 48 хвілін (23 старонкі, прыблізна 2 хвіліны на старонку). Ці гэта быў толькі перанос ужо апрацаваных раней лакальна на вашым кампутары старонак, і таму да гэтых дзвюх хвілін трэба дадаць нешта яшчэ? :::::::Для вельмі прыблізнага параўнання: паміж [[Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/95]] і [[Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/110]] прайшло 75 хвілін (15 старонак, прыблізна 5 хвілін на старонку). Гэта ўсё я рабіў з нуля цалкам у браўзеры на Вікікрыніцах з дапамогай убудаванага дадатку Tesseract OCR і гаджэту [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар]]. Кожнае слова і кожны радок я параўноўваў з тым, як яно выглядае на старонцы папяровай кнігі, таму і статус старонак выставіў "жоўты" (гэта не гарантуе адсутнасць памылак, але і статус пакуль не "зялёны"). Аб "чырвоным" / "жоўтым" статусе старонак я калісьці пісаў у [[Вікікрыніцы:Супольнасць/Архіў_4#Вычытаныя_"жоўтыя"_старонкі_і_вельмі_няроўная_якасць_неправераных_"чырвоных"_старонак|гэтай тэме на суполцы]]. Вядома ж, памеры старонак у "Прынц і жабрак" і "Сын вады" не аднолькавыя, таму гэтыя лічбы трэба яшчэ дадаткова скарэктаваць (не на маю карысць). :::::::Можа мае сэнс задакументаваць "Лепшыя практыкі для пачаткоўцаў"? Ваш досвед будзе вельмі карысны. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:06, 25 лютага 2025 (+03) ::::::Магчыма, варта ў назву дадаць «прозы». Можна таксама зрабіць аналагічны інструмент для вершаў, які б, заместа <code><nowiki>{{Водступ|2|em}}</nowiki></code> у пачатку радкоў рабіў бы <code><nowiki><br /></nowiki></code> у канцы радкоў. Гэты інструмент можна назваць і «афармляльнікам», зважаючы на тое, што ён уласна афармляе тэкст у нейкай ступені. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 12:16, 25 лютага 2025 (+03) :::::::Але, на маю думку, і «Вікікрынізатар» выглядае добра, хоць гэтая назва не дае адказу, што робіць інструмент. Як, у прынцыпе, і «Вікіфікатар» сваёй назвай мала што тлумачыць. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 12:19, 25 лютага 2025 (+03) :::::::@[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Можна зрабіць асобны гаджэт і для вершаў. Я мяркую, што дадаванне <code>&lt;br /&gt;</code> мае сэнс рабіць не для ўсёй старонкі, а толькі для вылучанага фрагмента тэксту? Ізноў жа, самае цяжкае тут - як гэты гаджэт назваць і як павінна выглядаць яго іконка на панэлі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:41, 25 лютага 2025 (+03) ::::::::Калі тэхнічна магчыма, каб такое рабілася толькі з вылучаным тэкстам, дык выдатна. Як я адзначаў вышэй, можна да ўжо існага падставіць «прозы» (то бок «Вікікрынізатар прозы»), а гэта назваць «Вікікрынізатар паэзіі». Якія тут рабіць іконкі, пакуль не ведаю. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :@[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Я гэта збольшага [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js&curid=90383&diff=250912&oldid=250871 выправіў]. І таксама праблему з секцыямі. Але не ведаю, ці можа так стацца, што OCR калісь памылкова распазнае двукоссі як падвоеныя апострафы. Спадзяюся, што не, а там паглядзім. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 09:24, 25 лютага 2025 (+03) === Падсьветка сынтаксісу === @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]], @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Яшчэ адзін дадатковы напрамак - гэта '''гаджэт сінтаксічнай падсветкі''' падазроных фрагментаў тэксту чырвоным колерам (без змены самога тэксту): [[Удзельнік:Ssvb#Адаптацыя_mw:User:Remember_the_dot/Syntax_highlighter]]. На гэтай маёй старонцы можна знайсці мінімальна неабходныя змены да аднаго з папулярных гаджэтаў сінтаксічнай падсветкі. Прыклады таго, што ён можа рабіць: <code>І вось аднаго разу Кракат<font style="background-color:#FBB">ау</font> прачнуўся.</code>, <code>Усе мы аж закрычалі ад радасьці: скончана<font style="background-color:#FBB">! в</font>ыратаваліся!</code>, <code>Па пояс у гразі, у цемры, усёроўна нельга был<font style="background-color:#FBB">о у</font>цячы</code>. Ён таксама падсвечвае мешаніну кірылічных літар з лацінскімі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 15:00, 22 лютага 2025 (+03) : Удакладню, што сінтаксічная падсветка працуе толькі ў вакне рэдактара тэксту і толькі падчас рэдагавання. Пасля сканчэння рэдагавання, ніякіх каляровых адмецін у тэксце самой старонкі не застаецца. Адзіная мэта - гэта прыцягнуць увагу рэдактара да асобных месцаў у тэксце. А ўжо выпраўляць, ці не - вырашае чалавек. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 16:22, 22 лютага 2025 (+03) :: Дык падсьветка лацінскіх сымбаляў у мяне працуе даўно ва ўсіх разьдзелах; падключаецца як ва [[Удзельнік:Taravyvan Adijene/common.js|Ўдзельнік:Taravyvan Adijene/common.js]]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:16, 23 лютага 2025 (+03) ::: І хто яшчэ гэтым карыстаецца? Пытанне ж якраз аб тым, як спрасціць і палепшыць умовы працы для найбольш актыўных удзельнікаў Вікікрыніц. Каб яны маглі проста паставіць птушачку ў [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] і ўсё запрацавала. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 16:45, 23 лютага 2025 (+03) :Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Ня_вылечыла…_(1927).pdf/3&curid=106704&diff=250934&oldid=250932 яшчэ адзін прыклад]. У вакне рэдактара з падсветкай выглядае так: <code>І ты сваім сьцюдзёным станаўкім голасам<font style="background-color:#FBB">. с</font>казаў</code> --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:24, 25 лютага 2025 (+03) :: Калі можна будзе гэты інструмэнт дадаваць у [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets|сьпіс]]? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 17:03, 25 лютага 2025 (+03) :::@[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Можна дадаваць [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js|гэты гаджэт]] хоць зараз як першы варыянт. Там невялічкая мадыфікацыя даволі вялікага і складанага папулярнага гаджэту падсветкі [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=User:Remember_the_dot/Syntax_highlighter.js&oldid=6419182 Gadget-DotsSyntaxHighlighter.js]. Правілы падсветкі беларускага тэксту яшчэ можна будзе дадаткова дапрацоўваць. :::Адзіная практычная праблема: стандартны таймаўт (20 мілісекунд) даволі часта прыводзіць да адключэння падсветкі якраз пасля аперацыі "Аблічбаваць тэкст", прычым гэта не звязана з дадатковымі правіламі для беларускага тэксту (хоць гэтыя правілы таксама трохі яго замаруджваюць). Выглядае так, быццам аблічбоўка нейкім чынам дадае даволі значную часовую затрымку менавіта ў той канкрэтны момант, і падсветка адключаецца. Я прапанаваў аўтару [https://www.mediawiki.org/wiki/User_talk:Remember_the_dot/Syntax_highlighter.js#Feature_request:_don't_be_too_eager_to_disable_itself зрабіць адключэнне меней агрэсіўным], але ён пакуль што маўчыць. Было б добра павялічыць гэты таймаўт да 50 мілісекунд, а мо нават і да 100 мілісекунд. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 18:12, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, [https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Taravyvan_Adijene/common.js вы выкарыстоўваеце] той жа самы гаджэт сінтаксічнай падсветкі ([https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-DotsSyntaxHighlighter.js у мініфікаванай форме]). Але ў агульнай прасторы wiki, а не ў прасторы старонак. Патэнцыйна паміж імі можа быць канфлікт, таму можа быць неабходна штосьці там перайменаваць і разнесці іх асобна. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 18:35, 25 лютага 2025 (+03) :::::Толькі што праверыў гэта. Падобна на тое, што дзве копіі працуюць незалежна адна ад адной, кожная ў сваёй прасторы, так што ўсё добра. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 18:52, 25 лютага 2025 (+03) ::::::@[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Я думаю, што ўжо можна дадаваць [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js]] у спіс. Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA%3ASsvb%2FGadget-Syntax_highlighter.js&diff=251086&oldid=251085 тут] можна пабачыць дададзеныя змены. Гаджэт падсвечвае ў тэксце праблемы з літарай <code>ў</code> (у прасторы старонак падчас вычытвання), а таксама іншыя недарэчнасці. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 06:21, 26 лютага 2025 (+03) ::::::: {{Зроблена}}. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:55, 27 лютага 2025 (+03) == Спасылка "Адказаць" нарэшце выпраўлена ў Супольнасці. == Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C&curid=2456&diff=250563&oldid=34033 тое, што перашкаджала]. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 22:57, 23 лютага 2025 (+03) == Як я працую == Пачынаю гэтую тэму, каб не загрувашчваць іншую. 1. Я спачатку спампоўваю файл PDF і распазнаю яго ў ABBYY FineReader, які лепей працуе зь беларускай мовай у параўнаньні з Tesseract (апошні, напрыклад, часьцей разрывае абзацы). Зараз я хачу паэкспэрымэнтаваць са слоўнікавай падтрымкай (яе ў FR няма, але можна дадаць мову карыстальніка і для яе падтрымку праз слоўнік карыстальніка). 2. Захоўваю ў фармат ODT і далей працую ў LibreOffice. 3. Ужываю OOoFBTools для выпраўленьня памылак распазнаваньня (разьбітыя абзацы, двукосьсі, прабелы вакол працяжнікаў і іншае). Далей гэты дадатак дапамагае і ў іншым (віртуальныя клявіятуры для ўстаўкі пэўных сымбаляў, склейка абзацаў уручную). 4. Далей сёе-тое апрацоўваю пошукам-заменай. Напрыклад, ABBYY FineReader досыць добра распазнае «ялінкі», але з „капцюркамі“ бываюць праблемы, якія OOoFBTools можа і прамінуць. 5. Зноў жа пошукам-заменай дадаю абзацныя водступы. 6. Цяпер праверка правапісу. LanguageTool тут ня самы добры памагаты, бо ведае толькі наркомаўку (і мае хібы). Я карыстаюся ўласнымі слоўнікамі, што дае патрэбныя варыянты: наркомаўку, тарашкевіцу, лацінку. Тая ж лацінка ўвогуле амаль у кожнага аўтара свая. Скажам, хтосьці ўжывае v, хтосьці w (гэты разнабой асабліва характэрны для 1920-1930-х гадоў). У адным тэксьце спрэс замест ŭ ужывалася ū (імаверна праз брак адпаведнага шрыфту ў друкарні). Усё гэта досыць лёгка адрэгуляваць, рэдагуючы слоўнікі. 7. Спачатку праганяю макрос, які выдае ўсе знойдзеныя памылкі правапісу. Потым вынікі апрацоўваю праграмкай на Python, якая ўпарадкуе знойдзеныя словы паводле частаты. Гэта дазваляе выявіць словы, якіх бракуе ў слоўніку, а таксама спэцыфічныя для канкрэтнага твора (скажам, прозьвішчы герояў) і вартыя даданьня ў дадатковы слоўнік карыстальніка, які па завяршэньні працы ачышчаю. 8. LanguageTool таксама карысны, прынамсі для выяўленьня памылак з ужываньнем у/ў (і тут я маю ўласнае правіла для u/ŭ у творах на лацінцы, падтрымкі якой LanguageTool штатна ня мае). 9. Ну а далей ужо старонка за старонкай. Пэўныя элемэнты фарматаваньня дадаю праз уласныя макросы. Зразумела, гэта значыць, што для апрацоўкі патрабуецца значна больш часу, чым дзьве хвіліны на старонку :-). [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 16:29, 25 лютага 2025 (+03) :Вялікі дзякуй за тлумачэнні. :1. Што тычыцца Tesseract OCR, to я раней сам параўноўваў яго з Google OCR. Google OCR, як камерцыйны прадукт, сапраўды робіць менш памылак. Але ёсць праблема: ён таксама свавольна падганяе словы, меркавана пад наркамаўскі слоўнік. Вось прыклад: Google OCR змяняе слова "рэвольв'''э'''р" на "рэвольв'''е'''р" на старонцы [[Старонка:Амок_(1929).pdf/16]]. І робіць ён гэта ажно ў двух месцах, то бок гэта ніяк не выпадковасць! Такое шкодніцтва якраз цяжка заўважыць чалавеку падчас вычытвання. Tesseract OCR памыляецца часцей, але памыляецца ён "сумленна" і выдае смецце, якое лёгка заўважыць і выправіць. Я не карыстаюся ABBYY FineReader, яле калі ён паводзіць сябе такім жа чынам, як і Google OCR, то я б выбраў замест яго Tesseract OCR. :3. Падобна на тое, што OOoFBTools выконвае тую ж функцыю, што і [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар]]. Было б цікава іх параўнаць. :8. Праблему з у/ў можа вырашыць [[Вікікрыніцы:Супольнасць#Падсьветка_сынтаксісу]] :9. Старонку за старонкай вы праглядаеце разам з параўнаннем іх са сканам папяровай кнігі, або без яго? Ці дазваляе такі метад заўважыць праблему ў слове "рэвольв'''е'''р"? :--[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:00, 25 лютага 2025 (+03) ::Асобнае пытанне пра статус старонкі. Калі я шукаў цытаты для Вікіслоўніка, то я часцяком знаходзіў "неправераныя" чырвоныя старонкі, марнаваў 5-10 хвілін свайго часу на тое, каб іх прагледзець цалкам, не знаходзіў ніводнай памылкі і мяняў статус на "вычытаная". Потым пазней хтосьці змарнуе 5-10 хвілін на тое, каб гэтую "вычытаную" старонку прагледзець і памяняць яе статус на "правераная". Калі якасць створанай старонкі высокая, то не трэба рабіць яе "чырвонай". Інакш іншыя людзі будуць дарэмна марнаваць час. Дарэчы, можна было пазначыць [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/110&curid=106589&diff=250986&oldid=250685 гэтую вашу праўку] як "зялёную" (памылка якімсьці чынам патрапіла туды праз [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСын_вады_(1928).pdf%2F110&diff=250685&oldid=250640 гэтую праўку] і яе не было ў маім першапачатковым тэксце). З той прычыны, што вы сёння не пазначылі старонку "зялёнай", камусьці потым прыйдзецца змарнаваць свой час, каб прагледзець яе яшчэ раз і памяняць статус... ::Калі ваш працэс з самага пачатку забяспечвае высокую якасць з усімі слоўнікамі і дадатковымі прыладамі, то не патрэбна гэтая "сціпласць" і пазначэнне старонак чырвоным, як "неправераных". --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:06, 25 лютага 2025 (+03) :::> што вы сёння не пазначылі старонку "зялёнай" :::Я толькі выправіў памылку, якая проста кінулася ў вочы, астатняе не вычытваў, таму статус не мяняў. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 09:40, 26 лютага 2025 (+03) ::1. ABBYY FineReader нічога не мяняе, толькі можа пры наяўнасьці слоўніка прапаноўваць выпраўленьні, калі запусьціць праверку. А калі слоўніка няма (як для беларускай), то толькі вылучае няпэўна распазнаныя сымбалі. ::8. А з u/ŭ? А з u/ū? ::9. Я параўноўваю са сканам. Але пытаньне «рэвольвэра» і да г. п. вырашаю перш за ўсё выбарам адпаведнага слоўніка і папярэднім аналізам памылак у тэксьце. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 09:27, 26 лютага 2025 (+03) :::1. ABBYY FineReader інтэрактыўна пытаецца ў карыстальніка наконт выбару словаў? Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%86_%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BA_(1928).pdf/74&curid=105789&diff=251083&oldid=249171 тут] прыклад "в'''а'''зваліліся" супраць "в'''ы'''зваліліся". Мне цікава, гэта ABBYY FineReader сам падставіў "ы" згодна свайму слоўніку? Там, мабыць, патрэбны шаблон <code><nowiki>{{Абмылка}}</nowiki></code>. :::8. Што тычыцца u/ŭ, то там тое ж самае, што і з кірыліцай. Няма ніякай прынцыповай розніцы, толькі трэба акуратна regexp'ы падправіць. :::9. Я якраз маю сумневы наконт практычнай карысці такой апрацоўкі са слоўнікам. Менавіта што яна аб’ектыўна дае? Усё адно ўвесь тэкст патрэбна потым вычытваць ад пачатку да канца. І розніца, скажам, паміж дзвюма або чатырма памылкамі на старонцы зусім неістотная. Чалавек усё адно патраціць тыя ж самыя прыкладна 5 хвілін на вычытку, толькі рэдагаваць прыйдзецца дадатковыя 10-20 секунд. Ёсць і больш важныя рэчы. Для вычыткі істотным фактарам ёсць разбіўка на радкі, якая супадае з разбіўкай на радкі ў папяровай кнізе. Заўчаснае аб’яднанне радкоў робіць вычытку значна цяжэйшай, прынамсі для мяне. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:53, 26 лютага 2025 (+03) ::::1. Так, калі ёсьць слоўнік. Але «Прынца і жабрака» я распазнаваў яшчэ без падтрымкі, мог сам выправіць памылку чыста аўтаматычна. ::::9. Папярэдняя апрацоўка можа выдаць масавыя памылкі. У тым жа «Прынцы і жабраку» FR часта хібіў з распазнаваньнем літары А/а. Скажам, асобнае «А» разоў 7 было распазнанае як «Рі». Пошук-замена тут хутчэй за вычытку, нават не ў аўтаматычным рэжыме. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 12:19, 26 лютага 2025 (+03) :::::Але ж "пошук-замена" не адмяняе неабходнасці вычыткі. Гэта дадатковая аперацыя і дадатковы страчаны час. Яшчэ вам спатрэбілася прыблізна 2 хвіліны на старонку, каб перанесці тэкст са свайго кампутара на Вікікрыніцы. Гэта таксама мае кошт. І ёсць рызыка [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Прынц_і_жабрак_(1928).pdf/71&diff=prev&oldid=251082 скапіяваць тэкст двойчы]. :::::Дарэчы, [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250657&oldid=250656 вось прыклад з Tesseract], там у тэксце было нешта сярэдняе паміж <code>т</code> і <code>г</code>. Tesseract вырашыў не рызыкаваць са спробамі здагадацца, а выдаў адразу абедзве літары: <code>у'''гт'''ырканую</code>. І мне гэта падабаецца, бо лепей мець відавочна некарэктнае слова (якое лёгка выправіць чалавек падчас вычыткі), чым памыліцца і падставіць арфаграфічна правільнае слова з іншым сэнсам (у якім чалавек можа не заўважыць праблемы). Такія паводзіны амаль што ідэальныя падчас вычыткі тэкстаў для Вікікрыніц. На маю думку, якасць Tesseract не з’яўляецца "вузкім месцам" у працэсе вычыткі. :::::Калі ласка, паспрабуйце выкарыстаць Tesseract + [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|Вікікрынізатар]] для аблічбоўкі некалькіх старонак і параўнайце эфектыўнасць са сваім цяперашнім працэсам. Яшчэ можаце дадаць радок <code>importScript('Удзельнік:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js');</code> у [https://be.wikisource.org/wiki/Special:MyPage/common.js свой common.js] для сінтаксічнай падсветкі, якая таксама значна дапамагае. Спадзяюся, што ў хуткім часе гэта можна будзе таксама ўключыць праз [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]]. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 05:22, 27 лютага 2025 (+03) ::::::Я не разумею, як той Вікікрынізатар запускаецца, ня бачу ніякай кнопкі. ::::::Што да Gadget-Syntax_highlighter.js, ня бачу, што ён дае ў параўнаньні з LanguageTool. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 12:34, 27 лютага 2025 (+03) :::::::Павінна з’явіцца вось такая іконка на панэлі інструментаў: [[File:Text-x-generic-apply.svg]]. Я таксама дадаў скрыншоты у [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар#Як_гэта_выглядае?]] Можа LanguageTool і робіць тое ж самае з y/ў, але мы маем магчымасць дадаць і іншыя адмысловыя правілы падсветкі. Усё гэта можа працаваць "з каробкі" ў Вікікрыніцах у браўзеры. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 12:52, 27 лютага 2025 (+03) ::::::::[[File:Вікікрынізатар4.png|thumb|right]] ::::::::Дадам, што менавіта для мяне самае галоўнае ва ўсім працэсе - гэта разбіўка на радкі, якая супадае з папяровай старонкай. Вельмі лёгка вычытваецца тэкст са скрыншота. І ў параўнанні з ім, вычытваць цяперашнюю [[Старонка:Амок_(1929).pdf/26]] ужо ''значна'' цяжэй, бо там разрывы радкоў ужо выдалены. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:02, 27 лютага 2025 (+03) :::::::::@[[Удзельнік:Gabix|Gabix]]: Пытанне пра [[Старонка:У_палескай_глушы_(1928).pdf/25]] у кантэксце майго папярэдняга каментарыя пра разрывы радкоў. Я бачу, што вы спачатку дадалі тое, што выглядае як вынік аўтаматычнай апрацоўкі ("вд яго", "мёць", прычым такія памылкі робіць якраз Tesseract), а потым яго [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AУ_палескай_глушы_(1928).pdf%2F25&diff=251464&oldid=251463 вычыталі] за прыблізна 6 хвілін. Але ж вычытывалі вы тэкст з ужо выдаленымі разрывамі радкоў. Няўжо вам так болей зручна? Я не навязваю свой погляд, проста хачу зразумець прычыну. І чаму пасля вычыткі старонкі не памецілі яе жоўтым колерам як "вычытаную"? Гэта ж вынік 6 хвілін працы, якія прынамсі на адзін крок палепшылі якасць старонкі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 11:19, 2 сакавіка 2025 (+03) ::::::::::Мне сапраўды зручней чытаць суцэльныя сказы/абзацы, а не разьбітыя на радкі. Дакладна тая старонка — спроба працаваць паводле Вашай парады (Tesseract → Вікікрынізатар). Вынік для мяне выглядаў ня надта добрым, у першаю чаргу праз асаблівасьці вынікаў праспазнаваньня Tesseract. Таму я і не пазначыў старонку як вычытаную. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 18:23, 2 сакавіка 2025 (+03) :::::::::::Чытаць адзін суцэльны абзац сапраўды зручней нават для мяне. Але калі супастаўляць кожны радок акна злева з кожным радком акна справа, то мне прасцей, калі гэтыя радкі пачынаюцца/заканчваюцца аднолькава. Інакш воку цяжка за штосьці зачапіцца, увесь час пераводзячы погляд з аднаго вакна на другое. Усе людзі розныя і маюць розныя індывідуальныя асаблівасці. Што пасуе аднаму, можа не пасаваць камусьці іншаму. Дзякую за цікавую дыскусію. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:49, 3 сакавіка 2025 (+03) ::::::::Дарэчы, што тычыцца іншых правілаў. Можна праз той жа самы гаджэт сінтаксічнай падсветкі нават асобна дадаць правілы падсветкі для не/ня, з/зь, без/безь/бяз/бязь у гэтай секцыі каментарыяў, калі выбрана тарашкевіца ў якасці мовы інтэрфейсу. Але не ўжываць гэтыя дадатковыя правілы для прасторы старонак. Можа гэта зацікавіць @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:21, 27 лютага 2025 (+03) ::::::: Ужо ня трэба падключаць гэтыя скрыпты ў свой файл common.js; гэтыя інструмэнты можна проста ўключыць у [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets|наладах]]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:55, 27 лютага 2025 (+03) ::::::::Ага, дзякуй за паведамленьне! [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 10:31, 3 сакавіка 2025 (+03) :::::::::Дарэчы, я [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js&diff=prev&oldid=251403 дадаў] падтрымку лацінкі ў сваю копію гаджэта сінтаксічнай падсветкі. :::::::::І зараз працую над варыянтам для дэталёвай праверкі правапісу паводле БКП-2005: [[w:be-tarask:Удзельнік:Ssvb/Gadget-SyntaxHighlighterBKP2005]]. Але гэта ўжо больш пасуе Вікіпедыі, а не Вікікрыніцам. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:59, 3 сакавіка 2025 (+03) ::::::::::{{Зроблена}}. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 04:50, 4 сакавіка 2025 (+03) == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 21:51, 7 сакавіка 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == Breaking changes in the latest version == Just wanted to give y'all a heads up to that to fix [[phab:T383924|T383924]] (which is causing production errors) we will ship [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/1128353 potentially breaking fixes] to one of your Lua templates. [[Удзельнік:Sohom Datta|Sohom Datta]] ([[Размовы з удзельнікам:Sohom Datta|размовы]]) 21:12, 17 сакавіка 2025 (+03) :That surprisingly did not break anything (and now) [[Старонка:Вялікія_чаканні_(1940).pdf/90]] can be properly deleted. [[Удзельнік:Sohom Datta|Sohom Datta]] ([[Размовы з удзельнікам:Sohom Datta|размовы]]) 23:45, 17 сакавіка 2025 (+03) == Статус старонак ("Не правераная" / "Вычытаная" / "Правераная") == Было б добра мець агульнае паразуменьне наконт статусу старонак. Мяне засмучае, калі некаторыя людзі старанна ствараюць старонкі вельмі высокай якасьці без аніводнай памылкі, але чамусьці пазначаюць іх першапачатковы статус "чырвоным". У той жа час мяне таксама засмучае, калі няякасную старонку робяць "жоўтай" або "зялёнай" бяз добрай на тое прычыны. Асабіста маё разуменьне статусу старонкі: * "Чырвоная" - гэта OCR зь мінімальным рэдагаваньнем таго, што адразу кідаецца ў вока. Можа мець шматлікія памылкі. Амаль на кожнай старонцы ёсьць нейкія праблемы. * "Жоўтая" - вычытаная ад пачатку да канца прынамсі адзін раз адным чалавекам. У ''большасьці выпадкаў'' там няма аніводнай памылкі, але на некаторых рэдкіх старонках адна-дзьве памылкі ўсё ж такі могуць застацца незаўважанымі. * "Зялёная" - вычытаная ад пачатку да канца прынамсі два разы двума рознымі людзьмі. У ''пераважнай большасьці выпадкаў'' там няма аніводнай памылкі, але ўсё ж дзесьці на адной-дзьвюх старонках ва ўсёй кнізе можа выпадкова застацца якаясь памылка. Таксама акрамя дакладнасьці перадачы самога тэксту, ёсьць яшчэ характарыстыкі тэхнічнага пляну: водступы, шаблёны, выявы і інш. Старонка ня можа быць "зялёнай", пакуль усё гэта ня выпраўлена. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 07:23, 1 красавіка 2025 (+03) :Напрыклад, у [[Індэкс:Сын_вады_(1928).pdf]] я адразу пазначаў сьвежа-адсканаваныя старонкі як "вычытаныя", бо я вычытваў тэкст ад пачатку да канца. З майго пункту гледжаньня, "жоўты" статус азначае, што на сотню старонак кнігі можна чакаць дзесьці 10-20 памылак і гэта цалкам дапушчальна. Бо на выпадкова выбранай старонцы зь вялікай верагоднасьцю памылак няма. :Калі хтосьці іншы зараз дадаткова праверыць тэкст "Сына вады" і пазначыць яго "зялёным", то ва ўсёй кнізе можа застануцца 1-2 памылкі. І гэта таксама дапушчальна, бо немагчыма гарантаваць іх адсутнасьць. Гэтыя астатнія памылкі ўжо зь цягам часу потым знойдуць і выправяць чытачы. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 07:54, 1 красавіка 2025 (+03) ::Адкажу тут, хоць пытаньне тычылася маёй „вычыткі“ старонкі [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=253466 Бѣлорусскіе народные разсказы (1908).pdf/48]. ::Гэта старая гісторыя, якая сягае ў тыя даўнія часы, калі ў праекце былі іншыя адміністратары, і яны навучылі мяне, што „чырвоная“ старонка — гэта такі рэдкі выпадак, які толькі запавольвае прагрэс старонкі, і ім можна карыстацца хіба тады, калі старонка, прыкладам, распазнаная не да канца. З тае пары, сапраўды, шмат вады сплыло, і патрабаваньні да статусаў хіба падвысіліся. Магчыма, цяпер майму разуменьню „чырвонай“ больш адпавядае статус „праблематычная“. ::Вяртаючыся да [[Старонка:Бѣлорусскіе народные разсказы (1908).pdf/48]], дык тыя памылкі я не заўважыў і памяняў статус на „жоўты“. Але ж пасьля гэтага прынамсі яшчэ адзін чалавек можа вычытаць старонку і ў выніку іх выправіць перад падвышэньнем статусу. Надалей буду больш уважліва ставіцца да вычыткі. [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 10:39, 1 красавіка 2025 (+03) :Праблема статусаў, што гэта залежыць збольшага ад уважлівасці карыстальніка і ягонай пэўнасці ў зробленай працы. Напрыклад, я часта пакідаю памылкі пасля сябе, хаця стараюся ўважліва праглядаць тэкст. Таму я на ўсялякі выпадак заўсёды пакідаю чырвоны статус, пагатоў ён яшчэ і аўтаматычна выстаўляецца. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 09:00, 4 красавіка 2025 (+03) ::Памылкі ёсьць усюды, нават на "зялёных" старонках. Гарантаваць іх абсалютную адсутнасьць немагчыма нідзе, ніводная самая дасканалая арганізацыя працэсу ня здольна гэта забясьпечыць. Пытаньне толькі тычыцца прыблізна чаканай колькасьці памылак. І вось тут трэба знайсьці паразуменьне. Калі памылкі застаюцца прыкладна на кожнай трэцяй старонцы, але пры гэтым дзьве з трох старонак праблем ня маюць, то, на маю думку, такая якасьць ужо адпавядае "жоўтаму" статусу. Потым перад павышэньнем статусу да "зялёнага", старонку вычытае яшчэ адзін чалавек, і колькасьць памылак значна зьменшыцца. Ізноў жа, "зялёны" статус не гарантуе адсутнасьці памылак, таму баяцца выстаўляць яго таксама ня варта. На "зялёных" старонках з памылкамі, гэтыя астатнія памылкі знойдуць і выправяць уважлівыя чытачы. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 11:32, 4 красавіка 2025 (+03) Вось [[Старонка:Uładzimier Chadyka - Suniсy (1926).pdf/5|такія старонкі]], дзе няма выявы — што зь імі робім? Вычытваем? Альбо нельга іх паляпшаць, пакуль ня будзе выявы? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 13:47, 4 красавіка 2025 (+03) :Яшчэ прыклад. Праверыў старонку [[Старонка:Апошні з магікан.pdf/7]]. Выяву трэба дадаваць? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 17:18, 8 красавіка 2025 (+03) == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:05, 4 красавіка 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Нумарацыя і назвы твораў == У некаторых часопісах і зборніках («[[Полымя (часопіс)|Полымя]]» «[[Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)|Запісы Беларускага Навуковага Таварыства]]») творы нумаруюцца. Такім чынам, тэарэтычна можна падаваць у назве «артыкула» не загаловак твора, а парадкавы нумар. Як мне падаецца, гэтую рэч варта ўнармаваць, ці называць старонкі паводле назваў твораў або нумароў, каб не было непатрэбнай варыятыўнасці. Вартасць называння паводле нумароў перадусім у тым, што загаловак не выглядае грувастка, але ў прасторы катэгорыяў твор будзе выглядаць безаблічна і незразумела (параўнайма «Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)/1» і «Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)/Падзел гісторыі Беларусі на пэрыёды»). У сваю чаргу, калі кіравацца назвамі творамі, можа адбыцца нагрувашчванне. Назвы старонак да таго ж маюць абмежаванне ў сімвалах, то бок, калі загаловак твора вельмі доўгі, яго хоцькі-няхоцькі трэба будзе скарачаць, адкідаючы сэнсава нязначныя элементы (напрыклад, не «Шляхціч Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях», а «Шляхціч Завальня»). Я асабіста схільны больш да называння падстаронак згодна з загалоўкамі твораў. А што думае супольнасць? [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 00:24, 10 красавіка 2025 (+03) == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:35, 17 красавіка 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:41, 29 красавіка 2025 (+03)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Аб'яўлены конкурс кандыдатаў у Каардынацыйны камітэт па Універсальным кодэксе паводзін (ККУКП) == <section begin="announcement-content" /> Вынікі галасавання па кіраўніцтве па выкананні універсальнага кодэкса паводзін і Статуту Каардынацыйнага камітэта па Універсальным Кодэксе паводзін (ККУКП) [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|даступна на Meta-wiki]]. Цяпер вы можаце [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|падаць заяўку на працу ў ККУКП]] да 29 мая 2025 года ў 12:00 па Грынвічы. Інфармацыя аб [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|прымальнасці, працэсе і тэрмінах знаходзіцца на Мета-вікі]]. Галасаванне па кандыдатурах пачнецца 1 чэрвеня 2025 года і працягнецца два тыдні, завяршыўшыся 15 чэрвеня 2025 года ў 12:00 па Грынвічы. Калі ў вас ёсць якія-небудзь пытанні, вы можаце задаць іх на [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|старонка абмеркавання выбараў]]. -- у супрацоўніцтве з ККУКП, </div><section end="announcement-content" /> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|размовы]])</bdi> 01:07, 16 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 18:27, 22 мая 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 06:08, 28 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:01, 14 чэрвеня 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 20:44, 17 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 23:57, 27 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|размовы]]) 18:40, 31 ліпеня 2025 (+03)</bdi> <!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&oldid=29066664 --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 00:36, 27 жніўня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 07:49, 9 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:43, 20 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 17:13, 30 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 00:02, 20 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 03:58, 26 красавіка 2026 (+03) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:15, 27 мая 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|размовы]])</bdi> 20:12, 23 чэрвеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:30, 25 чэрвеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == «Зламаныя» файлы == Ужо не ўпершыню заўважаю, што звычайны файл ў Вікікрыніцах нармальна не адлюстроўваецца ([[:Індэкс:Палескія робінзоны (1930).pdf|прыклад]]). Можа, хто ведае, з чым гэта зьвязана? [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 21:13, 9 ліпеня 2026 (+03) :Магчыма, мае сэнс паспрабаваць зменшыць памер файла і дадаць яго паўторна? [[Удзельнік:By-isti|By-isti]] ([[Размовы з удзельнікам:By-isti|размовы]]) 23:23, 9 ліпеня 2026 (+03) ::Наўрад ці. У нас ёсьць [[:Індэкс:Rodnyje zierniaty (1916).pdf|файлы]], якія важаць амаль у дзесяць разоў больш, а праблемы такой ня ведаюць. Я меркаваў, што перавод у фармат DjVu выправіць гэтую сытуацыю, але перадпаказ падаў такую ж карціну, як і з pdf. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 23:52, 9 ліпеня 2026 (+03) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 15:25, 24 ліпеня 2026 (+03) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> 09sjhhcx1bgbbrvyvc5gucfiaza5k8p 293467 293436 2026-07-24T19:03:56Z Ssvb 4088 /* «Зламаныя» файлы */ Адказ 293467 wikitext text/x-wiki {{Супольнасьць}} {{Архівы}} __NEWSECTIONLINK__ <div class="toc" style="text-align:center; background-color: transparent; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em"><span class="plainlinks">'''[{{fullurl:Вікікрыніцы:Супольнасць|action=edit&section=new}} Пачаць новае абмеркаванне]'''</span></div> == Тэрмін абароны аўтарскіх правоў быў нядаўна падоўжаны з 50 да 70 гадоў у Беларусі == Раней творы дадатковых беларускіх аўтараў штогод пераходзілі ў грамадзкі набытак. Але цяпер на бліжэйшыя 20 гадоў у Вікікрыніцах будзе "засуха". Зь іншага боку, цяпер можна сьмела дадаваць часопісы з зацэнзураванымі старонкамі (выдаленымі творамі тых аўтараў, якія яшчэ ахоўваюцца аўтарскімі правамі). І не хвалявацца аб тым, што ў наступным годзе частку гэтых зацэнзураваных старонак можа давялося б вяртаць назад у PDF/DjVu файл. Бо, напрыклад, у https://be.wikisource.org/wiki/Індэкс:Узвышша._1928._№_5.djvu творы Максіма Лужаніна, Георгія Бярозкі, Антона Адамовіча ды Ўладзімера Дубоўкі цяпер на дзесяцігодзьдзі адсунуты ад грамадзкага набытку. Іншымі словамі, гэтая вэрсія DjVu файла будзе актуальнай яшчэ прынамсі 20 гадоў. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:24, 29 красавіка 2026 (+03) :Навіна па-ангельску: https://ncip.by/en/o-centre/novosti/intellectual_property/16.11_amendments-to-the-civil-code-of-the-republic-of-belarus-regarding-copyright-and-related-rights-come-/ --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:04, 29 красавіка 2026 (+03) ::Змены ўступілі ў сілу ў 2024 годзе. Такім чынам, трэба мяняць статус аўтараў, якія памерлі пасля 1973… Тут варта б заадно ўдакладніць, ці [[Аўтар:Міхась Лынькоў|Лынькоў]] перакладаў «Маці» [[Аўтар:Максім Горкі|Горкага]], бо ў [https://elib.nlb.by/catalog/Record/BY-NLB-br221174?sid=105413299 каталогу НББ] выданне 1932 года пазначана як пераклад [[Аўтар:Змітрок Астапенка|Астапенкі]]. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 21:20, 29 красавіка 2026 (+03) == Назвы модуляў == Прашу пераймяноўваць модулі на англійскую мову, бо гэта стварае хаос. Калі ў шаблонах гэта не крытычна і можна зрабіць шмат розных перасылак, то ў выпадку з модулямі гэта проста бессэнсоўна і можа патэнцыйна ствараць шмат клопату, а таксама сітуацый, калі ствараюцца старонкі-дублеты, як мы маем з [[Модуль:ТакНе]] і [[Модуль:Yesno]], якія варта бы аб’яднаць пад адной назвай на англійскай. Прашу вытрымліваць нейкі парадак у тэхнічных старонках, там усё ж важней не выдумленне наскіх назваў, а парадак і нармальнае функцыянаванне скрыптоў. Дзякуй! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:10, 22 сакавіка 2026 (+03) :Таксама модулі і шаблёны зь беларускімі назвамі ствараюць дадатковы галаўны боль праз цяперашняе адначасовае існаваньне тарашкевіцы і наркамаўкі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 12:53, 29 красавіка 2026 (+03) ::ёсць такое, але калі шаблонам ёсць сэнс даваць беларускія назвы, бо рэдаклары іх выклікаюць па памяці проста ў артыкулах, тут ёсць сэнс, то вось модулі не выклікаюцца ў артыкулах наўпрост, яны выкарыстоўваюцца толькі ў шаблонах, гэта чыста тэхнічная рэч. У той жа час, перасылкі ў модулях не працуюць як у шаблонах, бываюць праблемы, лепш адразу пакідаць агульнапрынятыя назвы модуляў і не марочыць галавы. Да такой жа высновы прыйшлі калегі ў іншых раздзелах, не бачу таго, чаму мы мусім быць выключэннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:44, 29 красавіка 2026 (+03) == Прапанова: стварэнне прасторы імёнаў «Архіў» == Паважаныя ўдзельнікі, Прапаную стварыць на be.wikisource асобную прастору імёнаў '''«Архіў»''' для сістэмнага размяшчэння і структурызацыі архіўных матэрыялаў. ---- === Навошта гэта патрэбна === Зараз архіўныя матэрыялы могуць размяшчацца толькі праз звычайныя старонкі і катэгорыі. Гэта не дазваляе: * выразна аддзяліць архіўныя дакументы ад літаратурных твораў; * будаваць іерархічную структуру (''архіў → фонд → вопіс → справа → дакумент''); * стандартызаваць афармленне архіўных апісанняў; * арганізаваць зручную навігацыю па фондах. Асобная прастора імёнаў дазволіць зрабіць гэта сістэмна і маштабавана. ---- === Прыклад з іншага моўнага раздзела === Аналагічная прастора ўжо існуе ва ўкраінскай Wikisource: 👉 [[:uk:Архів:Архіви|https://uk.wikisource.org/wiki/Архів:Архіви]] Там «Архів» — гэта асобная прастора імёнаў, якая выкарыстоўваецца для арганізацыі архіўных матэрыялаў і адпаведнай структуры. ---- === Магчымая структура на be.wikisource === Архіў: * Архіў:НГАБ * Архіў:НГАБ/Фонд_694 * Архіў:НГАБ/Фонд_694/Вопіс_1 * Архіў:НГАБ/Фонд_694/Вопіс_1/Справа_12 Прастора можа выкарыстоўвацца для: * апісання фондаў архіваў * інвентарных апісаў * архіўных спраў * публікацыі гістарычных першакрыніц ---- === Тэхнічная частка === Пасля атрымання кансэнсусу будзе пададзены запыт у Wikimedia Phabricator на: * стварэнне новай прасторы імёнаў «Архіў» * даданне адпаведнай старонкі абмеркавання * уключэнне ў пошук * падтрымку падстаронак ---- === Пытанні для абмеркавання === # Ці падтрымліваеце вы стварэнне прасторы «Архіў»? # Ці ёсць заўвагі да назвы? # Ці патрэбны псеўданім (напрыклад, «Архив»)? # Ці ёсць гатоўнасць напаўняць гэты раздзел матэрыяламі? Прашу выказаць меркаванне. Пасля дасягнення кансэнсусу будзе падрыхтаваны тэхнічны запыт. [[Удзельнік:Okuryan|Okuryan]] ([[Размовы з удзельнікам:Okuryan|размовы]]) 21:02, 2 сакавіка 2026 (+03) :# Як будзе каму займацца, дык чаму б і не. :# Няма. :# У беларускай мове адсутнічае літара „и“, то такі псэўданім не патрэбны. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 11:35, 13 сакавіка 2026 (+03) Пытаньне да ўдзельніка: адзіны ваш унёсак тут — гэты допіс на форуме. Вы сапраўды зьбіраецеся ўдзельнічаць у беларускіх Вікікрыніцах? Каб іншыя ўдзельнікі маглі пра вас болей даведацца, раю таксама напоўніць [[Адмысловае:MyPage|уласную старонку]]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 11:50, 13 сакавіка 2026 (+03) == Адмысловыя літары "дж" і "дз", якія прапанавалі ў 1928 і ўжывалі ў шэрагу публікацый таго году == Вось гэтыя літары: https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:DrukDubouka.jpg Іх можна знайсьці на старонцы https://be.wikisource.org/wiki/Старонка:Узвышша._1928._№_5.djvu/179 Што зь імі рабіць? Я так разумею, што гэтых літар нават няма ў сучасным стандарце Unicode. Я бачу тры магчымыя падыходы, як можна разьвязаць праблему: # выкарыстоўваць звычайныя дыграфы "дж" і "дз" # выкарыстаць якіясь іншыя кірылічныя літары, напрыклад <code>Џ=дж</code> <code>Ӡ=дз</code> # прапанаваць новыя літары для Unicode і чакаць, пакуль іх дададуць у стандарт, а потым чакаць, пакуль зьявяцца шрыфты --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:54, 3 снежня 2025 (+03) :Здаецца, што няма сэнсу дадаваць іх у стандарт Unicode. У тэксте "Узвышша", як выйсце, можна выкарыстоўваць літары спачатку у выглядзе выявы, а потым па тэксту, як "дж" і "дз". [[Удзельнік:By-isti|By-isti]] ([[Размовы з удзельнікам:By-isti|размовы]]) 21:20, 3 снежня 2025 (+03) == Гаджэт для аўтаматызацыі аблічбоўкі і вычыткі кніг == Я ўчора паглядзеў на гаджэт [[MediaWiki:Gadget-wikify.js|Вікіфікатар]]. Сама ідэя слушная, але робіць ён трохі не тое, што трэба. Таму я паспрабаваў зрабіць нешта падобнае, але больш адаптаванае да Вікікрыніцаў. Пачатковую версію можна знайсці тут: [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js]]. Калі каму цікава паглядзець, як ён працуе, то можна зрабіць яго копію на сваёй старонцы і дадаць спасылку на яго ў свой "common.js" (напрыклад, мой "common.js" тут: [[Удзельнік:Ssvb/common.js]]). З меркаванняў бяспекі, дадаваць спасылку на мой гаджэт на маёй старонцы ў свой "common.js" не раю (бо я магу яго знянацку на сваёй старонцы замяніць на нешта іншае). Як прыклад выкарыстання: # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_(1929).pdf/16&oldid=214805 гэта выхлап Tesseract OCR] # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0%3A%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_%281929%29.pdf%2F16&diff=214865&oldid=214805 гэта тое, што аўтаматычна зрабіў з гэтага выхлапу гаджэт пасля націскання кнопкі на панэлі] # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0%3A%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_%281929%29.pdf%2F16&diff=214866&oldid=214865 гэта вычытка, якую рабіў я сам] # [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:%D0%90%D0%BC%D0%BE%D0%BA_(1929).pdf/16&diff=next&oldid=214866 гэта тое, што аўтаматычна зрабіў гаджэт ужо пасля другога націскання кнопкі на панэлі] Гэты гаджэт намагаецца рабіць максімум з таго, што можна зрабіць аўтаматычна. То бок выпраўленне працяжнікаў, пераносы словаў, шаблоны абзацаў, заўвагі пад тэкстам і ў самым канцы выпраўленне разрываў радкоў. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 12:58, 31 ліпеня 2024 (+03) : Цікава, толькі цяпер заўважыў гэты інструмэнт. Можа атрымаецца яго неяк аб’яднаць зь цяперашнім вікіфікатарам у адно? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 15:46, 21 лютага 2025 (+03) :: Я думаю, што сьпяшацца з аб’яднаннем не варта. Пачаць можна з дзвюх кнопак на панэлі. А потым можна глядзець, чаго яшчэ не хапае. :: Дарэчы, я якраз эксперыментую з мадыфікацыяй https://www.mediawiki.org/wiki/User:Remember_the_dot/Syntax_highlighter.js для аўтаматычнага вылучэння колерам "у пасьля галоснай літары", "маленькай літары пасьля кропкі" і "сумесі кірылічных літар з лацінскімі". --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:06, 21 лютага 2025 (+03) ::: @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]], @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Розніца паміж '''Вікіфікатарам''' і '''Вікікрынізатарам''': ::: Вікіфікатар [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Дзьве_душы_(1919).pdf/78&diff=prev&oldid=249928 мяняе] <code>Афіцэру не падабалася «пане»</code> на <code>Афіцэру не падабалася „пане“</code>. ::: Вікікрынізатар жа [[Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/34|мяняе]] <code>лёгкасьць ,шытых" чаўноў</code> на <code>лёгкасьць „шытых“ чаўноў</code>, і таксама <code>ад мора,--прапанаваў Манг</code> на <code>ад мора, — прапанаваў Манг</code>. ::: Іншымі словамі, Вікіфікатар пераводзіць тэкст, напісаны чалавекам, з аднаго стандарта ў іншы. І гэта мае сэнс для Вікіпедыі, каб мець аднолькавы стыль ва ўсіх артыкулах. Але Вікікрынізатар спрабуе ''здагадацца'' і выправіць найбольш пашыраныя памылкі менавіта OCR, нават калі ёсць нейкая ненулявая рызыка памыліцца (неістотна, бо пасля Вікікрынізатара тэкст вычытвае чалавек). Гэтыя інструменты робяць розныя рэчы, таму патрабаванні да іх розныя. [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js|Вікікрынізатар]] у некалькі разоў меншы і прасцейшы, там амаль увесь код - даволі прымітыўны пошук/замена ў тэксце. Таксама адна з вельмі важных функцый, якая значна ўсё спрашчае - гэта пераносы словаў на новы радок: ::: {| class="wikitable" |- ! пасля OCR !! пасля Вікікрынізатара (першая фаза) !! пасля Вікікрынізатара (другая фаза) |- | Тады Манг парашыў ехаць да сваіх і потым ужо мерка-<br/> ваць усім разам. || Тады Манг парашыў ехаць да сваіх і потым ужо меркаваць<br/> усім разам. || Тады Манг парашыў ехаць да сваіх і потым ужо меркаваць усім разам. |} ::: ...нягледзячы на рызыку памылак са словамі накшталт <code>ластамі-рукамі</code>. Ізноў жа, тэкст потым вычытвае чалавек. У пераважнай большасці выпадкаў пераносы апрацоўваюцца як мае быць і нічога выпраўляць не даводзіцца. ::: Ці ёсць магчымасці дадаць копію гаджэта [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js]] у спіс [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] (пад новым імем)? І потым ужо працаваць над дадатковымі функцыямі, калі будзе патрэба штосьці там палепшыць? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:28, 22 лютага 2025 (+03) :::: @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Я дадаў [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Удзельнік:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js&curid=90383&diff=250446&oldid=250348 неразрыўны прагал з левага боку працяжнікаў], як гэта робіць Вікіфікатар. Ці ёсць яшчэ нешта, чаго не хапае? Дарэчы, акрамя патэнцыйна непажаданай замены <code>«»</code> на <code>„“</code>, Вікіфікатар таксама выдаляе пустыя радкі зверху старонкі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:36, 23 лютага 2025 (+03) ::::: Пустыя радкі не павінны быць на кожнай старонцы. Хіба так робіцца ва ўсіх іншых моўных разьдзелах? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:33, 23 лютага 2025 (+03) :::::: Беларускія Вікікрыніцы дадаюць два пустыя радкі зверху, калі старонка пачынаецца з новага параграфа: [[Даведка:Пачаткоўцам_пра_тыпаграфію#Шмат_старонак]]. Ангельскія Вікікрыніцы ў такіх жа выпадках дадаюць шаблон "[[s:Template:nop|nop]]" на папярэдняй старонцы. Тут лепш спытацца ў @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]], але я не бачу патрэбы нічога мяняць. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 17:12, 23 лютага 2025 (+03) ::::::: Некалі я сам не ведаў, як зрабіць з новай старонкі новы абзац. Ужо, шчыра кажучы, не памятаю, дзе канкрэтна я такі спосаб падгледзеў. У кожным разе, у нас ужо склалася такая практыка. Мне здаецца, ствараць дадатковы шаблон дзеля эфекту, які дасягаецца і без яго, сэнсу няма. --[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 17:25, 23 лютага 2025 (+03) ::::::: Я дадаў Вікікрынізатар, уключыў у сябе, але новай кнопкі рэдагаваньня ня бачу. У каго такія ж праблемы? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 21:52, 23 лютага 2025 (+03) :::::::: Я таксама не бачу. Можа трэба выдаліць "Gadget-" з радка <code>PageCleanUp[ResourceLoader]|Gadget-PageCleanUp.js</code> вось [[MediaWiki:Gadgets-definition|тут]]? Бо ў Вікіфікатара такога няма. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 22:12, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::Кнопка зьявілася. Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=prev&oldid=250567 вынік работы]. Так павінна быць? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 23:00, 23 лютага 2025 (+03) ::::::::::Трэба, каб тэкст пачынаўся з новага радка пасля ##, тады ўсё будзе працаваць карэктна. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 23:03, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::Таксама вялікі дзякуй, што задбалі, каб уключыць дадзены дапаможнік у налады. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 23:05, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::Ці ёсць якая дакументацыя, дзе можна пра гэта даведацца? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:18, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::Не зразумеў. Вось я проста [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=prev&oldid=250580 націскаю кнопку вікікрынізатара]. Пасьля гэтага трэба рабіць яшчэ нейкі махінацыі? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 23:27, 23 лютага 2025 (+03) ::::::::::::Яно так сябе паводзіць і без аніякай кнопкі. Гэтыя секцыі самі па сабе дзіўным чынам скочуць паміж <code>##</code> і <code>&lt;section begin=...&gt;</code>. Відаць, толькі @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] разумее, што там на самой справе робіцца. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:34, 23 лютага 2025 (+03) :::::::::::::А, нарэшце зразумеў. Там тэкст :::::::::::::: <code>## Šlacham ##</code> :::::::::::::: <code>može cikawić starana</code> :::::::::::::непажадана аб’ядноўваецца ў адзін радок :::::::::::::: <code>## Šlacham ## može cikawić starana</code> :::::::::::::І там пачынаецца вар’яцтва з нейкімі аўтазаменамі на тэгі section. Гэта можна дадаць як спецыяльнае правіла (не чапаць радкі з ##). :::::::::::::Але Вікікрынізатар прызначаны для выкарыстання непасрэдна пасля Tesseract OCR, калі яшчэ няма ніякіх шаблонаў і вікі фарматавання. Першая фаза - выпраўленне дэфектаў OCR. Другая фаза пасля другога націску кнопкі ужо пасля вычыткі тэксту - <del>пераносы</del> аб’яднанне радкоў. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:55, 23 лютага 2025 (+03) ::::::::::Так не павінна быць, але гэта наўрад ці звязана менавіта з гэтым гаджэтам. Секцыі заўсёды дзіўна сябе паводзілі і без яго. Я ніколі не разумеў іх логікі (спроба захаваць старонку без аніякіх змен усё роўна рабіла нейкія нечаканыя змены). --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 23:17, 23 лютага 2025 (+03) === Тэставаньне Вікікрынізатара === Дзіўна працуе з '''тоўстым''' і ''курсіўным'' шрыфтамі, [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=prev&oldid=250588 ператвараючы іх у друкарскія апострафы]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 23:49, 23 лютага 2025 (+03) :Дзякую. Я пагляджу, што можна з гэтым зрабіць. Але ізноў жа. Вікікрынізатар прызначаны для апрацоўкі свежых распазнаных старонак яшчэ без вікі-фарматавання. То бок: :* перадусім, у [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] ставім птушачку насупраць "Вікікрынізатар", ціснем на "Захаваць" :* адкрываем новую старонку ў кнізе, якая яшчэ не аблічбавана :* ціснем на "Аблічбаваць тэкст" (выкарыстоўваем рухавік Tesseract з выбранай беларускай мовай) - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Сьлёзы_Тубі_(1930).pdf/22&oldid=250655 прыклад] :* пасля гэтага адразу ж ціснем на кнопку Вікікрынізатара (першая фаза). Ён выпраўляе хібы OCR і дадае шаблоны <code><nowiki>{{Водступ}}</nowiki></code> перад абзацамі - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250656&oldid=250655 прыклад] :* хуценька вычытваем усё і робім неабходныя ручныя праўкі (разбіўка на радкі ў тэксце пакуль што супадае з разбіўкай на радкі ў папяровай кнізе, і гэта якраз зручна) - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250657&oldid=250656 прыклад] :* яшчэ раз ціснем на кнопку Вікікрынізатара (другая фаза), каб напрыканцы аб’яднаць радкі, дадаць неразрыўныя прагалы злева ад працяжнікаў і аўтаматычна перанесці зноскі (пра зноскі мае сэнс расказаць асобна) - [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250658&oldid=250657 прыклад] :* увесь гэты працэс займае ўсяго некалькі хвілін, бо колькасць неабходных аперацый ручнога рэдагавання тэксту значна зменшана :І ўжо толькі пасля ўсяго гэтага дадаем адмысловыя шаблоны, і г. д. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 00:14, 24 лютага 2025 (+03) ::Непаразуменне якраз звязана з тым, што гэта ''не'' замена Вікіфікатара. Усе аптымізацыі ў першую чаргу прызначаны для хуткага і якаснага распазнавання менавіта новых старонак, а не для выпраўлення старых. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 00:25, 24 лютага 2025 (+03) :::І дарэчы, гаджэт прызначаны не для паэзіі, а для прозы. Такім чынам, спецыялізацыя не вельмі шырокая. Але ў сваёй вузкай нішы, ён значна спрашчае і паскарае аблічбоўку новых старонак. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 01:20, 24 лютага 2025 (+03) :::: Добра, тады хіба што я карыстацца ім буду рэдка, бо часьцей рэдагую ўжо аблічбаваныя, але неправераныя ці нявычытаныя старонкі. :::: Пункт са зноскамі зацікавіў — вікікрынізатар перарабляе тэкст кшталту „1)“ у зноскі самастойна? Тады сапраўды, варта ўсё тут апісанае скласьці ў якую-небудзь [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|дакумэнтацыю]], каб не згубілася (падобна як [[:w:be-tarask:ВП:Вікіфікатар|Вікіфікатар]]). --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 10:43, 24 лютага 2025 (+03) :::::Дзякую за параду. Я пачаў пісаць [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|гэтую дакументацыю]]. Засталося такое пытанне: можа гаджэт перайменаваць у якісь "падчышчальнік старонкі"? Гэта амаль літаральны пераклад з "PageCleanUp.js". Або знайсці якую іншую трапную назву: "падчышчальнік алічбоўкі", "паляпшальнік скана", ...? Іконку на панэлі таксама можна змяніць на [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Large-paint-brush_-_Delapouite_-_game-icons.svg шчотку], [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Crystal128-eraser.svg гумку] ці якую іншую выяву з commons. Часткова непаразуменне прызначэння гаджэта можа быць звязана з назвай. :::::Можа @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]], @[[Удзельнік:Gabix|Gabix]], @[[Удзельнік:By-isti|By-isti]], @[[Удзельнік:RAleh111|RAleh111]] таксама маюць якія свае прапановы/заўвагі? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 09:52, 25 лютага 2025 (+03) ::::::Я прапаноў ня маю, бо карыстаюся ABBYY FineReader → LibreOffice + OOoFBTools + LanguageTool + некалькі ўласных макросаў. Што да назвы, дык, скажам, хай будзе «выпраўшчык». [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 11:44, 25 лютага 2025 (+03) :::::::@[[Удзельнік:Gabix|Gabix]]: Дзякую за вельмі цікавы водгук. Як гэта працуе на практыцы? Вы спампоўваеце PDF файл, апрацоўваеце его з дапамогай ABBYY FineReader, а потым выкарыстоўваеце LibreOffice з LanguageTool у якасці спэлчэкера і з іншымі прыладамі для рэдагавання? Хуткасць уражвае, бо паміж дадаваннем [[Старонка:Прынц_і_жабрак_(1928).pdf/205]] і [[Старонка:Прынц_і_жабрак_(1928).pdf/228]] прайшло 48 хвілін (23 старонкі, прыблізна 2 хвіліны на старонку). Ці гэта быў толькі перанос ужо апрацаваных раней лакальна на вашым кампутары старонак, і таму да гэтых дзвюх хвілін трэба дадаць нешта яшчэ? :::::::Для вельмі прыблізнага параўнання: паміж [[Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/95]] і [[Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/110]] прайшло 75 хвілін (15 старонак, прыблізна 5 хвілін на старонку). Гэта ўсё я рабіў з нуля цалкам у браўзеры на Вікікрыніцах з дапамогай убудаванага дадатку Tesseract OCR і гаджэту [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар]]. Кожнае слова і кожны радок я параўноўваў з тым, як яно выглядае на старонцы папяровай кнігі, таму і статус старонак выставіў "жоўты" (гэта не гарантуе адсутнасць памылак, але і статус пакуль не "зялёны"). Аб "чырвоным" / "жоўтым" статусе старонак я калісьці пісаў у [[Вікікрыніцы:Супольнасць/Архіў_4#Вычытаныя_"жоўтыя"_старонкі_і_вельмі_няроўная_якасць_неправераных_"чырвоных"_старонак|гэтай тэме на суполцы]]. Вядома ж, памеры старонак у "Прынц і жабрак" і "Сын вады" не аднолькавыя, таму гэтыя лічбы трэба яшчэ дадаткова скарэктаваць (не на маю карысць). :::::::Можа мае сэнс задакументаваць "Лепшыя практыкі для пачаткоўцаў"? Ваш досвед будзе вельмі карысны. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:06, 25 лютага 2025 (+03) ::::::Магчыма, варта ў назву дадаць «прозы». Можна таксама зрабіць аналагічны інструмент для вершаў, які б, заместа <code><nowiki>{{Водступ|2|em}}</nowiki></code> у пачатку радкоў рабіў бы <code><nowiki><br /></nowiki></code> у канцы радкоў. Гэты інструмент можна назваць і «афармляльнікам», зважаючы на тое, што ён уласна афармляе тэкст у нейкай ступені. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 12:16, 25 лютага 2025 (+03) :::::::Але, на маю думку, і «Вікікрынізатар» выглядае добра, хоць гэтая назва не дае адказу, што робіць інструмент. Як, у прынцыпе, і «Вікіфікатар» сваёй назвай мала што тлумачыць. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 12:19, 25 лютага 2025 (+03) :::::::@[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Можна зрабіць асобны гаджэт і для вершаў. Я мяркую, што дадаванне <code>&lt;br /&gt;</code> мае сэнс рабіць не для ўсёй старонкі, а толькі для вылучанага фрагмента тэксту? Ізноў жа, самае цяжкае тут - як гэты гаджэт назваць і як павінна выглядаць яго іконка на панэлі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 14:41, 25 лютага 2025 (+03) ::::::::Калі тэхнічна магчыма, каб такое рабілася толькі з вылучаным тэкстам, дык выдатна. Як я адзначаў вышэй, можна да ўжо існага падставіць «прозы» (то бок «Вікікрынізатар прозы»), а гэта назваць «Вікікрынізатар паэзіі». Якія тут рабіць іконкі, пакуль не ведаю. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :@[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Я гэта збольшага [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Ssvb/Gadget-PageCleanUp.js&curid=90383&diff=250912&oldid=250871 выправіў]. І таксама праблему з секцыямі. Але не ведаю, ці можа так стацца, што OCR калісь памылкова распазнае двукоссі як падвоеныя апострафы. Спадзяюся, што не, а там паглядзім. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 09:24, 25 лютага 2025 (+03) === Падсьветка сынтаксісу === @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]], @[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Яшчэ адзін дадатковы напрамак - гэта '''гаджэт сінтаксічнай падсветкі''' падазроных фрагментаў тэксту чырвоным колерам (без змены самога тэксту): [[Удзельнік:Ssvb#Адаптацыя_mw:User:Remember_the_dot/Syntax_highlighter]]. На гэтай маёй старонцы можна знайсці мінімальна неабходныя змены да аднаго з папулярных гаджэтаў сінтаксічнай падсветкі. Прыклады таго, што ён можа рабіць: <code>І вось аднаго разу Кракат<font style="background-color:#FBB">ау</font> прачнуўся.</code>, <code>Усе мы аж закрычалі ад радасьці: скончана<font style="background-color:#FBB">! в</font>ыратаваліся!</code>, <code>Па пояс у гразі, у цемры, усёроўна нельга был<font style="background-color:#FBB">о у</font>цячы</code>. Ён таксама падсвечвае мешаніну кірылічных літар з лацінскімі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 15:00, 22 лютага 2025 (+03) : Удакладню, што сінтаксічная падсветка працуе толькі ў вакне рэдактара тэксту і толькі падчас рэдагавання. Пасля сканчэння рэдагавання, ніякіх каляровых адмецін у тэксце самой старонкі не застаецца. Адзіная мэта - гэта прыцягнуць увагу рэдактара да асобных месцаў у тэксце. А ўжо выпраўляць, ці не - вырашае чалавек. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 16:22, 22 лютага 2025 (+03) :: Дык падсьветка лацінскіх сымбаляў у мяне працуе даўно ва ўсіх разьдзелах; падключаецца як ва [[Удзельнік:Taravyvan Adijene/common.js|Ўдзельнік:Taravyvan Adijene/common.js]]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:16, 23 лютага 2025 (+03) ::: І хто яшчэ гэтым карыстаецца? Пытанне ж якраз аб тым, як спрасціць і палепшыць умовы працы для найбольш актыўных удзельнікаў Вікікрыніц. Каб яны маглі проста паставіць птушачку ў [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]] і ўсё запрацавала. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 16:45, 23 лютага 2025 (+03) :Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Ня_вылечыла…_(1927).pdf/3&curid=106704&diff=250934&oldid=250932 яшчэ адзін прыклад]. У вакне рэдактара з падсветкай выглядае так: <code>І ты сваім сьцюдзёным станаўкім голасам<font style="background-color:#FBB">. с</font>казаў</code> --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:24, 25 лютага 2025 (+03) :: Калі можна будзе гэты інструмэнт дадаваць у [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets|сьпіс]]? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 17:03, 25 лютага 2025 (+03) :::@[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Можна дадаваць [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js|гэты гаджэт]] хоць зараз як першы варыянт. Там невялічкая мадыфікацыя даволі вялікага і складанага папулярнага гаджэту падсветкі [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=User:Remember_the_dot/Syntax_highlighter.js&oldid=6419182 Gadget-DotsSyntaxHighlighter.js]. Правілы падсветкі беларускага тэксту яшчэ можна будзе дадаткова дапрацоўваць. :::Адзіная практычная праблема: стандартны таймаўт (20 мілісекунд) даволі часта прыводзіць да адключэння падсветкі якраз пасля аперацыі "Аблічбаваць тэкст", прычым гэта не звязана з дадатковымі правіламі для беларускага тэксту (хоць гэтыя правілы таксама трохі яго замаруджваюць). Выглядае так, быццам аблічбоўка нейкім чынам дадае даволі значную часовую затрымку менавіта ў той канкрэтны момант, і падсветка адключаецца. Я прапанаваў аўтару [https://www.mediawiki.org/wiki/User_talk:Remember_the_dot/Syntax_highlighter.js#Feature_request:_don't_be_too_eager_to_disable_itself зрабіць адключэнне меней агрэсіўным], але ён пакуль што маўчыць. Было б добра павялічыць гэты таймаўт да 50 мілісекунд, а мо нават і да 100 мілісекунд. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 18:12, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, [https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Taravyvan_Adijene/common.js вы выкарыстоўваеце] той жа самы гаджэт сінтаксічнай падсветкі ([https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-DotsSyntaxHighlighter.js у мініфікаванай форме]). Але ў агульнай прасторы wiki, а не ў прасторы старонак. Патэнцыйна паміж імі можа быць канфлікт, таму можа быць неабходна штосьці там перайменаваць і разнесці іх асобна. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 18:35, 25 лютага 2025 (+03) :::::Толькі што праверыў гэта. Падобна на тое, што дзве копіі працуюць незалежна адна ад адной, кожная ў сваёй прасторы, так што ўсё добра. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 18:52, 25 лютага 2025 (+03) ::::::@[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]: Я думаю, што ўжо можна дадаваць [[Удзельнік:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js]] у спіс. Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA%3ASsvb%2FGadget-Syntax_highlighter.js&diff=251086&oldid=251085 тут] можна пабачыць дададзеныя змены. Гаджэт падсвечвае ў тэксце праблемы з літарай <code>ў</code> (у прасторы старонак падчас вычытвання), а таксама іншыя недарэчнасці. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 06:21, 26 лютага 2025 (+03) ::::::: {{Зроблена}}. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:55, 27 лютага 2025 (+03) == Спасылка "Адказаць" нарэшце выпраўлена ў Супольнасці. == Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C&curid=2456&diff=250563&oldid=34033 тое, што перашкаджала]. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 22:57, 23 лютага 2025 (+03) == Як я працую == Пачынаю гэтую тэму, каб не загрувашчваць іншую. 1. Я спачатку спампоўваю файл PDF і распазнаю яго ў ABBYY FineReader, які лепей працуе зь беларускай мовай у параўнаньні з Tesseract (апошні, напрыклад, часьцей разрывае абзацы). Зараз я хачу паэкспэрымэнтаваць са слоўнікавай падтрымкай (яе ў FR няма, але можна дадаць мову карыстальніка і для яе падтрымку праз слоўнік карыстальніка). 2. Захоўваю ў фармат ODT і далей працую ў LibreOffice. 3. Ужываю OOoFBTools для выпраўленьня памылак распазнаваньня (разьбітыя абзацы, двукосьсі, прабелы вакол працяжнікаў і іншае). Далей гэты дадатак дапамагае і ў іншым (віртуальныя клявіятуры для ўстаўкі пэўных сымбаляў, склейка абзацаў уручную). 4. Далей сёе-тое апрацоўваю пошукам-заменай. Напрыклад, ABBYY FineReader досыць добра распазнае «ялінкі», але з „капцюркамі“ бываюць праблемы, якія OOoFBTools можа і прамінуць. 5. Зноў жа пошукам-заменай дадаю абзацныя водступы. 6. Цяпер праверка правапісу. LanguageTool тут ня самы добры памагаты, бо ведае толькі наркомаўку (і мае хібы). Я карыстаюся ўласнымі слоўнікамі, што дае патрэбныя варыянты: наркомаўку, тарашкевіцу, лацінку. Тая ж лацінка ўвогуле амаль у кожнага аўтара свая. Скажам, хтосьці ўжывае v, хтосьці w (гэты разнабой асабліва характэрны для 1920-1930-х гадоў). У адным тэксьце спрэс замест ŭ ужывалася ū (імаверна праз брак адпаведнага шрыфту ў друкарні). Усё гэта досыць лёгка адрэгуляваць, рэдагуючы слоўнікі. 7. Спачатку праганяю макрос, які выдае ўсе знойдзеныя памылкі правапісу. Потым вынікі апрацоўваю праграмкай на Python, якая ўпарадкуе знойдзеныя словы паводле частаты. Гэта дазваляе выявіць словы, якіх бракуе ў слоўніку, а таксама спэцыфічныя для канкрэтнага твора (скажам, прозьвішчы герояў) і вартыя даданьня ў дадатковы слоўнік карыстальніка, які па завяршэньні працы ачышчаю. 8. LanguageTool таксама карысны, прынамсі для выяўленьня памылак з ужываньнем у/ў (і тут я маю ўласнае правіла для u/ŭ у творах на лацінцы, падтрымкі якой LanguageTool штатна ня мае). 9. Ну а далей ужо старонка за старонкай. Пэўныя элемэнты фарматаваньня дадаю праз уласныя макросы. Зразумела, гэта значыць, што для апрацоўкі патрабуецца значна больш часу, чым дзьве хвіліны на старонку :-). [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 16:29, 25 лютага 2025 (+03) :Вялікі дзякуй за тлумачэнні. :1. Што тычыцца Tesseract OCR, to я раней сам параўноўваў яго з Google OCR. Google OCR, як камерцыйны прадукт, сапраўды робіць менш памылак. Але ёсць праблема: ён таксама свавольна падганяе словы, меркавана пад наркамаўскі слоўнік. Вось прыклад: Google OCR змяняе слова "рэвольв'''э'''р" на "рэвольв'''е'''р" на старонцы [[Старонка:Амок_(1929).pdf/16]]. І робіць ён гэта ажно ў двух месцах, то бок гэта ніяк не выпадковасць! Такое шкодніцтва якраз цяжка заўважыць чалавеку падчас вычытвання. Tesseract OCR памыляецца часцей, але памыляецца ён "сумленна" і выдае смецце, якое лёгка заўважыць і выправіць. Я не карыстаюся ABBYY FineReader, яле калі ён паводзіць сябе такім жа чынам, як і Google OCR, то я б выбраў замест яго Tesseract OCR. :3. Падобна на тое, што OOoFBTools выконвае тую ж функцыю, што і [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар]]. Было б цікава іх параўнаць. :8. Праблему з у/ў можа вырашыць [[Вікікрыніцы:Супольнасць#Падсьветка_сынтаксісу]] :9. Старонку за старонкай вы праглядаеце разам з параўнаннем іх са сканам папяровай кнігі, або без яго? Ці дазваляе такі метад заўважыць праблему ў слове "рэвольв'''е'''р"? :--[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:00, 25 лютага 2025 (+03) ::Асобнае пытанне пра статус старонкі. Калі я шукаў цытаты для Вікіслоўніка, то я часцяком знаходзіў "неправераныя" чырвоныя старонкі, марнаваў 5-10 хвілін свайго часу на тое, каб іх прагледзець цалкам, не знаходзіў ніводнай памылкі і мяняў статус на "вычытаная". Потым пазней хтосьці змарнуе 5-10 хвілін на тое, каб гэтую "вычытаную" старонку прагледзець і памяняць яе статус на "правераная". Калі якасць створанай старонкі высокая, то не трэба рабіць яе "чырвонай". Інакш іншыя людзі будуць дарэмна марнаваць час. Дарэчы, можна было пазначыць [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Сын_вады_(1928).pdf/110&curid=106589&diff=250986&oldid=250685 гэтую вашу праўку] як "зялёную" (памылка якімсьці чынам патрапіла туды праз [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСын_вады_(1928).pdf%2F110&diff=250685&oldid=250640 гэтую праўку] і яе не было ў маім першапачатковым тэксце). З той прычыны, што вы сёння не пазначылі старонку "зялёнай", камусьці потым прыйдзецца змарнаваць свой час, каб прагледзець яе яшчэ раз і памяняць статус... ::Калі ваш працэс з самага пачатку забяспечвае высокую якасць з усімі слоўнікамі і дадатковымі прыладамі, то не патрэбна гэтая "сціпласць" і пазначэнне старонак чырвоным, як "неправераных". --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 20:06, 25 лютага 2025 (+03) :::> што вы сёння не пазначылі старонку "зялёнай" :::Я толькі выправіў памылку, якая проста кінулася ў вочы, астатняе не вычытваў, таму статус не мяняў. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 09:40, 26 лютага 2025 (+03) ::1. ABBYY FineReader нічога не мяняе, толькі можа пры наяўнасьці слоўніка прапаноўваць выпраўленьні, калі запусьціць праверку. А калі слоўніка няма (як для беларускай), то толькі вылучае няпэўна распазнаныя сымбалі. ::8. А з u/ŭ? А з u/ū? ::9. Я параўноўваю са сканам. Але пытаньне «рэвольвэра» і да г. п. вырашаю перш за ўсё выбарам адпаведнага слоўніка і папярэднім аналізам памылак у тэксьце. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 09:27, 26 лютага 2025 (+03) :::1. ABBYY FineReader інтэрактыўна пытаецца ў карыстальніка наконт выбару словаў? Вось [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%86_%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BA_(1928).pdf/74&curid=105789&diff=251083&oldid=249171 тут] прыклад "в'''а'''зваліліся" супраць "в'''ы'''зваліліся". Мне цікава, гэта ABBYY FineReader сам падставіў "ы" згодна свайму слоўніку? Там, мабыць, патрэбны шаблон <code><nowiki>{{Абмылка}}</nowiki></code>. :::8. Што тычыцца u/ŭ, то там тое ж самае, што і з кірыліцай. Няма ніякай прынцыповай розніцы, толькі трэба акуратна regexp'ы падправіць. :::9. Я якраз маю сумневы наконт практычнай карысці такой апрацоўкі са слоўнікам. Менавіта што яна аб’ектыўна дае? Усё адно ўвесь тэкст патрэбна потым вычытваць ад пачатку да канца. І розніца, скажам, паміж дзвюма або чатырма памылкамі на старонцы зусім неістотная. Чалавек усё адно патраціць тыя ж самыя прыкладна 5 хвілін на вычытку, толькі рэдагаваць прыйдзецца дадатковыя 10-20 секунд. Ёсць і больш важныя рэчы. Для вычыткі істотным фактарам ёсць разбіўка на радкі, якая супадае з разбіўкай на радкі ў папяровай кнізе. Заўчаснае аб’яднанне радкоў робіць вычытку значна цяжэйшай, прынамсі для мяне. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:53, 26 лютага 2025 (+03) ::::1. Так, калі ёсьць слоўнік. Але «Прынца і жабрака» я распазнаваў яшчэ без падтрымкі, мог сам выправіць памылку чыста аўтаматычна. ::::9. Папярэдняя апрацоўка можа выдаць масавыя памылкі. У тым жа «Прынцы і жабраку» FR часта хібіў з распазнаваньнем літары А/а. Скажам, асобнае «А» разоў 7 было распазнанае як «Рі». Пошук-замена тут хутчэй за вычытку, нават не ў аўтаматычным рэжыме. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 12:19, 26 лютага 2025 (+03) :::::Але ж "пошук-замена" не адмяняе неабходнасці вычыткі. Гэта дадатковая аперацыя і дадатковы страчаны час. Яшчэ вам спатрэбілася прыблізна 2 хвіліны на старонку, каб перанесці тэкст са свайго кампутара на Вікікрыніцы. Гэта таксама мае кошт. І ёсць рызыка [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка:Прынц_і_жабрак_(1928).pdf/71&diff=prev&oldid=251082 скапіяваць тэкст двойчы]. :::::Дарэчы, [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AСьлёзы_Тубі_(1930).pdf%2F22&diff=250657&oldid=250656 вось прыклад з Tesseract], там у тэксце было нешта сярэдняе паміж <code>т</code> і <code>г</code>. Tesseract вырашыў не рызыкаваць са спробамі здагадацца, а выдаў адразу абедзве літары: <code>у'''гт'''ырканую</code>. І мне гэта падабаецца, бо лепей мець відавочна некарэктнае слова (якое лёгка выправіць чалавек падчас вычыткі), чым памыліцца і падставіць арфаграфічна правільнае слова з іншым сэнсам (у якім чалавек можа не заўважыць праблемы). Такія паводзіны амаль што ідэальныя падчас вычыткі тэкстаў для Вікікрыніц. На маю думку, якасць Tesseract не з’яўляецца "вузкім месцам" у працэсе вычыткі. :::::Калі ласка, паспрабуйце выкарыстаць Tesseract + [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар|Вікікрынізатар]] для аблічбоўкі некалькіх старонак і параўнайце эфектыўнасць са сваім цяперашнім працэсам. Яшчэ можаце дадаць радок <code>importScript('Удзельнік:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js');</code> у [https://be.wikisource.org/wiki/Special:MyPage/common.js свой common.js] для сінтаксічнай падсветкі, якая таксама значна дапамагае. Спадзяюся, што ў хуткім часе гэта можна будзе таксама ўключыць праз [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets]]. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 05:22, 27 лютага 2025 (+03) ::::::Я не разумею, як той Вікікрынізатар запускаецца, ня бачу ніякай кнопкі. ::::::Што да Gadget-Syntax_highlighter.js, ня бачу, што ён дае ў параўнаньні з LanguageTool. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 12:34, 27 лютага 2025 (+03) :::::::Павінна з’явіцца вось такая іконка на панэлі інструментаў: [[File:Text-x-generic-apply.svg]]. Я таксама дадаў скрыншоты у [[Вікікрыніцы:Вікікрынізатар#Як_гэта_выглядае?]] Можа LanguageTool і робіць тое ж самае з y/ў, але мы маем магчымасць дадаць і іншыя адмысловыя правілы падсветкі. Усё гэта можа працаваць "з каробкі" ў Вікікрыніцах у браўзеры. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 12:52, 27 лютага 2025 (+03) ::::::::[[File:Вікікрынізатар4.png|thumb|right]] ::::::::Дадам, што менавіта для мяне самае галоўнае ва ўсім працэсе - гэта разбіўка на радкі, якая супадае з папяровай старонкай. Вельмі лёгка вычытваецца тэкст са скрыншота. І ў параўнанні з ім, вычытваць цяперашнюю [[Старонка:Амок_(1929).pdf/26]] ужо ''значна'' цяжэй, бо там разрывы радкоў ужо выдалены. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:02, 27 лютага 2025 (+03) :::::::::@[[Удзельнік:Gabix|Gabix]]: Пытанне пра [[Старонка:У_палескай_глушы_(1928).pdf/25]] у кантэксце майго папярэдняга каментарыя пра разрывы радкоў. Я бачу, што вы спачатку дадалі тое, што выглядае як вынік аўтаматычнай апрацоўкі ("вд яго", "мёць", прычым такія памылкі робіць якраз Tesseract), а потым яго [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Старонка%3AУ_палескай_глушы_(1928).pdf%2F25&diff=251464&oldid=251463 вычыталі] за прыблізна 6 хвілін. Але ж вычытывалі вы тэкст з ужо выдаленымі разрывамі радкоў. Няўжо вам так болей зручна? Я не навязваю свой погляд, проста хачу зразумець прычыну. І чаму пасля вычыткі старонкі не памецілі яе жоўтым колерам як "вычытаную"? Гэта ж вынік 6 хвілін працы, якія прынамсі на адзін крок палепшылі якасць старонкі. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 11:19, 2 сакавіка 2025 (+03) ::::::::::Мне сапраўды зручней чытаць суцэльныя сказы/абзацы, а не разьбітыя на радкі. Дакладна тая старонка — спроба працаваць паводле Вашай парады (Tesseract → Вікікрынізатар). Вынік для мяне выглядаў ня надта добрым, у першаю чаргу праз асаблівасьці вынікаў праспазнаваньня Tesseract. Таму я і не пазначыў старонку як вычытаную. [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 18:23, 2 сакавіка 2025 (+03) :::::::::::Чытаць адзін суцэльны абзац сапраўды зручней нават для мяне. Але калі супастаўляць кожны радок акна злева з кожным радком акна справа, то мне прасцей, калі гэтыя радкі пачынаюцца/заканчваюцца аднолькава. Інакш воку цяжка за штосьці зачапіцца, увесь час пераводзячы погляд з аднаго вакна на другое. Усе людзі розныя і маюць розныя індывідуальныя асаблівасці. Што пасуе аднаму, можа не пасаваць камусьці іншаму. Дзякую за цікавую дыскусію. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:49, 3 сакавіка 2025 (+03) ::::::::Дарэчы, што тычыцца іншых правілаў. Можна праз той жа самы гаджэт сінтаксічнай падсветкі нават асобна дадаць правілы падсветкі для не/ня, з/зь, без/безь/бяз/бязь у гэтай секцыі каментарыяў, калі выбрана тарашкевіца ў якасці мовы інтэрфейсу. Але не ўжываць гэтыя дадатковыя правілы для прасторы старонак. Можа гэта зацікавіць @[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]]? --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 13:21, 27 лютага 2025 (+03) ::::::: Ужо ня трэба падключаць гэтыя скрыпты ў свой файл common.js; гэтыя інструмэнты можна проста ўключыць у [[Адмысловае:Preferences#mw-prefsection-gadgets|наладах]]. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 16:55, 27 лютага 2025 (+03) ::::::::Ага, дзякуй за паведамленьне! [[Удзельнік:Gabix|Gabix]] ([[Размовы з удзельнікам:Gabix|размовы]]) 10:31, 3 сакавіка 2025 (+03) :::::::::Дарэчы, я [https://be.wikisource.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Ssvb/Gadget-Syntax_highlighter.js&diff=prev&oldid=251403 дадаў] падтрымку лацінкі ў сваю копію гаджэта сінтаксічнай падсветкі. :::::::::І зараз працую над варыянтам для дэталёвай праверкі правапісу паводле БКП-2005: [[w:be-tarask:Удзельнік:Ssvb/Gadget-SyntaxHighlighterBKP2005]]. Але гэта ўжо больш пасуе Вікіпедыі, а не Вікікрыніцам. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 10:59, 3 сакавіка 2025 (+03) ::::::::::{{Зроблена}}. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 04:50, 4 сакавіка 2025 (+03) == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 21:51, 7 сакавіка 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == Breaking changes in the latest version == Just wanted to give y'all a heads up to that to fix [[phab:T383924|T383924]] (which is causing production errors) we will ship [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/1128353 potentially breaking fixes] to one of your Lua templates. [[Удзельнік:Sohom Datta|Sohom Datta]] ([[Размовы з удзельнікам:Sohom Datta|размовы]]) 21:12, 17 сакавіка 2025 (+03) :That surprisingly did not break anything (and now) [[Старонка:Вялікія_чаканні_(1940).pdf/90]] can be properly deleted. [[Удзельнік:Sohom Datta|Sohom Datta]] ([[Размовы з удзельнікам:Sohom Datta|размовы]]) 23:45, 17 сакавіка 2025 (+03) == Статус старонак ("Не правераная" / "Вычытаная" / "Правераная") == Было б добра мець агульнае паразуменьне наконт статусу старонак. Мяне засмучае, калі некаторыя людзі старанна ствараюць старонкі вельмі высокай якасьці без аніводнай памылкі, але чамусьці пазначаюць іх першапачатковы статус "чырвоным". У той жа час мяне таксама засмучае, калі няякасную старонку робяць "жоўтай" або "зялёнай" бяз добрай на тое прычыны. Асабіста маё разуменьне статусу старонкі: * "Чырвоная" - гэта OCR зь мінімальным рэдагаваньнем таго, што адразу кідаецца ў вока. Можа мець шматлікія памылкі. Амаль на кожнай старонцы ёсьць нейкія праблемы. * "Жоўтая" - вычытаная ад пачатку да канца прынамсі адзін раз адным чалавекам. У ''большасьці выпадкаў'' там няма аніводнай памылкі, але на некаторых рэдкіх старонках адна-дзьве памылкі ўсё ж такі могуць застацца незаўважанымі. * "Зялёная" - вычытаная ад пачатку да канца прынамсі два разы двума рознымі людзьмі. У ''пераважнай большасьці выпадкаў'' там няма аніводнай памылкі, але ўсё ж дзесьці на адной-дзьвюх старонках ва ўсёй кнізе можа выпадкова застацца якаясь памылка. Таксама акрамя дакладнасьці перадачы самога тэксту, ёсьць яшчэ характарыстыкі тэхнічнага пляну: водступы, шаблёны, выявы і інш. Старонка ня можа быць "зялёнай", пакуль усё гэта ня выпраўлена. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 07:23, 1 красавіка 2025 (+03) :Напрыклад, у [[Індэкс:Сын_вады_(1928).pdf]] я адразу пазначаў сьвежа-адсканаваныя старонкі як "вычытаныя", бо я вычытваў тэкст ад пачатку да канца. З майго пункту гледжаньня, "жоўты" статус азначае, што на сотню старонак кнігі можна чакаць дзесьці 10-20 памылак і гэта цалкам дапушчальна. Бо на выпадкова выбранай старонцы зь вялікай верагоднасьцю памылак няма. :Калі хтосьці іншы зараз дадаткова праверыць тэкст "Сына вады" і пазначыць яго "зялёным", то ва ўсёй кнізе можа застануцца 1-2 памылкі. І гэта таксама дапушчальна, бо немагчыма гарантаваць іх адсутнасьць. Гэтыя астатнія памылкі ўжо зь цягам часу потым знойдуць і выправяць чытачы. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 07:54, 1 красавіка 2025 (+03) ::Адкажу тут, хоць пытаньне тычылася маёй „вычыткі“ старонкі [https://be.wikisource.org/w/index.php?diff=253466 Бѣлорусскіе народные разсказы (1908).pdf/48]. ::Гэта старая гісторыя, якая сягае ў тыя даўнія часы, калі ў праекце былі іншыя адміністратары, і яны навучылі мяне, што „чырвоная“ старонка — гэта такі рэдкі выпадак, які толькі запавольвае прагрэс старонкі, і ім можна карыстацца хіба тады, калі старонка, прыкладам, распазнаная не да канца. З тае пары, сапраўды, шмат вады сплыло, і патрабаваньні да статусаў хіба падвысіліся. Магчыма, цяпер майму разуменьню „чырвонай“ больш адпавядае статус „праблематычная“. ::Вяртаючыся да [[Старонка:Бѣлорусскіе народные разсказы (1908).pdf/48]], дык тыя памылкі я не заўважыў і памяняў статус на „жоўты“. Але ж пасьля гэтага прынамсі яшчэ адзін чалавек можа вычытаць старонку і ў выніку іх выправіць перад падвышэньнем статусу. Надалей буду больш уважліва ставіцца да вычыткі. [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 10:39, 1 красавіка 2025 (+03) :Праблема статусаў, што гэта залежыць збольшага ад уважлівасці карыстальніка і ягонай пэўнасці ў зробленай працы. Напрыклад, я часта пакідаю памылкі пасля сябе, хаця стараюся ўважліва праглядаць тэкст. Таму я на ўсялякі выпадак заўсёды пакідаю чырвоны статус, пагатоў ён яшчэ і аўтаматычна выстаўляецца. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 09:00, 4 красавіка 2025 (+03) ::Памылкі ёсьць усюды, нават на "зялёных" старонках. Гарантаваць іх абсалютную адсутнасьць немагчыма нідзе, ніводная самая дасканалая арганізацыя працэсу ня здольна гэта забясьпечыць. Пытаньне толькі тычыцца прыблізна чаканай колькасьці памылак. І вось тут трэба знайсьці паразуменьне. Калі памылкі застаюцца прыкладна на кожнай трэцяй старонцы, але пры гэтым дзьве з трох старонак праблем ня маюць, то, на маю думку, такая якасьць ужо адпавядае "жоўтаму" статусу. Потым перад павышэньнем статусу да "зялёнага", старонку вычытае яшчэ адзін чалавек, і колькасьць памылак значна зьменшыцца. Ізноў жа, "зялёны" статус не гарантуе адсутнасьці памылак, таму баяцца выстаўляць яго таксама ня варта. На "зялёных" старонках з памылкамі, гэтыя астатнія памылкі знойдуць і выправяць уважлівыя чытачы. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 11:32, 4 красавіка 2025 (+03) Вось [[Старонка:Uładzimier Chadyka - Suniсy (1926).pdf/5|такія старонкі]], дзе няма выявы — што зь імі робім? Вычытваем? Альбо нельга іх паляпшаць, пакуль ня будзе выявы? --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 13:47, 4 красавіка 2025 (+03) :Яшчэ прыклад. Праверыў старонку [[Старонка:Апошні з магікан.pdf/7]]. Выяву трэба дадаваць? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Размовы з удзельнікам:Taravyvan Adijene|размовы]]) 17:18, 8 красавіка 2025 (+03) == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:05, 4 красавіка 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Нумарацыя і назвы твораў == У некаторых часопісах і зборніках («[[Полымя (часопіс)|Полымя]]» «[[Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)|Запісы Беларускага Навуковага Таварыства]]») творы нумаруюцца. Такім чынам, тэарэтычна можна падаваць у назве «артыкула» не загаловак твора, а парадкавы нумар. Як мне падаецца, гэтую рэч варта ўнармаваць, ці называць старонкі паводле назваў твораў або нумароў, каб не было непатрэбнай варыятыўнасці. Вартасць называння паводле нумароў перадусім у тым, што загаловак не выглядае грувастка, але ў прасторы катэгорыяў твор будзе выглядаць безаблічна і незразумела (параўнайма «Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)/1» і «Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)/Падзел гісторыі Беларусі на пэрыёды»). У сваю чаргу, калі кіравацца назвамі творамі, можа адбыцца нагрувашчванне. Назвы старонак да таго ж маюць абмежаванне ў сімвалах, то бок, калі загаловак твора вельмі доўгі, яго хоцькі-няхоцькі трэба будзе скарачаць, адкідаючы сэнсава нязначныя элементы (напрыклад, не «Шляхціч Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях», а «Шляхціч Завальня»). Я асабіста схільны больш да называння падстаронак згодна з загалоўкамі твораў. А што думае супольнасць? [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 00:24, 10 красавіка 2025 (+03) == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:35, 17 красавіка 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:41, 29 красавіка 2025 (+03)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Аб'яўлены конкурс кандыдатаў у Каардынацыйны камітэт па Універсальным кодэксе паводзін (ККУКП) == <section begin="announcement-content" /> Вынікі галасавання па кіраўніцтве па выкананні універсальнага кодэкса паводзін і Статуту Каардынацыйнага камітэта па Універсальным Кодэксе паводзін (ККУКП) [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|даступна на Meta-wiki]]. Цяпер вы можаце [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|падаць заяўку на працу ў ККУКП]] да 29 мая 2025 года ў 12:00 па Грынвічы. Інфармацыя аб [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|прымальнасці, працэсе і тэрмінах знаходзіцца на Мета-вікі]]. Галасаванне па кандыдатурах пачнецца 1 чэрвеня 2025 года і працягнецца два тыдні, завяршыўшыся 15 чэрвеня 2025 года ў 12:00 па Грынвічы. Калі ў вас ёсць якія-небудзь пытанні, вы можаце задаць іх на [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|старонка абмеркавання выбараў]]. -- у супрацоўніцтве з ККУКП, </div><section end="announcement-content" /> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|размовы]])</bdi> 01:07, 16 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 18:27, 22 мая 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 06:08, 28 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:01, 14 чэрвеня 2025 (+03) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 20:44, 17 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 23:57, 27 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|размовы]]) 18:40, 31 ліпеня 2025 (+03)</bdi> <!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&oldid=29066664 --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 00:36, 27 жніўня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 07:49, 9 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:43, 20 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 17:13, 30 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 00:02, 20 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 03:58, 26 красавіка 2026 (+03) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:15, 27 мая 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|размовы]])</bdi> 20:12, 23 чэрвеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:30, 25 чэрвеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == «Зламаныя» файлы == Ужо не ўпершыню заўважаю, што звычайны файл ў Вікікрыніцах нармальна не адлюстроўваецца ([[:Індэкс:Палескія робінзоны (1930).pdf|прыклад]]). Можа, хто ведае, з чым гэта зьвязана? [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 21:13, 9 ліпеня 2026 (+03) :Магчыма, мае сэнс паспрабаваць зменшыць памер файла і дадаць яго паўторна? [[Удзельнік:By-isti|By-isti]] ([[Размовы з удзельнікам:By-isti|размовы]]) 23:23, 9 ліпеня 2026 (+03) ::Наўрад ці. У нас ёсьць [[:Індэкс:Rodnyje zierniaty (1916).pdf|файлы]], якія важаць амаль у дзесяць разоў больш, а праблемы такой ня ведаюць. Я меркаваў, што перавод у фармат DjVu выправіць гэтую сытуацыю, але перадпаказ падаў такую ж карціну, як і з pdf. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 23:52, 9 ліпеня 2026 (+03) :::@[[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]]: Я якраз раней напаткаў [https://en.wikisource.org/w/index.php?title=Wikisource:Requested_texts&diff=prev&oldid=14469241#Index:Donegal_Fairy_Stories_(1915).djvu такую ж самую праблему ў Ангельскіх Вікікрыніцах]. Знайшоў як даць ёй рады тут: https://phabricator.wikimedia.org/T299521#9651033 :::Проста трэба да pdf/djvu спасылкі на старонку ў commons дадаць у канцы "?action=purge" і адкрыць гэтую мадыфікаваную спасылку ў браўзэры: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Палескія_робінзоны_(1930).pdf?action=purge (я ўжо гэта зрабіў і праблема зьнікла). --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 22:03, 24 ліпеня 2026 (+03) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 15:25, 24 ліпеня 2026 (+03) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> 89f1c6741unz970r5h10vdrdlaczwcl 104 108306 293507 254322 2026-07-25T09:23:40Z Gleb Leo 2440 /* Не вычытаная */ 293507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|ПАЯСЬНЕНЬНІ ЗНАКАЎ|памер=120%}} [[Файл:Страявы Вайсковы Статут (1943). Рысунак 13.jpg|400px|center]]<noinclude></noinclude> k3teace171rb7h29a9xab9fq92ou4z7 104 126451 293510 292178 2026-07-25T09:57:58Z Gleb Leo 2440 293510 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>меншыя падарожнікі, якія адарваліся ад дзяцей асяродкавага сьвяціла. Яны яшчэ драбнейшыя, таму стынуць яшчэ хутчэй. [[Файл:Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 1.jpg|500px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Мал. 1. Утварэньне сонцавае сям‘і.}}}}<noinclude></noinclude> gsgmd762t3u45ktr0g5db44xo1hhqw3 104 126452 293511 292171 2026-07-25T09:59:32Z Gleb Leo 2440 293511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Гэткі просты малюнак сьветастварэньня. Асяродкавае сьвяціла мы называем сонцам. Падарожнікаў, якія адлучыліся ад цела — плянэтамі, а іх падарожнікаў, якія адлучыліся ад плянэт — месяцамі. Усе яны — і плянэты, і месяцы — кампаніяй падарожнічаюць з сонцам у сусьветнай прасторы.</br> {{gap|1.5em}}Да гэткай простай думкі прывяло людзей вывучэньне жыцьця неба, яго падарожнікаў. Гэтую надзвычайна простую і надзвычайна важную для чалавецтва дзіўную дагадку выказалі два вучоных — Кант і Ляпляс (гл. мал. 2). {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=250px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 2.jpg|подпіс=Мал. 2. Ляпляс.}} {{gap|1.5em}}Выказалі яны яе незалежна адзін ад другога. Больш як 150 г. яна жыве сярод чалавецтва. За гэты час яна вытрымала шмат закідаў. Але яе нішто не парушыла.</br> {{gap|1.5em}}Шмат хто з вучоных ішоў іншым шляхам, чым Ляпляс, і ўсе яны прыходзілі да таго-ж выніку.</br> {{gap|1.5em}}Сьветаў, падобных да нашае зямлі, многа. Усе яны знаходзяцца ў руху. А ў царкве яшчэ і цяпер пяюць, што бог спачатку ўмацаваў неба розумам і зямлю на вадзе заснаваў.</br> {{gap|1.5em}}Нашая зямля, значыцца, частка сонца. Адарваўшыся ад сонца, яна шмат тысяч год кружылася наўкол яго сьветлай туманнасьцю, бліскала жоўтым колерам. Яна мела надзвычайную гарачыню. Усе рэчы, якія складаюць зямлю, знаходзіліся тады ў газавым стане. Элемэнты матэрыі земнае кулі былі разрозьнены. З гэтае прычыны земная куля была большая за сучасную зямлю ў шмат разоў. Снуючы навакол сонца, туманнасьць зямлі паступова астывала, сьціскалася, рабілася меншай. Цэнтрабежная сіла адарвала ад яе частку матэрыі і адштурхнула ў нябесную прастору: адлучыўся месячык.</br><noinclude></noinclude> cje5zhl01wa2gvlews1d90mn540ddiw 293512 293511 2026-07-25T09:59:44Z Gleb Leo 2440 293512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Гэткі просты малюнак сьветастварэньня. Асяродкавае сьвяціла мы называем сонцам. Падарожнікаў, якія адлучыліся ад цела — плянэтамі, а іх падарожнікаў, якія адлучыліся ад плянэт — месяцамі. Усе яны — і плянэты, і месяцы — кампаніяй падарожнічаюць з сонцам у сусьветнай прасторы.</br> {{gap|1.5em}}Да гэткай простай думкі прывяло людзей вывучэньне жыцьця неба, яго падарожнікаў. Гэтую надзвычайна простую і надзвычайна важную для чалавецтва дзіўную дагадку выказалі два вучоных — Кант і Ляпляс (гл. мал. 2). {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=200px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 2.jpg|подпіс=Мал. 2. Ляпляс.}} {{gap|1.5em}}Выказалі яны яе незалежна адзін ад другога. Больш як 150 г. яна жыве сярод чалавецтва. За гэты час яна вытрымала шмат закідаў. Але яе нішто не парушыла.</br> {{gap|1.5em}}Шмат хто з вучоных ішоў іншым шляхам, чым Ляпляс, і ўсе яны прыходзілі да таго-ж выніку.</br> {{gap|1.5em}}Сьветаў, падобных да нашае зямлі, многа. Усе яны знаходзяцца ў руху. А ў царкве яшчэ і цяпер пяюць, што бог спачатку ўмацаваў неба розумам і зямлю на вадзе заснаваў.</br> {{gap|1.5em}}Нашая зямля, значыцца, частка сонца. Адарваўшыся ад сонца, яна шмат тысяч год кружылася наўкол яго сьветлай туманнасьцю, бліскала жоўтым колерам. Яна мела надзвычайную гарачыню. Усе рэчы, якія складаюць зямлю, знаходзіліся тады ў газавым стане. Элемэнты матэрыі земнае кулі былі разрозьнены. З гэтае прычыны земная куля была большая за сучасную зямлю ў шмат разоў. Снуючы навакол сонца, туманнасьць зямлі паступова астывала, сьціскалася, рабілася меншай. Цэнтрабежная сіла адарвала ад яе частку матэрыі і адштурхнула ў нябесную прастору: адлучыўся месячык.</br><noinclude></noinclude> 6unrgn1uk4ivlvt9zld2hj0riprqw4g 104 126457 293513 292180 2026-07-25T10:00:24Z Gleb Leo 2440 293513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>асьвятляюцца фабрычныя коміны і дахі высокіх хат, і толькі калі сонца паднімаецца вышэй, косы яго асьвятляюць і ўсю паверхню зямлі. Чаму гэта так? — Таму, што зямля пукатая.</br> {{gap|1.5em}}Калі асьветлены фабрычныя коміны і дахі высокіх хат, то сонца яшчэ ня ўзышло для назіральніка, які стаіць на паверхні зямлі. На гэтым месцы земнай паверхні яшчэ цень, бо да яго не даходзяць непасрэдна прамені сонца: іх затрымлівае пукатасьць зямлі.</br> {{gap|1.5em}}Таксама дзякуючы таму, што зямля пукатая, а не пляскатая, карабель, які набліжаецца, відаць ня ўвесь адразу, а па частках: сьпярша паказваецца (гл. мал. 3) сьцяг на версе мачты карабля, потым відаць і сам корпус карабля. [[Файл:Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 3.jpg|300px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Мал. 3. Як выглядае карабель, які плыве да зямлі і адплывае ад яе.}}}} Таксама і ў выпадку, калі карабель адплывае: сьпярша відаць увесь карабель, а потым — толькі дымок на горызонце.</br> {{gap|1.5em}}Даўно ўжо падарожнікі аб‘ехалі зямлю вакол ва ўсе бакі і пераканаліся, што зямля з усіх бакоў круглая, нідзе ў яе няма ніякіх падпорак: зямля вольна знаходзіцца ў прасторы.</br> {{gap|1.5em}}Першы аб‘ехаў зямлю кругом португальскі падарожнік Магелян аж 400 год таму назад. Ён паплыў на караблі са свайго гораду, які быў каля мора, у адзін бок, а вярнуўся з другога боку, праплыўшы многа розных мораў, пабачыўшы многа розных старонак і народаў.</br><noinclude></noinclude> pd2onhxc4rovesa5xh4zpaetl7che2j 293514 293513 2026-07-25T10:00:36Z Gleb Leo 2440 293514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>асьвятляюцца фабрычныя коміны і дахі высокіх хат, і толькі калі сонца паднімаецца вышэй, косы яго асьвятляюць і ўсю паверхню зямлі. Чаму гэта так? — Таму, што зямля пукатая.</br> {{gap|1.5em}}Калі асьветлены фабрычныя коміны і дахі высокіх хат, то сонца яшчэ ня ўзышло для назіральніка, які стаіць на паверхні зямлі. На гэтым месцы земнай паверхні яшчэ цень, бо да яго не даходзяць непасрэдна прамені сонца: іх затрымлівае пукатасьць зямлі.</br> {{gap|1.5em}}Таксама дзякуючы таму, што зямля пукатая, а не пляскатая, карабель, які набліжаецца, відаць ня ўвесь адразу, а па частках: сьпярша паказваецца (гл. мал. 3) сьцяг на версе мачты карабля, потым відаць і сам корпус карабля. [[Файл:Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 3.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Мал. 3. Як выглядае карабель, які плыве да зямлі і адплывае ад яе.}}}} Таксама і ў выпадку, калі карабель адплывае: сьпярша відаць увесь карабель, а потым — толькі дымок на горызонце.</br> {{gap|1.5em}}Даўно ўжо падарожнікі аб‘ехалі зямлю вакол ва ўсе бакі і пераканаліся, што зямля з усіх бакоў круглая, нідзе ў яе няма ніякіх падпорак: зямля вольна знаходзіцца ў прасторы.</br> {{gap|1.5em}}Першы аб‘ехаў зямлю кругом португальскі падарожнік Магелян аж 400 год таму назад. Ён паплыў на караблі са свайго гораду, які быў каля мора, у адзін бок, а вярнуўся з другога боку, праплыўшы многа розных мораў, пабачыўшы многа розных старонак і народаў.</br><noinclude></noinclude> mhbvo15106nt4joqety8bkaoz64wn2s 104 126461 293515 292189 2026-07-25T10:01:24Z Gleb Leo 2440 293515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>дзьве гадзіны і замалюем зноў у сшытак. Цяпер мы ўбачым, што гэта зорка значна падалася ўправа (мал. 4).</br> {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=100px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 4.jpg|подпіс=Мал. 4. Становішча зоркі адносна слупа.}} {{gap|1.5em}}Калі мы паглядзім на іншыя зоркі вакол яе, то ўбачым, што зорка, якую мы наглядалі, зусім ня выперадзіла сваіх суседак.</br> {{gap|1.5em}}Такі рух з усходу на захад называецца {{разьбіўка|відочным сутачным рухам небасхілу}}. Сутачным — бо ён адбываецца за суткі (24 гадз.), а відочным — таму, што ён толькі бачны, што ён толькі здаецца.</br> {{gap|1.5em}}Сапраўды, ня зоркі рухаюцца вакол зямлі і прытым так зграбна і ў такім парадку, што не абмінаюць адна другую, — а зямля круціцца вакол сваёй восі з захаду на ўсход. Зоркі, рассыпаныя ў прасторы, стаяць нярухома. Мы-ж круцімся разам з зямлёю вакол яе восі з захаду на ўсход. Такім чынам, горызонт наш на левым баку (усходнім) апушчаецца і адкрывае нашаму воку зоркі, а на правым (заходнім) баку ён паднімаецца і гэтым засланяе зоркі ад нас. Нам-жа здаецца, што зоркі на ўсходнім баку ўсходзяць, а на заходнім заходзяць. <div style="font-size:92%"> {{gap|1.5em}}'''{{разьбіўка|Пытаньні}}.''' Чаму нам здаецца, што сонца плыве з усходу на захад? </div> {{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}} <center>{{larger|'''Дзень і ноч}}</center> <div style="font-size:92%"> {{gap|1.5em}}'''{{разьбіўка|Заданьні}}.</br> {{gap|1.5em}}1. Узяць мячык (зямля) і панаглядаць яго перад вакном (сонца). Ці ўвесь ён асьвятляецца сьветам з вакна? Дзе-ж дзень і дзе ноч?</br> {{gap|1.5em}}Паварочвайце мячык у правы бок — з захаду на ўсход (так круціцца зямля навокал сябе). Што тут можна заўважыць? Дзе раніца, вечар, поўдзень, поўнач?</br> {{gap|1.5em}}2. Зрабіць такое нагляданьне над мячыкам увечары пры лямпе ці лучыне. </div> {{gap|1.5em}}Калі зямля паварочваецца вакол сваёй восі, то яна падстаўляе сонцу то адзін, то другі бок. Тая палавіна {{перанос пачатак|зем|нае}}<noinclude></noinclude> d5l1e1c1m7txvuvak4l4a15gykzm80p 104 126462 293516 292186 2026-07-25T10:02:42Z Gleb Leo 2440 293516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=300px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 5.jpg|подпіс=Мал. 5. Дзень і ноч.}} {{перанос канец|зем|нае}} кулі, якая павернута да сонца, асьвятляецца яго праменямі, і на ёй бывае дзень; другая-ж палавіна ў гэты час не асьвятляецца, і на ёй бывае ноч (мал. 5).</br> {{gap|1.5em}}Каб больш дакладна ўявіць сабе рух зямлі вакол восі, прыпамятайце, ці ня {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=200px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 6.jpg|подпіс=Мал. 6. Зьмена дня і ночы.}} прыходзілася вам езьдзіць у поезьдзе, пазіраць у вакно, і ці не здавалася вам тады, што міма вас імчацца тэлеграфныя слупы, дрэвы, будынкі ды інш.? У поезьдзе адчуваюцца штуршкі, грукат, якія вам напамінаюць, што вы едзеце сапраўды. Будучы-ж на зямлі і прымаючы ўдзел у яе руху, мы гэтага руху не адчуваем, бо ён адбываецца плынна, бяз штуршкоў (мал. 6).</br> {{gap|1.5em}}Наглядаючы больш уважна, як зьмяняюцца дзень і ноч на працягу году, лёгка заўважыць, што ў розныя дні<noinclude></noinclude> kl7vclgitpyt53i4rop5sqsaul4wd93 293517 293516 2026-07-25T10:03:13Z Gleb Leo 2440 293517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=250px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 5.jpg|подпіс=Мал. 5. Дзень і ноч.}} {{перанос канец|зем|нае}} кулі, якая павернута да сонца, асьвятляецца яго праменямі, і на ёй бывае дзень; другая-ж палавіна ў гэты час не асьвятляецца, і на ёй бывае ноч (мал. 5).</br> {{gap|1.5em}}Каб больш дакладна ўявіць сабе рух зямлі вакол восі, прыпамятайце, ці ня {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=200px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 6.jpg|подпіс=Мал. 6. Зьмена дня і ночы.}} прыходзілася вам езьдзіць у поезьдзе, пазіраць у вакно, і ці не здавалася вам тады, што міма вас імчацца тэлеграфныя слупы, дрэвы, будынкі ды інш.? У поезьдзе адчуваюцца штуршкі, грукат, якія вам напамінаюць, што вы едзеце сапраўды. Будучы-ж на зямлі і прымаючы ўдзел у яе руху, мы гэтага руху не адчуваем, бо ён адбываецца плынна, бяз штуршкоў (мал. 6).</br> {{gap|1.5em}}Наглядаючы больш уважна, як зьмяняюцца дзень і ноч на працягу году, лёгка заўважыць, што ў розныя дні<noinclude></noinclude> hggdl1lant67yrhjku2lzqmmlyrbjw0 104 126464 293518 292195 2026-07-25T10:05:03Z Gleb Leo 2440 293518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Каб уявіць сабе і гадавы і сутачны рух зямлі, пусьцім ваўчка вакол запаленай сьвечкі; ён будзе бегаць вакол сьвечкі і адначасна круціцца вакол сваёй восі (мал. 7). {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=250px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 7.jpg|подпіс=Мал. 7. Досьлед з ваўчком, які паказва сутачны і гадавы рух зямлі.}} Мы ведаем, што дзень і ноч бываюць то большыя, то меншыя. Чаму-ж гэта так бывае?</br> {{gap|1.5em}}Возьмем якую-небудзь кулю (мячык, клубок), якая хай азначае зямлю. (Добра абярнуць яе белай паперай ці палатном). А лямпа будзе азначаць сонца. Пачнем рухаць нашу кулю вакол лямпы, пакручваючы яе адначасна вакол восі. Асьвятляцца лямпай будзе толькі адна палова кулі, якая павернута да лямпы, — і тут будзе дзень, а на процілеглай палавіне — ноч.</br> {{gap|1.5em}}Возьмем спачатку такое становішча кулі, што вось {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=250px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 8.jpg|подпіс=Мал. 8.}} вярчэньня ўвесь час складае просты кут у стасунку да лямпы (мал. 8).</br> {{gap|1.5em}}Як-бы мы ні вярцелі пры гэтым кулю вакол восі і рухалі яе вакол лямпы, вось будзе {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=250px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 9.jpg|подпіс=Мал. 9.}} на мяжы сьвету і ценю, і скрозь на зямлі дзень і ноч будуць аднолькавыя.</br> {{gap|1.5em}}Так у нас ня бывае. Папрабуем цяпер нахіліць вось вярчэньня кулі ў кірунку да лямпы (мал. 9).</br><noinclude></noinclude> 5lia758mntaluzimqoedhhpa9ftdff5 104 126465 293519 292196 2026-07-25T10:06:02Z Gleb Leo 2440 293519 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Адзначым месца наглядальніка на кулі дзе-небудзь у паўночнай частцы кулі, уваткнуўшы голку. Пры вярчэньні кулі голка будзе большую частку свайго шляху рабіць у асьветленай частцы і меншую частку ў ценю. У гэтым выпадку, значыць, дзень большы за ноч. Гэта ў нас бывае ўлетку. Калі мы будзем рухаць кулю вакол лямпы так, каб вось увесь час была нахілена да яе, то ўвесь дзень будзе большы, чым ноч. Так, у нас зноў-ткі ня бывае.</br> {{gap|1.5em}}Хай, урэшце, вось захоўвае адзін і той самы кірунак у прасторы (мал. 10). Значыць, куля павінна пасувацца вакол лямпы так, {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=250px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 10.jpg|подпіс=Мал. 10.}} каб вось яе ўвесь час была роўналежнай сама сабе. У гэтым выпадку голка будзе праходзіць большую частку свайго шляху ў асьветленай частцы — становішча 1 (на мал. з левага боку). У становішчы-ж 2, калі куля перайшла {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=250px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 11.jpg|подпіс=Мал. 11. Рух зямлі вакол сонца і зьмена пораў году.}} на процілеглы бок лямпы, тая самая голка пры вярчэньні кулі праходзіць ужо меншую частку свайго шляху ў асьветленай частцы, большую-ж частку праходзіць у ценю.</br> {{gap|1.5em}}Гэта якраз адпавядае кароткаму дню і доўгай ночы і якраз праз палавіну абароту зямлі вакол сонца, гэта значыць праз поўгода (мал. 11).</br> {{gap|1.5em}}У прамежных становішчах, па меры таго, як мы будзем рухаць кулю вакол лямпы і ўвесь час вярцець яе<noinclude></noinclude> otksykfs5uy2rdrvp91oupvhdvdewaw 104 126467 293520 292199 2026-07-25T10:06:38Z Gleb Leo 2440 293520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>вакол сябе, асьветленая частка шляху голкі будзе ўсё зьмяншацца, а частка ценю ўсё павялічвацца. Калі куля пройдзе чвэртку свайго шляху, гэта значыць пасярэдзіне паміж летнім і зімовым становішчам, асьветленая і ценевая часткі шляху голкі будуць аднолькавыя. Гэта якраз асеньняе становішча зямлі, калі дзень і ноч аднолькавыя (23 верасьня). Якраз таксама, калі ад зімовага становішча рухаць зямлю вакол лямпы і ўвесь час вярцець яе, то асьветленая частка будзе паступова павялічвацца, а частка ў ценю ўсё зьмяншацца, пакуль яны ня стануць аднолькавыя. Гэта будзе на палавіне шляху паміж зімовым і летнім становішчам і адпавядае вясноваму становішчу зямлі, каля 21 сакавіка.</br> {{gap|1.5em}}Так яно і бывае на зямлі.</br> {{gap|1.5em}}Але чаму-ж у адным месцы на зямлі цяплей, у другім — халадней? У адным — мароз і ўлетку замарожвае, а ў другім — хоць бяз вопраткі хадзі? А таму, што прамені сонца неаднолькава падаюць на земную кулю. У адным месцы яны падаюць вэртыкальна, у другім — ускосна або і зусім ледзь ліжуць зямлю (мал. 12). Дзе праменьні сонца падаюць вэртыкальна, там вельмі горача, а дзе ўскосна — там будзе халадней, а дзе ледзь закранаюць зямлю, там і ўлетку ляжыць лёд.</br> {{gap|1.5em}}Значыцца, зьмена пораў году бывае ад таго, што зямля {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=200px|выява=Сусьвет і зямля (1929). Малюнак 12.jpg|подпіс=Мал. 12.}} круціцца вакол сябе так, што вось гэтага вярчэньня нахілена да тэй роўніцы, у якой рухаецца яна вакол сонца, і ад таго, што гэты кірунак восі застаецца ўвесь час роўналежным самому сабе.</br> {{gap|1.5em}}Тое месца на зямлі, якое пры яе вярчэньні ня робіць ніякіх кругоў, г. зн. застаецца нібы на месцы, называецца {{разьбіўка|полюсам}}, або {{разьбіўка|канцавосьсем}}. Іх два — адзін {{разьбіўка|паўночны}}, а другі, процілеглы яму, — {{разьбіўка|паўднёвы}}. На полюсах цягнецца поўгода дзень, і поўгода ноч.</br><noinclude></noinclude> kov4v1rbqbtqyevk2gr89qnmlqdyg5s 104 126844 293475 293029 2026-07-24T20:06:10Z Gleb Leo 2440 293475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Ужо цяперака яно дало шэраг каштоўных краязнаўчых прац у сваіх выданьнях.</br> {{gap|2em}}Але краязнаўчым цэнтрам Латвіі становіцца Ўправа па ахове помнікаў старасьветчыны пры міністэрстве асьветы. Управа ўжо фактычна перарасла сваю назву пад кіраўніцтвам палкага краязнаўцы, віцебляніна Ф. М. Азоліна. Заснавана яна ў 1923 годзе і складаецца з 5-ці асоб: 2-х прадстаўнікоў унівэрсытэту, аднаго прадстаўніка акадэміі мастацтваў, аднаго прадстаўніка гістарычнага музэю і старшыні па прызначэньню міністра асьветы. Управа мае мэтаю ахову этнографічных, археолёгічных, архітэктурных, мастацкіх наогул, архіўных і бібліографічных помнікаў. Управа ўжо склала інвэнтар археолёгічных рэчаў, разьмешчаных у розных музэях. Інвэнтар мае [[Файл:Краязнаўства (1929). Малюнак 15.jpg|500px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|{{Разьбіўка|Музэй у Рызе}}.}}}} від картотэкі, прычым на кожнай картцы ёсьць малюнак і апісаньне рэчы. Ён сыстэматызуецца паводле географічнага прынцыпу. Другою вялікаю працаю Ўправы зьяўляецца, зробленая пры дапамозе студэнтаў, праверка месца знаходжаньня археолёгічных помнікаў у 9 паветах (усяго паветаў у Латвіі 20) на прадмет укладаньня археолёгічнай карты Латвіі і выяўленьня правільнасьці тых вестак аб археолёгічных помніках, якія ёсьць у Ўправе. Аб розных помніках, якія патрабуюць аховы. Управаю сабраны багаты архіўны матэрыял у выглядзе картограм, апісаньняў і інш., разьмешчаных па паасобных краёх Латвіі. У шмат якіх мясцох стараны Ўправаю зроблены археолёгічныя раскопкі ахоўнага характару, бо Ўправа мае мэтаю<noinclude></noinclude> 8gp7s8ibqwz8hibf5lu77sza8ysfv37 293477 293475 2026-07-24T20:07:39Z Gleb Leo 2440 293477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Ужо цяперака яно дало шэраг каштоўных краязнаўчых прац у сваіх выданьнях.</br> {{gap|2em}}Але краязнаўчым цэнтрам Латвіі становіцца Ўправа па ахове помнікаў старасьветчыны пры міністэрстве асьветы. Управа ўжо фактычна перарасла сваю назву пад кіраўніцтвам палкага краязнаўцы, віцебляніна Ф. М. Азоліна. Заснавана яна ў 1923 годзе і складаецца з 5-ці асоб: 2-х прадстаўнікоў унівэрсытэту, аднаго прадстаўніка акадэміі мастацтваў, аднаго прадстаўніка гістарычнага музэю і старшыні па прызначэньню міністра асьветы. Управа мае мэтаю ахову этнографічных, археолёгічных, архітэктурных, мастацкіх наогул, архіўных і бібліографічных помнікаў. Управа ўжо склала інвэнтар археолёгічных рэчаў, разьмешчаных у розных музэях. Інвэнтар мае [[Файл:Краязнаўства (1929). Малюнак 15.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|{{Разьбіўка|Музэй у Рызе}}.}}}} від картотэкі, прычым на кожнай картцы ёсьць малюнак і апісаньне рэчы. Ён сыстэматызуецца паводле географічнага прынцыпу. Другою вялікаю працаю Ўправы зьяўляецца, зробленая пры дапамозе студэнтаў, праверка месца знаходжаньня археолёгічных помнікаў у 9 паветах (усяго паветаў у Латвіі 20) на прадмет укладаньня археолёгічнай карты Латвіі і выяўленьня правільнасьці тых вестак аб археолёгічных помніках, якія ёсьць у Ўправе. Аб розных помніках, якія патрабуюць аховы. Управаю сабраны багаты архіўны матэрыял у выглядзе картограм, апісаньняў і інш., разьмешчаных па паасобных краёх Латвіі. У шмат якіх мясцох стараны Ўправаю зроблены археолёгічныя раскопкі ахоўнага характару, бо Ўправа мае мэтаю<noinclude></noinclude> dmeqxsbhr6ixeo5kucokoslw46ovvxo 104 126851 293476 293050 2026-07-24T20:07:27Z Gleb Leo 2440 293476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|зьбі|раюць}} багатыя мясцовыя колекцыі ў відзе рэчавых матэрыялаў, фотографій, апісаньняў і інш., організуюць шматлічныя экскурсіі і популярызуюць ідэі краязнаўства сярод моладзі. Саюз выдае сваю часопісь „Орлі лёт“, паасобныя нумары якога ўкладаюцца часьцей за ўсё мясцовымі гурткамі краязнаўства. Такім чынам, праца маладых польскіх краязнаўцаў мае ня толькі вялікае выхаваўчая значэньне, але ў пэўнай меры і навуковае.</br> {{gap|2em}}Ня менш цікавая краязнаўчая праца выконваецца і ў другіх краінах: Нямеччыне, Чэхаславаччыне і інш. [[Файл:Краязнаўства (1929). Малюнак 16.jpg|150px|center]]<noinclude></noinclude> 22h5dlq5utwzhpfz617ze4utr2k95dr 104 126859 293478 293074 2026-07-24T20:08:40Z Gleb Leo 2440 293478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> [[Файл:Краязнаўства (1929). Малюнак 17.jpg|600px|center]]<noinclude></noinclude> juiadmixy83xgxsvjmctdiwpthvd42g 104 126862 293479 293078 2026-07-24T20:09:48Z Gleb Leo 2440 293479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>краю. Кажуць, што існаваньне гурткоў можа шкодна адбіцца на звычайнай працы школы, бо будзе выклікаць думку, што ня школа, а гурток аматараў павінен вывучаць свой край і г. д. Але трохі падумаўшы, кожны з такіх працаўнікоў убачыць, [[Файл:Краязнаўства (1929). Малюнак 18.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Картаграма собраных фольклёрных запісаў на студзень 1927 году.}}}} што прымусовае вывучэньне па програме мае дыдактычныя мэты, тады, як праца гуртка мае мэтаю вынік працы (а не процэс яе) і задаваленьне патрэбы вольнай дабраахвотнай {{перанос пачатак|твор|часьці}}<noinclude></noinclude> o2bdkswl2e8kcqtx3w57g20u3rthbit 104 126871 293480 293117 2026-07-24T20:23:48Z Gleb Leo 2440 293480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|органі|зацыі}}, што ўдасканаліць і папоўніць яе бібліографію, а таксама захавае весткі пра дзейнасьць краязнаўцы для будучыны. Вядучы падлік, краязнаўца, разам з тым, будзе контроляваць сваю дзейнасьць, убачыць, што зроблена, а што на чарзе, якія хібы, будзе сам для гэтага рэвізійнай камісіяй. Няма чаго гаварыць ужо аб тым, што калі краязнаўца наладзіць справу падліку сваёй працы, дык добра будзе наладжана i справа падліку дзейнасьці ўсяе організацыі. [[Файл:Краязнаўства (1929). Малюнак 19.jpg|150px|center]]<noinclude></noinclude> 5rck1yxo7zmlio1gk9acyjrozbljf8f 104 126880 293481 293127 2026-07-24T20:26:56Z Gleb Leo 2440 293481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Вандраваньне — гэта агляд найбагацейшай, найцікавейшай у сьвеце колекцыі, музэю, якія завуцца жыцьцём. Яно ў большым разьмеры дазваляе, у выпадку ахвоты, прыняць удзел у гэтым жыцьці — паараць, пакасіць, пакаваць і г. д., г. зн. аглядаць, пазнаваць ня толькі зрокам, але і моторна. Жыцьцё, формы яго — бязьмежныя і затым у ім ёсьць усё новае і новае для пазнаваньня, асабліва ў часе вандраваньня. Усё новыя і новыя ўражаньні выклікаюць у вандроўцы дапытлівасьць, гадуюць здольнасьць меркаваньняў, параўнаньняў, абагуленьняў, [[Файл:Краязнаўства (1929). Малюнак 20.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Дзень птушак, наладжаны гуртком краязнаўства 7-ай Н.-Барысаўскай школы.}}}} наогул разьвіваюць інтэлект. Вандроўка сваімі ўражаньнямі дае грунт для далейшага разьвіцьця і разам з тым зьяўляецца найбагацейшай ілюстрацыяй да вед вандроўніка.</br> {{Водступ|2|em}}Побач з культурным і асьветным значэньнем вандроўка мае і вялікае соцыяльнае. Яна выхоўвае грамадзкасьць і солідарнасьць. Новыя знаёмствы і погляды новых знаёмых разьвіваюць уменьне орыентавацца ў клясавых суадносінах. Разам з тым, вандраваньне, паказваючы ўсё новыя і новыя прыгожасьці краю, разьвівае эстэтычныя погляды вандроўцы.</br> {{Водступ|2|em}}Няма чаго, зразумела, успамінаць, што вандраваньне загартоўвае фізычна.</br><noinclude></noinclude> ii2ao10bvebtyr30mlrb6eoasumhxso 104 126882 293482 293129 2026-07-24T20:33:53Z Gleb Leo 2440 293482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>з падзеламі на дэцымэтры, сантымэтры (частка) і мілімэтры (частка). Ею можна будзе мераць усё патрэбнае і на яе аба- [[Файл:Краязнаўства (1929). Малюнак 21.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Карта музэяў і інш. навукова-краязнаўчых устаноў БССР на студзень 1927 {{Абмылка|г|г.}}}}}} пірацца. Апрача таго, праз дзень-два вандроўца апануе больш чым 1.001 спосабам ужываньня палкі, якія вядомы ўсім ангельскім падросткам.</br><noinclude></noinclude> nuudhwqcn2wbm4x11bqtwf8k0mkukrj 104 126884 293483 293137 2026-07-24T20:41:20Z Gleb Leo 2440 293483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Каля 100 кілёмэтраў коньмі або аўтомобілем па прыгожай узгоркаватай мясцовасьці. Па дарозе можна агледзець прыгожае возера ў Астрашыцкім Гарадку, пазнаёміцца з тыповымі беларускімі мястэчкамі, з якіх Астрашыцкі Гарадок зьяўляецца да пэўнай меры дачным прыгарадам Менску. У Лагойску варта агледзець прыгожы будынак палацу б. гр. Тышкевіча, старасьвецкія гарадзішчы і курганы ў ваколіцах, жале- [[Файл:Краязнаўства (1929). Малюнак 22.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|[[Аўтар:Валянцін Волкаў|В. {{Разьбіўка|Воўкаў}}]]. Дзьвіна.}}}} зістыя крыніцы. Лысая Гара зьяўляецца найвышэйшым пунктам Беларусі. Увесь маршрут пралягае па ўзгор‘ях ледавіковага пахаджэньня. <center>'''Літаратура:</center> <div style="font-size:92%"> {{Водступ|2.5|em}}[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|{{разьбіўка|Раман Суніца}}]]. 1919 — [[Няміга і Менск]]. Газ. „Беларусь“, № 11,12.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Снитко}} А. К. 1909 — Минск в 17 столетии. „Минская старина“. Вып. I. ст. 80–90.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Смородский}} А. 1893 — Столетие Минской губ. Минск, 8°, 90 ст.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Товаров}} А. 1910 — Исторический очерк Минской губ. в начальную пору существования русского государства, Минск, 8°, 42 ст.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Москалевич}} Р. 1870 — М. Логойск. „Вестник Западной России“, т. 2, № 4, ст. 1–14.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Краснянский}} В. 1902 — Минский Департамент Великого Княжества Литовского, СПБ. 8°, 72 ст.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Смородский}}. 1891 — Летопись г. Минска. „Памятная книжка Минской губ. на 1892 г.“, 4 приложения, ст. 125–166.</br><noinclude></noinclude> 3udjdrrfhpcbhv59kc3nsmfhvqkaz0e 104 126885 293485 293136 2026-07-24T21:16:40Z Gleb Leo 2440 293485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /><div style="font-size:92%"></noinclude> {{Водступ|2.5|em}}1909 — Краткое историко-статистическое описание г. Минска. „Памятная книжка Минской губ. на 1910 г.“. ст. 105–131.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Суніца}} Р. 1919 — Стары замак у Менску. Газ. „Беларусь“, № 22, 23.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Бомштэйн}} И. 1889 — Справочная книга и спутник по Минской губернии. Минск. 8°, ст. 563.</br> {{Водступ|2.5|em}}1878 — Географическо-статистическое описание Минской губернии, „Памятная книжка Минской губ.“ 1878 г. Минск, ч. I и II, отд. III, ст. 1–97 и отд. VII, ст. 1–114.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Смородский}} А. 1894 — География Минской губ. Минск, 8°, 46 ст.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Вольфсон}} С. 1924 — Менск на зары рэволюцыі, „Маладняк“, № 4, стар. 52–53 і інш. </div> {{Водступ|2|em}}2. Менск — Барысаў — Лепель — Чашнікі — Ворша — Менск.</br> {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=250px|выява=Краязнаўства (1929). Малюнак 23.jpg|подпіс=[[Аўтар:Саламон Юдовін|С. {{Разьбіўка|Юдовін}}]]. Стары Віцебск.}} {{Водступ|2|em}}Па чыгунцы да Барысава, дзе экскурсанты знаёмяцца з ростам маладога пасёлку пры чыгуначнай станцыі блізка ад старога гарадзкога асяродку (пасад Нова-Барысаў), аглядаюць фабрыку запалак „Чырвоная Бяроза“, шкляную гуту, паперню і іншыя прамысловыя прадпрыемствы Барысава і Нова-Барысава. Варты агляду Чычагоўскія батарэі. Ад Барысава да Лепеля трэба ехаць чоўнам угару па Бярозе. У вёсцы Студзенцы аглядаецца месца пераправы цераз Бярозу арміі Наполеона ў 1812 г. Каля возера Пялік знаходзіцца Дзяржаўны паляўнічы заказьнік, у якім экскурсанты могуць пабачыць бабровыя будынкі найвялікшага ў Эўропе бабровага паселішча і пазнаёміцца з мэтодамі аховы каштоўных зьвяроў. У заказьніку ёсьць мядзьведзі, ласі, дзікі, рысі, бабры, дзікія козы. Ад Пяліка экскурсанты прабіраюцца па сыстэме каналаў Бярэзінскага вадзянога шляху аж да Лепеля, ваколіцы якога багаты на вазёры і слынуць сваёй прыгожасьцю. З Лепеля экскурсія накіроўваецца па новай чыгунцы на Воршу<noinclude></noinclude> n30ja8ukp0xmw8vca1n6d5avr091bxd 293486 293485 2026-07-24T21:21:41Z Gleb Leo 2440 293486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /><div style="font-size:92%"></noinclude> {{Водступ|2.5|em}}1909 — Краткое историко-статистическое описание г. Минска. „Памятная книжка Минской губ. на 1910 г.“. ст. 105–131.</br> {{Водступ|2.5|em}}[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|{{разьбіўка|Суніца}} Р]]. 1919 — [[Стары замак у Менску]]. Газ. „Беларусь“, № 22, 23.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Бомштэйн}} И. 1889 — Справочная книга и спутник по Минской губернии. Минск. 8°, ст. 563.</br> {{Водступ|2.5|em}}1878 — Географическо-статистическое описание Минской губернии, „Памятная книжка Минской губ.“ 1878 г. Минск, ч. I и II, отд. III, ст. 1–97 и отд. VII, ст. 1–114.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Смородский}} А. 1894 — География Минской губ. Минск, 8°, 46 ст.</br> {{Водступ|2.5|em}}[[Аўтар:Сямёна Вальфсон|{{разьбіўка|Вольфсон}} С]]. 1924 — [[Менск на зары рэволюцыі]], „[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]“, [[Маладняк (часопіс)/1924/4|№ 4]], стар. 52–53 і інш. </div> {{Водступ|2|em}}2. Менск — Барысаў — Лепель — Чашнікі — Ворша — Менск.</br> {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=250px|выява=Краязнаўства (1929). Малюнак 23.jpg|подпіс=[[Аўтар:Саламон Юдовін|С. {{Разьбіўка|Юдовін}}]]. Стары Віцебск.}} {{Водступ|2|em}}Па чыгунцы да Барысава, дзе экскурсанты знаёмяцца з ростам маладога пасёлку пры чыгуначнай станцыі блізка ад старога гарадзкога асяродку (пасад Нова-Барысаў), аглядаюць фабрыку запалак „Чырвоная Бяроза“, шкляную гуту, паперню і іншыя прамысловыя прадпрыемствы Барысава і Нова-Барысава. Варты агляду Чычагоўскія батарэі. Ад Барысава да Лепеля трэба ехаць чоўнам угару па Бярозе. У вёсцы Студзенцы аглядаецца месца пераправы цераз Бярозу арміі Наполеона ў 1812 г. Каля возера Пялік знаходзіцца Дзяржаўны паляўнічы заказьнік, у якім экскурсанты могуць пабачыць бабровыя будынкі найвялікшага ў Эўропе бабровага паселішча і пазнаёміцца з мэтодамі аховы каштоўных зьвяроў. У заказьніку ёсьць мядзьведзі, ласі, дзікі, рысі, бабры, дзікія козы. Ад Пяліка экскурсанты прабіраюцца па сыстэме каналаў Бярэзінскага вадзянога шляху аж да Лепеля, ваколіцы якога багаты на вазёры і слынуць сваёй прыгожасьцю. З Лепеля экскурсія накіроўваецца па новай чыгунцы на Воршу<noinclude></noinclude> o9qfy2o7wtdcxwg2s3wxjx1v462c60h 293487 293486 2026-07-24T21:24:19Z Gleb Leo 2440 293487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /><div style="font-size:92%"></noinclude> {{Водступ|2.5|em}}1909 — Краткое историко-статистическое описание г. Минска. „Памятная книжка Минской губ. на 1910 г.“. ст. 105–131.</br> {{Водступ|2.5|em}}[[Аўтар:Рамуальд Зямкевіч|{{разьбіўка|Суніца}} Р]]. 1919 — [[Стары замак у Менску]]. Газ. „Беларусь“, № 22, 23.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Бомштэйн}} И. 1889 — Справочная книга и спутник по Минской губернии. Минск. 8°, ст. 563.</br> {{Водступ|2.5|em}}1878 — Географическо-статистическое описание Минской губернии, „Памятная книжка Минской губ.“ 1878 г. Минск, ч. I и II, отд. III, ст. 1–97 и отд. VII, ст. 1–114.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Смородский}} А. 1894 — География Минской губ. Минск, 8°, 46 ст.</br> {{Водступ|2.5|em}}[[Аўтар:Сямён Вальфсон|{{разьбіўка|Вольфсон}} С]]. 1924 — [[Менск на зары рэволюцыі]], „[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]“, [[Маладняк (часопіс)/1924/4|№ 4]], стар. 52–53 і інш. </div> {{Водступ|2|em}}2. Менск — Барысаў — Лепель — Чашнікі — Ворша — Менск.</br> {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=250px|выява=Краязнаўства (1929). Малюнак 23.jpg|подпіс=[[Аўтар:Саламон Юдовін|С. {{Разьбіўка|Юдовін}}]]. Стары Віцебск.}} {{Водступ|2|em}}Па чыгунцы да Барысава, дзе экскурсанты знаёмяцца з ростам маладога пасёлку пры чыгуначнай станцыі блізка ад старога гарадзкога асяродку (пасад Нова-Барысаў), аглядаюць фабрыку запалак „Чырвоная Бяроза“, шкляную гуту, паперню і іншыя прамысловыя прадпрыемствы Барысава і Нова-Барысава. Варты агляду Чычагоўскія батарэі. Ад Барысава да Лепеля трэба ехаць чоўнам угару па Бярозе. У вёсцы Студзенцы аглядаецца месца пераправы цераз Бярозу арміі Наполеона ў 1812 г. Каля возера Пялік знаходзіцца Дзяржаўны паляўнічы заказьнік, у якім экскурсанты могуць пабачыць бабровыя будынкі найвялікшага ў Эўропе бабровага паселішча і пазнаёміцца з мэтодамі аховы каштоўных зьвяроў. У заказьніку ёсьць мядзьведзі, ласі, дзікі, рысі, бабры, дзікія козы. Ад Пяліка экскурсанты прабіраюцца па сыстэме каналаў Бярэзінскага вадзянога шляху аж да Лепеля, ваколіцы якога багаты на вазёры і слынуць сваёй прыгожасьцю. З Лепеля экскурсія накіроўваецца па новай чыгунцы на Воршу<noinclude></noinclude> mott9aa3vhamftemm5fmvrqljfoe85c 104 126888 293488 293141 2026-07-25T06:30:53Z Gleb Leo 2440 293488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}5. Менск — Асіпавічы — Слуцак — Князь-Возера — Пасталы — Жыткавічы — Тураў — Мозыр — Жлобін — Менск.</br> {{Водступ|2|em}}Па чыгунцы да Слуцку, дзе экскурсія знаёміцца з помнікамі старасьветчыны і распляноўкай Слуцку. Варты ўвагі Ражэственская царква і званіца пры ёй, электрычная станцыя ў будынку старога Кальвінскага сабору і Траецкі кляштар. З Слуцку экскурсанты павінны коньмі праехаць да возера Князь, найвялікшага ў межах Палесься, прычым па дарозе паступова прамінуць ураджайныя палі Случчыны, пераехаць Старобінскія пяскі і прабрацца па глугіх палескіх балотах паўднёвай часткі Слуцкай акругі. На Князь-Возеры экскур- [[Файл:Краязнаўства (1929). Малюнак 24.jpg|400px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Я. Сяргеенка. М. Бабінавічы на Віцебшчыне.}}}} санты знаёмяцца з спосабамі рыбнага лову і з бытам сялян у глухой палескай вёсцы Дзякавічы. З Дзякавіч трэба праехаць да ст. Пасталы, дзе можна агледзець вялікую пільню, а адтуль па чыгунцы — у Жыткавічы. 3 Жыткавіч у Тураў трэба ехаць зноў коньмі па палескай мясцовасьці. У Тураве аглядаюцца руіны старых будынкаў, выкапаны саркафаг, што стаіць у капліцы, месцы, на якіх стаяў старадаўны Тураў. З Турава экскурсанты едуць параходам па Прыпяці да Мозыру, а адтуль чыгункай да Менску. Маршрут даволі цяжкі ў сувязі з труднай даступнасьцю ваколіц Князь-Возера, але затое дае прадстаўленьне аб самых глухіх куткох Беларусі і аб Палескім краявідзе. <center>'''Літаратура:</center> <div style="font-size:92%"> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Слупский}}. 1888 — Туров и Изяславль. „Северо-Западный Календарь“ Минск. 1888.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Гаусман}} М. А. 1878 — Исторический очерк г. Слуцка. „Минския губернския ведомости“, 1878. № 8, 10, 11, 21.</br><noinclude></noinclude> 1dvydxyjifjsxgnm7nrgect09aylfnv 293489 293488 2026-07-25T06:32:21Z Gleb Leo 2440 293489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}5. Менск — Асіпавічы — Слуцак — Князь-Возера — Пасталы — Жыткавічы — Тураў — Мозыр — Жлобін — Менск.</br> {{Водступ|2|em}}Па чыгунцы да Слуцку, дзе экскурсія знаёміцца з помнікамі старасьветчыны і распляноўкай Слуцку. Варты ўвагі Ражэственская царква і званіца пры ёй, электрычная станцыя ў будынку старога Кальвінскага сабору і Траецкі кляштар. З Слуцку экскурсанты павінны коньмі праехаць да возера Князь, найвялікшага ў межах Палесься, прычым па дарозе паступова прамінуць ураджайныя палі Случчыны, пераехаць Старобінскія пяскі і прабрацца па глугіх палескіх балотах паўднёвай часткі Слуцкай акругі. На Князь-Возеры экскур- [[Файл:Краязнаўства (1929). Малюнак 24.jpg|300px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|Я. Сяргеенка. М. Бабінавічы на Віцебшчыне.}}}} санты знаёмяцца з спосабамі рыбнага лову і з бытам сялян у глухой палескай вёсцы Дзякавічы. З Дзякавіч трэба праехаць да ст. Пасталы, дзе можна агледзець вялікую пільню, а адтуль па чыгунцы — у Жыткавічы. 3 Жыткавіч у Тураў трэба ехаць зноў коньмі па палескай мясцовасьці. У Тураве аглядаюцца руіны старых будынкаў, выкапаны саркафаг, што стаіць у капліцы, месцы, на якіх стаяў старадаўны Тураў. З Турава экскурсанты едуць параходам па Прыпяці да Мозыру, а адтуль чыгункай да Менску. Маршрут даволі цяжкі ў сувязі з труднай даступнасьцю ваколіц Князь-Возера, але затое дае прадстаўленьне аб самых глухіх куткох Беларусі і аб Палескім краявідзе. <center>'''Літаратура:</center> <div style="font-size:92%"> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Слупский}}. 1888 — Туров и Изяславль. „Северо-Западный Календарь“ Минск. 1888.</br> {{Водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Гаусман}} М. А. 1878 — Исторический очерк г. Слуцка. „Минския губернския ведомости“, 1878. № 8, 10, 11, 21.</br><noinclude></noinclude> gnaufbppibtgg5pw4he43izmlsli6h4 104 127034 293459 293417 2026-07-24T18:12:48Z RAleh111 4658 293459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>пастараемся, мо‘ так-сяк і заробім, выкупімся… Бог-бацька, кончу вось гэтую фігуру… але цёмна ўжо… прадам, яшчэ зраблю, выдам цябе замуж за добрага, вольнага, статэчнага хлапца… Ты-ж як-бы сірата, бо маці ня маеш, а я заняты сваей работай; жыцьцё тваё незавіднае — нудота. Ты ў мяне аднюсенькая… Найлепшая, дык і долю табе жадаю найлепшую; слухай мяне — ў цябе маці няма… зацеплі лучыну, а то я нічога ня бачу. (''Ульляна кінула глядзець у вакно й моўчкі запаліла агонь''). Ульляна!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Я тут.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ульляна!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Чаго, татка?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Чаму ў цябе кожны дзень вочы папухшы, засьлезіўшыся, га? Чаму, пытаю… (''Маўчанка''). Дрэнна. Да ўміся, Ульляна. Напрасна губіш красу сваю, марнуеш леты маладыя; дарма жджэш, бо хоць-бы й даждалася, то твой ня будзе. (У''льляна галосіць''). А бач, Ульляна, ці ты {{абмылка|любішь|любіш}} свайго бацьку? (У''льляна лашчыцца''). Дачушка, сорам плакаць, а нават і грэх, бо гэтыя сьлязінкі так мучаць, так няміласэрна катуюць твайго бацьку. Дачушка выбірай, сабе якога хочаш, які спанараўны; ці-ж мала ў нас людзей бывае й ці-ж можа хто зраўняцца з тваёй красой? (''Строга''}. Але таго аснача паднявольнага, ўзьвей-ветра забудзься… Ой, не, не, не, ён твой ня будзе, ён падданы; чуе маё сэрца, што ён — пагібель твая.</br><noinclude></noinclude> gnl051y2rxad60ebjg9et8u1b9neywg 104 127035 293458 293423 2026-07-24T18:11:37Z RAleh111 4658 293458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Татачка!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ён тваім ня будзе.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Родненькі!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Прысягну на ўсё сьвятое, што…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}} (''перапыняе''). І я прысягну, што буду ждаць, а дажду — мой будзе.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ох, як ты мяне мучыш, як ты не разумееш маей добрай волі. Я ўвесь век набіваў мазолі, каб здабыць сабе волю, сьмяяцца забыўся, думкі аб волі спаць не давалі, сушылі мяне. Я цябе гадаваў, як шчасьце, надзею сваю, гінуў за табой. Ну, разважаў, з ёй даб‘юся волі, яна маё збаўленьне… А ты якраз наадварот: цягнеш у балота, жыўцом закопваеш у зямлю. Падданы ён, — ці чуеш ты, атрута мая? Сабака ён панскі. Божухна моцны! Няўжо ў цябе няма капелькі розуму, жаласьці да свайго бацькі? (М''аўчанка''). Ці чуеш ты, пагібель мая? Чаго маўчыш? Я заб‘ю цябе, як шкоднае стварэньне, як быдла ашалелае. Ох, дзе-ж бы мне раздабыць сілачкі, каб змагчы сваё гора? Такое насланьне, такое гора! А бач, дзяўчына, кінь гэтага валацугу; завалоча ён цябе ў такую дрыгаўку, што чым больш будзеш ходацца, тым глыбей апускацца… кінь яго.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Татачка, родненькі… ніколі!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''злосна кідае долата''). Пракляну! (''Выходзе''). <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} III.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Як будзе, чым кончыцца — {{перанос пачатак|нічо|га}}<noinclude></noinclude> qsq4l866i6ola8hz7v92pmej6bmszy2 104 127040 293457 293426 2026-07-24T18:10:56Z RAleh111 4658 293457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|нічо|га}} ня цямлю, толькі вось у сярэдзіне коліць, а так-жа баліць, моцненька баліць. Ці-ж я таму вінавата, што я люблю Піліпа? (К''усае рог хусткі''). Тата благі, тата няспрыяе. Як зьвер той, гыркае на мяне; ён мяне без пары дакончыць. Слоўца ласкавага ня чула. І што ён яму дрэннага зрабіў? Вось здаецца, ў палоніку-бы яго ўтапіў, такі ўжо нягодны: ня люблю яго, ня люблю нікога, апрача майго Піліпа; ўсе мне ворагі… й Бога ня люблю, вось-жа на злосьць ня люблю, ня люблю!… Ой, Божа, што я гэта кажу, што я, блудніца, кажу? Такі грэх, як мне язык павярнуўся? Тата добры, усе добрыя, толькі я звар‘яцеўшая, страшная, злосная: твар кастлявы, нос кручком, валасы, як мох, а капдзюры даўгія, даўгія, савіныя. Я — ведзьма, чортава нявестка, вочы ў мяне бліскучыя, воўчыя… Ой, як жудасна, жах: за плячыма чухаецца. Але глупства жах — няма нічога крапчэйшага за маё гора… Ой, тата, тата, наробіць ён ліха! Але я ня дамся, не паслухаю, не магу!… (У''ваходзе Піліп''). <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IV.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Хто гэта? А што трэба?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ульляна!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Піліп! (''Абнімаюцца'').</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Урэшце-ж я цябе маю, ўсю, што дакаліўца маю. Мае рукі — сетка дратаваная! ў сетцы златапёрая рыбка, Ульляна, ягадка наліўная! Эх, расьцісну я цябе, зьем, як яблык чырвонабокі,<noinclude></noinclude> 27wvw7v8rsbq6h7qjwa4q82ojen0l73 104 127044 293456 293430 2026-07-24T18:09:05Z RAleh111 4658 293456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|мог|ліцаў}} маіх. Што я зрабіў? Эх, толькі трэскі пасыпаліся; яна ненарокам разьбілася, лайба аб каменьні разьбілася. Бачыш, зьмяркала ўжо, а каменьняў-жа тут так шмат натыркана… прапала дабро, я чуць выжыў, а ён…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Хто ён, гаспадар? Чаму-ж ён не заходзе? Што з ім стала, дзе твой пан?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ня пытай ты мяне, чараўніца, ты губіш мяне, п‘еш маю кроў; зачаравала, пракляла ты мяне. Твая краса ад нячыстай моцы, ты чорту прадалася… Я праз цябе загінуў на векі вечныя. Бяры мяне, п‘яўка, я — ўвесь твой, грызі, муч мяне… (''Ульляна з жахам адсоўваецца. Піліп плача''). Ой, цяжка, ой, балюча мне на душы! Кожная хвіліна сэрца крывёй абліваецца, сьвет пеклам здаецца, а боль выядае, грызе нутро так балюча, што ня стрываеш, каб ня крыкнуць, каб не засьлязіцца… (У''льляна туліцца к Піліпу''). Ульляна, я нясшчасны, шалёны, Богам пакрыўджаны, людзьмі збэшчаны. Прыгалуб, уцеш мяне… даруй, жучок залаты. Моʻ я сказаў што благога, крыўднага. Я не хацеў, я ня памятую.., не адыходзь толькі, мне так добра, шчасна з табой. Яшчэ шчыльней прыгарніся. Ты, здаецца, пытала, дзе гаспадар мой? Ен, бач, паехаў… Не, я адзін прыехаў. Я проста такі кінуў яго: не ў магу мне стала жыцьцё маё без цябе. Але, кінуў і прыехаў.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ды нічагусенькі, супакойся. Ліха, як дым: закурыцца, пагрызе вочы й няма — ну, ці-ж ня праўда? (''Прыпявае'').</br><noinclude></noinclude> h1tbmzo5cc2960h6jeqb80bh1a62047 104 127047 293433 2026-07-24T12:09:28Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «спрытна ўскочыўшы на ногі, схапіў свае восці і ўдарам пад жабры дакончыў рыбіну. {{Водступ|2|em}}— Папаўся, чорнагубы! {{Водступ|2|em}}Рыбіна, пабліскваючы буйнай луской, ляжала на купіне. Яе хвост і галава былі ў вадзе, цела было нерухомым і толькі залаціста-...» 293433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>спрытна ўскочыўшы на ногі, схапіў свае восці і ўдарам пад жабры дакончыў рыбіну. {{Водступ|2|em}}— Папаўся, чорнагубы! {{Водступ|2|em}}Рыбіна, пабліскваючы буйнай луской, ляжала на купіне. Яе хвост і галава былі ў вадзе, цела было нерухомым і толькі залаціста-чырвоныя плаўнікі сударажна ўздрыгвалі. Пераможцы аціралі гразь са сваіх шчаслівых твараў. {{Водступ|2|em}}— Папаўся, чорнагубы! — паўтарыў Іліко. {{Водступ|2|em}}— Я забіў добрага сазана, — сплёўваючы, сказаў Вано. — Ён будзе важыць пяць пудоў. Яго адной рукой не падняць… {{Водступ|2|em}}— Як гэта ты забіў, — наёжыўся Іліко. — А я? Хто ўдарыў яго пад жабры! {{Водступ|2|em}}— А я першы ўдарыў яго ў хрыбет. Я яго забіў, бо ўдарыў па хрыбце горш, чым пад жабры. Ты мне мог і не дапамагаць. {{Водступ|2|em}}— Ты мяне клікаў. {{Водступ|2|em}}— Гэта я так. Я мог і без цябе яго забіць. Раз я першы ўдарыў у хрыбет, то ўсе скажуць, што я забіў сазана. Нават Тапурыя скажа… {{Водступ|2|em}}Тут Іліко ўспомніў, што нехта крычаў на балоце і клікаў, як здалося, Тапурыя. Але цяпер было не да таго. {{Водступ|2|em}}— Калі ты будзеш хваліцца, што забіў сазана, — сказаў Іліко, сціскаючы кулакі, — то я ўсім скажу, што ты маніш. І тут не будзе пяць пудоў. Ты маніш. І я скажу яшчэ, што ты лазіў красці гуркі… {{Водступ|2|em}}Але ён пахіснуўся і не дакончыў. Яго штурхануў плячом Вано. {{Водступ|2|em}}— А я скажу ўсім, — крыкнуў Вано. — А я скажу, што ты баяўся злодзея, што ты баязлівец, а ў хаце нікога не было. {{Водступ|2|em}}Вялікая крыўда ахапіла сэрца Іліко. Раптам ён успомніў пра бабулю і адчуў сябе зусім адзінокім. Ён усхліпнуў, і слёзы паліліся з вачэй. Іліко нахіліўся, узяў свае восці і пабрыў прэч па балоне. Ён брыў па калена ў вадзе. Вано пастаяў, аглядаючы сазана, і ён яму здаўся ўжо не такім прывабным, як раней, і Вано падумаў аб тым, што не так ужо будзе і шкада, калі ён скажа, што злавілі рыбіну ўдвух. Вано стала ніякавата. {{Водступ|2|em}}— Іліко, — крыкнуў ён услед таварышу, але змоўк, не рады, што азваўся. {{Водступ|2|em}}Іліко стаяў на купіне зусім недалёка ад яго ў той-жа позе, у якой быў ён сам, калі цэліў у сазана. Вано замёр. Чакаць на гэты раз прышлося нядоўга. Іліко адвёў руку з восцямі і рынуў у ваду. Вано памчаў на дапамогу. {{Водступ|2|em}}Праз некалькі часу хлапцы сядзелі побач на купіне. {{Водступ|2|em}}— Мой будзе важыць пяць пудоў, — сказаў Вано. — А то і больш.<noinclude></noinclude> i0n82t860t9x8k8q32jyxwgz1dgxznv 104 127048 293434 2026-07-24T12:11:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|6.3em}}Што там ліха</br> {{gap|6.3em}}Што там гора?</br> {{gap|6.3em}}Сёньня сонца —</br> {{gap|6.3em}}Дождж учора.</br> {{водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Піліп}}.{{gap|0.5em}}На аўсяньні снапкі —</br> {{gap|6.3em}}Узьляцелі галубкі;</br> {{gap|6.1em}}Любіліся, варкавалі.</br> {{gap|5.9em}}Ахмялелі — перасталі.</br> {{gap|0e...» 293434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|6.3em}}Што там ліха</br> {{gap|6.3em}}Што там гора?</br> {{gap|6.3em}}Сёньня сонца —</br> {{gap|6.3em}}Дождж учора.</br> {{водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Піліп}}.{{gap|0.5em}}На аўсяньні снапкі —</br> {{gap|6.3em}}Узьляцелі галубкі;</br> {{gap|6.1em}}Любіліся, варкавалі.</br> {{gap|5.9em}}Ахмялелі — перасталі.</br> {{gap|0em}}{{разьбіўка|Ульляна}}.{{gap|0.5em}}Калі любіш, дык любі,</br> {{gap|5.5em}}Не кажы нікому;</br> {{gap|5.5em}}А то людзі разьнясуць,</br> {{gap|5.5em}}Як віхор салому.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ульляна, як я цябе моцна кахаю й баюся гэтага каханьня, бо цераз меру твой бацька пануры. Проціў яго волі ня пойдзеш. (''Уваходзе Тодар''). <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} V.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Добры вечар!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''якісь час моўчкі глядзяць адзін на аднаго''). Згінь ты прападзі, як з віру вырваўся! (''Да Піліпа''). Ну, што скажаш, валацуга? Дачку прышоў украсьці, што?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Дзядуля, ты — стары чалавек, сорамна, думай лепш, што кажаш, а ня то…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''падыходзе да Піліпа''). Ну, ну, што далей?..</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}} (''баіцца сваркі'').</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Каруся перад табой, дзядулька мудры, бо куды-ж мне? Пятух і вунь як храбёр, а й<noinclude></noinclude> lllxcq6cp5s7ymc5nkmrt426ve24jcd 293455 293434 2026-07-24T18:08:12Z RAleh111 4658 293455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|6.3em}}Што там ліха</br> {{gap|6.3em}}Што там гора?</br> {{gap|6.3em}}Сёньня сонца —</br> {{gap|6.3em}}Дождж учора.</br> {{водступ|2.5|em}}{{разьбіўка|Піліп}}.{{gap|0.5em}}На аўсяньні снапкі —</br> {{gap|6.3em}}Узьляцелі галубкі;</br> {{gap|6.1em}}Любіліся, варкавалі.</br> {{gap|5.9em}}Ахмялелі — перасталі.</br> {{gap|0em}}{{разьбіўка|Ульляна}}.{{gap|0.5em}}Калі любіш, дык любі,</br> {{gap|5.5em}}Не кажы нікому;</br> {{gap|5.5em}}А то людзі разьнясуць,</br> {{gap|5.5em}}Як віхор салому.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ульляна, як я цябе моцна кахаю й баюся гэтага каханьня, бо цераз меру твой бацька пануры. Проціў яго волі ня пойдзеш. (У''ваходзе Тодар''). <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} V.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Добры вечар!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''якісь час моўчкі глядзяць адзін на аднаго''). Згінь ты прападзі, як з віру вырваўся! (''Да Піліпа''). Ну, што скажаш, валацуга? Дачку прышоў украсьці, што?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Дзядуля, ты — стары чалавек, сорамна, думай лепш, што кажаш, а ня то…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''падыходзе да Піліпа''). Ну, ну, што далей?..</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}} (''баіцца сваркі'').</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Каруся перад табой, дзядулька мудры, бо куды-ж мне? Пятух і вунь як храбёр, а й<noinclude></noinclude> h3ukrcbgpz3def88oprglufspihh3km 104 127049 293435 2026-07-24T12:17:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «то ястраба баіцца. Бій, забі мяне, калі вінаваты, але зашто ты мяне з гразёй мяшаеш? Ну, зашто? Ці-ж табе мала, што я люблю Ульляну, а яна мяне? Ты з пагардай сьмяешся, у цябе сэрца з каменя.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Думай лепш аб сабе й, пакуль трымаешся на...» 293435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>то ястраба баіцца. Бій, забі мяне, калі вінаваты, але зашто ты мяне з гразёй мяшаеш? Ну, зашто? Ці-ж табе мала, што я люблю Ульляну, а яна мяне? Ты з пагардай сьмяешся, у цябе сэрца з каменя.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Думай лепш аб сабе й, пакуль трымаешся на нагах, не забывайся, дзе дзьверы.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Эх, дзядулька даражэнькі! глянь-жа на мяне, чым я табе не памочнік, чым я не раўня тваёй дачцэ? Ці-ж гэта ня я кірую непаваротлівую лайбу па наравістай Вельлі аж вунь куды, ў мора; ці-ж ня я вырываў маладыя дубкі? А як гукну песьню, дык абодва берагі на колькі то вёрст разьлягаюцца. Дай мне дачку сваю Ульляну, а ў нагах тваіх, як сабака, буду качацца, твае думкі адгадваць буду, нявольнікам стану. Мудры дзядулька, пашкадуй нас, бо й ты-ж быў малады. Ульляна — твая дачка, а ў цябе сэрца бацькаўскае… А калі, хавай Божа, ты замахнешся на маю душу, то й славу сваю заб‘еш. Усе фігуры, зробленыя табой, праклянуць цябе, людзі адвернуцца, Бог прыгразіць.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ох, бедачка над бядой — знаць прыказ такі ёсьць з неба, каб памерці мне дзяўчынай.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ульляна, ты-б дала яму есьці. (''Да Піліпа''). З дарогі, пэўна, ехаў…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Я… але… толькі што, бачаце, прыехаў…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ну, то зьесьці трэба.</br><noinclude></noinclude> 7o6ezmdifl5puzhfcyxrv6d3x0uzrx2 293454 293435 2026-07-24T18:07:32Z RAleh111 4658 293454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>то ястраба баіцца. Бій, забі мяне, калі вінаваты, але зашто ты мяне з гразёй мяшаеш? Ну, зашто? Ці-ж табе мала, што я люблю Ульляну, а яна мяне? Ты з пагардай сьмяешся, у цябе сэрца з каменя.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Думай лепш аб сабе й, пакуль трымаешся на нагах, не забывайся, дзе дзьверы.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Эх, дзядулька даражэнькі! глянь-жа на мяне, чым я табе не памочнік, чым я не раўня тваёй дачцэ? Ці-ж гэта ня я кірую непаваротлівую лайбу па наравістай Вельлі аж вунь куды, ў мора; ці-ж ня я вырываў маладыя дубкі? А як гукну песьню, дык абодва берагі на колькі то вёрст разьлягаюцца. Дай мне дачку сваю Ульляну, а ў нагах тваіх, як сабака, буду качацца, твае думкі адгадваць буду, нявольнікам стану. Мудры дзядулька, пашкадуй нас, бо й ты-ж быў малады. Ульляна — твая дачка, а ў цябе сэрца бацькаўскае… А калі, хавай Божа, ты замахнешся на маю душу, то й славу сваю заб‘еш. Усе фігуры, зробленыя табой, праклянуць цябе, людзі адвернуцца, Бог прыгразіць.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ох, бедачка над бядой — знаць прыказ такі ёсьць з неба, каб памерці мне дзяўчынай.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ульляна, ты-б дала яму есьці. (''Да ''П''іліпа''). З дарогі, пэўна, ехаў…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Я… але… толькі што, бачаце, прыехаў…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ну, то зьесьці трэба.</br><noinclude></noinclude> 3zvwivxzulq9ab5ft4q15dbg9oepe49 104 127050 293437 2026-07-24T12:31:25Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— А мой шэсць, — стаяў на сваім Іліко. — Мой большы за твайго. {{Водступ|2|em}}Паспрачаўшыся, хлапцы пагадзіліся на тым, што сазан Вано мае вагу ў пяць пудоў, а сазан Іліко — пяць з паловай. Пасля гэтага абодва адчулі голад, бо яны вышлі з дому...» 293437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— А мой шэсць, — стаяў на сваім Іліко. — Мой большы за твайго. {{Водступ|2|em}}Паспрачаўшыся, хлапцы пагадзіліся на тым, што сазан Вано мае вагу ў пяць пудоў, а сазан Іліко — пяць з паловай. Пасля гэтага абодва адчулі голад, бо яны вышлі з дому раніцой, як толькі развеяўся туман, а цяпер сонца сышло ўжо з поўдня. І тут-жа выявілася, што хлеб і сыр падмоклі. Вано зажурыўся і сказаў, што трэба ісці дахаты, але Іліко знайшоў другое выйсце: ён прапанаваў пайсці на курган. {{Водступ|2|em}}— Там ёсць запалкі. Стары Тапурыя, калі начуе на паляванні, кладзе іх у дупло, я ведаю дзе. Пойдзем, распалім агонь, высушым хлеб і пабегаем. Я табе пакажу гняздо. {{Водступ|2|em}}Вано згадзіўся. Хлапцы пачапілі сазанаў папружкамі пад жабры, закінулі сваю «шматпудовую» здабычу за плечы і пайшлі ў зараслі. {{***3||30%|5|перад=1em|пасля=1em}} {{Водступ|2|em}}Недзе паблізу гаварылі. Але Андрэй Міхайлавіч не прыслухоўваўся. Ён глядзеў на белае, кучаравае воблака, што павольна плыло высока ў чыстым блакіце. Яму здавалася, што некалі ён бачыў іменна такое празрыстае воблака, гэта было даўно, і ён не разумеў, чаму гэта засталося ў памяці. Андрэй Міхайлавіч раскрыў вочы і раптам успомніў: бераг адарваўся ў з трысцём, усё паплыло ўбок, уздрыгнулі водараслі, хліпнула дрыгва і чорная вада канавы кінулася на яго, недзе мільгнуў кавалак блакітнага неба, воблачка слізнула па ім і знікла… {{Водступ|2|em}}Цяпер яно плыве павольна, ціш і спакой навокал і недзе блізка гавораць людзі. Значыць, ён ратаваўся. І значыць, гэтыя людзі яго ратавалі, бо ён сам ніколі не выбраўся-б адтуль. Ён памятае, як, хапаючыся за слізкую жэрдку, моцна ўдарыўся галавой аб востры кут цяжкай скрынкі з інструментам, як рука заблыталася ў водараслях, і ён раптоўна страціў сілы. Ён памятае, як клікаў Тапурыя, памятае, што ў апошні мамант прышла да яго спакойная думка, адрывак фразы, якая так падабалася яму: «Што-б напісаў ты, Гіпакрат»… і ўсё. {{Водступ|2|em}}Яго ратавалі. Але што гэта за людзі і адкуль яны ўзяліся? Калі ён ішоў, то не бачыў нікога, а яны, мусіць, былі блізка, бо інакш ён не застаўся-б жывым. Андрэй Міхайлавіч хацеў прыўзняцца, але не здолеў. Тады ён павярнуў галаву і ўбачыў людзей. Іх было трое, усе мужчыны. Яны стаялі пад дрэвам недалёка, але разглядзець іх як след было цяжка, бо на гэтай маленькай паляне расла высокая трава: Андрэй {{перанос пачатак|п=Міхай|к=лавіч}}<noinclude></noinclude> m4kfu4zyjgmeuecdhegw9sb3omh21eu 104 127051 293438 2026-07-24T12:35:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ды дзякуй, не галодны, бяда, бачыце, не ӯ ядзе.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Дзякуй таму, хто навучыў падарожнага ўгасьціць.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Садзіся, Піліп. Хутчэй, а то застыгне. (''Тодар садзіцца да працы, Піліп — з...» 293438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ды дзякуй, не галодны, бяда, бачыце, не ӯ ядзе.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Дзякуй таму, хто навучыў падарожнага ўгасьціць.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Садзіся, Піліп. Хутчэй, а то застыгне. (''Тодар садзіцца да працы, Піліп — за стол'').</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ну, аснач чарнавокі, ўляж, стаўбуй, закідай кардэль… Хі-і, што бачу, бульбяныя аладкі плаваюць у сале. Вось гэта дык уважаю. Нос аж чхае, а вочы дык хітрэй мераюць, ці глыбокая міска. Памагай, Ульляна: гэта самае лепшае лякарства ад усіх хваробаў: глынуў, значыць дзьве-тры аладкі — й ніякага гора няма, сьвет раем здаецца й паплыў у заморскія царствы, ў крышталавыя палацы. Вось гэта дык я уважаю, з ахвотай пазабаўлюся.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''з іроніяй''). А ну, памочнік, цікава, як-бы ты зрабіў вуха вось гэтаму сьвятому?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. А вось як: паказалі-б, дык, як вокам маргнуць, змайстраваў-бы.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. А ці ў цябе, блазьне, малако каля губ абсохла?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}} (''устае''). Давайце, да душы, зраблю.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Джа! А ні важся: за шмат у цябе адвагі. (''Маўчанка'').</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Татачка, я й табе дам есьці! Тата! (''Маўчанка. Ульляна падыходзе й лашчыцца каля бацькі''). Я дам майму татку чаго- небудзь есьці… Добра? А то сягоньня ад раніцы<noinclude></noinclude> 7a0c840tvrj9mhwz13s4miw7nmssdto 293453 293438 2026-07-24T18:06:48Z RAleh111 4658 293453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ды дзякуй, не галодны, бяда, бачыце, не ӯ ядзе.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Дзякуй таму, хто навучыў падарожнага ўгасьціць.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Садзіся, Піліп. Хутчэй, а то застыгне. (''Тодар садзіцца да працы, Піліп — за стол'').</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ну, аснач чарнавокі, ўляж, стаўбуй, закідай кардэль… Хі-і, што бачу, бульбяныя аладкі плаваюць у сале. Вось гэта дык уважаю. Нос аж чхае, а вочы дык хітрэй мераюць, ці глыбокая міска. Памагай, Ульляна: гэта самае лепшае лякарства ад усіх хваробаў: глынуў, значыць дзьве-тры аладкі — й ніякага гора няма, сьвет раем здаецца й паплыў у заморскія царствы, ў крышталавыя палацы. Вось гэта дык я уважаю, з ахвотай пазабаўлюся.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''з іроніяй''). А ну, памочнік, цікава, як-бы ты зрабіў вуха вось гэтаму сьвятому?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. А вось як: паказалі-б, дык, як вокам маргнуць, змайстраваў-бы.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. А ці ў цябе, блазьне, малако каля губ абсохла?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}} (''устае''). Давайце, да душы, зраблю.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Джа! А ні важся: за шмат у цябе адвагі. (''Маўчанка'').</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Татачка, я й табе дам есьці! Тата! (М''аўчанка. ''У''льляна падыходзе й лашчыцца каля бацькі''). Я дам майму татку чаго- небудзь есьці… Добра? А то сягоньня ад раніцы<noinclude></noinclude> 5kped4ydzpdqfgkki81a1bmvxf5xxzm 104 127052 293439 2026-07-24T12:44:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «бадай ці еў што, ўсё з гэтай фігурай.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Адчаліся, не хачу, ня буду есьці. Кончыць трэба, хутка кончыць… Ну, йдзі: работу мне перапыняеш; сказаў, што ня буду есьці.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. А я плакаць буду.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіў...» 293439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>бадай ці еў што, ўсё з гэтай фігурай.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Адчаліся, не хачу, ня буду есьці. Кончыць трэба, хутка кончыць… Ну, йдзі: работу мне перапыняеш; сказаў, што ня буду есьці.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. А я плакаць буду.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Бачу, бачу, што ты здатна толькі плакаць і за сьлязьмі дурноты сваей ня бачыш.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ці я таму вінавата, што яны самі коццяца? Мусіць, так трэба.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Чакай, дачушка, панянча цябе жыцьцё, загартуе гора пякучае, выплачыш усе сьлёзы, тагды ясьней адаб‘ецца ўсё ў вачох тваіх.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. І захочацца аладак.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ось, брыда, неданосак, толькі й знае аладкі.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Абжора, ніхцель, боўдзіла, цяляпайла ці як там яшчэ, мне ўсё роўна, але ўсё такі гэта праўда, што, калі пад‘ясі, то сэрца тоўхае весялей і думкі пятушацца. Ого, жывот — самы важны пан; што ён аблюбуе, таму ўжо сьмерць, капут… Яму й цар, і мудрэц, нават, пакорны, а спрабуй яму не ўгадзіць, не паслухаць, то так зробе, што й бязногі пабяжыць, і без‘языкі закрычыць, залямантуе. Добра зьесьці, — вось найлепшая падзяка за ўсе труды.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Добра й гэта, але яшчэ лепш, калі чалавек хоча быць чалавекам, калі кожную хвіліну можа выкарыстаць на вялікую карысную працу, калі ён вольны, як тая птушка ў паднябесьсі. Ці ты аб гэтым чуў, абжора?</br><noinclude></noinclude> hivik9zx8q56lg9638nr2kk5uzfjcm8 104 127053 293440 2026-07-24T12:49:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Э, дзядуля, спудлаваў: якая-ж там воля, калі вольнага часу няма, калі трэба працаваць.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. А ты ня дзівуй — конь на чатырох нагах, а й то спатыкаецца.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Воля й гэтай аладкі ня в...» 293440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Э, дзядуля, спудлаваў: якая-ж там воля, калі вольнага часу няма, калі трэба працаваць.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. А ты ня дзівуй — конь на чатырох нагах, а й то спатыкаецца.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Воля й гэтай аладкі ня варта. Вольны толькі разбойнік ды сірата. А нашаму брату воля дык роўна яго сьмерці — цяпер што ўбіў, то ўехаў, а пасьля дык…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ульляна, адыйдзі ад яго!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Вось і воля, а сваю дачку няволіце. Ну, але дзякуй, насілкаваўся ўжо, сыт па горла.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ну, то бяры шапку й вон з маёй хаты. Чуеш, брыда? Няма мне часу з табой даўжэй тут балоціцца. Вон!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Татачка! Што-ж гэта, тата, робіш? Апамятайся, татачка!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Але-ж зашто… ці пры сваім ты розуме, дзядуля?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ха-ха-ха, што гэта ты думаў тут векаваць, каб атраўляць маё жыцьцё, каб ганьбіць маю дачку? Накарміў цябе, як падарожнага… А цяпер — вон!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Татачка, родненькі!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Выносься швыдчэй!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ну, дзякуй-жа за гасьціны: госьць па абедзе дамоў едзе. Дзіўны, чалавек. Ну, Ульляна, зьбірайся, вольны мы цяпер. Ха-ха-ха!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Хоць на ўсе чатыры стараны.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Толькі-ж ты нас і бачыш. (''Выходзе з Ульлянай'').</br><noinclude></noinclude> on3wrtelzpb3g1t75x6xyhiais3o90n 293452 293440 2026-07-24T18:05:14Z RAleh111 4658 293452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Э, дзядуля, спудлаваў: якая-ж там воля, калі вольнага часу няма, калі трэба працаваць.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. А ты ня дзівуй — конь на чатырох нагах, а й то спатыкаецца.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Воля й гэтай аладкі ня варта. Вольны толькі разбойнік ды сірата. А нашаму брату воля дык роўна яго сьмерці — цяпер што ўбіў, то ўехаў, а пасьля дык…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ульляна, адыйдзі ад яго!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Вось і воля, а сваю дачку няволіце. Ну, але дзякуй, насілкаваўся ўжо, сыт па горла.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ну, то бяры шапку й вон з маёй хаты. Чуеш, брыда? Няма мне часу з табой даўжэй тут балоціцца. Вон!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Татачка! Што-ж гэта, тата, робіш? Апамятайся, татачка!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Але-ж зашто… ці пры сваім ты розуме, дзядуля?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Ха-ха-ха, што гэта ты думаў тут векаваць, каб атраўляць маё жыцьцё, каб ганьбіць маю дачку? Накарміў цябе, як падарожнага… А цяпер — вон!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Татачка, родненькі!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Выносься швыдчэй!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ну, дзякуй-жа за гасьціны: госьць па абедзе дамоў едзе. Дзіўны, чалавек. Ну, Ульляна, зьбірайся, вольны мы цяпер. Ха-ха-ха!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Хоць на ўсе чатыры стараны.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Толькі-ж ты нас і бачыш. (''Выходзе з'' У''льлянай'').</br><noinclude></noinclude> 7sujacrbzels88sy0gdx9ng8eds9ett 104 127054 293441 2026-07-24T13:02:14Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VI.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''адзін''). Ульляна… і яна з ім… ох, мукі, мукі!… (''Разьбівае вакно й дзіка крычыць''). Стой! Вярніцеся! (''Вярнуліся''). <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбі...» 293441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VI.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''адзін''). Ульляна… і яна з ім… ох, мукі, мукі!… (''Разьбівае вакно й дзіка крычыць''). Стой! Вярніцеся! (''Вярнуліся''). <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VII.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''дрыжачым прыбітым голасам''). Юнача, юнача, сьцеражыся мяне, старога; а ты, дачка, рабі, што хочаш: твайго бацькі ўжо няма. Бог сьведка, што ты загубіла жыцьцё, лятункі мае… <center>{{larger|(''{{разьбіўка|Заслона}}).}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''{{разьбіўка|ДЗЕЯ}} II.</span></center> {{gap|2.5em}}Ноч. Месячна. Бераг вельмі ўкрыты хмызьняком, паміж якімі тут-вуньдзе буграцца валатоўкі. Вецер галосіць, як бабы на хаўтурох, а схапіўшы туман надбалотны акручвае ім луну. Чутно выцьцё сабак, кугаканьне соў. Лётаюць начніцы, кажаны. Пануець жах — таёмны, незразумелы, жах-страшэнная нячыстая моц. Ён вылез з вільготнага падзямельля й дрыжачы, з вострымі капцюрамі, выказелеўшы вочы, туліцца пад чорнае крыло сваёй маці, чорна-сіняй ночкі. Натапырыўны дыбам шарсьцінае пер‘я, жах бліскае з цемнаты бельмамі й чакае, сьцеражэ, каго перапалохаць, каму<noinclude></noinclude> 9lvohocrbfue87i0wuqg6se9g4ivv80 293442 293441 2026-07-24T13:02:49Z RAleh111 4658 293442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VI.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''адзін''). Ульляна… і яна з ім… ох, мукі, мукі!… (''Разьбівае вакно й дзіка крычыць''). Стой! Вярніцеся! (''Вярнуліся''). <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VII.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''дрыжачым прыбітым голасам''). Юнача, юнача, сьцеражыся мяне, старога; а ты, дачка, рабі, што хочаш: твайго бацькі ўжо няма. Бог сьведка, што ты загубіла жыцьцё, лятункі мае… <center>{{larger|(''{{разьбіўка|Заслона}}).}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1.5em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''{{разьбіўка|ДЗЕЯ}} II.</span></center> {{gap|2.5em}}Ноч. Месячна. Бераг вельмі ўкрыты хмызьняком, паміж якімі тут-вуньдзе буграцца валатоўкі. Вецер галосіць, як бабы на хаўтурох, а схапіўшы туман надбалотны акручвае ім луну. Чутно выцьцё сабак, кугаканьне соў. Лётаюць начніцы, кажаны. Пануець жах — таёмны, незразумелы, жах-страшэнная нячыстая моц. Ён вылез з вільготнага падзямельля й дрыжачы, з вострымі капцюрамі, выказелеўшы вочы, туліцца пад чорнае крыло сваёй маці, чорна-сіняй ночкі. Натапырыўны дыбам шарсьцінае пер‘я, жах бліскае з цемнаты бельмамі й чакае, сьцеражэ, каго перапалохаць, каму<noinclude></noinclude> oqzls83jk5ly0kxwo8etcohdwzzhi4z 104 127055 293443 2026-07-24T13:04:27Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 293443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|</noinclude>21- ўпіцца ў плечы, чакае нагатове, каб у момант сухастоіну перакінуць у кастлявы упыр, а куст, корчу ваўкалаку, каб дзіка кугакнуць, таёмна зашумацець у гушчары, ў нетры, каб зьбіць з пуцявіны якога адважніка й загнаць, запрапась- ціць яго бязсьледна ў дрыгаўку бяздонную. Джжа! Во недзе, нехта галосіць жаласна, жудасна. Якая сь моц перакідае тулягі хмар з аднаго боку на дру- гі й мучыць і змушае зоркі моргаць, моргаць. Бично! перасоўваюцца густыя, таёмныя цені, раз- растаюцца, нікнуць, ой, ізноў назьляй наплыва- юць, скачуць, крыўляюцца, а там на могліцах ка- лышуцца мутна-бледныя паставы; нявыразныя, яны блудзяць сонныя, бяз мэты, між крыжоў і магіл. Ведзьма з закляцьцем на вуснах, з пачкай зёлак вышла ў помач жаху. Чарот хавае, лашчыць ру- салак. Цёмны бор стогне, сапе: ён здаўся, змогся. Ой, жах апанаваў яго, жах апанаваў усіх; усё, и цёмна-сіняя ночка- ня маці яго, а нявольніца пакорная, а зорка, луна й зямелька - цацкі, ўцеха яго. Багуець усемагутны жах! Цыц! Чутно шагі. Ой, якая ж гэта нераста- ропная галава блудзіць у такі благі час, у такое безгалоўе! Ці моʻ бяда--бедачка выгнала на пагібель пэўную жывога чалавека? Божух за, а мо гэта ўлыр ідзе?.. Што бачу? То-ж Ульляна цікаючыся бядзе Піліпа к валатоўцы.<noinclude></noinclude> t90oqouw6r5oiftlg69dh7iwr4eiywn 293448 293443 2026-07-24T17:18:41Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 293448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ўпіцца ў плечы, чакае нагатове, каб у момант сухастоіну перакінуць у кастлявы упыр, а куст, корч — у ваўкалаку, каб дзіка кугакнуць, таёмна зашумацець у гушчары, ў нетры, каб зьбіць з пуцявіны якога адважніка й загнаць, запрапасьціць яго бязсьледна ў дрыгаўку бяздонную. Джжа! Во недзе, нехта галосіць жаласна, жудасна. Якая-сь моц перакідае тулягі хмар з аднаго боку на другі й мучыць і змушае зоркі моргаць, моргаць. Бачно! перасоўваюцца густыя, таёмныя цені, разрастаюцца, нікнуць, ой, ізноў нальляй наплываюць, скачуць, крыўляюцца, а там на могліцах калышуцца мутна-бледныя паставы; нявыразныя, яны блудзяць сонныя, бяз мэты, між крыжоў і магіл. Ведзьма з закляцьцем на вуснах, з пачкай зёлак вышла ў помач жаху. Чарот хавае, лашчыць русалак. Цёмны бор стогне, сапе: ён здаўся, змогся. Ой, жах апанаваў яго, жах апанаваў усіх; усё, й цёмна-сіняя ночка — ня маці яго, а нявольніца пакорная, а зорка, луна й зямелька — цацкі, ўцеха яго. {{gap|2.5em}}Багуець усемагутны жах!</br> {{gap|2.5em}}Цыц! Чутно шагі. Ой, якая-ж гэта нерастаропная галава блудзіць у такі благі час, у такое безгалоўе! Ці моʻ бяда-бедачка выгнала на пагібель пэўную жывога чалавека? Божухна, а мо‘ гэта ўпыр ідзе?.. Што бачу? То-ж Ульляна цікаючыся вядзе Піліпа к валатоўцы. {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> 2wd92m2k0vc88s1nulch1gx7zf4ir2z 104 127056 293444 2026-07-24T13:09:43Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=Міхай|к=лавіч}} бачыў усё, як праз сіта, і таму постаці людзей былі невыразнымі. {{Водступ|2|em}}Усё-ж такі адзін з іх выдаўся знаёмым. Здавалася, што гэта Коркія, якога Андрэй Міхайлавіч добра ведаў яшчэ з мінулага года. Але чалавек, як-бы адч...» 293444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=Міхай|к=лавіч}} бачыў усё, як праз сіта, і таму постаці людзей былі невыразнымі. {{Водступ|2|em}}Усё-ж такі адзін з іх выдаўся знаёмым. Здавалася, што гэта Коркія, якога Андрэй Міхайлавіч добра ведаў яшчэ з мінулага года. Але чалавек, як-бы адчуўшы на сабе дапытлівы погляд адвярнуўся; Андрэй Міхайлавіч прыслухаўся. Гаварылі на грузінскай мове, якую Андрэй Міхайлавіч ведаў. {{Водступ|2|em}}— Гэта інжынер, — сказаў адзін. — Я яго летась вадзіў па балотах. Ён мерае іх і хоча іх высушыць. Сёння ён вышаў раніцой з Тапурыя, але старога нідзе няма. Можа і з ім што здарылася? {{Водступ|2|em}}Цяпер Андрэй Міхайлавіч быў упэўнены, што гэта Коркія. {{Водступ|2|em}}— Не думаю, каб Тапурыя ўвяз, як гэты пан, — адказаў адзін з незнаёмых. — Я думаю, што стары можа з‘явіцца сюды кожную хвіліну і ад гэтага мы выйграем мала, бо Тапурыя, вы самі кажаце, слабаваты на язык. Я думаю, што нам трэба выбірацца адгэтуль, пакуль пан яшчэ не пры памяці, бо гэта яшчэ горш, чым язык Тапурыя. {{Водступ|2|em}}— Ён добры чалавек, — сказаў той, што падобны быў да Коркія. — Я ведаю яго. {{Водступ|2|em}}— Ён можа быць і добрым, але нам з ім не па дарозе. {{Водступ|2|em}}— Пакідаць непрытомнага нельга, — сказаў трэці, што маўчаў дагэтуль. У яго быў малады голас. — Без дапамогі яму ўжо не патрэбна. {{Водступ|2|em}}— Ён дыхае, і пульс б‘ецца добра. Наша дапамога яму ўжо не патрэбна. {{Водступ|2|em}}— А калі ён ачуняе, ды зноў трапіць у багну? Ён-жа адзін не выберацца адгэтуль! — стаяў на сваім малады. {{Водступ|2|em}}— Прыдзе Тапурыя. {{Водступ|2|em}}— А калі Тапурыя не прыдзе? Можа яны разышліся, і інжынер заблукаўся на балоце? {{Водступ|2|em}}Старэйшы, відаць, знецярплівіўся. {{Водступ|2|em}}— Слухай, Бесо. Што для нас больш важна: прыгоды і здароўе нейкага пана ці заданне камітэта? То ты мокнеш на дажджы і не хочаш ісці пад дах, залішне асцерагаючыся неразумнага дзіцяці, то хочаш завесці знаёмства з чалавекам, ад якога ўсяго можна чакаць. {{Водступ|2|em}}На гэта маладзейшы нічога не сказаў. {{Водступ|2|em}}Андрэй Міхайлавіч зразумеў, нарэшце, з кім мае справу і як трэба надалей трымацца з гэтымі людзьмі, сотай долі аддзякаваць ім за свой ратунак. Ён разумеў, што людзі непакояцца і што ў іх становішчы гэта немалаважная рэч, і ён вырашыў зрабіць усё, каб яны з лёгкім сэрцам пайшлі адгэтуль, не ўспамінаючы гісторыю яго ратунку, як падазроную непрыемнасць. Як толькі ён убачыў, што ўсе ўтрох ідуць<noinclude></noinclude> 24b4bct30yiwsiql3z91t4f2aad3tn5 104 127057 293445 2026-07-24T13:24:30Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «да яго, ён паспрабаваў устаць. Гэта ўдалося лягчэй, чым раней, але ў галаве быў цяжар і таму ён пабаяўся стаць на ногі. Ён убачыў у траве стрэльбу і запэцканую ў гразі скрынку з інструментам. Людзі спыніліся каля яго. {{Водступ|2|em}}— Добры дзень, дарагі Кор...» 293445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>да яго, ён паспрабаваў устаць. Гэта ўдалося лягчэй, чым раней, але ў галаве быў цяжар і таму ён пабаяўся стаць на ногі. Ён убачыў у траве стрэльбу і запэцканую ў гразі скрынку з інструментам. Людзі спыніліся каля яго. {{Водступ|2|em}}— Добры дзень, дарагі Коркія, — ветліва сказаў па-расійску Андрэй Міхайлавіч, абмінаючы дапытлівыя погляды двух, — са мной здарылася няшчасце і, як можна думаць, вы, сябры, ратавалі мяне? {{Водступ|2|em}}Ён з радаснай і непрытворнай усмешкай паглядзеў проста ў вочы высокаму, які стаяў побач з Коркія. {{Водступ|2|em}}Я не магу знайсці слоў удзячнасці і разумею, што няма такой узнагароды, якая магла-б быць годнай вашай адвагі і самаадданасці. {{Водступ|2|em}}Ён гаварыў і далей у гэткім-жа высокім стылі і бачыў, што паступова знікае ў цёмных зрэнках высокага чалавека аганёк скрытай насцярожанасці. Закончыўшы свае высокалётныя выказванні, Андрэй Міхайлавіч выняў з унутранае кішэні блакнот, адшукаў больш чыстую старонку і, надпісваючы на вуглу паперкі свой адрас, сказаў: {{Водступ|2|em}}— Я не маю чым аддзякаваць вас, дарагія сябры, і таму прашу кожнага з вас, як толькі здарыцца выпадак, зайсці ў Тбілісі па гэтаму адрасу. Мой дом, — заўсёды для вас адкрыты і, у выпадку патрэбы, я сам да вашых паслуг. {{Водступ|2|em}}Ён падаў паперку старэйшаму. Той узяў яе, кінуў хуткі погляд на напісанае і, як здалося Андрэю Міхайлавічу, застаўся задаволеным. Ва ўсякім-жа разе твар, які выражаў дагэтуль востры неспакой, змякчэў. Гэта быў чалавек у трыццаціпяцігадовым узросце, высокі, шырокаплечы і крыху сутулаваты. Больш нічога Андрэй Міхайлавіч не заўважыў, бо стараўся як мага менш прыглядацца да гэтага насцярожанага чалавека. Другі, маладзейшы, яго звалі Бесо, стаяў увесь час убаку, у размову не ўступаў, і Андрэй Міхайлавіч прыкмеціў толькі, што ён невялікага росту, і круглы твар яго аброс маладой кучаравай бародкай. Усе яны былі апрануты, як і Коркія, у звычайнае адзенне мінгрэльскага селяніна: цёмныя суконныя світкі, гэткія-ж нагавіцы і войлачныя шырокаполыя капелюшы. Чалавек, якому Андрэй Міхайлавіч падаў паперку, акуратна склаў яе і паклаў у кішэню. {{Водступ|2|em}}— Мы вельмі рады, — сказаў ён няправільнай расійскай мовай, але не губляючы стылю Андрэя Міхайлавіча, — мы рады, што няшчасны выпадак не меў непрыемных вынікаў і што гэта дало нам магчымасць мець такое знатнае знаёмства і чуць словы вашае ўдзячнасці. Мы хаця і бедныя сяляне, але мы просім вас не думаць аб якой-бы то ні было ўзнагародзе. Ратаваць чалавека ад пагібелі — закон, {{перанос пачатак|п=паказа|к=ны}}<noinclude></noinclude> czr3siwd8z8p2sxb1wn3mogyiza8bb3 104 127058 293446 2026-07-24T13:37:14Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=паказа|к=ны}} богам, ён вышэйшы за ўсе багацці чалавека. І гэта не змерыць грашыма. Калі вы адчуваеце сябе лепш, мы правядзем вас на кладку, на якую вы не трапілі, ідучы сюды, і выведзем на сцежку. Мы спяшаемся да хворага сваяка і таму пайшлі...» 293446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=паказа|к=ны}} богам, ён вышэйшы за ўсе багацці чалавека. І гэта не змерыць грашыма. Калі вы адчуваеце сябе лепш, мы правядзем вас на кладку, на якую вы не трапілі, ідучы сюды, і выведзем на сцежку. Мы спяшаемся да хворага сваяка і таму пайшлі балотам, блізкай дарогай. {{Водступ|2|em}}І ён пакланіўся, паказваючы гэтым, што ўсё патрэбнае ўжо выказана і час ісці. {{Водступ|2|em}}— Вялікае дзякуй яшчэ раз, — сказаў Андрэй Міхайлавіч. — Быў-бы рады аддзякаваць не на словах. Ісці яшчэ я не магу, але тут паблізу, на суседнім кургане, знаходзіцца мой праваднік Тапурыя. Я выклікаю яго стрэламі, і ён неўзабаве прыдзе сюды. Мы з ім так умовіліся. {{Водступ|2|em}}Нарэшце трое накіраваліся ў гушчар. Цяпер Андрэй Міхайлавіч добра разглядзеў і трэцяга, маладзейшага: у яго быў добрадушны твар і крыху здзіўленыя і хітраватыя вочы. Ён вельмі адрозніваўся ад свайго панурага таварыша і выглядам і жвавасцю рухаў. {{Водступ|2|em}}Застаўшыся адзін, Андрэй Міхайлавіч падабраўся па траве да сваёй стрэльбы. Ён цяпер адчуваў яшчэ млявы цяжар ва ўсім целе, як-бы змяшалася з крывёй зімная вада балотнае глыбіні. Андрэй Міхайлавіч крысом курткі ацёр ствалы, потым адамкнуў ложа і выняў з сумкі складаны шомпал. За работай Авгдрэй Міхайлавіч адчуў сябе лепш. {{***3||30%|5|перад=1em|пасля=1em}} {{Водступ|2|em}}Прабраўшыся скрозь зараслі шыпшыны, трое дабраліся да кладкі і тут спыніліся. Коркія зірнуў на Бесо. Бесо на свайго таварыша. Усе трое адразу падаліся назад і схаваліся за кусты. Па балоце, пераскокваючы з купіны на купіну, ішлі да кургана Іліко і Вано. {{Водступ|2|em}}— Калі яны знойдуць нас, гэта бяда, — сказаў Коркія. {{Водступ|2|em}}— Трэба схавацца, — шапнуў Бесо. {{Водступ|2|em}}— Пачакаем, — адказаў яго таварыш, — можа яны не знойдуць кладкі. {{Водступ|2|em}}— Знойдуць, — упэўнена сказаў Коркія. — Яны выраслі на гэтым балоце. Што рабіць? {{Водступ|2|em}}— Трэба разыйсціся па аднаму, — запрапанаваў Бесо. — І калі яны ўзбяруцца на курган, мы сойдземся да кладкі зноў. {{Водступ|2|em}}— Яны могуць нас убачыць з кургана, калі пойдзем па балоце, — сказаў Коркія. — Мы трацім час… І пры гэтым хутка прыдзе Тапурыя. {{Водступ|2|em}}Трэці аглянуўся на курган, як-бы чакаючы аднекуль дапамогі, і паўтарыў: {{Водступ|2|em}}— Трэба пачакаць.<noinclude></noinclude> gh39nnklz5gl2ugb40pcscrljg8erob 104 127059 293447 2026-07-24T14:14:46Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Дык чаго чакаць, Сандро! — знецярплівіўся Бесо. — Чаго мы дачакаемся? Нам — нічога, але бацьку пасля будзе бяды. {{Водступ|2|em}}Коркія маўчаў і торгаў свой абвіслы пасівелы вус. {{Водступ|2|em}}Хлапцы набліжаліся. {{***3||30%|5|перад=1em|пасля=1em}} {{...» 293447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Дык чаго чакаць, Сандро! — знецярплівіўся Бесо. — Чаго мы дачакаемся? Нам — нічога, але бацьку пасля будзе бяды. {{Водступ|2|em}}Коркія маўчаў і торгаў свой абвіслы пасівелы вус. {{Водступ|2|em}}Хлапцы набліжаліся. {{***3||30%|5|перад=1em|пасля=1em}} {{Водступ|2|em}}— Але-ж і цяжкі мой сазан, — сказаў Іліко, — у мяне многа сілы і то цяжка несці. Ён важыць шэсць пудоў. Слухай, Вано. Ты ведаеш, на гэтым кургане раней жылі разбойнікі… Мне расказваў стары Тапурыя. Ты баішся разбойнікаў, Вано? {{Водступ|2|em}}— Чаго мне іх баяцца? — адказаў Вано. — Я іх не баюся. Раз Кетэ пакінула на агародзе сваю хустку і папрасіла мяне, каб я прынёс, бо яна баялася ісці ўвечары. Я па ішоў, а на агародзе былі шакалы. Я прагнаў іх, знайшоў хустку і прынёс дахаты. {{Водступ|2|em}}— На агароды шакалы не прыходзяць. Ты маніш, Вано. {{Водступ|2|em}}— Прыходзяць. {{Водступ|2|em}}— Не прыходзяць! Я ўсім скажу, што ты зманіў! {{Водступ|2|em}}Хлапцы спыніліся, паглядаючы адзін на аднаго. {{Водступ|2|em}}— Твой сазан тухлы, — крыкнуў Вано. — Ты яго здохлага злавіў і ён не важыць шэсць пудоў. {{Водступ|2|em}}Іліко густа пачырванеў. {{Водступ|2|em}}— Твой сазан дохлы, — узрадавана паўтарыў Вано. — Я гэта адразу пазнаў, бо ён халодны. А мой сазан цёплы, як чалавек. {{Водступ|2|em}}— А чаму ён трапятаўся? — дрыжачым голасам спытаў Іліко. — Я цябе ўдару кулаком, свіння. {{Водступ|2|em}}— І пра разбойнікаў ты маніш, — прапускаючы міма вушэй пытанне Іліко, крыкнуў Вано. — Там ніякіх разбойнікаў няма. Я ўсім скажу… {{Водступ|2|em}}Іліко сціснуў кулак і зрабіў крок да Вано. Той скінуў рыбіну з пляча і падрыхтаваўся да абароны. {{Водступ|2|em}}— Няма разбойнікаў! — крыкнуў Вано. — Маніш! {{Водступ|2|em}}І раптам, абвяргаючы яго словы, з кургана грымнуў стрэл. Адважны Вано вытрашчыў вочы, схапіўся за жывот і прысеў з раззяўленым ротам. Іліко збялеў. Гул пакаціўся па балоце і не сціхла яшчэ рэха ў дальніх зараслях, як з кургана грымнула яшчэ раз, і той-жа момант моцны працяглы свіст рэзнуў паветра. {{Водступ|2|em}}— Ай! — крыкнуў Вано, — ай-ай! {{Водступ|2|em}}Ён схапіў папружку і кінуўся бегчы што сілы. Ён валок за сабою рыбіну і, не зважаючы на небяспечныя багны, бег так<noinclude></noinclude> 5l3f09hjaztu9p7sghitbajxagqby3i 104 127060 293449 2026-07-24T17:32:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} I.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ну, ня ўпірайся, як баран, хадзі, хадзі — тутака гэта валатоўка.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Цемра, нічагусенькі ня бачу.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Зараз,...» 293449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} I.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ну, ня ўпірайся, як баран, хадзі, хадзі — тутака гэта валатоўка.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Цемра, нічагусенькі ня бачу.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Зараз, саколік, месяц выгляне.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ат, бяз жаласьці ты, бы гадаўка тая, цягнеш у гэтакае безгалоўе, як-бы я табе збрыд, як-бы жыцьцё ня міла.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Бо й ня міла, сам ведаеш, што пакуль не раздабудзеш грошы…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ды пярун іх спалі, гэтыя грошы!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ціха, ня крычы, ня будзе ліха. Калі ня хочаш, то й прасіць ня буду. Сам-жа прасіў, каб паказаць, дзе цьвітуць грошы.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Лепш пад мост з нажом пашоў-бы, чымся тут заводзіць каншахты з нячысьцікамі.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Але ты не забывайся, што бацька можа кожную хвіліну ліха нарабіць… „Сьцеражыся мяне, старога!“ сказаў ён, і зробіць нешта, да душы, так зробіць, што пасьля й не паправіш. Ужо я яго добра знаю: ня збоча, каб там Бог ведае што!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Не баюся я яго — мяне і ў ступе таўкачом не пападзеш.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульяна}}. Ну то нечага валэндацца — я йду да хаты.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Пэўна што так! (''Ульляна выходзе''). Пачакай лепш хвіліну. Ось я павешуся. Чуеш! Нацешышся, налюбішся, як я буду нагамі {{перанос пачатак|ад|бівацца}}<noinclude></noinclude> 50vqj21ad14lxir5i8grj0bv55p6v9u 293451 293449 2026-07-24T18:03:03Z RAleh111 4658 293451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} I.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ну, ня ўпірайся, як баран, хадзі, хадзі — тутака гэта валатоўка.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Цемра, нічагусенькі ня бачу.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Зараз, саколік, месяц выгляне.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ат, бяз жаласьці ты, бы гадаўка тая, цягнеш у гэтакае безгалоўе, як-бы я табе збрыд, як-бы жыцьцё ня міла.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Бо й ня міла, сам ведаеш, што пакуль не раздабудзеш грошы…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ды пярун іх спалі, гэтыя грошы!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ціха, ня крычы, ня будзе ліха. Калі ня хочаш, то й прасіць ня буду. Сам-жа прасіў, каб паказаць, дзе цьвітуць грошы.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Лепш пад мост з нажом пашоў-бы, чымся тут заводзіць каншахты з нячысьцікамі.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Але ты не забывайся, што бацька можа кожную хвіліну ліха нарабіць… „Сьцеражыся мяне, старога!“ сказаў ён, і зробіць нешта, да душы, так зробіць, што пасьля й не паправіш. Ужо я яго добра знаю: ня збоча, каб там Бог ведае што!</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Не баюся я яго — мяне і ў ступе таўкачом не пападзеш.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульяна}}. Ну то нечага валэндацца — я йду да хаты.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Пэўна што так! (У''льляна выходзе''). Пачакай лепш хвіліну. Ось я павешуся. Чуеш! Нацешышся, налюбішся, як я буду нагамі {{перанос пачатак|ад|бівацца}}<noinclude></noinclude> fpr85l9pwqzrd4egabm7jrmalx5o0ed 104 127061 293450 2026-07-24T18:01:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|ад|бівацца}}, а тагды сабе пойдзеш, куды вочы панясуць.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульяна}} (''вярнулася''). Ну, вешайся хутчэй.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}} (''прывязвае пояс да сука''). Хто сьпяшыць, той людзей сьмяшыць. Табе ўсё сьмешкі, а я, да душы, н...» 293450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|ад|бівацца}}, а тагды сабе пойдзеш, куды вочы панясуць.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульяна}} (''вярнулася''). Ну, вешайся хутчэй.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}} (''прывязвае пояс да сука''). Хто сьпяшыць, той людзей сьмяшыць. Табе ўсё сьмешкі, а я, да душы, не жартую! Ўсё роўна мне ня жыць бяз грошы, бо бяз грошы ня будзе волі, а бяз волі ня бачыць мне цябе — так разважае й твой бацька.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. А я заўтра буду аладкі пячы. Піліп, ці ты любіш верашчаку з сьвінымі скабкамі, а пасьля зрабіць з аладкі карытца, чарпануць і ў губу, або яешню з вяндлінкай, пахне і вунь як смашна; або сыр сушаны ды у масьле патушыць… (П''іліп адвязвае пояс''). Ну што, раздумаўся?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Дурань я вешацца, калі столькі дабра на сьвеце. Буду жыць, пакуль ёсьць верашчака й яе падданыя.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ну, але, Піліпка, жарт на бок.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ты думаешь, я жартую? Да душы, Ульяна, не. Я й супраўды хацеў павесіцца. Ніяк ня ўцямлю, што кругом мяне робіцца, стаў няпрытомны, бяз чуцьця, як дрэва тое. Вось, бачыш, кусаю руку й яна мне зусім не баліць — у сярэдзіне толькі неяк ные, калоціцца, як перад вялікай бядой.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. А ты супраўды ўкусіў — кроў ідзе… Кінь, Піліпка, час за работу. Відней ужо<noinclude></noinclude> 9v1i4f5gm3hw6el6510q1tnkwskcya2 104 127062 293460 2026-07-24T18:22:45Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «стала, месяц бліснуў. У гэтым вось мейсцы капаць трэба. (''Гладзіць Піліпа, які ўвесь час стаіць пануры''). Ты, саколік мой, ня бойся ніякага, нічога табе ня здарыцца, аб нічым ня думай, нікуды не глядзі, а капай сабе ды капай.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}} (''зло...» 293460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>стала, месяц бліснуў. У гэтым вось мейсцы капаць трэба. (''Гладзіць Піліпа, які ўвесь час стаіць пануры''). Ты, саколік мой, ня бойся ніякага, нічога табе ня здарыцца, аб нічым ня думай, нікуды не глядзі, а капай сабе ды капай.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}} (''злосна''). Ага, капай сабе ды капай.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. А ўжо, як грошы здабудзеш… Эх, грошы аж мітусяць, як жар гараць, як збожжа, чарвонцы адзін у вадзін, ажна вочы разьбягаюцца, набярэш цэлы прыпол, поўны мех.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ой праклятая сава, чаго яна кугакае?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ну згадай, яна добра варожыць?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ды ня ведаю я.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ну згадай, яна добра варожыць?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ды ня ведаю я.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Яна кажа, што мы грошы дастанем, пажэнімся й пасьля куга-куга, люлі-люлі, дзетка, спаць, а я буду аддыхаць.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. (''абнімае Ульляну, яна вырываецца, ён гоніцца за ёй, але, дабегшы да Вяльлі, астанаўліваецца й з вялікім жахам кажа шопатам''). Ульляна! Ульляна! Глянь-жа. Чуеш…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Чаго? Што ты бачыш?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Хадзі, хадзі… чый гэта лоб тарчыць у вадзе?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Дзе?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Вунь, вуньдзека, а што! Ульяна, золатца маё, лоб, праўда?</br><noinclude></noinclude> 8q13zhbo91byx09px4c3qqlaf9r0vop 293461 293460 2026-07-24T18:23:25Z RAleh111 4658 293461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>стала, месяц бліснуў. У гэтым вось мейсцы капаць трэба. (''Гладзіць Піліпа, які ўвесь час стаіць пануры''). Ты, саколік мой, ня бойся ніякага, нічога табе ня здарыцца, аб нічым ня думай, нікуды не глядзі, а капай сабе ды капай.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}} (''злосна''). Ага, капай сабе ды капай.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. А ўжо, як грошы здабудзеш… Эх, грошы аж мітусяць, як жар гараць, як збожжа, чарвонцы адзін у вадзін, ажна вочы разьбягаюцца, набярэш цэлы прыпол, поўны мех.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ой праклятая сава, чаго яна кугакае?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ну згадай, яна добра варожыць?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ды ня ведаю я.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ну згадай, яна добра варожыць?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ды ня ведаю я.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Яна кажа, што мы грошы дастанем, пажэнімся й пасьля куга-куга, люлі-люлі, дзетка, спаць, а я буду аддыхаць.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}} (''абнімае Ульляну, яна вырываецца, ён гоніцца за ёй, але, дабегшы да Вяльлі, астанаўліваецца й з вялікім жахам кажа шопатам''). Ульляна! Ульляна! Глянь-жа. Чуеш…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Чаго? Што ты бачыш?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Хадзі, хадзі… чый гэта лоб тарчыць у вадзе?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Дзе?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Вунь, вуньдзека, а што! Ульяна, золатца маё, лоб, праўда?</br><noinclude></noinclude> 0j0vrw0xidmaw8vxyasytxglpueks9q 104 127063 293462 2026-07-24T18:31:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ды што ты пляцеш дзе ён бачыць гэны лоб, гэна-ж камень, дурны ты!; (''Сплёўвае тры разы''). Божухна мой, ото-ж напалохаў мяне, памяло гэтае. (П''іргае ''П''іліпа''). Аж у пяткі кальнула, думала, скрозь зямлю правалюся.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіў...» 293462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ды што ты пляцеш дзе ён бачыць гэны лоб, гэна-ж камень, дурны ты!; (''Сплёўвае тры разы''). Божухна мой, ото-ж напалохаў мяне, памяло гэтае. (П''іргае ''П''іліпа''). Аж у пяткі кальнула, думала, скрозь зямлю правалюся.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Дык ты кажаш, камень… Праўда, камень. А мне здалося, што мой гаспадар вытыркнуў лоб з вады.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Калі здаецца, дык перажыгдайся ды плюнь тры разы, а я зёлак сьвянцоных спалю — спосаб хвалены, адвечны. (П''аліць''). Ось так, бо лепш асьцярожна, як варожа. A цяпер трэба чартапалох раскідаць. (''Раскідае''). Сюды, сюды не зашкодзе, вось так. Ліха, як рукой зьніме, нечысьць ніяк ужо ня прыступіцца.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. (''у той час, калі Ульляна паліць і раскідае зёлкі, глядзіць задумана на Вяльлю). Красуе Вяльля, ого, вунь як красye. Камень той трэба з левага боку аб‘ехаць і каб не зачапіў, то трэба сказаць прыхільнае слова, ну хоць бы: здароў, ягомасьць, — ці кінуць у ваду што ласага… Там пойдзе высокі, круты бераг… дзікая яблыня на ўзгорку, далей векапомны дуб, на ім буслава гняздо. Эх, Вяльля чароўная, ты хістала маю калыску-лайбу важкую, хвалі твае пелі калыханку, баілі казкі! (''Чутно гром, раз, другі''). Эх, уцеха ты мая, красуешь, ўешся, як каса русалкі й, павабная, вабіш к сабе, вабіш!.. Сягоньня ты поўная жаху, якраз, як у тую памятную ночку.</br><noinclude></noinclude> prr1u915i8gtwxoabvcgfg03v05nnp6 293463 293462 2026-07-24T18:31:57Z RAleh111 4658 293463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Ды што ты пляцеш дзе ён бачыць гэны лоб, гэна-ж камень, дурны ты!; (''Сплёўвае тры разы''). Божухна мой, ото-ж напалохаў мяне, памяло гэтае. (П''іргае ''П''іліпа''). Аж у пяткі кальнула, думала, скрозь зямлю правалюся.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Дык ты кажаш, камень… Праўда, камень. А мне здалося, што мой гаспадар вытыркнуў лоб з вады.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Калі здаецца, дык перажыгдайся ды плюнь тры разы, а я зёлак сьвянцоных спалю — спосаб хвалены, адвечны. (П''аліць''). Ось так, бо лепш асьцярожна, як варожа. A цяпер трэба чартапалох раскідаць. (''Раскідае''). Сюды, сюды не зашкодзе, вось так. Ліха, як рукой зьніме, нечысьць ніяк ужо ня прыступіцца.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. (''у той час, калі Ульляна паліць і раскідае зёлкі, глядзіць задумана на Вяльлю''). Красуе Вяльля, ого, вунь як красye. Камень той трэба з левага боку аб‘ехаць і каб не зачапіў, то трэба сказаць прыхільнае слова, ну хоць бы: здароў, ягомасьць, — ці кінуць у ваду што ласага… Там пойдзе высокі, круты бераг… дзікая яблыня на ўзгорку, далей векапомны дуб, на ім буслава гняздо. Эх, Вяльля чароўная, ты хістала маю калыску-лайбу важкую, хвалі твае пелі калыханку, баілі казкі! (''Чутно гром, раз, другі''). Эх, уцеха ты мая, красуешь, ўешся, як каса русалкі й, павабная, вабіш к сабе, вабіш!.. Сягоньня ты поўная жаху, якраз, як у тую памятную ночку.</br><noinclude></noinclude> lk6vp1ynbm789605r0lacspobnez1z4 104 127064 293464 2026-07-24T18:42:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Піліпка, ці ты чуешь?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Парнасьць, духата хоць ты душыся…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Гром… Божухна, бура будзе!..</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Неба гатавалася, зямля дрыжэла, стагнала, маланкі н...» 293464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Піліпка, ці ты чуешь?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Парнасьць, духата хоць ты душыся…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Гром… Божухна, бура будзе!..</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Неба гатавалася, зямля дрыжэла, стагнала, маланкі ня гаслі, а пры іх сьвеце ясна бачыў цэлую табалу русалак, рака запенілася, якіясь зялёныя, саплятыя галовы выторкваліся то тут, то там, чмыхалі, страсалі ваду і зноў хаваліся, а я, праставалосы, гнаўся сярод гэтага запусьценьня, безгалоўя, сьціснуўшы ў жмені руль і пеў да хрыпаты. (''Пяе. ''У''льляна ў час песьні то памагае пець, то хоча перабіць Піліпа, з жахам аглядваецца й туліцца к Піліпy''). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div> {{block center/s}} „Гэй, гэй, Вульляна, дзяўчына краса;</br> Вочкі, як зоркі, а як шоўк, каса;</br> Каб ня твой Сьцяпанка, ды не твае гора,</br> Ня плыла-б ракой ты да сіняга мора.</br> Ой, бо твае сьлёзы, як пэрлы ліюцца</br> І сіняй істужкай праз ўвесь край нясуцца.</br> {{gap|2.5em}}Гэй, гэй, Вульляна…</br> Расістая траўка, лес, сонца і хмары</br> Ткуць узор па йстужцы, ліюць красу, чары.</br> Па рачцэ у лайбе, гой, у край далёкі</br> Едзе, пяе песьню аснач чарнавокі.</br> {{gap|2.5em}}Гэй, гэй, Вульляна…</br> Ой трудненька, трудна, моцненька гарую,</br> Бо заставіў дома сваю дарагую.</br> Пацерак і шоўку прывязу з чужбіны</br> Для сваёй міленькай, для вішні дзяўчыны.{{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div><noinclude></noinclude> l7kcz8b0u3725dx60kbpc6gt4pewxmi 293465 293464 2026-07-24T18:43:08Z RAleh111 4658 293465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Піліпка, ці ты чуешь?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Парнасьць, духата хоць ты душыся…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Гром… Божухна, бура будзе!..</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Неба гатавалася, зямля дрыжэла, стагнала, маланкі ня гаслі, а пры іх сьвеце ясна бачыў цэлую табалу русалак, рака запенілася, якіясь зялёныя, саплятыя галовы выторкваліся то тут, то там, чмыхалі, страсалі ваду і зноў хаваліся, а я, праставалосы, гнаўся сярод гэтага запусьценьня, безгалоўя, сьціснуўшы ў жмені руль і пеў да хрыпаты. (''Пяе. ''У''льляна ў час песьні то памагае пець, то хоча перабіць Піліпа, з жахам аглядваецца й туліцца к Піліпy''). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div> {{block center/s}} „Гэй, гэй, Вульляна, дзяўчына краса;</br> Вочкі, як зоркі, а як шоўк, каса;</br> Каб ня твой Сьцяпанка, ды не твае гора,</br> Ня плыла-б ракой ты да сіняга мора.</br> Ой, бо твае сьлёзы, як пэрлы ліюцца</br> І сіняй істужкай праз ўвесь край нясуцца.</br> {{gap|2em}}Гэй, гэй, Вульляна…</br> Расістая траўка, лес, сонца і хмары</br> Ткуць узор па йстужцы, ліюць красу, чары.</br> Па рачцэ у лайбе, гой, у край далёкі</br> Едзе, пяе песьню аснач чарнавокі.</br> {{gap|2em}}Гэй, гэй, Вульляна…</br> Ой трудненька, трудна, моцненька гарую,</br> Бо заставіў дома сваю дарагую.</br> Пацерак і шоўку прывязу з чужбіны</br> Для сваёй міленькай, для вішні дзяўчыны.{{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div><noinclude></noinclude> 1z5a3kzkjoplegs8zzx7a3d6wa8zlfd 104 127065 293466 2026-07-24T18:53:49Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 293466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Піліп, Піліп!, ці чуеш ты? ачніся! што з табой?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Га? Што табе трэба? А дзе гэта мы? (''Аглядаецца''). Ага, дык мы яшчэ тут. Ну скажы, чаго ты да мяне прыстала, чаго хочаш ад мяне? Вешаешся, ліпнеш, як хмель той; раз сказаў, што капаць ня буду й ня буду! Проста дыхнуць ня дасьць. Думаеш, для красы тваёй стану галаву тут класьці ў такое безгалоўе? Падумаеш, уцеха вялікая! Бачыў я, ягадка, не такіх. Вунь як паедзеш у Коўна, дык там літоўкі — проста пальчыкі аблізаць. Красулі! Як накруцішся паміж іх, дык лістам сьцелюць, а я й глядзець сабе на іх не хачу, йду, значыць, арлом, шапку на патыліцу ды на-бок грыбок, баравік едзе! A яна тут сунецца, касалапая; вусы свае перш абсмалі. Ну чаму-ж ты маўчыш? А ведаеш, чаму я не хацеў глядзець на літовак гэных? Бо ім да цябе, як бэрліца да пірага, бо такой няма й ня будзе, як ты, стрынатачка мая. (''Абнімае ''У''льляну'').</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Сьцеражыся мяне старога.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. А пакінь ты! яно ў мяне й так ужо ў вушах якоча бязупынна… Эх, раз паміраць (С''ькідае шапку, плюе ў далоні, бярэ рыдлёўку й грозна страсае ёй''). Ну, хай якая мара паткнецца, так агрэю, што сваіх не пазнае, па вушы ў зямлю ўганю! (''Рупна капае'').</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Пачакай, саколік, дай я табе<noinclude></noinclude> n69x348b4a25g9w4bd1w4dbcki5iupv 104 127066 293468 2026-07-24T19:06:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «руку завяжу, глянь, як кроў ідзе. Дурны — кусаць аж да крыві.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Адчапіся, кажу. Ты-ж мяне ўсё баязьнём бэсьціш, на табе — ці бачыш? Такога адважніка, як я, днём з агнём ня знойдзеш.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Пэўна, чаго-ж там ба...» 293468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>руку завяжу, глянь, як кроў ідзе. Дурны — кусаць аж да крыві.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Адчапіся, кажу. Ты-ж мяне ўсё баязьнём бэсьціш, на табе — ці бачыш? Такога адважніка, як я, днём з агнём ня знойдзеш.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Пэўна, чаго-ж там баяцца, й зёлкі спалены й чартапалох раскіданы.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}} (''капаючы''). Сама рыдлёўка ходзе, ў міг раскапаю, вось як, вось як, вось ці бачыш, як расчышчаю дарогу к багацьцю? Тупая, шэльма, рыдлёўка… Але калі што выкапаю, то ты панясеш, Ульляна?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. А я, бачыш, каб усё было добра, хачу перш пайсьці па сьвянцоныя зёлкі, бо як будзеш несьці дамоў скарб, дык тагды найгорш чартаўшчына данімае.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Ну йдзі, йдзі сабе ды чакай там дома мяне з аладкамі. (У''льляна выходзе''). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА II}}.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Божа, як галосіць віхор. (Г''рукаціць гром'')… Ульляна! Ульляна! Нашто я яе пусьціў… ведама бо, што з бабай сьмялей, бо кажуць, дзе чорт ня зможа, там бабу пашле. Ды ўрэшце, што за безгалоўе, я то зломак які ці што? Ух, замарыўся! Як тут жудка ўсё-такі… Трэба лепш капаць, бо як пры бясчыннасьці — жах так і {{перанос пачатак|ўпі|ваецца}}<noinclude></noinclude> s4kcfo28y5ql2zaiekbox6lqicbwfdm 104 127067 293469 2026-07-24T19:21:58Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|ўпі|ваецца}}… Каб хутчэй хоць сьвітаньне. Ціха… пялескае нешта на рачцэ. (З''адумваецца''). Божа, Божа, што я зрабіў?.. Эх, гахнула, толькі шчэпкі пасыпаліся, а яго, пузача, бруха на дно, як камень, пацягнула. (К''апае''). Раз-два, раз-два… й зёлкі с...» 293469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|ўпі|ваецца}}… Каб хутчэй хоць сьвітаньне. Ціха… пялескае нешта на рачцэ. (З''адумваецца''). Божа, Божа, што я зрабіў?.. Эх, гахнула, толькі шчэпкі пасыпаліся, а яго, пузача, бруха на дно, як камень, пацягнула. (К''апае''). Раз-два, раз-два… й зёлкі спалены, й чартапалох раскіданы, чарцям прыступу няма. Вось-жа на злосьць не баюся, га, га, га!.. (С''ьмяецца з прымусам''). Яшчэ, яшчэ… Ой, нешта цьвёрдае, нешта ёсьць, вось як стукаціць гаршчок, ці скрынка, ёсьць, ёсьць… (''Адкідае рыдлёўку й дастае рукамі''). Не такі чорт страшны, як яго малююць… Ну вылазь, чаго там упіраешся, годзе прэць у зямлі, годзе людзям наругацца… Чаму-ж гэта такі легкі, ці мне здаецца… быццам пусты. (''Выносіць на сьвятло — адкідае''). Божа мой! чэрап людзкі, а я так узрадаваўся, думаў і канец бядзе. А мо‘ мне здалося?.. (П''рыглядаецца''). Чэрап! Зьгінь ты, прападзі! Трэба закапаць, а то ня дасьць супакою гідась гэтакая: будзе па начох трывожыць, пужаць у дарозе. {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} III.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}} (''хоча закапаць чэрап, але з-за валатоўкі высоўваецца гаспадар, жудасны, з сінім распухшым тварам і рукамі, мокры, абросшы мохам, жабурыньнем, пьяўкі й ракі паўпіваліся шышкамі. Стаіць у імглістым водблеску''). У імя войца і сына… (Ў''цякае,''<noinclude></noinclude> t4vfjtmogrm1ep54inkzypaa9fl99ig 104 127068 293470 2026-07-24T19:31:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «''але спатыкаецца, валіцца й ляжыць, як мёртвы. Маўчанька. Памаленьку ўстае, аглядаецца.'') {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IV.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Няма… О...» 293470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>''але спатыкаецца, валіцца й ляжыць, як мёртвы. Маўчанька. Памаленьку ўстае, аглядаецца.'') {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IV.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. Няма… Ох, Божухна мой, няўжо мна здалося? Ці моʻ крыж памог!.. (''Ідзе ціханька, аглядае тое мейсца, дзе быў гаспадар''). Да душы, няма, здалося. Трэба-ж было спаткнуцца. Ну, думаю, ўсё ўжо прапала: душы мяне, нечысьць, бяры, муч! ажно нічога не сталася, напэўна здалося. (''Стукнуў пярун, ён жмецца пад дрэва''). Мусіць я прапаў, мусіць тут мая сьмерць… Што-ж мне рабіць?.. Ні шчасьця, ні грошы, а бяду я сабе тут выкапаў. Ой, страшна, вось хоць скрозь зямлю праваліся… Каб так стацца маленькай кузуркай — забіўся-бы ў шчэліну ці дзе-небудзь пад кару, пад лісток, прытаіўся-бы, зьнік… Страшна мне, страшна!.. Уцячы — адзін ратунак, уцячы, як найхутчэй. (''Сядзіць нярухомы з перапуду, чуць гаворыць''). Не, не магу, я ня сьмею, я ўжо зачараваны, прапаў, страшна зварухнуцца, за плячмі цэлае пекла… Не магу я… Ой, ратунку! Ульляна! Людзі! (''Маўчанка''). Ага, гад, расамаха й добра табе, каб паслухаў — жыў-бы дагэтуль і гора ня меў-бы; кажу: „гаспадар, затрымаемся у Тодара — цёмна ўжо, можа лайба разьбіцца аб каменьні, а іх-жа тут натыркана, як грыбоў“. Дык не, пракляты, й слухаць не хацеў,<noinclude></noinclude> 9m5kh8uykwikwtg2cyxo4qzyeupbrfk 0 127069 293471 2026-07-24T19:58:06Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = П.С.Х. | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1923 год | пераклад = | секцыя = Падручнік зорніцтва | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="П.С.Х. (1923).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="П.С.Х. (1923).pdf" from="7" to="7" /> {{раз...» 293471 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = П.С.Х. | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1923 год | пераклад = | секцыя = Падручнік зорніцтва | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="П.С.Х. (1923).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="П.С.Х. (1923).pdf" from="7" to="7" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="П.С.Х. (1923).pdf" from="9" to="9" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="П.С.Х. (1923).pdf" from="11" to="26" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:П’есы Леапольда Родзевіча]] [[Катэгорыя:Камедыі]] [[Катэгорыя:Сатыра]] [[Катэгорыя:Творы 1923 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Вільні]] 7adidax8dmhh835x6i4oncs7o3t8sqo 293473 293471 2026-07-24T19:58:33Z Gleb Leo 2440 293473 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = П.С.Х. | аўтар = Леапольд Родзевіч | год = 1923 год | пераклад = | секцыя = Камэдыя | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="П.С.Х. (1923).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="П.С.Х. (1923).pdf" from="7" to="7" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="П.С.Х. (1923).pdf" from="9" to="9" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="П.С.Х. (1923).pdf" from="11" to="26" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:П’есы Леапольда Родзевіча]] [[Катэгорыя:Камедыі]] [[Катэгорыя:Сатыра]] [[Катэгорыя:Творы 1923 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Вільні]] avzl2oe5pd6rhem9wp5i0v83bx9y7rw 104 127070 293490 2026-07-25T06:37:21Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{Калёнтытул|right=''Пралетарыі ўсіх краєў, злучайцеся!''}} {{Накіравальная рыса||height=2px}} {{Цэнтар|'''Літэратурная Камісія Акадэмічнага Цэнтру<br />Наркомасьветы Б. Р. С. Р.'''}} {{Накіравальная рыса||height=2px}} {{Калёнтытул|right='''{{Larger|Л. РОДЗЕВІЧ.}}'''}} {{Цэнтар|ПАКРЫЎДЖА...» 293490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Калёнтытул|right=''Пралетарыі ўсіх краєў, злучайцеся!''}} {{Накіравальная рыса||height=2px}} {{Цэнтар|'''Літэратурная Камісія Акадэмічнага Цэнтру<br />Наркомасьветы Б. Р. С. Р.'''}} {{Накіравальная рыса||height=2px}} {{Калёнтытул|right='''{{Larger|Л. РОДЗЕВІЧ.}}'''}} {{Цэнтар|ПАКРЫЎДЖАНЫЯ|памер=400%}} {{Цэнтар|Драма у 4-х дзеях.}} {{Накіравальная рыса||height=1px}} {{Накіравальная рыса||height=1px}} {{Цэнтар|Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі.}} {{Накіравальная рыса||height=1px}} {{Накіравальная рыса||height=1px}} {{Цэнтар|МЕНСК{{gap|2em}}1921 г.}} {{Цэнтар|{{smaller|1-я с., друкарня.}}}}<noinclude></noinclude> 53t03wzjb9nfzabrz94dl52r92hpuhk 104 127071 293491 2026-07-25T06:43:07Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «[[Файл:Publishing houses in the Soviet Union. img 10.jpg|150px|center]] {{Цэнтар|'''Дзяржаўнае Выдаваства Беларусі.'''<br />{{Разьбіўка|МЕНСК}}.}} {{Накіравальная рыса||height=1px}} {{Цэнтар|{{smaller|«Гиз» № 287 — 2000.}}}}» 293491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>[[Файл:Publishing houses in the Soviet Union. img 10.jpg|150px|center]] {{Цэнтар|'''Дзяржаўнае Выдаваства Беларусі.'''<br />{{Разьбіўка|МЕНСК}}.}} {{Накіравальная рыса||height=1px}} {{Цэнтар|{{smaller|«Гиз» № 287 — 2000.}}}}<noinclude></noinclude> 8pql1yqu0at8nqyay1b2n24w5rpv8sh 104 127072 293493 2026-07-25T07:25:08Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «ды яшчэ гахнуў мяне па шчаццэ… Ульляна, Ульляна, я хацеў цябе пабачыць і ніякая сіла не змагла-б мяне стрымаць… Ну, але скарб як дабудзем, то… які скарб? калі? (''Сіліцца ўспомніць''). Але, значыць, я цяпер у Тодара… Кінуў свайго пана. Ат! Якога ліха вінават....» 293493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ды яшчэ гахнуў мяне па шчаццэ… Ульляна, Ульляна, я хацеў цябе пабачыць і ніякая сіла не змагла-б мяне стрымаць… Ну, але скарб як дабудзем, то… які скарб? калі? (''Сіліцца ўспомніць''). Але, значыць, я цяпер у Тодара… Кінуў свайго пана. Ат! Якога ліха вінават. (''Дражніць''). „трымаць руль“. Ого, разумнік, а вось папрабаваў-бы сам. Ульляна! Ульляна!.. Чаму вінават?.. Бо пэўна я-ж яго мог выратаваць, ён маліў аб помачы, гразіў, захліпаўся… Чаму не ратаваў?.. Ах, я яго ўтапіў, пусьціў лайбу сумысьле, са злосьці, я яго ўтапіў!.. Трах! толькі трэскі пасываліся; замучыў, загубіў я яго, каб разьвязаць сабе рукі, каб пабачыць Ульляну, ўтапіў я яго. (''Хватае рупна рыдлёўку''). Што я хацеў рабіць, што мне трэба — ніяк думак не магу сабраць, нехта ўсе бяжыць, топае, хіхікае дакола, кружыцца й мітусіць. (К''ідае рыдлёўку''). Не! Я не вінават, Бог сьведка, што я не хацеў яго ўтапіць, о ніколі я не адважыўся-бы, хай мне язык адваліцца, калі хлушу, калі я… {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} V.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. (''Зьяўляецца зноў гаспадар''). Ну вось добра, што прышоў, скажы, калі ласка, ці я цябе хацеў утапіць, ці хаця прыгразіў я табе? Я-ж ніколі кузурачкі сумысьле не раздавіў, мне сэрца карабоцілася ад лопнутага мазаля, ад<noinclude></noinclude> 6i3mo19tokych5q8gdzp04f71kj4bty 104 127073 293494 2026-07-25T07:36:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «ранкі маленькай… (''3 горла гаспадара вырываецца сьмех, схож з лёкатам буслаў — кляшчы ў далоні''). Ну вось і добра, ты мне паверыў, дараваў, я ніколі не жадаў табе блага. Дай памірымся… Чорт, чорт… Я бачу, ты не тайся… ты — чорт, чорт… А бач, толькі каб ніхт...» 293494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ранкі маленькай… (''3 горла гаспадара вырываецца сьмех, схож з лёкатам буслаў — кляшчы ў далоні''). Ну вось і добра, ты мне паверыў, дараваў, я ніколі не жадаў табе блага. Дай памірымся… Чорт, чорт… Я бачу, ты не тайся… ты — чорт, чорт… А бач, толькі каб ніхто не даведаўся, я табе прадам сваю душу, толькі даруй… Стой! Каго завеш! Даруй! Ратунку!.. Я не вінават, бяры душу, бяры дарма… дзе рыдлёўка. Ульляна, ратунку!.. Я жыць хачу!.. {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VI</span></center> {{gap|2.5em}}(''Выскакваюць русалкі з зялёнымі косамі, чорныя чэрці; ўсе бяруцца за рукі й дзіка крыўляюцца, круцяцца кругом ''П''іліпа. З раскапанага ўзгорку пырснуў чырвоны агонь — вылез Бог скарбаў, абліты золатам і срэбрам, вылез і супакойна курыць люльку. Ад усіх бакоў прыбываюць розныя нечысьці'').</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}}. (''Няпрытомны крычыць''). А-а-а-а… <center>{{larger|({{разьбіўка|''Заслона}}).}}</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> bt2eqvzw10ga6fw83who7zbesrvzq92 104 127074 293495 2026-07-25T07:52:41Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''{{разьбіўка|ДЗЕЯ}} III.</span></center> <center>(''Дэкарацыя першага акту: дзень'').</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіў...» 293495 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''{{разьбіўка|ДЗЕЯ}} III.</span></center> <center>(''Дэкарацыя першага акту: дзень'').</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} I.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''шукаючы''). Дзе долата? Няма нідзе… Долата дзе, Ульляна, чуеш, Ульляна? Эх! Нячыстая моц!.. (''Шукаючы. злосна раскідае рэчы, б‘ець начыньне; пасьля ходзе па хаце, раптам хапае тапор, замахваецца на фігуру, але тут-жа бязьсільна выпушчае тапор; з мальбой да фігуры''). О, даруй мне! Што я раблю? Адна ўцеха, адно, што дае моц не паддавацца, не спаткнуцца на цярністым маім шляху, гэта вы, фігуры! О, даруй мне, грэшнаму, даруй мне зухваласьці — вось гэтым тапаром засяку лепш свайго ворага, крыўдзіцеля. Ён прычынай, што не магу супакойна працаваць, не магу даць гэтым кускам дрэва вобліку людзкага, даць жыцьцё. Адабраў ён у мяне дачку, найдаражэйшае ў маім жыцьці, узяў маё сонца й я цяпер, як тая травіца ў цёмным склепе, гібею, чахну… І дзе яны падзеліся, з начы прапалі? Яна пад раніцу прыходзіла й зноў прапала. Мо ўцяклі?.. Дрэнна, дрэнна… камень з ракой сварыцца, дрэўца з ветрам ходаецца, а яна запрагаецца ў ярмо, лезе ў балота. Дрэнна, дрэнна… (''Задумліваецца. уваходзе багаты Аснач і яго корнік''). {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> gyq4j3uy8f1qo5la8xt0dlpobmhqlew 293496 293495 2026-07-25T07:53:16Z RAleh111 4658 293496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">'''{{разьбіўка|ДЗЕЯ}} III.</span></center> <center>(''Дэкарацыя першага акту; дзень'').</center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} I.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''шукаючы''). Дзе долата? Няма нідзе… Долата дзе, Ульляна, чуеш, Ульляна? Эх! Нячыстая моц!.. (''Шукаючы. злосна раскідае рэчы, б‘ець начыньне; пасьля ходзе па хаце, раптам хапае тапор, замахваецца на фігуру, але тут-жа бязьсільна выпушчае тапор; з мальбой да фігуры''). О, даруй мне! Што я раблю? Адна ўцеха, адно, што дае моц не паддавацца, не спаткнуцца на цярністым маім шляху, гэта вы, фігуры! О, даруй мне, грэшнаму, даруй мне зухваласьці — вось гэтым тапаром засяку лепш свайго ворага, крыўдзіцеля. Ён прычынай, што не магу супакойна працаваць, не магу даць гэтым кускам дрэва вобліку людзкага, даць жыцьцё. Адабраў ён у мяне дачку, найдаражэйшае ў маім жыцьці, узяў маё сонца й я цяпер, як тая травіца ў цёмным склепе, гібею, чахну… І дзе яны падзеліся, з начы прапалі? Яна пад раніцу прыходзіла й зноў прапала. Мо ўцяклі?.. Дрэнна, дрэнна… камень з ракой сварыцца, дрэўца з ветрам ходаецца, а яна запрагаецца ў ярмо, лезе ў балота. Дрэнна, дрэнна… (''Задумліваецца. уваходзе багаты Аснач і яго корнік''). {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> tkku4h3zalin4galh0q02degt39lek8 104 127075 293497 2026-07-25T08:06:10Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} II.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Аснач}}. Ну, Тодар, як здароўе? Дай выпіць, закусіць… На хвіліну заскочылі. (''Садзяцца за стол. Тодар ня чуе''). Што з ім стала? Што яму? (''Корнік дае зразумець, што ці не зва...» 293497 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} II.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Аснач}}. Ну, Тодар, як здароўе? Дай выпіць, закусіць… На хвіліну заскочылі. (''Садзяцца за стол. Тодар ня чуе''). Што з ім стала? Што яму? (''Корнік дае зразумець, што ці не звар‘яцеў Тодар''). Ну, а дачка твая дзе, Тодар? Ды што ты маўчыш, як рыба? Я часу ня маю… гм. Ці-ткі ты кінеш прыкідвацца. (''Крычыць і кратае Тодара''). Ага цю, ці не аглох ты часамі?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''схамянуўшыся''). Хто ты? Каго вам трэба? Ідзеце сваей дарогай. Няма тут нікога, нікога, няма, йдзеце, йдзеце!.. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} III.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Нейкія чужынцы, незнаёмыя… Толькі работу перабіваюць… Як-бы прыпамінаю — калісь недзе бачыў. Але-ж хто гэта выганяе людзей з хаты, вярнуць трэба. (''Хутка выходзе, чуваць, як заве'') Гоп, гоп! вярніцеся, аддыхнуць можна… Я ня сумысьле, я кажу вярніцеся… (''Уваходзіць''). Уцякаюць, як ад пошасьці якой. Кара Божая, кара Божая. Вунь і буслава гняздо пустое сёлета, варожа на ліха, бяду. Сьцюдзёна неяк… На дварэ Пятроўка, жніва, а тут цябе дрыжака трасе. Прокляць! Згасла маё жыцьцё, хутка, неўспадзеўкі згасла; як лучыну тую, затапталі балотным лапцем, а ці засталася іскрачка? Хіба што не… Ох, ізноў пачаў жальбаваць, ізноў немач мяне апаноўвае. Дзяржыся. Тодар, не паддавайся!<noinclude></noinclude> 51k71j5slbjsbj5hl9vou1gnz3mns09 104 127076 293501 2026-07-25T08:38:59Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Не такой ты натуры, каб цябе якісь прыблуда мог сагнуць у казіны рог і загнаць, дзе ракі зімуюць. Не, брат! Лягчэй табе зьесьці бочку жалезнага бобу, чымся паканаць Тодара. Вось запяю песьню, вазьмуся за работу, а там пабачымо… (''Працуе каля фігуры й ціха п...» 293501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Не такой ты натуры, каб цябе якісь прыблуда мог сагнуць у казіны рог і загнаць, дзе ракі зімуюць. Не, брат! Лягчэй табе зьесьці бочку жалезнага бобу, чымся паканаць Тодара. Вось запяю песьню, вазьмуся за работу, а там пабачымо… (''Працуе каля фігуры й ціха пяе''). <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IV.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Цівун}} (''увайшоўшы''). Ку-ку-рэку! Я ашалей! Ку-ку-рэку! Поўнач прайшла, ха, ха!..</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Што з вамі, пане Цівун?</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Цівун}}. Перамена пагоды, будзе лагоднае надвор‘е. Ку-ка-рэ-ку, ха, ха!.. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{block center/s}} {{водступ|-2.5|em}}Ой, дуды, мае дуды,</br> {{водступ|-2.5|em}}Я вясёлы, туды-сюды!.. {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> Сьмейся, Тодар, каб жывот твой трэснуў са сьмеху, скачы, каб прабіў столь, ямы павыбіваў у падлозе. А ну, рухавей, бо гарапнік пушчу ў ход, ну, раз, два, тры… Ха, ха, ха… (''Абнімае Тодара''). Тодар, золатца маё, мільён, сонца… Вялікдзень сягоньня, з новым годам, ха, ха!.. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{block center/s}} Эх, уродліва на сьмех —</br> Наклаў, сабраў поўны мех,</br> Наднімуся, азірнуся</br> Ды ізноў за сьмех вазьмуся!</br> {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Я ўсё-ткі ня ўцямлю, аб чым гэта толк ідзе…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Цівун}}. Крычы, раві, як ярыхонская труба, хай у цябе тысяча языкоў вырасьце: пан памёр! крычы: пан памёр!</br><noinclude></noinclude> myh0r51mj08849pww5pw048ms11bfx0 104 127077 293502 2026-07-25T08:48:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Памёр… </br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Цівун}}. Але, памёр! Ужо ня будзе мароз ляскаць на нашых тварох, плячох, ня будзе гудзець віхор ад розаг; сьціхне гром стонаў, пракляцьця; высахнуць рэкі з сьлязьмі, потам.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}....» 293502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Памёр… </br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Цівун}}. Але, памёр! Ужо ня будзе мароз ляскаць на нашых тварох, плячох, ня будзе гудзець віхор ад розаг; сьціхне гром стонаў, пракляцьця; высахнуць рэкі з сьлязьмі, потам.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Усё гэта чапялой пісана, памялом падпісана.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Цівун}}. Ня верыш! Ну, то я табе скажу, што ты з дачкой ужо вольны.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Як гэта? Шкода часу на такія жарты.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Цівун}}. У тастамэньце стаіць: „Тодару й дачцэ яго даць волю толькі тагды, пакуль ня зробіць ён фігуры сьв. Паўла…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Гэта імя пана.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Цівун}}. …„і ахфяруе ў нашу капліцу. Вялічыня фігуры павінна быць у рост чалавека“. Вось, як стаіць у тастамэньце.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Стаіць, як сонца на паўдні.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Цівун}}. Хоча, бачыш, хоць гэтым сваю па паскудную душу выкупіць у чорта. Эх Тодар, табе ўцеха, а мне яшчэ больш, ха, ха, ха!.. Проста-ткі млосна робіцца, як успомню белянуховаэ цела маёй пані (''Тодар працуе каля фігуры, ўстае, ходзе й зноў працуе'') Ня дзіва, што паны нічога ня хочуць рабіць, ось ім толькі асалоду ды красу. Хоць бы мая пані… «А бач, Цівун», кажа да мяне: «я люблю цябе, як цёмна, бо ты вельмі каравы»… ха, ха, ха!.. О, гэта ня пані, а мядуніца… гэта — пушаны пірог, а я ня цівун, я,<noinclude></noinclude> jkcaauh5xe9jpe56jsv82rj1czbnt3p 104 127078 293504 2026-07-25T09:09:37Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «хто-ж я?! Не, я шалёны. Хаджу па лясох, па полі й пытаю сабе: ці гэта ты? <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{block center/s}} Эх! Уродліва на сьмех —</br> Наклаў, сабраў поўны мех,</br> Паднімуся, азірнуся</br> Ды ізноў за сьмех бяруся.</br> {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-...» 293504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>хто-ж я?! Не, я шалёны. Хаджу па лясох, па полі й пытаю сабе: ці гэта ты? <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1.5em"></div> {{block center/s}} Эх! Уродліва на сьмех —</br> Наклаў, сабраў поўны мех,</br> Паднімуся, азірнуся</br> Ды ізноў за сьмех бяруся.</br> {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-1em"></div> {{gap|2.5em}}(''Прытопваючы выходзе''). <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} V.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''працуючы''). Як-жа гэта?.. Вечны пакой тваёй душачцы, вечны пакой… Як-жа гэта сталася?.. Ручкі мае залатыя, працуйце днём і ноччу; галоўка, любасьць, уцеха мая… О, сьветлая часіна, як гэта мне каб супакоіцца, каб працаваць і працаваць. Дзякуй табе, Божанька, наградзіў ты мяне! Але дзе-ж Ульляна?.. Ўсьцешу яе благаслаўлю, хай жывуць памаленьку… й Піліп выкупіцца… хай сабе жывуць. Усё добра будзе. Вось, каб толькі хутчэй скончыць фігуру. Зраблю яе, як яшчэ ніводную. Ўсю здатнасьць, ахвоту прылажу (''Выпускае малаток і долата, трэць вочы'') Што гэта ў вачох нешта цёмна стала. Нешта мае вочы сталі недамагаць. Эх, старасьць — ня радасьць. (''Зноў працуе''). Трэба кончыць, кончыць, як найхутчэй… <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВA}} VI.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}} (''уходзе заплаканая, раскудлачаная'') Татачка, ня муч мяне, зьнімі {{перанос пачатак|прак|ляцьце}}<noinclude></noinclude> 0h292esnbeqlbg7kfq6ll1zqz3advv5 104 127079 293506 2026-07-25T09:23:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|прак|ляцьце}}. Татачка, пашкадуй мяне. Ты, пэўна, пракляў нас, пракляў…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Што з табой? Дзе ты была? Ты ведаеш, Ульляна, мы ўжо вольныя… прыходзіў Цівун…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}} (''ня слухаючы''). Ой, Божухна мой...» 293506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|прак|ляцьце}}. Татачка, пашкадуй мяне. Ты, пэўна, пракляў нас, пракляў…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Што з табой? Дзе ты была? Ты ведаеш, Ульляна, мы ўжо вольныя… прыходзіў Цівун…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}} (''ня слухаючы''). Ой, Божухна мой! От ужо доля мая гарчэй асіны, палыну… Маці няма, бацька пракляў. Няма куды галоўкі прыхінуць, няма каму сьлёзы ўстрымаць. Матулька мая родненькая, красачка незавятая! Ці чуеш ты гора Ульляны, дачушкі сваёй? Вазьмі мяне, гаротную, к сабе: лягчэй мне сырую зямельку дзяржаць, чымся такое гора валачыць. Ой баліць, ные сэрцайка маё. Ой лопнець-жа яно ад непамернай болі. (''Хватае тапор і падае бацьку''). Тата! Ты яго загубіў, замучыў, пракляў. На тапор, конч мяне, забі мяне…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''{{абмылка|бяре|бярэ}} тапор і адкідае яго''). Кінь, шалёная. Ад цябе Бог адступіўся, я табе кажу вялікую радасьць; пачуй-жа ты, зразумей гэта, што мы ўжо вольныя! Скажы ты мне, што з табой сталася? На цябе страшна глядзець.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}} (''ня слухаючы''). Ох, як-жа цяжка горкая доля мая, ой ня стрываю!..</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Дочачка мая, Ульляна, ахамяніся-ж ты! Дзе Піліп, дзе вы бадзяліся ўсю ноч?..</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Татачка, няма Піліпа майго, няма, няма. Ратуйце мяне, звар‘яцею! Няма-ж яго, няма!.. Ён капаў валатоўку, грошы хацелі раздабыць, закляты скарб выкапаць, я пашла па зёлкі<noinclude></noinclude> 2ggbcge8lhzllczxol7ohr6ok2tztn3 104 127080 293508 2026-07-25T09:35:13Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сьвянцоныя, бура была, я заблудзіла, а прышла да валатоўкі, то яго ўжо ня было. Ён прапаў недзе. Піліпка, ўцеха мая, прапаў; няўжо я з табой навек расталася? Чуе маё сэрца, што бяда з ім здарылася.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''як-бы баючыся, каб хто не пачуў'')...» 293508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сьвянцоныя, бура была, я заблудзіла, а прышла да валатоўкі, то яго ўжо ня было. Ён прапаў недзе. Піліпка, ўцеха мая, прапаў; няўжо я з табой навек расталася? Чуе маё сэрца, што бяда з ім здарылася.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''як-бы баючыся, каб хто не пачуў''). Ціха, ціха, годзе, йдзі адгэтуль…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}} (''ня слухаючы''). То-ж без тваіх вочак і сонейка бляднее…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''выводзе яе''). Ціха, кажу, йдзі, йдзі яго шукаць, малю цябе — маўчы, йдзі, шукай яго, астаў мяне аднаго. Ты загубіла душу: Бог цябе пакарае, душагубка ты. (''У дзьвярох сустракаюцца з ''П''іліпам''). <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VII.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}}. Піліпка, дзе-ж ты быў? Я пашла па зёлкі, вярталася й заблудзілася…</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Піліп}} (''моцна абарваны, валасы раскудлачаныя, у іх мох і трава; твар, рукі, ногі параненыя, ў крыві, гразі. Груба адпіхае Ульляну''). Гаспадар ідзе, ціха… Вунь, вунь ідзе, маўчыце… (''Зашчапляе дзьверы''). Ну, ці увойдзеш цяпер, гы-гы-гы!.. Не! дарма ня лезь, і шчэліны пазатыкаю. Куды лезеш, стой! (''Дзіка ўзіраецца''). Ох, вунь ужо стаіць, вунь!.. (''Цікаючыся падыходзе да фігуры, з гікам кідаецца на яе й, паваліўшы на зямлю, душыць за шыю'').</br><noinclude></noinclude> c0u95nj6s3b23obz8xfpn34rkzdzf42 104 127081 293509 2026-07-25T09:54:58Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}} (''моўчкі з жахам глядзела на ''П''іліпа''). Ах, звар‘яцеў! (''Сланяецца, адступае й валіцца воб землю. Тодар адпіхае ''П''іліпа ад фігуры, той з гікам уцякае на двор. Тодар, мармочачы, топае каля фігуры. ''У''льляна ўстае з абамленьня й...» 293509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}} (''моўчкі з жахам глядзела на ''П''іліпа''). Ах, звар‘яцеў! (''Сланяецца, адступае й валіцца воб землю. Тодар адпіхае ''П''іліпа ад фігуры, той з гікам уцякае на двор. Тодар, мармочачы, топае каля фігуры. ''У''льляна ўстае з абамленьня й, aniраючыся аб сьцяну, даходзе да вядра, п‘е ваду, праводзе рукамі па твары, папраўляе валасы, вопратку. Маўчанка''). <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} VIII.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}} (''лагодна''). Трэба было-б, Ульяна, пшанічку жаці, а то, бачыш, сыпіцца ўжо.</br> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Ульляна}} (''моўчкі бярэ серп са сьцяны й панура выходзе''). <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">{{разьбіўка|ЗЬЯВА}} IX.</span></center> {{gap|2.5em}}{{разьбіўка|Тодар}}. Дзякуй Богу, што хоць жыў… Бог пакараў… Бедныя мае галубкі!.. І трэба-ж было ім адважыцца… (П''рацуючы каля фігуры''). Розум у яго памуціўся. Памаленьку мо‘ як прыдзе да сябе. Я знаў аднаго дравасека, так сама сустрэў у лесе здань і звар‘яцеў, а пасьля й нічагусенькі, паправіўся, ажаніўся… (''Выпускае малаток, долата, працірае вочы''). Зноў пацямнела ў вачох, імглой зацягвае… Божухна мой, за што ты мяне крыўдзіш?.. Што ты на мяне яшчэ сашлеш!?. <center>{{larger|(''{{разьбіўка|Заслона}}'').}}</center><noinclude></noinclude> c2qp5yskimm7qit4borkp8xmb40mlqu