Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 102 13235 293728 291957 2026-07-28T17:18:21Z Gleb Leo 2440 293728 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Баляслаў |Прозвішча = Пачопка |Варыянты імёнаў = Прозьвішча: Пачобка |Выява = Balaslaw Paczopka.jpg |ДН = 13 кастрычніка 1884 |Месца нараджэння = засьценак Уляны, Віленскі павет, Віленская губэрня |ДС = 26 сьнежня 1940 (55 гадоў) |Месца смерці = Целяханы, Івацэвіцкі раён |Апісанне = беларускі грэка-каталіцкі сьвятар, выдавец, настаўнік, мовазнаўца, публіцыст |Іншае = |Вікіпедыя = Баляслаў Пачопка |Вікіпедыя2 = Баляслаў Пачопка |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Balasłaŭ Pačopka |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Баляслаў Пачопка |Першая літара прозвішча = П }} == Творы == {{Усе творы}} === Апавяданні === * {{Скан|[[Miatawyja listoczki (1914)|Miatawyja listoczki]]|Miatawyja listoczki (1914).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydańnie „[[Biełarus (1913)|Biełarusa]]“, 1914}} === Вершы === * [[Czaławiek na wyższynie swajej hodnaści (1915)/Wierszyk|⁂ (wierszyk)]] // {{Fine|[[Czaławiek na wyższynie swajej hodnaści (1915)|Czaławiek na wyższynie swajej hodnaści]]. Wilnia: Wydańnie „[[Biełarus (1913)|Biełarusa]]“, 1915}} * [[Беларуская зямліца (Пачопка)|Biełaruskaja staronka]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 18 lutaho 1916. — [[Гоман (1916)/1916/2|№2]]}} * [[Zabawa ŭ ramieśniki]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 23 maja 1916. — [[Гоман (1916)/1916/29|№29]]}} * [[Да працы на бацькавай ніве…]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 29 верэсьня 1916. — [[Гоман (1916)/1916/66|№66]]}} * [[Hramatyka biełaruskaj mowy (1918)/Pieśnia rodnaj mowie|Pieśnia rodnaj mowie]] // {{Fine|[[Hramatyka biełaruskaj mowy (1918)|Hramatyka biełaruskaj mowy]]. Wilnia: Drukarnia „[[Homan (1916)|Homan]]“, 1918}} === Публіцыстыка === '''1912''' * [[Якім павінен быць беларус?]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 (8) ліпня (юля) 1912. — [[Наша Ніва (1906)/1912/30|№30]]}} '''1913''' * [[Biełarus (1913)/1913/2/Ab Małżeństwi|Ab Małżeństwi]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 19 studnia 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/2|№2]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/4/Światy Błażej Biskup Muczenik|Światy Błażej Biskup Muczenik]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 31 studnia 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/4|№4]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/5/Św. Apalonija Dziewa Muczynica|Św. Apalonija Dziewa Muczynica]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 7 lutaho 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/5|№5]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/6/Świataja Juljanna D. M.|Świataja Juljanna D. M.]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 14 lutaho 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/6|№6]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/7/Św. Małgorzata s Krotony|Św. Małgorzata s Krotony]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 21 lutaho 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/7|№7]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/8/Światy Kazimier Karalewicz Wyznaŭca|Światy Kazimier Karalewicz Wyznaŭca]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 1 marca 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/8|№8]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/9-10/40 muczynikaŭ|40 muczynikaŭ]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 14 marca 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/9-10|№9-10]]}} '''1915''' * {{Скан|[[Czaławiek na wyższynie swajej hodnaści (1915)|Czaławiek na wyższynie swajej hodnaści]]|Czaławiek na wyższynie swajej hodnaści (1915).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydańnie „[[Biełarus (1913)|Biełarusa]]“, 1915}} '''1916''' * {{Скан|[[Światy Jozafat Kuncewič (1916)|Światy Jozafat Kuncewič]]|Światy Jozafat Kuncewič (1916).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydawiectwo „[[Гоман (1916)|Homan]]“, 1916}} * [[Chto zwajuje?]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 16 czerwienia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/36|№36]]}} * [[U wiaskowych szkołach (Пачопка)|U wiaskowych szkołach]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Homan]]. — 5 wiereśnia 1916. — [[Гоман (1916)/лацінка/1916/59|№59]]}} '''1926''' * [[Беларуская крыніца (1917)/1926/30/Piśmo ŭ Redakcyju|Piśmo ŭ Redakcyju]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 5 Wieraśnia 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/30|№30]]}} '''1932''' * [[Abraz naszaj unijnaj pracy]] // {{Fine|Pamiętnik 3-ej Konferencji Kapłańskiej w sprawie Unji Kościelnej w Pińsku (30, 31 sierpnia i 1 września 1932). Pińsk: Drukarnia Diecezjalna, 1932}} === Мовазнаўства === * {{Скан|[[Hramatyka biełaruskaj mowy (1918)|Hramatyka biełaruskaj mowy]]|Hramatyka bielaruskaj mowy.PDF}}. {{Fine|Wilnia: Drukarnia „[[Homan (1916)|Homan]]“, 1918}} == Пераклады == * ''[[Аўтар:Аляксандр Ельскі|Jelski, A]]''. {{Скан|[[Żyćcio Papieża Piusa X (1914)|Żyćcio Papieża Piusa X]]|Żyćcio Papieża Piusa X (1914).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydańnie „[[Biełarus (1913)|Biełarusa]]“, 1914}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія рэлігійныя дзеячы]] [[Катэгорыя:Беларускія мовазнаўцы]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Публіцысты]]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Уніяты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] kglhz6widz3ec822duvzjel1vepimav 0 106500 293720 250496 2026-07-28T15:26:11Z Ssvb 4088 293720 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Палескія рабінзоны | аўтар = Янка Маўр | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = | наступны = | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе выданьні гэтага зборніка, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} {{Вікіпэдыя}} * {{Скан|[[Палескія робінзоны (1930)|Палескія робінзоны]]|Палескія робінзоны (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} * [[Палескія рабінзоны (1976)|Палескія рабінзоны]] // {{Fine|Збор твораў у чатырох тамах. Том чацвёрты. Мінск: Мастацкая літаратура, 1976}} [[Катэгорыя:Аповесці Янкі Маўра]] [[Катэгорыя:Дзіцячая проза]] [[Катэгорыя:Палессе]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 95wood5oni4so65xae3cgl9njio8jea 106 126118 293719 291856 2026-07-28T15:22:47Z Ssvb 4088 293719 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Палескія робінзоны (1930)|Палескія робінзоны]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Янка Маўр|Янка Маўр]] |Translator= |Editor= |Illustrator=[[Аўтар:Васіль Літко|Васіль Літко]] |School= |Publisher=Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва |Address=Менск |Year=1930 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=OCR |Pages=<pagelist 1=— 2to4=- 5=тытул 6=друк 7=5 176to177=зьмест 178=аб’ява 179to181=- 182=— /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 6w3k0x034lce234seb6db6dflganhmc 104 127171 293712 2026-07-28T11:59:30Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «хаты Самсона Коркія курыўся шызы дымок, і суседзі ходзілі паглядзець на Арцёма і на яго маладую прыгожую жонку. {{Водступ|2|em}}Адзін за адным пайшлі гады. Усе яны былі гэтак-жа бедны падзеямі, як беднай была Арцёмава хата дастаткамі. Так жыў яго бацька, так...» 293712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>хаты Самсона Коркія курыўся шызы дымок, і суседзі ходзілі паглядзець на Арцёма і на яго маладую прыгожую жонку. {{Водступ|2|em}}Адзін за адным пайшлі гады. Усе яны былі гэтак-жа бедны падзеямі, як беднай была Арцёмава хата дастаткамі. Так жыў яго бацька, так жыў яго дзед. Драмалі таполі над беднаю хатай, і векавечны балотны сон панаваў навокал. {{Водступ|2|em}}Потым прышла вайна. У Арцёма было тры сыны, бо на гэты раз жоўтая напасць абмінула сям’ю Коркія. Старэйшы і прышоў з-пад Эрзерума георгіеўскім кавалерам і без рукі. Ратнік другога разраду, Арцём Коркія дабраўся дадому ў 1917 годзе і ў яго таксама быў георгіеўскі крыж за тое, што яго засыпала зямлёй пад Дзвінскам.. Ён знайшоў крывабокую хаціну, жонку, старую жанчыну, у якой нельга было пазнаць колішнюю красуню Анну, знайшоў Міха, які працаваў матыгай у аднаруч, і пяцігадовага Вано. Не было толькі Бесо, які пайшоў на вайну па апошняму прызыву. Ён з’явіўся праз год, у часы асенніх дажджоў. Ён прыехаў з Петраграда, многа расказваў аб рэволюцыі і Леніне, заявіў, што ён большэвік, і ледзь не застрэліў княжага аканома, які пачаў бы высмейваць «халопскую рэволюцыю». Гэтым Бесо нарабіў бацьку вялікіх непрыемнасцей і, нарэшце, сабраўся ў дарогу. Адыходзячы, ён сказаў Арцёму, што ідзе да большэвікоў, і паабяцаў, што калі ўжо вернецца, то пакажа гэтым князям і аканомам чортаву бабулю ў натуральны рост. {{Водступ|2|em}}Арцём праводзіў сына аж за межы балот, да палатна Закаўказскай чыгункі. Ён доўга глядзеў услед яму, і калі Бесе знік, адчуў на шчацэ цёплую слязу. Яму здавалася, што гэты ваяка больш ніколі не вернецца пад бацькаўскі дах. {{Водступ|2|em}}З таго дня прайшло два з лішнім гады. Гэта былі самыя цяжкія гады з тых, якія толькі памятаў Арцём. Людзі, што прыходзілі з франтоў і з палону, знаходзілі агалелыя сем’і, спустошаныя вінаграднікі, зарослыя пустазеллем палі. Людзі, што вырваліся з пекла вайны, пападалі ў пекла галечы, у лапы кулакоў, якія спаганялі пазыкі, выдадзеныя сем’ям з такімі процантамі, што хрысталюбівым воінам заставалася адно: прадавацца ў няволю. У сталіцы прымаў парады меншавіцкі ўрад, па маёнтках гаспадарылі памешчыкі і радавітая арыстакратыя, па вуліцах гарадоў маршыравалі калоны чужаземных войск і ў партах трапяталі пярэстыя флагі піратаў марэй, бандытаў міжнародных рынкаў. {{Водступ|2|em}}Па вёсках гарланілі меншавіцкія агітатары, распісваючы багатымі фарбамі «гераічную сапраўднасць» і «бліскучую будучыню». З гор дзьмуў гарачы вецер, узнімаючы пыл на {{перанос пачатак|п=спа|к=леных}}<noinclude></noinclude> nn1oro1quj0r5dl5zebqhdl8selu5df 104 127172 293713 2026-07-28T12:16:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «расьсейвалі па ваколіцы пах дзёгцю. Здавалася, што бор прапах дзёгцем, што гэты востры пах туманам аж да зорак паднімаецца… <center>{{fine|IV. ФАЛЬВАРАК ПАДАРУЮ, А ЗЛОДЗЕЯ ЗНАЙДЗЕЦЕ}}</center> {{gap|1.0em}}Госьці разьехаліся яшчэ ўночы.</br> {{gap|1.0em}}Пан Чарнецкі трохі пасп...» 293713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>расьсейвалі па ваколіцы пах дзёгцю. Здавалася, што бор прапах дзёгцем, што гэты востры пах туманам аж да зорак паднімаецца… <center>{{fine|IV. ФАЛЬВАРАК ПАДАРУЮ, А ЗЛОДЗЕЯ ЗНАЙДЗЕЦЕ}}</center> {{gap|1.0em}}Госьці разьехаліся яшчэ ўночы.</br> {{gap|1.0em}}Пан Чарнецкі трохі паспаў і падняўся на ногі.</br> {{gap|1.0em}}Сонца толькі што вырастала над борам. Пастух нядаўна выгнаў статак у поле. Гукі бяроставай трубы, нібы сьпевы паляўнічага ражка, зычна разьліваліся ў бары.</br> {{gap|1.0em}}На дзядзінцы стаяў вялікі шум. Панна Анэля выпускала птаства, карміла іх: сыпала зерне з высокага ганку сьвірну ўніз. На гэты пачастунак накідваліся тры варожыя між сабою плямёны: куры, качкі і гусі. Кожнае племя з новым пакаленьнем — вывадкам. Між гэтымі плямёнамі вялася вечная барацьба за пяршынства каля ганку. Кудахталі, пішчэлі, гагаталі, гвалту крычалі на розныя галасы і бязьлітасна пер’е скублі. Калі бацькі розных плямён не маглі здужаць адны адных, тады накідваліся на чужых дзяцей, адганялі малых ад сьняданьня.</br> {{gap|1.0em}}Панна Анэля глядзела з вышкі ганку на поле бітвы і ад вялікай бяды толькі рукі ламала. Ня ведала, што рабіць.</br> {{gap|1.0em}}Пан Чарнецкі ўмешваўся ў кожную драбніцу гаспадаркі. Ён заўважыў гэты гармідар і выдаў загад сястры, каб з заўтрашняга дня карміць птаства паасобку: куры павінны карміцца ў куратніку, гусі — у ванглярні, дзе яны ўсё лета начуюць, а качкі — каля ганку<noinclude></noinclude> mv2oc3t5azat50etzdjph35u6sgc6kn 104 127173 293714 2026-07-28T12:21:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сьвірну. Тады такога шуму ня будзе на дзядзінцы, бо ад вялікага галасу Ядвіська спаць ня можа.</br> {{gap|1.0em}}На гумне стаяла многа калод пчол. Пан Чарнецкі глядзеў за імі пільна, бо ў гэты час павінны былі новыя раі вылятаць. Ён даваў чэлядзі і сваім кожны дзе...» 293714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сьвірну. Тады такога шуму ня будзе на дзядзінцы, бо ад вялікага галасу Ядвіська спаць ня можа.</br> {{gap|1.0em}}На гумне стаяла многа калод пчол. Пан Чарнецкі глядзеў за імі пільна, бо ў гэты час павінны былі новыя раі вылятаць. Ён даваў чэлядзі і сваім кожны дзень настаўленьні як затрымліваць рой і не даваць яму ўляцець. Нягледзячы на такія лекцыі на гэтым тыдні паляцеў рой пчол. Чарнецкі лаяў усіх. Панна Анэля і нават панна Ядвіга плакалі ад яго.</br> {{gap|1.0em}}Абыходзіўшы ўсю гаспадарку, гаспадар заўсёды ў самым канцы аглядаў сьвіран.</br> {{gap|1.0em}}Якраз учора прывезьлі з млыну воз мліва пудоў з дваццаць — чатыры мяшкі. Учора не пасьпелі высыпаць муку ў вялізную скрыню якая стаяла каля арудаў са збожжам.</br> {{gap|1.0em}}На гэты раз пан Чарнецкі вышаў з сьвірну чорны, як зямля, злосна тармашыў вусы, склікаў усіх хатніх і ўрачыстым голасам казаў:</br> {{gap|1.0em}}— Слова гонору, мяшок з мукою прапаў!</br> {{gap|1.0em}}Усе зьбегліся замітусіліся і вінаватымі галасамі меркавалі аб тым, як гэта магло здарыцца. Аглядалі сьвіран з усіх бакоў, шукалі сьлядоў — не знайшлі. Ніяк не маглі ўцяміць, як гэта злодзей мог улезьці ў сьвіран. Вялізны ключ ад сьвірну заўсёды ляжаў у гаспадара пад падушкай.</br> {{gap|1.0em}}— Можа сьвіран забыліся замкнуць нанач?</br> {{gap|1.0em}}Не, панна Анэля сваімі рукамі замкнула. Толькі сягоньня нядаўна адамкнула.</br> {{gap|1.0em}}— Злодзей, мабыць, з сваіх! — меркаваў пан Чарнецкі. — Такім чынам усю гаспадарку расьцягнуць!<noinclude></noinclude> nu1sm8tgfl0d9h2dn3tji3tqzpa49l8 104 127174 293715 2026-07-28T12:27:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Ніколі-ж да гэтага часу такога выпадку ня было. Няўжо хто з гасьцей? Ня можа быць — гэта-ж шляхта! Ды і людзі яны ня бедныя. Слова гонору!</br> {{gap|1.0em}}Пан Чарнецкі не шкадаваў гэтых пяць пудоў мукі, — меў вялікі запас збожжа, але быў проста пакрыўджаны, што ла...» 293715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Ніколі-ж да гэтага часу такога выпадку ня было. Няўжо хто з гасьцей? Ня можа быць — гэта-ж шляхта! Ды і людзі яны ня бедныя. Слова гонору!</br> {{gap|1.0em}}Пан Чарнецкі не шкадаваў гэтых пяць пудоў мукі, — меў вялікі запас збожжа, але быў проста пакрыўджаны, што ладу няма ў гаспадарцы.</br> {{gap|1.0em}}— Такім чынам могуць усё пакрасьці і певень не закукарЭкае і сабака не забрэша, — разважаў шляхціц.</br> {{gap|1.0em}}— Слова гонору, фальварк падарую, а злодзея знайдзеце! — крычаў да чэлядзі пан Чарнецкі.</br> {{gap|1.0em}}Парабкі вінавата маўчалі.</br> {{gap|1.0em}}Пан Чарнецкі загадаў запрагчы каня ў брычку. Загадаў парабком, што і як рабіць па гаспадарцы, а сам паехаў у гміну заявіць аб злоўчынку.</br> {{gap|1.0em}}— Злодзей павінен быць знойдзены!</br> {{gap|1.0em}}Строгі быў пан Чарнецкі…</br> {{gap|1.0em}}Па дарозе ён пачаў разважаць, што ўкрасьці муку мог толькі бедны чалавек. У гэтым напрамку разважаў далей, хто самы бедны ў ваколіцы?</br> {{gap|1.0em}}Шляхціц ведаў усіх тутэйшых сялян. Як пачаў падлічваць дык бедных аказалася вельмі многа. Шмат было і самых «бедных». Аб кім з «самых бедных» ні думаў, дык кожны мог украсьці мяшок мукі. Кожнаму гэта мука была вельмі патрэбна…</br> {{gap|1.0em}}Падазронасьць меў на якіх-небудзь дваццаць-трыЦцаць сялян.</br> {{gap|1.0em}}Але няўжо-ж усе яны грамадой пойдуць красьці мяшок мукі да яго? Гэта немагчыма. Пан Чарнецкі ехаў лесам. Ён успомніў атамана Муху.</br><noinclude></noinclude> ea9de9s9mphivm4hyw3s4p3cs403qxy 104 127175 293716 2026-07-28T12:32:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.0em}}Шляхціца агарнуў страх… Не — ня страх. Ого! Ён нікога не баіцца. Гэта не пасуе чалавеку з такім гонарам. Толькі дрыжыкі прабіралі ўсё яго цела…</br> {{gap|1.0em}}Шляхціц сьцебануў каня і паехаў шыбчэй.</br> {{gap|1.0em}}Ужо недалёка ад гімны да яго зноў вярнулас...» 293716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}Шляхціца агарнуў страх… Не — ня страх. Ого! Ён нікога не баіцца. Гэта не пасуе чалавеку з такім гонарам. Толькі дрыжыкі прабіралі ўсё яго цела…</br> {{gap|1.0em}}Шляхціц сьцебануў каня і паехаў шыбчэй.</br> {{gap|1.0em}}Ужо недалёка ад гімны да яго зноў вярнулася здольнасьць разважаць аб мяшку мукі…</br> {{gap|1.0em}}— Здаецца, яшчэ дваццаць пудоў мукі аддаў-бы, каб толькі злодзея знайсьці!</br> {{gap|1.0em}}Строгі быў пан Чарнецкі.</br> {{gap|1.0em}}Раптам яго думкі прасьвятлелі:</br> {{gap|1.0em}}— Ну і галган-жа ж я, слова гонору! Ды гэта-ж, няйначай, Тамашова работа! Ён усе ходы і выхады ведае ў маёй гаспадарцы. У часе балю ён сьцягнуў ключ, забраў з сьвірну мяшок з мукою і палажыў ключ на месца. Пасьля балю панёс спакойна да хаты. Вось і найграў, пся крэў! Вось табе і кракавяк! Слова гоноpy!</br> {{gap|1.0em}}Пан Чарнецкі ад злосьці моцна шчыра плюнуў.</br> {{gap|1.0em}}Дайшоўшы да ўпэўненасьці, што гэта работа Тамаша, трохі адлягло ад сэрца:</br> {{gap|1.0em}}— Злодзей знойдзен!</br> {{gap|1.0em}}У гміне пан Чарнецкі нарабіў вялікі гвалт.</br> {{gap|1.0em}}— Спакойна жыць нельга на «крэсах». Тут напладзілася гэтулькі зладзеяў і бальшавікоў, што страх! Усім гэтым вясковым хамам на шыбеніцы толькі месца! Слова гонору!</br> {{gap|1.0em}}«Экономічна-політычная» гутарка пана Чарнецкага зрабіла ў гміне вялікае ўражаньне.</br> {{gap|1.0em}}На вобыск да Тамаша выправілі аж трох паліцыянтаў.</br><noinclude></noinclude> d5t5fqva4p3ql0rgascslzs553r35j5 104 127176 293717 2026-07-28T12:41:09Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.0em}}Абурэньне пана Чарнецкага перадалося і паліцыянтам. Яны былі настроены на ваяўнічы лад.</br> {{gap|1.0em}}— Душу выматаем, а знойдзем крадзенае, пане Чарнецкі! Камень на камені не пакінем! З-пад зямлі выкапаем! Яго самога на муку зьмелем — гэтага злодзе...» 293717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}Абурэньне пана Чарнецкага перадалося і паліцыянтам. Яны былі настроены на ваяўнічы лад.</br> {{gap|1.0em}}— Душу выматаем, а знойдзем крадзенае, пане Чарнецкі! Камень на камені не пакінем! З-пад зямлі выкапаем! Яго самога на муку зьмелем — гэтага злодзея, гэту пся косьць, гэтага комуністага!</br> {{gap|1.0em}}Гарачыя словы паліцыі так узрадавалі пана Чарнецкага, ажна ён у канцы быў здаволены, што так здарылася, што яго абакралі. Цяпер пабаяцца нават і думаць аб тым, каб яго яшчэ раз чапаць.</br> {{gap|1.0em}}— Знойдзеце, панове! Слова гонору, знойдзеце муку ў Тамаша Лукшы! Вы самі пабачыце, як ён жыве: хата не дабудована, есьці няма чаго. Каб ня я, дык даўно з голаду здох-бы. Я часта бяру яго на падзённую работу. Вось і адплаціўў Слова гонору! {{***2||70%|5|перад=1em|пасля=1em}} {{gap|1.0em}}Сонца стаяла сярод неба. Было вельмі горача. Тамаш сядзеў на прызьбе сваёй хаты і развучаў на скрыпцы кракавяк і мазурку што ўчора граў у пана Чарнецкага са сьпеву паненкі.</br> {{gap|1.0em}}Узбагачаны рэпэртуар больш, чым грошы, радаваў Тамаша.</br> {{gap|1.0em}}Жонка на яго сягоньня ня крычала, не злавалася. Яна была занята сваімі хатнімі і бабскімі справамі: перабірала розныя анучы, рыхтавала пялёнкі, бо не сягоньня-заўтра трэба будзе паклікаць бабку.</br> {{gap|1.0em}}Не заўважыў Тамаш у запале ігры, як да яго хаты пад’ехалі трое паліцыянтаў…</br><noinclude></noinclude> oqqn9t7h1od92lyqenp1zz40mihoyx3 293718 293717 2026-07-28T12:42:32Z RAleh111 4658 293718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}Абурэньне пана Чарнецкага перадалося і паліцыянтам. Яны былі настроены на ваяўнічы лад.</br> {{gap|1.0em}}— Душу выматаем, а знойдзем крадзенае, пане Чарнецкі! Камень на камені не пакінем! З-пад зямлі выкапаем! Яго самога на муку зьмелем — гэтага злодзея, гэту пся косьць, гэтага комуністага!</br> {{gap|1.0em}}Гарачыя словы паліцыі так узрадавалі пана Чарнецкага, ажна ён у канцы быў здаволены, што так здарылася, што яго абакралі. Цяпер пабаяцца нават і думаць аб тым, каб яго яшчэ раз чапаць.</br> {{gap|1.0em}}— Знойдзеце, панове! Слова гонору, знойдзеце муку ў Тамаша Лукшы! Вы самі пабачыце, як ён жыве: хата не дабудована, есьці няма чаго. Каб ня я, дык даўно з голаду здох-бы. Я часта бяру яго на падзённую работу. Вось і адплаціўў Слова гонору! {{***2||70%|5|перад=2em|пасля=1em}} {{gap|1.0em}}Сонца стаяла сярод неба. Было вельмі горача. Тамаш сядзеў на прызьбе сваёй хаты і развучаў на скрыпцы кракавяк і мазурку што ўчора граў у пана Чарнецкага са сьпеву паненкі.</br> {{gap|1.0em}}Узбагачаны рэпэртуар больш, чым грошы, радаваў Тамаша.</br> {{gap|1.0em}}Жонка на яго сягоньня ня крычала, не злавалася. Яна была занята сваімі хатнімі і бабскімі справамі: перабірала розныя анучы, рыхтавала пялёнкі, бо не сягоньня-заўтра трэба будзе паклікаць бабку.</br> {{gap|1.0em}}Не заўважыў Тамаш у запале ігры, як да яго хаты пад’ехалі трое паліцыянтаў…</br><noinclude></noinclude> n1rnbl4mp4mztowikowhoz79k68h67c 293735 293718 2026-07-28T18:11:43Z RAleh111 4658 293735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}Абурэньне пана Чарнецкага перадалося і паліцыянтам. Яны былі настроены на ваяўнічы лад.</br> {{gap|1.0em}}— Душу выматаем, а знойдзем крадзенае, пане Чарнецкі! Камень на камені не пакінем! З-пад зямлі выкапаем! Яго самога на муку зьмелем — гэтага злодзея, гэту пся косьць, гэтага комуністага!</br> {{gap|1.0em}}Гарачыя словы паліцыі так узрадавалі пана Чарнецкага, ажна ён у канцы быў здаволены, што так здарылася, што яго абакралі. Цяпер пабаяцца нават і думаць аб тым, каб яго яшчэ раз чапаць.</br> {{gap|1.0em}}— Знойдзеце, панове! Слова гонору, знойдзеце муку ў Тамаша Лукшы! Вы самі пабачыце, як ён жыве: хата не дабудована, есьці няма чаго. Каб ня я, дык даўно з голаду здох-бы. Я часта бяру яго на падзённую работу. Вось і адплаціўў Слова гонору! {{block center/s}} {{***2||50%|5|перад=-1em|пасля=-2em}} {{block center/e}} {{gap|1.0em}}Сонца стаяла сярод неба. Было вельмі горача. Тамаш сядзеў на прызьбе сваёй хаты і развучаў на скрыпцы кракавяк і мазурку што ўчора граў у пана Чарнецкага са сьпеву паненкі.</br> {{gap|1.0em}}Узбагачаны рэпэртуар больш, чым грошы, радаваў Тамаша.</br> {{gap|1.0em}}Жонка на яго сягоньня ня крычала, не злавалася. Яна была занята сваімі хатнімі і бабскімі справамі: перабірала розныя анучы, рыхтавала пялёнкі, бо не сягоньня-заўтра трэба будзе паклікаць бабку.</br> {{gap|1.0em}}Не заўважыў Тамаш у запале ігры, як да яго хаты пад’ехалі трое паліцыянтаў…</br><noinclude></noinclude> 5e5xv9x7y1b5z1ifu4k1xdkpq242vnp 104 127177 293721 2026-07-28T17:09:33Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Kaścielny"/>{{Цэнтар|'''Kaścielny kalendar.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''Luty.'''}} <div style="margin-left:2em; text-indent:-2em"> 15. P. Faustyna Jowity M. M. 16. S. Juljanny D. M. 17. Niadziela miasapusnaja Donata M. 18. P. Symeona B. Mucz. 19. A. Leonarda W. i św. Konrad W. 20. S. Leona i Eucharego B. 21. C. Maksymiljana i Sewerjana B.B.M. </div> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{На...» 293721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Kaścielny"/>{{Цэнтар|'''Kaścielny kalendar.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''Luty.'''}} <div style="margin-left:2em; text-indent:-2em"> 15. P. Faustyna Jowity M. M. 16. S. Juljanny D. M. 17. Niadziela miasapusnaja Donata M. 18. P. Symeona B. Mucz. 19. A. Leonarda W. i św. Konrad W. 20. S. Leona i Eucharego B. 21. C. Maksymiljana i Sewerjana B.B.M. </div> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Kaścielny"/> <section begin="Swiataja"/>{{Цэнтар|'''Swiataja Juljanna D. M.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''16 Lutaho.'''}} {{Водступ|2|em}}Świataja Juljanna Dziewa Muczynica heta ŭzor, jak skwapna treba paznawać praŭdu i jak ćwiorda tej praŭdy dzierżacca. Radziłasia jana ŭ 293 h. pa naradżeńni Chrystusa ŭ Małoj Azii, dzie ciapier Tureczczyna, a ŭ toj czas hetaja kraina należała da Rymu. Baćki jaje byli pahancami. Juljanna buduczy małoj paznała nawuku Chrystusa i patajkom ad baćkoŭ achryściłasia i wyznawała hetu wieru {{Абмылка|światuju|światuju.}} Kali-ż jana mieła ŭżo 18 hod i da jaje swataŭsia naczalnik krainy Nikomedyi pa imiani Ewilajusz, Juljanna atkazałasia wyjści za jaho zamuż, dy na prymuszańnie baćkoŭ atkazała, szto jość chryścijankaj i nia może pajści zamuż za pahanca, a kali Ewilajusz kaniesznie chocze z jeju żanicca, dyk nichaj paznaje nawuku chreścijanskuju i pryjmie chrest, tady jana za jaho wyjdzie, a tak ni maje dla jaje znaczeńnia ni jaho wialiki czyn, ni sława, ni bahactwy. {{Водступ|2|em}}Razzlawanyje hetym baćki addali jaje ŭ ruki praśledawacielaŭ chryścijanstwa. Św. Juljanna z spakojnym twaram ciarpieła muki, i addała swaju czystuju światuju duszaczku ŭ ruki Chrystusa, katoraho miławała nad ŭsie skarby na ziamli i nad swajo ŭłasnoje żyćcio. {{Водступ|2|em}}Jakże zastydżaje św. Juljanna mnoha ciapieresznich dziaŭczyn, szto dziela małoj nawat sławy i bahactwa aśmieliwajucca łamać światuju swaju wieru. {{Калёнтытул|right='''B. P-ko.'''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Swiataja"/> <section begin="Kaścielnyje"/>{{Цэнтар|'''Kaścielnyje wiedamaści.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''Sprawa ks. Sperskaho.'''}} {{Водступ|2|em}}Wilenskaja sudnaja pałata pastanawiła spodnie pryhawor a sprawi ks. Sperskaho, katoru razhladali ŭ Biełymstoku — i asudzili ks. Sperskaha na 1 hod i 4 miesiacy ŭ turmu. Ks. Sperski, buduczy chworym, prasiŭ pałatu kab adbyćcie kary adłażyli da czasu, kali jon wyzdarawieje. {{Водступ|2|em}}Pałata ŭ prośbie admowiła. {{Цэнтар|'''Sprawa ks. Hanicza.'''}} {{Водступ|2|em}}Prociŭ ks. Hanicza idzie nowaje sledstwa za zniewahu prawosłaŭja ŭ czasi kali byŭ parocham u {{Абмылка|Nowa-Myszko skaj|Nowa-Myszkoŭskaj}} parochii, Minskaj hubernii. Śledstwa wiadzie sudny śledawaciel minskaho sudu. {{Цэнтар|'''Kanonizacja Marka d’Aviano.'''}} {{Водступ|2|em}}Z Rymu piszuć, szto Papież utwierdziŭ pastanaŭleńnie kongregacii wiery ab wybarach kamissi kanonizacii (kanonizacja — pryznańnie światym) kapucyna Marka d’Aviano, pamierszaho ŭ Wiedni ŭ 1699 hadu. Mark d’Aviano buduczy pasłannikam Papieża szmat zrabiŭ dobraho ŭ czasi wajny s turkami ŭ 1683 hadu. Ab pryznańni jaho światym prosić szmat asob, a pamiż imi: imperatar Aŭstryi [[Аўтар:Франц Іосіф I Габсбург|Franciszak-Jazep]], naślednik tronu Franciszak-Ferdynand i szmat kniazioŭ. Mark d’Aviano prybyŭ ŭ Wiedeń z Wenecii, kab mowaj swajej zaachwoczywać da wajny s turkami. 12-ho wereśnia 1683 h. rannicoj pierad bitwaj, Mark d’Aviano ŭ kaplicy na Kahlenbergu adprawiŭ Imszu św., katoraj wysłuchali ŭsie naczalniki wojsk, a karol polski [[Аўтар:Ян Сабескі|Jan Sobieski]] służyŭ pry aŭtary. Pa Imszy paczałasia bitwa, katora konczyłasia razhromam turkaŭ i aswabadżeńniem Eŭropy ad tureckaha jarma. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Kaścielnyje"/> <section begin="Szto"/>{{Цэнтар|'''Szto czuwać.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''Trochsotnaja Hadauszczyna Panujuczaj Familii Ramanawych.'''}} {{Водступ|2|em}}21 lutaho hetaho hodu zbudziecca 300 let, jak na tronie Rasiejskaho Hasudarstwa zasiadajuć Cary, dy Imperatary s familii daŭniejszych bajar Ramanawych. {{Водступ|2|em}}S pryczyny hetaho Hasudarstwiennaho świata czekajecca Najwyższy Manifest, katorym buduć dadzieny niejkije miłaści: maniacca być darowany zasudżenym kary, ciażejszyja kary byccam buduć pamienszany i t. {{Абмылка|d,|d.}} {{Водступ|2|em}}Lida, Wilenskaj hub. U prykazie pawietowaj palicii ispraŭnik zwiartaje uwahu na toje, szto strażniki palicii prymuszajuć sielan i kramnikaŭ dawać<section end="Szto"/><noinclude></noinclude> kk2sbwumqwfzdpxc6ml7cyivn73c3bf 293722 293721 2026-07-28T17:09:50Z Gleb Leo 2440 293722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Kaścielny"/>{{Цэнтар|'''Kaścielny kalendar.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''Luty.'''}} <div style="margin-left:2em; text-indent:-2em"> 15. P. Faustyna Jowity M. M. 16. S. Juljanny D. M. 17. Niadziela miasapusnaja Donata M. 18. P. Symeona B. Mucz. 19. A. Leonarda W. i św. Konrad W. 20. S. Leona i Eucharego B. 21. C. Maksymiljana i Sewerjana B.B.M. </div> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Kaścielny"/> <section begin="Swiataja"/>{{Цэнтар|'''Swiataja Juljanna D. M.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''16 Lutaho.'''}} {{Водступ|2|em}}Świataja Juljanna Dziewa Muczynica heta ŭzor, jak skwapna treba paznawać praŭdu i jak ćwiorda tej praŭdy dzierżacca. Radziłasia jana ŭ 293 h. pa naradżeńni Chrystusa ŭ Małoj Azii, dzie ciapier Tureczczyna, a ŭ toj czas hetaja kraina należała da Rymu. Baćki jaje byli pahancami. Juljanna buduczy małoj paznała nawuku Chrystusa i patajkom ad baćkoŭ achryściłasia i wyznawała hetu wieru {{Абмылка|światuju|światuju.}} Kali-ż jana mieła ŭżo 18 hod i da jaje swataŭsia naczalnik krainy Nikomedyi pa imiani Ewilajusz, Juljanna atkazałasia wyjści za jaho zamuż, dy na prymuszańnie baćkoŭ atkazała, szto jość chryścijankaj i nia może pajści zamuż za pahanca, a kali Ewilajusz kaniesznie chocze z jeju żanicca, dyk nichaj paznaje nawuku chreścijanskuju i pryjmie chrest, tady jana za jaho wyjdzie, a tak ni maje dla jaje znaczeńnia ni jaho wialiki czyn, ni sława, ni bahactwy. {{Водступ|2|em}}Razzlawanyje hetym baćki addali jaje ŭ ruki praśledawacielaŭ chryścijanstwa. Św. Juljanna z spakojnym twaram ciarpieła muki, i addała swaju czystuju światuju duszaczku ŭ ruki Chrystusa, katoraho miławała nad ŭsie skarby na ziamli i nad swajo ŭłasnoje żyćcio. {{Водступ|2|em}}Jakże zastydżaje św. Juljanna mnoha ciapieresznich dziaŭczyn, szto dziela małoj nawat sławy i bahactwa aśmieliwajucca łamać światuju swaju wieru. {{Калёнтытул|right=''B. P-ko.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Swiataja"/> <section begin="Kaścielnyje"/>{{Цэнтар|'''Kaścielnyje wiedamaści.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''Sprawa ks. Sperskaho.'''}} {{Водступ|2|em}}Wilenskaja sudnaja pałata pastanawiła spodnie pryhawor a sprawi ks. Sperskaho, katoru razhladali ŭ Biełymstoku — i asudzili ks. Sperskaha na 1 hod i 4 miesiacy ŭ turmu. Ks. Sperski, buduczy chworym, prasiŭ pałatu kab adbyćcie kary adłażyli da czasu, kali jon wyzdarawieje. {{Водступ|2|em}}Pałata ŭ prośbie admowiła. {{Цэнтар|'''Sprawa ks. Hanicza.'''}} {{Водступ|2|em}}Prociŭ ks. Hanicza idzie nowaje sledstwa za zniewahu prawosłaŭja ŭ czasi kali byŭ parocham u {{Абмылка|Nowa-Myszko skaj|Nowa-Myszkoŭskaj}} parochii, Minskaj hubernii. Śledstwa wiadzie sudny śledawaciel minskaho sudu. {{Цэнтар|'''Kanonizacja Marka d’Aviano.'''}} {{Водступ|2|em}}Z Rymu piszuć, szto Papież utwierdziŭ pastanaŭleńnie kongregacii wiery ab wybarach kamissi kanonizacii (kanonizacja — pryznańnie światym) kapucyna Marka d’Aviano, pamierszaho ŭ Wiedni ŭ 1699 hadu. Mark d’Aviano buduczy pasłannikam Papieża szmat zrabiŭ dobraho ŭ czasi wajny s turkami ŭ 1683 hadu. Ab pryznańni jaho światym prosić szmat asob, a pamiż imi: imperatar Aŭstryi [[Аўтар:Франц Іосіф I Габсбург|Franciszak-Jazep]], naślednik tronu Franciszak-Ferdynand i szmat kniazioŭ. Mark d’Aviano prybyŭ ŭ Wiedeń z Wenecii, kab mowaj swajej zaachwoczywać da wajny s turkami. 12-ho wereśnia 1683 h. rannicoj pierad bitwaj, Mark d’Aviano ŭ kaplicy na Kahlenbergu adprawiŭ Imszu św., katoraj wysłuchali ŭsie naczalniki wojsk, a karol polski [[Аўтар:Ян Сабескі|Jan Sobieski]] służyŭ pry aŭtary. Pa Imszy paczałasia bitwa, katora konczyłasia razhromam turkaŭ i aswabadżeńniem Eŭropy ad tureckaha jarma. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Kaścielnyje"/> <section begin="Szto"/>{{Цэнтар|'''Szto czuwać.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|'''Trochsotnaja Hadauszczyna Panujuczaj Familii Ramanawych.'''}} {{Водступ|2|em}}21 lutaho hetaho hodu zbudziecca 300 let, jak na tronie Rasiejskaho Hasudarstwa zasiadajuć Cary, dy Imperatary s familii daŭniejszych bajar Ramanawych. {{Водступ|2|em}}S pryczyny hetaho Hasudarstwiennaho świata czekajecca Najwyższy Manifest, katorym buduć dadzieny niejkije miłaści: maniacca być darowany zasudżenym kary, ciażejszyja kary byccam buduć pamienszany i t. {{Абмылка|d,|d.}} {{Водступ|2|em}}Lida, Wilenskaj hub. U prykazie pawietowaj palicii ispraŭnik zwiartaje uwahu na toje, szto strażniki palicii prymuszajuć sielan i kramnikaŭ dawać<section end="Szto"/><noinclude></noinclude> q4bc84cvayp95cseiwewf3frf1agu2z 0 127178 293723 2026-07-28T17:12:19Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Kaścielny kalendar. Luty | безаўтара = | год = 14 лютага 1913 году | пераклад = | секцыя = Каляндар | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/6/Klikaŭ mianie brat moj…|Klikaŭ mianie brat moj…]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/6/Świataja Juljanna D. M.|Świataja Juljanna D. M.]] | анатацыі = }} {{Выроўнівань...» 293723 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Kaścielny kalendar. Luty | безаўтара = | год = 14 лютага 1913 году | пераклад = | секцыя = Каляндар | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/6/Klikaŭ mianie brat moj…|Klikaŭ mianie brat moj…]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/6/Świataja Juljanna D. M.|Świataja Juljanna D. M.]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 6.pdf" from="4" to="4" fromsection="Kaścielny" tosection="Kaścielny" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Kaścielny kalendar. Luty}} [[Катэгорыя:Літургічныя календары]] 6r98s4znmvvqpclm06mfwhggysjtffu 0 127179 293724 2026-07-28T17:14:02Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Świataja Juljanna D. M. | аўтар = Баляслаў Пачопка | год = 14 лютага 1913 году | пераклад = | секцыя = Жыцьцяпіс | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/6/Kaścielny kalendar|Kaścielny kalendar. Luty]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/6/Kaścielnyje wiedamaści|Kaścielnyje wiedamaści]] | анатацыі = }} {{В...» 293724 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Świataja Juljanna D. M. | аўтар = Баляслаў Пачопка | год = 14 лютага 1913 году | пераклад = | секцыя = Жыцьцяпіс | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/6/Kaścielny kalendar|Kaścielny kalendar. Luty]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/6/Kaścielnyje wiedamaści|Kaścielnyje wiedamaści]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 6.pdf" from="4" to="4" onlysection="Swiataja " /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Świataja Juljanna D. M.}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Баляслава Пачопкі]] [[Катэгорыя:Творы пра аўтараў]] rw6oa6bvogbx41d8zp61p53tx3gknlm 0 127180 293725 2026-07-28T17:14:56Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Biełarus (1913)/1913/6/Świataja Juljanna D. M.]] 293725 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Biełarus (1913)/1913/6/Świataja Juljanna D. M.]] pttmmvb8cumcvjs5cclj4ljn6q4r4z2 0 127181 293726 2026-07-28T17:15:07Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Biełarus (1913)/1913/6/Świataja Juljanna D. M.]] 293726 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Biełarus (1913)/1913/6/Świataja Juljanna D. M.]] pttmmvb8cumcvjs5cclj4ljn6q4r4z2 0 127182 293727 2026-07-28T17:16:15Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Kaścielnyje wiedamaści | безаўтара = | год = 14 лютага 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/6/Świataja Juljanna D. M.|Świataja Juljanna D. M.]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/6/Szto czuwać|Szto czuwać]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}}...» 293727 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Kaścielnyje wiedamaści | безаўтара = | год = 14 лютага 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/6/Świataja Juljanna D. M.|Świataja Juljanna D. M.]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/6/Szto czuwać|Szto czuwać]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 6.pdf" from="4" to="4" fromsection="Kaścielnyje" tosection="Kaścielnyje" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Kaścielnyje wiedamaści}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Каталіцтва]] tlhxfnr1va9qxatibdkdl6prtqvj4kq 104 127183 293729 2026-07-28T17:36:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{fine|V. ШПУЛЬКА}}</center> {{gap|1.0em}}Ён любіў часта мяняць свае мянушкі. «Шпулька» яго апошняе прозьвішча. Зваўся ён раней «Голка», «Ножык» і «Злоты зуб». Такія псэўдонімы надавалі яго асобе нейкую таемнасьць i артыстычнасьць. І caпраўды Шпулька лічыў сябе м...» 293729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{fine|V. ШПУЛЬКА}}</center> {{gap|1.0em}}Ён любіў часта мяняць свае мянушкі. «Шпулька» яго апошняе прозьвішча. Зваўся ён раней «Голка», «Ножык» і «Злоты зуб». Такія псэўдонімы надавалі яго асобе нейкую таемнасьць i артыстычнасьць. І caпраўды Шпулька лічыў сябе мастаком. Яму было ўсяго дваццаць пяць гадоў а меў ужо багаты стаж спрытнага ката: ад часоў генэрала Доўбар-Мусьніцкага ў Бабруйску аж да гэтага часу, да самастойнай польскай дзяржавы.</br> {{gap|1.0em}}Шпулька меў заўсёды шмат працы. Ня гледзячы на свае дваццаць пяць гадоў, ён ужо зусім лысы. У Шпулькі вельмі прыемны голены твар, рахманыя, задумёныя сьветла-карыя вочы, мяккі грудны голас, джэнтльменскія манеры ў абыходжаньні з людзьмі на вечарынках, на вуліцы: ён надзвычайна далікатны.</br> {{gap|1.0em}}Зусім інакшым робіцца Шпулька пры «выконваньні сваіх абавязкаў». Галоўным чынам, у яго мяняюцца тады вочы і голас. Вочы мутнеюць, на бялкох вызначаюцца чырвоныя жылкі. Голас тады ў Шпулькі ў большасьці пагрозьліва-сіпучы, альбо кплівы — са сьмяшком — у залежнасьці ад крыміналу ахвяры і ходу выведваньняў.</br> {{gap|1.0em}}Шпулька вырашаў свае задачы заўсёды аднабакова: усе яго «пацыенты» (так ён называе людзей, якія пападаюцца ў яго рукі) вінаваты. Яго спрыт і кемнасьць — вырываць у «пацыентаў» прызнаньне ў сваей вінаватасьці. Тады Шпулька мае вялікае здавальненьне. Такога прызнаньня ён дасягае двума спосабамі выведаньня, праз моральны ўплыў на «пацыента» і праз<noinclude></noinclude> jctndr98lmkjmu5d0veuhgu5anmqhzh 104 127184 293730 2026-07-28T17:46:15Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Szmat"/>ŭziatki i kuplać im harełku. Ispraŭnik predaścierahaje, szto kali pastupić ad kaho koleczy takaja żalba, to abwinawaczeny ŭ ŭziatkach uradnik, ci strażnik budzie wyhnany sa służby, biez pajaśnieńnia pryczyn, a kali budzie dakazana, szto prymuszaŭ dawać ŭziatki, to tady budzie addany pad sud. {{Водступ|2|em}}'''Reżyca,''' Witebskaj hub. Zjezd pawietowy pastanawiŭ addać pad sud predsiedaciela Zaśpienskaha wa...» 293730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Szmat"/>ŭziatki i kuplać im harełku. Ispraŭnik predaścierahaje, szto kali pastupić ad kaho koleczy takaja żalba, to abwinawaczeny ŭ ŭziatkach uradnik, ci strażnik budzie wyhnany sa służby, biez pajaśnieńnia pryczyn, a kali budzie dakazana, szto prymuszaŭ dawać ŭziatki, to tady budzie addany pad sud. {{Водступ|2|em}}'''Reżyca,''' Witebskaj hub. Zjezd pawietowy pastanawiŭ addać pad sud predsiedaciela Zaśpienskaha wałasnoha sudu Bandarenku za toje, szto jon pryniaŭ ŭziatku ad padsudzimych. {{Водступ|2|em}}'''Słonim,''' Hrodzienskaj hub. Uciok za hranicu sekretar woinskaha naczalnika, zachapiŭszy s saboj sakretnyje papiery. {{Водступ|2|em}}'''Hrodna.''' U subotu 9 lutaha na stancii „Hrodna“ maszyna tawarowa najechała na pasażyrku: papsawałasia adna maszyna, dy razbiłosia 8 wahonaŭ; niszczaścia z ludźmi ni było. {{Водступ|2|em}}'''Saratau.''' Da Hubiernskaj uprawy danosiać, szto 7 wołaściej, pryznanyje „błahopałucznymi“ — haładajuć, siarod ludziej szyrycca tyfus, zachwareła na jaho 100 czaławiek. {{Цэнтар|'''Hasudarstwiennaja Duma.'''}} {{Водступ|2|em}}Hasudarstwiennaja Duma razabrała szmat prajektaŭ, katoryje ni majuć wialikaha znaczeńnia. {{Водступ|2|em}}Sami deputaty pryznajuć, szto Duma idzie ni saŭsim tej darohoj, jak wypadała. {{Водступ|2|em}}Składajuczysia z ludziej bolsz ŭsiaho pracisnutych pa zahadu z hary, jany sami czujuć, szto z ich dumkami nie saŭsim zhadżajucca ich wybarszczyki, i dziela hetaho praca ich nimaje peŭnaho kirunku. {{Водступ|2|em}}Szmat hutarak było ŭ Dumie ab sprawi deputata Chwastowa (b. niżeharodzkaha hubernatara), katory wielmi cisnuŭ wybarszczykaŭ. Prociŭ Chwastowa było raspaczata sledstwa i ŭsie czekali, szto z hetaha budzie. A prawyje deputaty pastaralisia, kab z hetaha niczoha nia było i… chodziać czutki, szto pa zahadu ministra sudoŭ sledstwa hetaje dalej jak ŭ archiŭ — nia pojdzie. {{Водступ|2|em}}Spraŭ takich ab niprawilnych wybarach jość szmat. {{Водступ|2|em}}Na adnym z aposznich zasiedańnioŭ Dumy razhladali pilnuju asyhnoŭku hroszy na abchod hadaŭszczyny Domu Ramanawych pa ŭsiej Rasiei; patrebnyje na heta hroszy Duma asyhnawała, Dumskaja kamisija abchodu hadaŭszczyny carstwawańnia Domu Ramanawych prahladała prajekty roznych parcij, jak upamiatnić hetu hadaŭszczynu. {{Водступ|2|em}}Prawyje rasiejskije arhanizacji ŭ Dumie padali prajekt, kab na hetu pamiatku pabudawać {{Абмылка|bahatujŭ|bahatuju}} cerkwu za 50 miljonaŭ rubloŭ. Inszyje radzili, kab lepiej adpuścić miljard (1000 miljonaŭ) rubloŭ na padniaćcie sielskaj haspadarki, — na — czyim stanie niet wiedama. {{Водступ|2|em}}'''Pieciarburh.''' U Piecierburzie jość niewialikaja cerkwa rasiejcaŭ-katalikoŭ ŭschodniaha abradu. Jak heta my ŭżo pisali u [[Biełarus (1913)/1913/5|5 №]] „Biełarusa“, cerkwa heta zachawała ŭsie abrady prawasłaŭnaj cerkwy, tolki haławoj pryznaje św. Ajca Papieża Rymskaho. Nabażenstwy adpraŭlajucca u joj publiczna — zakonna; zawiedywaje joju departament sprawa {{Абмылка|duchoŭuych|duchoŭnych}}. {{Водступ|2|em}}U niadzielu 10 lutaha, jak pisze haz. „Birż. Wied.“, da cerkwy hetaj prybyŭ prawasłaŭny biskup Nikandr, padyjszoŭ da aŭtara i zwiarnuŭsia da ajca Dejbnera (parocha cerkwi) s pytańniem: {{Водступ|2|em}}— Ci heta cerkwa prawasłaŭna? {{Водступ|2|em}}— Ajciec Dejbner piererwaŭ nabażeństwa, padyjszoŭ da biskupa i atkazaŭ: {{Водступ|2|em}}— Prawasłaŭna-katalickaja. {{Водступ|2|em}}— Synod pryznajecio? {{Водступ|2|em}}— Za hoławu cerkwi pryznajem Rymskaho Papieża. {{Водступ|2|em}}Tady biskup zwiarnuŭsia da maliŭszychsia sa słowami: tut was aszukiwajuć. Heta cerkaŭ ni prawasłaŭna, a katalicka. Prawasłaŭnym tut nia miejsce. Praszu ŭsich prawasłaŭnych wyjści z hetul! Chto s prawasłaŭnych nie pakinie hetaj cerkwy, na taho kinu praklaćcie. Dyk nichto na słowy hetyje ni kranuŭsia. Tady biskup Nikandr skazaŭ jaszcze: pryzawu paliciju, i zrablu pratakoł. {{Водступ|2|em}}Ajciec Dejbner uzyjszoŭ na ambonu i atkazaŭ biskupu: {{Водступ|2|em}}— Władyka, zastańciesia i pamaliciesia razam z nami da kańca św. Imszy, a pabaczycie, szto niczoha błahoha my nia robim. {{Водступ|2|em}}Biskup Nikandr, niczoha na heta ni atkazywajuczy, wyszaŭ, dy prykazaŭ paklikać paliciju. Hetym czasam ajciec Dejbner, uspakoiŭszy maliŭszychsia, konczyŭ nabażenstwa. {{Водступ|2|em}}Pastupak biskupa Nikandra, jak danosić „Wiecz. Wrem.“, wielmi abraziŭ katalikoŭ-rasiejcaŭ (miż katorymi jość szmat arystakrataŭ — pryp. Red.). {{Водступ|2|em}}U hetaj sprawi majecca być zrobleny zapros ŭ Hasudarstwiennaj Dumie. {{Водступ|2|em}}9-ho — ŭ Pieciarburzie adbyłasia biełaruskaja wieczarynka. {{Водступ|2|em}}Predstaŭlali kamedyju „[[Паўлінка|Paŭlinka]]“ [[Аўтар:Янка Купала|Janki Kupały]], zatym wystupaŭ chor i była deklamacija. {{Водступ|2|em}}Usio, jak piszuć da nas, adbyłosia wielmi składna, dy miła. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}}<section end="Szmat"/><noinclude></noinclude> ibur0z447rzcmufeh29qkf51njz0q3c 293732 293730 2026-07-28T17:49:50Z Gleb Leo 2440 293732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Szto"/>ŭziatki i kuplać im harełku. Ispraŭnik predaścierahaje, szto kali pastupić ad kaho koleczy takaja żalba, to abwinawaczeny ŭ ŭziatkach uradnik, ci strażnik budzie wyhnany sa służby, biez pajaśnieńnia pryczyn, a kali budzie dakazana, szto prymuszaŭ dawać ŭziatki, to tady budzie addany pad sud. {{Водступ|2|em}}'''Reżyca,''' Witebskaj hub. Zjezd pawietowy pastanawiŭ addać pad sud predsiedaciela Zaśpienskaha wałasnoha sudu Bandarenku za toje, szto jon pryniaŭ ŭziatku ad padsudzimych. {{Водступ|2|em}}'''Słonim,''' Hrodzienskaj hub. Uciok za hranicu sekretar woinskaha naczalnika, zachapiŭszy s saboj sakretnyje papiery. {{Водступ|2|em}}'''Hrodna.''' U subotu 9 lutaha na stancii „Hrodna“ maszyna tawarowa najechała na pasażyrku: papsawałasia adna maszyna, dy razbiłosia 8 wahonaŭ; niszczaścia z ludźmi ni było. {{Водступ|2|em}}'''Saratau.''' Da Hubiernskaj uprawy danosiać, szto 7 wołaściej, pryznanyje „błahopałucznymi“ — haładajuć, siarod ludziej szyrycca tyfus, zachwareła na jaho 100 czaławiek. {{Цэнтар|'''Hasudarstwiennaja Duma.'''}} {{Водступ|2|em}}Hasudarstwiennaja Duma razabrała szmat prajektaŭ, katoryje ni majuć wialikaha znaczeńnia. {{Водступ|2|em}}Sami deputaty pryznajuć, szto Duma idzie ni saŭsim tej darohoj, jak wypadała. {{Водступ|2|em}}Składajuczysia z ludziej bolsz ŭsiaho pracisnutych pa zahadu z hary, jany sami czujuć, szto z ich dumkami nie saŭsim zhadżajucca ich wybarszczyki, i dziela hetaho praca ich nimaje peŭnaho kirunku. {{Водступ|2|em}}Szmat hutarak było ŭ Dumie ab sprawi deputata Chwastowa (b. niżeharodzkaha hubernatara), katory wielmi cisnuŭ wybarszczykaŭ. Prociŭ Chwastowa było raspaczata sledstwa i ŭsie czekali, szto z hetaha budzie. A prawyje deputaty pastaralisia, kab z hetaha niczoha nia było i… chodziać czutki, szto pa zahadu ministra sudoŭ sledstwa hetaje dalej jak ŭ archiŭ — nia pojdzie. {{Водступ|2|em}}Spraŭ takich ab niprawilnych wybarach jość szmat. {{Водступ|2|em}}Na adnym z aposznich zasiedańnioŭ Dumy razhladali pilnuju asyhnoŭku hroszy na abchod hadaŭszczyny Domu Ramanawych pa ŭsiej Rasiei; patrebnyje na heta hroszy Duma asyhnawała, Dumskaja kamisija abchodu hadaŭszczyny carstwawańnia Domu Ramanawych prahladała prajekty roznych parcij, jak upamiatnić hetu hadaŭszczynu. {{Водступ|2|em}}Prawyje rasiejskije arhanizacji ŭ Dumie padali prajekt, kab na hetu pamiatku pabudawać {{Абмылка|bahatujŭ|bahatuju}} cerkwu za 50 miljonaŭ rubloŭ. Inszyje radzili, kab lepiej adpuścić miljard (1000 miljonaŭ) rubloŭ na padniaćcie sielskaj haspadarki, — na — czyim stanie niet wiedama. {{Водступ|2|em}}'''Pieciarburh.''' U Piecierburzie jość niewialikaja cerkwa rasiejcaŭ-katalikoŭ ŭschodniaha abradu. Jak heta my ŭżo pisali u [[Biełarus (1913)/1913/5|5 №]] „Biełarusa“, cerkwa heta zachawała ŭsie abrady prawasłaŭnaj cerkwy, tolki haławoj pryznaje św. Ajca Papieża Rymskaho. Nabażenstwy adpraŭlajucca u joj publiczna — zakonna; zawiedywaje joju departament sprawa {{Абмылка|duchoŭuych|duchoŭnych}}. {{Водступ|2|em}}U niadzielu 10 lutaha, jak pisze haz. „Birż. Wied.“, da cerkwy hetaj prybyŭ prawasłaŭny biskup Nikandr, padyjszoŭ da aŭtara i zwiarnuŭsia da ajca Dejbnera (parocha cerkwi) s pytańniem: {{Водступ|2|em}}— Ci heta cerkwa prawasłaŭna? {{Водступ|2|em}}— Ajciec Dejbner piererwaŭ nabażeństwa, padyjszoŭ da biskupa i atkazaŭ: {{Водступ|2|em}}— Prawasłaŭna-katalickaja. {{Водступ|2|em}}— Synod pryznajecio? {{Водступ|2|em}}— Za hoławu cerkwi pryznajem Rymskaho Papieża. {{Водступ|2|em}}Tady biskup zwiarnuŭsia da maliŭszychsia sa słowami: tut was aszukiwajuć. Heta cerkaŭ ni prawasłaŭna, a katalicka. Prawasłaŭnym tut nia miejsce. Praszu ŭsich prawasłaŭnych wyjści z hetul! Chto s prawasłaŭnych nie pakinie hetaj cerkwy, na taho kinu praklaćcie. Dyk nichto na słowy hetyje ni kranuŭsia. Tady biskup Nikandr skazaŭ jaszcze: pryzawu paliciju, i zrablu pratakoł. {{Водступ|2|em}}Ajciec Dejbner uzyjszoŭ na ambonu i atkazaŭ biskupu: {{Водступ|2|em}}— Władyka, zastańciesia i pamaliciesia razam z nami da kańca św. Imszy, a pabaczycie, szto niczoha błahoha my nia robim. {{Водступ|2|em}}Biskup Nikandr, niczoha na heta ni atkazywajuczy, wyszaŭ, dy prykazaŭ paklikać paliciju. Hetym czasam ajciec Dejbner, uspakoiŭszy maliŭszychsia, konczyŭ nabażenstwa. {{Водступ|2|em}}Pastupak biskupa Nikandra, jak danosić „Wiecz. Wrem.“, wielmi abraziŭ katalikoŭ-rasiejcaŭ (miż katorymi jość szmat arystakrataŭ — pryp. Red.). {{Водступ|2|em}}U hetaj sprawi majecca być zrobleny zapros ŭ Hasudarstwiennaj Dumie. {{Водступ|2|em}}9-ho — ŭ Pieciarburzie adbyłasia biełaruskaja wieczarynka. {{Водступ|2|em}}Predstaŭlali kamedyju „[[Паўлінка|Paŭlinka]]“ [[Аўтар:Янка Купала|Janki Kupały]], zatym wystupaŭ chor i była deklamacija. {{Водступ|2|em}}Usio, jak piszuć da nas, adbyłosia wielmi składna, dy miła. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}}<section end="Szto"/><noinclude></noinclude> sw135xchjvzhczgp8j2nybsdclwditi 293742 293732 2026-07-28T19:10:52Z Gleb Leo 2440 293742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Szto"/>ŭziatki i kuplać im harełku. Ispraŭnik predaścierahaje, szto kali pastupić ad kaho koleczy takaja żalba, to abwinawaczeny ŭ ŭziatkach uradnik, ci strażnik budzie wyhnany sa służby, biez pajaśnieńnia pryczyn, a kali budzie dakazana, szto prymuszaŭ dawać ŭziatki, to tady budzie addany pad sud. {{Водступ|2|em}}'''Reżyca,''' Witebskaj hub. Zjezd pawietowy pastanawiŭ addać pad sud predsiedaciela Zaśpienskaha wałasnoha sudu — Bandarenku za toje, szto jon pryniaŭ ŭziatku ad padsudzimych. {{Водступ|2|em}}'''Słonim,''' Hrodzienskaj hub. Uciok za hranicu sekretar woinskaha naczalnika, zachapiŭszy s saboj sakretnyje papiery. {{Водступ|2|em}}'''Hrodna.''' U subotu 9 lutaha na stancii „Hrodna“ maszyna tawarowa najechała na pasażyrku: papsawałasia adna maszyna, dy razbiłosia 8 wahonaŭ; niszczaścia z ludźmi ni było. {{Водступ|2|em}}'''Saratau.''' Da Hubiernskaj uprawy danosiać, szto 7 wołaściej, pryznanyje „błahopałucznymi“ — haładajuć, siarod ludziej szyrycca tyfus, zachwareła na jaho 100 czaławiek. {{Цэнтар|'''Hasudarstwiennaja Duma.'''}} {{Водступ|2|em}}Hasudarstwiennaja Duma razabrała szmat prajektaŭ, katoryje ni majuć wialikaha znaczeńnia. {{Водступ|2|em}}Sami deputaty pryznajuć, szto Duma idzie ni saŭsim tej darohoj, jak wypadała. {{Водступ|2|em}}Składajuczysia z ludziej bolsz ŭsiaho pracisnutych pa zahadu z hary, jany sami czujuć, szto z ich dumkami nie saŭsim zhadżajucca ich wybarszczyki, i dziela hetaho praca ich nimaje peŭnaho kirunku. {{Водступ|2|em}}Szmat hutarak było ŭ Dumie ab sprawi deputata Chwastowa (b. niżeharodzkaha hubernatara), katory wielmi cisnuŭ wybarszczykaŭ. Prociŭ Chwastowa było raspaczata sledstwa i ŭsie czekali, szto z hetaha budzie. A prawyje deputaty pastaralisia, kab z hetaha niczoha nia było i… chodziać czutki, szto pa zahadu ministra sudoŭ sledstwa hetaje dalej jak ŭ archiŭ — nia pojdzie. {{Водступ|2|em}}Spraŭ takich ab niprawilnych wybarach jość szmat. {{Водступ|2|em}}Na adnym z aposznich zasiedańnioŭ Dumy razhladali pilnuju asyhnoŭku hroszy na abchod hadaŭszczyny Domu Ramanawych pa ŭsiej Rasiei; patrebnyje na heta hroszy Duma asyhnawała, Dumskaja kamisija abchodu hadaŭszczyny carstwawańnia Domu Ramanawych prahladała prajekty roznych parcij, jak upamiatnić hetu hadaŭszczynu. {{Водступ|2|em}}Prawyje rasiejskije arhanizacji ŭ Dumie padali prajekt, kab na hetu pamiatku pabudawać {{Абмылка|bahatujŭ|bahatuju}} cerkwu za 50 miljonaŭ rubloŭ. Inszyje radzili, kab lepiej adpuścić miljard (1000 miljonaŭ) rubloŭ na padniaćcie sielskaj haspadarki, — na — czyim stanie niet wiedama. {{Водступ|2|em}}'''Pieciarburh.''' U Piecierburzie jość niewialikaja cerkwa rasiejcaŭ-katalikoŭ ŭschodniaha abradu. Jak heta my ŭżo pisali u [[Biełarus (1913)/1913/5|5 №]] „Biełarusa“, cerkwa heta zachawała ŭsie abrady prawasłaŭnaj cerkwy, tolki haławoj pryznaje św. Ajca Papieża Rymskaho. Nabażenstwy adpraŭlajucca u joj publiczna — zakonna; zawiedywaje joju departament sprawa {{Абмылка|duchoŭuych|duchoŭnych}}. {{Водступ|2|em}}U niadzielu 10 lutaha, jak pisze haz. „Birż. Wied.“, da cerkwy hetaj prybyŭ prawasłaŭny biskup Nikandr, padyjszoŭ da aŭtara i zwiarnuŭsia da ajca Dejbnera (parocha cerkwi) s pytańniem: {{Водступ|2|em}}— Ci heta cerkwa prawasłaŭna? {{Водступ|2|em}}— Ajciec Dejbner piererwaŭ nabażeństwa, padyjszoŭ da biskupa i atkazaŭ: {{Водступ|2|em}}— Prawasłaŭna-katalickaja. {{Водступ|2|em}}— Synod pryznajecio? {{Водступ|2|em}}— Za hoławu cerkwi pryznajem Rymskaho Papieża. {{Водступ|2|em}}Tady biskup zwiarnuŭsia da maliŭszychsia sa słowami: tut was aszukiwajuć. Heta cerkaŭ ni prawasłaŭna, a katalicka. Prawasłaŭnym tut nia miejsce. Praszu ŭsich prawasłaŭnych wyjści z hetul! Chto s prawasłaŭnych nie pakinie hetaj cerkwy, na taho kinu praklaćcie. Dyk nichto na słowy hetyje ni kranuŭsia. Tady biskup Nikandr skazaŭ jaszcze: pryzawu paliciju, i zrablu pratakoł. {{Водступ|2|em}}Ajciec Dejbner uzyjszoŭ na ambonu i atkazaŭ biskupu: {{Водступ|2|em}}— Władyka, zastańciesia i pamaliciesia razam z nami da kańca św. Imszy, a pabaczycie, szto niczoha błahoha my nia robim. {{Водступ|2|em}}Biskup Nikandr, niczoha na heta ni atkazywajuczy, wyszaŭ, dy prykazaŭ paklikać paliciju. Hetym czasam ajciec Dejbner, uspakoiŭszy maliŭszychsia, konczyŭ nabażenstwa. {{Водступ|2|em}}Pastupak biskupa Nikandra, jak danosić „Wiecz. Wrem.“, wielmi abraziŭ katalikoŭ-rasiejcaŭ (miż katorymi jość szmat arystakrataŭ — pryp. Red.). {{Водступ|2|em}}U hetaj sprawi majecca być zrobleny zapros ŭ Hasudarstwiennaj Dumie. {{Водступ|2|em}}9-ho — ŭ Pieciarburzie adbyłasia biełaruskaja wieczarynka. {{Водступ|2|em}}Predstaŭlali kamedyju „[[Паўлінка|Paŭlinka]]“ [[Аўтар:Янка Купала|Janki Kupały]], zatym wystupaŭ chor i była deklamacija. {{Водступ|2|em}}Usio, jak piszuć da nas, adbyłosia wielmi składna, dy miła. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}}<section end="Szto"/><noinclude></noinclude> rg6c7yexmxbt6yux60zbv1agjlj2my2 0 127185 293731 2026-07-28T17:49:20Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Szto czuwać | безаўтара = | год = 14 лютага 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/6/Kaścielnyje wiedamaści|Kaścielnyje wiedamaści]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/6/Piszuć da nas/M. Ziembin|M. Ziembin]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <...» 293731 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Szto czuwać | безаўтара = | год = 14 лютага 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/6/Kaścielnyje wiedamaści|Kaścielnyje wiedamaści]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/6/Piszuć da nas/M. Ziembin|M. Ziembin]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 6.pdf" from="4" to="5" fromsection="Szto" tosection="Szto" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Szto czuwać}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Рэжыца]] [[Катэгорыя:Слонім]] [[Катэгорыя:Гродна]] [[Катэгорыя:Саратаў]] [[Катэгорыя:Санкт-Пецярбург]] 2dv8kpc3ax0hhdpj6lo7zhb6wmd5bt2 104 127186 293733 2026-07-28T18:01:06Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: ««хірургічнае» ўзьдзейнічаньне — гэта значыць пыткі. Першы спосаб Шпулька ўжывае спачатку да кожнага. Спачуваньне, далікатнае абыходжаньне, рахманыя вочы, салодка-пяшчотлівы голас, — усё гэта дапамагае ўлезьці ў душу «пацыента», каб той прызнаўся ў св...» 293733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>«хірургічнае» ўзьдзейнічаньне — гэта значыць пыткі. Першы спосаб Шпулька ўжывае спачатку да кожнага. Спачуваньне, далікатнае абыходжаньне, рахманыя вочы, салодка-пяшчотлівы голас, — усё гэта дапамагае ўлезьці ў душу «пацыента», каб той прызнаўся ў сваім праступку. Але гэтым у большасьці Шпулька даводзіць сваіх «пацыентаў» да панібрацтва і адвагі, ніякага толку з гэтага няма. Такая гутарка зьяўляецца толькі пролёгам да праўдзівага «хірургічнага» мастацтва Шпулькі. Праз такую бяседу ён толькі вывучае об’ект сваёй «хірургіі». Ён вывучае сілу, мускулатуру чалавека, каб ведаць, з чаго пачаць. Чым дужэйшы «пацыент», тым Шпульцы прыямней: «можна будзе папрацаваць».</br> {{gap|1.0em}}У сваёй «працы» Шпулька ня любіць аднастайнасьці. Кожны раз, калі ўваходзіць у творчы настрой, ён прыдумвае новы спосаб пыткі і калечаньня. Вочы ў яго мутнеюць і чырванеюць ад затаёнай асалоды…</br> {{gap|1.0em}}Заўсёды Шпулька дабіваецца таго, што «пацыент» прызнаецца ва ўсіх абвінавачаньнях, якія яму дыктуюцца. А калі той надзвычайна ўпарты, дык з рук «хірурга» жывым ня выходзіць. Шпулька тады даводзіць сваю «хірургію» да канца… У яго пры гэтым псуецца настрой: перамог «пацыент». Ад злосьці Шпулька ляскае зубамі, як галодны воўк, і топча нагамі акрываўлены, да жудасьці скалечаны труп…</br> {{gap|1.0em}}Такія выпадкі болей за ўсё здараюцца з партызанамі, якія пападаюцца ў рукі Шпулькі.</br> {{gap|1.0em}}Шпулька, даводзіўшы сваю «працу» да вялікага мастацтва, любіў часам даваць паліцыянтам {{перанос пачатак|прадстаў|леньні}}<noinclude></noinclude> mj2b7emnau3u4jwafcbad4pvkhwo6a7 104 127187 293734 2026-07-28T18:09:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|прадстаў|леньні}}: ён катаваў «праступніка», а паліцыянты пры гэтым балявалі, сьпявалі і танцавалі пад акомпанімэнт жудасных стогнаў ахвяры.</br> {{gap|1.0em}}Стогны і крыкі былі ў Шпулькі свайго роду камэртонам. Паводле гэтага «камэртону» ён ве...» 293734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|прадстаў|леньні}}: ён катаваў «праступніка», а паліцыянты пры гэтым балявалі, сьпявалі і танцавалі пад акомпанімэнт жудасных стогнаў ахвяры.</br> {{gap|1.0em}}Стогны і крыкі былі ў Шпулькі свайго роду камэртонам. Паводле гэтага «камэртону» ён ведаў, у якім становішчы знаходзіцца «пацыент» — ці ён ва ўсім прызнаецца, або пераможа Шпульку — і прыдзецца ў бясьсільнай узьюшанасьці толькі таптаць яго труп.</br> {{gap|1.0em}}Як ні любіў Шпулька творчую рознастайнасьць у сваёй «хірургіі», аднак пры гэтым існуюць таксама раз на заўсёды выпрацаваныя трафарэты або традыцыі: спачатку «опэрацыі» Шпулька ўжываў старасьвецкія аплявухі. Гэта быў як-бы хлёроформ перад «опэрацыяй». Абавязкова пасьля аглушэньня гучнымі аплявухамі «хірург» пачынаў «сапраўдную працу». Таксама прымушаў ён ахвяр вылізаць сваю кроў, якая лужынкамі стаяла на бруднай падлозе…</br> {{gap|1.0em}}Шпулька меў пры сабе «асыстэнтаў» з паліцыі; перад імі ён часта хваліўся сваёй «работай» і апавядаў цікавыя гісторыі з сваіх «героічных учынкаў», з уласнай багатай практыкі.</br> {{gap|1.0em}}Паліцыянты слухалі з вялікай зацікаўленасьцю і апэтытам, як-бы ім расказвалі романтычныя гісторыі на тэмы каханьня. У іх масьліліся вочы, дрыжэлі губы, і целы былі вельмі напружаны ад захапленьня…</br> {{block center/s}} {{***2||50%|5|перад=-1em|пасля=-2em}} {{block center/e}} {{gap|1.0em}}Да Шпулькі прывялі зьвязанага Тамаша. Шпулька зірнуў на яго спакойным уважлівым вокам, загадаў<noinclude></noinclude> eiabjke1h6mu6vzoe23h25blgowhg9n 104 127188 293736 2026-07-28T18:18:34Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «разьвязаць, зірнуў на апухшы твар Тамаша, на сінякі і крыкнуў на паліцыянтаў:</br> {{gap|1.0em}}— Што-ж вы, д’яблы, чалавека так пакалечылі?</br> {{gap|1.0em}}— Калі ён муку схаваў. Ніяк знайсьці не маглі, перарылі ўсю хату і не знайшлі, — апраўдваліся яны.</br> {{gap|1.0em}}— Па...» 293736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>разьвязаць, зірнуў на апухшы твар Тамаша, на сінякі і крыкнуў на паліцыянтаў:</br> {{gap|1.0em}}— Што-ж вы, д’яблы, чалавека так пакалечылі?</br> {{gap|1.0em}}— Калі ён муку схаваў. Ніяк знайсьці не маглі, перарылі ўсю хату і не знайшлі, — апраўдваліся яны.</br> {{gap|1.0em}}— Паночку… даражэнькі… Я ніколі ў жыцьці сваім ня краў… — скардзіўся Тамаш і ўсхліпваў па-дзіцячаму. — За што яны мяне білі? За што?</br> {{gap|1.0em}}— Супакойся, дзядзька, супакойся! — спачуваючым тонам сказаў Шпулька і нават пагладзіў Тамаша па карку… — Мы з табою во зараз пагаворым, і справа будзе ясная…</br> {{gap|1.0em}}Тамашу палягчэла на сэрцы.</br> {{gap|1.0em}}— Жартачкі, такі добры чалавек гэты пан…</br> {{gap|1.0em}}Ён даверліва зірнуў на Шпульку. Шпулька даў яму папяроску, супакойваў лагоднымі словамі.</br> {{gap|1.0em}}Паліцыянты хіхікнулі.</br> {{gap|1.0em}}— Ціха вы, д’яблы! — крыкнуў на іх Шпулька. — Пакалечылі чалавека ды яшчэ сьмяюцца…</br> {{gap|1.0em}}Тамаш са смагай курыў смачную папяроску.</br> {{gap|1.0em}}У часе вобыску ў хаце Тамаш спачатку трымаўся сьмела. Яго правата давала яму сілу. Як яму кепска ні жылося, а ён ніколі ў жыцьці ня быў злодзеем.</br> {{gap|1.0em}}— Ня можа быць! Праўда выйдзе на верх! — думаў Тамаш і цяпер.</br> {{gap|1.0em}}Аднак падазронасьць паліцыі накінула цяжар на яго настрой. Паліцыя перарыла хату, капалася на дзядзінцы — нічога не знайшла. Тады пачалі яго бязьлітасна біць па твары, пад бакі.</br><noinclude></noinclude> g64czmpxqcmj1bq8mb6bdsa8rl0820u 104 127189 293737 2026-07-28T18:43:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.0em}}— Няўжо-ж дзеля таго, што я бедны, дык павінен, абавязкова быць злодзеем?</br> {{gap|1.0em}}Шпулька нешта доўга пісаў, распытваўся ў Тамаша, колькі яму гадоў, як яго прозьвішча, ці даўно тут жыве, з чаго жыве, і яшчэ шмат запытаньняў задаваў.</br> {{gap|1.0em}}Пасьл...» 293737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}— Няўжо-ж дзеля таго, што я бедны, дык павінен, абавязкова быць злодзеем?</br> {{gap|1.0em}}Шпулька нешта доўга пісаў, распытваўся ў Тамаша, колькі яму гадоў, як яго прозьвішча, ці даўно тут жыве, з чаго жыве, і яшчэ шмат запытаньняў задаваў.</br> {{gap|1.0em}}Пасьля гэтага Шпулька так глыбока зірнуў Тамашу ў вочы, ажна той задрыжэў. Вочы, лагодныя спачатку, цяпер зьмянілі выраз.</br> {{gap|1.0em}}— Раскажы, саколік, як была справа?</br> {{gap|1.0em}}Голас у Шпулькі таксама стаў зусім новым. Ад гэтага голасу Тамашу было страшней, чымся ад біцьця пры вобыску.</br> {{gap|1.0em}}Тамаш заёрзаў на месцы і давай падрабязна апавядаць, як адбылося гуляньне ў пана Чарнецкага, як ён, Тамаш, зьдзеў боты якія пахлі дзёгцем як паненка сьпявала кракавяк, а ён граў на скрыпцы…</br> {{gap|1.0em}}— А мяшок мукі цяжкі быў? — раптам запытаўся Шпулька.</br> {{gap|1.0em}}— Ня ведаю, паночку…</br> {{gap|1.0em}}Тут Шпулька прыступіў да справы пры дапамозе «хірургіі».</br> {{gap|1.0em}}Тамашу завязалі рукі, залажылі пад калені, прасунулі паміж рук і ног кій, і Шпулька загадаў сваім асыстэнтам біць палкаю ў пяты…</br> {{gap|1.0em}}Цьвёрдыя былі пяты ў Тамаша абрасьлі чорнай гразёю, біць шомполамі па іх Шпулька не дазволіў, каб не запэцкаць шомпалаў…</br> {{gap|1.0em}}— Скажы праўду, украў мяшок з мукою?</br> {{gap|1.0em}}— Даль-бог, ня краў…</br><noinclude></noinclude> fphajecmfji5werf6vt5zot5gd02qqt 104 127190 293738 2026-07-28T18:48:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.0em}}Жудаснае войканьне, дзікія стогны Тамаша чуваць былі далёка па-за сьценамі пастарунку…</br> {{gap|1.0em}}Шпулька прабаваў і шмат іншых нумароў.</br> {{gap|1.0em}}Тамаш увесь час аднекваўся.</br> {{gap|1.0em}}Ад такога «нэдзнага» мужычка Шпулька не чакаў заядлай упарт...» 293738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}Жудаснае войканьне, дзікія стогны Тамаша чуваць былі далёка па-за сьценамі пастарунку…</br> {{gap|1.0em}}Шпулька прабаваў і шмат іншых нумароў.</br> {{gap|1.0em}}Тамаш увесь час аднекваўся.</br> {{gap|1.0em}}Ад такога «нэдзнага» мужычка Шпулька не чакаў заядлай упартасьці.</br> {{gap|1.0em}}Выведы былі адкладзены да заўтра.</br> {{gap|1.0em}}І Шпулька і «асыстэнты» спацелі…</br> {{gap|1.0em}}Тамаша вынесьлі ў другі пакой.</br> {{gap|1.0em}}Шпульку зацікавіў гэты об’ект выведаў. Ён таксама быў упарты — ня менш за Тамаша…</br> {{gap|1.0em}}У пакоі, куды выкінулі Тамаша, было цёмна. Ён ляжаў на падлозе і прыслухоўваўся, што робіцца вакол. З усіх куткоў чуваць былі стогны людзей. Некаторыя шушукаліся між сабою, апавядалі адзін аднаму, як Шпулька іх калечыў. Некаторыя мармыталі праз сон, раптоўна ўскрыквалі: «Ой, ня буду! ня буду!», «Рука зломана!», «Пяць зубоў, пяць зубоў, як гарох, пасыпаліся на падлогу», «Я не вінават, не вінават!» Адзін з арыштаваных крычаў у сьне дзіцячым голасам: «Матулька! Матулька! бок баліць, бок!»</br> {{gap|1.0em}}Хтосьці сапеў у сьне адрывіста і хрыпла. У яго горле нешта булькалася, пералівалася, нібы вылівалі ваду з бутэлькі.</br> {{gap|1.0em}}У поцемках гэтыя шэпты, крыкі і войканьне наводзілі жудасьць. На іх, здавалася, была зьвернута ўся ўвага ночнай цішы. Але Тамаш быў аглушаны, заняты сваімі думкамі і мала адчуваў, што робіцца вакол. Ён быў толькі на палавіну прытомны.</br><noinclude></noinclude> jkkst3gj3zzejn6jfeh8n1vkcgnxe1f 104 127191 293739 2026-07-28T18:55:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.0em}}Сам ня ведаў, ці сьпіць, ці не. Толькі цемры ня бачыў — яму было відна. Нават сонца сьвяціла. Горача і душна. Грукат гарматаў. Высыпаюцца шыбы з вакон. Дзынь-дзынь-дзынь! — зьвініць спалоханае шкло. Галосяць вясковыя бабы. Мужыкі сьпешна кладуць бэ...» 293739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}Сам ня ведаў, ці сьпіць, ці не. Толькі цемры ня бачыў — яму было відна. Нават сонца сьвяціла. Горача і душна. Грукат гарматаў. Высыпаюцца шыбы з вакон. Дзынь-дзынь-дзынь! — зьвініць спалоханае шкло. Галосяць вясковыя бабы. Мужыкі сьпешна кладуць бэбахі на вазы. А ён, Тамаш, схапіў толькі скрыпку ў самадзелкавым футаралі. Жонка яго лае, называе дурнем, абібокай. Цягнецца абоз уцекачоў. Скрыпяць калёсы. Тамаш прыціскае да грудзей скрыпку ў футаралі, а Тамашыха — маленькую, пяцімесячную Настаську…</br> {{gap|1.0em}}Абапал дарогі — крыжы.</br> {{gap|1.0em}}Новенькія, маленькія, насьпех зьбітыя дарожнай сякерай з тонкіх жэрдак. Гэтыя крыжы — тычкі па дарозе, каб людзі не заблудзіліся, калі будуць ехаць назад у родныя вёскі…</br> {{gap|1.0em}}Паміраюць старыя і дзеці. Па іх і ня плачуць. Адны ўжо аджылі свой век. Другія яшчэ ў жыцьцё не увайшлі.</br> {{gap|1.0em}}Памёрла і маленькая Настаська, дачушка Тамаша. Футараль ад скрыпкі пайшоў на ўжытак. Якраз труначка для дзіцяці…</br> {{gap|1.0em}}Скрыпку, голую, Тамаш схаваў за пазуху. Часам, калі зачэпіцца гузікам за струны, яна войкала на чатыры галасы. Скрыпка таксама была ўцякачкай. Яна таксама цярпела і галасіла…</br> {{gap|1.0em}}Сон Тамаша часта перарываўся, як старая кіностужка. Ва ўсіх яго снах скрыпка зьяўлялася аднэй з галоўных пэрсон.</br><noinclude></noinclude> mja7ndkmx1pw4wozspt6uus2gtz6ev8 104 127192 293740 2026-07-28T19:01:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.0em}}Ён у горадзе. Жыве ў бараку. Там многа ўцекачоў. Ён прастойваў цэлы вечар каля нейкага рэсторану. Праз п’яныя галасы, праз дзікі, пісклівы кабечы сьмех на вуліцу вырываецца, выплывае музыка. Яна здаецца Тамашу надзвычайна прыгожай. Зіма. На Тамаш...» 293740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}Ён у горадзе. Жыве ў бараку. Там многа ўцекачоў. Ён прастойваў цэлы вечар каля нейкага рэсторану. Праз п’яныя галасы, праз дзікі, пісклівы кабечы сьмех на вуліцу вырываецца, выплывае музыка. Яна здаецца Тамашу надзвычайна прыгожай. Зіма. На Тамаша падае бялюткі, чысьценькі сьняжок. Тамаш увесь белы ад сьнегу, абтрушаны, нібы мельнік мукою. Ён не адчувае холаду — яго грэе музыка. Ён перабірае пальцамі — вывучае новую мэлёдыю. Потым бягом пускаецца ў «свой» барак, каб на скрыпцы пайграць. Але там людзі хворыя на тыфус. Граць няможна…</br> {{gap|1.0em}}Жаласьліва паглядае Тамаш на сваю скрыпку. Яна павінна маўчаць, як нямая. Завошта такая страшная кара?</br> {{gap|1.0em}}Ён плача ў сьне, як малое дзіцё…</br> {{gap|1.0em}}Прачнуўся пад дзень.</br> {{gap|1.0em}}Праз жалезныя краты прабівалася першае сьвятло летняга дня. Арыштанцкі пакой абліты сінім паўзмрокам раніцы. Людзі навалены на бруднай падлозе, нібы мяшкі з анучамі. Паветра вельмі цяжкае, душыць. Няма дзе дзецца…</br> {{gap|1.0em}}Тамаш пачаў аглядацца па бакох. Ён шукаў знаёмых. Але раптам адчыніліся дзьверы і ён пачуў крык:</br> {{gap|1.0em}}— Тамаш Лукша, — зваў паліцыянт.</br> {{gap|1.0em}}Тамаш падняўся. Страшна балела ўсё цела. Нібы п’яны, павалокся, пайшоў на голас.</br> {{gap|1.0em}}Паліцыянт падганяў:</br> {{gap|1.0em}}— Жвава, пся крэў! Хутчэй, трасца табе!</br> {{gap|1.0em}}Выведы началіся нанава…</br><noinclude></noinclude> 806sv61pkqv6nd1a1sctd2yv2xalnx4 104 127193 293741 2026-07-28T19:09:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.0em}}— Забеце насьмерць, — хрыпеў Тамаш, — я нічога не скажу, бо ня ўкраў…</br> {{gap|1.0em}}Але на гэты раз Шпулька не хацеў забіваць насьмерць. Яму трэба вырашыць гэту псыхолёгічную задачу па-свойму: што-б ні было, а даб’ецца прызнаньня ў гэтага «хама». Заб...» 293741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}— Забеце насьмерць, — хрыпеў Тамаш, — я нічога не скажу, бо ня ўкраў…</br> {{gap|1.0em}}Але на гэты раз Шпулька не хацеў забіваць насьмерць. Яму трэба вырашыць гэту псыхолёгічную задачу па-свойму: што-б ні было, а даб’ецца прызнаньня ў гэтага «хама». Забіць ня штука — кожны патрапіць…</br> {{gap|1.0em}}Тамаш папаў да Шпулькі якраз у такі пэрыод, калі той шукаў новых мэтодаў. Старыя вельмі надаелі.</br> {{gap|1.0em}}Шпулька пачаў пільна назіраць над сваім «пацыентам», давай вывучаць яго характар, норавы. Ніводзін рух Тамаша ня быў ім не заўважаны. Ён шукаў у Тамаша так званую «Ахілесаву пяту» — тое слабое месца, дзе ўдар папаў-бы ў цэль</br> {{gap|1.0em}}Урэшце Шпулька знайшоў.</br> {{gap|1.0em}}Пры катаваньні Тамаш кожны раз стараецца хаваць свае рукі.</br> {{gap|1.0em}}Цяпер толькі Шпулька здагадаўся:</br> {{gap|1.0em}}— Гэта-ж ён на скрыпцы грае… Ён баіцца больш за ўсё калечаньня рук…</br> {{gap|1.0em}}Шпулька ўсьміхнуўся. Ён перамог:</br> {{gap|1.0em}}— Зараз Тамаш прызнаецца, скажа, што ўкраў.</br> {{gap|1.0em}}Шпулька адчыніў дзьверы і загадаў Тамашу ўсунуць туды пальцы абедзьвюх рук.</br> {{gap|1.0em}}Тамаш задрыжэў.</br> {{gap|1.0em}}— Паночку… паночку…</br> {{gap|1.0em}}— Скажы ты ўкраў муку?</br> {{gap|1.0em}}Тамаш нічога ня бачыў перад сабою толькі нейкія рознакаляровыя кругі мітусіліся перад вачыма. Перад яго ўяўленьнем стаяла скрыпка. Ён бачыў яе, як {{перанос пачатак|жывё|ханькую}}<noinclude></noinclude> 05nqzeelqdby5ukxryvyzg7rfppep2b 104 127194 293743 2026-07-28T19:14:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|жывё|ханькую}}. Нават белы пылок на струнах бачыў, адчуваў яе пад барадой, чуў яе сваяасаблівы пах…</br> {{gap|1.0em}}— Ня буду далей чакаць! Пальцы сюды! Злодзей ты! Бальшавік ты!</br> {{gap|1.0em}}Тамаш ўсхліпваў:</br> {{gap|1.0em}}— Не, паночку, не…</br> {{gap|1.0em}}—...» 293743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|жывё|ханькую}}. Нават белы пылок на струнах бачыў, адчуваў яе пад барадой, чуў яе сваяасаблівы пах…</br> {{gap|1.0em}}— Ня буду далей чакаць! Пальцы сюды! Злодзей ты! Бальшавік ты!</br> {{gap|1.0em}}Тамаш ўсхліпваў:</br> {{gap|1.0em}}— Не, паночку, не…</br> {{gap|1.0em}}— Што «не»?</br> {{gap|1.0em}}— Ня трэба пальцаў чапаць…</br> {{gap|1.0em}}— Украў муку?</br> {{gap|1.0em}}— Украў, паночку… Дальбог, украў…</br> {{gap|1.0em}}— Падпішыся!</br> {{gap|1.0em}}Тамаш падпісаўся дрыжучай рукою… Літары скакалі перад ім. Папера сьляпіла вочы.</br> {{gap|1.0em}}Ледзь напісаў:</br> {{gap|1.0em}}«Тамаш Лукша».</br> {{gap|1.0em}}Перамог Шпулька… <center>{{fine|VI. „ЗЛОДЗЕЙ“}}</center> {{gap|1.0em}}Была цёплая летняя ноч.</br> {{gap|1.0em}}Бор стаяў грозны і горды. Калі-ні-калі ў яго захаваных нетрах праплываў адрывісты шэпт. Хоць месяца ня было, але ноч была відная, яркая і поўная рознастайных водгульляў. Упадзе шышка з дрэва, галіна аб галіну заскрыпіць, раздасца піск дрымотнай птушкі, зашуршыць папаратнік у лагчыне, — гукі разыходзіліся далёка навокал, расьлі і вылазілі з усіх бакоў.</br> {{gap|1.0em}}Здавалася, што бор быў атулены вялізнымі шклянымі сьценамі, аб якія ночныя гукі ўдараліся, выклікалі зычныя паўторы, нібы нявідочныя струны нявідочнага музычнага інструманту.</br><noinclude></noinclude> 3e4i9d52zguc9wsv0yh7hvsksv4fqzr 104 127195 293744 2026-07-28T19:18:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.0em}}Тамаш ішоў дахаты. Ён пусьціўся ў дарогу толькі тады, як добра сьцямнела. Удзень ісьці сароміўся, каб нікога з знаёмых ня сустрэць. Мала таго, што яго людзі так пакрыўдзілі і зьняважылі, ён сам сябе пакрыўдзіў і зьняважыў. Сваёй-жа рукой сябе апэцк...» 293744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}Тамаш ішоў дахаты. Ён пусьціўся ў дарогу толькі тады, як добра сьцямнела. Удзень ісьці сароміўся, каб нікога з знаёмых ня сустрэць. Мала таго, што яго людзі так пакрыўдзілі і зьняважылі, ён сам сябе пакрыўдзіў і зьняважыў. Сваёй-жа рукой сябе апэцкаў. Прыняў на сябе ганебнае кляймо злодзея…</br> {{gap|1.0em}}Толькі цяпер, калі страшны боль мінуў, калі ва ўсім целе засталося адно цягучае ныцьцё, да Тамаша зьвярнулася магчымасьць абдумваць свой учынак.</br> {{gap|1.0em}}«І ліха накруціла мяне грамаце навучыцца. Каб быў няпісьменным, дык мо’ абышлося так. Не падпісаўся-б, што злодзей».</br> {{gap|1.0em}}Тамаш праклінаў свайго настаўніка, якога ўжо ня было на сьвеце. Ён прыпомніў, як калісьці аж дзьве зімы вучыўся ў школе. Стары лысы «дарэктар» часта біў яго вострай лінейкай па пальцах, каб стараўся чыста выводзіць літары. Маленькі Тамаш быў тады заўсёды запэцканы ў сіні атрамант: рукі, нос, лоб, нават язык. Тамаш і цяпер памятае саладкаваты, няпрыемны смак атраманту.</br> {{gap|1.0em}}Тамаш стараецца ня думаць. Прыслухоўваецца да болі ва ўсім целе. Галоўным чынам, пяты баляць, апухлі, зрабіліся, як порхаўкі. Вельмі цяжка ступаць на іх. Ён ступае толькі на пальцах, нібы стараецца ісьці так ціха, каб ніхто яго крокаў не пачуў. Ці-ж ён каго абакраў, ці што?</br> {{gap|1.0em}}Сапраўды, абакраў! Падпісаў паганую паперку. Сам сябе злодзеем абазваў…</br> {{gap|1.0em}}«Злодзея» цяпер і на падзённую работу ніхто ня возьме. Затое пальцы выратаваў. Буду на скрыпцы<noinclude></noinclude> 4jxw45v677gcry91zv8milrgxxd5puc 104 127196 293745 2026-07-28T19:26:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «граць — зараблю! А суседзі сьмяяцца будуць — злодзеем абазвуць. Я буду прымушаны маўчаць, сьцяўшы зубы. Нават сорамна цяпер чалавеку ў вочы глянуць. Сам падпісаўся, што ўкраў. І той, хто сапраўды ўкраў муку, стане мяне злодзеем зваць, абняславіць, а я апу...» 293745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>граць — зараблю! А суседзі сьмяяцца будуць — злодзеем абазвуць. Я буду прымушаны маўчаць, сьцяўшы зубы. Нават сорамна цяпер чалавеку ў вочы глянуць. Сам падпісаўся, што ўкраў. І той, хто сапраўды ўкраў муку, стане мяне злодзеем зваць, абняславіць, а я апушчу галаву ўніз, як вінаваты. Таго сапраўднага злодзея будуць паважаць, як добрага чалавека, а я астануся апаганены… Адна толькі жонка ведае, што я — ня злодзей, што ня ўкраў. Калі скажа аб гэтым, дык ніхто ёй не паверыць…</br> {{gap|1.0em}}Тамаш хацеў стагнаць ад болю і сораму, але стрымліваўся, — баяўся, каб ніхто не пачуў. Нават на дрэвы не глядзеў. У ночны час яны здаваліся яму жывымі істотамі.</br> {{gap|1.0em}}«Злодзей» мінуў бор, вышаў на жытняе поле.</br> {{gap|1.0em}}Тут на шырокім прасторы, дзе дрэў ня было, яму стала яшчэ цяжэй. Ён цяпер выстаўлен напаказ усяму абшару… Ён ступаў па прасёлачнай пяшчанай дарозе. Па мяккім пяску пакалечаныя ногі так моцна не баляць.</br> {{gap|1.0em}}— Вось каб з дарогі пайсьці між жытам, дык трапіш якраз у фальварак пана Чарнецкага. Гэты фальварак так многа бяды нарабіў Тамашу… Ён бачыць у сваім уяўленьні кожную будыніну ненавіснага фальварку. Можна нават лічыць бярвеньні на сьценах. Да самай магілы фальварак пана Чарнецкага застанецца ў яго памяці.</br> {{gap|1.0em}}«А каб пусьціць чырвонага пеўня ў гэты фальварак…»</br> {{gap|1.0em}}Тамаш нібы бачыць перад сваімі вачыма чырвоную, бы кроў, зарніцу пожару. Полымя ярка-жоўтымі {{перанос пачатак|язы|камі}}<noinclude></noinclude> llvsbtv6d5lfrvdz3hq4ogkwtp18n8z 104 127197 293746 2026-07-28T19:32:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|язы|камі}} ліжа стрэхі, лезе яскравымі зьмеямі праз вокны. Навокал сьветла-сьвятлютка. Пажарышча далёка відаць ― на многа вёрст. Нясе гарам. Людзі крычаць.</br> {{gap|1.0em}}Спалохаўся Тамаш сваіх думак.</br> {{gap|1.0em}}«Цяпер, калі нават другі гэта зро...» 293746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|язы|камі}} ліжа стрэхі, лезе яскравымі зьмеямі праз вокны. Навокал сьветла-сьвятлютка. Пажарышча далёка відаць ― на многа вёрст. Нясе гарам. Людзі крычаць.</br> {{gap|1.0em}}Спалохаўся Тамаш сваіх думак.</br> {{gap|1.0em}}«Цяпер, калі нават другі гэта зробіць, то на кару пацягнуць мяне… Вінаваты пальцы мае, якіх я пашкадаваў. Вінавата скрыпка».</br> {{gap|1.0em}}Шаптаў, гаварыў сам з сабою і гэтага не заўважваў:</br> {{gap|1.0em}}«Што я цяпер буду рабіць? Брыдка… брыдка…»</br> {{gap|1.0em}}Сам слоў сваіх спужаўся. Думаў, што гэта яму іншы гаворыць.</br> {{gap|1.0em}}Азірнуўся па бакох. Нікога няма.</br> {{gap|1.0em}}Зямля пахла балотнымі травамі, аерам. Ня прыкмеціў, што падышоў да рэчкі, якую трэба было перайсьці па зыбучай кладцы з аполак. У цёмна-сіняй вадзе адлюстроўваліся яркія зоркі.</br> {{gap|1.0em}}Зьбянтэжаны Тамаш спачатку падумаў, што неба ўпала на зямлю ― і зьнізу зоркі сьвецяцца, як сьвечкі.</br> {{gap|1.0em}}Галава нібы ад хмелю, кружылася. Ён часта браўся рукою за разгарачаны лоб. У густым лазовым хмызьняку, над самай рэчкай, плакала балотная птушка. Яна выдавала адрывістыя, пісклівыя жалосныя два гукі, у якіх «злодзей» чуў толькі адно слова. Вельмі моцна яно зьвініць у вушох:</br> {{gap|1.0em}}― Брыдка… брыдка…</br> {{gap|1.0em}}Дахаты ён прышоў на ўсход сонца.</br> {{gap|1.0em}}Неба бляднела. Сьпявалі птушкі на розныя галасы.</br> {{gap|1.0em}}Так хацелася курыць, ажна забыўся выпрабаваць сілу сваіх пальцаў, як ён звычайна іх пробаваў. Трое<noinclude></noinclude> p77dwyy8qt24gu98u97ynwf578io5vy 104 127198 293747 2026-07-28T19:41:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сутак ня курыў, апрача аднэй папяроскі — першага пачастунку Шпулькі…</br> {{gap|1.0em}}Пад трамай у хаце вісіць зялёны сёлетні тытун. Вот-жа зараз прырвецца да яго, пачне смаліць. Старыя газэты ляжаць на падаконьніку. Ён газэты ўжывае замест папяроснай паперы....» 293747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сутак ня курыў, апрача аднэй папяроскі — першага пачастунку Шпулькі…</br> {{gap|1.0em}}Пад трамай у хаце вісіць зялёны сёлетні тытун. Вот-жа зараз прырвецца да яго, пачне смаліць. Старыя газэты ляжаць на падаконьніку. Ён газэты ўжывае замест папяроснай паперы. Чытаць газэты яму цяжка. Вось толькі падпісацца навучыўся за дзьве зімы…</br> {{gap|1.0em}}Юрка спаў пад старым кажухом на лаве пры стале.</br> {{gap|1.0em}}На шырокім ложку ляжала жонка. Кугатала малое дзіцянё, якое нарадзілася ў яго адсутнасьці.</br> {{gap|1.0em}}— Хлопчык, — адрапартавалася жонка. — Бабкай была старая Магда. Юрка паклікаў. Толькі ўчора вечарам пайшла. Пабыла тут два дні.</br> {{gap|1.0em}}Жонка лічыла гэту падзею важнейшай за вобыск і арышт Тамаша. Уздрыгнулася толькі тады, як зірнула пільна на свайго мужа. Вельмі страшным ён выглядаў.</br> {{gap|1.0em}}— Божа-ж мой! Што яны з цябе, Тамашка, зрабілі…</br> {{gap|1.0em}}Яна заплакала.</br> {{gap|1.0em}}Тамаш маўчаў.</br> {{gap|1.0em}}Зьняў тытун з нізкай трамы і рыхтаваўся круціць папяроску.</br> {{gap|1.0em}}— Кажы, што там было? — галасіла жонка.</br> {{gap|1.0em}}Ён расказаў усё.</br> {{gap|1.0em}}— Божа-ж мой! Што нам цяпер рабіць? — яшчэ мацней завойкала жонка. — Гэта-ж ад сораму цяпер дзецца няма дзе. А ўсе суседкі будуць на мяне пальцамі паказваць… Падумаюць, што ты сапраўды ўкраў…</br><noinclude></noinclude> ovqjcti7m84vn36qsunpwj1leoto3e2 104 127199 293748 2026-07-28T19:44:32Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 293748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}Ад плачу яна перайшла да сваёй звычайнай, штодзеннай лаянкі. Лаяла мужа і ўсё дадавала:</br> {{gap|1.0em}}— Брыдка… брыдка…</br> {{gap|1.0em}}Тамаш маўчаў. Ён да таго быў зьбянтэжаны, што палажыў тытун у рот і пачаў есьці.</br> {{gap|1.0em}}Жонка, не заўважыўшы гэта, сыпала на яго ўвесь запас лаянак, якія толькі ведала.</br> {{gap|1.0em}}Перад вачыма Тамаша кружыўся стол, мітусіліся маленькія вакенцы, ківалася печ з боку на бок. На шырокім тапчане супроць печы заблішчэла сякера. Яна дваілася і траілася ў яго вачох.</br> {{gap|1.0em}}Ніколі раней ён не зьвяртаў увагі на лаянкі жонкі. А цяпер яны былі вельмі крыўдныя.</br> {{gap|1.0em}}А жонка лаяла доўга, нібы з кнігі чытала.</br> {{gap|1.0em}}У канцы Тамаш звыкся трохі —і яму палягчэла. Ён накіраваў думкі ў іншы бок:</br> {{gap|1.0em}}А што-ж бы я зрабіў, каб яна таксама паверыла, што я ўкраў? Гэта-ж я падпісаўся... Добра, што хоць адзін чалавек на ўсім сьвеце ведае, што я -ня зло- дзей...</br> {{gap|1.0em}}Ён выплюнуў тытун.</br> {{gap|1.0em}} Каб ты хацеў, дык-бы гэтага ня было! - цягнула далей жонка свае пацеры.-Што мне цяпер рабіць хворай з дзіцём? Учора суседка паўбулкі хлеба пры- несла. Каб ты хацеў, дык быў-бы і хлеб у хаце. Ты што? Кульгаеш? А каб хацеў, дык цябе так не пакале- чылі-6. Адразу трэба было-б прызнацца... Скажы, дзе муку схаваў?.. Пакуль што трэба будзе хоць пару бу- лак хлеба сьпячы...</br><noinclude></noinclude> i69f9s6rxr5l3y7zy5wtq131wi22efq 293749 293748 2026-07-29T05:59:30Z RAleh111 4658 293749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}Ад плачу яна перайшла да сваёй звычайнай, штодзеннай лаянкі. Лаяла мужа і ўсё дадавала:</br> {{gap|1.0em}}— Брыдка… брыдка…</br> {{gap|1.0em}}Тамаш маўчаў. Ён да таго быў зьбянтэжаны, што палажыў тытун у рот і пачаў есьці.</br> {{gap|1.0em}}Жонка, не заўважыўшы гэта, сыпала на яго ўвесь запас лаянак, якія толькі ведала.</br> {{gap|1.0em}}Перад вачыма Тамаша кружыўся стол, мітусіліся маленькія вакенцы, ківалася печ з боку на бок. На шырокім тапчане супроць печы заблішчэла сякера. Яна дваілася і траілася ў яго вачох.</br> {{gap|1.0em}}Ніколі раней ён не зьвяртаў увагі на лаянкі жонкі. А цяпер яны былі вельмі крыўдныя.</br> {{gap|1.0em}}А жонка лаяла доўга, нібы з кнігі чытала.</br> {{gap|1.0em}}У канцы Тамаш звыкся трохі — і яму палягчэла. Ён накіраваў думкі ў іншы бок:</br> {{gap|1.0em}}— А што-ж бы я зрабіў, каб яна таксама паверыла, што я ўкраў? Гэта-ж я падпісаўся… Добра, што хоць адзін чалавек на ўсім сьвеце ведае, што я — ня злодзей…</br> {{gap|1.0em}}Ён выплюнуў тытун.</br> {{gap|1.0em}}— Каб ты хацеў, дык-бы гэтага ня было! — цягнула далей жонка свае пацеры. — Што мне цяпер рабіць хворай з дзіцём? Учора суседка паўбулкі хлеба прынесла. Каб ты хацеў, дык быў-бы і хлеб у хаце. Ты што? Кульгаеш? А каб хацеў, дык цябе так не пакалечылі-б. Адразу трэба было-б прызнацца… Скажы, дзе муку схаваў?.. Пакуль што трэба будзе хоць пару булак хлеба сьпячы…</br><noinclude></noinclude> 6mc31lkzet3x2i1i0pf2x1oex5p5oe8 104 127200 293750 2026-07-29T06:10:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.0em}}Жонка прысела на ложку, высунула ў яго бок свой жоўты змучаны твар. У яе вачох мігацеліся таемнасьць і зацікаўленасьць.</br> {{gap|1.0em}}Яна змоўкла. Глядзела на рот мужа, каб зараз-жа злавіць яго адказ…</br> {{gap|1.0em}}Тамаш падскочыў на месцы, як-бы яго хто н...» 293750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}Жонка прысела на ложку, высунула ў яго бок свой жоўты змучаны твар. У яе вачох мігацеліся таемнасьць і зацікаўленасьць.</br> {{gap|1.0em}}Яна змоўкла. Глядзела на рот мужа, каб зараз-жа злавіць яго адказ…</br> {{gap|1.0em}}Тамаш падскочыў на месцы, як-бы яго хто нажом у бок пырнуў. Вочы наліліся крывёю. Пакруглелі.</br> {{gap|1.0em}}— Я ня ўкраў… — мармытаў ён зьбялелымі вуснамі, — ня ўкраў…</br> {{gap|1.0em}}Апошняя пытка Тамаша была самая страшная:</br> {{gap|1.0em}}… І родная жонка не паверыла!</br> {{gap|1.0em}}Азіраўся па боках, нібы ратунку шукаў. Гарачы камень упаў на мазгі.</br> {{gap|1.0em}}Зноў заблішчэла сякера на тапчане.</br> {{gap|1.0em}}Тамаш першы раз у жыцьці зазлаваўся на жонку, схапіў сякеру, падбег да ложка, замахнуўся…</br> {{gap|1.0em}}— Ай! — крыкнула жонка дзікім голасам.</br> {{gap|1.0em}}Тамаш спалохаўся яе крыку. Адпала злосьць.</br> {{gap|1.0em}}— І ты думаеш, што я ўкраў муку?</br> {{gap|1.0em}}— А навошта падпісаўся, што ўкраў?.. Гэта-ж сваёй рукой падпісаў…</br> {{gap|1.0em}}Тамаш болей не апраўдваўся, адскочыў ад ложка, палажыў левую руку на стол, і, не пасьпела жонка крыкнуць, ажна тры пальцы левай рукі, як адрэзаныя моркаўкі, адскочылі на памост.</br> {{gap|1.0em}}Ад стуку сякеры прачнуўся Юрка. Скрыпка, якая вісела на сьцяне над ложкам, жаласьліва войкнула ўсімі чатырма струнамі…</br> {{gap|1.0em}}— Пальцы вінаваты! — не сваім голасам крыкнуў Тамаш.</br><noinclude></noinclude> bguz1ht98bmud1597ozvs4hrdteeywi 104 127201 293751 2026-07-29T06:22:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{fine|IV. ЯШЧЭ НЯ ЎСЁ ПРАПАЛА}}</center> {{gap|1.0em}}Тамаш лячыўся ў фэльчара з блізкага мястэчка. Рука загаілася.</br> {{gap|1.0em}}— Яшчэ ня ўсё прапала — гаварыў Тамашу сусед Цыпрук, — такі самы бяздольны, як і Тамаш. Правая рука ў цябе цэлая. Граць на скрыпцы, Тамашок...» 293751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{fine|IV. ЯШЧЭ НЯ ЎСЁ ПРАПАЛА}}</center> {{gap|1.0em}}Тамаш лячыўся ў фэльчара з блізкага мястэчка. Рука загаілася.</br> {{gap|1.0em}}— Яшчэ ня ўсё прапала — гаварыў Тамашу сусед Цыпрук, — такі самы бяздольны, як і Тамаш. Правая рука ў цябе цэлая. Граць на скрыпцы, Тамашок, ужо ня будзеш, але затое на панскіх сьпінах і галовах зайграеш правай рукою.</br> {{gap|1.0em}}— Брыдка… брыдка… — шаптаў Тамаш у адказ.</br> {{gap|1.0em}}— Што брыдка?</br> {{gap|1.0em}}— Бяз віны злодзеем зрабілі…</br> {{gap|1.0em}}— Які-ж ты злодзей. Усе-ж ведаюць, што ты ня ўкраў. Ды і ня брыдка было-б, каб і ўкраў у пана мяшок мукі. Тваёй працы ў пана Чарнецкага на дзесяткі, на соткі пудоў. Паны ўсю нашу працу забіраюць, нашу кроў і пот п’юць, а ім ня брыдка. Ня будзь такой авечкай сьмірнай, Тамаш.</br> {{gap|1.0em}}— А што-ж мне рабіць?</br> {{gap|1.0em}}— Знойдзецца праца, — усьміхнуўся Цыпрук і глыбока зірнуў Тамашу ў вочы.</br> {{gap|1.0em}}— Якая праца?</br> {{gap|1.0em}}— А такая, што за твае тры пальцы тры галовы панскія павінны быць адняты.</br> {{gap|1.0em}}Тамаш задрыжэў.</br> {{gap|1.0em}}— Навошта тры?</br> {{gap|1.0em}}— Няхай будзе адна, калі ты такі міласэрдны.</br> {{gap|1.0em}}— Можа лепш фальварак падпаліць? Я аб гэтым сам думаў.</br> {{gap|1.0em}}— Ды не таргуйся са мною, відаць будзе што і як.</br><noinclude></noinclude> l5bxmsbfdmwsgt76qvvcx41uewjdl14 104 127202 293752 2026-07-29T06:37:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.0em}}У вачох і ў голасе Цыпрука было нешта такое цьвёрдае і пэўнае, ад чаго Тамашу рабілася лягчэй. Ён з кожнай хвілінай адчуваў усё большую злосьць на паноў. Гэта злосьць надавала яму ўпэўненасьць і рашучасьць:</br> {{gap|1.0em}}— Я сапраўды вінават, — думаў...» 293752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}У вачох і ў голасе Цыпрука было нешта такое цьвёрдае і пэўнае, ад чаго Тамашу рабілася лягчэй. Ён з кожнай хвілінай адчуваў усё большую злосьць на паноў. Гэта злосьць надавала яму ўпэўненасьць і рашучасьць:</br> {{gap|1.0em}}— Я сапраўды вінават, — думаў ён. Вінават у тым, што дагэтуль падстаўляў свой карак пад панскі бізун. А каб хацеў…</br> {{gap|1.0em}}І вялікі рой новых думак мітусіўся ў яго галаве. Кожнай косткай, кожнай часткай цела яшчэ адчуваў боль ад біцьця Шпулькі і яго памочнікаў.</br> {{gap|1.0em}}— Трэба будзе і Шпульку папяроскай пачаставаць… {{gap|1.0em}}Тады была ноч. Цэдзіўся па шыбінах асеньні дождж. Было цёмна, калі Цыпрук павёў Тамаша кудысьці…</br> {{gap|1.0em}}— Там хлопцы ўсе адзін у адзін. Ты па гадох самы старэйшы будзеш.</br> {{gap|1.0em}}— Пастараюся не падкачаць. Затое, што старэйшы, дык больш зьдзекаў меў ад паноў ды багатых.</br> {{gap|1.0em}}— І больш злосьці павінна быць у цябе да іх — дадаў Цыпрук. — Яшчэ да халадоў мы іх так нагрэем, што аж горача ім стане.</br> {{gap|1.0em}}Яны ішлі вузкімі сьцяжынкамі. Цыпрук вёў Тамаша наперад у невядомыя мясьціны. У поцемках Тамаш, па ранейшай прывычцы, вадзіў правай рукою, нібы смычком па скрыпцы. Левай рукою пробаваў перабіраць нявідочныя струны, але не хапіла трох пальцаў… Дзе тут да музыкі?..</br><noinclude></noinclude> 24owch6lnixr39xptrbf2i70xzyzd37 293753 293752 2026-07-29T06:42:02Z RAleh111 4658 293753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.0em}}У вачох і ў голасе Цыпрука было нешта такое цьвёрдае і пэўнае, ад чаго Тамашу рабілася лягчэй. Ён з кожнай хвілінай адчуваў усё большую злосьць на паноў. Гэта злосьць надавала яму ўпэўненасьць і рашучасьць:</br> {{gap|1.0em}}— Я сапраўды вінават, — думаў ён. Вінават у тым, што дагэтуль падстаўляў свой карак пад панскі бізун. А каб хацеў…</br> {{gap|1.0em}}І вялікі рой новых думак мітусіўся ў яго галаве. Кожнай косткай, кожнай часткай цела яшчэ адчуваў боль ад біцьця Шпулькі і яго памочнікаў.</br> {{gap|1.0em}}— Трэба будзе і Шпульку папяроскай пачаставаць… {{block center/s}} {{***2||50%|5|перад=-1em|пасля=-2em}} {{block center/e}} {{gap|1.0em}}Тады была ноч. Цэдзіўся па шыбінах асеньні дождж. Было цёмна, калі Цыпрук павёў Тамаша кудысьці…</br> {{gap|1.0em}}— Там хлопцы ўсе адзін у адзін. Ты па гадох самы старэйшы будзеш.</br> {{gap|1.0em}}— Пастараюся не падкачаць. Затое, што старэйшы, дык больш зьдзекаў меў ад паноў ды багатых.</br> {{gap|1.0em}}— І больш злосьці павінна быць у цябе да іх — дадаў Цыпрук. — Яшчэ да халадоў мы іх так нагрэем, што аж горача ім стане.</br> {{gap|1.0em}}Яны ішлі вузкімі сьцяжынкамі. Цыпрук вёў Тамаша наперад у невядомыя мясьціны. У поцемках Тамаш, па ранейшай прывычцы, вадзіў правай рукою, нібы смычком па скрыпцы. Левай рукою пробаваў перабіраць нявідочныя струны, але не хапіла трох пальцаў… Дзе тут да музыкі?..</br><noinclude></noinclude> 2o1zpo48cha8x8qr0or83pwatx9e6yk 104 127203 293754 2026-07-29T06:45:14Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=спа|к=леных}} сонцам пустых палях. І, мабыць, гэты гарачы неспакойны вецер прыносіў у ціхія сяленні пагрозны гул пераможнага наступу Чырвонай Арміі там у стэпах, бо здаралася часта, што ўцякалі ад абураных сялян красамоўныя аратары, Але...» 293754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=спа|к=леных}} сонцам пустых палях. І, мабыць, гэты гарачы неспакойны вецер прыносіў у ціхія сяленні пагрозны гул пераможнага наступу Чырвонай Арміі там у стэпах, бо здаралася часта, што ўцякалі ад абураных сялян красамоўныя аратары, Але тады з’яўляліся карныя атрады. І тады гарэлі вёскі, вырасталі свежыя магілы… Так. Гэта былі самыя цяжкія гады з тых, якія толькі памятае Арцём Коркія. {{Водступ|2|em}}Бесо прышоў пазаўчора. На золаку ціха пастукалі ў акно. У мутнай шэрані туманнай раніцы вырысоўваліся дзве невыразныя постаці. Напалоханы Арцём доўга распытваў з-за дзвярэй, каму ён патрэбны. Яму адказвалі ціха, так што нельга было нічога разабраць. Нарэшце Арцём учуў: {{Водступ|2|em}}— Я, Бесо. {{Водступ|2|em}}Гэта быў не той хлюставаты Бесо, што любіў хлёсткія франтавыя слоўцы, не той Бесо, што некалі размахваў наганам перад носам таўстога, напалоханага княжага аканома. Гэта быў сур’ёзны, аброслы маладой бародкай чалавек. Арцём глядзеў на сына і думаў аб тым, што за гэтыя гады Бесо, мусіць, давялося шмат чаго бачыць і перажыць, Сын адвёў яго ўбок і сказаў, што яму з таварышам патрэбна затрымацца тут на адны суткі, але іх ніхто не павінен бачыць і ніхто не павінен ведаць аб іх. Ён не згаджаўся нават бачыць маці, ужо не гаворачы пра Кетэ. Ён нікому не давяраў, і пагэтаму Арцём згадаў, што ў сына нейкія важныя і патаемныя справы. Той, што прышоў з Бесо, якога ён зваў Сандро, увесь час маўчаў, і дакорліва глянуў на Бэсо, калі Арцём сказаў, што схаваць іх так, каб ніхто ў хаце пра іх не ведаў, наўрад ці ўдасца, бо хата Арцёма мае ўсяго два пакоі, а на дварэ толькі павець для буйвала. {{Водступ|2|em}}— Вось бачыш! — як-бы сказаў гэты чалавек сваім поглядам. — Я-ж табе гаварыў. {{Водступ|2|em}}У гэты момант адчыніліся дзверы, і на парозе з’явілася Кетэ. Яна адразу пазнала Бесо і кінулася яго абнімаць. Сандро паморшчыўся і адвярнуўся. Арцём і Бесо ледзь супакоілі дзяўчыну, але зараз-жа на двор вышаў Міха, а следам за ім Анна. Маці, як гэта заўсёды робіцца ў такіх выпадках, узялася плакаць. Сандро падышоў да Бесо і сказаў, што калі ён зараз-жа не пойдзе разам з ім адгэтуль, то ён ідзе ў балоты адзін. Бесо доўга ўгаварваў яго. Арцём за гэты час суняў сваіх. Нарэшце ўсе супакоіліся, і быў выпрацаваны план: госці будуць хавацца ў кукурузе на агародах, а назаўтра Арцём правядзе іх балотамі, куды патрэбна. Кетэ даручылі наглядаць за Вано і яго таварышамі, што любяць гойсаць па агародах. Раптам пад вечар узнялася навальніца, і гасцям {{перанос пачатак|п=да|к=вялося-б}}<noinclude></noinclude> jxbi7kasbayhwzy3xee64qxthpq18jb 104 127204 293755 2026-07-29T08:32:50Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}І расла яго злосьць на паноў…</br> {{gap|1em}}Тут ужо непатрэбны былі тлумачэньні Цыпрука. Тамаш сьціскаў правую руку ў касьцісты кулак, махаў ім у бок фальварку пана Чарнецкага, лаяўся моцнымі словамі.</br> {{gap|1em}}— Вось гэту музыку я люблю, хваліў яго Цып...» 293755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}І расла яго злосьць на паноў…</br> {{gap|1em}}Тут ужо непатрэбны былі тлумачэньні Цыпрука. Тамаш сьціскаў правую руку ў касьцісты кулак, махаў ім у бок фальварку пана Чарнецкага, лаяўся моцнымі словамі.</br> {{gap|1em}}— Вось гэту музыку я люблю, хваліў яго Цыпрук.</br> {{gap|1em}}Потым яны ішлі моўчкі. Мокрыя галіны чапляліся за вопраткі. Лезьлі ў твар, але было прутульна ў цемнаце і вільгаці ні паліцыі, ні жандараў яны тут у гэткае надвор’е ня сустрэнуць.</br> {{gap|1em}}— Мы абсушымся там, ля вогнішча, — сказаў Цыпрук. — Не ўпяршыню.</br> {{gap|1em}}І нейкая захаваная зайздрасьць зьявілася ў Тамаша да Цыпрука… Цыпрук усё ведае…</br> {{gap|1em}}Звыкшыся з цемраю, Тамаш добра бачыў кожную зморшчыну на твары чарнявага здаровага Цыпрука.</br> {{gap|1em}}…Два браты Цыпруковыя ў панскай турме загінулі. Вось чаму ён усё ведае…</br> {{gap|1em}}Тамаш іх добра знаў: маладыя, адзін у адзін. Прыехала паліцыя, знайшла ў іх нейкія паперы і кніжкі.</br> {{gap|1em}}Тамаша ня так цікавіць, што сталася з братамі Цыпрука, як тое, што напісана ў іхных паперах і кніжках…</br> {{gap|1em}}…Відаць нешта такое там напісана, чаго паны вельмі баяцца… Вось каб дастаць такія-ж ды пачытаць. Але ўсё роўна чытаць ня ўмею… А каб хацеў… Кажуць, што там, за мяжою, дзе гарапашныя вызваліліся ад паноў, ёсьць школы для сталых людзей. Там усе вучацца чытаць і пісаць…</br><noinclude></noinclude> bfhrmiigoph85orv6z7zn828msxj1sc 104 127205 293756 2026-07-29T08:40:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{block center/s}} {{***2||50%|5|перад=-1em|пасля=-2em}} {{block center/e}} {{gap|1em}}«Флірт Амура» дапамог.</br> {{gap|1em}}Панна Ядвіга выйшла замуж за пана Ястрабінскага. Яе бацька, пан Чарнецкі, наладзіў вясельле на славу. Было шмат гасьцей. Гралі местачковыя музыкі.</br> {{gap|1em}}Фальварак па...» 293756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{block center/s}} {{***2||50%|5|перад=-1em|пасля=-2em}} {{block center/e}} {{gap|1em}}«Флірт Амура» дапамог.</br> {{gap|1em}}Панна Ядвіга выйшла замуж за пана Ястрабінскага. Яе бацька, пан Чарнецкі, наладзіў вясельле на славу. Было шмат гасьцей. Гралі местачковыя музыкі.</br> {{gap|1em}}Фальварак пана Чарнецкага ніколі ня бачыў такога бляску, ня чуў такой музыкі, ня меў такой радасьці, як у гэты вечар.</br> {{gap|1em}}Ніколі панна Анэля, сястра гаспадара, ня мела такой згрызоты, як у гэты вечар: «жартачкі, Ядвіська замуж выходзіць, а яна, Анэля, у старых дзеўках астанецца».</br> {{gap|1em}}— Слова гонору, — радаваўся пан Чарнецкі і круціў вусы, — мне весела, бо Ядвіська за такога пожэнднэго замуж ідзе.</br> {{gap|1em}}— Слова гонору, — скардзіўся ён, — мне смутна, бо з Ядвіськай прыдзецца разьвітацца. Яна-ж заўтра паедзе ў маёнтак пана Ястрабінскага — у яго багаты маёнтак…</br> {{gap|1em}}І радасьць і сум гаспадара госьці залівалі віном, заядалі смачнымі закускамі.</br> {{gap|1em}}— Шчасьлівы «флірт Амура», слова гонору, — хваліўся пан Чарнецкі. — Шанцуе. Дай, Ядвіська, сюды гэты «Флірт Амура».</br> {{gap|1em}}Панна Ядвіга прынесла бацьку з другога пакою пачачку цьвёрдых папяровых картак.</br> {{gap|1em}}— Анэля! — клікнуў пан Чарнецкі.</br> {{gap|1em}}Панна Анэля была ў другім пакоі, дзе раскладвала закускі на талерках.</br><noinclude></noinclude> c2gxgth82ktmrme0uosvsp62k62d7h0 104 127206 293757 2026-07-29T08:45:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}— Анэля!! — крыкнуў ён не сваім голасам.</br> {{gap|1em}}Яна прыбегла спалоханая, устрывожаная:</br> {{gap|1em}}— Вось, Анэлечка, маеш «Флірт Амура», — сказаў пан Чарнецкі. — Ядвісьцы ён ужо не патрэбен, слова гонору. Пазабаўляйся ім гадкоў з дваццаць, мо’ і ты в...» 293757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}— Анэля!! — крыкнуў ён не сваім голасам.</br> {{gap|1em}}Яна прыбегла спалоханая, устрывожаная:</br> {{gap|1em}}— Вось, Анэлечка, маеш «Флірт Амура», — сказаў пан Чарнецкі. — Ядвісьцы ён ужо не патрэбен, слова гонору. Пазабаўляйся ім гадкоў з дваццаць, мо’ і ты выйдзеш замуж. Слова гонору.</br> {{gap|1em}}Зарагаталі госьці.</br> {{gap|1em}}Панна Анэля з плачам выскачыла з салёну.</br> {{gap|1em}}— Каб адчуваць радасьць, трэба бачыць і сум, — сказаў пан Шпулька мэлёдычным голасам.</br> {{gap|1em}}І ён быў запрошаны на вясельле Ядвіські.</br> {{gap|1em}}— Музыку, музыку. Слова гонору, марш, — крыкнуў пан Чарнецкі. — Тамаша сюды. Ён тады на балі граў, няхай цяпер хоць паслухае добрую музыку. Слова гонору, дарую яму тое, што муку ўкраў.</br> {{gap|1em}}— Якраз трапіў на вясельле панскай дачкі без запрашэньня — пачуў пан Чарнецкі голас Тамаша. — Дзякую за дабрату вашу, вяльможны пане. Я чуў, што вы мне даруеце, за муку.</br> {{gap|1em}}— Фу, д’ябал, як з-пад зямлі вырас — спалохана прамармытаў пан Чарнецкі.</br> {{gap|1em}}Госьці ўсе ажна ахнулі ад дзіва і страху. Усе застыглі на сваіх месцах разьзяўленыя з выпучанымі вачыма.</br> {{gap|1em}}Разам з Тамашом у пакой увайшло яшчэ чалавек дваццаць. Усе мелі пры сабе стрэльбы і рэвольвэры. Усе былі ў масках на твары, апрача Тамаша.</br> {{gap|1em}}— Рукі ўгару — закамандаваў адзін з узброеных людзей.</br> {{gap|1em}}Усе паслухаліся.</br><noinclude></noinclude> moqd8i6fw2n0o0cm5awykga2sd72o8x 104 127207 293758 2026-07-29T08:51:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}— А вы, музыкі, грайце. Няхай Тамаш паслухае. І ён нядаўна граў гэтаму пану.</br> {{gap|1em}}Музыкі зайгралі марш.</br> {{gap|1em}}У гэты час дваццаць рулек рэвольвэраў вачыма сьмерці глядзелі на гасьцей…</br> {{gap|1em}}Старанна гралі музыкі. Дрыжэў у тонкіх пераліва...» 293758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}— А вы, музыкі, грайце. Няхай Тамаш паслухае. І ён нядаўна граў гэтаму пану.</br> {{gap|1em}}Музыкі зайгралі марш.</br> {{gap|1em}}У гэты час дваццаць рулек рэвольвэраў вачыма сьмерці глядзелі на гасьцей…</br> {{gap|1em}}Старанна гралі музыкі. Дрыжэў у тонкіх пералівах альт. Спрытна бегалі пальцы флейтыстага. Контрабас грозна грымеў. Бравурны марш месцамі быў фальшывы, бо музыкі спалохаліся мэталёвых вачэй сьмерці.</br> {{gap|1em}}І марш, замест вясёласьці, напамінаў урачыстасьць хаўтураў…</br> {{gap|1em}}Тамаш некалькі хвілін стаяў зачараваны. Захапленьне музыкай і вялікая роспач адлюстроўвалася ў яго вачох у адзін і той самы час…</br> {{gap|1em}}Ён трымаў у правай руцэ рэвольвэр, пачаў ім махаць перад музыкамі, як дырыжорскім кійком. Ад гэтага «кійка» музыкі і госьці стараніліся ў бакі, ківаліся, нібы тонкія галінкі ад ветру…</br> {{gap|1em}}— Дазвольце мне, таварышы, выпіць з панам Чарнецкім і з маладымі! — зьвярнуўся Тамаш да ўзброеных людзей.</br> {{gap|1em}}— Дазваляем!! — пачулася дваццаць галасоў, нібы вайсковая каманда.</br> {{gap|1em}}Спакойна Тамаш наліў у кілішкі чырвонага віна, па-гаспадарску паднёс пану Чарнецкаму, паньне Ядвісьцы і пану Ястрабінскаму.</br> {{gap|1em}}— Пеце! — крыкнуў ён грозным голасам. А вось вам, паны вяльможныя, мая закуска!</br> {{gap|1em}}Тамаш дастаў нешта з кішэні, абкручанае ў хустачку, палажыў на стол і спакойна паднёс да кожнага,<noinclude></noinclude> oimosq39rso6hibty2s7a6lapiyc6ef 104 127208 293759 2026-07-29T08:57:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «каму загадаў піць, па аднаму з сваіх адсечаных пальцаў…</br> {{gap|1em}}Пальцы былі жоўта-сінія — трупнага выгляду, з бледнымі пазурамі; на тым месцы, дзе яны былі адсечаны, відаць была запёкшаяся кроў і бледны кружок косткі…</br> {{gap|1em}}Госьці задрыжэлі ад стра...» 293759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>каму загадаў піць, па аднаму з сваіх адсечаных пальцаў…</br> {{gap|1em}}Пальцы былі жоўта-сінія — трупнага выгляду, з бледнымі пазурамі; на тым месцы, дзе яны былі адсечаны, відаць была запёкшаяся кроў і бледны кружок косткі…</br> {{gap|1em}}Госьці задрыжэлі ад страху і агіды.</br> {{gap|1em}}— Вось вам мой пачастунак, паночкі! — задаволена сказаў Тамаш.</br> {{gap|1em}}Некаторыя паненкі і пані ойкнулі і ўпалі ў няпрытомнасьць.</br> {{gap|1em}}У вачох Тамаша сьвяцілася радасьць. Ніколі раней яго пальцы на струнах скрыпкі не давалі яму такога шчасьця, як цяпер, калі гэтыя адсечаныя пальцы былі ім паложаны на панскі стол на пачастунак.</br> {{gap|1em}}— Пеце і закусвайце, во гэтым! — гасьцінна прасіў Тамаш.</br> {{gap|1em}}Раптам вочы Тамаша засьвяціліся яшчэ большай радасьцю. Ён угледзіў між гасьцей Шпульку…</br> {{gap|1em}}А дваццаць узброеных таварышоў Тамаша трымалі рэвольвэры на прыцэл і маўчалі. Ні адзін мускул ня дрыгнуўся на іхных тварах. Яны застыглі ва ўрачыстых позах, нібы каменныя статуі.</br> {{gap|1em}}— Няма чаго непакоіцца, — як-бы з прамовай зьвярнуўся да гасьцей Тамаш. — Сядзіце спакойна, як у сваёй хаце, як сам пан Чарнецкі, любыя госьці… На дварэ яшчэ трыццаць нашых малайцоў. Яны сьцерагуць кожны куточак пана Чарнецкага. Ніхто больш не адважыцца чапаць панскай мукі… А вось перад панам Шпулькай я вінаваты. Ён мне пазычыў папяросіну…</br><noinclude></noinclude> bsbpxxc5911l9uy66u2itgr0m7h37vi 104 127209 293760 2026-07-29T09:00:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Раздаўся стрэл.</br> {{gap|1em}}Пан Шпулька, трымаючыся рукою за грудзі, апусьціўся пад стол.</br> {{gap|1em}}— Яму, відаць, галава закружылася ад маёй алавянай махорачкі, — вытлумачыў гасьцём Тамаш.</br> {{gap|1em}}Некаторыя з гасьцей, загіпнатызаваныя страхам і жуд...» 293760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Раздаўся стрэл.</br> {{gap|1em}}Пан Шпулька, трымаючыся рукою за грудзі, апусьціўся пад стол.</br> {{gap|1em}}— Яму, відаць, галава закружылася ад маёй алавянай махорачкі, — вытлумачыў гасьцём Тамаш.</br> {{gap|1em}}Некаторыя з гасьцей, загіпнатызаваныя страхам і жудасьцю, ледзь адвярнулі вочы ў бок вакон. Чырвоны водсьвет палыхаў на двара. Асьвяціў дзядзінец, вызначыліся пад вокнамі рабіны з чырвонымі кутасамі ягад…</br> {{gap|1em}}— Супакойцеся, вяльможныя госьцікі, — зноў тлумачыў Тамаш. — Гэта наша люмінацыя. Будынкі пана Чарнецкага вельмі сухенькія. Гараць як запалкі. А нашы хлопцы любяць, каб сьвятло было. Вясёлыя хлопцы… Ух, якія вясёлыя! {{gap|1em}}{{smaller|Менск, 1927 г.}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> n1oc4p5l6svj7334zti7m6z63llujvv 104 127210 293761 2026-07-29T09:07:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <CENTER>„POWIEDZ, GDZIE JEST TWÓJ SYN?</center> {{gap|1em}}— Powiedz, gdzie jest twój syn?<ref>Кажы, дзе твой сын?</ref>.</br> {{gap|1em}}Ужо другі дзень гэтыя словы зьвіняць у вушох старога Барташука на розныя лады. Гэтае запытаньне перакруціла, перавярнула ўсё яго жыцьцё, скромсала на шматы тую магчы...» 293761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <CENTER>„POWIEDZ, GDZIE JEST TWÓJ SYN?</center> {{gap|1em}}— Powiedz, gdzie jest twój syn?<ref>Кажы, дзе твой сын?</ref>.</br> {{gap|1em}}Ужо другі дзень гэтыя словы зьвіняць у вушох старога Барташука на розныя лады. Гэтае запытаньне перакруціла, перавярнула ўсё яго жыцьцё, скромсала на шматы тую магчымую лагоднасьць і той дабрабыт, якія так-сяк існавалі ў яго хаце, у яго вёсцы пад уладай польскай шляхты.</br> {{gap|1em}}Маленькі сухенькі дзядок Барташук прывык шмат да чаго, прывык асьцерагацца лішняе слова казаць, бо шляхта мела шмат вушэй: польскі настаўнік, ксёндз, поп, паліцыянт, асаднік і іншыя шпікі лавілі кожнае слова яго «бунтарскай» сям’і.</br> {{gap|1em}}— Powiedz, gdzie jest twój syn?</br> {{gap|1em}}Сын Барташука, восемнаццацігадовы Язэп, зьнік пасьля таго, як знашлі каля іхнай вёскі на полі між дзьвюх крушняў забітага польскага жандара. Жандара Янэка ведала ўся ваколіца як дзікага ката, які ўжо не аднаго бязьвіннага селяніна адправіў на той сьвет, які зьдзекаваўся над старым і малым бяз дай прычыны, а проста меў ад гэтага вялікую прыемнасьць. Біў так сабе, абы біць: «а ну-ж, што скажа?»</br><noinclude></noinclude> 5ulbzhsvpkv6gzui7ajs0vqe8ux0wxv 104 127211 293762 2026-07-29T09:12:13Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}— Powiedz, gdzie jest twój syn?</br> {{gap|1em}}За апошнія два дні стары Барташук чуў гэтае запытаньне шмат разоў — мо’ сто, мо’ дзьвесьці, можа яшчэ болей. Як увалілася трое п’яных жандараў у яго хату, як пачалі бізунамі катаваць яго, старую жонку, маладую дачку, ды...» 293762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}— Powiedz, gdzie jest twój syn?</br> {{gap|1em}}За апошнія два дні стары Барташук чуў гэтае запытаньне шмат разоў — мо’ сто, мо’ дзьвесьці, можа яшчэ болей. Як увалілася трое п’яных жандараў у яго хату, як пачалі бізунамі катаваць яго, старую жонку, маладую дачку, дык у вялізнай лужыне брудных лаянак хрыпелі, сьлюнявілі гэтыя словы. Тры разгарачаныя рылы польскіх жандараў, — кожны па-свойму біў: ці шомпалам, ці ботамі, ці бізуном, кожны на сваю манеру выплёўваў, выхаркваў гэтыя словы. Жылы на ілбу вяроўкамі пляліся, вочы п’яныя сыпалі іскры, дрыжэлі сківіцы ад дзікіх крыкаў:</br> {{gap|1em}}— Powiedz, gdzie jest twój syn?</br> {{gap|1em}}Пад плач і лямант хатніх, зьвязалі вяроўкамі старога Барташука і яго дачку. Так моцна зьвязалі, ажно косьці рыпелі і хрусьцелі. Павялі іх у паліцэйскі пастарунак.</br> {{gap|1em}}Лагодны летні дзень сеяў сонечныя, яскравыя зерняты на поле і лес. Над пясчанай дарогай віселі пляцёнкамі жаўранкі. На полі дзе-нідзе мітусіліся людзі.</br> {{gap|1em}}Сьлёзы ў вачох Барташука і яго дачкі высахлі, застыглі ў сухім бляску. Рукі былі закручаны за плячыма і перавязаны аднэй вяроўкай. Ісьці было нязручна: бяз вольнага размахваньня рукамі здавалася, што нясеш на нагах нечае чужое цела. Ногі без разбору ступалі ў пяску або часам — па вострых каменьчыках. Усё вакол парабілася чужым, далёкім.</br> {{gap|1em}}І ў старога Барташука і ў яго дачкі думкі былі накіраваны ў адзін бок, каб хаця малады і гарачы Язэп ня выскачыў цяпер з лесу іх бараніць. Тады<noinclude></noinclude> a658ilq0owfr74322mfn8xjc554jf1h 104 127212 293763 2026-07-29T09:41:40Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=да|к=вялося-б}} правесці непрыемную ноч, каб Кетэ не ўспомніла аб маленькім гаспадары Іліко і яго пустой хаце. {{Водступ|2|em}}І вось, мінула бурная ноч, шчасліва скончыліся прыгоды на балоце; маленькі баркас ідзе зараз далёка ў моры, а Арцём...» 293763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=да|к=вялося-б}} правесці непрыемную ноч, каб Кетэ не ўспомніла аб маленькім гаспадары Іліко і яго пустой хаце. {{Водступ|2|em}}І вось, мінула бурная ноч, шчасліва скончыліся прыгоды на балоце; маленькі баркас ідзе зараз далёка ў моры, а Арцём Коркія ляжыць на кургане пры вогнішчы, і думкі ідуць адна за адной, адганяючы сон. І то паўстаюць перад вачыма далёкія дні маладосці, то сум і туга і трывога за заўтрашні дзень сціскаюць сэрца. {{Водступ|2|em}}Бесо не сказаў, адкуль ён прышоў і куды пойдзе. Руды жартаўнік, што прыехаў на баркасе, нешта гаварыў аб Батумі. Гэта ўсёроўна. Ад гэтага не сціхне туга старога сэрца. Які стаў Бесо. Дужы, спрытны, сур’ёзны. І ён робіць нейкую справу, патаемную для другіх і вельмі важную, бо нічога не сказаў нават яму, бацьку. Ён сказаў толькі, што стараецца, каб лепш было жыць такім, як Арцём Коркія, і аб сабе мала дбае. Вось які яго сын, Бесо. Але ён можа загінуць. Арцём ведае, як многа загінула такіх людзей, як часта гінуць яны. {{Водступ|2|em}}А можа лепш загінуць у такую цёмную ноч? Можа лепш загінуць адразу, чым праз дзесяткі год валачыць за сабою тугу і крыўду, пакорна зносіць гора, спрацавацца дашчэнту, да згубы чалавечага аблічча і памерці нікому непатрэбным?!! Вось, прайшоў ён сёння ў думках увесь свой жыццёвы шлях… Ні іскры радасці, ні спачынку, і тое, што можа і радавала некалі, загінула ў нуднай далечы перажытага. І была яна, мусіць, такою мізэрнаю, гэтая бедная радасць, што яе цьмяны праменьчык не дасягае сённешняга дня і не грэе старое сэрца чалавека… Што-ж гэта за жыццё! І што чакае ў будучыні калеку Міха і малога, неразумнага яшчэ Вано? Што знойдзе ў жыцці адзінокі Іліко, горкая сірата? {{Водступ|2|em}}Не, мусіць лепш загінуць такой цёмнай ноччу, чым пакорна зносіць гора і здзек, карміць сваёй працай другіх, чужых табе і варожых, і памерці так, як Самсон Коркія і дзесяткі другіх людзей, якіх ведаў змоладу Арцём і вобразы якіх не затрымаліся ў памяці… Мусіць, лепш загінуць на такой дарозе, як дарога Бесо… Але не лягчэй яму, Арцёму Коркія, ад такіх думак, не лёгка яму бачыць у будучыні сваіх дзяцей, альбо беспрасветнае жабрацкае жыццё, альбо ліхую смерць… {{Водступ|2|em}}Так думаў Коркія ля маленькага вогнішча. Ён заснуў, калі на ўсходзе пасвятлела неба, Дагасалі ліхтарыкі светлякоў, неўгамонныя матылі кідаліся над вогнішчам і трапяткімі пялёсткамі падалі на росную траву. Усё гэтак-жа, як і раней, гулі над балотамі цёмныя хмары камароў, рэхталі жабы і на суседскім кургане выў адзінокі тура-шакал.<noinclude></noinclude> 8vp4wnwc2k81uj3tabbggydj8phnaew 104 127213 293764 2026-07-29T09:55:20Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>IV</center> {{Водступ|2|em}}Аднойчы Іліко бег вуліцай на канец вёскі да старога Тапурыя і сустрэў таўстога Сімона. Ён узяўся за шапку і тым-жа ходам хацеў абмінуць гэтага непрыемнага чалавека. Але Сімон спрытна ўхапіў яго за рукаў. {{Водступ|2|em}}— Куды ты, б...» 293764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> <center>IV</center> {{Водступ|2|em}}Аднойчы Іліко бег вуліцай на канец вёскі да старога Тапурыя і сустрэў таўстога Сімона. Ён узяўся за шапку і тым-жа ходам хацеў абмінуць гэтага непрыемнага чалавека. Але Сімон спрытна ўхапіў яго за рукаў. {{Водступ|2|em}}— Куды ты, бічо<ref>Бічо — хлапчук.</ref>? — зарагатаў Сімон. — Ах, які шустры гаспадар. Пачакай, пагаворым, можа я што-нібы ў цябе куплю. Ах, ты які… {{Водступ|2|em}}Сімон быў у добрым настроі, і ў маленькіх жывых вочках блішчэў вясёлы аганёк. Ён любіў смяяцца і для гэтага яму не трэба было шукаць асаблівай прычыны. Шырока расставіўшы свае таўстыя ногі, Сімон трымаў Іліко за рукаў і ад гэтага было так смешна, што ён аж хістаўся. Іліко глядзеў на пухлую, ружовую руку з кароткімі пальцамі, пакрытымі рабаціннем і рудым пухам, на круглы жывот Сімона і яму хацелася вырвацца і ўцячы. Але не ўцёк і толькі таму, што Сімон назваў яго гаспадаром і сказаў, што хоча ад яго нешта купіць. Пасмяяўшыся, колькі было трэба, Сімон апусціў рукаў Іліко і запрасіў зараз зайсці да яго пагаварыць аб справах. Іліко недаверліва паглядзеў на Сімона, але не мог утрымацца ад спакусы. Вано аж трэсне ад зайздрасці, калі даведаецца аб усім гэтым, бо нічога падобнага з ім здарыцца не можа. І ён пайшоў за Сімонам. {{Водступ|2|em}}На прасторным двары Сімона чапурыўся дурны ганарлівы індык, пад плятнём рохкала, млеючы на сонцы, акружаная сваім рухавым патомствам, ненавісная пражорлівая свіння, куры разграбалі пыл і вучылі жоўтых куранят умельству лавіць жукоў. Убачыўшы гаспадара, індык забалбатаў на ўсё горла, певень паглядзеў на прышоўшых круглым жоўтым вокам, патрос грабянём, натапырыў крыллі і хацеў заспяваць, але гэта яму чамусьці не ўдалося і ён адышоў, як заўважыў Іліко, крыху збянтэжаны. {{Водступ|2|em}}Сімон пакінуў Іліко на ганку і пайшоў у дом. Сімонаў дом не быў лепшы за іншыя дамы ў сяленні, бо сам гаспадар быў у Поці, а калі прыязджаў, на пару дзён, то займаў толькі адну каморку, пакідаючы астатняе для трох работнікаў, што апрацоўвалі абшырныя Сімонавы агароды і вінаграднікі. Гэтыя агароды і аглядаў цяпер Іліко, седзячы на ганку. За плятнямі ён бачыў роўныя градкі гуркоў, рэдысу, цыбулі, далей шчыльнай сцяной стаяла цёмназялёная кукуруза, аздобленая пышнымі мяцёлкамі квітнення. А далей яшчэ, на ўзгорку, відаць было светлую зеляніну вінаграда, {{перанос пачатак|п=высаджа|к=нага}}<noinclude></noinclude> 1tf2rga9qzejwzoir7cj1lnh3cnjt0m