Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 104 17778 293818 89733 2026-07-31T07:08:04Z RAleh111 4658 293818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{цэнтар|'''Рады для эмігрантоу,'''</br> '''{{x-smaller|которые едуць у Амэрыку.}}'''|памер=180%}} {{лінія|3em|прагал=0}} {{цэнтар|'''I.'''|памер=120%}} <center>'''{{larger|Агульные рады і перэсьцярогі.'''}}</center> {{Водступ|2|em}}Хто маніцца ехаць за морэ, шукаючы заработку, або думаючы сесьці там на гаспадарку, павінен перш-наперш добра падумаць, ці варта яму пакідаць свой родны край і шукаць шчасьця у далёкай старонцы, сярод чужых людзей. Гэткая: падарожа, гэта ешчэ важнейшы крок, чым выезд на заработак у каторы с чужих краёў Эуропы. Наражае яна на вялікі кошт і калі не удасцца, то нехват грошы змушае часам астацца на заўсёды у чужой старонцы. Лягчэй распрадацца, або запазычыцца і паехаць „за морэ“ чым вярнуцца адтуль здоровым і з заашчаджэнымі грашамі. {{Водступ|2|em}}''Ехаць за морэ не павінен ніхто с тых, хто мае у сваей старонцы кавалак зямлі, або іншы які пэуны за­работак. Не павінен так сама у заморскую падарожу выбірацца і той, хто баіцца цяжкой працы і хацеубы''<noinclude></noinclude> 75326n6r4u3prrvoz50o6d8280gmhxl 104 17782 293816 89738 2026-07-31T06:47:34Z RAleh111 4658 293816 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>вярнуцца дамоў, найлепей падходзяць цяпер Злучэные Штаты Паўночнай Амэрыкі, для тых-жэ каторые пастанавілі перэсяліцца, каб сесьці на зямлю, як каланісты, найбольш прыгодные варункі мае правінція бразылійская Парана, або Штат Віцкорсін (Wickorsin) у Паўночнай Амэрыцы. Восеньню можна ехаць у Аргентыну на жніўные заработкі каторые там бываюць ад дзекабра да апрэля нов. ст. {{Водступ|2|em}}Само сабой, што бываюць і іншые прыпадкі; можна да гэтаго дадаць ешчэ, што у Злучэных Штатах найцяжэй знайсьці работу у глаўным партовым месьце Новым-Ёрку, і хто выбіраецца у тую старану, павінен мець у запасе грошы, на далейшую дарогу у глыб старонкі. {{Водступ|2|em}}Па больш падробные ведамасьці аб гэтым найлепей звертацца да Таварыства Апекі над Эмігрантамі у Вільню Казанская, 3. У пісьме, да катораго трэба прылажыць марку на атказ за 7 кап., трэба адразу напісаць свае годы, прафэсію (чым займаецца), рэлігію, прычыны, каторые змушаюць да выезду і на агул усе падрабніцы, каторые могуць Таварыству аблегчыць даць атказ на пытаньне таго, хто пытае „куды ехаць?“ Можэ быць, што Таварыство не заўсёды патрапіць на гэта пытаньне даць акуратны атказ, але усё-ж ткі пастараецца парадзіць павэдле найлепшай сваей волі і веды, апіраючыся на самые апошніе звесткі, якіе мае і стасоўна да патрэб таго, хто пытае. {{Водступ|2|em}}Ніколі не павінен ніводзін эмігрант выежджаць у тые старонкі, у каторые шырэйшаго эмігранцкаго руху ніколі не бывало, як напрыклад да Азіі, Афрыкі, Гонолюлю і на інш. астравы, бо у такой старане, пасярод саўсім чужых людзей, не маючы жывой душы жычлівай, да каторай мог-бы як да свайго, звярнуцца у большай якой бядзе, чэлавек марна згіне. Хто даўся угаварыць сябе да гэтаго нейкаму агенту, або апісаньню якой кніжкі, той ашалеў хіба, бо прыгаварывае сябе на блізка што пэўную няволю, або<noinclude></noinclude> 6717p79jx2g55jkublhq981rie3mjib 104 17785 293817 89731 2026-07-31T07:02:50Z RAleh111 4658 293817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> <section begin="Агульные"/>{{Водступ|2|em}}Шмат хто атрымлівае карабельные білеты ад сваіх сваякоў, або знаёмых з Амэрыкі (так званые па англіцку „prepaids“). Ведама тые могуць думаць толькі аб чугунцы каторай маюць даехаць „да вады“, бо у тым білеце, каторы дасталі, ёсць ужо акуратна {{Абмылка|адзначэн|адзначэны}} порт і параходнае таварыство. Гэткіе, прысланые з Амэрыкі, білеты годны толькі на праезд морэм. Калі высылаючы яго сваяк пішэ, што заплаціў такжэ і за падарожу чучункай з дому да мора, то тады трэба ждаць на грошы на білет ад найбліжэйшай станціі да партоваго места. Грошы тые прышле у закрытым пісьме, або пераводам параходная агенція. Трапляецца і так, што дастаўшы тые грошы эмігрант забываецца аб тым, на што яны празначэны і распусьціць іх думаючы, што ужо за цэлую дарогу заплачэна, а посьле дабіваецца у касіера на станціі, каб выдаў білет, паказываючы яму сваю „шыфкарту“, каторы розумеецца білету выдаць ня можэ. Дык калі хто дастаў параходны білет з Амэрыкі, то ён павінен акуратна разабраць тое пісьмо, што прыйшло разам, каб адразу ведаць, ні той хто высылае заплаціў толькі за пераезд морэм, ці за усю дарогу. У гэтым апошнім прыпадку павінен ждаць ешчэ грошы на білет па чучунцы, а каліб грошы не прыходзілі, то звярнуцца з запытаньнем аб гэтым да параходнаго таварыства (або да агенціі) паказанай на „шыфкарці“. {{Абмылка|Калі-ня|Калі ня}} ведае, кудой мае ехаць па чугунцы, ніхай папросіць, чыноўніка на чугунцы, каб выясніў, ці ніхай сам {{Абмылка|напішэда|напішэ да}} Тав. Апекі над Эмігрантамі у Вар­шаву, або у Вільню, прыкладаючы марку пачтовую на атказ. <section end="Агульные"/> <section begin="Рыхтаваньнеся"/><center>'''{{larger|Рыхтаваньнеся у дарогу. Выезд і дарога.}}</center> {{Водступ|2|em}}Хто, акуратна усё абдумаўшы, наважыўся выехаць за морэ, павінен перш за ўсё (перш ешчэ чым купіць білет на праезд на караблі) пайсці да доктара каб {{перанос пачатак|п=агле|к=дзіў}}<section end="Рыхтаваньнеся"/><noinclude></noinclude> o6mckp7umv4hl4n12iltpuiviems67r 104 17790 293819 89728 2026-07-31T07:11:04Z RAleh111 4658 293819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Рыхтаваньнеся"/>высьцерэгацца усякіх сварак і спорак с таварышамі падарожы, або службай карабельнай, а каліб што такое здарылося, жаліцца трэба карабельнаму камісару, а калі-б гэто не памагло, то самому капітану. Калі-б што якое здарылося, у дарозе, то трэба не адкладаючы, па прыездзе у Амэрыку пісаць аб гэтым да Таварыства Апекі над Эмігрантамі {{Абмылка|іу|у}} Варшаву, або у Вільню, акуратна апісываючы усю прыгоду падаючы прозвішчы сьведкоў. {{Водступ|2|em}}На кожным караблі ёсць доктар і аптэка. На прыпадак хваробы трэба аб гэтым памятаць. Ані доктару, ані за лекарствы плаціць ня трэба. На усіх лепшых караблёх ёсць каюты з лазьнямі і ваннамі. З гэткай лазьні у часе дарогі павінен карыстаць кожны, хто рупіцца аб сваім здароўі і чыстаце. Большые грошы лепей за ўсё аддаваць на сховы капітану карабля у запечатаным канвэрці. У канцы, хто умее чытаць, заместа маркоціцца цэлымі днямі і пазіхаць, ніхай лепей выучыцца мовы таго краю, у каторы едзе. Прыложэные да гэтаго размовы беларуска-англіцкіе для тых што едуць у Паўночную Амэрыку могуць да гэтаго прыдацца. Хто здужае за час падарожы навучыцца на памяць выпісаные тут словы, таму лягчей будзе прыехаўшы у новую старонку. {{лінія|4em|прагал=0}} <section end="Рыхтаваньнеся"/> <section begin="Прыезд"/><center>{{larger|'''III.'''</br>'''Прыезд у Амэрыку. Першые крокі.'''}}</center> {{Водступ|2|em}}Кожны эмігрант, каторы прыежджае у Паўночную Амэрыку, пакуль дастане пазваленьне высесць на берэг, па­вінен прайсці розные формальнасьці. Парадкі гэтых фармальнасьцей часта перэменяюцца. Цяпер там вось гэткіе парадкі: <section end="Прыезд"/><noinclude></noinclude> jgkek5xw5eraynloicmzspt6mvetutj 104 17792 293820 89744 2026-07-31T07:12:24Z RAleh111 4658 293820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Бывае так, што іміграційные<ref>''Эмігрантамі'' называюсь тых, што выежджаюць у чужы край; ''Імірантамі'' называюць тых, што прыежджаюць у Амэрыку.</ref> чыноўнікі, ад каторых залежыць пусьціць ці не пусьціць імігранта на берэг, кіруюцца не законамі, якіе выдало амэрыканскае правіцельство для эмігрантоў, а проста сваім здумам і з гэтай прычыны, часам так здараецца, што не пускаюць на берэг нават зусім. годнаго эмігранта. Дзетя гэтаго, эмігрант ніколі ня можэ мець пэўнасьці, што паехаўшы у Амэрыку ня вернецца на­зад страціўшы шмат часу і грошы на дарогу. {{Водступ|2|em}}Як ужо усе агледзіны скончыліся памысна і ужо на пагранічнай каморы зрабілі рэвізію рэчэй, эмігрант дастае пазваленьне высесьці на берэг. Калі ён не астаецца у тым горадзе, дзе быў порт карабельны, а думае ехаць далей, тады празначэные да гэтаго іміграційные чыноўнікі адводзяць яго на вагзал, дзе памагаюць купіць яму білет да таго мейсца куды ён едзе, паказываюць поезд, у каторы трэба садзіцца. Трэба ім наказаць толькі адрэс, ''акуратна напісаны, сваіх сваякоў, ці знаемых, да каторых едзе, (гэткі адрэс трэба мець пры сабе канечна) а тады можна быць блізка што пэўным, што не зблудзіўшы даедзе на мейсцо''. {{Водступ|2|em}}Калі-б каторы з эмігрантоўу наткнуўся на якіе {{Абмылка|трудасьці|труднасьці}} і {{Абмылка|нерашкоды|перашкоды}} пры высадцы на берэг у Амэрыцы, то павінен звярнуцца аб помач да камісара катораго небудзь таварыства, што апекуецца над эмігрантамі у Амэрыцы. Камісары гэтых таварыств бываюць заўсёды пры высадцы эмігрантоў на бе­рэг і уселякіе рады і помач даюць безплатна. Для украінцоў (як у нас кажуць хахлоў) есць у Ноу-Іорку «Рускы народны {{Абмылка|Дом)|Дом»}} (New-Iork City 3-^d Ave 56, дзе рэдакція газэты «Рускы Галос»), туды добра звертацца і беларусам, бо<noinclude></noinclude> p1a67sor6ojvwdm6sqmb7f2os9qmuvv 104 17794 293821 89746 2026-07-31T07:13:56Z RAleh111 4658 293821 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>асьцярожным. Дзякуючы гэтым канторам не адзін ужо прыездны чэлавек запрадаўся у акуратную няволю плянтатарам у Палуднёвые Штаты, або іншым купцом „белых нявольнікоў“. {{Водступ|2|em}}''Гэтак сама ніколі эмігрант не павінен падпісываць кантракту напісанаю толькі у англіцкай мове'', пакуль нехта, каму саусім можна верыць, не перекладзе на мову, якую эмігрант добра разумее. Гэткі англіцкі {{Абмылка|кантрак-гэто|кантракт — гэто}} бывае пастка для лацьваверных людзей. Падпісываючы кантракт, бывае працаўнік цешыцца, што знайшоў сабе добры заработак, а таго і не прачувае, што гэткім парадкам прысудзіў сябе на дармовую працу у страшэнна благіх ва­рунках і ў поўную залежнасьць ад гаспадара і прыганятых. {{Водступ|2|em}}У Ноў-Іорку ёсць такжэ правіцельственнае бюро (кан­цэлярія) дзе даюць ведамасьці для эмігрантоў, каторые хочуць купіць зямлю, албо працаваць на зямлі. Адрэс гэтаго бюра гэткі: «Information Bransch, United States Inigration Service, 17. Pearl, Nev York City», (што значыць па беларуску: Бюро інфомаційнае Службы іміграцкай правіцельства Злучэных Штатоў, вуліца Пэарль 17, горад Ноў-Іорк). Але гэтое бюро мае не шмат заказоў на людзкіе рукі ад фабрыкантоў і гаспадароў капалень, дык працоўнікоу сколькі можэ стараецца, скіраваць да працы на зямлі. Усе ведамасьці гэтае бюро дае дармо. {{лінія|4em|прагал=0}}<noinclude></noinclude> 8pgfqdr6cc3yl5jfmjlkpgzkg2b203a 104 73453 293810 178477 2026-07-30T19:00:20Z RAleh111 4658 293810 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=поэты|к=цы}}. Апрача таго, у якасьці дадатку да зьмешчаных у гэтай кніжачцы прыкладаў могуць служыць паасобныя выданьні ЦБ „Маладняка“, як трагэдыя „[[Антыгона (1926)|Антыгона]]“, поэма „[[Магіла льва (1927)|Магіла льва]]“ і інш. {{Водступ|2|em}}Апрача літаратурных гурткоў пры „Маладняку“, гэта выданьне будзе карысна і ў гурткох селькораў з адпаведнымі кіраўнікамі. {{Водступ|2|em}}Выданьне рэдагаваў — [[Аўтар:Аляксандр Вазнясенскі|А. М. Вазьнясенскі]], а ўклаў — М. І. Касьпяровіч. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> c32t68nw8wtkkv4s0oc5y0zvranmfbx 104 124804 293815 289460 2026-07-30T21:04:54Z Plan 9 From The Outer Space 4902 293815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="1"/>{{ц|'''СКАЗКИ МИѲИЧЕСКІЯ.'''|памер=160%}} {{ц|'''1. Звѣриное молоко.'''|памер=120%}} {{ц|''Нещастное дитя.''}} {{Водступ|2|em}}Живъ у воднаго бѣднаго дзячка одзинъ малецъ, и была у гэтаго-жъ дзячка дзяковна. Гэтый малецъ подкацився къ ёй, подломився — и стала яна отъ яго бяременная. Якъ узнавъ гэто дзякъ, дыкъ ихъ отъ сябе и отправивъ. Забралиси яны, и пошли, куды вочи глядзяць. Ишли, ишли яны, и ўвыйшли у такую пущу, што й выйци имъ няльзя було. Тоды малецъ кинывъ дзяковну и пошовъ. Ходзила яна одна, ходзила, и вышла къ дорози. Сѣла подъ е́лкой отдыхнуць, и родзила сына. Ставъ тэй сынъ рэсць не по днямъ, ды по часамъ, и тойчасъ ставъ зъ маткой говориць. Вотъ матка и гово́риць яму: ци вѣдыешъ, сынокъ? Я ужо ходжу по гэтымъ лѣси три дни, и нема ў мяне ничо̀го ѣсци! А ёнъ кажець: «цише, мама! я табѣ яды разстараюся!» Вотъ ставъ ёнъ на ноги и пошовъ по дороги, а матку подъ ёлкой покииывъ. Ишовъ, ишовъ, видзиць — ѣдуць купцы. Ёнъ узявъ, дубовъ понавывярнувъ и заваливъ дорогу. А самъ сѣвъ выдали и сядзиць. Пріѣхыли купцы къ гэтому мѣсту, и стали говориць, якъ-бы имъ пераѣхыць. Ёнъ тоды уставъ н подыйшовъ къ имъ. «Што вы мнѣ дасцё, я вамъ расчищу дорогу?» — Што хочешъ, то й возьми, тольки расчисци! Набравъ ёнъ много разнаго ѣдзеньня, и раскидавъ дубы. Купцы и поѣхали. Вярнувсь ёнъ къ матцы: «вотъ, мама, ёсь и яда!» — До́бро, мой сынокъ! разстарався ты яды, — а што мы будземъ дзѣлыць, коли придуць къ намъ вовкѝ и зьядуць насъ, а намъ нечимъ и отборонитца. — «Цише, мама! разстарався я табѣ яды, разстараюся и обороны!» Пошовъ ёнъ на тое самое мѣсто и заваливъ узнова дорогу. Ѣдуць купцы. Пріѣхыли къ тому мѣсту — няльзя дали ѣхыць. Стали яны думыць, якъ-бы имъ пераѣхыць. Ёнъ тоды подыйшовъ къ имъ и гово́риць: «што мнѣ дасцё, я вамъ расчищу дорогу, и вы проѣдзеце?» — Што хочешъ, то й возьми, тольки расчисци! Ёнъ раскинывъ дубы и узявъ у ихъ собаку и ружжо. Купцы и поѣхали. Приходзиць ёнъ къ матцы: «ну вотъ, мама, и оборона ёсь!» — До́бро, сынокъ! разстарався ты обороны, а нема у насъ одзёжи! — «Цише, мама, пойду и забъю звѣра якого-нибудзь и пошіемъ шубы!» Узявъ ёнъ ружжо и собаку и пошовъ. Ишовъ, ишовъ, и увидзѣвъ лису зъ лисенятами. Зложивсь ёнъ, и ставъ у яѐ цѣлитца. А лисица и гово́риць: «дзиця ты нещастное ў <section end="1"/><noinclude></noinclude> drwg7zizp0qnenmqgkmqkqi66itv6qt 104 127209 293808 293760 2026-07-30T16:14:42Z RAleh111 4658 293808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Раздаўся стрэл.</br> {{gap|1em}}Пан Шпулька, трымаючыся рукою за грудзі, апусьціўся пад стол.</br> {{gap|1em}}— Яму, відаць, галава закружылася ад маёй алавянай махорачкі, — вытлумачыў гасьцём Тамаш.</br> {{gap|1em}}Некаторыя з гасьцей, загіпнатызаваныя страхам і жудасьцю, ледзь адвярнулі вочы ў бок вакон. Чырвоны водсьвет палыхаў на двара. Асьвяціў дзядзінец, вызначыліся пад вокнамі рабіны з чырвонымі кутасамі ягад…</br> {{gap|1em}}— Супакойцеся, вяльможныя госьцікі, — зноў тлумачыў Тамаш. — Гэта наша люмінацыя. Будынкі пана Чарнецкага вельмі сухенькія. Гараць як запалкі. А нашы хлопцы любяць, каб сьвятло было. Вясёлыя хлопцы… Ух, якія вясёлыя! {{gap|1em}}{{smaller|Менск, 1927 г.}} {{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> sxxvu8execbt26ev5vcxaamvilplis8 104 127234 293809 293788 2026-07-30T16:15:52Z RAleh111 4658 293809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Язэп падняўся на ногі, асьцярожна, але сьмела панёс белага пеўня да пагранічнага слупа… {{block center/s}} {{***2||50%|5|перад=-1em|пасля=-1em}} {{block center/e}} {{gap|1em}}На слупе, дзе намаляваны «ожал бялы» — эмблема белапольскага панства, — вісеў галавой уніз з растапыранымі крыльлямі белы певень.</br> {{gap|1em}}Вось і ўсё!</br> {{gap|1em}}Ой, ня ўсё… Пагранічная панская варта падняла вялікі шум.</br> {{gap|1em}}— Хто апаганіў «ожал бялы»?</br> {{gap|1em}}Людзі з белымі арламі на шапках рыскалі па вёсцы, як шалёныя:</br> {{gap|1em}}— Хто ўчыніў? Які псякрэў?</br> {{gap|1em}}Гэтым справа ня скончылася.</br> {{gap|1em}}Тут зноў трэба чытаць спачатку.</br> {{gap|1em}}Няшчасны Язэп…</br> {{gap|1em}}Бедны певень…</br> {{gap|1em}}Бедны «ожал бялы». {{gap|1.5em}}{{smaller|Менск, 1928 г.}} {{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> bzeb4cawypjd557miz2g220no4vnsde 0 127236 293814 293790 2026-07-30T20:15:11Z Plan 9 From The Outer Space 4902 293814 wikitext text/x-wiki 85 Приводимъ варіантъ позднѣйшаго происхожденія, записанный отъ солдата: б, Живъ сабѣ одзинъ царь. Было у яго три дочки, такея пругожія, што и сказаць ня можно. Тэй царъ никуды ихъ ня пускавъ, бы якъ хто увидзиць ихѣ, дыкъ яны и захворѣюць. Ну, али усётки одзинъ разъ отпросилиси яны на прохадку ў садъ. Пришли яны ў садъ, ажны приляцѣли три змѣя: одзинъ съ тромя головами, другей съ шасцьми, а третьцій зъ дзевяцьми,—похватали тыхъ царевянъ и поляцѣли. Оглѣдзивея царъ, што нема дочо́къ, собравъ янараловъ, яхвицаре́й, и ставъ у ихь спрашуваць: ци ня видзѣвъ хто, ци ня вѣдыець, куды яны подзѣвалиси? Одзинъ кажець: «я ня видзѣвъ!» Другей кажець: «можа якая вечаринка ёсь, и яны тамъ загулялиси!» А третьцій кажець: «мусиць, изь ими якая причина стала!» Стали искаць, ци ня возьметца хто знайци царевновъ. Вотъ, одзинъ яхвицеръ и кажець: «кабъ мнѣ давъ царъ грошій, дыкъ я бъ разаскавъ ихъ!» Почувъ про гэто царъ, призвавъ того яхвицера и говоринь: «на̀ табѣ скольки хочешь гро́шій—разыйщи дочокъ!» Яхвицеръ 86 узявъ гро́ши и пошовъ искаць. Ходзивъ, ходзивъ, приходзиць икъ мору. Справивъ корабель и поѣхувъ по мору. Ѣздзиць по мору, а царевновъ и ня ищець. Вызвався тоды другей яхвицеръ искаць царевновъ. Призвавъ царъ и того къ сабѣ, давъ и яму̀ гроши, скольки ёнъ хоцѣвъ. Пошовъ яхвицеръ искаць: ходзивъ, ходзивъ и пришовъ икъ мору. Справивъ и ёнъ сабѣ корабель, и ставъ ѣздзиць по мору, а царевновъ ня ищець. Тоды ужо вызвався разаскаць царевновъ солдатъ пя....ло, суконное рыло. Призываець царъ солдата; давъ яму гро́шій и отправивъ искаць. Ходзивъ солдатъ, ходзивъ, и приходзиць икъ мору. Видзиць ёнъ, што яхвицеры ѣздзюць по мору, и гово́риць: «што жъ вы ѣздзиця, а службы ня суповняеця, царевновъ ня ищиця? Ходзице-тку искаць!» Вотъ яны пошли. Ишли, ишли, узыйшли на високую гору̀. Полядзѣли, ажны тамъ камень ляжиць. Солдатъ и гово́риць имъ: «поднимайця гэтый камень!» Вотъ одзинъ ставъ поднимаць: бравъ, бравъ—чудь зь яго кишки й антробы ня вывярнулиси—и ничо̀го ня здзѣлавъ. «Нѣ, братъ, ня сила моя!» Вотъ, бяретца другѐй: бравъ, бравъ, вярнувъ, вярнувъ—чуць душа съ косьцей ня выскочила—и зъ мѣста ня скранувъ. Узявся тоды солдатъ п...ло, суконное рыло: якъ повярнувъ, дыкъ зразу звярнувъ! Полядзѣли—ажны тамъ дзюрка у зе́млю. Солдатъ и гово́риць: «ну, лѣзьця который туды, можа тамъ царевны!»—Нѣ, братъ, боёмся! Тоды солдатъ призвавъ коваля и ставъ коваць ланцугь. Ковавъ, ковавъ—сажанёвъ скольки,—послѣ приковався къ ланцугу самъ и кажець: «спускайця потрошку; а коли ланцуга ня хвациць, дыкъ вы подковувайця. И дотуль мяне спускайця, покуль я колотну ланцугомъ!» Ставъ ёнъ спускатца; спускався, спускався, ажны нѣшто яму ў ж..у ко́ль! Полядзиць ёнъ, ажны гэто слупъ. На тымъ слупи написано: коли направо пойдзешь—щасьлѝвъ будзешъ; налѣво по́йдзешь—зъ голоду помрешь; прамо пойдзешь—причина случитца. Спусцився енъ унизъ, и ставъ думаць, куды йци? Думавъ, думавъ, и надунавшися, пошовъ направо. Идзе́ць ёнъ, идзе́ць, ажны видзиць—мѣдный домокъ. Увыйшовъ ёнъ у тэй домокъ, а тамъ сядзиць бо́льшая царевна. Вотъ яна якъ увидзѣла яго, стала плакаць, стала яго обнимаць, палуваць. Посадзила яго за столъ, накормила, напоила. Тоды говориць: «сичасъ приляциць мой мужикъ, змѣй съ тромя головами. Енъ цябе зьѣсь. Куды-бъ тутъ цябе схуваць?» А ёнъ кажець: «ды во̀ ў гэту скрыню!» Вотъ яна дала яму мечъ трохсотный пудовый на 'тборону и ўсадзила у скрыню, и замкнула. Ажны сичасъ затраслася хата, улетаець змѣй. Нютъ, нюхъ носомъ: «нѣшто ў цябе, баба, руськимъ духомъ пахнець?» А яна отказаваець: а нѣ! Самъ по свѣту летавъ, иного чаго пожравъ, дыкъ табѣ и тутъ смярдзиць!—«Нѣ, дай-тку ты мнѣ ключи; поляджу я ў скрыни!» Тольки ёнъ отчинивъ скрыню, а солдатъ якъ дась по̀ головѣ—отразу и знёсъ три головы! Погосцивъ ёнъ у яѐ три дни, и пошовъ дали. Идзе́ць ёнъ, идзе́ць, ажны видзиць сяребраную хату. Увыйшовъ енъ у яѐ, ажны тамъ сяредьняя царевна живець. Увидзѣла яго царевна, стала плакадь, стала яго цаловаць. Посадзила тоды за столъ и ўпоштовала такъ, якъ и бо́льшая. А тоды кажець: «лѣзь-ку ты ў скрыню, я цябе замкну! А то приляцѝць мой мужикъ—змѣй съ шасцьми головами, дыкъ ёнъ цябе зьѣсь!» Дала яму мечъ шасцисотный пудовый; енъ и засѣвъ. Тольки енъ схувався, ажны хата сичасъ затраслася, прилетаець змѣй шасциголовый. Нюхъ, нюхъ: «што у цябе нѣшто руськимъ духомъ пахнець?»—Ды нѣ! Ты по свѣту налетався, много чаго нажрався, дыкъ яно табѣ и 87 пахнець!-—«А нѣ, кажець: дай-ку ключи!» Отчинивъ ёнъ скрыню, а солдатъ яго якъ дась по головѣ—отразу уси голо́вы знёсъ! Погосцивъ енъ у яѐ три дни, и пошовъ дальшъ. Идзець енъ, идзець, ажны стоиць золотэй домикъ. Уходзиць енъ туды—ажны тамъ ме́ньшая царевна живець, и змѣй зъ дзевяцьми головами ляжѝць на койпы. Солдать п...ло, суконное рыло, схвацивъ скорѣй яго мечъ дзевяцисотный пудовый и кажець: «мой мечъ, табѣ голова съ плечь!» И рубанувъ яго по̀ головѣ. И знёсъ уси головы. Тоды узявъ енъ царевну за руку̀, и хоцѣвъ ици къ сяредьней сястрѣ. А яна гово́риць: «можа табѣ гэтый домокъ упонора́ви? На́, перакинь яйцо черазъ яго, и енъ останетца въ яйцы!» Енъ такъ и здзѣлавъ. Узявъ тое яйцо и перакинувъ черазъ хату,—яна й пропала. Поднявъ енъ яйцо и пошли. Пришли къ сяредьней сястрѣ. Дала и сяредьняя яйцо. Енъ перакинувъ яйцо черазъ сяребраный домокъ, и домокъ остався ў тымъ яйцы. Поднявъ енъ яйцо и пошли яны къ бо́льшой сястрѣ. Пришли туды, узяли и тэй домокъ, и пошли дали. Ишли, ишли, пришли къ ланцугу. Приковавъ енъ перви одну царевну, яны выцягнули; тоды другую, а тоды третьцюю. Тольки ёнъ хоцѣвъ самь прико́вуватца, ажъ яны ланцугъ и подхвацили. Оставили яго у норѣ, а сами и пошли домовъ къ цару. А солдать п....ло, суконное рыло, заплакавъ и пошовъ. Ишовъ, ишовъ, ажны живець дзѣдъ зъ бабой. Зайшовъ ёнъ туды, а яны сляпэя. «А! кажуць: стань ты у насъ воловъ пасциць, а то ў насъ змѣя вочи повыпила!» Вотъ енъ й ставъ пасциць. Одзинъ разъ пропавъ (т. е. издохъ) у ихъ волъ. Солдатъ узявъ, скуру злупивъ, а мясо покинувъ. Унадзилиси туды круки. Вотъ, солдатъ разъ и поймавъ одного крука. Крукъ гэтый ставъ проситца, кабъ енъ яго пусцивъ.—«А вотъ, говориць солдатъ: коли суповнишь гэту службу, дыкъ я цябе пущу: скажи другому круку, хай принясѐць живэй и мяртвой воды!» Тэй такъ и здзѣлавъ. Поляцѣвѣ крукъ, принесъ у двухь пузурахъ воды живэй и мяртвой, и отдавъ солдату. Вотъ, солдатъ пусцивъ крука гэтаго, што уловивъ, и пошовъ домовъ. Пришовъ къ дзѣду, брызнувъ яму у вочи разъ мяртвой водой,—у дзѣда вочи отжили. Енъ брызнувъ другей разъ живэй водой—дзѣдъ ставъ видзѣць. Подыйшовъ енъ тоды къ бабѣ, здзѣлавъ енъ и ёй тое жъ самое—и баба стала видзѣць. Тоды енъ гово́риць: «ну, дайця-жъ мнѣ што за труды!»—А вотъ, возьми сабѣ двананцать воловъ и двананцать бочакъ воды. Ёнъ узявъ, подзяковавъ, и пошовъ. Идзець енъ, идзець, ажны найшла хмара, пошовъ дожджъ. Подыйшовъ енъ къ дубу и ставъ подъ имъ. Полядзѣвъ уго́ру, ажъ тамъ гняздо, а на тымъ гняздзѣ сидзяць дзѣци жаръ-пцицы. Вотъ енъ узлѣзъ на дуба и накрывъ ихъ своёй шинельлю. Вотъ прилетаець жаръ-пцица; видзиць, што солдать п....ло, суконное рыло, схувавъ яѐ дзяцей отъ дожджу,—воть яна и говориць: «ну, чимъ-жа мнѣ за гэто табѣ отслужиць?» Енъ кажець: «а вотъ чимъ ты мнѣ за гэто отслужи: заняси мяне у мой край!»—До́бро, тольки приготуй ты мнѣ што нибу̀дзь ѣсци ды пиць! Вотъ, солдатъ узявъ, привязавъ ёй подъ правое крыло. двананцаць воловъ, ды привязавъ ёй подъ лѣвое крыло двананцать бочакъ воды. Тоды яна гово́риць: «ну, садзись мнѣ на плечи! Тольки, говориць: якъ я махну головой направо, дыкъ ты давай мнѣ ѣсци, а коли налѣво, дыкъ ты давай пиць!» Ну, енъ сѣвъ ёй на плечи, и понясла яна яго. Вотъ яна ляцѣла, ляцѣла, ляцѣла, ляцѣла, и поѣла усихь воловъ. 88 Не́чаго ѣсци жаръ-пцицы. Махнула яна направо—енъ давъ ёй ногу̀; яна оторвала. Проляцѣвши, махнула яна узновъ—енъ давъ ёй другую ногу; яна зьѣла и другую. Тоды скоро принясла яго ў яго царство. Спусцились на зямлю. Яна кажець: «злѣзай!» А енъ кажець: «ногъ нема!»—А дзѣ яны?—«Ты зьѣла!» Вотъ тоды жаръ-пцица узяла большенный камень и говориць: «стукни мнѣ разъ по́мижь плечъ!» Енъ стукнувъ у карокъ, яна и выкархнула яму̀ ноги. Приторкнувъ солдатъ ноги, яны й прижили. Ёнъ тоды злѣзъ, подзякувавь жаръ-пцицы, а яна яму̀, и пошовъ у свое царство. Приходзиць енъ туды, а царъ говориць: «што жъ ты службы ня суповняешъ Ходзишъ по свѣци, а дочокъ моихъ давно яхвицеры знайшли. Я цябе за гэто повѣшу!» Вялѣвъ сичасъ и шибялницу дзѣлаць. Зажурився солдатъ п....ло, суконное рыло. Ды ўздумавъ на тэя яйцы, и говориць цару: «а вотъ, гусударъ—бацюшка, полядзи, идзѣ твоѐ дочки жили!» Ды разбивъ перадъ имъ яйцы. Издѣлалиси изь ихъ хаты: мѣдная, сяребраная, золотая. Увыйшли яны туды, а тамъ и змѣѝ забитые лежаць. «А вотъ, кажець солдатъ: и мужуки твоихъ дочокъ, што я позабивъ!» Царъ сичасъ призвавъ царевновъ. Ну, тэя и призналиси: «такъ, и такъ, позабивавъ змяёвъ солдатъ, а 'хвицеры тольки насъ привяли!» Призвавъ тоды царъ яхвицарѐй и вялѣвъ ихь повѣсиць на тэй шибялницы, што дзѣли солдата дзѣлалась. А солдата ожанивъ на ме́ньшой дочцѣ своёй. И живуць яны сабѣ, поживаюць и добра наживаюць. ''Д. Климовичи, ульянов. вол., сѣнн. у.'' Ср. слѣд. № и Чубин. 207, 236, 263. rtqla5j64p168dg6hhmym2e04doxnwp 104 127248 293805 293804 2026-07-30T16:00:24Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 293805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|да|рогі}}, па якіх палазы вясковых санак гралі сьнежныя бадзёрыя песьні.</br> {{gap|1em}}А ўлетку на абодвух бакох рэчкі разгортваліся сенажаці гаспадароў вёсак Чаромхі і Баравіку. На чаўнох часта сустракаліся на рэчцы Сьцёпка з Янкам. Яны памагалі сваім бацьком рыбу лавіць.</br> {{gap|1em}}Цяпер гэта рэчка пагранічная: на адным баку бальшавіцкая варта, на другім — белапанская.</br> {{gap|1em}}Вёска Чаромха засталася ў палякаў, Баравікі — у нас.</br> {{gap|1em}}Лёд, як стане на рэчцы, дык усю зіму ніякая чалавечая нага па ім ня ступіць, нібы ў рэчцы пад лёдам падведзены страхотныя міны. Дзіцячы сьмех ня зьвініць на лёдзе, а сялянскія калматыя конікі не праводзяць па сьнежных абшарах прыбярэжжа ранейшых «зімнікаў».</br> {{gap|1em}}Ня можна, не дазволена.</br> {{gap|1em}}Граніца. {{block center/s}} {{***2||50%|5|перад=-1em|пасля=-1em}} {{block center/e}} {{gap|1em}}А ўлетку, у часы сенакосу па абодвух бакох рэчкі зьвіняць косы — косяць баравічане і чарамшане. Хоць блізка ім, суседзям, бачаць праз рэчку адны адных, пазнаюць сталых сяброў, але гаварыць між сабою нельга.</br> {{gap|1em}}Граніца.</br> {{gap|1em}}Падыйдзе касец да рэчкі, набярэ збан вады, зірне на другі бок, пільна глядзіць у твар суседа або сваяка на «тым» баку — і маўчыць.</br> {{gap|1em}}Граніца.</br><noinclude></noinclude> 3nrnubipc2y4n1ydsm5ee0rb7kwtdxu 104 127249 293806 2026-07-30T16:06:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1em}}Толькі птушкі вольна пералятаюць праз граніцу.</br> {{gap|1em}}Калі глянеш уздоўж рэчкі, дык імжыцца даль лугоў і хмызьнякоў. Спачатку даль перарэзваецца срэбным поясам рэчкі, а ў далёкай адлегласьці яна зьліваецца ў адно і граніца затушоўваецца, тоне...» 293806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1em}}Толькі птушкі вольна пералятаюць праз граніцу.</br> {{gap|1em}}Калі глянеш уздоўж рэчкі, дык імжыцца даль лугоў і хмызьнякоў. Спачатку даль перарэзваецца срэбным поясам рэчкі, а ў далёкай адлегласьці яна зьліваецца ў адно і граніца затушоўваецца, тоне у дымчатай каламутнасьці вокагляду. {{block center/s}} {{***2||50%|5|перад=-1em|пасля=-1em}} {{block center/e}} {{gap|1em}}У часе сенакосу часта бачылі адзін аднаго ранейшыя таварышы: Сьцёпка і Янка.</br> {{gap|1em}}— Эх, каб кінуцца ў рэчку ды пераплысьці да Сьцёпкі! — думае Янка.</br> {{gap|1em}}— Здаецца, пераскочыў-бы гэтую рачулку, каб з Янкам пагаварыць, — думае Сьцёпка.</br> {{gap|1em}}Граніца.</br> {{gap|1em}}З аднаго і другога боку ходзяць пагранічнікі, сочаць за касцамі.</br> {{gap|1em}}— Ня можна нават гукнуць адзін аднаму…</br> {{gap|1em}}Сьцёпка і Янка ўжо дарослыя дзяцюкі — добрыя касцы. Адно і тое самае сонца грае на іхніх косах, раскідвае белыя іскравінкі. Косы як-бы перамігваюцца між сабою. Янка глядзіць здалёку на Сьцёпку. Сьцёпка міргне Янку левым вокам, але гукнуць адзін аднаму нельга.</br> {{gap|1em}}— Граніца…</br> {{gap|1em}}Маўчаць касцы…</br> {{gap|1em}}Кладзецца ціха пракос за пракосам: бяз жартаў, бяз гутарак, бяз песень. Ня можна тут голасу падняць.</br> {{gap|1em}}— Граніца…</br><noinclude></noinclude> pievemyctd8prx0gjxl38eqlkj4t7ij 104 127250 293807 2026-07-30T16:13:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{block center/s}} {{***2||50%|5|перад=-1em|пасля=-1em}} {{block center/e}} {{gap|1em}}Сьцёпка ня ведае, што Янка ўжо на рабфаку.</br> {{gap|1em}}Янка добра і старанна вучыцца. Янка будуе новае жыцьцё. Ён комсамолец. У вёсцы Баравікох ёсьць школа, хата-чытальня.</br> {{gap|1em}}Янка пільна сочыць за газ...» 293807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{block center/s}} {{***2||50%|5|перад=-1em|пасля=-1em}} {{block center/e}} {{gap|1em}}Сьцёпка ня ведае, што Янка ўжо на рабфаку.</br> {{gap|1em}}Янка добра і старанна вучыцца. Янка будуе новае жыцьцё. Ён комсамолец. У вёсцы Баравікох ёсьць школа, хата-чытальня.</br> {{gap|1em}}Янка пільна сочыць за газэтнымі весткамі. Яго вельмі цікавіць, што «там» робіцца…</br> {{gap|1em}}Аднаго разу ў газэтах прамільгнула вестка:</br> {{gap|1em}}«Новы процэс Беларускай Соцыялістычнай Грамады»…</br> {{gap|1em}}Пад такім загалоўкам сярод іншых арыштаваных і катаваных у польскай турме ёсьць і яго таварышы дзіцячых гульняў — Сьцёпка Карчук з вёскі Чаромхі.</br> {{gap|1em}}…Пяць гадоў катаргі…</br> {{gap|1em}}У сэрцы Янкі нешта кальнула. Ён успомніў гульні на рэчцы, коўзаньне па гладкім, люстраным лёдзе. Спачатку ў яго вачох бліснулі сьлёзы…</br> {{gap|1em}}— Не выпадае так рабфакаўцу, комсамольцу… Разьнюніўся, як баба ўсё роўна…</br> {{gap|1em}}Янка да скрыгату сьцісквае зубы. Вочы высахлі, гарачыя, злосныя. Сьмелыя думкі тояцца ў яго сэрцы. Янка адчувае вялікую сілу ў сваіх плячох…</br> {{gap|1em}}— Надыйдзе час… {{gap|1.5em}}{{smaller|Менск, 1928 г.}} {{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> mk70zaofef6r7xdb2d2p6zi7oqzbgie 0 127251 293811 2026-07-30T19:01:12Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = „Powiedz, gdzie jest twój syn“ | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Тры пальцы (1930)/Тры пальцы|Тры пальцы]] | наступны = [[Тры пальцы (1930)/Белы певень|Белы певень]] | анатацыі = Іншыя публік...» 293811 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = „Powiedz, gdzie jest twój syn“ | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Тры пальцы (1930)/Тры пальцы|Тры пальцы]] | наступны = [[Тры пальцы (1930)/Белы певень|Белы певень]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Кажы, дзе твой сын?]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Тры пальцы (1930).pdf" from="62" to="70" /> {{Выроўніваньне-канец}} iiogghxqhrxj718swm8dnfvez66i5c7 0 127252 293812 2026-07-30T19:02:27Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Белы певень | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Тры пальцы (1930)/«Powiedz, gdzie jest twój syn»|„Powiedz, gdzie jest twój syn“]] | наступны = [[Тры пальцы (1930)/Маці|Маці]] | анатацыі = Іншыя публікацыі...» 293812 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Белы певень | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Тры пальцы (1930)/«Powiedz, gdzie jest twój syn»|„Powiedz, gdzie jest twój syn“]] | наступны = [[Тры пальцы (1930)/Маці|Маці]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Белы певень]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Тры пальцы (1930).pdf" from="71" to="76" /> {{Выроўніваньне-канец}} j5jww4pihwdw1kh4pwa1z6ex9zbsoze 0 127253 293813 2026-07-30T19:03:33Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Маці | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Тры пальцы (1930)/Белы певень|Белы певень]] | наступны = [[Тры пальцы (1930)/Па абодвух берагох рэчкі|Па абодвух берагох рэчкі]] | анатацыі...» 293813 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Маці | аўтар = Змітрок Бядуля | год = 1930 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Тры пальцы (1930)/Белы певень|Белы певень]] | наступны = [[Тры пальцы (1930)/Па абодвух берагох рэчкі|Па абодвух берагох рэчкі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Маці (Бядуля, апавяданьне)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Тры пальцы (1930).pdf" from="77" to="84" /> {{Выроўніваньне-канец}} nsz3ubsjaxz54u80qyno87aen5jzk03 104 127254 293822 2026-07-31T08:02:17Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «воротникъ) и пхнуў у гэту ямку. А браты пучули: «эй, братъ, кажуць: рутуй насъ!» —А ча вы суды зайшли? — «А гэто насъ гэта дзиўка усадзила.» — Аще вумные браты! Пуслухали дзиўки, пулизли у склепъ! Узёу ихъ, выцягъ. Тугды дзиўка пучала̀ пруситца: дубрый мулуд...» 293822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>воротникъ) и пхнуў у гэту ямку. А браты пучули: «эй, братъ, кажуць: рутуй насъ!» —А ча вы суды зайшли? — «А гэто насъ гэта дзиўка усадзила.» — Аще вумные браты! Пуслухали дзиўки, пулизли у склепъ! Узёу ихъ, выцягъ. Тугды дзиўка пучала̀ пруситца: дубрый мулудзе́цъ, выцягни мяне утсюль, я таби нараю куня, якій можа служиць пу гробъ твуѐ жисци. Юнъ тугды яѐ выпусциў і каа брато́мъ: «худзе́мъ, браты! кули-жъ няпроўды яна намъ искажа, тугды прѝдумъ и ўкинумъ яѐ у ямку!.. Якого жъ ты куня мни нараяшъ?» — А йдзи утъ гэтуй самуй дору̀жкуй, и будзя стуяць бульшій дубъ, и ты придзи акъ гэтуму дубу, и ўбачашъ зялизныя дзвери. Ты утчиншпъ — выскуча къ таби кунь. Ты садзися и идзь, куды знаяшъ! Браты узёли и пушли. Приходзюць акъ гэтуму дубу. Утчиниў дурань дзвери — выскучивъ кунь. Дуранъ сиў на куня и пуихуў, а браты йдуць. Ихули яны дзень-другій, ня пупудаа имъ ничого наўстричъ. Идуць доляй — и стуиць мустъ на пяць вюрстъ, и написуна тублица, и сказуно у тублицы: хту гэтый мустъ ня параидзя у пяць минутъ, туму жѝвуму ня быць. Дуракъ и сказуя на братувъ: вы идзиця пѣшкумъ, а я пуиду! Сцюбнуў куня пугуй, параихуў теразъ пяць минутъ. Злизъ юнъ съ куня, пусциў куня на лугъ, самъ пушоў шукоць вутукъ. Убиў вутучку, обдзилуў яе якъ трэба, испюкъ, и дужидаа брату̀въ. Приходзюць браты. Пудъили. Юнъ имъ и каа: будзьдя вы тутъ, утдыхниця трушки, а я дуйду, пруйдуся. Сиў на куня и пуихуу. Трушки пруихуў, гони двѣ-три, бача — ѝдзя змий зь двюмя гулувами. «Ну, шту, Иванъ-дурань, ци бу̀думъ битца, ци миритца?» — Ни, змий, не на ту я ихуў, кобъ миритца, а на ту я ихуў, кобъ битца! Разъихулися. Иванъ сикануў — и ссикъ убия (обѣя) гуло́вы. Узёў куня змиявуго и пуихуў къ братумъ. «Ну, братцы, устуво́йця! Утъ, таби бу̀льшій бротъ, дусто́ў куня. Садзися, ты идзь, а ты сярэдній идзи такъ!» Пуихули доляй. Ихули мало ўрэмя, пріяжжаюць изнуў акъ мусту. Стуиць мустъ на дзесяць вюрстъ, и тублица написуна: хту гэтый мустъ не параидзя у десяць минутъ, туму жѝвуму ня быць! Иванъ сказуя бу̀льшому брату: «излизь съ куня и вядзи ў рукахъ, а я пуйду!» Сцюбнуў куня пугуй, параихуў у дзесяць минутъ. Пусциў куня на лугъ, самъ убиў вутучку, обдзилуў яе якъ трэба, истокъ, самъ пудъиў, тугды пулужиў сядло пудъ гуло́вы, и люгъ утдыхнуць. Прихудзюць браты. «Ну, здоровъ, бротъ! Якъ цябе Бугъ паранюсъ?» Славу Бугу. Ну садзицеся, да зьижця чаа-не́будзь! Сили яны, укусили хлиба, вутучки. «Ну, вы, братцы утдыхайдя, а я пуйду, пруйдуся!» Пруихуў намного дуроги и бача — идзя змий съ трумя гулувами. Ну, шту, Иванъ дуракъ: будумъ битца, ци миритца?» — Ни, нячистая сила: ня на ту я иду, кобъ миритца, а на ту иду, кобъ битца. Разъихулись. яны, Иванъ дуракъ якъ махнуў шабляй, и ссикъ уси три гуловы. Тугды узёў, яго пурубиў на кувалки, пусикъ и спалиў, и попялъ за витрумъ пусциў. «Ни уже, нячистая сила, такъ ня ’сто́влю, якъ першаго: моо (можа) ты туй со́мый!» Узёў змиявуго куня и пувюў. Пріяжжаа акъ братумъ: «ну, братцы, будзя спаць. На̀ й таби, сярэдній бротъ, куня!» Пуихули утрохъ. Пруихули трушки, стуиць мустъ на пятнанцаць вюрстъ и тублица написуна: хту гэтый мустъ не параидзя у пятнанцаць минутъ, туму жѝвуму ня быць. Тугды Иванъ сказуя на братувъ: излизьця исъ куняй, идзиця пѣшкумъ. Сцюбнуў куня пугуй и параихуў у пятнанцаць минутъ. Параихувши, пудуждоў братувъ и каа на ихъ: «вы утдыхниця, а я пуйду, пруйдуся.<noinclude></noinclude> 0l4acam0j2btbw416482m1heav1dkmj 104 127255 293823 2026-07-31T08:56:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{АРЦ|Цэны за праезд для эмігрантоу на амэрыканекіх чугунках да важнейших станцій з глауных портоу (цэны у долярах).}} {|style="margin:auto" |colspan="13"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0" | |- |rowspan="100"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 3px" | |style="vertical-align:middle;; text-align:center;" |Да станціі |s...» 293823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{АРЦ|Цэны за праезд для эмігрантоу на амэрыканекіх чугунках да важнейших станцій з глауных портоу (цэны у долярах).}} {|style="margin:auto" |colspan="13"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 3px 0" | |- |rowspan="100"; style="border-style: solid; border-width: 0px 0px 0 3px" | |style="vertical-align:middle;; text-align:center;" |Да станціі |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:middle;; text-align:center;" | ў штаце |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:middle; text-align:center;" |'''З Ноу</br>Іорку |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:middle; text-align:center;" |'''з Філя-</br>дэльфіі |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:middle; text-align:center;" |'''з Баль-</br>ціморэ |style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0px 0" | |style="vertical-align:middle; text-align:center;" |'''з Бо-</br>стону |rowspan="100"; style="border-style: solid; border-width: 0px 3px 0 0px" | |- |colspan="13"; style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0" | |- |{{gap|0.5em}}Абэрдээн |rowspan="100"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px" | |{{gap|0.5em}}Вашынгтон |rowspan="100"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px" | |{{gap|0.5em}}53.₅₀{{gap|0.5em}} |rowspan="100"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px" | |{{gap|0.5em}}52.₂₅ |rowspan="100"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px" | |{{gap|0.5em}}51.₄₀ |rowspan="100"; style="border-style: solid; border-width: 0px 1px 0 0px" | |{{gap|0.5em}}52.₃₀ |- |{{gap|0.5em}}Альбаны ||{{gap|0.5em}}Ноў-Іорк ||{{gap|1em}}2.₂₅ ||{{gap|1em}}4.₅₀ ||{{gap|1em}}6.₆₅ ||{{gap|1em}}4.₀₀ |- |{{gap|0.5em}}Аллег’ены ||{{gap|0.5em}}Пэнсыльванія ||{{gap|1em}}8.₀₀ ||{{gap|1em}}6.₄₀ ||{{gap|1em}}6.₁₃ ||{{gap|1em}}9.₀₀ |- |{{gap|0.5em}}Альтоона ||{{gap|0.5em}}Пэнсыльванія ||{{gap|1em}}7.₃₇ ||{{gap|1em}}5.₁₂ ||{{gap|1em}}4.₇₇ ||{{gap|0.5em}}—._— |- |{{gap|0.5em}}Атлянта ||{{gap|0.5em}}Георгіа ||{{gap|0.5em}}18.₉₅ ||{{gap|0.5em}}16.₄₅ ||{{gap|0.5em}}14.₀₅ ||{{gap|0.5em}}18.₉₅ |- |{{gap|0.5em}}Аубурн ||{{gap|0.5em}}Ноў-Іорк ||{{gap|1em}}5.₇₀ ||{{gap|1em}}6.₆₀ ||{{gap|1em}}6.₀₀ ||{{gap|1em}}6.₇₀ |- |{{gap|0.5em}}Бальціморэ ||{{gap|0.5em}}Марылянд ||{{gap|1em}}4.₄₀ ||{{gap|1em}}2.₁₅ ||{{gap|0.5em}}—._— ||{{gap|0.5em}}—._— |- |{{gap|0.5em}}Бай-Ціты ||{{gap|0.5em}}Мічыган ||{{gap|0.5em}}13.₄₀ ||{{gap|0.5em}}12.₃₅ ||{{gap|0.5em}}10.₈₀ ||{{gap|0.5em}}12.₄₀ |- |{{gap|0.5em}}Баённа ||{{gap|0.5em}}Ноў-Жорсэй ||{{gap|0.5em}}—.₁₅ ||{{gap|1em}}2.₂₅ ||{{gap|1em}}4.₄₀ ||{{gap|0.5em}}—._— |- |{{gap|0.5em}}Бэавэр Фальс ||{{gap|0.5em}}Пэнсыльванія ||{{gap|1em}}8.₄₅ ||{{gap|1em}}6.₈₅ ||{{gap|1em}}6.₆₀ ||{{gap|1em}}9.₀₀ |- |{{gap|0.5em}}Бэтфорд ||{{gap|0.5em}}Пэнсыльванія ||{{gap|1em}}7.₆₀ ||{{gap|1em}}5.₅₂ ||{{gap|1em}}5.₀₀ ||{{gap|0.5em}}—._— |- |{{gap|0.5em}}Бэльлевіль ||{{gap|0.5em}}Ільлінос ||{{gap|0.5em}}17.₇₅ ||{{gap|0.5em}}16.₃₀ ||{{gap|0.5em}}15.₆₅ ||{{gap|0.5em}}16.₇₅ |- |{{gap|0.5em}}Бэртгольд ||{{gap|0.5em}}Норд-Дакота ||{{gap|0.5em}}37.₀₅ ||{{gap|0.5em}}35.₈₀ ||{{gap|0.5em}}35.₅₀ ||{{gap|0.5em}}36.₀₅ |- |{{gap|0.5em}}Блёмінгтон ||{{gap|0.5em}}Ільлінос ||{{gap|0.5em}}17.₅₀ ||{{gap|0.5em}}16.₂₅ ||{{gap|0.5em}}15.₄₀ ||{{gap|0.5em}}16.₁₅ |- |{{gap|0.5em}}Бостон ||{{gap|0.5em}}Мічыган ||{{gap|0.5em}}26.₁₀ ||{{gap|0.5em}}24.₈₅ ||{{gap|0.5em}}24.₅₅ ||{{gap|0.5em}}25.₁₀ |- |{{gap|0.5em}}Браддок ||{{gap|0.5em}}Пэнсыльванія ||{{gap|1em}}8.₀₀ ||{{gap|1em}}6.₄₀ ||{{gap|1em}}6.₁₅ ||{{gap|1em}}9.₀₀ |- |{{gap|0.5em}}Брэмонд ||{{gap|0.5em}}Тэксас ||{{gap|0.5em}}35.₉₀ ||{{gap|0.5em}}33.₆₅ ||{{gap|0.5em}}31.₅₀ ||{{gap|0.5em}}34.₉₀ |- |{{gap|0.5em}}Брідгэпорт ||{{gap|0.5em}}Пэнсыльванія ||{{gap|1em}}2.₆₀ ||{{gap|0.5em}}—.₃₅ ||{{gap|1em}}2.₅₀ ||{{gap|0.5em}}—._— |- |{{gap|0.5em}}Буффалё ||{{gap|0.5em}}Ноў-Іорк ||{{gap|1em}}7.₀₀ ||{{gap|1em}}7.₀₀ ||{{gap|1em}}7.₀₀ ||{{gap|1em}}7.₀₀ |- |{{gap|0.5em}}Камдэн ||{{gap|0.5em}}Ноу-Жорсэй ||{{gap|1em}}2.₂₅ ||{{gap|0.5em}}—._— ||{{gap|1em}}—._— ||{{gap|0.5em}}—._— |- |{{gap|0.5em}}Калюмэт ||{{gap|0.5em}}Мічыган ||{{gap|0.5em}}26.₄₀ ||{{gap|0.5em}}25.₁₅ ||{{gap|0.5em}}24.₈₅ ||{{gap|0.5em}}25.₄₀{{gap|0.5em}} |-<noinclude></noinclude> m0rqq6esg52z8a9m8gy4wjdin083nua 104 127256 293824 2026-07-31T09:12:54Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 293824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> |{{gap|0.5em}}Карсон ||{{gap|0.5em}}Іова ||{{gap|0.5em}}27.₃₅ ||{{gap|0.5em}}26.₁₀ ||{{gap|0.5em}}25.₈₀ ||{{gap|0.5em}}26.₃₅{{gap|0.5em}} |- |{{gap|0.5em}}Чарлестон ||{{gap|0.5em}}Соўт-{{абмылка|Кароліла|Кароліна}} ||{{gap|0.5em}}16.₈₀ ||{{gap|0.5em}}14.₂₅ ||{{gap|0.5em}}11.₉₀ ||{{gap|0.5em}}—._— |- |{{gap|0.5em}}Чыкаго ||{{gap|0.5em}}Ільлінос ||{{gap|0.5em}}15.₀₀ ||{{gap|0.5em}}13.₇₅ ||{{gap|0.5em}}13.₄₅ ||{{gap|0.5em}}14.₀₀ |- |{{gap|0.5em}}Карбондаль ||{{gap|0.5em}}Пэнсыльванія ||{{gap|1em}}3.₉₅ ||{{gap|1em}}3.₉₄ ||{{gap|1em}}5.₀₀ ||{{gap|1em}}6.₂₅ |- |{{gap|0.5em}}Цінціннаці ||{{gap|0.5em}}Огіо ||{{gap|0.5em}}13.₃₀ ||{{gap|0.5em}}12.₁₅ ||{{gap|0.5em}}10.₇₅ ||{{gap|0.5em}}13.₅₀ |- |{{gap|0.5em}}Клевэлянд ||{{gap|0.5em}}Огіо ||{{gap|0.5em}}10.₅₀ ||{{gap|1em}}9.₁₅ ||{{gap|1em}}8.₆₅ ||{{gap|0.5em}}10.₅₀ |- |{{gap|0.5em}}Колюмбія ||{{gap|0.5em}}Соўт-Кароліна ||{{gap|0.5em}}16.₅₀ ||{{gap|0.5em}}14.₀₀ ||{{gap|0.5em}}11.₆₀ ||{{gap|0.5em}}—._— |- |{{gap|0.5em}}Колюмбус ||{{gap|0.5em}}Георгія ||{{gap|0.5em}}21.₆₀ ||{{gap|0.5em}}19.₁₅ ||{{gap|0.5em}}16.₇₅ ||{{gap|0.5em}}—._— |- 21,6о 19.15 16.75 Колюмбус I 2.оо ІО.бо 9-6о 12.00 Дэтройд Мічыган 12.00 II.00 ІО. 50 II-00 Діксон Пэнсыльванія 3-95 3-75 4.76 6.2> 26.50 25.25 24-95 25-50 3-95 3.62 1 4-63 6.25 16.90 іб.бо '7-15 6.7 —4__ Дул ют Міннэсота Дурыэа Пэнсыльванія Эдгертон Вісконсін Г <8-1.5 Элізабэт Ноу-ТКорсэй —-2.5 2.15 4-3<> Эрые Пэнсыльванія 8.75 8.00 8.00 Фор-1 [іты 1 Іэнсыльванія 8.40 6.8о 6-55 9-00 Франкфорд Пэнсыльванія 2-25 —-’5 2.’,о —#__ Фрэйляд 3.40 4-52 ---- ;__ Гальвэстон Пэнсыльванія Тэксас 37-35 32.95 36.35 Графтон Вісконсін I 8.2^ '7-00 ; 16.70 17.26 Гранд Рапідс Мічыган '5-25 14.20 12.40 14.25 Гаммонд Індіяна і 5 -оо '3-75 '3-45 14-і’о Ганнібаль Місуры 19.80 і8.У5 20.05 21.05 2.87 „- 1 '8-75<noinclude></noinclude> jilaoec0poutv9iyo2qz9vvlvhwjz9i 104 127257 293825 2026-07-31T10:50:53Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «назад, вырастаў у рамантычную гісторыю з удзелам велікадушнага князя, прыгожай князёўны, адважнага капітана вялікага карабля і яго самога, Тапурыя, маладога, прыгожага, смелага матроса, якога любіць капітан і ў якога без памяці закахалася князёўна. {{В...» 293825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>назад, вырастаў у рамантычную гісторыю з удзелам велікадушнага князя, прыгожай князёўны, адважнага капітана вялікага карабля і яго самога, Тапурыя, маладога, прыгожага, смелага матроса, якога любіць капітан і ў якога без памяці закахалася князёўна. {{Водступ|2|em}}Утульна ў маленькім садзе Тапурыя, старанна ўзгадаваным яго працавітымі рукамі. І побач сядзіць Вано, найлепшы слухач, якога толькі можна сабе ўявіць. У цёмных, шырока адкрытых вачах хлапчука то захапленне, то страх, то радасць, то лятуценная лёгкая імгла, якая зараз-жа зменьваецца бляскам новага, абуджанага ў маладым сэрцы пачуцця. {{Водступ|2|em}}— Так я сказаў капітану, і ён застаўся задаволены, — прадаўжаў Тапурыя. — Але, назаўтрае, якраз пасля абеду, пачалася бура. Я табе скажу, Вано, што я ніколі не бачыў гэткай буры ні да таго дня, ні пасля, а ты ўжо і напэўна не ўбачыш. Цяперашнія жалезныя параходы з даўгімі гарматамі, якія ты таксама яшчэ не бачыў, пайшлі-б на дно, як каменні, але наш карабль быў драўляны і затапіць яго не лёгка. Цяпер не ўмеюць будаваць такія караблі, мой дарагі Вано. Дык вось… Узняўся страшэнны вецер, ён паламаў нашы высокія мачты і парваў шырачэзныя парусы на шмаццё. Калі завалілася самая галоўная мачта, яна цяжка параніла нашага капітана, а матросы, напалоханыя, як жанчыны, паразбегліся хто куды, так што я не мог іх адшукаць. Але я іх і не шукаў. Я занёс раненага капітана ў ягоную каюту, потым супакоіў князя з князёўнай і сказаў, што сам буду кіраваць караблём. Яны ведалі, што гэта пэўны ратунак, і князёўна так узрадвалася, што ўзяла чонгуры<ref>Чонгуры — струнны музычны інструмент.</ref> і заспявала цудоўным голасам старую, прыгожую песню. Што гэта быў за голас! Што гэта была за песня, дарагі Вано! {{Водступ|2|em}}Чаўнок Тапурыя спыніў сваю работу. Лёгкая сетка апала на траву. Тапурыя глядзеў проста перад сабою, і сумная, задуменная ўсмешка застыгла на яго зморшчаным, цёмным ад сонца, пасрэбраным сівізнай твары. Ападалі і кружыліся ў паветры яркія, чырвоныя пялёсткі. {{Водступ|2|em}}— Я стаяў каля стырна тры дні і тры ночы. Матросы не паказвалі і носа на палубу, — праз нейкі час пачаў Тапурыя. — Калі крыху сціхала бура, смелая князёўна Ніна прыносіла мне салодкае віно і розныя прысмакі з княжага стала, але я не мог есці, бо нельга было пакінуць стырно, за якое я трымаўся абодвума рукамі. Я не еў і не піў<noinclude></noinclude> 7nvi5shr445xhkln3ij6pti4klopbe4 104 127258 293826 2026-07-31T11:03:27Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «роўна тры дні ітры ночы і, нарэшце, бура сціхла. Але я забыўся, што прыдзе самая вялікая, апошняя хваля, пасля якой мора ўжо робіцца гладкім, як люстэрка, і не ў пару выпусціў стырно са сваіх рук. Калі я ўбачыў цэлую вадзяную гару, я не паспеў паставіць кара...» 293826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>роўна тры дні ітры ночы і, нарэшце, бура сціхла. Але я забыўся, што прыдзе самая вялікая, апошняя хваля, пасля якой мора ўжо робіцца гладкім, як люстэрка, і не ў пару выпусціў стырно са сваіх рук. Калі я ўбачыў цэлую вадзяную гару, я не паспеў паставіць карабль носам проста на яе, хваля ўдарыла ў бок, і больш я нічога не памятаю… Апынуўся я ў турэцкім шпіталі з перавязанай галавой… {{Водступ|2|em}}Тое, што Тапурыя не памятае, што ён трапіў у турэцкі шпіталь, чыстая праўда. Але праўда і тое, што ён стаяў каля стырна. Праўда і тое, што бура паламала паточаныя чарвём мачты і парвала залатаныя парусы гнілога парусніка, які вёз дошкі ў Трапезунд. Але, як толькі надышла такая небяспека, добры капітан, аглушаючы матросаў лаянкай і энергічна працуючы пудовымі кулакамі, першы ўскочыў у адзіны на гэтым караблі човен, і за ім кінулася ахопленая панікай уся каманда, дзесяць чалавек. Іменна столькі людзей і мог утрымаць човен. З капітанам-жа экіпаж павялічыўся на адзінку, і гэтая адзінка магла загубіць човен. Па карабельных спісах капітан быў першым, а палубны матрос Тапурыя, які амаль зусім не разумеў расійскае мовы за выключэннем каманды і капітанскае лаянкі — лічыўся апошнім. І яго не пусцілі ў човен. Калі-ж, ахоплены жудасцю, ён учапіўся за борт чаўна, што гушкаўся на талях, то ў першы момант яго ледзь не выкінулі за борт, а на наступны на яго пасыпаліся ўдары моцных кулакоў і самым важкім быў капітанскі. Ад гэтага развітальнага капітанскага ўдару «дарагі Тапурыя» адляцеў на некалькі крокаў і страціў прытомнасць. Калі ён ачнуўся, было ўжо цёмна. У шэрым змроку ішлі на маленькі, знявечаны паруснік агромныя хвалі і з гулам раз-по-разу пакрывалі яго. Па палубе з шыпеннем імчалі патокі вады, гнілая пасудзіна дрыжэла і трашчала па ўсіх швах, то падаючы ў бяздонне, то ўзлятаючы на хвалю. Тапурыя папоўз, захліпаючыся і адплёўваючыся, паміж двумя штабелямі дошак па праваму барту. Праўдзівей, ён не поўз, а плыў, бо ў гэтым вузкім праходзе, было столькі вады, што ён не мог дастаць рукою палубы. Такім парадкам ачнуўся Тапурыя каля стырна, за якое і ўзяўся, сам не ведаючы навошта. Паруснік залівала і кожную хвіліну ён мог пайсці на дно. Для карабля і адзінага на ім чалавека не было ратунку, з начной цемры адна за другой выплывалі вадзяныя горы, на вершалінах якіх мяцеліцай віхрыла пена і з грымотным гулам кідаліся на гінучы паруснік. Тапурыя ўхапіўся за кола стырна. Яго некалькі раз збівала з ног, і ён уставаў зноў, праклінаючы капітана, матросаў, што пакінулі яго, задыхаючыся ад страху, чакаў смерці. Нарэшце, паруснік {{перанос пачатак|п=уздрыг|к=нуў}}<noinclude></noinclude> d867arbs2wuh4fyuynqx021tli3ldrr 104 127259 293827 2026-07-31T11:06:36Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=уздрыг|к=нуў}}, загрымелі, рассыпаючыся, штабелі дошак, страшны грукат аглушыў Тапурыя і… ён ачнуўся ў турэцкім марскім шпіталі. {{Водступ|2|em}}Яго, даглядаў санітар-грэк. Ёй быў заўсёды п’яны і сонны. Ад яго на дзесяць крокаў несла перага...» 293827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=уздрыг|к=нуў}}, загрымелі, рассыпаючыся, штабелі дошак, страшны грукат аглушыў Тапурыя і… ён ачнуўся ў турэцкім марскім шпіталі. {{Водступ|2|em}}Яго, даглядаў санітар-грэк. Ёй быў заўсёды п’яны і сонны. Ад яго на дзесяць крокаў несла перагарам спірту і часнаком, і гэты пах так апрыкрыў Тапурыя, што ён памятаў свайго лекара яшчэ доўга пасля сканчэння сваёй морскай кар’еры. Грэк з вялікімі цяжкасцямі, дапамагаючы рукамі і нават вырысоўваючы на рэцэптавых паперках нешта аднаму яму зразумелае, растлумачыў Тапурыя, што яго паруснік выкінула на бераг у пяці верстах ад гораду, што ён быў знойдзены непрытомны каля стырна і што крыху далей за паруснік знойдзены човен з той-жа назвай і труп матроса, які прывязуць у шпітальны морг сёння ўвечары. Тапурыя зразумеў, што ўсе загінулі, што ўратаваўся толькі ён адзін, які быў пакінуты на волю пякельнай стыхіі, і яму стала шкада гэтых людзей. Тапурыя адвярнуўся да сцяны і ціха заплакаў. {{Водступ|2|em}}Увечары санітары паднялі Тапурыя да адкрытага акна ў калідоры. Пад акном стаяла павозка, і на ёй ляжала нешта пакрытае брэзентам. Калі брэзент знялі, Тапурыя ўбачыў першага чалавека па карабельных спісах, капітана. Ён ляжаў агромны, у паласатай майцы, і яго вялікія кулакі былі сціснуты, як і заўсёды. Да Тапурыя падышоў нейкі турэцкі начальнік і, трымаючы руку каля сваёй чырвонай фескі, нешта запытаў. Тапурыя не зразумеў ніводнага слова. Тады прышоў санітар са сваім алоўкам. Ён ужо меў вопыт і растлумачыў Тапурыя, што начальнік порта ў захапленні ад адвагі капітана, які застаўся адзін каля стырна і не пакінуў судно паводле лепшых мораходных традыцый, і віншуе яго з шчаслівым збавеннем. Разам з тым, начальнік порта пытаецца, ці з яго экіпажа гэты матрос, і калі так, то начальнік порта просіць назваць яго і сваё прозвішча для паведамлення расійскаму консульству, бо ніякіх дакументаў ні пры ім, ні на трупе не знойдзена. Апрача таго, начальнік порта пытаецца, якія будуць распараджэнні наконт пахавання і, нарэшце, як сябе адчувае адважны капітан. {{Водступ|2|em}}Цяпер прышла чарга да Тапурыя. Ён ледзь не страціў прытомнасць, пакуль санітар уцяміў, што не ён капітан, а той быў капітанам, што ляжыць пад брэзентам. Начальства, збянтэжана ўсміхаючыся, пераглянулася, учуўшы гэткую навіну, пачальнік порта, што так неспадзявана трапіў у дурні, зрабіў рэзкі нецярплівы жэст і аддаў нейкае распараджэнне. Санітар узяў Тапурыя пад руку і павёў на калідор. Яго душыў смех, і каля дзвярэй палаты ён не вытрымаў і зарагатаў. Ён рагатаў у гулкім калідоры доўга, прысядаючы, трымаючыся за жывот,<noinclude></noinclude> t06cllntm8orfvcf99ftihnx4sxwdmx