Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 102 1627 299375 298586 2026-10-07T21:41:39Z Gleb Leo 2440 299375 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча = Гарун | Імёны = Алесь | Першая літара прозвішча = Г | Варыянты імёнаў = | Апісанне = | Іншае = | ДН = 11 сакавіка 1887 | Месца нараджэння = ф. Новы Двор, Менскі павет, Расейская імпэрыя | ДС = 28 ліпеня 1920 | Месца смерці = Кракаў, Польская Рэспубліка | Выява = Alieś_Harun.jpg | Вікіпедыя = :be:Алесь Гарун | Вікіпедыя2 = :be-tarask:Алесь Гарун | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = Category:Alieś Harun | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Алесь Гарун | Google = }} {{All works‎|Матчын дар}} ==Зборнікі== * [[Матчын дар (Гарун, зборнік)]] ==Паэмы== *{{Скан|[[Мае коляды]]|Sumny.Maje kalady.1920.pdf}} ==Вершы== * [[Biełarus (1913)/1913/39/Hej-żaż maja wioska!..|Hej-żaż maja wioska!..]] // {{fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 19 Śnieżnia 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/39|№39]]}} * [[Biełarus (1913)/1914/1/Z Nowahodnych dumak|Z Nowahodnych dumak]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 3 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/1|№1]]}} * [[Biełarus (1913)/1914/3/Prywitańnie|Prywitańnie]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 16 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/3|№3]]}} * [[На варці (Гарун)|На варці]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 28 Мая 1915. — [[Наша Ніва (1906)/1915/21|№21]]}} * [[Чэлавечая кроў (Гарун)|Чэлавечая кроў]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 5 Чэрвеня 1915. — [[Наша Ніва (1906)/1915/22|№22]]}} * [[Згаварыліся (Гарун)|Згаварыліся]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 9 марца 1917. — [[Гоман (1916)/1917/20|№20 (112)]]}} * [[Лісток і надзея]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 26 кастрычніка 1917. — [[Вольная Беларусь (газета)/1917/26|№26]]}} * [[Песьня (За рэчкай, за рэчкай…)]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 26 кастрычніка 1917. — [[Вольная Беларусь (газета)/1917/26|№26]]}} * [[Ня плач мяне забірае]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 26 кастрычніка 1917. — [[Вольная Беларусь (газета)/1917/26|№26]]}} * [[Шчасьлівы той…]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 8 сьнежня 1917. — [[Вольная Беларусь (газета)/1917/33|№33]]}} * [[Паходная (Гарун)|Паходная]] // {{Fine|[[Гоман (1916)|Гоман]]. — 3 красавіка 1918. — [[Гоман (1916)/1918/28|№28 (224)]]}} * [[Z astrožnych kartak]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 31 žniŭnia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/11|№11]]}} * [[Dakory]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 31 žniŭnia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/11|№11]]}} * [[Хвейнаму другу]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 22 сьнежня 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/22|№22]]}} * [[Шлюб (Гарун)|Шлюб]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 18 сакавіка 1920. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1920/7|№7 (29)]]}} * [[Трэны (Гарун)|Трэны]] // {{Fine|[[Рунь (часопіс)|Рунь]]. — 4 ліпня 1920. — [[Рунь (часопіс)/9-10|№9-10]]}} ==Апавяданні== *[[Пан Шабуневіч]] *[[П’ера і Каламбіна]] *[[Чалавек без крыві]] *[[У Панасавым сяле]] *[[Першы снег (Гарун)]] *[[Дні]] *[[Свята]] ==Драматургія== * [[Датрымаў характар]] * [[Дзіўны лапаць, або Не ўсё тое порах, што ў пораху ляжыць]] * [[Хлопчык у лесе]] * [[Шчаслівы чырвонец]] ==Публіцыстыка== ===1918 год=== *[[Увагі да нацыянальнага руху]] *[[Одгукі]] *[[З цяжкім возам на гнілой грэблі]] *[[Скрыпты шавініста]] *[[Дыбенкіяда]] * [[Рэальная палітыка]] * [[Далей ні можна]] * [[Пад адным штандарам]] * [[Польшча і яе суседзі]] * [[«Нізалежная Беларусь»]] ===1919 год=== *[[У гасьцінах у Вільні]] *[[Груганьнё]] ==Прамовы== * [[Прамова Алеся Гаруна (18 верасьня 1919)|Прамова на прывітаньні Язэпа Пілсудзкага]] (18 верасьня 1919) ==Лісты== *[[Вацлаву Ластоўскаму (Гарун)]] * [[Наша Ніва (1906)/1915/21/Ліст у Рэдакцію|Ліст у Рэдакцію]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 28 Мая 1915. — [[Наша Ніва (1906)/1915/21|№21]]}} ==Пра аўтара== *[[Алесь Гарун. Матчын дар (Лёсік)]] *[[Алесь Гарун]] *[[Памяці Алеся Гаруна]] *[[Кароткі_нарыс_нацыянальна-культурнага_адраджэньня_Беларусі#Алесь_Гарун_(Аляксандар_Прушынскі).|Алесь Гарун (Ігнатоўскі)]] *[[Гісторыя беларускае літэратуры (1921)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/А. Гарун|А. Гарун (Гарэцкі)]] * [[Алесь Гарун (Краўцоў, 1921)]] *[[Алесь Гарун (Краўцоў, 1927)]] *[[Памяці поэта]] *{{Скан|Да восьмай гадавіны сьмерці А. Гаруна|Гарун Каспяровіч.pdf}} (1928) * {{Скан|«Матчын дар» Алеся Гаруна (Барычэўскі)|Узвышша_1928-002.pdf}} / А Барычэўскі // Узвышша. – 1928. – №2. – С. 167. * [[Нарысы гісторыі беларускай літаратуры (1928)/Рэвалюцыя 1905-1906 г. на Беларусі/Алесь Гарун|Алесь Гарун (Піятуховіч)]] {{PD-old}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія драматургі]] [[Катэгорыя:Беларускія грамадскія дзеячы]] [[Катэгорыя:Беларуская вайсковая камісія| Гарун, Алесь]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Празаікі]] [[Катэгорыя:Рыма-каталікі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 5txe04m6nzi1yyiy7631018e8ggnb42 102 4553 299376 285922 2026-10-07T21:42:28Z Gleb Leo 2440 299376 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Сваяк | Імёны =Казімір | Першая літара прозвішча =С | Варыянты імёнаў =Ko–st; сапр. Канстанцін Мацвеевіч Стаповіч | Апісанне =беларускі грамадска-палітычны дзеяч, паэт, драматург, публіцыст, літаратуразнавец, каталіцкі святар | Іншае = | ДН =7 (19) лютага 1890 | Месца нараджэння =в. Барані Свянцянскага пав. Віленскай губ., цяпер Астравецкі раён Гродзенскай вобл. | ДС =6 мая 1926 | Месца смерці =Вільня | Выява =Казімір Сваяк.jpg | Вікіпедыя =:be:Казімір Сваяк | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Казімір Сваяк | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Kazimier Svajak | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Казімір Сваяк | Google = }} == Творы == {{All works‎}} === Зборнікі === * {{Скан|[[Мая ліра (1924)|Мая ліра]]|Мая ліра (1924).pdf}}. {{Fine|Вільня: Беларускае Выдавецкае Таварыства, 1924}} *[[Голас душы (Сваяк)|Голас душы (1926)]] ===Вершы розных гадоў=== '''1913''' * [[Prad Boham]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 3 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/28|№28]]}} '''1919''' * [[Try razy…]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 19 Kastryčnika 1919. — [[Беларуская крыніца (1917)/1919/7|№7]]}} * [[Šlacham tworčaści]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 25 Śnieżeń 1919. — [[Беларуская крыніца (1917)/1919/12|№12]]}} * [[S psalmaŭ Dawida|S psalmaŭ Dawida (129)]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 8 Lutaho 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/4|№4]]}} '''1920''' * [[O kraj moj rodny!..]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 7—21 Sakawika 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/6|№6]]—[[Беларуская крыніца (1917)/1920/7|7]]}} * [[Wialeja siraty]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 25 Śnieżnia 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/16|№16]]}} '''1921''' * [[«Krynicy» na 1921 h.|„Krynicy“ na 1921 h.]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 9 Studnia 1921. — [[Беларуская крыніца (1917)/1921/2|№2]]}} * [[M-ka Świr u 1920 h.]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 9 Studnia 1921. — [[Беларуская крыніца (1917)/1921/2|№2]]}} * [[Muraszka i hałubka]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 9 kastrycznika 1921. — [[Беларуская крыніца (1917)/1921/30|№30]]}} '''1924''' * [[Na śmierć kollehi ks. Z. Jakucia]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 15 Lutaha 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/4|№4]]}} * [[Šumić wiecier]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 26 Lipnia 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/19|№19]]}} * [[Ajčyny budaŭničym najomnym]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 12 Żniŭnia 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/21|№21]]}} * [[Ksiandzam Biełarusam]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 22 Żniŭnia 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/22|№22]]}} * [[Беларуская крыніца (1917)/1924/28/Majmu panu|Majmu panu]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 18 Kastryčnika 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/28|№28]]}} * [[Беларуская крыніца (1917)/1924/29/Majmu panu|Majmu panu]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 20 Kastryčnika 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/29|№29]]}} * [[Himn swarliwym dziejačam]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 7 Śnieżnia 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/36|№36]]}} * [[Pieśnia na Kalady]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 24 Śnieżnia 1924. — [[Беларуская крыніца (1917)/1924/38|№38]]}} '''1925''' * [[«Krynicy» na 1925 hod|„Krynicy“ na 1925 hod]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 4 Studnia 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/1|№1]]}} * [[Muza (Сваяк)|Muza]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 11 Studnia 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/2|№2]]}} * [[Stanie nas dowal!..]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 1 Sakawika 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/9|№9]]}} * [[Pamiaci Franciška Skaryny, słaŭnaha doktara z Połacka]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 25 Sakawika 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/12|№12]]}} * [[Dźwie «kultury»|Dźwie „kultury“]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 7 Čerwienia 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/25|№25]]}} * [[Na Kupalle (Сваяк)|Na Kupalle]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 28 Čerwienia 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/28|№28]]}} * [[Rusalnaja niadziela]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 5 Lipienia 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/29|№29]]}} * [[Zwanica ŭ Žodziškach]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 26 Lipienia 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/32|№32]]}} * [[Niaŭžo umru…]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 20 Wieraśnia 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/1 (новы)|№1]]}} * [[Swaroha słuhi…]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 4 Kastryčnika 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/2 (новы)|№2]]}} * [[Wiery niarozumu proci…]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 25 Kastryčnika 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/5 (новы)|№5]]}} * [[Na Dziady (Сваяк)|Na Dziady]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 1 Listapada 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/6 (новы)|№6]]}} * [[Na żalejcy (Сваяк)|Na żalejcy]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 8 Listapada 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/7 (новы)|№7]]}} * [[Jak pierastanu…]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 13 Śnieżnia 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/12 (новы)|№12]]}} '''1926''' * [[Кветкі (Сваяк)|Кветкі]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (1917)|Сялянская Ніва]]. — 3 Студзеня 1926. — [[Сялянская ніва (1917)/1926/1|№1]]}} * [[Zabaleli iznoŭ maje hrudzi…]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 30 Čerwienia 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/21|№21]]}} * [[Bajkatawanym Ksiandzam-Biełarusam]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 29 Kastryčnika 1926. — [[Беларуская крыніца (1917)/1926/38|№38]]}} * [[Зубр у Беларусі]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (1917)|Сялянская Ніва]]. — 4 Лістапада 1926. — [[Сялянская ніва (1917)/1926/36|№36]]}} * [[Чарку дай, Браце…]] // {{Fine|[[Сялянская ніва (1917)|Сялянская Ніва]]. — 11, 18 Лістапада 1926. — [[Сялянская ніва (1917)/1926/37|№37]]—[[Сялянская ніва (1917)/1926/38|№38]]}} '''1927''' * [[Bahasłaŭ, Boža, światuju chwilinku…]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 6 Traŭnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/19|№19]]}} * [[Na Radaŭnicy]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 6 Traŭnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/19|№19]]}} * [[Swaroh — haspadar waładarny…]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 6 Traŭnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/19|№19]]}} * [[Krapiwa (Сваяк)|Krapiwa]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 6 Traŭnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/19|№19]]}} * [[Ab maich krytykach]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 20 Traŭnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/21|№21]]}} *[[Загляне сонца…]] *[[Не чаруй]] *[[Песня на каляды]] *[[Прад Богам]] *[[Хрысце…]] *[[Памяці Ф. Багушэвіча]] *[[Памяці Францішка Скарыны, слаўнага доктара з Полацка]] === П’есы === * {{Скан|[[Янка Канцавы]]|Янка Канцавы (1924).pdf}} == Апавяданьні == * [[Biełarus (1913)/1914/3/Hanulka|Hanulka]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 16 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/3|№3]]}} ===Публіцыстыка=== *[[Гутарка аб нашай «простай» мове]] * [[Слоўца аб уніі (Сваяк)|Słoŭca ab unii]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 7 Sakawika 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/6|№6]]}} *[[Адродзіны Беларусі і Унія]] *[[Унія на Беларусі]] *[[Куток аб уніі]] *[[Царква ці касцёл]] * {{Скан|[[З нівы беларускага мастацтва]]|З нівы беларускага мастацтва (1925).pdf}} // {{Fine|[[Студэнская думка (1924)|Студэнская Думка]]. — Студзень 1925. — [[Студэнская думка (1924)/1925/1|№1 (2)]]}} * [[Zakapanaje, 29.XX.1919 (Сваяк)|Zakapanaje, 29.XX.1919]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 6 Traŭnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/19|№19]]}} * [[Ab biełaruskaj pieśni (Сваяк)|Ab biełaruskaj pieśni]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Biełaruskaja Krynica]]. — 13, 27 Traŭnia 1927. — [[Беларуская крыніца (1917)/1927/20|№20]], [[Беларуская крыніца (1917)/1927/22|22]]}} ===Крытыка=== * [[Ф. Багушэвіч — пясняр беларускі|F. Bahušewič — pieśniar biełaruski]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 14 Studnia—22 Lutaho 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/2|№2]]—[[Беларуская крыніца (1917)/1920/5|5]]}} *[[«Дзве душы» Максіма Гарэцкага]] ===Мемуары=== *[[Дзея маёй мыслі, сэрца і волі]] == Пераклады == * ''[[Аўтар:Уільям Шэкспір|Šekspir, U]]''. [[Wiasnawy sonet]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 26 Krasawika 1925. — [[Беларуская крыніца (1917)/1925/17|№17]]}} *[[Веснавы санэт]] == Пра аўтара == * [[Казімер Сваяк (Станкевіч)]] * [[З жыцця і дзейнасці Казімера Сваяка]] {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія драматургі]] [[Катэгорыя:Беларускія празаікі]] [[Катэгорыя:Беларускія рэлігійныя дзеячы]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Рыма-каталікі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] b1yck6k5chks1uj7j7257fm4y3d5n7s 102 5614 299368 298043 2026-10-07T21:32:00Z Gleb Leo 2440 299368 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Зязюля | Імёны =Андрэй | Першая літара прозвішча =З | Варыянты імёнаў =Аляксандр Астрамовіч | Апісанне =беларускі паэт, каталіцкі святар | Іншае = | ДН =26 лістапада (7 снежня) 1878 | Месца нараджэння =в. Навасады (цяпер Ашмянскі раён) | ДС =17 студзеня 1921 | Месца смерці = | Выява =Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929). Малюнак 4.jpg | Вікіпедыя =:be:Аляксандр Астрамовіч | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Аляксандар Астрамовіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Andrej Ziaziulia | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Андрэй Зязюля | Google = }} {{All works‎}} == Творы == * [[З роднага загону (Зязюля)|З роднага загону]] ** {{Скан|[[Z rodnaho zahonu (1913)|Z rodnaho zahonu]]|Z rodnaho zahonu (1913).pdf}}. {{fine|Wilnia: Wydańnie „Biełarusa“, 1913}} ** {{Скан|[[Z rodnaha zahonu (1931)|Z rodnaha zahonu]]|Z rodnaha zahonu (1931).pdf}}. {{fine|Wilnia: Wydańnie Ksiandza [[Аўтар:Янка Быліна|Jana Siemaškiewiča]], 1931}} '''Вершы''' * [[Biełarus (1913)/1913/28/Da ślozki|Da ślozki]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 3 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/28|№28]]}} '''Паэмы''' * [[Слова праўды аб мове і долі беларуса|Слово праўды аб мове і долі беларуса]] // {{Fine|[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)|Падарунак Беларускаму Жаўнеру]]. Менск: Выданьне Беларускай Вайсковай Камісіі, 1920}} * [[Аленчына вяселле|Alenčyna wiasielle]]. {{Fine|Wilnia: Wyd. „[[Беларуская крыніца (1917)|Krynicy]]“, 1923}} == Публіцыстыка == * [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Piszuć da nas/M. Uźlany|M. Uźlany]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 14 marca 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/9-10|№9-10]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/22/Piszuć da nas/Soły|Soły]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 24 Żniŭnia 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/22|№22]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/23/Piszuć da nas/Hannapol|Hannapol]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 29 Żniŭnia 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/23|№23]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/25/Piszuć da nas/Wioska Krupicca|Wioska Krupicca]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 12 Wiereśnia 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/25|№25]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/27/Piszuć da nas/Minsk|Minsk]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 26 Wiereśnia 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/27|№27]]}} * [[Biełarus (1913)/1914/4/Piszuć da nas/Karma|Karma]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 22 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/4|№4]]}} * [[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 24 Snieżnia 1914. — {{Скан|[[Biełarus (1913)/1914/52/Prydatak|Prydatak da №52]]|Biełarus. 1914. № 52. Prydatak.pdf}} == Пра аўтара == * ''[[Аўтар:Паўла Раніца|Ranica, P]]''. [[Biełarus (1913)/1914/14-15/Wiaskowy lirnik|Wiaskowy lirnik]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 2 Krasawika 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/14-15|№14-15]]}} * ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Stankiewič, A]]''. [[Z rodnaha zahonu (1931)/Pradmowa|Pradmowa]] // {{Fine|''Andrej Ziaziula''. [[Z rodnaha zahonu (1931)|Z rodnaha zahonu]]. Wilnia: Wydańnie Ksiandza [[Аўтар:Янка Быліна|Jana Siemaškiewiča]], 1931}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія рэлігійныя дзеячы]] [[Катэгорыя:Рыма-каталікі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 2qn54gyvxqa0ayabil74pb53iwcboqx 102 8261 299371 298585 2026-10-07T21:34:40Z Gleb Leo 2440 299371 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Просты | Імёны =Пётра | Першая літара прозвішча =П | Варыянты імёнаў =Ільдэфонс Бобіч | Апісанне =празаік, драматург, публіцыст, перакладчык | Іншае = | ДН =10 (23) студзеня 1890 | Месца нараджэння =в. Дзедзінка Друйскай воласці Віленскай губерні (цяпер Міёрскі раён Віцебскай вобласці). | ДС =28 красавіка 1944 | Месца смерці =Іўе | Выява = | Вікіпедыя =:be:Пётра Просты | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Ільдэфонс Бобіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = Category:Ildefons Bobič | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя =Пётра Просты | Google = }} == Творы == {{All works}} *[[Абразкі (Просты)]] *[[Воля (Просты)]] *[[Слёзы (Просты)]] * Куча грошы // Наша Ніва, 1909, №21 *[[У калядны ціхі вечар]] *[[Навагоднія думы]] *[[Ойча наш беларуса]] *[[Свякроўка]] '''1913''' * [[Biełarus (1913)/1913/6/Dumki ŭ czużoj staroncy|Dumki ŭ czużoj staroncy]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 14 lutaho 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/6|№6]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/16/Kab ja byŭby pieśniar…|Kab ja byŭby pieśniar…]] // {{fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 25 maja 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/16|№16]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/27/Wiera, Nadzieja i Miłaść|Wiera, Nadzieja i Miłaść]] // {{fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 26 Wiereśnia 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/27|№27]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/39/U kaladny, cichi wieczar…|U kaladny, cichi wieczar…]] // {{fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 19 Śnieżnia 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/39|№39]]}} '''1914''' * [[Biełarus (1913)/1914/1/Nowahodnija dumy|Nowahodnija dumy]] // {{fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 3 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/1|№1]]}} * [[Biełarus (1913)/1914/4/«Wojcze nasz» Biełarusa|„Wojcze nasz“ Biełarusa]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 22 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/4|№4]]}} * {{Скан|[[Na szto Biełarusam hazety? (1914)|Na szto Biełarusam hazety?]]|Na szto Biełarusam hazety? (1914).pdf}}. {{Fine|Wilnia: Wydańnie „Biełarusa“, 1914}} == Пераклады == * Добры таварыш (Гарбуноў-Пасадаў) // Наша Ніва, 1909, №13-14 * Аpostalskija dzei. – Wilnia, 1912 * Niadzielnyia Ewangelii i nawuki. – Wilnia, 1921–1922 {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія драматургі]] [[Катэгорыя:Празаікі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Рыма-каталікі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] pqytgflx6ymng84pdwmcxt0vyf1vwzn 102 12652 299377 297411 2026-10-07T21:43:20Z Gleb Leo 2440 299377 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Шпэт | Імёны =Язэп | Першая літара прозвішча =Ш | Варыянты імёнаў = | Апісанне =беларускі пісьменнік, публіцыст, фалькларыст | Іншае = | ДН = 23 лютага 1891 | Месца нараджэння = Зембін, Барысаўскі павет, Мінская губерня | ДС = 21 студзеня 1955 | Месца смерці = | Выява = | Вікіпедыя =:be:Язэп Шпэт | Вікіпедыя2 =Язэп Шпэт | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Язэп Шпэт | Google = }} {{All works‎}} ==Проза== *[[Злічыла]] (1914) * [[Sirockaja dola (Шпэт)|Sirockaja dola]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 27 studnia 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/3|№3]]}} * [[Dobry duch (Шпэт)|Dobry duch]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 1 marca 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/8|№8]]}} * [[Угодкі (Шпэт)|Угодкі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25 чэрвеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/141|№141 (1736)]]}} == Публіцыстыка == * [[Biełarus (1913)/1914/3/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 16 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/3|№3]]}} * [[Сельска-гаспадарчыя курсы (Шпэт)|Сельска-гаспадарчыя курсы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 лютага 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/38|№38 (1930)]]}} * [[Ачыстка і сартаваньне зярна]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 23 лютага 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/44|№44 (1936)]]}} * [[Мы пратэстуем (Шпэт)|Мы пратэстуем]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 6 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/54|№54 (1946)]]}} * [[Што гаварылі сяляне на зьезьдзе]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/61|№61 (1953)]]}} * [[Сувязь маладжана]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 22 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/114|№114 (2006)]]}} * [[Жыцьцё сельсавету (Шпэт)|Жыцьцё сельсавету]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 26 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/117|№117 (2009)]]}} * [[Падрыхтоўка да падатковае кампаніі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 29 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/120|№120 (2012)]]}} * [[Гадуем лес]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 1 чэрвеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/122|№122 (2014)]]}} * [[Якая праца, гэткая і заплата]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 2 чэрвеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/123|№123 (2015)]]}} * [[Жанчына на грамадзкай працы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 чэрвеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/126|№126 (2018)]]}} * [[Выстаўка на жывёлагадоўлі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 10 чэрвеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/129|№129 (2021)]]}} * [[Падрыхтоўка да падатковай кампаніі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 11 чэрвеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/130|№130 (2022)]]}} * [[Будаўніцтва (Шпэт)|Будаўніцтва]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 22 чэрвеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/138|№138 (2030)]]}} * [[Як праходзіць зьніжэньне цэн у вёсцы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 5 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/149|№149 (2041)]]}} * [[Пажарная ахова на вёсцы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 1 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/146|№146 (2038)]]}} *[[Жыццё мяняецца]] *[[Наша павіннасць]] {{PD-Беларусь}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія празаікі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] hd1gaich1z8h3k74snn08ok48sd4a1w 102 13837 299373 262281 2026-10-07T21:37:17Z Gleb Leo 2440 299373 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Талочка | Імёны =Уладзіслаў | Першая літара прозвішча =Т | Варыянты імёнаў =Adam Saladuch, Dryhwicz, P.Kantryba, Archiwista, Aktivus, Observator (О.), Erka, Gardiner, Spektator, Drygwicz, Gvarneri, Wat, Widz | Апісанне =беларускі рэлігійны і культурна-асветны дзеяч, культуролаг, гісторык, літаратурны крытык. | Іншае = | ДН = 6 (18) лютага 1887 | Месца нараджэння = Гродна | ДС = 13 лістапада 1942 | Месца смерці =Вільня | Выява =Uladzislaŭ Taločka.jpg | Вікіпедыя =:be:Уладзіслаў Талочка | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Уладзіслаў Талочка | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Uladzislaŭ Taločka | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Уладзіслаў Талочка | Google = }} {{All works‎}} ==Творы== '''1918''' * [[Прамова на Беларускай Канферэнцыі (Талочка)]] '''1919''' *[[Хто быў Констант Каліноўскі?]] * [[З мінулых польска-беларускіх адносін]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 4 žniŭnia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/9|№9]]}} * [[Кароткая памяць]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 31 žniŭnia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/11|№11]]}} * [[Сымон Будны (Талочка)|Сымон Будны]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 29 верасьня 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/15|№15]]}} *[[Я і мой народ]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 13 кастрычніка 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/17|№17]]}} * [[Мэтропаліт Шэптыцкі (Талочка)|Мэтропаліт Шэптыцкі]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 1 лістапада 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/19|№19]]}} * [[Да вясковых багатыроў]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 12 сьнежня 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/22|№22]]}} * [[Апостальская Сталіца і адраджэнне Беларускага народу]] *[[Куток аб Уніі (Талочка)]] *[[«Нямецкія Казання»]] *[[Так гдзе ж тут розум?]] *[[Беларускія Біскупы – Суфраганы у Віленскай Дыяцэзіі]] '''1920''' * [[Čamu jany zabylisia ab unii?]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 14 Studnia 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/2|№2]]}} * [[Znachod astankaŭ św. Jozafata]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 14 Studnia 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/2|№2]]}} * [[Ab maładym biełaruskim teatry]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 20 Studnia 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/3|№3]]}} * [[Ненавісць між намі быць не павінна|Nienawiść miž nami być nie pawinna]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 22 Lutaho 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/5|№5]]}} * [[U čym sława i značeńnie XIX stalećcia?]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 2—30 Traunia 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/10|№10]]—[[Беларуская крыніца (1917)/1920/11|11]]}} *[[Папеж Бенедыкт XV і незалежнасць народаў]] *[[«Чысцец» у Мацея Бурачка]] '''1922''' * [[Адкуль узяліся беларусы каталікі?]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 1 красавіка 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/10|№10 (35)]]}} '''1935''' * {{Скан|[[Да справы веравызнаньня Фр. Скарыны]]|Да справы веравызнаньня Фр. Скарыны (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/3|Кніжка 3]]}} * {{Скан|[[Да справы нацыянальнасьці прафэсара М. Баброўскага]]|Да справы нацыянальнасьці прафэсара М. Баброўскага (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/4|Кніжка 4]]}} '''1936''' * {{Скан|[[Беларускі элемэнт у повесьці Ант. Мільлера «Powołanie»|Беларускі элемэнт у повесьці Ант. Мільлера „Powołanie“]]|Беларускі элемэнт у повесьці Ант. Мільлера «Powołanie» (1936).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1936. — [[Калосьсе (1935)/1936/1|Кніжка 1 (5)]]}} * {{Скан|[[Зацемкі аб повесьці Вінцука Адважнага «Хлапец»|Зацемкі аб повесьці Вінцука Адважнага „Хлапец“]]|Зацемкі аб повесьці Вінцука Адважнага «Хлапец» (1936).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1936. — [[Калосьсе (1935)/1936/2|Кніжка 2 (6)]]}} * {{Скан|[[З досьледаў аб паходжаньні і аб гэрбе Скарынаў]]|З досьледаў аб паходжаньні і аб гэрбе Скарынаў (1936).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1936. — [[Калосьсе (1935)/1936/4|Кніжка 4 (8)]]}} '''1937''' * {{Скан|[[Францішак Скарына на грунце унівэрсытэцкага жыцьця ў Падуі (Талочка)|Францішак Скарына на грунце унівэрсытэцкага жыцьця]]|Францішак Скарына на грунце унівэрсытэцкага жыцьця ў Падуі (Талочка).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/1|Кніжка 1 (10)]]}} '''1938''' * [[Фр. Багушэвіч і Э. Арэшчыха]] // {{Fine|[[Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)|Запісы Беларускага Навуковага Таварыства]]. — 1938. — Сшыток 1}} == Допісы == * [[Biełarus (1913)/1914/4/Piszuć da nas/Horadna|Horadna]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 9 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/2|№2]]}} * [[Biełarus (1913)/1914/4/Piszuć da nas/Horadna|Horadna]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 22 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/4|№4]]}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія рэлігійныя дзеячы]] [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Рыма-каталікі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 40ua2x5j5hs8qm3r4jl9ta0l8fxrpye 299374 299373 2026-10-07T21:38:23Z Gleb Leo 2440 299374 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Талочка | Імёны =Уладзіслаў | Першая літара прозвішча =Т | Варыянты імёнаў =Adam Saladuch, Dryhwicz, P.Kantryba, Archiwista, Aktivus, Observator (О.), Erka, Gardiner, Spektator, Drygwicz, Gvarneri, Wat, Widz | Апісанне =беларускі рэлігійны і культурна-асветны дзеяч, культуролаг, гісторык, літаратурны крытык. | Іншае = | ДН = 6 (18) лютага 1887 | Месца нараджэння = Гродна | ДС = 13 лістапада 1942 | Месца смерці =Вільня | Выява =Uladzislaŭ Taločka.jpg | Вікіпедыя =:be:Уладзіслаў Талочка | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Уладзіслаў Талочка | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Uladzislaŭ Taločka | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Уладзіслаў Талочка | Google = }} {{All works‎}} ==Творы== '''1918''' * [[Прамова на Беларускай Канферэнцыі (Талочка)]] '''1919''' *[[Хто быў Констант Каліноўскі?]] * [[З мінулых польска-беларускіх адносін]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 4 žniŭnia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/9|№9]]}} * [[Кароткая памяць]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 31 žniŭnia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/11|№11]]}} * [[Сымон Будны (Талочка)|Сымон Будны]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 29 верасьня 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/15|№15]]}} *[[Я і мой народ]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 13 кастрычніка 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/17|№17]]}} * [[Мэтропаліт Шэптыцкі (Талочка)|Мэтропаліт Шэптыцкі]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 1 лістапада 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/19|№19]]}} * [[Да вясковых багатыроў]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 12 сьнежня 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/22|№22]]}} * [[Апостальская Сталіца і адраджэнне Беларускага народу]] *[[Куток аб Уніі (Талочка)]] *[[«Нямецкія Казання»]] *[[Так гдзе ж тут розум?]] *[[Беларускія Біскупы – Суфраганы у Віленскай Дыяцэзіі]] '''1920''' * [[Čamu jany zabylisia ab unii?]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 14 Studnia 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/2|№2]]}} * [[Znachod astankaŭ św. Jozafata]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 14 Studnia 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/2|№2]]}} * [[Ab maładym biełaruskim teatry]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 20 Studnia 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/3|№3]]}} * [[Ненавісць між намі быць не павінна|Nienawiść miž nami być nie pawinna]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 22 Lutaho 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/5|№5]]}} * [[U čym sława i značeńnie XIX stalećcia?]] // {{Fine|[[Беларуская крыніца (1917)|Krynica]]. — 2—30 Traunia 1920. — [[Беларуская крыніца (1917)/1920/10|№10]]—[[Беларуская крыніца (1917)/1920/11|11]]}} *[[Папеж Бенедыкт XV і незалежнасць народаў]] *[[«Чысцец» у Мацея Бурачка]] '''1922''' * [[Адкуль узяліся беларусы каталікі?]] // {{Fine|[[Беларускі Звон (1921)|Беларускі Звон]]. — 1 красавіка 1922. — [[Беларускі Звон (1921)/1922/10|№10 (35)]]}} '''1935''' * {{Скан|[[Да справы веравызнаньня Фр. Скарыны]]|Да справы веравызнаньня Фр. Скарыны (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/3|Кніжка 3]]}} * {{Скан|[[Да справы нацыянальнасьці прафэсара М. Баброўскага]]|Да справы нацыянальнасьці прафэсара М. Баброўскага (1935).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1935. — [[Калосьсе (1935)/1935/4|Кніжка 4]]}} '''1936''' * {{Скан|[[Беларускі элемэнт у повесьці Ант. Мільлера «Powołanie»|Беларускі элемэнт у повесьці Ант. Мільлера „Powołanie“]]|Беларускі элемэнт у повесьці Ант. Мільлера «Powołanie» (1936).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1936. — [[Калосьсе (1935)/1936/1|Кніжка 1 (5)]]}} * {{Скан|[[Зацемкі аб повесьці Вінцука Адважнага «Хлапец»|Зацемкі аб повесьці Вінцука Адважнага „Хлапец“]]|Зацемкі аб повесьці Вінцука Адважнага «Хлапец» (1936).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1936. — [[Калосьсе (1935)/1936/2|Кніжка 2 (6)]]}} * {{Скан|[[З досьледаў аб паходжаньні і аб гэрбе Скарынаў]]|З досьледаў аб паходжаньні і аб гэрбе Скарынаў (1936).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1936. — [[Калосьсе (1935)/1936/4|Кніжка 4 (8)]]}} '''1937''' * {{Скан|[[Францішак Скарына на грунце унівэрсытэцкага жыцьця ў Падуі (Талочка)|Францішак Скарына на грунце унівэрсытэцкага жыцьця]]|Францішак Скарына на грунце унівэрсытэцкага жыцьця ў Падуі (Талочка).pdf}} // {{Fine|[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]. — 1937. — [[Калосьсе (1935)/1937/1|Кніжка 1 (10)]]}} '''1938''' * [[Фр. Багушэвіч і Э. Арэшчыха]] // {{Fine|[[Запісы Беларускага Навуковага Таварыства (1938)|Запісы Беларускага Навуковага Таварыства]]. — 1938. — Сшыток 1}} == Допісы == * [[Biełarus (1913)/1914/2/Piszuć da nas/Horadna|Horadna]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 9 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/2|№2]]}} * [[Biełarus (1913)/1914/4/Piszuć da nas/Horadna|Horadna]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 22 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/4|№4]]}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія рэлігійныя дзеячы]] [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Рыма-каталікі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 5oe186od41rtjwweoaerlnf7ggx6k6q 102 23698 299367 298584 2026-10-07T21:30:44Z Gleb Leo 2440 299367 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Петрашкевіч | Імёны =Альфонс | Першая літара прозвішча =П | Варыянты імёнаў =псеўд.: Філафей Калінка, Пранцішак Красоўскі | Апісанне =беларускі паэт | Іншае = | ДН =1894 | Месца нараджэння = | ДС =20 траўня 1918 (24 гады) | Месца смерці = | Выява =Alfons Pietraškievič. Альфонс Петрашкевіч (1910-18).jpg | Вікіпедыя =be:Альфонс Баляслававіч Петрашкевіч | Вікіпедыя2 =be-x-old:Альфонс Петрашкевіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Альфонс Петрашкевіч | Google = }} == Творы == {{All works‎}} '''1913''' * [[Маладая Беларусь (альманах)/3/Wieršy (Петрашкевіч)|Wieršy]] // {{fine|[[Маладая Беларусь]]. — 1913. — [[Маладая Беларусь (альманах)/3|Сшытак 3]]}} * [[Песьня (Петрашкевіч)|Песьня]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 25 студня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/4|№4]]}} * [[Razam, razam da raboty…|⁂ (Razam, razam da raboty…)]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 9 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/29|№29]]}} * [[Klon (Петрашкевіч)|Klon]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 23 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/31|№31]]}} * [[Sumnaj wosiani dzianioczki…|⁂ (Sumnaj wosiani dzianioczki…)]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 23 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/31|№31]]}} * [[Pad pachiłaj wiarboj, szto raście nad wadoj…|⁂ (Pad pachiłaj wiarboj, szto raście nad wadoj…)]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 21 Listapada 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/35|№35]]}} * [[Szumi, sasonka…]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 27 Listapada 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/36|№36]]}} '''1914''' * [[Скачы, браце, у роднай хаце…]] (1914) * [[Трыялет (Петрашкевіч)|Трыялет («І мой ахвярнік не астыў…»)]] // {{fine|[[Наша Ніва (газета)|Наша Ніва]]. — 1914. — [[Наша Ніва (газета)/1914/1|№1]]}} * [[Бура (Петрашкевіч)|Бура]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 17 Красавіка 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/15|№15]]}} '''1918''' * [[Многа зорак…]] // {{Fine|[[Варта (1918)|Варта]]. — Кастрычнік 1918. — №1}} '''1919''' * [[Družna da pracy]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 29 čerwienia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/2|№2]]}} * [[Moj kraj]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 18 lipnia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/6|№6]]}} '''1920''' * [[На дзікім балоце ля вольхі крывой…]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 11 сакавіка 1920. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1920/6|№6 (28)]]}} * [[Перасьцярога (Петрашкевіч)|Перасьцярога]] // {{Fine|[[Рунь (часопіс)|Рунь]]. — 2 мая 1920. — [[Рунь (часопіс)/1|№1]]}} == Апавяданьні == * [[Падзяліў (Петрашкевіч)|Падзяліў]] // {{Fine|[[Чырвоны дудар (1924)|Чырвоны дудар]] / склад. ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]'', ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]'', ''[[Аўтар:Алесь Ляжневіч|Алесь Ляжневіч]]''. Менск: Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“, 1924}} '''Абразкі''' * [[Biełarus (1913)/1913/38/Adzinoki|Adzinoki]] // {{fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 12 Śnieżnia 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/38|№38]]}} == Публіцыстыка == * [[Саха (1912)/1912/2/Як лепей садзіць бульбу|Як лепей садзіць бульбу]] // {{fine|[[Саха (1912)|Саха]]. — Май 1912. — [[Саха (1912)/1912/2|Кніжка 2]]}} * [[Саха (1912)/1912/2/Аб расадзе|Аб расадзе]] // {{fine|[[Саха (1912)|Саха]]. — Май 1912. — [[Саха (1912)/1912/2|Кніжка 2]]}} '''Допісы''' * [[Biełarus (1913)/1913/29/Piszuć da nas/Gadziewo|Gadziewo]] // {{fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 9 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/29|№29]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/32/Piszuć da nas/W. Ka…|W. Ka…]] // {{fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 30 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/32|№32]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/34/Piszuć da nas/M. Alkowiczy|M. Alkowiczy]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 13 Listapada 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/34|№34]]}} * [[Biełarus (1913)/1914/5/Piszuć da nas/Laŭdanszczyna|Laŭdanszczyna]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 30 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/5|№5]]}} == Пра аўтара == *[[Альфонсу Петрашкевічу (Зязюля)]] {{PD-old}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія празаікі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] srtdteyy4zouf0dqzevcg47at6bn2fe 299378 299367 2026-10-07T21:44:10Z Gleb Leo 2440 299378 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Петрашкевіч | Імёны =Альфонс | Першая літара прозвішча =П | Варыянты імёнаў =псеўд.: Філафей Калінка, Пранцішак Красоўскі | Апісанне =беларускі паэт | Іншае = | ДН =1894 | Месца нараджэння = | ДС =20 траўня 1918 (24 гады) | Месца смерці = | Выява =Alfons Pietraškievič. Альфонс Петрашкевіч (1910-18).jpg | Вікіпедыя =be:Альфонс Баляслававіч Петрашкевіч | Вікіпедыя2 =be-x-old:Альфонс Петрашкевіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Альфонс Петрашкевіч | Google = }} == Творы == {{All works‎}} '''1913''' * [[Маладая Беларусь (альманах)/3/Wieršy (Петрашкевіч)|Wieršy]] // {{fine|[[Маладая Беларусь]]. — 1913. — [[Маладая Беларусь (альманах)/3|Сшытак 3]]}} * [[Песьня (Петрашкевіч)|Песьня]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 25 студня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/4|№4]]}} * [[Razam, razam da raboty…|⁂ (Razam, razam da raboty…)]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 9 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/29|№29]]}} * [[Klon (Петрашкевіч)|Klon]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 23 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/31|№31]]}} * [[Sumnaj wosiani dzianioczki…|⁂ (Sumnaj wosiani dzianioczki…)]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 23 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/31|№31]]}} * [[Pad pachiłaj wiarboj, szto raście nad wadoj…|⁂ (Pad pachiłaj wiarboj, szto raście nad wadoj…)]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 21 Listapada 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/35|№35]]}} * [[Szumi, sasonka…]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 27 Listapada 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/36|№36]]}} '''1914''' * [[Скачы, браце, у роднай хаце…]] (1914) * [[Biełarus (1913)/1914/3/Apanasawa radaść|Apanasawa radaść]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 16 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/3|№3]]}} * [[Трыялет (Петрашкевіч)|Трыялет («І мой ахвярнік не астыў…»)]] // {{fine|[[Наша Ніва (газета)|Наша Ніва]]. — 1914. — [[Наша Ніва (газета)/1914/1|№1]]}} * [[Бура (Петрашкевіч)|Бура]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 17 Красавіка 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/15|№15]]}} '''1918''' * [[Многа зорак…]] // {{Fine|[[Варта (1918)|Варта]]. — Кастрычнік 1918. — №1}} '''1919''' * [[Družna da pracy]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 29 čerwienia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/2|№2]]}} * [[Moj kraj]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Biełaruskaje Žyćcio]]. — 18 lipnia 1919. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1919/6|№6]]}} '''1920''' * [[На дзікім балоце ля вольхі крывой…]] // {{Fine|[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае Жыцьцё]]. — 11 сакавіка 1920. — [[Беларускае жыцьцё (1919)/1920/6|№6 (28)]]}} * [[Перасьцярога (Петрашкевіч)|Перасьцярога]] // {{Fine|[[Рунь (часопіс)|Рунь]]. — 2 мая 1920. — [[Рунь (часопіс)/1|№1]]}} == Апавяданьні == * [[Падзяліў (Петрашкевіч)|Падзяліў]] // {{Fine|[[Чырвоны дудар (1924)|Чырвоны дудар]] / склад. ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]'', ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Цішка Гартны]]'', ''[[Аўтар:Алесь Ляжневіч|Алесь Ляжневіч]]''. Менск: Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“, 1924}} '''Абразкі''' * [[Biełarus (1913)/1913/38/Adzinoki|Adzinoki]] // {{fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 12 Śnieżnia 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/38|№38]]}} == Публіцыстыка == * [[Саха (1912)/1912/2/Як лепей садзіць бульбу|Як лепей садзіць бульбу]] // {{fine|[[Саха (1912)|Саха]]. — Май 1912. — [[Саха (1912)/1912/2|Кніжка 2]]}} * [[Саха (1912)/1912/2/Аб расадзе|Аб расадзе]] // {{fine|[[Саха (1912)|Саха]]. — Май 1912. — [[Саха (1912)/1912/2|Кніжка 2]]}} '''Допісы''' * [[Biełarus (1913)/1913/29/Piszuć da nas/Gadziewo|Gadziewo]] // {{fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 9 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/29|№29]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/32/Piszuć da nas/W. Ka…|W. Ka…]] // {{fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 30 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/32|№32]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/34/Piszuć da nas/M. Alkowiczy|M. Alkowiczy]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 13 Listapada 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/34|№34]]}} * [[Biełarus (1913)/1914/5/Piszuć da nas/Laŭdanszczyna|Laŭdanszczyna]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 30 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/5|№5]]}} == Пра аўтара == *[[Альфонсу Петрашкевічу (Зязюля)]] {{PD-old}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія празаікі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] s0r1g06ic1doms5syc466tfqse2g6q8 0 83799 299369 199325 2026-10-07T21:33:18Z Gleb Leo 2440 299369 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = У студні | аўтар = Андрэй Зязюля | секцыя = Верш | папярэдні = | наступны = | год = 1913 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Biełarus (1913)/1914/4/U studni|U studni]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 22 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/4|№4]]}} * [[Z rodnaha zahonu (1931)/IV/U studni|U studni]] // {{Fine|[[Z rodnaha zahonu (1931)|Z rodnaha zahonu]]. Wilnia: Wydańnie Ksiandza [[Аўтар:Янка Быліна|Jana Siemaškiewiča]], 1931}} [[Катэгорыя:Вершы Андрэя Зязюлі]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] tnc5qpwd8f39zp886vy70dkxo04sy4f 102 128619 299370 296941 2026-10-07T21:33:48Z Gleb Leo 2440 299370 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Дамінік |Прозвішча = Аніська |Варыянты імёнаў = |Выява = |ДН = 7 студзеня 1888 |Месца нараджэння = Слойнікі, Сакольскі павет, Гарадзенская губэрня, Літоўскае генэрал-губэрнатарства, Расейская імпэрыя |ДС = 28 сьнежня 1971 (83 гады) |Месца смерці = Лёндан, графства Вялікі Лёндан, Вялікі Лёндан, Ангельшчына, Вялікабрытанія |Апісанне = беларускі рэлігійны і грамадзкі дзеяч, публіцыст |Іншае = {{Ахоўваецца аўтарскім правам/аўтар}} |Вікіпедыя = Дамінік Аніська |Вікіпедыя2 = Дамінік Аніська |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Дамінік Аніська |Першая літара прозвішча =А }} == Творы == {{Усе творы}} * [[Biełarus (1913)/1913/29/Nie zważajmo!|Nie zważajmo!]] // {{fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 9 Kastrycznika 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/29|№29]]}} * [[Biełarus (1913)/1914/4/Jak wuczycca?|Jak wuczycca?]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 22 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/4|№4]]}} {{PD-Расейская імпэрыя}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія рэлігійныя дзеячы]] [[Катэгорыя:Беларускія грамадскія дзеячы]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Рыма-каталікі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] j5w93covp4elw0nrt7ehdv51a6s7g0q 102 128807 299366 297384 2026-10-07T21:28:57Z Gleb Leo 2440 299366 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Тамаш |Прозвішча = Канцавы |Варыянты імёнаў = |Выява = |ДН = |Месца нараджэння = |ДС = |Месца смерці = |Апісанне = беларускі паэт |Іншае = |Вікіпедыя = |Вікіпедыя2 = |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Тамаш Канцавы |Першая літара прозвішча = К }} == Творы == {{Усе творы}} * [[Biełarus (1913)/1913/8/Jak u nas bywaje|Jak u nas bywaje]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 1 marca 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/8|№8]]}} * [[Biełarus (1913)/1913/33/Skul ty, dumka?|Skul ty, dumka?]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 7 Listapada 1913. — [[Biełarus (1913)/1913/33|№33]]}} * [[Biełarus (1913)/1914/5/Mnoha zor…|Mnoha zor…]] // {{Fine|[[Biełarus (1913)|Biełarus]]. — 30 Studnia 1914. — [[Biełarus (1913)/1914/5|№5]]}} {{PD-Расейская імпэрыя}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] ph10h87jue7b9p2hpnc5chaw4tuvhez 104 129289 299422 299096 2026-10-08T09:30:21Z RAleh111 4658 299422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Верхавіна"/>{{Калёнтытул|left='''Год I—1912.'''|center='''Апрэль—Красавік'''|right='''1-ая кніжка.'''}} {{накіравальная рыса||height=0.1px}} [[Файл:Саха (1913—1915). Малюнак з вокладкі.png|center|450px]] <center>'''{{larger|ПЕРШЫ БЕЛАРУСКІ МЕСЯЧНІК СЕЛЬСКАЙ ГАСПАДАРКІ.}}</center> {{накіравальная рыса||height=0.1px}} <div style="font-size: 92%; line-height: 1.3"> {{АРЦ|Падпісная цэна на 1 год '''1''' р. '''20''' кап. на 6 месяцоу '''60''' кап., за перамену адрэсу '''20''' кап. Можна падпісацца і аткрыткой, просячы, каб падпісную цэну налажылі на першы высланы нумэр. Рэдакція: '''Вільня Завальная 7.'''}} {{АРЦ|Абвесткі працоунікоу, шукаючых мейсц у гаспадарках, друкуюцца за 2 маркі па 7 кап., толькі абвестка павінна мець ня больш 20 слоу.}} {{накіравальная рыса||height=0.1px}} {{АРЦ|Цэна абвестак за строчку пэтіту у поукалонны: перад тэкстам '''40''' к., за тэкстам '''20''' к. За разсылку рэклам пры месячніку вагай да 2 лотоу '''7''' руб. ад тысячы.}} </div> {{накіравальная рыса||height=0.1px}} <center>{{larger|'''Цэна асобнаго нумэру 8 кап., з дастаукай да хаты 10 кап.}}</center> {{накіравальная рыса||height=0.1px}} <section end="Верхавіна"/> <section begin="Да"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''ДА ЧЫТАЧОУ „САХІ“.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Для сельскай гаспадаркі у нас цяпер прыйшоў час перамен і пераходу да новай сыстэмы. Векамі нарыхтованая гаспадарка, гдзе скаціна трымалася толькі на малако для сябе і для гною, цяпер, дзякуючы змяніўшымся варункам, развіцьцю гандля, павялічэнью гарадоў і ліку людзей — неземлеробоў, каторых вёска мусіць карміць сваімі прадуктамі, пераходзіць з зернавой на стадную, — значыць, прадукты ад жывёлы і з агародаў бяруць верх над жытам. Дзеля гэтаго трохпалёўка заменяецца вышэйшай пладазменнай гаспадаркай, гдзе кармавым, сеяным травам, бульбе, буракам і інш. даецца першае мейсцо.</br> <section end="Да"/><noinclude></noinclude> 04431rynyp70m8yabal0usr8vvzbnln 104 129290 299423 298365 2026-10-08T09:31:16Z RAleh111 4658 299423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Да"/>{{gap|2.5em}}Разам з гэтым паля патрэбуюць больш і мацнейшаго гною, ужываюць для гэтаго штучные гнаі (парашкі), зялёны гной і кладуць болей хлеўнаго гною, запас катораго ад лепшаго харчаваньня скаціны расьцець.</br> {{gap|2.5em}}І вось у гэты момэнт, калі старая, выпрактыкаваная, пэўная сыстэма павінна заменяцца новым, невыпрабаваным, чаго вымагае само жыцьцё, павінна прыйсьці на помач навука для асьветленьня тых штодзенных пытаньнёў, каторые падымаюцца ў галаве гаспадара, каторые ён так ці інакш павінен укладаць у практыку. І вось даць атказы на ўсе гэтые новые пытаньня, што рабіць гаспадару пры новых варунках, „Саха“ і будзе старацца. Тлумачыць варункі, ад каторых робяцца перамены ў нашай гаспадарцы, паказываць тые перамены, якіе трэба зрабіць ва ўсіх часьцях гаспадаркі, апісываць тэхнічные перамены і навіны, каторые саўсім годны для нас, гэта і ёсть мэта, каторую ставіць сабе „Саха“, і рэдакція яе будзець шырыць паміж чытачоў усё тое, што заведзена і выпрабавана нашымі лепшымі гаспадарамі, будзе загадываць усім патроху рабіць і новые пробы.</br> {{gap|2.5em}}Разумеючы увесь вялікі ціжар, які бярэць на сваё суменьне рэдакція, мы моцна просім усіх людзей, каторым ляжыць на сэрцы поступ упярод нашай сельскай гаспадаркі, працаваць разам з рэдакціей.</br> {{gap|2.5em}}Усё, што праверэна лепшымі гаспадарамі і можа быць ужо без рызыкі заведзена і у нашай гаспадарцы, ніхай кожны шырыць на страніцах „Сахі“, каб гэтымі навінамі могла карыстацца ўся наша дробная шэрая гаспадарка. Ей і будзе старацца памагаць рэдакція „Сахі“ разам з сваімі будучымі супрацоўнікамі. {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Да"/> <section begin="Сельска"/><div style="font-family:Cambria"> <center>{{x-larger|'''Сельска-гаспадарская навука і практыка.}}</center> </div> <div style="margin-top:-0.5em"></div> {{gap|2.5em}}Не работніку на фабрыцэ, ні рамесніку не патрэба так многа навукі і практыкі, як сельскаму гаспадару, бо землероб сам сабе і слуга і пан, павінен працаваць і рукамі і галавой.</br> {{gap|2.5em}}Ні з жалезам, цэглай, камнем, дрэвам трэба спатыкацца землепашцу, а з жывой натурай: глебай, расьлінай, жывёлай, кліматам, тарговымі рынкамі, каторые павінен добра пазнаць; трэба ешчэ вясьці вайну з ворагамі гаспадарства — зёламі, жукамі, чэрвямі, разумець гдзе калі і як прадаць рэшткі прадуктаў сваей працы; наш беларус, як прывыкшы жыць падворным жыцьцём, а не абшчынным, як велікарус, цяжка ўцягіваецца у хаўрусы — сельска-гаспадаркіе, банчковые, тарговые, а без гэтаго трудна выбіцца с цяжкаго жыцьця хлебароба. Калі паглядзім на заходня-эўрапэйскіе гаспадарствы і Амэрыку, то прызнаем, што дзеля таго у іх так высока стаіць {{перанос пачатак|землероб|ства}} <section end="Сельска"/><noinclude></noinclude> czndv6bcdwo6locybow2qvn2rjumyxj 104 129291 299424 299003 2026-10-08T09:31:45Z RAleh111 4658 299424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Сельска"/>{{перанос канец|землероб|ства}}, што там злажыўся вялікі хаўрус паміж навукай і гаспадаркай. Навука шырыцца газэтамі, кніжкамі, чытаньнямі вандруючых па вёскам вучоных аграномоў.</br> {{gap|2.5em}}У Амэрыцэ німа фэрмэра, каторы бы не віпісываў 2–3 сельск.-гаспад, газэт.</br> {{gap|2.5em}}У нас у Беларусі гаспадарка трымаецца на тых спосабах, каторые дайшлі да нас ад айцоў, дзядоў, і наша практыка ня больш таго, што мы відзім навакол сябе, „у людзей“. На агранамічную навуку глядзяць па вёсках, як на пацеху паноў і вучнёў. А тым часам, калі спытаешся прастака, хто навучыў яго сеяць, напрыклад, лубін, ён вам адкажа, што навучыўся на людзях, альбо у пана. А тым часам у Эўропе ужо карыстаюць з лубіна з двадцатак гадоў, а немецкі вучоны, Гельрігель, вытлумачыў 50 гадоў таму карысць лубіну і матыльковых расьлін.</br> {{gap|2.5em}}Значыць, староняцца навукі аграноміі людзі затым, што яе ня ведаюць. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''г. Ново-Александрыя.{{gap|2.5em}}</br>М. Б—н.{{gap|5.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Сельска"/> <section begin="Работы"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Работы у полі вясной.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Аруць і барануюць зямлю, каб яна абветрывалася, лепш перегнівалі і распукаліся розные часьці, каб імі лёгка маглі ужо харчэвацца расьліны; пульхная земля рыхтуець расход і прыход вады, а напрыклад убітая земля шмат глыбей прасыхаець летам, бо вада з самаго нізу падымаецца сілай так званай валоснасьці, як па кноце керасіна у лямпе, у гару і выпарываецца; земля пухляная гэта як бы кнот да палавіны падрэзаны над кірасінам, і кірасіну у два разы меньш падходзіць к агню, цёмна гарыць.</br> {{gap|2.5em}}Для росту расьліны, апроч вялікай меры вады, трэба і паветра, бо толькі пры гэтых добрых варунках можэ гной i розные цьвёрдые часткі зямлі раскладацца і вырабляць сокі, каторымі жывець расьліна.</br> {{gap|2.5em}}У восень людзі аруць поле, каб задаць работы бацьцы марозу: ён ня толькі за вушы шчыпець людзей і гоніць на цёплую печ, але ешчэ ён, замарозіўшы у камень мокрые пласты ральлі разганяець і разрываець шырэй часьціцы зямлі, і яна пульхнее. Мароз вымаражываець і розные непатрэбные гаспадару травы. Вада замерзаючы расшыраецца больш, як на адву дзесятую часць, дзеля таго яна і разрыхляець зямлю.</br> {{gap|2.5em}}На зіму не варта баранаваць поле, бо яно не так вымерзаець.</br> {{gap|2.5em}}Вясной баранаваць ня трэба, калі ешчэ земля мокрая, бо поле заплывець і зробіцца крэпкая скарынка, ад каторай земля будзе памалу сохнуць, і ня будуць працаваць маленечкіе {{перанос пачатак|нявідзі|мые}} <section end="Работы"/><noinclude></noinclude> 0odbxp1va4gy4etkqfd5oxutrzh1uu6 104 129293 299425 298342 2026-10-08T09:32:11Z RAleh111 4658 299425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Работы"/>{{gap|2.5em}}Карысна сеяць радавымі сеялкамі, але перш, што яны дорагі (ад 80 руб.), а другое пры нашых вузкіх загонах, каменьнях, кепскай вырабцы і цьвёрдасьці грунтоў рэдка у якой гаспадарцы можна працаваць гэтай карыснай машынай.</br> {{gap|2.5em}}Вясной трэба і пасьля спружыновай бараны старанна ''баранаваць'', каб такім спосабам затрымаць веснавую вільгаць.</br> {{gap|2.5em}}Калі пасьля дажджу зробіцца ''скарынка'' паверх поля, то яе трэба ламаць баронамі, хацяб ужо паказаліся ўсходы аўса і гароху, бо расьліна пушыцца пад гэтай скарынкай. {{няма выявы}} {{gap|2.5em}}''Час севу''. С пачатку трэба сеяць ''канюшыну'' па азіміні, калі ешчэ мокра і увесь сьнег не зыйшоў; тагды яе дробненькіе зерняты у мокрую зямлю скарэй улезаюць, як у сухую.</br> {{gap|2.5em}}''Сэрадэлю'' так сама можна сеяць па жыце ці на чыстае поле, яна не баіцца марозу, а засеяная пазьней дрэнна расьце.</br> {{gap|2.5em}}''Авёс'' наш народ сеець найчасьцей, калі дрэва распукаецца.</br> {{gap|2.5em}}Калі ''канюшына'' сеецца пад ячмень, трэба старацца раней сеяць.</br> {{gap|2.5em}}''Бульба'' ня любіць халоднай зямлі, яе садзяць, калі ужо пройдзе страх на марозы; калі ужо красуюць яблыні і грушы. {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Работы"/> <section begin="Агарод"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Агарод каля хаты.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Усю вясну і цэлае лета бабы і дзеўчаты поўзаюць на градах, садзяць, полюць, перакапываюць, а у восень гаспадар едзе у мястэчка купляць агуркі і капусту.</br> {{gap|2.5em}}У агародзі, як і у полі павінен быць парадак, бо калі начнеш з году на год на адным мейсцы садзіць капусту, то яна будзе расьці з кілою, а і буракі не парастуць таўшчэй за пацуковы хвост.</br> <section end="Агарод"/><noinclude></noinclude> jemvzfadp58hld657jixp9x1bjg4w79 104 129298 299426 298344 2026-10-08T09:32:43Z RAleh111 4658 299426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Агарод"/>полуцукровые, морква зялёная галоўка, бульба Сілезія і Вольтмана, гарох — Вікторыя.</br> {{gap|2.5em}}Калі гаспадар пабачыць, што з малога кавалка зямлі можна мець многа варыва, дык пачне садзіць і у полі буракі і маркву для сваей жывёлы. {{справа|'''''Ю. Б.{{gap|2.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Агарод"/> <section begin="Садок"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Садок каля хаты.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Весялей выглядае хата, калі яе абнімае пекны садок, а пад аконцэм красуюцца кветкі; далёка чутна і тая гаспадыня, у каторай варыўны агарод багаты усякім дабром.</br> {{gap|2.5em}}Тым часам садоў па нашых вёсках мала, а і ў тых дрэўцы, што вырасьлі, выглядаюць, як дзічкі, агароды запушчаны і не даюць гаспадару ніякай карысьці; а шкада, бо прылажыўшы трохі працы і розуму можна прыдбаць не мала дабра і з варыва. Наш хлебароб круглы год жывіцца зярном і варывам, а толькі на Спаса папрабуець яблычка, у патрэбі і варыва і яблычкі купляе на таргу, бо сам не умее іх выгадаваць.</br> {{gap|2.5em}}Пры кожнай сялібе знойдзецца зашчытны пляцок, закрыты ад ветроў с поўночы і захаду будынінай, гдзе можна пасадзіць 10-15 дзярэў.</br> {{gap|2.5em}}Мейсцэ пад сад не павінна быць нізкае, каб пракапаўшы яму у тры аршыны не даставаць вады. Яблыні любяць ніжэйшае мейсца, грушы, добра растуць і на узгорку.</br> {{gap|2.5em}}Пляц, выбраны пад сад, трэба узараць, добра выгнаіць і садзіць варыва, пакуль дзераво не пачне радзіць, як толькі яблынька дае пуд яблык, дык переставай ужо садзіць варыва, блізка яблыні і грушы, бо нельга з аднаго вала дзерці дзьве скуры, а ускапывай толькі зямлю пад дрэвам і хай яна папарэе, бо калі пачнеш і варыво садзіць і яблыкі гадаваць, то ні с таго ні з другога карысьці ня будзе.</br> {{gap|2.5em}}Шчэпы найлепш садзіць на чатыры сажні адзін ад другаго ва усе бакі, бо калі пасадзіць гусьцей, то потым гальлё зойдзецца, а абценіць дзерэва, развядзецца на гальлях мох, а яблыкі будуць дробные і паршывые.</br> {{gap|2.5em}}У садзе ня трэба садзіць многа гатункоў: антоноўка і шклянковая самые пэўные у нас яблыні і прыгожы для малога гаспадарскаго садка; з груш, для пацехі дзяцей, пасадзі па аднэй: малгажатку, сапежанку і вінёўку.</br> {{gap|2.5em}}Шчэпы трэба купляць у людзей пэўных, бо іначэй насадзіш усякай дрэні.</br> {{gap|2.5em}}У нашай старонцы найлепш садзіць дзерэва вясной, а ямы капаць восеньню, каб земля перамёрзла.</br> <section end="Садок"/><noinclude></noinclude> be358w0273jwk8t68ijxem0am2z6reb 299427 299426 2026-10-08T09:32:58Z RAleh111 4658 299427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Агарод"/>полуцукровые, морква зялёная галоўка, бульба Сілезія і Вольтмана, гарох — Вікторыя.</br> {{gap|2.5em}}Калі гаспадар пабачыць, што з малога кавалка зямлі можна мець многа варыва, дык пачне садзіць і у полі буракі і маркву для сваей жывёлы. {{справа|'''Ю. Б.{{gap|2.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Агарод"/> <section begin="Садок"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Садок каля хаты.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Весялей выглядае хата, калі яе абнімае пекны садок, а пад аконцэм красуюцца кветкі; далёка чутна і тая гаспадыня, у каторай варыўны агарод багаты усякім дабром.</br> {{gap|2.5em}}Тым часам садоў па нашых вёсках мала, а і ў тых дрэўцы, што вырасьлі, выглядаюць, як дзічкі, агароды запушчаны і не даюць гаспадару ніякай карысьці; а шкада, бо прылажыўшы трохі працы і розуму можна прыдбаць не мала дабра і з варыва. Наш хлебароб круглы год жывіцца зярном і варывам, а толькі на Спаса папрабуець яблычка, у патрэбі і варыва і яблычкі купляе на таргу, бо сам не умее іх выгадаваць.</br> {{gap|2.5em}}Пры кожнай сялібе знойдзецца зашчытны пляцок, закрыты ад ветроў с поўночы і захаду будынінай, гдзе можна пасадзіць 10-15 дзярэў.</br> {{gap|2.5em}}Мейсцэ пад сад не павінна быць нізкае, каб пракапаўшы яму у тры аршыны не даставаць вады. Яблыні любяць ніжэйшае мейсца, грушы, добра растуць і на узгорку.</br> {{gap|2.5em}}Пляц, выбраны пад сад, трэба узараць, добра выгнаіць і садзіць варыва, пакуль дзераво не пачне радзіць, як толькі яблынька дае пуд яблык, дык переставай ужо садзіць варыва, блізка яблыні і грушы, бо нельга з аднаго вала дзерці дзьве скуры, а ускапывай толькі зямлю пад дрэвам і хай яна папарэе, бо калі пачнеш і варыво садзіць і яблыкі гадаваць, то ні с таго ні з другога карысьці ня будзе.</br> {{gap|2.5em}}Шчэпы найлепш садзіць на чатыры сажні адзін ад другаго ва усе бакі, бо калі пасадзіць гусьцей, то потым гальлё зойдзецца, а абценіць дзерэва, развядзецца на гальлях мох, а яблыкі будуць дробные і паршывые.</br> {{gap|2.5em}}У садзе ня трэба садзіць многа гатункоў: антоноўка і шклянковая самые пэўные у нас яблыні і прыгожы для малога гаспадарскаго садка; з груш, для пацехі дзяцей, пасадзі па аднэй: малгажатку, сапежанку і вінёўку.</br> {{gap|2.5em}}Шчэпы трэба купляць у людзей пэўных, бо іначэй насадзіш усякай дрэні.</br> {{gap|2.5em}}У нашай старонцы найлепш садзіць дзерэва вясной, а ямы капаць восеньню, каб земля перамёрзла.</br> <section end="Садок"/><noinclude></noinclude> 16896q429qnc58bmeofv0d56pu5arxs 104 129300 299428 298366 2026-10-08T09:33:17Z RAleh111 4658 299428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Пчолы"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Пчолы вясной.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Глаўным часам у жыцьці пчол ёсьць прадвесьне; ульлі павінны быць у цяпле, акрыцьця зімоваго не знімаць. Ульлі трэба аглядзець; калі яны зацьвілі плесеньню, то трэба яе да чыста выцерці і нежывых пчол вымесьці і іх спаліць, а не кідаць каля вульля, бо ад іх могуць пайсьці хваробы на пчол (пільнуйцеся!) Калі чалавек гэтую работу зробіць, то пчолам на гэта ня трэба траціць часу, і яны больш зробяць вашчыны і нанясуць мёду. Гэтые работы трэба рабіць у цёплы дзень, калі будзе 12–14 градусоў цепла, і пасьля ізноў закутаць саломай, бо у гэты час матка найчасьцей кладзець яечкі, каторым трэба цеплаты, бо калі чэрв застудзіцца, у вульі зробіцца хвароба — гнілец. <div style="font-family:Bahnschrift Condensed; font-size:120%"> {{справа|'''Сок-ая.{{gap|2.5em}}}} </div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Пчолы"/> <section begin="Работы"/>{{c|'''Работы вясной на сенажацях.|памер=160%}} <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}На добры стан сенажацей у нас мала звертаюць увагі. А тым часам, пры нашых варунках, добрае лугаводзтва гэта адзін з глаўных аддзелоў сельскай гаспадаркі.</br> {{gap|2.5em}}Гадоўля скаціны цяпер дае вельмі добрые даходы. А павялічэньне збору сена паможэ пашырыць гадоўлю скаціны.</br> {{gap|2.5em}}Сеяные на {{абмылка|пателках|палетках}} травы вельмі часта гібеюць ад недахвату вільгаці, што шмат рэдзей здараецца с прыроднымі сенажацямі.</br> {{gap|2.5em}}А тым часам для палепшэньня лугоў у нас зусім нічога ня робіцца. Калі нашы ніколі ня гноеные лугі ешчэ і родзяць, то толькі дзеля таго, што яны зазвычай ляжаць ніжэй за палеткі, з каторых разам з вадой сцекаюць і некаторые пажыўные часьціны.</br> {{gap|2.5em}}Большая часьць нашых лугоў гібеець ад лішней макраты. Нашы сенажаці гэта на большай часьці балоты, на каторых растуць кілые, грубые, мала пажыўные травы, дзе касіць і пасьвіць скаціну цяжка дзеля безпраходнаго багна.</br> {{gap|2.5em}}Не асушыўшы гэтые балотные сенажаці, німа што і думаць аб якім бы то ні было палепшэньні сорту і меры абіранаго з іх сена.</br> {{gap|2.5em}}Найбольш вядомы спосаб асушкі мокрых сенажацей — гэта аткрытые канавы, цяпер ужываюць і закрытые трубы (дрэны, гліняные і фашынные трубы) каторые не перашкаджаюць работам на сенажацях. І гэта першая работа ня толькі дзеля асушкі сенажацей, але і для ўсей гаспадаркі; і хто хочэ падняць гаспадарку, той павінен хоць па троху асушаць свае сенажаці.</br> <section end="Работы"/><noinclude></noinclude> amsu1npqowxk5wrkqykobim7m4j9vwf 299429 299428 2026-10-08T09:33:35Z RAleh111 4658 299429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Пчолы"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Пчолы вясной.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Глаўным часам у жыцьці пчол ёсьць прадвесьне; ульлі павінны быць у цяпле, акрыцьця зімоваго не знімаць. Ульлі трэба аглядзець; калі яны зацьвілі плесеньню, то трэба яе да чыста выцерці і нежывых пчол вымесьці і іх спаліць, а не кідаць каля вульля, бо ад іх могуць пайсьці хваробы на пчол (пільнуйцеся!) Калі чалавек гэтую работу зробіць, то пчолам на гэта ня трэба траціць часу, і яны больш зробяць вашчыны і нанясуць мёду. Гэтые работы трэба рабіць у цёплы дзень, калі будзе 12–14 градусоў цепла, і пасьля ізноў закутаць саломай, бо у гэты час матка найчасьцей кладзець яечкі, каторым трэба цеплаты, бо калі чэрв застудзіцца, у вульі зробіцца хвароба — гнілец. <div style="font-family:Bahnschrift Condensed; font-size:120%"> {{справа|'''Сок-ая.{{gap|2.5em}}}} </div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Пчолы"/> <section begin="Работы"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Работы вясной на сенажацях.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}На добры стан сенажацей у нас мала звертаюць увагі. А тым часам, пры нашых варунках, добрае лугаводзтва гэта адзін з глаўных аддзелоў сельскай гаспадаркі.</br> {{gap|2.5em}}Гадоўля скаціны цяпер дае вельмі добрые даходы. А павялічэньне збору сена паможэ пашырыць гадоўлю скаціны.</br> {{gap|2.5em}}Сеяные на {{абмылка|пателках|палетках}} травы вельмі часта гібеюць ад недахвату вільгаці, што шмат рэдзей здараецца с прыроднымі сенажацямі.</br> {{gap|2.5em}}А тым часам для палепшэньня лугоў у нас зусім нічога ня робіцца. Калі нашы ніколі ня гноеные лугі ешчэ і родзяць, то толькі дзеля таго, што яны зазвычай ляжаць ніжэй за палеткі, з каторых разам з вадой сцекаюць і некаторые пажыўные часьціны.</br> {{gap|2.5em}}Большая часьць нашых лугоў гібеець ад лішней макраты. Нашы сенажаці гэта на большай часьці балоты, на каторых растуць кілые, грубые, мала пажыўные травы, дзе касіць і пасьвіць скаціну цяжка дзеля безпраходнаго багна.</br> {{gap|2.5em}}Не асушыўшы гэтые балотные сенажаці, німа што і думаць аб якім бы то ні было палепшэньні сорту і меры абіранаго з іх сена.</br> {{gap|2.5em}}Найбольш вядомы спосаб асушкі мокрых сенажацей — гэта аткрытые канавы, цяпер ужываюць і закрытые трубы (дрэны, гліняные і фашынные трубы) каторые не перашкаджаюць работам на сенажацях. І гэта першая работа ня толькі дзеля асушкі сенажацей, але і для ўсей гаспадаркі; і хто хочэ падняць гаспадарку, той павінен хоць па троху асушаць свае сенажаці.</br> <section end="Работы"/><noinclude></noinclude> dbjrnugd317ri4ae9k0brngidue1evt 104 129301 299430 298351 2026-10-08T09:33:56Z RAleh111 4658 299430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Работы"/>{{gap|2.5em}}Асушеные і больш сухіе сенажаці трэба ачышчаць ад моху, курганоў, кустоў, і комьеў.</br> {{gap|2.5em}}Кусты трэба высекаць, а лепей выкапываць с карнямі.</br> {{gap|2.5em}}Курганы і купіны зрэзаць рыдлямі ці лапатамі, або асобнымі для гэтаго зладжэнымі машынамі і складаць іх у кучы, каб перэгнілі. Апрача гэтаго трэба вясной баранаваць сенажаць да чорна, каб звясьці мох і даць доступ паветру да карэнёў траў, бо бяз гэтаго яны дрэнна растуць.</br> {{gap|2.5em}}Ешчэ не так даўно думалі, што лепш не псоваць травяны дзірван, а лепей палепшаць яго пры помачы зверхняго баранаваньня звычайнымі лугавымі баронамі, падсеваючы насеньне змешаных траў і падсыпаючы гнаі (попелы) глаўным чынам калійные (каініт, калійная соль), якіх нехватае у нашых землях, асабліва тарфяністых.</br> {{gap|2.5em}}У апошніе-ж часы усё часьцей пачынаюць аднаўляць травяны дзірван, пераворывачы сенажаць і засеваючы на ёй кармавые травы.</br> {{gap|2.5em}}Сенажаць заворываюць зазвычай з восені, саўсім мелка, стараючыся саусім пераварывачываць пласты, каб дзірван мог хутчэй перагніць.</br> {{gap|2.5em}}Вясной не пераварачываюць глебы, а высеваюць ярыну, часьцей за усё авёс, разам с каторым высеваюць мешанку траў: швэдзкай канюшыны, цімафейкі, аўсянца луговога, яжы зборнай, італьянскаго і англіцкаго рэйграса і др. і падсыпаюць попелоў — глаўным чынам каініт, катораго даюць ад 12 да 40 п. на дзесяціну, і томасшляк ад 9–20 пудоў.</br> {{gap|2.5em}}Каб хутчэй перагніў дзірван, яго разрэзаюць перэд успашкай діскавымі баронамі. Часам два гады пад рад сеюць авёс і не паднімаюць запаханаго дзірвана на верх, каб ён лепей перагніў.</br> {{gap|2.5em}}Апрача гэтаго вясной трэба глядзець за старымі канавамі, каб яны не засыпаліся і каб вада магла вольна працекаць па ix.</br> {{gap|2.5em}}Трэба саўсім закінуць вельмі шырока практыкаваны звычай, асабліва па вёсках, пасьвіць скаціну вясной на сенажацях. Шмат ёсць такіх траў, каторые, раз зведзеные, ужо не адрастаюць; вясной лепей за ўсё расьце трава, а посьле, калі настане сьпека, яна ужо не так расьце, ды ад спашы спазьніваецца сенакос, што у гаспадарцы саўсім не карысна. {{справа|'''3. C.{{gap|2.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Работы"/> <section begin="Калі"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Калі скаціна можэ даваць даход.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Нам давялося вясьці гутарку з інструктарам малочнай гаспадаркі Мінскай губ. С. І. Дмітруковым, каторы 12 гадоў працаваў у Міншчыне.</br> {{gap|2.5em}}Павэдлуг думкі Дмітрукова мае вялікую вагу ня столькі выбор пароды, як добры дагляд і разумнае харчаваньне каровы. <section end="Калі"/><noinclude></noinclude> 04qw67b0e6o2t6pjocv8v0yzcupfxf9 104 129308 299431 298357 2026-10-08T09:34:20Z RAleh111 4658 299431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Лубін"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''{{разьбіўка|Лубін}}.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Першы варунак падняцьця кожнай сельскай гаспадаркі гэта павялічэньне ураджайнасьці поля, а ураджаі павялічацца толькі тады, калі мы пачнем лепш гнаіць ральлю.</br> {{gap|2.5em}}Дзякуючы вільготнасьці нашаго клімату, у нашых землях не набіраецца запасу перагноя. І гэтае шпаркае вымываньне дажджамі запасоў корму з зямлі, трэба папаўняць дакладаючы пажыву для расьлін са стараны, што мы і выпоўняем унаважываючы ніву. Але дзеля таго, што нашы гаспадаркі мала маюць гною, то з году на год глеба бяднее.</br> {{gap|2.5em}}Гэты недахват хлеўнога гною, можна дапоўніць зялёнымі гнаямі.</br> {{gap|2.5em}}Зялёнымі гнаямі называюцца перегніваючые у зямлі расьліны, каторые сеюцца не для збору, а для заворываньня.</br> {{gap|2.5em}}Глаўнае значэньне зялёных гнаёў у тым, што яны багацяць глебу найбольш патрэбным для расьлін азоцістым кормам. Азоту многа у паветры, але расьліны ня могуць узяць яго с паветра, а павінны дастаць з глебы. І вось „матыльковые“, расьліны ловяць вольны азот с паветра і перарабляюць яго у форму прыгодную для пажывы усіх бяз розніцы расьлін.</br> {{gap|2.5em}}Посьле матыльковых расьлін глеба не бяднее, а наадварот багацее азотамі (глаўным кормам расьліны). І там, дзе сеюць многа бабовых (спаводле красак яны называюцца „матыльковымі“, бо калі добра прыгледзімся, то ўбачым, што іхня краска падобна да матылька, а павэдле зерна называюцца „бабовымі“, бо зёрны усе матыльковые расьліны маюць падобные да гарошынак, або бобу), ураджаі бываюць шмат лепшые.</br> {{gap|2.5em}}На карэнчыках усіх матыльковых расьлін: гароху, лубіну, канюшыны і інш. ёсць невялічкіе жаўлачкі, у каторых жывуць маленькіе грыбкі, каторые кормяцца азотам с паветра і такім спосабам робяць запас азоту у зямлі.</br> {{gap|2.5em}}Але асабліва многа азоту выбірае с паветра лубін.</br> {{gap|2.5em}}Лубін мае шмат дробных карэньчыкоў. Дзеля гэтаго лубін можэ удавацца на самых бедных, сухіх, пешчаных землях. Пры помачы сваіх карэньнёў, ён зьбірае пажыўные часткі з вялікаго кавалка зямлі, а доўгі стрыжневаты карэнь пазваляе яму даставаць сокі с такіх слаёў зямлі, каторые ніколі не высыхаюць.</br> {{gap|2.5em}}Дзякуючы такім багатым карэньням гэта расьліна пышна расьцець, нават у самых невыгодных варунках і дасць багатае сьцібло, часам да 1¹/₂-2 аршын вышынёй.</br> {{gap|2.5em}}Калі мы гэткую расьліну зааром, то ад гніцьця яе, будземо мець многа перагною і вельмі цэннаго азоцістаго корму.</br> {{gap|2.5em}}Вось у гэтым і ёсць уся мудрасьць ужываньня так званых зялёных гнаёў.</br> {{gap|2.5em}}Лубін заворываецца у нас глаўным чынам пад азіміну, а такжэ і пад ярыну — авёс і бульбу.</br> {{gap|2.5em}}На зялёны навоз лубін высеваецца у маі, або у пачатках чэрвеня (іюня). Лішне рана не варта сеяць лубіну на гной. <section end="Лубін"/><noinclude></noinclude> qsgs5pizjjcwoxj7x81btlxdht5j3z0 104 129309 299432 298358 2026-10-08T09:34:43Z RAleh111 4658 299432 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Лубін"/>{{gap|2.5em}}Зьбіраць яго можна познай восеньню, калі часць стручкоў пацямнее. Зьбіраюць яго серпамі, косамі, або жнівяркамі.</br> {{gap|2.5em}}Насеньне лубіну хутко псуецца і дзеля гэтаго трэба яго малаціць ужо вясной і дзержаць зімой у сухім мейсцы, а вымалачэннае насеньне перекачываць. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;"> {{справа|'''Троцкі Гаспадар.{{gap|2.5em}}}} </div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Лубін"/> <section begin="Выстаўка"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Выстаўка насеньня у Мінску, у марцы 1912 г.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Выстаўка гэта паказала, чаго дабіліся лепшые гаспадаркі Міншчыны, і мусіць гэтые выстаўкі, як не патрэбуючые вялікіх грошэй, будуць рабіцца што год і пашырацца. Нарыхтована выстаўка мінскім таварыствам сельскай гаспадаркі, пры падмозе правіцельственнаго агранома Вельямінова-Зернова.</br> {{gap|2.5em}}Як падымаецца гаспадарка, паказалі выстаўленые табліцы мінскаго сындыката; сындыкат прадаў: {|style="margin:auto" |rowspan="3" | |rowspan="14"; style="border-style: solid; border-width: 0px 2px 0px 0" | |colspan="3"; style="border-style: solid; border-width: 2px 0px 0px 0" | |rowspan="14"; style="border-style: solid; border-width: 0px 2px 0px 0" | |- |<center>у 1910 г.</center> |rowspan="13"; style="border-style: solid; border-width: 0px 2px 0px 0" | |<center>у 1911 г.</center> |- |style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0" |<center>пудоў</center> |style="border-style: solid; border-width: 1px 0px 1px 0" |<center>пудоў</center> |- |белай канюшыны{{gap|1.4em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |300{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |400{{gap|0.5em}} |- |чырвонай канюшыны{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |2400{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |3100{{gap|0.5em}} |- |сэрадэлі{{gap|0.9em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |2000{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |3300{{gap|0.5em}} |- |вікі{{gap|0.8em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |3300{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |5000{{gap|0.5em}} |- |лубіну{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |27000{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |40000{{gap|0.5em}} |- |чылійск. салетры{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |6000{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |7000{{gap|0.5em}} |- |гіпсу{{gap|0.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |14000{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |17000{{gap|0.5em}} |- |калійнай солі{{gap|1.2em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |15000{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |21000{{gap|0.5em}} |- |каініту{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |17000{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |24000{{gap|0.5em}} |- |супэрфосфату{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |16000{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |29000{{gap|0.5em}} |- |томасшляка{{gap|0.7em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |{{gap|0.5em}}133000{{gap|0.5em}} |style="text-align:right;" |{{gap|0.5em}}143000{{gap|0.5em}} |} {{gap|2.5em}}Ешчэ у 1905-6 гаду усяго прадавалося у 5-7 разоў менш.</br> {{gap|2.5em}}Залатую мэдаль за насеньня дастаў маёнтак Шчорсы гр. Храптовіча-Бутэнева, Навагруд, пав.; там ураджаі лепшые, як на расейскім чорназёме, і пэўнейшые.</br> {{gap|2.5em}}У Шчорсах пшаніца данькоўская з 1 дзесяціны дала 201 пуд., пшан. лейтовіцкая — 205 п., пшан. цымбала — 173 п.; жыта пэткускае — 177 пуд., ж. пробштэйнскае — 168 пуд.; ячмень Ганна, <section end="Выстаўка"/><noinclude></noinclude> dsrlstt6fescr6w149jtldz1g91vtym 104 129349 299411 298446 2026-10-08T09:24:15Z RAleh111 4658 299411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Як"/>{{перанос канец|та|кіе}} жэрабцы па дворах заводные, або казённые, выгадуеш сам, а тым часам са сваею кабылаю пры рабоці ешчэ памучышся гадкоў сколькі. Прыехаў гаспадар дамоў нічога на рынку незрабіўшы, а тым часам прыйшла такая пара, што трэба кабылу у злучку.</br> {{gap|2.5em}}Выбраўся наш гаспадар у суседні двор, гдзе коні заводные; пытае канюхоў, колькі за злучку, каб жэрэбца да палявой сельскай работы, каб крэпкаго, як маець быць? Кажуць канюхі, за злучку 25 руб. а жэрабцоў паглядзі сам, гэта Ардэн, гэта — Суффольк (такі завод), усё для цяжкой работы, а там легкіе коні да коннай язды. Кажэ мужык: „Чорт іх бяры, як завуцца вашы коні, а я пагляджу, якіе у іх ногі!“ Падходзіць да жэрабца, што да гаспадарскай работы на разгляд, ногі грубые, крэпкіе, як сталёвые, крыж кароткі, зад такі, як стрэха, шыя грубая і кароткая, лапаткі простые. Кажуць, гэткі склад да палявай работы і да возу. З гэтаго жэрабца гаспадар Рыбак з в. Рыбакоў Васілішскай вол. Лідак. пав. за перазімка с простай кабылы узяў 130 руб. другі гаспадар з. в. Калечыц, Ян Ласюк, гэтай вясной прадаў кабылу 5 гадоў, з казённаго жэрэбца за 288 рублёў.</br> {{gap|2.5em}}Думаў гаспадар, думаў, надумаўся заплаціў 25 руб, злучыў кабылу, узяў ад аканома цэтлік, паехаў дамоў.</br> {{gap|2.5em}}На лета прывела кабыла жэрэбя. Прайшло тыднёў колькі ходзіць кабыла на пашы з другімі коньмі, бегаюць жэрабяткі сасуны, а хто ідзе ды бачыць такое ладнае жэрабё, і даведываецца ад нашаго гаспадара, што да заводных жэрэбцоў сваю кабылу вадзіў, дзівуецца, што с простай кабылы такое жерабё вывелося. Так і усім гаспадаром трэба старацца, каб дабраго каня выгадаваць да возу і да сельскай работы, араць ды баранаваць ды на рынак паехаць. <span style="font-size:120%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> {{справа|'''Г. Ів.{{gap|2.5em}}}} </div> {{gap|2.5em}}''{{fine|м. Васілішкі Віл. губ.}} {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Як"/> <section begin="Яшчур"/><div style="font-family:Cambria"> {{Цэнтар|'''ЯШЧУР, ЯЗЫЧНАЯ ХВАРОБА У КАРОЎ.|памер=160%}} </div> <div style="margin-bottom:-2em;"></div> {{gap|2.5em}}Гэта хвароба бываець у кароў, авечак, коз, сьвіньней, рэдка у коні. С пачатку хвароба не паказываець знаку ад 1 да 5 дзён; першая азнака — гэта гарачка у каровы, каторая даходзіць да 40-41 градуса, малако у дойных кароў робіцца жаўтаватае, а калі яго загатаваць, то часамі стваражываецца; карову трасець трасца, робіцца нудная, морда робіцца сухая і гарачая дзёсны, язык, і шчокі робяцца чырвонымі, жвачка і палыканьне трудные, цячэць сліна, праз суткі, двое у губох, на краёх языка, а часамі у глотцы паказываюцца жоўтаватые <section end="Яшчур"/><noinclude></noinclude> 081ecrl7wlfawegmqpi0f0r80l5054s 104 129353 299412 298447 2026-10-08T09:25:02Z RAleh111 4658 299412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Яшчур"/>або белые пузыркі, спачатку з прасяное зерня, а посьля як гарох або і вялікшые; пузыркі наліты спачатку як бы вадой, а потым мутнеюць, лопаюцца і робяцца раны, сліна цячэць і карова ня можэ есьць пакуль не загояцца раны. Цельные каровы пры яшчуру часамі скідаюць. Бывае, што хвароба пераходзіць на ногі каля капытоў у кароў і на вымя, а у быкоў на машонку. Хвароба перадаецца ад адной каровы другой слінай, кроўю, мачой, калам, гноем, кормам, але і да чалавека яна можа прыстаць; трэба добра мыць рукі і быць асьцярожным. Гной ад хворай каровы трэба вывазіць далей, а жолаб і драбінкі трэба выбеліць вапнай. Калі купляюць новую карову, то яе трэба патрымаць са 2 тыдні асобна, каб даведацца ці не маець яна яшчура.</br> {{gap|2.5em}}''Лячэньне.'' Хвароба у адзін 2 тыдні сама праходзіць, а калі лячыць, то скарэй рот абмываюць слабым растворам меднаго купарвасу, ногі і вымя мажуць карболавым маслам, дзёгцем. Робяць моцны навар дубовай кары і прамываюць ей рот, альбо мажуць мёдам 3 моцным воцэтам. Піць даюць чыстую ваду, уліваючы на вядро 1-2 гарбатніх лыжкі саляной, або воцэтнай кіслаты.</br> {{gap|2.5em}}Карміць сенам, цёплым пойлам з мукой, атрубамі добра даваць гатаванную бульбу. {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Яшчур"/> <section begin="Рожа"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Рожа у свіньней.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Хвароба гэта пошэстная і выкачывае шмат свіньней, на яе хварэюць парасяты, палавіна іх гінець. Хвароба гэта перадаецца, як ужо вучоные давялі, праз маленькіе жывые кіёчкі (іх можна угледзіць толькі праз вельмі павялічываючае шкло), бактэрыі рожы; іх шмат у крыві хворай свіньні, у кішках, у лёгкіх. Дыханьне і кал хворай перадаюць хваробу здаровым, нават у хлеві, дзе былі хворые свіньні разводзіцца зараза.</br> {{gap|2.5em}}Хвароба пачынаецца з таго, што свіньня ня есьць, трасець яе трасца, скура каля вачэй, дзёслоў, машонкі, вымені, пад брухам чырванеець; а калі ужо мацней захварэець, то цячэць сьліна, ваніты, дыхаець шыбка і часта, гарачка нападаець, пры гэтым бываець запаленьня мозгу, свіньня круціцца, робіцца соннай.</br> {{gap|2.5em}}Для лячэньня трэба аддзяліць здаровых, з хлевоў гной вывезці гдзе далей, дзе няходзіць скаціна, зямлю у хляве скапаць на чверць аршына, пасыпаць сьвежай вапнай сцены і усё што можна выбеліць вапнай, ці вадой, у каторай распушчэно на 1 вядро вады 1 залатнік сулемы, прад сулемой трэба ешчэ укінуць 1-2 залатнікі простай солі. (Сулема моцная труцізна — асцярожна з ей!).</br> <section end="Рожа"/><noinclude></noinclude> nbky85wwna5yapngsk6gn0w62su2zt0 104 129395 299413 298493 2026-10-08T09:25:21Z RAleh111 4658 299413 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Рожа"/>{{gap|2.5em}}Дохлых свіньней трэба глыбока закапываць у зямлю.</br> {{gap|2.5em}}Лекі пры гэтай хваробе мала памагаюць, хаця даюць на ваніты (1 залатнік ванітнаго каменя на бутэльку вады), на чатыры разы. Цяпер робяць так: калі паказываецца рожа, то прышчэпліваюць усім здаровым свіньням рожу, тагды яны трошкі пахварэюць і ізноў скора здаравеюць, а некаторые і саўсім не баяцца хваробы.</br> {{gap|2.5em}}Хворых свіньней найлепш трымаць на чыстым паветры і карміць іх сыраваткай ці вадой з воцтам. {{справа|'''A.{{gap|2.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Рожа"/> <section begin="Бульба"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Бульба.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Бульба выбіраець з зямлі больш пажыўных часьцей, як зернавое збожжэ, і маець надта слабые кареньня, каторые ня могуць прабівацца праз цьвёрдую глебу, шукаючы харчэй для расьліны. — Значыць, з гэтаго відаць, што бульба патрэбуець угноенай зямлі добра вырабленнай. Паміж нашых расьлін — гэта пан. Пад бульбу трэба вырабляць зямлю ешчэ з восені; на ніве, ўзаранай толькі вясной, быльба ніколі не удаецца. Звычайна у нас аруць поле пад бульбу у восень толькі адзін раз, як і пад дабро. Для гароху, аўса гэтаго хватае, але для бульбы трэба у восень жэ дваіць.</br> {{gap|2.5em}}Першы раз трэба араць, як толькі сажнуць жыта, пакуль земля ня высахнець і не зляжыцца; араць трэба плытка, каб глеба ня сохла і трава не ўзялася расьці, і для гэтаго трэба баранаваць, калі німа часу на аро́у, то трэба разрыхліць жніўё пакуль ешчэ стаяць снапы спружыновымі ці діскавымі (талерачнымі), баронамі, тагды земля будзе пульхная і вільготная. Другі раз трэба ўзараць у восень, як можна глыбей, параконным плугам, дастаючы аж мацерыковую зямлю, которая зімой перамерзне, а вясной угнаіцца. Каб не выварачываць шмат мёртвай зямлі, можна за плугам пушчаць замлюуглубіцель, каторы дапусьціць паветра да мацерыковай зямлі, не выкідаючы яе на верх. Калі німа землеуглубіцеля, то можна пускаць ешчэ плужок, каторым абганяюць бульбу.</br> {{gap|2.5em}}На зіму трэба кідаць небаранаванай, а вясной трэба разбіць пахату спружыновай бараной, ці звычайнай, але калі у восень земля была двоена, то трэба адразу садзіць бульбу, не аручы вясной, каб ня высушаць зямлі.</br> {{gap|2.5em}}Калі у восень аралі толькі адзін раз, то вясной трэба узараць глыбей, даць гной і садзіць бульбу. Бульбу ня трэба глыбока садзіць, а на цяжкіх гліністых землях і тым больш, садзіць так, каб больш мяккай зямлі было пад бульбіной, як над ей. Садзяць пад плуг ці пад акучнік. Садзіць трэба рэдка 18-20 і 25 цалёў бульбіна ад бульбіны. Цяпер садзяць і пад значнік, каб можна было яго абганяць крыж на крыж.</br> <section end="Бульба"/><noinclude></noinclude> 5jo242xy2ttmrij49ji0gkm38qd9z5a 104 129398 299414 298495 2026-10-08T09:25:55Z RAleh111 4658 299414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Бульба"/>{{gap|2.5em}}Калі бульба зацьвіціць, то яе ужо больш ня можна чэпаць.</br> {{gap|2.5em}}3 хвароб бульбы, каторые убіваюцца у яе вядома (Філофтэра), бульбяная гніль, каторая заводзіцца часамі {{няма выявы}} пры цёплай і вільготнай пагодзе; ад яе чарнеець і спадаець ліст у юлі, аўгусьце. Лекоў ад гнілі німа, ёсьць толькі гатункі, каторые не паддаюцца гэтай хваробе. {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Бульба"/> <section begin="Як"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Як лепей садзіць бульбу.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}„Як хто хочэ — так той робіць“, кажуць людзі. Але не ўсякаму удаецца зрабіць тое, што яму хочацца. Так, напрыклад у нас садзяць бульбу на розные лады: адны пад барану; гэтак найбольш садзяць па дварох, — другіе пад саху. Пад саху садзяць траякім спосабам: 1) завозяць кавалак зямлі гноем, растрэсаюць яго, тады загорываюць і разам з заду садзяць бульбу; пры гэтым трэба помніць, што бульбу заўсягды садзяць праз баразну, каб можна было посьле абганяць, і значыць у гэту баразну загорываецца гной, каторы не прыносіць ніякай карысьці для бульбы, а прападае дарма. 2) Так сама растрасаюць навоз, загорываюць яго, а з заду адзін садзіць бульбу, а другі граблямі згортывае у баразну навоз, каб парожная баразна асталася без яго; гэты спосаб ня кепскі, але у ім выходзіць тая самая мерка навозу, што і у першым: а усякая жменя навозу у нашай беднаце, як ведама, дорага прыходзіцца. 3) На кавалак, гдзе мае быць бульба, навозіцца гной вялікімі кучкамі, але затое рэдка, так сажні на 2 ва ўсе бакі. Па самай сярэдзіне паміж радамі гараты робіць склад і астанаўліваецца у канцы, каб бабы справіліся засадзіць абедзьве {{перанос пачатак|бараз|ны}} <section end="Як"/><noinclude></noinclude> 980wckyatur83frfm7zak6ijhdpo6r6 104 129399 299415 298502 2026-10-08T09:26:16Z RAleh111 4658 299415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Як"/>{{перанос канец|бараз|ны}} і затрасьці іх навозам; затрэсаюць гноем толькі там гдзе ляжыць бульбінка, а там дзе німа трасьці ня трэба, бо бульба надта не разрастаецца каранямі на бакі. Хоць гэткая садка марудней, як першые дзьве, аднак, гаспадару астаецца палавіна навозу і у восень выбярэ бульбы болей і лепшай, як ад першай садкі.</br> {{gap|2.5em}}Гэткім спосабам найлепей садзіць там, дзе жвіраватая земля. Паложэная на бульбінку жменя гною, ніхай будзе вун якая суш, вельмі добра дзяржыць вільгаць, а як толькі пройдзе дождж тады вада перабіраецца празь жвірок да гною, а там, змыўшы з гною усе сокі, ідзе да карэньнёў.</br> {{gap|2.5em}}Я радзіўбы нашым земляробам папрабаваць гэты апошні спосаб садкі. Я сам ведаю, што гэты спосаб надта марудны, але затое карысьці у двая: астанецца палавіна гною, будзеш пэўны, што не пабаіцца твая бульба сухаты, хоць ты пасадзіш і на жвірочку, а ураджай у восень будзе добры. {{Калёнтытул|left={{gap|2.5em}}{{fine|''Крайск Віленскай губ.''}}|right='''<span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>А. Петрашкевіч.</span>'''{{gap|2.5em}}}} <div style="margin-top:1em"></div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Як"/> <section begin="Аб"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Аб расадзе.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Ужо весна. Бабы адна да адной ходзяць пазычаць расады, ,, Каб ведала сястрыца, летась такіе пекные высадкі былі, але трэба ж пасадзіла у пятніцу, дык і чэрві зьелі". ,,А, шкада, траба памятаць! што у пятніцу ня можна садзіць высадак", - радзіць другая. А тут вінавата не пятніца, а сама гаспадыня. Вось мы перш скажем аб расадзе, а пасьля аб высадках. Усюды на нашых вёсках, блізка пры кожнай хаці ёсьць ма ленькі зрубок, у каторым сеюць расаду і дзеля гэтаго ён на- зываецца расаднікам", кожны год у расаднік кладуць гной, а які гной? Гной кароўі, даўгую салому, с катораго для раса- ды німа ніякай карысьці. Ці ж гэта можа быць добра? Трэба заўсягды класьці толькі дробненькі конскі гной, і не кідаць яго так, як кідаюць на полі пад ячмень або гарох, а трэба з расадніка выкідаць за зрубок, зямлю пасьля накідаць роўненька гною на самы спод і ізноў рыдлёўкай засыпаць яго, пры гэтым трэ ба акуратна вытрэсьці карэньчыкі, каб прыжыўшы не глушы- ла трава расады. Сеяць ня трэба лішне густа, бо з гэтаго ма- лая карысьць; іншые, я бачыў, сеюць расаду так: набярэ у губу зернятак і тады порскае па ўсім расадніку. На якіе гэты варожкі? Самае лепшае сеяць узяўшы у нюшок, гэта зна- чыць, у пальцы, толькі сеяць трэба роўненька, а пасьля заба- ранаваць граблямі. Гной ня трэба часта класьці, лепей за усё раз у два-тры гады, бо як надта гнойная земля, тады на ка- ранчыках расады робяцца барадаўкі, ад каторых пересаджаная <section end="Аб"/><noinclude></noinclude> bajy697el4pxyubpxmtu4jb766yvovd 104 129400 299416 298643 2026-10-08T09:26:41Z RAleh111 4658 299416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Аб"/>расадзінка, або не прыжыве, або прыжыўшы ня вырасьце. Найбольш трэба пільнавацца, каб у расадніку не расла трава, бо яна надта зьедае гной і глушыць расаду.</br> {{gap|2.5em}}У восень ссекаючы капусту, гаспадыня вырывае колькі качаноў с карэньнем. Гэта на высадкі, і, як я бачыў, нясе гэтые качаны у яму, дзе засыпаюць бульбу, ды ставіць там на верх бульбы да вясны. Закапанай у яме бульбе гэта ня шкодзіць, а качаном і як ешчэ, бо ім патрэбен даступ сьвежаго паветра, а у ямі німа прадухі. Вось вясной гаспадыня дастае з ямы леташніе качаны, — ані пазнаць: чорные, гнілые — і хочэ з іх мець добрае насеньне на расаду.</br> {{gap|2.5em}}Качаны што на высадкі трэба заўсёды трымаць у такім мейсцы, дзе можэ быць пастаянны прыток сьвежаго паветра. Найлепш у варыўні (істопцы) дзе яны ня зьмерзнуць і не згніюць.</br> {{gap|2.5em}}Толькі трэба пільнаваць, каб мышы не паелі, бо тагды качан не прыжыве, а калі і прыжыве, то ня будзе цьвісьці, або зацьвіце пустацьветам. {{Калёнтытул||right='''<span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>А. П—ч.</span>'''{{gap|2.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Аб"/> <section begin="Грэчка"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Грэчка.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}„3 гаршка — аруд, з аруда — горшчок“, гэтак бывае з грэчкай, як кажэ старая наша прыказка. І ткі праўда. Грэчка асабліва апошнімі гадамі ўнадзілася выкідываць гэткіе штукі. А чаму? Любіць грэчка прыпаркаватае лето с пераходнымі дожджыкамі і страшэнна баіцца позных веснавых і ранных восенскіх прымарозкоў. А тут, як раз і леткі сталі халодные, і прымарозкоў і такіх, і сякіх — колькі хочэш; дык ня дзіва, што частавата трапляецца „з аруда — гаршчок“. Каб-жэ як раз трапіць с сяўбой грэчкі на пару, ніякі фізык не дарадзе, бо з Богам кантракту ня зробіш. Дык мо не варта і займацца з грэчкай?… І варта і трэба!</br> {{gap|2.5em}}У нашых хлебаробаў праз лад ужо аднастайная еда: бульба і ячмень, і вось, якіе-бы там стравы не выдумлялі нашы гаспадыні (праснакі, зацірка, крупнікі і кашы з пэнсаковых круп, бліны, аладкі з бульбы, шкляные клецкі з яе і т. д.), а усё-як ткі гэта будзе ячмень ды бульба; і хоць язык ашукаеш, але цела не ашукаешь. Чэлавеку сытней, здаравей і смачней есьці, калі больш перамен у стравах. А грэчка і сытная, і смачная: бліны, клёцкі, кашу з яе — ясі чэлавек — ажно нос гнецца.</br> {{gap|2.5em}}Апрача таго, адзін удалы ўраджай грэчкі, заплаціць можэ за колькі год прапашчых, бо і цэны на яе заўсёды добрые: 80 к. рубель і даражэй за пуд.</br> {{gap|2.5em}}А найважнейшае вось што: грэчка удаецца на такіх {{перанос пачатак|дзер|ванах}} <section end="Грэчка"/><noinclude></noinclude> mvik3co3z3c6p2v9ecasrxpwm1rsp8h 104 129401 299417 298507 2026-10-08T09:27:01Z RAleh111 4658 299417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Грэчка"/>{{перанос канец|дзер|ванах}} і песках, дзе ўжо ня толькі авёс, але і ярыца ня хочэ расьці. А ешчэ трэба ўзяць пад увагу і тое, што работа на такіх грунтах скорая і лёгкая; відаць-жэ яго пад пашу карысьці бадай што ніякай німа. Сеяць-жа грэчку можна з бяды — гора і другаком, а першак пойдзе на сваю патрэбу, або на продаж.</br> {{gap|2.5em}}Рада гэта ўся, разумеецца, найбольш прыгодна там, дзе ўся гаспадарка не наладжэна ешчэ, як сьлед, т. е. дзе такіе горшые кавалкі зямлі валяюцца без ніякай карысьці. Там-жэ, дзе заведзены ўжо лубін, ці сэрадэля, дык німа чаго і гаварыць, што перш лепей імі падправіць зямлю, а тады ўжо сеяць што выгадней. Але і на лепшых грунтах (асабліва на бульбяньні), грэчку сеяць варта, бо там разумеецца, больш надзеі скарэй папасьці „з гаршка — ў аруд“. На гнойным — цяплейшым грунце грэчка скарэй узрастае і пасьпевае, дык барджэй можэ уцячы ад прымарозкоў.</br> {{gap|2.5em}}Можна ешчэ мець карысьць з грэчкі, і то карысьць не малую.</br> {{gap|2.5em}}Калі не хват гною пад жыта (гэтак у нас вядзецца), а ў кішэні не хапае (і як ешчэ часта), купіць лубіну, ці сэрадэлі, каб мест гною, падсеяць папар, то можна сеяць грэчку.</br> {{gap|2.5em}}Тут ужо ня трэба баяцца, зьмерзне, ці не яна ў цвеце, а сеяць так, каб можна было яе за тыдні 3-4 перад сяўбой жыта загараць; загорываць трэба ў самым цвеце, дый сеяць яе не так, як на зярнё, але густа, бо чым гусьцейшая і лепшая будзе грэчка, тым лепшае будзе і жыто. Здаралося мне не раз бачыць жыта на грэчцы ня горшые, як і на пагноі.</br> {{gap|2.5em}}Толькі памятайце, якая-б не удалая была грэчка, не ганіцеся за зярнём, а каціце у цвеце пад скібу, а жыта заплаце за ўсё. {{Калёнтытул||right='''<span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>Гаспадар.</span>'''{{gap|2.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Грэчка"/> <section begin="Просо"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Просо у нас.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}У м. Смаляры каля Зембіна Барыс. п. пасеяў я 2 пуды карычневаго (бураго) раньняго проса ад Іммэра з Масквы (па 2 р. 50 к. пуд) на добрую гнойную зямлю, рукамі выбраўшы увесь пырнік, забаранаваў лёгкай бараной, але праз 3 нядзелі узялася трава; выпалолі траву; пасьпело просо разам з позным ячмянем, сзжаў, ссушыў на плоце, намалаціў 80 пуд, але было ешчэ сыравата і трохі засталося у снапах зерня. Не было просорушкі, каб абдзерці, дык скармілі курам. {{Калёнтытул||right='''<span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>А. Бач—кі.</span>'''{{gap|2.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Просо"/><noinclude></noinclude> t1mgcigcdkcrivflyg89y1fevno8hlw 104 129402 299418 298526 2026-10-08T09:27:23Z RAleh111 4658 299418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Як"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Як рабіць, каб куры лепш нясліся.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Курэй у нас мала хто добра даглядае. Зімой ешчэ так-сяк кормяць, а летам курыца павінна сама сабе пракорм знайці. Ніводная сельская гаспадыня і не падумае, каб зводзіць старых курэй, ці мець клопат каб курыца больш неслася і клалаб большые яйкі. Зімой мала хто ўмее выхаваць яйкі ад марозу. Па сёлах больш мораць курэй голадам. А то бывае і так, што другая гаспадыня, любячы курэй, закорміць іх так, што тые не нясуцца ўжо ад тлустасці. Трымаюць курэй у нас больш ў хаці, пад печай ці пад лавай і дзе негдзе па хлявох з другой жывёлай, трымаюць ў цеснаце, ў цёмнаце і вільгаці. А тым часам ўсе гэта затрымывае раньнюю носкасць курэй, бо яны, як і другая жывёла, маюць патрэбу і чыстаго і сухога паветра і цеплаты і руху. Сухасць паветра вельмі патрэбна курыцы, бо ад вільгаці пачынаюцца ў іх хваробы.</br> {{gap|2.5em}}Кожны гаспадар, хто мае летняк (ці чыстую хату, як завуць у другіх; дзе жывуць летам), павінен зімою трымаць там курэй. Калі летняк вялікі, а курэй мала, можна адгарадзіць мейсца, лічачы па аршыну ў шырыню на кожную курыцу. Вокны трэба закратаваць лазянымі пруткамі, прыладзіць насесты і зрабіць гнёзды, гдзеб куры нясьліся. Насесты павінны быць з плоскіх дашчок, ці кантованых жардзей, бо круглые жэрдзі паганы маладым курам. Насесты прыладжываюцца ня вышэй, як паўтара-два аршыны ад памосту (вышэй не рабіце!). Каб куры не паскудзілі памост, трэба пасыпаць яго на паўвершка сухім пяском ці тарфяной парахнёй, а пад самымі насестамі трэба разсыпаць ці попелу, ці неперапалянае вапны. Курынны гной два разы на тыдзень трэба змясці і складаць ў зацішную ад снегу мейсціну на агародзе. Добры гаспадар павінен збіраць іх дзеля ўгнаеньня агароду (вельмі добра для капусты). Для цеплаты, якую любяць куры, трэба аграваць хату, палячы печ хоць праз дзень. Неперапаленую вапну разсыпаюць разам з пяском ці тарфяною парахнёю, ня менш, як па паўтара вядра на дзесяць курэй. Яна выцягівае вільгаць і цяжкі дух ад курачаго гною; гэта трэба для здароўя курэй. Як толькі будзе дзе вільгаць на масту, гаспадар павінен змяніць падсцілку, бо вапна больш ня мае ўже сілы. Добра далей раскідаць па масту трохі ячнае мякіны і рэзанай напоў вымалачэнай жытняй саломы, а к столі падчапіць на шнуры па качану капусты на дзесяць курэй (так на тры чверці аршына ад полу). Куры любяць капусту і падлётаючы будуць яе дзюбаць. Усё гэта робіцца для руху курэй, а салома грэе, калі падлога халодная.</br> {{gap|2.5em}}Кормяць курэй два разы ў дзень: раніцаю мяккім кормам, вечэрам — зернем. Як мяккі корм — даецца мешаніна: парэная бульба, бурак, або крапіва, отрубы ці мука. У дзень на дзесяць курэй бяруць:</br> {{gap|5em}}атрубоў — паўфунта</br> <section end="Як"/><noinclude></noinclude> 3hnkov5yqnb2jgermr5cqz0qakyuihx 104 129416 299419 298527 2026-10-08T09:27:42Z RAleh111 4658 299419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Як"/>{{gap|5em}}бульбы — фунт с чвэрцью</br> {{gap|5em}}буракоў, крапівы ці др. зеленя — фунт.</br> {{gap|2.5em}}Усе гэта дробна пасеч, добра вымешаць і запарыць у чыстым карытцы.</br> {{gap|2.5em}}Вечарам даваць зерне: ячмень, авёс ці жыта, па фунту с чвэрцью на десяць курэй. Вада для піцця курам павінна быць чыстая і меняцца кожны дзень. Як толькі куры зьядуць мешаніну, карытцы трэба чыста вымыць і прасушыць, бо ад старога корму заводзіцца там кіслата, а яна для курэй пагана (хварэюць тыфусам ці халераю).</br> {{gap|2.5em}}Каб куры нясліся з студня месяца (январа), апрыч вышэй названае мешаніны, трэба даваць ім яшчэ на кожные дзесяць курей:</br> {{gap|5em}}сухіх грыбоў — восьмую фунта</br> {{gap|5em}}льнянам мякіні — столькіж</br> {{gap|5em}}сцёртаго вугальля — адну жменю</br> {{gap|5em}}чырвонай цэглы — адну жменю</br> {{gap|5em}}(дробна тоўчанай)</br> {{gap|5em}}простаго перцу — тры гарошыны.</br> {{gap|2.5em}}Усе гэта добра яшчэ раз ў ступцы ці інакш стаўчы, прасеяць скрозь сіта і парашок гэты падмешываць па тры разы на тыдзень к мяккаму корму (мешаніне).</br> {{gap|2.5em}}Каб куры добра нясліся парашок трэба прымешываць да ліпня месяца (юля). {{Калёнтытул|left='''<span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;></br>{{gap|2.5em}}Масква.</span>'''|right='''<span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>Наз. Бываеускі.</span>'''{{gap|2.5em}}}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Як"/> <section begin="Што"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Што трэба цяпер рабіць у садзе.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Калі у садзе ёсьць старые дрэвы, то іх трэба падмаладзіць такім спосабам: перш трэба зрэзаць залішніе сукі, але трэба гэта рабіць асьцярожна, бо калі за многа зрэжэм, то сокі удараць у астаўшыеся сукі, і яны могуць захварэць; можна адымаць ня больш пятай часьці гальля, і то трэба толькі слабейшые і сохнучые. Потым абчысьціць спеціальнай драцяной шчоткай (каштуець 1 руб.) кару ад моху, абабраць лісты з яечкамі чэрвя, пабяліць дрэва такім саставам: 1 часць караўніку, 1 гліны, 7 часьцей вады чыстай і 1 часьць вапны неадгашэнай; на 10 вёдзер гэтаго саставу ўліць 2. фун. газы і 10 фун. попелу, ніхай пастаіць суткі, а тагды гэтым пабяліць пень і сукі, калі можна усё. Гэтые работы трэба зрабіць усе у марцы, да палавіны апрыля (красавіка).</br> {{gap|2.5em}}Пароды пэўные для гандлёвых садоў у нашым клімаце такіе: яблыні: антоноўка, цітоўка, кальвіль, цытрыновая, рэнэта курская, рэнэта залатая, ппэінка. І грушы: фунтоўкі, безсемянкі, вінёўкі, сапежанкі, бэры шэрые. {{Калёнтытул||right='''<span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>Сан-ая.</span>'''{{gap|2.5em}}}} <section end="Што"/><noinclude></noinclude> 2uqmfp1p2f4jljkqf30n0168cg1ejy6 104 129417 299420 298529 2026-10-08T09:28:01Z RAleh111 4658 299420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Што"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Што рабіць з ягадамі вясной.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Агрэст, парэчкі, і маліны заўсёды дужа рана распускаюцца вясной, дык вось, як толькі сьнег зыйдзе, трэба з старых кустоў агрэсту і парэчэк зрэзаць аброслые мохам старые галіны (гэта адмаладзіць куст); пасля акапаць куст, уважаючы, каб не падрываць маладых карэньчыкоў, што знаходзяцца зара пад зямлёй, — і трэба падліць кусты гнаёўкай, прыгатаванай с кароўяго навозу, курынаго і звычайнаго попелу. Акладаць вясной кусты навозам ня можна, бо ад гэтаго з’яўляюцца чэрві; рабіць гэта можна толькі ў восені. Цяперь-жэ трэба падліць гнаёўкай два разы: першы раз як распускаюцца лісьця, другі — як пачне красаваць куст.</br> {{gap|2.5em}}У малінах так сама трэба зрэзаць сухіе леташніе галінкі, а маладые добра зрэзаць на трэйцюю часьць іх вышын (тады пекнейшые будуць галіны). Тоненькіе і слабые галіны трэба вырэзаць зусім с куста. Маліннік, ведама, расьліна аднагодняя, і яе карэньчыкі растуць на версі зямлі; — дык вось трэба часта каля яго разрыхляць зямлю; і калі ёсьць, обсыпаць куст перагніўшымі трэскамі, каторые маліннік дуже любіць. Акапаўшы куст, як бульбу, добра паліць гэтай самай гнаёўкай, што і іншые ягаднікі.</br> {{gap|2.5em}}Гэта работа вясной каля старых кустоў. Хто маніцца разсадзіць маладые, той павініен флянсаваць.</br> {{gap|2.5em}}3 агрэстам трэба так рабіць: узяць на кусьце маладую галінку (аднагоднюю), прыгнуць да зямлі на палавіну, зашчаміць яе у дзераўляные вілачкі і падсыпаць падыспод дабрай зямлі; пасля ўкапаць тую галінку ў тую зямлю, але толькі так, каб не адламаць ад куста. Ад гэтаго зробяцца карэньчыкі, і ў восені ужо будзе малады кусьцік, каторы пасля абрэзаецца ад старога куста і садзіцца асобна. Каля аднаго куста можна зрабіць якіх 5 ці 6 флянсоў, толькі трэба палажыць шмат добрай, унавожэнай зямлі, бо гэткіе флянсаваньня дужа аслабляюць стары куст.</br> {{gap|2.5em}}С парэчкамі крыху інакш робіцца. Бяруць леташнюю галінку, згібаюць на колькі кавалкоў так, каб кожны меў на 6–7 вочэк, і утыкаюць да зямлі, пакідаючы на самым версі ад 2 — да 3 вочэк, с каторых да восені вырастуць лісьця; а с тых вочэк, што знайдуцца над зямлёй, будуць рабіцца карэньня. Вось і будуць новые кусьцікі, толькі і тутака зьвернем увагу на тое што трэба падсыпаць дужа добрай зямлі. Найлепш пад гэто ўзяць стары расаднік. Маладые кусьцікі трэба падліваць, пакуль акуратна не разрастуцца лісьця.</br> {{gap|2.5em}}Хто хочэ разсадзіць маліны, той павінен дзяліць кусты у жніўні месяцы. А як садзіць малады ягаднік, чытач знойдзе ў восені ў нашай „Сасе“.</br> {{gap|2.5em}}Сліўнік і вішні любяць зямлю гліністую, памешаную с торфам. Садзіць іх трэба у сакавіку, або красавіку і паліваць, {{перанос пачатак|па|куль}} <section end="Што"/><noinclude></noinclude> ap8pmjz6p50p3icd45ugcxphke8iw76 104 129419 299421 298545 2026-10-08T09:29:22Z RAleh111 4658 299421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <span style="font-size:120%; font-family:Bahnschrift Condensed;">'''Адрэсы фірмоу.'''</span> (У гэтым аддзелі кожны адрас друкуецца 1 раз за 50 кап.). {|style="margin:auto; text-align:center; border-style: dashed; border-width: 5px; padding:0.5em" |'''Будоулі і мераньне зямлі:</br>{{x-larger|{{larger|„Строітель“}}}}</br>{{fine|Вільня, Віленская 31.}} <div style="margin-bottom:-1em; margin-top:0.5em; font-size:140%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -1px;">'''Палепшэньня сеножацей, балот: </div> {{x-larger|{{larger|'''„Культура“}}}}</br> {{fine|'''Вільня, Виленская. 31.}} {{larger|'''Гаспадарскіе машыны</br>млечарні:}}</br> {{x-larger|'''ЗЫГМУНТЪ НАГРОДЗКІ}}</br> {{fine|'''Вільня.}} |} <div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Почтовая скрынка.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"> '''Зембін:''' Бач-му:</br> <div style="margin-top:-1em"> {{АРЦ|Консэрвные фабрыкі будуюць: 1) Gustaw Christ i & Berlin Weissensee, 2) Gebrüder Karges, Brauschweig. Звярніцеся так сама за парадай С.-П.Б. Департамент Земледелія к старшему інструктору по переработке фруктов. Такую фабрыку закладаець цяпер астраханское таварыство сельскай гаспадаркі.}} <div style="margin-top:1em"> {{накіравальная рыса||height=0.1px}}{{накіравальная рыса||height=0.1px}} <div style="font-family:Cambria"> <center>'''{{larger|Патребны каморнікі у суполку „Культура“}}</br>{{fine|Вильня, Вилейская 31.}}</center> </div> {|style="margin:auto;" |{{накіравальная рыса||height=0.1px}}{{накіравальная рыса||height=0.1px}} <center>{{x-larger|{{x-larger|'''{{разьбіўка|АБВЕСТКІ}}.}}}}</center> {{накіравальная рыса||height=0.1px}}{{накіравальная рыса||height=0.1px}} <div style="margin-top:0em"> <center>{{fine|Выпісываючы па абвестках просім пісаць, што прачыталі яе у газ. „Саха“.}}</center> {{gap|1.5em}}<span style="font-size:120%; font-family:Bahnschrift Condensed;">'''„Saltinis“'''</span>, літоўскі журнал выходзіць раз у тыдзень у г. Сейнах, Сувалк. г. На 1 год 3 р. на 6 мес. 1 руб. 50 к. {{накіравальная рыса||height=0.1px}}{{накіравальная рыса||height=0.1px}} {{gap|1.5em}}<span style=" font-size:120%; font-family:Bahnschrift Condensed;">'''„Рыболов и Охотник“'''</span> выходзіць у г. Вятка (Ніколаеўская вул.) 2 разы у месяц, на спосаб лепшых французкіх журналоў. На 1 год 2 руб. Пробны нумэр высылаецца за 7 к. марку. {{накіравальная рыса||height=0.1px}}{{накіравальная рыса||height=0.1px}} {{gap|1.5em}}Прадаюцца бугаі швіцкой пароды ад 6 месяцоў да 2 гадоў у маёнтку Бабоўня Трускаляской; почта Несвіж Мінскай г. {{накіравальная рыса||height=0.1px}}{{накіравальная рыса||height=0.1px}} {{gap|1.5em}}Высылаець дарма каталогі кніг па сельскай гаспадарцэ і рэмеслам, усім хто прышлець адкрыткай свой адрэс</br> <div style="margin-top:-1em"> <center>'''<span style=" font-size:120%; font-family:Bahnschrift Condensed;">Кнігарня</span>''' Л. М. Гіршовскаго.</br>Вільня, Вялікая в. 31.</center> <div style="margin-top:1em"> {{накіравальная рыса||height=0.1px}}{{накіравальная рыса||height=0.1px}} {{gap|1.5em}}<span style=" font-size:120%; font-family:Bahnschrift Condensed;">'''„Техника и сельское хозяйство.“'''</span> Месячнік. На 1г. — 1 р. 50 к., на 6 м. — 75 к. Петербург Екатерингофскій пр. № 8–11.<noinclude></noinclude> 0vhm0iqxuimx2imfj4pnlohj71adw0k 104 129517 299406 299122 2026-10-08T09:20:38Z RAleh111 4658 299406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Верхавіна"/>{{Калёнтытул|left={{gap|0.5em}}'''Год I—1912.'''|center='''Іюнь'''|right='''3-ая кніжка.'''{{gap|0.5em}}}} {{накіравальная рыса||height=0.5px}} {|style="margin:auto;" |style="font-size:250%" |{{разьбіўка|САХА}} |ПЕРШЫ БЕЛАРУСКІ МЕСЯЧНИКЪ</br>СЕЛЬСКАЙ ГАСПАДАРКІ. |} {{накіравальная рыса||height=0.5px}} <section end="Верхавіна"/> <section begin="Папар"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Папар.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}„Сей хоць у попел, абы на папары“ кажуць нашы зямляробы. І запраўды папар заменяе крыху унаважываньне.</br> {{gap|2.5em}}Папар дае час мэханічна вырабіць зямлю, прыгатовіць яе так, каб карэньня расьлін лепей за ўсё развіваліся.</br> {{gap|2.5em}}Перэварачываючы больш глыбокіе слаі зямлі, мы стыкаем з вадой і паветрам розные часцінкі зямлі, ат чаго некаторые з іх распускаюцца, переменяюцца і становяцца годнымі на хорч для расьлін.</br> {{gap|2.5em}}Вырабляючы папар мы, бытцым, мёртвы, закапаны у зямлі капітал, пушчаем у зварот, каторы посьле, вертаецца з прыбыткам зярном і саломай. Апрача та вырабляючы папар мы знізштожываем вельмі многа зеліва, каторае засушае каліўцы збожжа і як бытцым крадуць капітал, назначэны для нашых таварышоў-збажын.</br> {{gap|2.5em}}У нас, дзе лета гэткае кароткае, а гною мала — папару блізка што замяніць нічым нельга, і дзеля гэтаго на акуратную вырабку яго трэба зьвярнуць асаблівую увагу, каб не рабіць тых абмылак, якіе зазвычай робяць старасьвецкіе гаспадары.</br> {{gap|2.5em}}Лепей за ўсё пачынаць вырабляць папар ешчэ з восені, асабліва на цяжкіх глінястых землях. Заараная на зіму земля перамерзне, а мароз (ад замерзаньня вады), лепей разрыхліць зямлю, чым самая лепшая ўспашка і баранаваньне. Апрача таго шмат якіе з вывернутых на верх карэньнёў і зернят рознаго зеліва прападуць ад марозу і ня будуць глушыць дабра. Але, калі поле не ўспаханае з восені, то яго трэба ўспахаць вясной, як можна раней. Дзеля таго, што с самай вясны трэба сеяць ярыну, то с папарам можна пачакаць да того часу, калі мені болі з ярыной управімся. Трэба старацца кончыць успашку папару у маі, дзеля таго, што чым раней зааром поле, тым раней аткрыем яго для вады і паветра, без каторых, ня могуць добра распусціцца цьвёрдые часьці грунту, у форму годную для корму расьлінам.</br> {{gap|2.5em}}Першы раз трэба араць не глыбока. Тагды лягчэй перагнівае зялёны дзірван папару і дробнае насеньне зела лёгка усходзіць і посьле без труда зніштожываецца бараной.</br> {{gap|2.5em}}Першая ўспашка самая важная, ад яе залежыць ураджай у будучыне. Трэба падбіраць пагоду для араньня і баранаваньня, ня менш, як для сушкі сена. Няможна араць лішне сухой зямлі, асабліва гліны і падглінкоў, бо тады земля {{перанос пачатак|лама|ецца}} <section end="Папар"/><noinclude></noinclude> hvnfb3e3qjtsfuczbl5oal4i8jj3qb2 104 129519 299343 299012 2026-10-07T17:47:44Z RAleh111 4658 299343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Зборка"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Зборка сена.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Пагода стаіць добрая, сонцэ смаліць, сенажаць красуе і пах з яго ідзе, а наш селянін чухаецца за вухом і кажэ: ніхай ешчэ падрасьце: цяпер лішне ўжо сыхаець. Вось, посьле, пад восень, сколькі скажу толкі і награблю.</br> {{gap|2.5em}}Але саўсім напрасна гэтак робяць нашы селяне. Яны ня хочуць ведаць таго, што яны больш трацяць, чым выігрываюць, позна косячы свае сенажаці.</br> {{gap|2.5em}}Вучоные земляробы даўным даўно пераканаліся, што старая трава, гэта тое самае, што добрая салома. Ніякай карысьці з яе німа. Лепей даць скацінцы 10 ф. добрага, маладога сена, чым 20 ф. старога. Старая трава, яна лыкаватая і пажыўные яе часьці цяжка перэтраўлівае жывот жывёлы. Маладое сена ахватней есць скаціна і лягчэй перэтраўляецца яно у жываце, чым старое. І дзеля гэтаго ніколі ня трэба ждаць пакуль трава пастарэе, а касіць у часе самаго красаваньня.</br> {{gap|2.5em}}У нас, дзе скаціна пасецца глаўным чынам на папары, посьле таго, як зааруць папары для скаціны настае час праўдзівай галадоўкі — і калі да гэтаго часу зьбяром сена с пожэнь, то аткрыецца пасьбішча с чаго не малая выгода, а карысьць з маладога сена будзе у колькі разоў большая, як са старога. Калі скосім сена, то трэба старацца, каб яго добра сабраць.</br> {{gap|2.5em}}Уселякі дождж, вільгаць нават ранічная раса — вымывае з сена пажыўные солі і пакідае нікому непатрэбную лыкаватую часць. Дзеля гэтаго для касьбы трэба падабраць пагоду, а глаўнае старацца, каб сена як найменш лежало у пракосах, а як найхутчэй старацца сабраць яго у копкі, ці кучкі.</br> {{gap|2.5em}}У Прусіі ёсць гэткі закон, што той гаспадар, каторы не сабярэ сена у копкі таго дня калі скасіў, то плаціць штраф. А у нас сена ляжыць і пры добрай пагодзе колькі дзён, пакуль выбярэ час гаспадар яго „скаміць“ (сабраць у копкі). Калі добрая пагода, то на другі дзень пасьля касьбы, трэба сена перэвярнуць граблямі і злажыць у маленькіе копкі. На другі дзень раскідаць іх і зноў злажыць у большые копкі.</br> {{gap|2.5em}}Калі сена не спарыцца на сенажаці у копках, то яно можа папсавацца у гумне: прагоркнець і пачне курыцца вясной. Асабліва добра прасушываць трэба маладое сена, старое не так баіцца недасушкі. Падсохшае сена больш баіцца дожджу, чым толькі што скошанае — сырое. Дзеля гэтаго калі сена крыху прасохне, то трэба старацца, каб яго сабраць у копкі перад дажджом. У копках сена менш прамокне і не так баіцца дожджу. Лепей менш накашываць, каб здужаць скідаць сена у копкі, калі пачнуць падымацца хмары. У дажджлівую пагоду трэба пасьпешаць са зборам сена, дзеля таго, што лепей не дасушыць сена, як згнаіць яго у пракосах.</br> {{gap|2.5em}}Калі косім нашы не праўленые сенажаці, то з берэжку зазвычай на іх бывае добрае сена — мурог, а далей ідзе горшае <section end="Зборка"/><noinclude></noinclude> dw42qjofysz71jwu7whga7hwdtxm2w4 0 129588 299372 298866 2026-10-07T21:35:55Z Gleb Leo 2440 299372 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Biełarus. № 2 | безаўтара = | год = 9 студзеня 1914 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1914/1|№ 1]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1914/3|№ 3]] | анатацыі = }} <pages index="Biełarus. 1914. № 2.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * ''[[Аўтар:Рыгор Кляновіч|Ryhor Klonowicz]]''. [[Biełarus (1913)/1914/2/Z Boham dla narodu|Z Boham dla narodu]] * ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|A. Ziaziula]]''. [[Biełarus (1913)/1914/2/Wasilok|Wasilok]] * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|J. M. Z]].'', tłumaczyŭ ''[[Аўтар:Пётра Просты|P. P]]''. [[Biełarus (1913)/1914/2/U dwanaccaci miesiacaŭ|U dwanaccaci miesiacaŭ]] * [[Biełarus (1913)/1914/2/Św. Arkadyusz Mucz.|Św. Arkadyusz Mucz.]] * '''Piszuć da nas.''' ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|W. M]]''. [[Biełarus (1913)/1914/2/Piszuć da nas/Z Słuckaho paw.|Z Słuckaho paw.]] ** ''[[Аўтар:Уладзіслаў Талочка|Sołoduch]]''. [[Biełarus (1913)/1914/2/Piszuć da nas/Horadna|Horadna]] * '''[[Biełarus (1913)/1914/2/Kaścielnyja wiedamaści|Kaścielnyja wiedamaści]]''' * '''[[Biełarus (1913)/1914/2/Szto czuwać|Szto czuwać]]''' * '''[[Biełarus (1913)/1914/2/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]]''' * ''[[Аўтар:Баляслаў Пачопка|Praŭko]]''. [[Biełarus (1913)/1914/2/Nasza haspadarka|Nasza haspadarka]] * '''[[Biełarus (1913)/1914/2/Usiaczyna|Usiaczyna]]''' * [[Biełarus (1913)/1914/2/Usiaczyna/Zahadka|Zahadka]] * [[Biełarus (1913)/1914/2/Usiaczyna/Żart|Żart]] * [[Biełarus (1913)/1914/2/Usiaczyna/Prykazki|Prykazki]] * [[Biełarus (1913)/1914/2/Usiaczyna/Dumki|Dumki]] * [[Biełarus (1913)/1914/2/Swaja poczta|Swaja poczta]] <pages index="Biełarus. 1914. № 2.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} s4ngrs7l3ssakadejlrdkzjr2lk9hyr 104 129658 299344 299013 2026-10-07T17:49:17Z RAleh111 4658 299344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Зборка"/>лено, а то і саўсім асака. Вось дзеля гэтаго грабючы трэба сартаваць сена. Асаку асобна, мурог асобна, а то добра мурог дзяліць ешчэ на 2 гатункі і кожны гатунак класьці асобна.</br> {{gap|2.5em}}Тады асаку даваць можна у трасянку скаціне, мурог даваць коням, а самае лепшае сена пакінуць да вясны, калі прыдзецца даць і целюкам і ацяліўшымся каровам і коням у часе найцяжэйшай веснавой работы.</br> {{gap|2.5em}}Апрача сушкі ў пракосах ёсьць разные спосабы сушэньня у кольях, пірамідах і др., але яны дорага абходзяцца, і гэтых спосабоў можна пробаваць тагды, калі ўвесь час стаіць непагадзь і сена і ў пракосах, і ў копках можэ пагніць. Апрача сухога у стагі складаюць і зялёнае сена, і посьле яго сціскаюць машынамі — але тагды атрымліваецца цьмянае, або гарэлае сена, ды і для дробных гаспадарак гэткіе спосабы лішне дорагі і многа амбарасу з гэтым.</br> {{gap|2.5em}}Апрача кос, косяць сена ешчэ касаркамі, а ручные граблі заменяюць коннымі, каторые вельмі аблегчаюць работу, але для работы гэтымі машынамі трэба мець роўные сухіе сенажаці, гдзе-б не тапіліся коні, і каб не было на іх ні кустоў і каменьня. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''С.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Зборка"/> <section begin="Раенне"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Раенне пчол.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Калі у вульлі, ці у лежні прыбудзе ужо столькі пчол, што ім у вульлі цесна, а гняздо поўна пчалінай чэрвы, пагода добрая, збор мёду усё пабольшываецца, то пчолы пачынаюць думаць аб раеньнюся, гэта значыць часьць, іх захоча выляцець са старога вульля і абссець на новым мейсцы.</br> {{gap|2.5em}}Ды не заўсёды раеньне прыносіць карысьць. У нашым краю раеньне пчол прыпадае пад канец мая месяца і на чэрвень; чым раней рояцца, тым лепш, а посьле гэтаго ужо часу, трэба бараніць раіцца пчолам, бо не пасьпеюць нанасіць сабе на зіму мёду.</br> {{gap|2.5em}}Першы рой выходзіць са старой маткай і называецца „''першакомъ''“, вялікая была-6 шкода калі-б ён уцёк, бо такі рой найбольш прынясе карысьці.</br> {{gap|2.5em}}Калі-б пчолам першае раеньне не удалося, напр. страцілі матку, то яны варочаюцца. На трэцьці дзень па нараджэньню маладухі калі яна ужо набярэ сіл пчолы ізноў вылетаюць і гэты рой празываецца „''пяюном першаком''". Называецца першаком, бо ён першы, хоць вылетае ужо другі раз; „пяюном“, бо матка, вылупіўшыся пяе цянюсенькім галаском.</br> {{gap|2.5em}}Каліб першаму рою ізноў не удалося абсесьці, дзе яму трэба, то ён вернецца да вульля, а за 8–10 дзён на ім вылеціць ужо другі рой — „''другак''“.</br> <section end="Раенне"/><noinclude></noinclude> bw3v3oq1jxgvlnv4y0v762pvk8nv0uf 104 129661 299407 299015 2026-10-08T09:21:44Z RAleh111 4658 299407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Раенне"/>{{gap|2.5em}}Можэ часамі здарыцца так, што пчаляр абсадзіўшы рой на свежым мейсцы, зацірае сабе рукі і лічыць прышлые даходы, але калі за колькі дзён паглядзіць у вулей, а воднай пчалінкі! Прычына гэтаго бывае, або ў тым, што вулей пахне чым колечы такім чаго пчолы ня любяць, або страцілі матку у часе вясельля, словам штось тут ды не так, як трэба.</br> {{gap|2.5em}}Вось пчэляр павінен пры абсаджываньню зважаць на гэта і трохі пчолам дагадзіць. Дзеля пэўнейшаго прытыманьня пчол, ўстаў трохі у вулей пчалінай чэрвы. {{справа|''Г. Бярозко.{{gap|2.5em}}}} {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Раенне"/> <section begin="Кормные"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Кормные буракі.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Ведама, што цяперь скаціна, а найбольш дойные каровы, даець найлепшы даход. А на саломе і мякіне нельга пражывіць добра зімой скаціну, каб яна давала даход. Бяз бульбы, морквы, ці буракоў німа што і думаць аб тым, каб можна было добра прагадаваць скаціну. Вось дзеля гэтаго, каб было чым добра карміць зімой скот і трэба, як найбольш садзіць бульбы, а ешчэ лепш кормных буракоў, каторые даюць найбольшы ураджай. Дзе бульбы будзе 1000 п. з дзесяціны, там буракоў будземо {{абмылка|мелі|меці}} лёгка лічучы у двая больш.</br> {{gap|2.5em}}Дзе не удаецца бульба, як на цяжкіх глінястых землях, там найлепей будуць расьці буракі. Толькі яны вымагаюць шмат больш рабочых рук, чым бульба.</br> {{gap|2.5em}}Бурак любіць добра унавожэные землі. Гной лепей класьці з восені, а калі ўжо нельга зрабіць гэтай работы у восень, то вясной, але трэба старацца палажыць яго, як найраней, каб ён перагніў і не перэшкаджаў пры вырабцы зямлі.</br> {{gap|2.5em}}Ніводная расьліна гэтак не аплаціць гною, як бурак. Дзеля гэтаго, апрача хлеўнаго гною можна падсыпаць і фабрычных гнаёў: да 20 пудоў супэрфосфату на дзесяціну і да 6 пуд. калійных солей.</br> {{gap|2.5em}}Калі буракі узойдуць і будуць аполаты, то карысна пасыпаць іх чылійскай салетрай, каторай можна даваць да 12 пуд. на дзесяціну дзелючы на дзьве порціі.</br> {{gap|2.5em}}Бурак любіць глубокую выробку зямлі. Дзеля гэтато дзе грунты глыбокіе там пускаюць плуг за плугам у адну баразну, або пашуць похавым плугам да ¹/₂ аршына і глыбей. У нас пры неглыбокіх грунтах боязна выварачываць дзікую зямлю на верх. Дзеля гэтаго добра пускаць за плугам паглыбіцель, катыры глыбока ўзрыхляе зямлю. Пад буракі лепей прыгатаваць поле з восені, двойчы перэараўшы і не чапаць вясной. Але калі земля не саўсім добра выроблена, то трэба і вясной успахаць двойчы ці тройчы, дзеля таго, што буракі больш чым <section end="Кормные"/><noinclude></noinclude> 71fhw80r19gl4xbrzcf652g2hmde85k 104 129663 299408 299026 2026-10-08T09:22:14Z RAleh111 4658 299408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Конскі"/>садзіцца тагды, калі садзяць капусту, ці агуркі, на такіх-жа лехах, як робяць пад капусту, або пад буракі.</br> {{gap|2.5em}}Садзяць яго зёрнамі, якраз падобнымі да кукурузы, толькі перад пасадкай на 1–2 дні намачываюць зерне ў вадзе, каб яно лягчэй прарастало. Пасаджаные радкі добра прыкачаць валікам, ці бочкай, трэба палоць конскі зуб пакуль ён маленькі, каб не заглушыла яго трава. Пазьней ён гэтак разрасцецца, што выгубіць усе травы і дзеля гэтаго, конскі зуб найлепей ачышчае зямлю з усякаго зеліва. Акучываць конскі зуб трэба пакуль ён маленькі 1–2 цалі, ня болей, дзеля таго, што пазьней ён ламаўся-б.</br> {{gap|2.5em}}Збіраюць конскі зуб восеньню, калі ужо німа другой зялёнай пашы. Калівы яго дарастаюць да сажня у вышку і да паўтара вершка у таўшчыну, праз што ён дае вельмі многа корму.</br> {{gap|2.5em}}Калівы зразаюць сярпом і рэжуць на сечку. Паміма таўшчыны, гэта такі салодкі і смачны корм, што скаціна есць яго ахватней за ўсё. Конскі зуб стаіць на полі да першых сьнягоў і яго часцямі жнуць і скармліваюць. Калі начнуцца сьнягі, то яго жнуць у снапы і ставяць на дварэ ў мэтлікі, — мёрзлы рэжуць так сама на сечку і даюць скаціне. Трэба толькі асьцерэгацца даваць яго цельным каровам, бо яны могуць скінуць ад мёрзлага корму.</br> {{gap|2.5em}}Конскі зуб ніколі не удаецца высушыць, ды каб і высушыць то мала карысьці, бо быўбы тады ён залішне цьвёрды. Дзеля гэтаго, калі у восень яго нельга скарміць, то трэба сілосаваць, гэта значыць, заквасіць, як капусту. Сілосуюць, або у доўгіх ямах, або у звычайных капусных бочках, дзеля чаго рэжуць яго і паступаюць так, як пры заквасцы капусты.</br> {{gap|2.5em}}Конскі зуб у нас ніколі не дасьпевае — часам перад марозамі зьяўляюцца мяцёлкі, але самых зернят у нас ніколі не бывае. Дзеля гэтаго насеньне яго, што году выпісываюць с цёплых краёў і купіць яго можна толькі у вялікіх сельска-гаспадарскіх складах. 1 пуд каштуець 2 р. На 1 дес. сеецца каля 5 пуд. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''Аграном.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Конскі"/> <section begin="Як"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Як даглядаць каня хвораго на золзы.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Золзы ці катар носа бываець найчасьцей пры зменнай пагодзе вясной і восеньню ад холаду, куру, дыму, цяжкаго духа у стайні. У хвараго каня цячэ з носа спачатку рэдкае як вада, а потым бела-рудое, як гной і засыхаець; ноздры робяцца чырвонымі і гарачымі, бываець вечарамі і трасца у каня, часамі апухаюць „мышкі“ пад пашчэнкай, хварэюць вочы і у роце сохнець. Каню цяжка дыхаць. Найлепш адразу аддзяліць {{перанос пачатак|хво|рых}} <section end="Як"/><noinclude></noinclude> 8avpoftaifsqfg3kagwwsjjdu93pa0y 104 129664 299409 299028 2026-10-08T09:22:43Z RAleh111 4658 299409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Як"/>{{перанос канец|хво|рых}} ад здаровых. Даваць зялены корм, альбо пускаюць на пашу, і як найбольш трымаць на чыстым паветры, толькі не на халоднай расе і на заходзі сонца, асьцерагацца ставіць каня на ветры. Стайню добра вычысціць і выветрыць. Калі корму зяленаго німа даваць хоць 2 разы у дзень пойла з вотрыны, найлепш пшанічнай усыпаўшы простай, альбо глаубэравай солі, а хто мае то моркву, або буракі. Не паіць халоднай вадой; каб лягчэй было дыхаць, трэба у торбу на адну трэцю часьць насыпаць сеннай трухі апушчаюць яе у кіпяток, потым уліваюць у торбу 1 лыжку скіпідара, карболкі, альбо дзёгцю і скора надзеваюць каню на морду, каб ён гэтай парай дыхаў. Так рабіць 2–3 разы у дзень у цеплай стайні, каб холадам пасьля таго не хваціла. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{Калёнтытул|left={{gap|2.5em}}'''Лябедка Віл. г.'''|right='''Г. І.'''{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Як"/> <section begin="Крывавая"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Крывавая мача у кароў.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Крываўка у кароў бываець ад пашы на балотах і торфах, гдзе растуць горкіе травы, а так сама пры пашы у лесі (ад смалістых пучкоў); ад раньняй пашы вясной, калі скот галодзен і прагавіта накідаецца на ўсякую траву. Ня трэба рана выганяць скаціну на траву, і надта згаладаўшую за зіму, а прэд полем мацней падкарміць. Хворую карову трэба карміць на нач сухім кормам, пойла з мукой, калі можна, то не пушчаць на пашу.</br> {{gap|2.5em}}У нас каля Дзісны адзін гаспадар лячыў з карысьцью так: даваў сухага сена, апырсканаго солью, пойла; у гарцы вады запарыць шклянку льнанога семя, працадзіўшы усыпаць поў лыжкі галуну (квасцоў) і даваць 3–4 разы у дзень па бутэльцы, уліваючы асьцярожна і патроху у горла. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''Задзісенкавіч.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Крывавая"/> <section begin="Проба"/>{{c|Проба гнаеньня канюшыны каінітам.|памер=200%}} <div style="margin-top:-2.5em"></div> {{gap|2.5em}}Шмат ёсць мейсц дзе гаспадару не стае сена. Як ні палепшывай сваей сенажаці, але, як яе мала то ўсё роўна сена ня хопіць, дзеля гэтаго трэба крыху свайго поля абярнуць пад сенажаць. Найпрасьцейшы спосаб абярнуць поле на сенажаць, гэта — сеяць канюшыну. Сеюць яе ці па аўсе, ячменю, ці вясной па жыце. Але і канюшына не на ўсякім мейсцы будзе добра радзіць. Яна вымагае, каб было у зямлі шмат солі — „''каілія''“. <section end="Проба"/><noinclude></noinclude> 3lukos0cffwj4rhj947eamg5v42u49b 104 129665 299410 299033 2026-10-08T09:23:11Z RAleh111 4658 299410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Проба"/>Дзе німа калія там вельмі памагае калійны навоз. Расце у нас канюшына добра, але на узгорках зазвычай бывае слабая. Вось я гэтые мейсцы пасыпаю каінітам (калійная соль). Мне хацелося даведацца ці ёсьць якая карысьць ад каініту і я на гэту спробу абабраў такое мейсцо на полі, дзе канюшына была не надта добрая — на узгорку. Тая канюшына была падсеяна у жыта вясной; як зжалі жыта, то восеньню у акцябрі адмерылі па 120 кв. сажнёў і на 120 кв. сажнях пасеялі 1 пуд каініту, а пабоч на 120 кв. сажнях нічога ня сеялі.</br> {{gap|2.5em}}Каліж я пайшоў на прышлую вясну глядзець што вышла на тым полі, то ніякага знаку не было і ні перад Міколай, ні па Міколі, ні пад канец мая, аж кінуў хадзіць у той бок. Прыйшоў час касіць — я глядзь на тое поле, ажно здалеку відаць на тым кавалку дзе перад зімой каініт сеялі — была чорная пляма. Тут канюшына у трубу звілася, а побоч — стаячок. Гэту канюшыну на 120 сажнях і побоч на другіх 120 сажнях скасілі на асобку. С першаго кавалка наклалі 5 коп, а з другога 3 капы. На гэтым не застанавіліся — копкі адважылі і аказалося, што с пад каініту накасілі 19¹/₂ пудоў сена, а без каініту 10 пудоў. Дык 1 пуд каініту даў лішкі 9¹/₂ пудоў сена. Палічыце цяпер: пуд гэтай солі каштуець 35–40 капеек, а 9¹/₂ пудоў сена ужо мала калі па 20 кап. пуд лічыць, дасць 1 р. 90 к., — значэ чыстаго зыску — 1 р. 50 к.</br> {{gap|2.5em}}Перэлажыўшы гэта на дзесяціну атрымаем: каініту на десяціну (20×1)=20 пудоў гэто будзе 4 рублі, сена лішкі (95×20)=190 руб. Адлічыўшы 4 рублі, чыстаго зыску 184 рублі.</br> {{gap|2.5em}}Дзеля гэтаго прыбытку варта папрацаваць. Але мая рада: трэба сперша папрабаваць на малым кавалку, каб даведацца, ці будзе на вашай зямлі якая карысьць ад каініту, бо на аднэй зямлі сеяць каініт карысна, а на другой не, гэта залежыць ад таго ці у глебі хапае запасу калія, ці не. <div style="margin-top:-1em; margin-bottom:-1em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;> {{справа|'''А. С.{{gap|2.5em}}}} </div> {{gap|2.5em}}{{fine|''г. Радашковічы, Вілен. губ.}} {{Накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Проба"/> <section begin="Шпакі"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Шпакі у садах.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Нашы сады, асабліва старые запушчаные, часта хварэюць і не даюць даходу с тэй прычыны, што у іх завялося многа жукоў, мятлікоў і іх лярв і чэрву. Уся гэта кампанія мае зацішны прытулак ў шчэлках кары і ў дуплах старых дрэў адкуль выпаўзаючы аб’едае часам да чыста ўсю мякаць ліста, астаўляючы адны жылкі, а калі дзе часам лісьці і астаюцца цэлы, то гэто адбіваецца на фруктах: у завязь забіраецца якая небудзь пражора і тады фрукт не дасьпеўшы адваліваецца, а дасьпеўшы аказываецца чарвівым і нікуды ня годным.</br> <section end="Шпакі"/><noinclude></noinclude> iz630rc64t1qmly4feeaiy1vk53phj8 104 129688 299386 299258 2026-10-08T08:09:14Z RAleh111 4658 299386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:1em; border:7px dashed black; padding-top:1em; padding-bottom:1em; width:32em" |style="font-size:100%; letter-spacing: -1px;" |<center>'''Найлепшы спосаб забеспечыць сябе і абараніцца ад бяды — гэта</center> |- |<center>{{larger|{{разьбіўка|СТРАХОЎКА ЖЫЦЬЦЯ}}}}</center> |- |style="font-size:180%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -2px; line-height: 1.2;" |<center>'''у{{gap|0.2em}}Першымъ{{gap|0.2em}}Узаемнымъ{{gap|0.2em}}Таварыстве{{gap|0.2em}}Страхаваньня</br>Жыцьця 1912 г.</center> |- |style="padding-left:0.5em; padding-right:0.5em;" |{{АРЦ|Найлягчэйшые варункі. Найменш трэба плаціць за страхоуку. Выдаюцца пазыкі. {{разьбіўка|УЗАЕМНАЕ ТАВАРЫСТВО}}. Страхавацелі атрымываюць частку даходу і загадываюць справамі Таварыства.}} |- |<center>{{larger|'''Упраўленьне Літоўска Беларускаго Округа'''}}</br>Вільня, Георгіеўскі праспэкт 4.</br>Телефонъ № 830.</br>ПАТРЕБНЫ РУПНЫЕ АГЕНТЫ.</center> |} {{Накіравальная рыса||height=1px}}{{Накіравальная рыса||height=1px}} <div style="margin-top:-1em"></div> <div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Кнігі прысланые у рэдакцію для прагляду.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}1){{gap|0.5em}}№ 1. 1912 г. Болотовѣденіе, вѣстник минской опытной болотной станціи под редакціей директора станціи А. Ѳ. Флерова.</br> {{gap|2.5em}}Паміж цікавымі стацьцямі у гэтай першай працы малодой ешчэ станціі можэм адмеціць: Аб саставе балотных грунтов Мінскай губ. Флерова і Тюленева, цяперэшнее палажэньне торфянаго промысла Меньшыкова і Культура молодых балот у Даніі Кузнецкаго.</br> {{gap|2.5em}}Надта важна, каб у другой кніжцы аграномы станціі апісалі-бы тые пробы, каторые зроблены у нашым краю у рожных маёнтках і у некаторых мейсцах даюць ужо карысьць.</br> {{gap|2.5em}}2){{gap|0.5em}}Чѣм повысить урожай на полях нечерноземной полосы Россіи. Об искусственных удобреніях и золѣ. Ученаго агронома Чернаго изд. Г. У. 3. и 3. С.-П.Б. 1912 г.</br> {{gap|2.5em}}Кніга, у каторай акуратне тлумачыцца якіе парашкі, як робяць на расьліны, залежна ад глебы; да кнігі прыложены табліцы, каторые памагаюць разабраць, чым гнаіць пры усякіх варунках.</br> {{gap|2.5em}}3){{gap|0.5em}}А. И. Скворцов. Хозяйственные районы Европейской Россіи.</br> {{gap|2.5em}}4){{gap|0.5em}}А. Н. Челинцев. Сельско-хозяйственные районы Европейской Россіи, как стадіи сельско-хозяйственной эволюціи и культурный уровень сельскаго хозяйства в них.</br> {{gap|2.5em}}Гэтые 2 кнігі прафэсороў Новоалександроўскаго Інстытута сельскай гаспадаркі павінен прачытаць кожны думаючы гаспадар, каб зразумець, як гдзе высока стаіць гаспадарка і як яе трэба кіраваць. Да гэтых кніг ешчэ некалі вернемся. {{Накіравальная рыса||height=1px}}{{Накіравальная рыса||height=1px}}<noinclude></noinclude> 87rhvlz9iem173p0bk8zrjibicwalbs 104 129689 299389 299263 2026-10-08T08:21:37Z RAleh111 4658 299389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:1em; border:7px dashed black; padding:0.5em; width:35em" |style=" height:10px; border-style: dashed; border-width: 0px 0px 7px 0" | |- |style="font-size:180%; letter-spacing: 2px;" |<center>'''MIHCKI</center> |- |style="font-size:140%; letter-spacing: 0px;" |<center>'''Сельска-гаспадарскі Сындыкат.</center> |- |style="font-size:120%; letter-spacing: 0px;" |<center>'''Склады машын, прылад гаспадарскіх, насеньня і штучных гнаёу</center> |- |style="font-size:120%; letter-spacing: 0px;" |<center>'''У МІНСКУ, ПІНСКУ і ОРШЫ.</center> |- |style="font-size:180%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -2px; line-height: 1.2;" |<center>'''Прапануем па танных цэнах для дробных гаспадарак.</center> |- | [[Файл:Саха (1913—1915). Малюнак 3.png|left|200px]] <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Жнівяркі'''</span> Мак-Корміка найлепшые на лёгкасці і моцы ад 160 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Сенакасілкі'''</span> Мак-Корміка ад 126 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Кітэ жнивяркі. Конные граблі'''</span> без сядзеньня 20 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Конные граблі'''</span> с сядзеньнем ад 51 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Косы, сярпы, вагі'''</span> дзесяцічные, саракавые і сотные, фабрыкі Гесса (на 15 пудоў — ад 16 руб.) <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Вага,'''</span> на которыхъ можна важыть воз на 120 пудоў — ад 158 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Пажарная'''</span> і садовая <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''помпа'''</span> на 2<center>колкі — ад 70 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''ручные помпы'''</span> ад 11 руб.</center> {{справа|'''Каталогі высылаюцца дарма.{{gap|2.5em}}}} |- |style=" height:10px; border-style: dashed; border-width: 7px 0px 0px 0" | |} {|style="margin:auto" |style="border:4px dashed black; padding:0em; width:17em" |<center>{{larger|'''Будоулі і мераньне зямлі:}}</center> <center>{{x-larger|{{larger|'''„Строітель“}}}}</center> <center>{{fine|'''Вільня. Віленская 31.}}</center> {{накіравальная рыса||height=1px}} <div style="font-size:140%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -1px;"> <center>'''Палепшэньня сенажацей, балот:</center> </div> <center>{{x-larger|{{larger|'''„{{разьбіўка|Культура}}“}}}}</center> <center>{{fine|'''Вільня. Віленская 31.}}</center> {{накіравальная рыса||height=1px}} <center>'''{{larger|Гаспадарскіе машыны</br>млечарні:}}</center> <div style="font-size:160%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> <center>'''ЗЫГМУНТЪ НАГРОДЗКІ</center> </div> <center>'''Вільня.</center> |style="width:1em" | |style="width:17em" |{{накіравальная рыса||height=1px}}{{накіравальная рыса||height=1px}} {{gap|1.5em}}Прадаюцца бугаі швыцкай пароды ад 6 месяцоў да 2 гадоў у маёнтку Бабоўня Трускаляской; почта Несвіж Мінскай г. {{накіравальная рыса||height=1px}}{{накіравальная рыса||height=1px}} {{gap|1.5em}}Высылаець дарма каталогі кніг па сельскай гаспадарцы і рэмеслах, усім хто прышлець адкрыткай свой адрэс <div style="margin-top:-1em"></div> <center><span style="font-size:120%; font-family:Bahnschrift Condensed;">'''Кнігарня'''</span> Л. М. Гіршовскаго.</br>Вільня, Вялікая в. 31.</center> {{накіравальная рыса||height=1px}}{{накіравальная рыса||height=1px}} |}<noinclude></noinclude> 8rmrfzoizz5hoy887elwocttu9y2mre 104 129728 299392 299144 2026-10-08T08:31:08Z RAleh111 4658 299392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <section begin="Верхавіна"/>{{Калёнтытул|left={{gap|0.5em}}'''Год I—1912.'''|center='''Іюль'''|right='''4-ая кніжка.'''{{gap|0.5em}}}} {{накіравальная рыса||height=0.5px}} {|style="margin:auto;" |style="font-size:250%" |{{разьбіўка|САХА}} |ПЕРШЫ БЕЛАРУСКІ МЕСЯЧНИКЪ</br>СЕЛЬСКАЙ ГАСПАДАРКІ. |} {{накіравальная рыса||height=0.5px}} <section end="Верхавіна"/> <section begin="Зборка"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Зборка жыта.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Ад таго часу, калі жыта пачало выплываць да поўнай сьпеласьці праходзіць каля двох месяцоў. Старая прыказка кажэ што жыта: „два тыдні выплывае, два тыдні красуе, два тыдні налівае, два тыдні дасьпевае“. Дажджы і сцюжа гэты час прадоўжываюць, добрая пагода укарачывае яго.</br> {{gap|2.5em}}Самы крытычны момэнт у жыцьці жыта — гэта час калі яно красуе. Ад спрыяючых варункоў красаваньня залежыць увесь ураджай жыта. Для добраго апыленьня, пылок аднаго каліва павінен перэлетаць на другое і усё што перэшкаджае пералёту жытняго пылку, страшэнна адбіваецца на ураджаі. Найбольш шкодзяць вялікіе дажджы у часе красаваньня; яны аббіваюць пылок і не даюць яму разлетацца. Сёлета у нашым краю, шмат дзе якраз у часе красаваньня жыта ішлі вялікіе дажджы — і гэто бадай што вельмі не карысна атабьецца на умалотнасць жыта.</br> {{gap|2.5em}}Найбольш спрыяе ясная пагода пры лёганькім вецярку. Посьле апыленьня, жыта пачынае „наліваць“ зярно, і дзён праз 15–20 пачынаецца час малочнай сьпеласьці, каторы пасля пераходзіць у час жоўтай сьпеласьці, калі зярно ешчэ гнецца у пальцах, і посьле наступае час поўнай сьпеласьці і высыпаньня зерна.</br> {{gap|2.5em}}Ніколі ня можна даваць перэстаяцца жыту на пню. Тады яно лёгка асыпаецца, дае зярно горшаго гатунку і лягчэйшае. Лепей заусё пачаць зьбіраць жыта калі зярно ламаецца у пальцах. Толькі на насеньне трэба даць акуратна дасьпець жыту. Акуратна дасьпеўшае жыта шмат лепей усходзіць і дае сільные калівы.</br> {{gap|2.5em}}Зьбіраюць жыта серпамі, косамі і машынамі.</br> {{gap|2.5em}}Найлепшы спосаб зборкі жыта — гэта серпамі. Шмат дзешавейшы спосаб зборкі жыта — гэта скашываньні. Пры помачы кос найбольш зьбіраюць жыто у Літве. Машыны да зборкі жыта, так званіе „жнівяркі“ даступны толькі вялікім гаспадаркам.</br> {{gap|2.5em}}Зжатае жыта стаўляюць для прасушкі у мэтлікі, бабкі і крыжы. У мэтлікі стаўляюць па 10 снапоў. Камлі у мэтліку трэба разстаўляць шырока, тады мэтлік крапчэй стаіць і снапы хучэй прасыхаюць. Шапкі каторымі прыкрываюць „мэтлік“ трэба ламаць кала пярэвесла. Праз гэткую ламаную шапку не так лёгка дабрацца дожджу да каласоў.</br> <section end="Зборка"/><noinclude></noinclude> 8t58dx3tsa4gseni8e70v59boejaez0 104 129729 299393 299140 2026-10-08T08:31:31Z RAleh111 4658 299393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Зборка"/>{{gap|2.5em}}У дажджлівы час бывае не мала клопотоў з дасушываньнем жыта. Трэба пілнаваць каб мэтлікі не перакуліваліся і былі добра прыкрыты шапкамі, бо жыта можэ зрасьці і даць нікуды нягоднае зярно: ні на хлеб, ні на пасеў.</br> {{gap|2.5em}}Добра высушэнае жыта лёгка асыпаецца пры перавозцы ў гумно, і дзеля гэтаго трэба з ім асьцярожна абхадзіцца, бо пры жніве і перавозцы часам глуміцца да адной пятай долі ураджаю. <div style="margin-top:-1em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing:0px;"> {{справа|'''Стары.{{gap|2.5em}}}} </div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Зборка"/> <section begin="Канюшынішчэ"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Канюшынішчэ і што з ім рабіць.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Цяпер такая пара, што блізка усе гаспадары канчаюць пратаць канюшыну і вось на носі другая пілная работа: вырабляць канюшынішчэ пад жыта.</br> {{gap|2.5em}}Найлепш для поля і для жыта, калі канюшынішчэ выробім у дзьве раллі: у чорную — пагарэм неглубока, цалі на дзьве, каб толькі дзярно зрэзаць — даць дзярну перапрэць, растрасьці яго баронамі, і тады пагараць на загон. Кожная з гэтых аддзельных работ мае сваю мэту і значэньне.</br> {{gap|2.5em}}Плыткае гараньнё патрэбна дзеля таго, што такім парадкам дзярно найлягчэй перапрэе, гэта раз, другое, ізноў. Земля прыцярушэная зверху разбаранаванай скібай, ня сохне наскрозь і пад сухім з верху сыпкім накрыцьцем хавае у сабе макрату так патрэбную для зерняці у нашы сухавейные восені.</br> {{gap|2.5em}}Нерухомае канюшынішчэ у колькі дзён высахне „на бубен“ як кажуць, яго і плугам і сахой, хоць новым гострым нарогам ня возьмеш, а калі пагарэш, сухую, як попел ральлю, слабая карысьць для зерняці.</br> {{gap|2.5em}}Аднак пры вясковай цеснаце з зямлёю прыходзіцца часта карыстаць і канюшынішчэ на пашу. Якую тут раду даць, каб і пашу мець і не перасушыць зямлю? Радзяць вось як: канюшынішчэ не гараць, а толькі баранаваць пружыновай бараной, і хоця талернай. Гэтым мы ралю прыкрываем слоем дробнай зямлі і не даем ей высахнуць у глыбіню. Толькі, каб не перасушыць ралі баранаваць трэба хаця раз у нядзелю — то у доуж, то ў поперэк, аж да таго часу, калі будзем гараць на загон. І такім парадкам удаецца прыхаваць у глебе вільгаць і у найвялікшую суш поле пагарэцца ня цяжка і зерня у ім скора набрыняе і абыдзе. <div style="margin-top:-1em; margin-bottom:-0.5em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing:0px;"> {{справа|'''В. Тройца.{{gap|2.5em}}}} </div> {{gap|2.5em}}{{fine|''Магілёў Беларускі.}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Канюшынішчэ"/><noinclude></noinclude> a427h99cyr59z1nved7pkhkb6977l35 104 129740 299396 299176 2026-10-08T09:14:42Z RAleh111 4658 299396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Як"/><div style="margin-bottom:-0.5em; margin-top:0.5em; font-size:200%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -1px;"> <center>Як уберагчы гусенят, каб ня дохлі.</center> </div> {{gap|2.5em}}Часта бываець, што у гарачае лета, у чэрвені і ліпні гусеняты падыхаюць. Як толькі захварэе гусянё, то яно апускае крыльлі, ходзіць, як пьянае, не ахвотна шчыпле траву, пішчыць жаласным голасам, лапы і дзюба бялеюць, адстае ад стада і праз колькі дзён падыхае. Чым гарачэйшае лета, тым больш падыхае гусенят.</br> {{gap|2.5em}}Ведама, што гусей на нач заганяюць у маленькі хлевік, дзе яны ноччу выпаражніваюцца. Але трэба ведаць, што гусь на тым мейсцы, дзе спарожнілася не сядзе, а шукае сьвежаго, чыстаго мейсца і дзеля гэтаго яны гаргаюць. Значэ сама натура іхня паказывае ім, як берагчыся ад хваробы. За колькі дзён, у гарачыню, у хлеві у гусячым гнаю развіваюцца жывучкі (мікробы) і заражаюць увесь хлеў.</br> {{gap|2.5em}}Каб уберагчы гусей ад хваробы, канечне трэба кожны дзень гусячы гной пасыпаць негашэнай вапнай, або сухім торфам, паверх гэтаго наслаць саломы, каторую прысыпаць зямлёй; сьцены у хлеві трэба тры разы у тыдзень бяліць вапнай, або змываць карболавым квасам, а лепш за усё гусей на нач пакідаць на дварэ і кожны дзень, выгнаўшы на пашу, гной зграбсці у хлеў і засыпаць яго там зямлёй, а раз у тыдзень падворак дзе начуюць гусі пасыпаць вапнай, або торфам. Каліж пры гэтым каторы гусёнак захварэе, то яго канешне трэба адлучыць ад здаровых. Калі рабіць гэтак, як тут сказана, то гусеняты напэўна падыхаць ня будуць і набярэцца колькі вазоў надта добраго гною. <div style="margin-bottom:-0.5em; margin-top:-0.5em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> {{справа|'''Практычны гаспадар.{{gap|2.5em}}}} </div> {{gap|2.5em}}''{{fine|Здзітово, Гродз. губ.}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Як"/> <section begin="Авадні"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Авадні.|памер=180%}} </div> <div style="margin-bottom:-2em;"></div> {{gap|2.5em}}Авадні, што лётаюць летам, прычэпляюць коням на грыву, пярэдные ногі і грудзі свае дробные, жоўтаваценькіе яечкі, як у нас завуць, конскіе гніды. Праз 2 тыдні з гэтых яечак вылупліваюцца маленькіе чэрвячкі і, распаўзаючыся па целу, непакояць каня, каторы аблізывае сябе, дзе толькі можэ дастаць языком. Гэткім парадкам, чэрвячкі трапляюць з языка у жывот, там прыпіваюцца да кішок і высысаюць сокі з жывата; апрача гэтаго чэрвячкі упіваючыся глыбока у кішкі робяць ранкі. Гэтак жывуць яны кормячыся лепшымі сокамі жывёлы. Да другой вясны і толькі тады адрываюцца ад кішок і вываліваюцца разам з гноем на зямлю.</br> {{gap|2.5em}}Трапіўшы на зямлю яны закапываюцца неглубочка у зямлю, перэменяюцца у лярвы, а ў пачатку лета з лярвоў {{перанос пачатак|выклю|ваецца}} <section end="Авадні"/><noinclude></noinclude> 8ifzphg4j86dl8r5wozv4f9r877gvyu 104 129741 299397 299178 2026-10-08T09:15:48Z RAleh111 4658 299397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Авадні"/>{{перанос канец|выклю|ваецца}} новае пакаленьне аваднёў, каторые ізноў у свой чарод кладуць яечкі на грыву, грудзі і пярэдніе ногі коням.</br> {{gap|2.5em}}Калі вясной чэр, што зімаваў у жываце, выходзіць з гноем, то конь хварэе на жывот, а часам, трапляецца, і на запаленьне кішок, калі іх многа, а чысло іх даходзіць да 500 і нават да 1000 штук.</br> {{gap|2.5em}}Вельмі рэдка памагаюць якіе колечы лекарствы даваные ў нутр, дзеля таго, што чэр гэты сядзіць глыбока упіўшыся у кішкі і што ён вельмі жывучы.</br> {{gap|2.5em}}Найлепшы спосаб — гэта агледаць летам што дзень у каня грыву, грудзі і пярэдніе ногі і чысьціць скуру на гэтых местах жалезным скраблом, каб паадрываць наклееные яечкі-гніды. Грыву лепей за ўсё астрыгаць на лета, каб лягчэй яе было чысьціць і саскрэбываць яечкі з валасоў. Апрача гэтаго авадні вельмі ня любяць крэпка пахнючых рэчэй, дзеля гэтаго каб іх адагнаць мажуць каней шпікунарам, нафталінай і другімі сьмярдзючымі мешанінамі.</br> {{gap|2.5em}}3 вышэй сказанаго відаць, што мы павінны бараніць коней ад аваднёў, бо яны мала таго, што дакучаюць коням, кусаючы іх, але ешчэ робяць не малую шкоду у здароўі коням калі пападзе іх чэр у кішкі і там гадуецца сокамі жывёлы. <div style="margin-top:-0.5em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> {{справа|'''Лемеш.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Авадні"/> <section begin="Як"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Як падбіраць мёд.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Нельга сказаць, калі пачаць падбіраць мёд. Я бы раіў часьцей загледаць у вульлі і заўсёды, калі убачым, што пчолы залілі вашчыну мёдам, выліваць яго на цэнтрабезе, а вашчыну ізноў ўстаўляць. Твой інтэрас выцягнуць найбольшую карысць с пчол, вось і не давай ім гультаваць.</br> {{gap|2.5em}}Пчэльніку трэба ведаць, што найлепшы мёд, гэта заскаруплены, такі і выбірай; не заскаруплены мёд вельмі рэдкі, мае у сабе шмат лішняй вады, а дзеля таго можа хутка скіснуць, вось лепей крыху пачакаць пакуль пчолы заскарупляць яго.</br> {{gap|2.5em}}Гнездавых рамак лепей не чапаць, хай пчолы заліваюць іх мёдам і добра заскарупліваюць, гэто будзе мёд для пчол на зіму. Добра было б выняць іх саўсім з вульля і пераховываць недзе у гэткім мейсцы, дзе мёд не цукравее, а пчолы у гэты час у пустым магазыне ахватней працуюць. Толькі калі саўсім мала вашчыны, можна асьцярожна браць іх на цэнтрабегу і то толькі ў пачатках мёдабраньня, не раней як 10 дзён пасьля таго, як адгароджэна матка, іначай чэрва будзе не заскаруплена, а дзеля таго наглуміш чэрвы і напаганіш сабе мёд.</br> {{gap|2.5em}}Выбіраць мёд можна рознымі спосабамі. Даўней, а ешчэ і сягоньня па вёсках, выразаюць ўпрост вашчыну з мёдам <section end="Як"/><noinclude></noinclude> qxy8r8cjrm4aa321umajl9fuhltu8ho 104 129742 299398 299180 2026-10-08T09:16:11Z RAleh111 4658 299398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Як"/>і, пакрышыўшы ў якім небудзь начыньні, стаўляюць у цёплую печ. Там гэта каламесіцца, топіцца, мёд аседае на дно, а воск усплывае на верх і застыгае у грубую скарупіну. Але гэткі спосаб выбіраньня і спушчаньня мёду, саусім благі, бо і мёд не надта чысты і пчолам папсуеш усю іх работу. Каб пабудаваць новую вашчыну пчэлам трэба вельмі многа палажыць працы, як вылічылі вучоные пчэляры, на кожны фунт вашчыны, трэба 8 ф. чысьцюсенькаго мёду, а тым часам няўмелы пчэляр жыгане колькі разоў нажом і па іх працы.</br> {{gap|2.5em}}Вось каб паменшыць пчолам работы, выдумалі вучоные людзі такіе машынкі, на каторых можна выліць мёд не папсаваўшы вашчыны. Завецца яна цэнтрабегай. Вялікая гэта падмога пчэльнікам. Пустую вашчыну можна падаць пчолам ізноў, а яны ў кароткі час заліюць яе ізноў мёдам.</br> {{gap|2.5em}}Само сабой разумеецца, што з машынкі можэ карыстаць толькі той, хто завёў рамовые вульлі, бо выразаных с калоды кавалкоў туды не ўставіш. Вось, выняўшы з вульля рамку, абмяці з яе усіх пчол, знімі асьцярожна пасечным нажом заскарупліну і, уставіўшы да цэнтрабегі, круці спачатку асьцярожна, пасьля хутчэй, але роўна і ня турзаючы, то ў адну, то ў другую старану. Па 3–4 мінутах, калі ужо мёду трохі надцячэ, трэба рамку выняць і, перэвярнуўшы на другі бок круціць ізноў, аж пакуль ня выцячэ увесь да апошняй каплі. Бяз гэтай перамены маглі-б палопацца васковые чарачкі. Часамі можа быць мёд надта густы і не захочэ выцекаць, тагды патрымай яго на сонцы, або у цёплай хаці. Да самаго выбіраньня найлепш узяцца паміж 10—3 гадзінамі; выліваць мёд на цэнтрабезе, траба недзе падальш ад вульлёў, найлепш у якім будынку, а то пчолы пачнуць красьць чужы мёд. Вось каб гэтаго ліха не было, вылёты у вульлях у гэты час паменш, а рамкі з мёдам перанось у райніцы.</br> {{gap|2.5em}}Выліты на цэнтрабезе мёд трэба перэцадзіць праз густое сітка, бо не без таго, каб не наляцело туды разнаго сьмецьця, ці абломкоў вашчыны. <div style="margin-top:-0.5em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> {{справа|'''Г. Бярозка.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Як"/> <section begin="Школка"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Школка і прышчэпкі.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Калі мы хочэм садзіць свой сад, то вельмі важна мець сваю школку, бо купляць дрэўцы і дорага каштуе і могуць даць ня тые гатункі, што мы прасілі. Каб завясьці школку перш трэба выгадаваць дзічкі, значэ дзікіе яблыні, грушы, ці сьлівы на каторых будзем прышчэпляць. Дзеля гэтаго збіраем у восень зерняты дзічэк і або адразу сеем, пакрываючы на зіму гальём ялаўцовым, або лепей „стратыфікуем“ іх перш. А робіцца гэта так: бярэцца дрэўляную скрынку з дзіркамі <section end="Школка"/><noinclude></noinclude> apidis704sahakr9oubd2fg2u31vl4z 104 129744 299399 299190 2026-10-08T09:16:47Z RAleh111 4658 299399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Школка"/>часьць, пакідаючы над апошнім вочкам ізноў сучок. Летам пазваляем, каб дрэўко расло тыкеля найвышэйшаю галінкаю, а усе бочные да паловы зрэзаем, каб пень хутчэй грубеў, на трэцьці год тое самае, а на чацьвёрты можна ужо рабіць карону — значэ пазваляем, каб на дрэўку расьлі галінкі с пяці пучкоў на яблыні, а на грушы с шасьці. Лішніе расткі, гэта рочные, да паловы зрэзаем, а старые і дзікіе, каля пня адрэзаем гладка вострым ножыкам і замазываем мазьзю. Земля у школцы павінна быць чыстая, дзеля гэтаго разы 2-3 праз лета трэба палоць, а вясной і перэкапаць. Калі шчэпы у школцы добра растуць, то тые дрэўцы, каторым мы зрабілі карону вясной, у восень можэм ужо садзіць у сад. <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> {{справа|'''Алёна.{{gap|1.5em}}}} </div> {{gap|1.5em}}{{fine|''м. Хільчыцы, Лідз. п.}} {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Школка"/> <section begin="Сэрадэля"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Сэрадэля.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Як лубін, так і сэрадэля можэ расьці і на дрэннай зямлі, на ялавінах.</br> {{няма выявы}} {{gap|2.5em}}Расьце сэрадэля найлепш на лёгкай зямлі, дзе мала вапны, на макраватых песках, але ня любіць калі падысподам блізка вада ёсць.</br> {{gap|2.5em}}І сэрадалю, гэтак сама як і лубін, добра заорываць на зялёны гной, яна папраўляе зямлю. Аднак лепей яе скарміць перш скацінай, а посьле вывезьці гэты гной, бо корм с сэрадэлі надта добры, скаціна будзе клуста і гною шмат. Каровы вельмі ласа ядуць сэрадалю на зялёны корм. Ад яе каровы даюць шмат малака, і сэрадэля не раздувае кароў, як канюшына, а дзеля гэтаго можна яе даваць у волю есці каровам. Сеяць трэба сэрадэлю, як і кожну ярыну вясной. Высеваць на дзесяціну каля 2 пудоў (1¹/₂–2¹/₂ пуд.). А дзеля таго, што зерняткі сэрадэлі маленькіе, то забарановываць яе трэба вельмі лёгка, на якіе чэцьверць, або поў цаля.</br> <section end="Сэрадэля"/><noinclude></noinclude> 5pamaa3x9f2e1xhdni81iwkf7ujcj2u 104 129752 299400 299217 2026-10-08T09:17:12Z RAleh111 4658 299400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Сэрадэля"/>{{gap|2.5em}}Поле пад сэрадэлю трэба вырабляць добра і ачышчаць ад зеліва, дзеля таго, што яна спачатку расьце вельмі марудна. Сьвірэпіцу, асот трэба канешне скасіць паверх сэрадэлі, каб не глумілі яе. Найлепш разрастаецца сэрадэля, як ужо пачынаецца жніво. Калі на пачатку сэрадэля падымаецца марудна ня трэба думаць, што яна прапала. Трэба тыкеля пілнаваць, каб зельле яе не глушыло. Дзеля гэтаго найлепш сэрадэлю сеяць па жыці, ад раннай вясны, аж да часу калі яно пачынае красаваць, бо жыта яе ня зглуміць, а у жыці німа зельля. Як пажнецца жыта, сэрадэля пачынае разрастацца, а у восень яе не можна скасіць на сухі корм, або спасьвіць на полі скацінаю.</br> {{gap|2.5em}}На сухі корм найлепей сэрадэлю касіць тагды, як яна красуе, але ня трэба чакаць пакуль яна саўсім перакрасуе, бо гэто можэ цягнуцца аж да прымаразкоў. Калі будзем касіць сэрадэлю, як яна ужо зо два тыдні красавала, то мецьімем добры корм і насеньне.</br> {{gap|2.5em}}Скасіўшы сэрадэлю, сушыць яе трэба у копках, як і канюшыну, але дзеля таго, што яна вельмі далікатна, ня трэба часта варочаць, каб не абтрусіць лісточкоў і струкоў.</br> {{gap|2.5em}}Калі малоцяць сэрадэлю, то асыпаецца шмат лісткоў, гэтымі лісткамі добра карміць сьвіньней, а сьціблы можна даваць каровам і коням.</br> {{gap|2.5em}}Насеньня сэрадэлі зьбіраецца з дзесяціны ад 10 да 50 пудоў. Сена з сэрадэлі зьбіраецца каля 100–200 пудоў з дзесяціны, а зялёнаго корму, ня сушэнаго — 600–1000 пудоў з дзесяціны. <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> {{справа|'''Л. Р—м.{{gap|2.5em}}}} </div> {{gap|2.5em}}{{fine|''Уснаж - Макароўцы.}} {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Сэрадэля"/> <section begin="Чаму"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Чаму попелам можна унаважываць зямлю і як гэта рабіць.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Чым унаважываць зямлю і што патрэба зямлі, каб на ей добра расьлі пасеяные расьліны і давалі добры ураджай?</br> {{gap|2.5em}}На першае пытаньне земляробы-селяне скажуць нам: „Кладзіце на вашу зямлю многа гною, і тады узрост пасеяных расьлін і ураджаі будуць заўсёды добрые; хлебаробство будзе даваць добры даход.</br> {{gap|2.5em}}З гэтым кожны згодзіцца. Але беда у тым: як класці многа гэтаго гною, калі яго ў гаспадарцы дужа мала, або і саўсім німа? Скуль узяць яго, калі у гаспадарцы адна скацінка карова, ці конь? Мала скаціны у гаспадарцы, мала і гною. Якжэ даць раду з гэтым?</br> {{gap|1.5em}}На гэта дае нам атказ навука, а дзеля гэтаго і трэба нам звярнуцца да яе.</br> <section end="Чаму"/><noinclude></noinclude> jmoq9p960dafu7629jnkzh4962tkdaz 104 129760 299401 299234 2026-10-08T09:17:41Z RAleh111 4658 299401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Чаму"/>{{gap|2.5em}}Асабліва карысны попел на розных лёгкіх землях: пешчаных, супесках і лёгкіх падглінках.</br> {{gap|2.5em}}Ужываючы попел, як навоз трэба заўсёды помніць, што высеваць многа попелу на поле (да 70–100 пудоў на дзесяціну, як сказана у старых сельска-гаспадрскіх кніжках) не заўсёды бывае карысна, а часам нават і шкодна: калі пасыпаць гэтак многа попелу у зямлю, то посьле пасеву ад дожджу поле заскарупее, а гэта дрэнна адбіваецца на ураджаі.</br> {{gap|2.5em}}Апрача высеву попелу на поле, яго можна с карысьцю высеваць на сенажаці. С сенажацей мы кожны год звозім сена, а вертаць сенажацям тое, што ўзялі травы з зямлі, мы ніколі не вертаем і дзеля гэтаго ураджай сена з году на год паменьшаецца. Каб паправіць сенажаці, на іх трэба высеваць попел, г. зн., вярнуць сенажаці тое, што забралі мы сенам. Апрача таго калі сенажаці торфяністые, балотные, або як іх называюць, кіслые, то попел на гэтых землях вельмі карысьцен: попел робіць гэты землі не такімі кіслымі, а дзеля гэтаго ураджаі на іх павялічываюцца, ды і травы робяцца лепшымі.</br> {{gap|2.5em}}3 усяго вышэй сказанаго відаць, што попел гэто вельмі важны навоз на нашы землі, што гэто грошы, каторые гаспадар павінен пусьціць у абарот на сваей зямлі, а не выкідаць вон, як гэта часта густа робіцца цяпер. <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> {{справа|'''Аграном А. Чорны.{{gap|2.5em}}}} </div> {{gap|2.5em}}{{fine|''Мінск}} {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Чаму"/> <section begin="Аб"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Аб падсцілцы.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Кожны гаспадар добра ведае, што сіла гною не бывае роўная. Інакшы, напрыклад, гной с пад авечак, інакшы с пад скаціны, або с пад каней і т. д. Сіла гною ня столькі залежэ ад самай жывёлы, колькі ад сорту кармежкі, якую даецца жывёле і ад сорту падсьцілкі, якая ужываецца у хлеві. Каб спазнаць які гной найлепшы, людзі навукі рабілі з ім уселякіе пробы і паказалося вось што.</br> {{gap|2.5em}}Калі даваць падсьцілку з аднэй толькі саломы, хоць класьці яе ў волю, то гэткі гной найкарысней вывозіць на поле сьвежым, не чакаючы пакуль ён у хлеві зусім перэгніе. Вывозіць яго трэба на такое поле, дзе бы ён мог прыгараны лежаць што найдаўжэйшы час, і там — на мейсцы — ў зямлі ўжо перэгніваць. Значыцца, сьвежы гной найлепш вывозіць або на зіму і прыгараць яго, або з вясны на папар, каб ён меў час перагніць у зямлі.</br> {{gap|2.5em}}Калі-ж саламяны гной мае лежаць праз даўжэйшы час у хлеві і там перагніваць, то каб ён не траціў сваей моцы, трэба ''канешне'' дадаваць інакшэй ешчэ падсьцілкі, або прасушанаго торфу, або лясной падсьцілкі, калі разам з мохам і {{перанос пачатак|ліста|мі} <section end="Аб"/><noinclude></noinclude> psgsekv4iabn6tle7g6pauxoo7ozab3 0 129777 299435 299194 2026-10-08T11:57:10Z Gleb Leo 2440 299435 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Саха. Кніжка 5 | безаўтара = | год = Жнівень 1912 году | пераклад = | секцыя = Часопіс | папярэдні = [[Саха (1912)/1912/4|№ 4]] | наступны = [[Саха (1912)/1912/6|№ 6]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Саха. 1912, № 5.pdf" from="1" to="1" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Саха. 1912, № 5.pdf" from="2" to="2" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Саха. 1912, № 5.pdf" from="3" to="3" onlysection="Верхавіна" /> * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Тутэйшы аграном]]''. [[Саха (1912)/1912/5/Сеўба жыта|Сеўба жыта]] * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Локос]]''. [[Саха (1912)/1912/5/Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю|Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю]] * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Юлько з Моладава]]''. [[Саха (1912)/1912/5/Гутарка аб штучных навозах|Гутарка аб штучных навозах]] * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|М. Б]]''. [[Саха (1912)/1912/5/Як паправіць песчаную зямлю|Як паправіць песчаную зямлю]] * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|А. П. Голяхоўскі]]''. [[Саха (1912)/1912/5/Змаганьне з сыпучымі пяскамі у Міншчыне|Змаганьне з сыпучымі пяскамі у Міншчыне]] * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Х]]''. [[Саха (1912)/1912/5/С практыкі пробнай станціі у Беняконях|С практыкі пробнай станціі у Беняконях]] * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Э. Б]]''. [[Саха (1912)/1912/5/Аднадзенная выстаўка селянскай скаціны|Аднадзенная выстаўка селянскай скаціны]] <pages index="Саха. 1912, № 5.pdf" from="18" to="18" onlysection="Рэдактар" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Саха. 1912, № 5.pdf" from="19" to="19" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Саха. 1912, № 5.pdf" from="20" to="20" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{PD-Расейская імпэрыя}} eqwjokk95zht7vegov70kuxd9a2kwgt 104 129790 299402 299236 2026-10-08T09:18:06Z RAleh111 4658 299402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Аб"/>{{перанос канец|ліста|мі}} дзярэцца земля; або купін з лугоў, ці хоць бы і так зямлі з равоў, каўдобін і т. п. Земля, як і торф уцягівае ў сабе гнойную жыжку і гэтым самым робіць крапчэйшым, карысьнейшым гной.</br> {{gap|2.5em}}У адным саламяным гнаі загадовываюцца так званые бактэрыі, каторые зьніштожываюць, з’едаюць у ім тое, што найпатрабнейшае для прыбытку зерняці (салетру).</br> {{gap|2.5em}}У конскім гнаі большая сіла яго ў мочы, чым у самым кале; але гэта сіла мочы прападае дарма, калі слаць у стайні аднэй толькі саломай; як-жэ хоць па крысе што дня пацярушыш зямлёй, ці торфам, — усё багацьце гною астаецца ў ім і тады толькі давязеш яго ў цэласьці на поле.</br> {{gap|2.5em}}Перэканацца ў гэтым лёгка можэ кожны гаспадар. Ведаеце, як пасьля начы адчыніш стайню, які адтуль б’е дух; гэты дух, што так дае ў нос і ёсць самая сіла конскаго гною — яго мачы (аманьяк), каторая паруе і значыцца дарма гіне. Падсып-жэ толькі з вечара зямлі у стайню, а на заўтра гэтаго духу ані званьня, бо земля ўсю мачу уцягівае у сябе і толькі ўжо на полі пасеянае зярно выкарыстае з гэтай сілы. Якая-ж сіла, якая карысьць с конскай мачы, можна ўжо спазнаць с тых густых, цёмных, вялікіх кустоў збажыны, якіе узрастаюць на полі на тым мейсцы, дзе, гаручы, вымачыўся конь.</br> {{gap|2.5em}}Цяпер, ешчэ, адна важная справа.</br> {{gap|2.5em}}Зімой, калі і час вальгатнейшы, ды і ў будыніне цеснавата бывае з гноем, прыходзіцца яго вывозіць на поле. Як-жэ яго там складаць так, каб найменш было глуму. Мне не раз здаралося бачыць, як раскідаюць гной зімой у маленькіе кучачкі. Гэта-ж глум — страшэнны глум! Вывозячы гной зімой, трэба яго, калі ёсць змога (невялікі сьнег) усьлед раскінуць яго роўненька жалезнымі вілкамі па полю, або складаць у вялізарные кучы, перакладаючы яго зямлёй, торфам, сьнегам у сярэдзіне і так сама прыкрываючы зьверху.</br> {{gap|2.5em}}Калі-б наш брат-гаспадар добра завіхаўся і разумна карыстаў з усяго багацьця, нечэпанаго, непачынанаго ешчэ на нашэй зямліцы: торфу, купін, равоў і т. п., то ешчэ ня скора прыйшлося-б купляць нам, аптэчные па цане, фабрычные парашкі! <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> {{справа|'''Гаспадар.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Аб"/> <section begin="Курынные"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Курынные гаспадаркі.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}У нас глядзяць гаспадары на курэй, як на шкоднікоў, каторых дзеля таго толькі гадуюць, што ад малацьбы астаецца азадзьзе с якім німа што больш рабіць, як толькі скарміць курамі, ну і ешчэ каб дагадзіць бабам. А тым часам вывоз яец і курэй заграніцу з году на год павялічываецца. Напрыклад <section end="Курынные"/><noinclude></noinclude> ouqdglsx5gkwaneczlohp0ipdxvd16n 104 129792 299403 299238 2026-10-08T09:18:36Z RAleh111 4658 299403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Курынные"/>болей будуць гэткіе: яйцо нашых курэй малое лёгкае (9–10 залатнікоў, а ёсць заводы курэй яйцо каторых даходзіць 15–17 залатнікоў); куры нашы, як вышэй было сказана зносяць мала яец (60–70, а ёсць заводы курэй, каторые зносяць 200–240 і больш); куры у нас дробные (3–4 ф., а ёсць заводы курэй, каторых вага даходзіць да 10–12 ф.). Значэ, трэба, павялічыць вагу яец, носкасць курэй і вагу курэй. Гэто можна зрабіць толькі закладаючы паказные курынные гаспадаркі з заводнымі курамі і прадаючы танна на племя яйкі заводных курэй селянам. <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> {{справа|'''А.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Курынные"/> <section begin="Проба"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Проба палепшэньня торфаваго балота.'''</br>{{x-smaller|I.}}|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2.5em"></div> {{gap|2.5em}}На выстаўцы у Мінску 3–5 юня былі выстаўлены кавалкі зялёнаго дзервана з сенажаці у м. Лахва Мінск. губ., належачаго да селянскаго банку.</br> {{gap|2.5em}}Узялі 1 дзесяціну торфу, трохі асушэнаго канавамі (верста адна ад другой), выбаранавалі талерачнай бараной Рэндаля. (Торф залегаець на 2¹/₂ арш. глубіні).</br> {{gap|2.5em}}У аўгусце 1911 г. засеялі мешанку траў па рэцэпту Брэменскай балотнай станціі у Немеччыне. Разбілі дзесяціну на 17 дзелянак.</br> {{gap|2.5em}}1){{gap|0.5em}}Першую дзелянку пасыпалі (будзем падаваць пуды, мяркуючы, сколькі выходзіць на 1 дзесяціну): тамасоўкі — 34 пуды, калійнай солі (30%) — 17 пуд.</br> {{gap|2.5em}}2){{gap|0.5em}}На 2-ую дзелянку: тамасоўкі — 34 пуды, каініту — 30 пуд., калійнай солі (30%) — 17 пуд. і 80 пуд. вапны.</br> {{gap|2.5em}}Гэта дзелянка дала травы найлепш.</br> {{gap|2.5em}}Першая дзелянка — нішто сабе.</br> {{gap|2.5em}}4){{gap|0.5em}}4-ая дзелянка — кантрольная: нічаго ня сыпалі.</br> {{gap|2.5em}}5){{gap|0.5em}}5-ая дзелянка: фосфорыту — 34 п., калійнай солі (30%) — 17 п. Трава нішто сабе.</br> {{gap|2.5em}}6){{gap|0.5em}}6-ая дзел. тамасоўкі — 17 пуд., калійнай солі (30%) — 17 пуд. Трава нішто сабе.</br> {{gap|2.5em}}7){{gap|0.5em}}7-ая толькі калійнай солі (30%) — 17 пуд.</br> {{gap|2.5em}}6-ая і 7-ая дзел. выйшлі травой як і першая. <center>II.</center> <div style="margin-top:-0.9em"></div> {{gap|2.5em}}Другая проба выстаўлена была з м. Веркалы Шустоўскаго Ігумен. пав. Мінск, г.</br> {{gap|2.5em}}Узаралі, потым рэндаліравалі (значыць бараной Рэндаля парэзалі).</br> <section end="Проба"/><noinclude></noinclude> 1jos2ex1r4dv4lemj5s8cgfvvsuaewm 299404 299403 2026-10-08T09:19:01Z RAleh111 4658 299404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Курынные"/>болей будуць гэткіе: яйцо нашых курэй малое лёгкае (9–10 залатнікоў, а ёсць заводы курэй яйцо каторых даходзіць 15–17 залатнікоў); куры нашы, як вышэй было сказана зносяць мала яец (60–70, а ёсць заводы курэй, каторые зносяць 200–240 і больш); куры у нас дробные (3–4 ф., а ёсць заводы курэй, каторых вага даходзіць да 10–12 ф.). Значэ, трэба, павялічыць вагу яец, носкасць курэй і вагу курэй. Гэто можна зрабіць толькі закладаючы паказные курынные гаспадаркі з заводнымі курамі і прадаючы танна на племя яйкі заводных курэй селянам. <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> {{справа|'''А.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Курынные"/> <section begin="Проба"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Проба палепшэньня торфаваго балота.'''</br>{{x-smaller|I.}}|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2.5em"></div> {{gap|2.5em}}На выстаўцы у Мінску 3–5 юня былі выстаўлены кавалкі зялёнаго дзервана з сенажаці у м. Лахва Мінск. губ., належачаго да селянскаго банку.</br> {{gap|2.5em}}Узялі 1 дзесяціну торфу, трохі асушэнаго канавамі (верста адна ад другой), выбаранавалі талерачнай бараной Рэндаля. (Торф залегаець на 2¹/₂ арш. глубіні).</br> {{gap|2.5em}}У аўгусце 1911 г. засеялі мешанку траў па рэцэпту Брэменскай балотнай станціі у Немеччыне. Разбілі дзесяціну на 17 дзелянак.</br> {{gap|2.5em}}1){{gap|0.5em}}Першую дзелянку пасыпалі (будзем падаваць пуды, мяркуючы, сколькі выходзіць на 1 дзесяціну): тамасоўкі — 34 пуды, калійнай солі (30%) — 17 пуд.</br> {{gap|2.5em}}2){{gap|0.5em}}На 2-ую дзелянку: тамасоўкі — 34 пуды, каініту — 30 пуд., калійнай солі (30%) — 17 пуд. і 80 пуд. вапны.</br> {{gap|2.5em}}Гэта дзелянка дала травы найлепш.</br> {{gap|2.5em}}Першая дзелянка — нішто сабе.</br> {{gap|2.5em}}4){{gap|0.5em}}4-ая дзелянка — кантрольная: нічаго ня сыпалі.</br> {{gap|2.5em}}5){{gap|0.5em}}5-ая дзелянка: фосфорыту — 34 п., калійнай солі (30%) — 17 п. Трава нішто сабе.</br> {{gap|2.5em}}6){{gap|0.5em}}6-ая дзел. тамасоўкі — 17 пуд., калійнай солі (30%) — 17 пуд. Трава нішто сабе.</br> {{gap|2.5em}}7){{gap|0.5em}}7-ая толькі калійнай солі (30%) — 17 пуд.</br> {{gap|2.5em}}6-ая і 7-ая дзел. выйшлі травой як і першая. <div style="font-family:Cambria"> <center>II.</center> </div> <div style="margin-top:-0.9em"></div> {{gap|2.5em}}Другая проба выстаўлена была з м. Веркалы Шустоўскаго Ігумен. пав. Мінск, г.</br> {{gap|2.5em}}Узаралі, потым рэндаліравалі (значыць бараной Рэндаля парэзалі).</br> <section end="Проба"/><noinclude></noinclude> msp1ka1bfc50kgrye22iercusbebbgn 104 129793 299405 299240 2026-10-08T09:19:23Z RAleh111 4658 299405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Проба"/>{{gap|2.5em}}У 1909 гаду авёс бяз гная; 1910 году: тамасоўкі — 24 п., калійнай солі (30%) — 24 пуды і пасеялі бульбу.</br> {{gap|2.5em}}У 1911 г. — тамасоўкі — 24 пуд., калійнай солі — 24 пуды, засеялі мешанку траў з 5 пуд. аўса. Накасілі з 1 дзесяціны 400 пуд. сена.</br> {{gap|2.5em}}У 1912 г. пасыпалі 200 пуд. попелу на 1 дзезяціну. <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> {{справа|'''А. У.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Проба"/> <section begin="Выстаўка"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''ВЫСТАЎКА-КІРМАШ у МІНСКУ</br>3-5 юня.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1.9em"></div> {{gap|2.5em}}Насколкі выстаўка у Вільні, арганізаванння Віленскім сельска-гаспадарскім таварыствам не удалася, настолькі Мінская выстаўка жывёлы удалася. Прычына гэтай удачы, гэто тое, што у Міншчыне вышэй стаіць сельска-гаспадарская культура і ёсць земствы, каторые ажывілі жыцьцё сельскіх гаспадароў, ёсць шмат земскіх, правіцельственных і другіх аграномоў, каторые шчыра узяліся за працу маладымі сіламі. На выстаўку далі грошы казна, сельск.-гасп. таварыствы і земство да 1800 руб.</br> {{gap|2.5em}}На выстаўцы было 182 шт. рагатай скаціны, 68 каней, 53 свіньні, 10 гусей, 9 авечак. Выстаўленные штукі разам і прадаваліся. {{gap|2.5em}}Дасталі награды: <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:120%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> <center>'''За каровы заводу Швіц.</center> </div> {{gap|2.5em}}1){{gap|0.5em}}За 26 шт. кароў графа Чапскаго з м. Смолева і Кролева далі залатую медаль за завод (тып) і малочнасць.</br> {{gap|2.5em}}2){{gap|0.5em}}В. Лэнскаго, м. Антонополь, бронзовую медаль за завод „экстэр’ер“ (зверхні выгляд), за чыстасьць заводу і добрае харчэваньне.</br> {{gap|2.5em}}Было ешчэ 8 швіцоў Л. Трускаляскай, м. Бобовня і 10 шт. С. Валодковіча, м. Новый двор (бранзовы медаль).</br> {{gap|2.5em}}Усяго швіцоў 51 шт. <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:120%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> <center>'''Галяндэрская скаціна.</center> </div> {{gap|2.5em}}1){{gap|0.5em}}6 кароў, 2 быкі Тарчынскаго, м. Сеніца, залаты медаль за экстэр’ер, за вялікую млечнасьць, за добрае харчаваньне.</br> {{gap|2.5em}}2){{gap|0.5em}}16 шт. П. Ваньковіча, м. Заазерье, вялікі сребны медаль за сярэдні экстэр’ер, за млечнасць.</br> {{gap|2.5em}}3){{gap|0.5em}}12 шт. О. Свіды, м. Ружавполь, мал. сярэбны медаль.</br> <section end="Выстаўка"/><noinclude></noinclude> 7xucgr94y2llu8az0k7fkxb6dm7pz1f 104 129813 299387 299262 2026-10-08T08:20:53Z RAleh111 4658 299387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:1em; border:7px dashed black; padding:0.5em; width:35em" |style=" height:10px; border-style: dashed; border-width: 0px 0px 7px 0" | |- |style="font-size:180%; letter-spacing: 2px;" |<center>'''MIHCKI</center> |- |style="font-size:140%; letter-spacing: 0px;" |<center>'''Сельска-гаспадарскі Сындыкат.</center> |- |style="font-size:120%; letter-spacing: 0px;" |<center>'''Склады машын, прылад гаспадарскіх, насеньня і штучных гнаёу</center> |- |style="font-size:120%; letter-spacing: 0px;" |<center>'''У МІНСКУ, ПІНСКУ і ОРШЫ.</center> |- |style="font-size:180%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -2px; line-height: 1.2;" |<center>'''Прапануем па танных цэнах для дробных гаспадарак.</center> |- |<div style="text-align:justify;"><center><span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Малатарні Эльворті'''</span> на 2 каней (В. 18) бяз кол ад 86 руб.; такая самая з чугунным ходам, перэдатачным станком і раменым пасам ад 238 руб. Вялікі выбор усякіх малатарань і паровікоў да іх.</center> <div style="margin-top:1em"></div> <center><span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Жнівяркі'''</span> Мак-Корміка найлепшые па лёгкасці і моцы ад 165 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Сенакасілкі'''</span> Мак-Корміка ад 123 руб.</br><span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Конные граблі'''</span> без сядзэньня 20 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Конные граблі'''</span> с сядзэньнем ад 51 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Косы, сярпы, вагі'''</span> дзесяцічные, саракавые і сотные, фабрыкі Гесса (на 15 пудоў — ад 16 руб.) <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Вага,'''</span> на которыхъ можна важыть воз на 120 пудоў — ад 140 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Пажарная'''</span> і садовая <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''помпа'''</span> на 2 колкі — ад 66 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''ручные помпы'''</span> ад 11 руб.</center> </div> {{справа|'''Каталогі высылаюцца дарма.{{gap|2.5em}}}} |- |style=" height:10px; border-style: dashed; border-width: 7px 0px 0px 0" | |} {|style="margin:auto" |style="border:4px dashed black; padding:0em; width:17em" |<center>{{larger|'''Будоулі і мераньне зямлі:}}</center> <center>{{x-larger|{{larger|'''„Строітель“}}}}</center> <center>{{fine|'''Вільня. Віленская 31.}}</center> {{накіравальная рыса||height=1px}} <div style="font-size:140%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -1px;"> <center>'''Палепшэньня сенажацей, балот:</center> </div> <center>{{x-larger|{{larger|'''„{{разьбіўка|Культура}}“}}}}</center> <center>{{fine|'''Вільня. Віленская 31.}}</center> {{накіравальная рыса||height=1px}} <center>'''{{larger|Гаспадарскіе машыны</br>млечарні:}}</center> <div style="font-size:160%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;"> <center>'''ЗЫГМУНТЪ НАГРОДЗКІ</center> </div> <center>'''Вільня.</center> |style="width:1em" | |style="width:17em" |{{накіравальная рыса||height=1px}}{{накіравальная рыса||height=1px}} {{gap|1.5em}}Прадаюцца бугаі швыцкай пароды ад 6 месяцоў да 2 гадоў у маёнтку Бабоўня Трускаляской; почта Несвіж Мінскай г. {{накіравальная рыса||height=1px}}{{накіравальная рыса||height=1px}} {{gap|1.5em}}Высылаець дарма каталогі кніг па сельскай гаспадарцы і рэмеслах, усім хто прышлець адкрыткай свой адрэс <center><span style="font-size:120%; font-family:Bahnschrift Condensed;">'''Кнігарня'''</span> Л. М. Гіршовскаго.</br>Вільня, Вялікая в. 31.</center> {{накіравальная рыса||height=1px}}{{накіравальная рыса||height=1px}} |}<noinclude></noinclude> prq7nzjske4gn9793h0ge6tmwtr3b64 104 129844 299323 2026-10-07T14:12:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|'''Ці можна касіць, або спашываць у першым гаду канюшыну?|памер=160%}} <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Калі рана вясной па жыце пасеяна чырвоная канюшына і калі яна добра ўзыйшла і расьце буйна, то трэба ждаць, што посьле жніва маладая канюшына пачне крэпка раз...» 299323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''Ці можна касіць, або спашываць у першым гаду канюшыну?|памер=160%}} <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Калі рана вясной па жыце пасеяна чырвоная канюшына і калі яна добра ўзыйшла і расьце буйна, то трэба ждаць, што посьле жніва маладая канюшына пачне крэпка разрастацца. Да палавіны верэсьня маладая чырвоная канюшына можэ ўжо столькі узрасьці, што пачне выпускаць завязь на краскі. Цяпер для гаспадара падыймаецца пытаньне, ці гэта маладая канюшына павінна быць скошэна у першым гаду бяз шкоды для узросту ў будучыне, ці лепей будзе, калі мы спасьвім яе скацінай. Іншые гаспадары думаюць, што маладая чырвоная канюшына у першым гаду павінна быць спасена, а не скошэна. Але гэта абмылка: акуратне зразумеў яе адзін немецкі гаспадар, даючы прыклады з сваей практыкі.</br> {{gap|2.5em}}Тры гады ён сеяў па жыце рана вясной чырвоную канюшыну. Жыто дасьпевало к канцу чэрвеня і да палавіны ліпня, і, само сабой, поле рана жалося, — вось, посьле жніва канюшына буйна разрасталася, так што ўжо ў верэсьні паказывалася завязь на краскі. А як на гэтай дзелянцы нельга было спасьвіць канюшыну, яе скасілі і аддалі на зялёны корм. Не было ніякаго знаку, каб гэта скашываньне пашкодзіло на узрост канюшыны у другім гаду. Наадварот, канюшына на другі год пусьцілася так буйна расьці, што перад часам палегла.</br> {{gap|2.5em}}Калі-ж у першым гаду канюшыну скасіць раней, чым пакажуцца краскі, то гэткая касьба лёгка можэ пашкодзіць на ураджай канюшыны у другім гаду, асабліва калі косяць яе познай восеняй ды перад марозамі. У пазалеташнім гаду на пробнай дзелянцы, каторую скасілі восеньню перед краскамі, была вельмі дрэнная канюшына, ня гледзячы на тое, што з другіх дзелянак на гэтым самым полі быў добры укос канюшыны.</br> {{gap|2.5em}}Дзеля гэтаго ніколі ня трэба скашываць маладой канюшыны у першым гаду да красаваньня, але яе трэба спасьвіць скацінай; калі-ж касіць яе на зялёны корм, то трэба касіць высока і, чым пазьней у восень косім канюшыну, тым вышэй мы павінны касіць яе.</br> {{gap|2.5em}}У першым гаду буйна разросшаяся канюшына не павінна зазімаваць у полі ня выкарыстанай. Калі маласьнежная зіма і не пашкодзіць канюшыне, то зіма, багатая сьнегам, лёгка можэ атпарыць яе ўсю.</br> {{gap|2.5em}}Калі варункі пазваляюць, то як пасьба, так і касьба чырвонай канюшыны у першым гаду павінна быць закончэна тады, калі ешче будзе наперадзі годзі часу на тое, каб маладая канюшына пасьпела адрасьці да марозаў. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''Гаспадар.{{gap|2.5em}}}} </div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> k6ctkafiwv8kg3hby479865gububtvx 299324 299323 2026-10-07T14:14:59Z RAleh111 4658 299324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''Ці можна касіць, або спашываць у першым гаду канюшыну?|памер=140%}} <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Калі рана вясной па жыце пасеяна чырвоная канюшына і калі яна добра ўзыйшла і расьце буйна, то трэба ждаць, што посьле жніва маладая канюшына пачне крэпка разрастацца. Да палавіны верэсьня маладая чырвоная канюшына можэ ўжо столькі узрасьці, што пачне выпускаць завязь на краскі. Цяпер для гаспадара падыймаецца пытаньне, ці гэта маладая канюшына павінна быць скошэна у першым гаду бяз шкоды для узросту ў будучыне, ці лепей будзе, калі мы спасьвім яе скацінай. Іншые гаспадары думаюць, што маладая чырвоная канюшына у першым гаду павінна быць спасена, а не скошэна. Але гэта абмылка: акуратне зразумеў яе адзін немецкі гаспадар, даючы прыклады з сваей практыкі.</br> {{gap|2.5em}}Тры гады ён сеяў па жыце рана вясной чырвоную канюшыну. Жыто дасьпевало к канцу чэрвеня і да палавіны ліпня, і, само сабой, поле рана жалося, — вось, посьле жніва канюшына буйна разрасталася, так што ўжо ў верэсьні паказывалася завязь на краскі. А як на гэтай дзелянцы нельга было спасьвіць канюшыну, яе скасілі і аддалі на зялёны корм. Не было ніякаго знаку, каб гэта скашываньне пашкодзіло на узрост канюшыны у другім гаду. Наадварот, канюшына на другі год пусьцілася так буйна расьці, што перад часам палегла.</br> {{gap|2.5em}}Калі-ж у першым гаду канюшыну скасіць раней, чым пакажуцца краскі, то гэткая касьба лёгка можэ пашкодзіць на ураджай канюшыны у другім гаду, асабліва калі косяць яе познай восеняй ды перад марозамі. У пазалеташнім гаду на пробнай дзелянцы, каторую скасілі восеньню перед краскамі, была вельмі дрэнная канюшына, ня гледзячы на тое, што з другіх дзелянак на гэтым самым полі быў добры укос канюшыны.</br> {{gap|2.5em}}Дзеля гэтаго ніколі ня трэба скашываць маладой канюшыны у першым гаду да красаваньня, але яе трэба спасьвіць скацінай; калі-ж касіць яе на зялёны корм, то трэба касіць высока і, чым пазьней у восень косім канюшыну, тым вышэй мы павінны касіць яе.</br> {{gap|2.5em}}У першым гаду буйна разросшаяся канюшына не павінна зазімаваць у полі ня выкарыстанай. Калі маласьнежная зіма і не пашкодзіць канюшыне, то зіма, багатая сьнегам, лёгка можэ атпарыць яе ўсю.</br> {{gap|2.5em}}Калі варункі пазваляюць, то як пасьба, так і касьба чырвонай канюшыны у першым гаду павінна быць закончэна тады, калі ешче будзе наперадзі годзі часу на тое, каб маладая канюшына пасьпела адрасьці да марозаў. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''Гаспадар.{{gap|2.5em}}}} </div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> rx47772ynnhk0pm7rl5zd39tf4s1hew 299391 299324 2026-10-08T08:29:30Z RAleh111 4658 299391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <div style="margin-bottom:-0.5em; font-family:Cambria; font-size:160%"> <center>'''Ці можна касіць, або спашываць у першым гаду канюшыну?</center> </div> {{gap|2.5em}}Калі рана вясной па жыце пасеяна чырвоная канюшына і калі яна добра ўзыйшла і расьце буйна, то трэба ждаць, што посьле жніва маладая канюшына пачне крэпка разрастацца. Да палавіны верэсьня маладая чырвоная канюшына можэ ўжо столькі узрасьці, што пачне выпускаць завязь на краскі. Цяпер для гаспадара падыймаецца пытаньне, ці гэта маладая канюшына павінна быць скошэна у першым гаду бяз шкоды для узросту ў будучыне, ці лепей будзе, калі мы спасьвім яе скацінай. Іншые гаспадары думаюць, што маладая чырвоная канюшына у першым гаду павінна быць спасена, а не скошэна. Але гэта абмылка: акуратне зразумеў яе адзін немецкі гаспадар, даючы прыклады з сваей практыкі.</br> {{gap|2.5em}}Тры гады ён сеяў па жыце рана вясной чырвоную канюшыну. Жыто дасьпевало к канцу чэрвеня і да палавіны ліпня, і, само сабой, поле рана жалося, — вось, посьле жніва канюшына буйна разрасталася, так што ўжо ў верэсьні паказывалася завязь на краскі. А як на гэтай дзелянцы нельга было спасьвіць канюшыну, яе скасілі і аддалі на зялёны корм. Не было ніякаго знаку, каб гэта скашываньне пашкодзіло на узрост канюшыны у другім гаду. Наадварот, канюшына на другі год пусьцілася так буйна расьці, што перад часам палегла.</br> {{gap|2.5em}}Калі-ж у першым гаду канюшыну скасіць раней, чым пакажуцца краскі, то гэткая касьба лёгка можэ пашкодзіць на ураджай канюшыны у другім гаду, асабліва калі косяць яе познай восеняй ды перад марозамі. У пазалеташнім гаду на пробнай дзелянцы, каторую скасілі восеньню перед краскамі, была вельмі дрэнная канюшына, ня гледзячы на тое, што з другіх дзелянак на гэтым самым полі быў добры укос канюшыны.</br> {{gap|2.5em}}Дзеля гэтаго ніколі ня трэба скашываць маладой канюшыны у першым гаду да красаваньня, але яе трэба спасьвіць скацінай; калі-ж касіць яе на зялёны корм, то трэба касіць высока і, чым пазьней у восень косім канюшыну, тым вышэй мы павінны касіць яе.</br> {{gap|2.5em}}У першым гаду буйна разросшаяся канюшына не павінна зазімаваць у полі ня выкарыстанай. Калі маласьнежная зіма і не пашкодзіць канюшыне, то зіма, багатая сьнегам, лёгка можэ атпарыць яе ўсю.</br> {{gap|2.5em}}Калі варункі пазваляюць, то як пасьба, так і касьба чырвонай канюшыны у першым гаду павінна быць закончэна тады, калі ешче будзе наперадзі годзі часу на тое, каб маладая канюшына пасьпела адрасьці да марозаў. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''Гаспадар.{{gap|2.5em}}}} </div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> py3yo0xiaac4edvu1lej174pj1svlg1 104 129845 299325 2026-10-07T14:28:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Верхавіна"/>{{Калёнтытул|left={{gap|0.5em}}'''Годъ I—1912.'''|center='''Жнівень'''|right='''5-ая кніжка.'''{{gap|0.5em}}}} {{накіравальная рыса||height=0.5px}} {|style="margin:auto;" |style="font-size:250%" |{{разьбіўка|САХА}} |ПЕРШЫ БЕЛАРУСКІ МЕСЯЧНИКЪ</br>СЕЛЬСКАЙ ГАСПАДАРКІ. |} {{накіравальная рыса||height=0.5px}}...» 299325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Верхавіна"/>{{Калёнтытул|left={{gap|0.5em}}'''Годъ I—1912.'''|center='''Жнівень'''|right='''5-ая кніжка.'''{{gap|0.5em}}}} {{накіравальная рыса||height=0.5px}} {|style="margin:auto;" |style="font-size:250%" |{{разьбіўка|САХА}} |ПЕРШЫ БЕЛАРУСКІ МЕСЯЧНИКЪ</br>СЕЛЬСКАЙ ГАСПАДАРКІ. |} {{накіравальная рыса||height=0.5px}} {{c|'''Сеўба жыта.|памер=180%}} <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Набліжаецца час сяўбы жыта, найбольш расшырэнай збажыны у нас.</br> {{gap|2.5em}}Добры гаспадар ужо заўчасу рупіцца аб тым, каб добра выпоўніць гэту важную работу.</br> {{gap|2.5em}}Звычайна сеюць у нас жыта посьле двох разовай оркі. Калі земля задзервянела то лепей перад апошняй оркай ўзрыхліць зямлю пружыннай бараной. Другі раз араць трэба глыбей чым першы, а самае важнае — трэба спешацца з гэтай работай.</br> {{gap|2.5em}}Жыта няможна сеяць у сьвежа ўзараную зямлю, карашкі жыта вельмі баяцца аседаньня зямлі, каторая аседаючы абрывае карашкі, што вельмі шкодна адбіваецца на жыце. Трэба даць адлежацца зямлі 3-4 тыдні да сяўбы і лепей спозніцца с пасевам, чым сеяць у не адлежаўшуюся зямлю. Самы лепшы час для сяўбы, прынамсі для Віленскай губэрні, трэба лічыць час ад 15-30 жніўня (аўгуста). Чым клімат зімнейшы, тым раней трэба сеяць жыта. Заместа вельмі познай сяўбы, лепей ралю пакінуць да вясны і засеяць ярыцай, ці якой другой ярыной.</br> {{gap|2.5em}}На больш урадлівых землях і па сьвежым гнаю можна сеяць і пазьней жыта там справіцца да зімы, на дрэнных землях і асабліва на песках трэба канечна пасьпешацца с сяўбой.</br> {{gap|2.5em}}Жыта кусьціцца, блізка што, толькі з восені, а дзеля гэтаго позные пасевы не дадуць добрых кустоў жыта.</br> {{gap|2.5em}}Высеваецца жыта 9-12 пудоў на дзесяціну, чым насеньне буйнейшае, тым больш на вагу трэба высеваці яго, апрача таго на больш гноўных землях трэба сеяць рэдзей. Гэтак сама позная сеўба павінна быць гусьцейшай чым ранейшая.</br> {{gap|2.5em}}Сеюць у нас жыта зазвычай рукамі ў роскід на заарана поле і пасьля барануецца. Запраўляць жыта трэба мелка. Глыбока запраўленае жыта церпіць ад таго, што карэньня расьлін павінны два разы кусьціцца, адзін раз пры глыбока лежачым зярне, а другі раз каля верху зямлі, гэтак выходзіць, што жыта у гэтым прыпадку, бытцым дармо працуе. Але лепей за ўсё сеяць жыта пры памачы радавой сеялкі, і нават самые дробные гаспадары павінны карыстацца радавымі сеялкамі, пры сельскагаспадарскіх кружках дзе ёсць пункты для пазычкі сельска-гаспадарскіх машын, на гэтые пункты правіцельство дае вядомае чысло грошы.</br> {{gap|2.5em}}Жыта страшэнна баіцца вады у глебе і на верху. Дзеля<section end="Верхавіна"/><noinclude></noinclude> tp665bn1hx97kryuwrzgzrkr1jgjozl 299326 299325 2026-10-07T14:31:33Z RAleh111 4658 299326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Верхавіна"/>{{Калёнтытул|left={{gap|0.5em}}'''Годъ I—1912.'''|center='''Жнівень'''|right='''5-ая кніжка.'''{{gap|0.5em}}}} {{накіравальная рыса||height=0.5px}} {|style="margin:auto;" |style="font-size:250%" |{{разьбіўка|САХА}} |ПЕРШЫ БЕЛАРУСКІ МЕСЯЧНИКЪ</br>СЕЛЬСКАЙ ГАСПАДАРКІ. |} {{накіравальная рыса||height=0.5px}} <div style="font-family:Cambria> {{c|'''Сеўба жыта.|памер=200%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Набліжаецца час сяўбы жыта, найбольш расшырэнай збажыны у нас.</br> {{gap|2.5em}}Добры гаспадар ужо заўчасу рупіцца аб тым, каб добра выпоўніць гэту важную работу.</br> {{gap|2.5em}}Звычайна сеюць у нас жыта посьле двох разовай оркі. Калі земля задзервянела то лепей перад апошняй оркай ўзрыхліць зямлю пружыннай бараной. Другі раз араць трэба глыбей чым першы, а самае важнае — трэба спешацца з гэтай работай.</br> {{gap|2.5em}}Жыта няможна сеяць у сьвежа ўзараную зямлю, карашкі жыта вельмі баяцца аседаньня зямлі, каторая аседаючы абрывае карашкі, што вельмі шкодна адбіваецца на жыце. Трэба даць адлежацца зямлі 3-4 тыдні да сяўбы і лепей спозніцца с пасевам, чым сеяць у не адлежаўшуюся зямлю. Самы лепшы час для сяўбы, прынамсі для Віленскай губэрні, трэба лічыць час ад 15-30 жніўня (аўгуста). Чым клімат зімнейшы, тым раней трэба сеяць жыта. Заместа вельмі познай сяўбы, лепей ралю пакінуць да вясны і засеяць ярыцай, ці якой другой ярыной.</br> {{gap|2.5em}}На больш урадлівых землях і па сьвежым гнаю можна сеяць і пазьней жыта там справіцца да зімы, на дрэнных землях і асабліва на песках трэба канечна пасьпешацца с сяўбой.</br> {{gap|2.5em}}Жыта кусьціцца, блізка што, толькі з восені, а дзеля гэтаго позные пасевы не дадуць добрых кустоў жыта.</br> {{gap|2.5em}}Высеваецца жыта 9-12 пудоў на дзесяціну, чым насеньне буйнейшае, тым больш на вагу трэба высеваці яго, апрача таго на больш гноўных землях трэба сеяць рэдзей. Гэтак сама позная сеўба павінна быць гусьцейшай чым ранейшая.</br> {{gap|2.5em}}Сеюць у нас жыта зазвычай рукамі ў роскід на заарана поле і пасьля барануецца. Запраўляць жыта трэба мелка. Глыбока запраўленае жыта церпіць ад таго, што карэньня расьлін павінны два разы кусьціцца, адзін раз пры глыбока лежачым зярне, а другі раз каля верху зямлі, гэтак выходзіць, што жыта у гэтым прыпадку, бытцым дармо працуе. Але лепей за ўсё сеяць жыта пры памачы радавой сеялкі, і нават самые дробные гаспадары павінны карыстацца радавымі сеялкамі, пры сельскагаспадарскіх кружках дзе ёсць пункты для пазычкі сельска-гаспадарскіх машын, на гэтые пункты правіцельство дае вядомае чысло грошы.</br> {{gap|2.5em}}Жыта страшэнна баіцца вады у глебе і на верху. Дзеля<section end="Верхавіна"/><noinclude></noinclude> 4sh7fszsix03p2ujxv3tsjzdx5kzize 299348 299326 2026-10-07T19:41:52Z Gleb Leo 2440 299348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Верхавіна"/>{{Калёнтытул|left={{gap|0.5em}}'''Годъ I—1912.'''|center='''Жнівень'''|right='''5-ая кніжка.'''{{gap|0.5em}}}} {{накіравальная рыса||height=0.5px}} {|style="margin:auto;" |style="font-size:250%" |{{разьбіўка|САХА}} |ПЕРШЫ БЕЛАРУСКІ МЕСЯЧНИКЪ</br>СЕЛЬСКАЙ ГАСПАДАРКІ. |} {{накіравальная рыса||height=0.5px}} <section end="Верхавіна"/> <section begin="Сеўба"/><div style="font-family:Cambria> {{c|'''Сеўба жыта.|памер=200%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Набліжаецца час сяўбы жыта, найбольш расшырэнай збажыны у нас.</br> {{gap|2.5em}}Добры гаспадар ужо заўчасу рупіцца аб тым, каб добра выпоўніць гэту важную работу.</br> {{gap|2.5em}}Звычайна сеюць у нас жыта посьле двох разовай оркі. Калі земля задзервянела то лепей перад апошняй оркай ўзрыхліць зямлю пружыннай бараной. Другі раз араць трэба глыбей чым першы, а самае важнае — трэба спешацца з гэтай работай.</br> {{gap|2.5em}}Жыта няможна сеяць у сьвежа ўзараную зямлю, карашкі жыта вельмі баяцца аседаньня зямлі, каторая аседаючы абрывае карашкі, што вельмі шкодна адбіваецца на жыце. Трэба даць адлежацца зямлі 3-4 тыдні да сяўбы і лепей спозніцца с пасевам, чым сеяць у не адлежаўшуюся зямлю. Самы лепшы час для сяўбы, прынамсі для Віленскай губэрні, трэба лічыць час ад 15-30 жніўня (аўгуста). Чым клімат зімнейшы, тым раней трэба сеяць жыта. Заместа вельмі познай сяўбы, лепей ралю пакінуць да вясны і засеяць ярыцай, ці якой другой ярыной.</br> {{gap|2.5em}}На больш урадлівых землях і па сьвежым гнаю можна сеяць і пазьней жыта там справіцца да зімы, на дрэнных землях і асабліва на песках трэба канечна пасьпешацца с сяўбой.</br> {{gap|2.5em}}Жыта кусьціцца, блізка што, толькі з восені, а дзеля гэтаго позные пасевы не дадуць добрых кустоў жыта.</br> {{gap|2.5em}}Высеваецца жыта 9-12 пудоў на дзесяціну, чым насеньне буйнейшае, тым больш на вагу трэба высеваці яго, апрача таго на больш гноўных землях трэба сеяць рэдзей. Гэтак сама позная сеўба павінна быць гусьцейшай чым ранейшая.</br> {{gap|2.5em}}Сеюць у нас жыта зазвычай рукамі ў роскід на заарана поле і пасьля барануецца. Запраўляць жыта трэба мелка. Глыбока запраўленае жыта церпіць ад таго, што карэньня расьлін павінны два разы кусьціцца, адзін раз пры глыбока лежачым зярне, а другі раз каля верху зямлі, гэтак выходзіць, што жыта у гэтым прыпадку, бытцым дармо працуе. Але лепей за ўсё сеяць жыта пры памачы радавой сеялкі, і нават самые дробные гаспадары павінны карыстацца радавымі сеялкамі, пры сельскагаспадарскіх кружках дзе ёсць пункты для пазычкі сельска-гаспадарскіх машын, на гэтые пункты правіцельство дае вядомае чысло грошы.</br> {{gap|2.5em}}Жыта страшэнна баіцца вады у глебе і на верху. Дзеля<section end="Сеўба"/><noinclude></noinclude> 77m7bz4m9ezc1fzewmx4mq8rybk9rdj 104 129846 299327 2026-10-07T15:13:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « гэтаго трэба рабіць для стоку вады барозны і пільнаваць каб яны не засыпаліся і вада магла схадзіць па іх с поля.</br> {{gap|2.5em}}Жыта у нас сеюць зазвычай па папару, у каторым за лета набіраецца запас пажыўных солей у зямлі. Але усё часьцей пачынаюць сеяць жы...» 299327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> гэтаго трэба рабіць для стоку вады барозны і пільнаваць каб яны не засыпаліся і вада магла схадзіць па іх с поля.</br> {{gap|2.5em}}Жыта у нас сеюць зазвычай па папару, у каторым за лета набіраецца запас пажыўных солей у зямлі. Але усё часьцей пачынаюць сеяць жыта і па „атсевах“: па папару на каторым была засеяна віка, гарох, ячмень і т. п. у гэткіх прыпадках часта бывае добры ураджай саломы, але мала зерна. Бывае гэта затым, што расьліна не мае у зямлі паддастаткам фосфорнай кіслаты, без каторай ня можэ добра развівацца зярно. І тым канечна трэба падсыпаць штучных навозоў — супэрфосфату ці, томасшляку. На цяжкіх землях часьцей за ўсё ужываюць супэрфосфат, на лёгкіх томасшляк, каторы у нас пачынае быць найбольш вядомым навозам.</br> {{gap|2.5em}}Супэрфосфату высеваюць 2–3 мяшкі на дзесяціну, а томасшляку 3–4 мяшкі.</br> {{gap|2.5em}}Фосфорные навозы добра высеваць і на папару, толькі трэба абмінаць дужа дрэнные мейсцы, дзе нічога ня можа расьці. Апрача фосфорных навозоў добра высеваць і калійные навозы да 30–40 пудоў каініту, каторы трэба сеяць загадзя перэд сяўбой, або калійнай солі 6–9 пудоў на дзесяціну, каторую, як і фосфорные навозы, можна сеяць перад самай сяўбой жыта.</br> {{gap|2.5em}}Апрача гэтых навозоў карысна высеваць у восень да 2 пудоў сялітры, каторая адразу паправіць самуе благіе усходы, і вясной калі пачнецца рост азіміны высеяць 4–6 пудоў тэй самай сялітры, каторая дасць самые цэнную пажыву для расьлін, азот.</br> {{gap|2.5em}}Добра удаецца жыта на заараным лубіне, каторы с кожным годам усё больш і больш пашыраецца у нас. Лубін трэба заарываць як мага плытчэй, бо іначай ён прападзе для жыта.</br> {{gap|2.5em}}Цяпер сеюць жыта зара пасьля таго, як зааралі лубін, але для гэтаго лепей прыкачаць поле перад сяўбой, на тое, каб земля не асела і не папсавала карэньня маладому жыту.</br> {{gap|2.5em}}На насеньне трэба браць „першае чало“ жыта. Трэба яго добра правеяць на арфе і атабраць на высеў самае буйнае зярно. Бо даведзена, што буйнае зярно дае куды лепшы ураджай, чым дробнае. Канечна трэба ачышчаць насеннае зярно ад насеньня рознаго зеліва. Калі ёсць у жыце гірса, то яе трэба ацдзеліць, або арфай, або лепей браць насеньне с такога мейсца, дзе гірсы саўсім не бывае.</br> {{gap|2.5em}}З гатункоў жыта, апрача звычайнаго селянскаго, дужа трывалае, але ня дужа умалотнае, гэто жыто „Собешчанскае“, „Высокалітоўскае“ і „Пэткускае“, каторае дае вельмі добрые ураджаі заграніцай і ў Польшчы; у нас часам саўсім прападае ад нашых зім з глыбокімі сьнегамі, — і мы яго не раім, асабліва для дробных гаспадарак. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''Тутэйшы аграном.{{gap|2.5em}}}} </div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> c9y7levgtkrhucqfo0grj7vykdn6yjf 299349 299327 2026-10-07T19:42:17Z Gleb Leo 2440 299349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Сеўба"/>гэтаго трэба рабіць для стоку вады барозны і пільнаваць каб яны не засыпаліся і вада магла схадзіць па іх с поля.</br> {{gap|2.5em}}Жыта у нас сеюць зазвычай па папару, у каторым за лета набіраецца запас пажыўных солей у зямлі. Але усё часьцей пачынаюць сеяць жыта і па „атсевах“: па папару на каторым была засеяна віка, гарох, ячмень і т. п. у гэткіх прыпадках часта бывае добры ураджай саломы, але мала зерна. Бывае гэта затым, што расьліна не мае у зямлі паддастаткам фосфорнай кіслаты, без каторай ня можэ добра развівацца зярно. І тым канечна трэба падсыпаць штучных навозоў — супэрфосфату ці, томасшляку. На цяжкіх землях часьцей за ўсё ужываюць супэрфосфат, на лёгкіх томасшляк, каторы у нас пачынае быць найбольш вядомым навозам.</br> {{gap|2.5em}}Супэрфосфату высеваюць 2–3 мяшкі на дзесяціну, а томасшляку 3–4 мяшкі.</br> {{gap|2.5em}}Фосфорные навозы добра высеваць і на папару, толькі трэба абмінаць дужа дрэнные мейсцы, дзе нічога ня можа расьці. Апрача фосфорных навозоў добра высеваць і калійные навозы да 30–40 пудоў каініту, каторы трэба сеяць загадзя перэд сяўбой, або калійнай солі 6–9 пудоў на дзесяціну, каторую, як і фосфорные навозы, можна сеяць перад самай сяўбой жыта.</br> {{gap|2.5em}}Апрача гэтых навозоў карысна высеваць у восень да 2 пудоў сялітры, каторая адразу паправіць самуе благіе усходы, і вясной калі пачнецца рост азіміны высеяць 4–6 пудоў тэй самай сялітры, каторая дасць самые цэнную пажыву для расьлін, азот.</br> {{gap|2.5em}}Добра удаецца жыта на заараным лубіне, каторы с кожным годам усё больш і больш пашыраецца у нас. Лубін трэба заарываць як мага плытчэй, бо іначай ён прападзе для жыта.</br> {{gap|2.5em}}Цяпер сеюць жыта зара пасьля таго, як зааралі лубін, але для гэтаго лепей прыкачаць поле перад сяўбой, на тое, каб земля не асела і не папсавала карэньня маладому жыту.</br> {{gap|2.5em}}На насеньне трэба браць „першае чало“ жыта. Трэба яго добра правеяць на арфе і атабраць на высеў самае буйнае зярно. Бо даведзена, што буйнае зярно дае куды лепшы ураджай, чым дробнае. Канечна трэба ачышчаць насеннае зярно ад насеньня рознаго зеліва. Калі ёсць у жыце гірса, то яе трэба ацдзеліць, або арфай, або лепей браць насеньне с такога мейсца, дзе гірсы саўсім не бывае.</br> {{gap|2.5em}}З гатункоў жыта, апрача звычайнаго селянскаго, дужа трывалае, але ня дужа умалотнае, гэто жыто „Собешчанскае“, „Высокалітоўскае“ і „Пэткускае“, каторае дае вельмі добрые ураджаі заграніцай і ў Польшчы; у нас часам саўсім прападае ад нашых зім з глыбокімі сьнегамі, — і мы яго не раім, асабліва для дробных гаспадарак. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''Тутэйшы аграном.{{gap|2.5em}}}} </div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Сеўба"/><noinclude></noinclude> own22unssmia2nmhoalrshzlm1t8w4l 104 129847 299328 2026-10-07T15:22:36Z Ciepiersia 5418 /* Праблематычная */ 299328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Ciepiersia" /></noinclude>БЕЛАРУСКІ ДЗЯРЖАЎНЫ МУЗЭЙ СУЧАСНАЕ БЕЛАРУСКАЕ МАСТАЦТВА ПРАВАДНІК ПА АДДЗЕЛЕ СУЧАСНАГА БЕЛАРУСКАГА МАЛЯРСТВА і РАЗЬБЯРСТВА АПРАЦАВАЛІ: М. ШЧАКАЦІХІН і В. ЛАСТОЎСКІ МЕНСК-1929<noinclude></noinclude> ayfbfipfvmbaml4swqaviq316y8mggn 104 129848 299329 2026-10-07T15:24:42Z Ciepiersia 5418 /* Праблематычная */ 299329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Ciepiersia" /></noinclude>Надрукавана паводле пастановы Праўленьня БДМузэю ў ліку 1.000 паасобнікаў Навуковы Сакратар БД Музэю М. Красінскі Менск. Друкарня Інбелкульту. Заказ № 1832 - 1000 экз. Галоўлітбел № 456.<noinclude></noinclude> 791s0xxmi42qourn8cfhypr0c9y9dfu 104 129849 299330 2026-10-07T15:24:49Z Ciepiersia 5418 /* Вычытаная */ 299330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ciepiersia" /></noinclude><noinclude></noinclude> ne2rmjegfs8rzbdpm9ce8x28hbkkh2m 299331 299330 2026-10-07T15:25:43Z Ciepiersia 5418 /* Праблематычная */ 299331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Ciepiersia" /></noinclude>ПРЫСЬВЯЧАЕЦЦА ДЗЕСЯЦІГОДЗЬДЗЮ АГАЛАШЭНЬНЯ БЕЛАРУСКАЙ САВЕЦКАЙ СОЦЫЯЛІСТЫЧНАЙ РЭСПУБЛІКІ<noinclude></noinclude> ozwucbbwhpq4vjzxjelj2nf32pue6l5 104 129850 299332 2026-10-07T15:27:47Z Ciepiersia 5418 /* Вычытаная */ 299332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ciepiersia" /></noinclude><noinclude></noinclude> ne2rmjegfs8rzbdpm9ce8x28hbkkh2m 104 129851 299333 2026-10-07T15:29:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <div style="margin-bottom:-0.5em; font-size:160%; font-family:Cambria"> <center>'''Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю.</center> </div> {{gap|2.5em}}У нашым краю пры яго вільготным і умяркаваным клімаце, пры дастатку натуральных сенажацей, пры зямлі на каторай удаюцца лепшые к...» 299333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <div style="margin-bottom:-0.5em; font-size:160%; font-family:Cambria"> <center>'''Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю.</center> </div> {{gap|2.5em}}У нашым краю пры яго вільготным і умяркаваным клімаце, пры дастатку натуральных сенажацей, пры зямлі на каторай удаюцца лепшые кармовые травы і землеплоды, маем усе варункі спрыяючые гадоўлі уселякай скаціны, а дойных кароў у першы чарод.</br> {{gap|2.5em}}Апрача таго, усё узрастаючы лік гарадоў і мястэчак у нас вытварае збыт на малочные прадукты у сваім краю, ды ешчэ загранічные рынкі с кожным годам купляюць усё больш нашаго масла; да таго у нас больш за ўсё дробных гаспадарак, а ведама, што дробные гаспадары лепей могуць дагледзець скаціну, як вялікіе, каторые павінны рабіць гэта чужымі, наемнымі рукамі.</br> {{gap|2.5em}}І трэба дзівіцца с таго, што у нас усюду скаціна гэткая дробная, што з году ў год кароўкі нашы не палепшаюцца, а драбнеюць і не даюць такога даходу свайму гаспадару.</br> {{gap|2.5em}}Каней у нас з даўна больш любяць і больш каля іх рупяцца; часта сам гаспадар не даедае, каб толькі добра каня накарміць, а на бедную кароўку ніхто не зьвертає увагі. Пакуль былі у нас вялікіе лясы, ды балотные пасьбішчы — лепей жылося нашай кароўцы, а цяпер, як лясы павысекалі, зямлю параспахівалі — трудна прыходзіцца каровам. Чуць дацягне да вясны, аж ей бакі аблезуць і хвост надламаецца, як яе усю вясну падымае гаспадар. Выходзіць на поле, тады, калі там ешчэ нічога німа, так-сяк атхопіцца, а там ізноў трэба хадзіць па чорнай ральлі. І бывае так, што карова усё лета носіць старую поўсць. Галодная, худая вышла вясной на поле, худая прышла восеньню у хлеў.</br> {{gap|2.5em}}І што-ж тут дзівіцца, што такая скаціна даходу не дае. Пасьля ацёлу, вясной па сьвежай травіцы даець ешчэ крыху малака, а пасьля скора зарываець. Наш селянін, у катораго часта усё багацтва — адна кароўка, поўгода ён есць с постам і малым дзеткам німа чаго даць.</br> {{gap|2.5em}}А усё гэта павінна быць іначэй; пры нашых прыродных і экономічных варунках карова павінна даваць даход.</br> {{gap|2.5em}}У нас забываюцца, што карова, гэта самая даходная жывёла ва ўсей гаспадарцы. І яе трэба лепей даглядаць.</br> {{gap|2.5em}}Найперш яе трэба лепей карміць круглы год, а ня толькі калі яна дае малако.</br> {{gap|2.5em}}Калі німа добрых лугоў і пасьбішч, то трэба сеяць канюшыну, віку, сэрадэлю, каб летам можна было яе падкармліваць зялёным кормам; на зіму трэба прыгатовіць бульбы, буракоў і морквы — каб кожны дзень на штуку можна было даваць хоць з гарнец бульбы праз усю зіму і вясну, пакуль ня вырасьце на пасьбішчы добрая трава і не падоймецца канюшына.</br> {{gap|2.5em}}Апрача саломы і мякіны трэба даваць канюшыны і вікі,<noinclude></noinclude> brp95hmolh6y48t8d5edxllbyc1i6wi 299352 299333 2026-10-07T19:44:58Z Gleb Leo 2440 299352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Як"/><div style="margin-bottom:-0.5em; font-size:160%; font-family:Cambria"> <center>'''Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю.</center> </div> {{gap|2.5em}}У нашым краю пры яго вільготным і умяркаваным клімаце, пры дастатку натуральных сенажацей, пры зямлі на каторай удаюцца лепшые кармовые травы і землеплоды, маем усе варункі спрыяючые гадоўлі уселякай скаціны, а дойных кароў у першы чарод.</br> {{gap|2.5em}}Апрача таго, усё узрастаючы лік гарадоў і мястэчак у нас вытварае збыт на малочные прадукты у сваім краю, ды ешчэ загранічные рынкі с кожным годам купляюць усё больш нашаго масла; да таго у нас больш за ўсё дробных гаспадарак, а ведама, што дробные гаспадары лепей могуць дагледзець скаціну, як вялікіе, каторые павінны рабіць гэта чужымі, наемнымі рукамі.</br> {{gap|2.5em}}І трэба дзівіцца с таго, што у нас усюду скаціна гэткая дробная, што з году ў год кароўкі нашы не палепшаюцца, а драбнеюць і не даюць такога даходу свайму гаспадару.</br> {{gap|2.5em}}Каней у нас з даўна больш любяць і больш каля іх рупяцца; часта сам гаспадар не даедае, каб толькі добра каня накарміць, а на бедную кароўку ніхто не зьвертає увагі. Пакуль былі у нас вялікіе лясы, ды балотные пасьбішчы — лепей жылося нашай кароўцы, а цяпер, як лясы павысекалі, зямлю параспахівалі — трудна прыходзіцца каровам. Чуць дацягне да вясны, аж ей бакі аблезуць і хвост надламаецца, як яе усю вясну падымае гаспадар. Выходзіць на поле, тады, калі там ешчэ нічога німа, так-сяк атхопіцца, а там ізноў трэба хадзіць па чорнай ральлі. І бывае так, што карова усё лета носіць старую поўсць. Галодная, худая вышла вясной на поле, худая прышла восеньню у хлеў.</br> {{gap|2.5em}}І што-ж тут дзівіцца, што такая скаціна даходу не дае. Пасьля ацёлу, вясной па сьвежай травіцы даець ешчэ крыху малака, а пасьля скора зарываець. Наш селянін, у катораго часта усё багацтва — адна кароўка, поўгода ён есць с постам і малым дзеткам німа чаго даць.</br> {{gap|2.5em}}А усё гэта павінна быць іначэй; пры нашых прыродных і экономічных варунках карова павінна даваць даход.</br> {{gap|2.5em}}У нас забываюцца, што карова, гэта самая даходная жывёла ва ўсей гаспадарцы. І яе трэба лепей даглядаць.</br> {{gap|2.5em}}Найперш яе трэба лепей карміць круглы год, а ня толькі калі яна дае малако.</br> {{gap|2.5em}}Калі німа добрых лугоў і пасьбішч, то трэба сеяць канюшыну, віку, сэрадэлю, каб летам можна было яе падкармліваць зялёным кормам; на зіму трэба прыгатовіць бульбы, буракоў і морквы — каб кожны дзень на штуку можна было даваць хоць з гарнец бульбы праз усю зіму і вясну, пакуль ня вырасьце на пасьбішчы добрая трава і не падоймецца канюшына.</br> {{gap|2.5em}}Апрача саломы і мякіны трэба даваць канюшыны і вікі, <section end="Як"/><noinclude></noinclude> eeqhrajr6x6hcozlomewiipvrw5okju 104 129852 299334 2026-10-07T15:35:13Z Ciepiersia 5418 /* Праблематычная */ 299334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Ciepiersia" /></noinclude>Беларускі Дзяржаўны Музэй першы раз у сваіх сьценах дае не эпізодычны, а меней-болей комплектны Аддзел Сучаснага Беларускага Мастацтва. Выстаўленая ў Аддзеле колекцыя вырастала паступова, з году на год, але галоўная маса экспонатаў, дзевяць дзесятых іх, злажылася з закупаў, зробленых БДМузэем вясной 1928 году, пасьля другой Усебеларускай Выстаўкі мастацтва, і з соцыяльнага заказу, які быў здадзены БДМузэем, летам 1928 г., Усебеларускаму Аб'яднаньню Мастакоў. Беларусі Дзяржаўны Музэй адчыняе Аддзел Сучаснага Беларускага Мастацтва ў гадавіну дзесяцігодзьдзя заснаваньня Беларускай Савецкай Соцыялістычнай Рэспублікі не прыпадкова, а сьвядома, каб падкрэсьліць, што сучаснае беларускае мастацтва - дзіця Кастрычнікавай Рэволюцыі, дзіця Беларускай Савецкай Соцыялістычнай Рэспублікі. Мы не прамоўчым, што прадстаўленае ў Аддзеле беларускае мастацтва ня ёсьць прадощжаньне беларуских гистарычных мастацких традыцый: у им не знайшли адбицьця ани беларуския иконаписныя школы XVI - XVIII ст., ані віленская унівэрсытэцкая школа, якая займала выдатнае месца ў жыцьці Беларусі канца XVIII і першай паловы XIX ст. Сучаснае беларускае мастацтва нічога не ўзяло ад мінуўшчыны. Рыцар і бард памерлі, і цяпер - іх зброя ня больш як бутафорыя. 5<noinclude></noinclude> rftehcwn4wyjziy4gzx58o1u3a2rirl 104 129853 299335 2026-10-07T15:39:30Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « ды ешчэ дабаўляць мукі ці вотрубей, тады карова і больш малака даець дык і будзе ад яе не малы даход.</br> {{gap|2.5em}}Пасьля трэба пастарацца каб хлевы былі цяплейшымі на зіму. Калі сьцены старые, і ценкіе, то трэба іх абкладаць на зіму саломай, мохам, ці лісьця...» 299335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> ды ешчэ дабаўляць мукі ці вотрубей, тады карова і больш малака даець дык і будзе ад яе не малы даход.</br> {{gap|2.5em}}Пасьля трэба пастарацца каб хлевы былі цяплейшымі на зіму. Калі сьцены старые, і ценкіе, то трэба іх абкладаць на зіму саломай, мохам, ці лісьцямі з дрэва, а глаўнае агледзець добра столь. У нас на бэлькі паложаць колькі жэрдак, ды з верху прыкрыюць саломай. І мерзне скаціна пад гэтым як на дварэ. А трэба столь залажыць доскамі, ці шчыльна прылегаючымі жэрдзямі — з верху накласьці моху — ды насыпаць пяску — адным словам зрабіць так, як у хаці, тады скаціне цяплей будзе і корм у лепшую карысць пойдзе, а не толькі на разагрэваньне яе цела.</br> {{gap|2.5em}}Апрача лепшаго корму і дагляду, трэба звярнуць увагу на падбор нашай скаціны.</br> {{gap|2.5em}}Кабыл, то ешчэ у нас водзяць да лепшых жэрабцоў, а на кароў, то у нас не звертаюць увагі. Ходзяць усе вясковые каровы разам, якіе ёсць бычкі с такімі і пабегаюцца вясковые кароўкі.</br> {{gap|2.5em}}Даўней у нас дзержалі больш валоў і быкі былі лепшные. Цяпер валы пазводзіліся, а бычкоў мала і яны надта ужо дрэнные. І ад гэтаго наша скаціна драбнее с пакаленьня ў пакаленьне.</br> {{gap|2.5em}}Хто хочэ палепшыць сваю скаціну і дачакаць з яе карысьці, той павінен на злучку кароў звертаць вялікую увагу.</br> {{gap|2.5em}}Вучоные натуралісты дазналіся, што насьледзтвеннасьць — гэта вялікая сіла, што ад добрых бацькоў бывае добрае і патомства. Гэтым правам даўно ужо скарысталіся англіцкіе і немецкіе гаспадары і добрым падборам даканалі дзівоў.</br> {{gap|2.5em}}Гэтак са звычайных сваіх і прывозных арабскіх коней англічане умелым падборам вывелі такіх рысакоў, якіх сьвет да тых пор не бачыў. Дзякуючы падбору вывелі англічане гэткіх кароў і сьвіней якіх недаўна не было нідзе на сьвеці. А у малочных кароў насьледственнасць мае ешчэ большую сілу, чым у другой якой скаціны. Добрая карова будзе ня толькі ад добрай маткі, але ешчэ больш ад добраго бацькі.</br> {{gap|2.5em}}Даведзена, што бык ад удойлівых матак дае такое патомства, каторае выдзеляецца найлепшай малочнасьцей. Гэтак, англічанцы, голендры, швэды за добрых быкоў плацяць аграмадные грошы па колькі тысяч і больш, а у інных аколіцах ёсць закон, каб не вывозіць заграніцу найлепшых быкоў.</br> {{gap|2.5em}}І у нас хто шчыра хочэ падняць гадоўлю кароў, той павінен падумаць найперш аб добрых быках.</br> {{gap|2.5em}}У віленскай губэрні землеустраіцельная камісія завела ужо злучные пункты для паганай скаціны. Яна выбрала англіцкую чырвоную скаціну, каторая дае многа малака. У нас ёсць ужо сельска-гаспадарскіе кружкі і таварыствы, каля іх трэба былоб завадзіць і такіе таварыствы, каторые займаліся-б палепшэньнем скаціны.</br> {{gap|2.5em}}Хоць у нас і не саўсім разгадана пытаньне, які завод самы прыгодны для нас, асабліва для дробных гаспадарак — ці<noinclude></noinclude> cm7kwc88mw6tqj9wgdz6npait7pk1yt 104 129854 299336 2026-10-07T16:23:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « трэбя затрымацца на загранічных заводных, як голендэрскіе чорна-белые, самые малочные, ці на швіцах — шэрых, ці узяць больш дробны завод, як фюны ці ангельцы, ці палепшаць нашу мейсцовую скаціну — не прыбаўляючы пастароннай крыві і выводзячы свой мейс...» 299336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> трэбя затрымацца на загранічных заводных, як голендэрскіе чорна-белые, самые малочные, ці на швіцах — шэрых, ці узяць больш дробны завод, як фюны ці ангельцы, ці палепшаць нашу мейсцовую скаціну — не прыбаўляючы пастароннай крыві і выводзячы свой мейсцовы завод — але пакінуць скаціну у такіх варунках, як цяпер нельга. Трэба каб кожны кружок затрымаўся на якім небудзь заводзе, завёўбы такога быка і не пазваляў пускаць кароў да невядомых бычкоў.</br> {{gap|2.5em}}Цяжэй за ўсё палепшаць скаціну не прыбаўляючы да яе пастароннай крыві, дзелятаго што німа падхадзячых быкоў, за каторых можна паручыцца, што яны радзіліся з малочных матак. Але і ў гэтым кружкі могуць многа што зрабіць.</br> {{gap|2.5em}}Трэба бракаваць дрэнных целят, узгадовываць толькі лепшых, вясьці запісі удойлівасьці кароў і посьле кнігі кароў кружка. На гэта патрэбен кірунак практычных скатаводоў. Есць у нас многа урадовых, земскіх і грамадзянскіх аграномоў — каторые маглі-бы узяць гэту справу на сябе.</br> {{gap|2.5em}}Трэба толькі, каб палепшэньне скаціны ішло не у асобных гасподароў, а ў цэлых грамадах і таварыствах, як яно было у заходнай Эўропе, каторая гэткай дарогай прышла да небывалых мэт.</br> {{gap|2.5em}}І на гэта павінны звярнуць увагу тые, каторым дорага падняцьце скотаводзтва у нашых дробных гаспадарках, дзелятаго, што добрая малочная скаціна гэта будучына і глаўнае багацтва нашай старонкі. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''Локос.{{gap|2.5em}}}} </div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <div style="margin-top:0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:160%; font-family:Cambria;> <center>'''Гутарка аб штучных навозах.</center> </div> {{gap|2.5em}}Не адзін гаспадар скажэ: хто яго будзе ганяцца за неякімі штучнымі навозамі, паскудзіць сабе рукі нет ведама у чым, калі гэто часам і сьмярдзіць і грызе у вочы ды ешчэ і дорога плаціць за яго трэба, а ці вернуцца тые грошы? Тымчасам гной нічога не каштуе, а ён варт такі больш за ўселякіе новые выдумкі.“ Гэтак сама не адзін гатоў падумаць, што гэто праўда. Толькі-ж гаспадарка — нераўнуючы як той боршч: ён смачнейшы калі яго забеліш і паложыш аводвы грыб: і глаўны навоз (с хлявоў) што называюць яго простым гноем і дабавочны навоз штучны, ці зялёны. Ведама, што абыйсціся можна і без штучных навозоў, бо-ж нашы дзяды і бацкі іх не зналі, але-ж цяпер прыйшло на тое, каб найбольш карысьці выцягнуць з зямлі, а хто пробаваў, той за апошніе гады навучыўся, што дабіцца гэтаго можна толькі спамагаючыся штучнымі навозамі.</br> {{gap|2.5em}}Адным словам — хто уздумаў паставіць на сваём, хто махнуў рукой на цэлу гаспадарку, сказаўшы сабе, што усё ён ужо мае і лепшай гаспадаркі ня трэба, таму не варт талкаваць, што людзі на сьвеці маюць вяліку падмогу з гэтых навозоў: не<noinclude></noinclude> 2r4xvtbv3zbkhhkbj9xosp00r22ippm 299353 299336 2026-10-07T19:45:24Z Gleb Leo 2440 299353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Як"/>трэбя затрымацца на загранічных заводных, як голендэрскіе чорна-белые, самые малочные, ці на швіцах — шэрых, ці узяць больш дробны завод, як фюны ці ангельцы, ці палепшаць нашу мейсцовую скаціну — не прыбаўляючы пастароннай крыві і выводзячы свой мейсцовы завод — але пакінуць скаціну у такіх варунках, як цяпер нельга. Трэба каб кожны кружок затрымаўся на якім небудзь заводзе, завёўбы такога быка і не пазваляў пускаць кароў да невядомых бычкоў.</br> {{gap|2.5em}}Цяжэй за ўсё палепшаць скаціну не прыбаўляючы да яе пастароннай крыві, дзелятаго што німа падхадзячых быкоў, за каторых можна паручыцца, што яны радзіліся з малочных матак. Але і ў гэтым кружкі могуць многа што зрабіць.</br> {{gap|2.5em}}Трэба бракаваць дрэнных целят, узгадовываць толькі лепшых, вясьці запісі удойлівасьці кароў і посьле кнігі кароў кружка. На гэта патрэбен кірунак практычных скатаводоў. Есць у нас многа урадовых, земскіх і грамадзянскіх аграномоў — каторые маглі-бы узяць гэту справу на сябе.</br> {{gap|2.5em}}Трэба толькі, каб палепшэньне скаціны ішло не у асобных гасподароў, а ў цэлых грамадах і таварыствах, як яно было у заходнай Эўропе, каторая гэткай дарогай прышла да небывалых мэт.</br> {{gap|2.5em}}І на гэта павінны звярнуць увагу тые, каторым дорага падняцьце скотаводзтва у нашых дробных гаспадарках, дзелятаго, што добрая малочная скаціна гэта будучына і глаўнае багацтва нашай старонкі. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''Локос.{{gap|2.5em}}}} </div> {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Як"/> <section begin="Гутарка"/><div style="margin-top:0.5em; margin-bottom:-0.5em; font-size:160%; font-family:Cambria;> <center>'''Гутарка аб штучных навозах.</center> </div> {{gap|2.5em}}Не адзін гаспадар скажэ: хто яго будзе ганяцца за неякімі штучнымі навозамі, паскудзіць сабе рукі нет ведама у чым, калі гэто часам і сьмярдзіць і грызе у вочы ды ешчэ і дорога плаціць за яго трэба, а ці вернуцца тые грошы? Тымчасам гной нічога не каштуе, а ён варт такі больш за ўселякіе новые выдумкі.“ Гэтак сама не адзін гатоў падумаць, што гэто праўда. Толькі-ж гаспадарка — нераўнуючы як той боршч: ён смачнейшы калі яго забеліш і паложыш аводвы грыб: і глаўны навоз (с хлявоў) што называюць яго простым гноем і дабавочны навоз штучны, ці зялёны. Ведама, што абыйсціся можна і без штучных навозоў, бо-ж нашы дзяды і бацкі іх не зналі, але-ж цяпер прыйшло на тое, каб найбольш карысьці выцягнуць з зямлі, а хто пробаваў, той за апошніе гады навучыўся, што дабіцца гэтаго можна толькі спамагаючыся штучнымі навозамі.</br> {{gap|2.5em}}Адным словам — хто уздумаў паставіць на сваём, хто махнуў рукой на цэлу гаспадарку, сказаўшы сабе, што усё ён ужо мае і лепшай гаспадаркі ня трэба, таму не варт талкаваць, што людзі на сьвеці маюць вяліку падмогу з гэтых навозоў: не <section end="Гутарка"/><noinclude></noinclude> 7pkzeo8fysxhrnmuts8ekfug7xxlgtb 104 129855 299337 2026-10-07T16:36:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « для гультаёў то, не для цёмных і сонных гаспадароў, што надта любяць сядзець на печы, а галавой папрацаваць баяцца, — гэта рада для тых, што гатовы ці то ад суседа, ці с кніжкі чаго небудзь навучыцца, абы толькі паправіць сваю гаспадарку ды прыдбаць з яе б...» 299337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> для гультаёў то, не для цёмных і сонных гаспадароў, што надта любяць сядзець на печы, а галавой папрацаваць баяцца, — гэта рада для тых, што гатовы ці то ад суседа, ці с кніжкі чаго небудзь навучыцца, абы толькі паправіць сваю гаспадарку ды прыдбаць з яе больш зыску, каб палепшыць сваю долю і долю тых, дзеля каторых цэло жыцьцё гаруеш…</div> {{gap|2.5em}}Іншы думае што яго ўласная каротка практыка гаспадарская — гэта ужо уся мудрасць для тых, што працуюць на ральлі: „На якога беса кажуць мне штучны навоз — гною нічым не заступіш!“ — Другі трошкі разумнейшы пытае: „Што лепш: гной, ці штучные навозы?“ А такі абодвы маюць абмылку, бо праўда прытаілася пасярэдзіне. Людзі не вінаваты, што гэтак думаюць і гаворуць, ці пытаюць яны не вінаваты, што маюць абмылку. Ніхай-жэ толкі у абмылцы не трываюць, ніхай раз зразумеюць, што адным штучным навозам абыйсціся ня можна — гэтак сама, як з адных толькі грыбоў боршчу не зварыш. Штучные навозы ідуць толькі у прыдатку і дзеля гэтаго іх толькі спамагаючымі называюць.</div> {{gap|2.5em}}Нашто гноім навозам зямлю? Унавожываем яе на тое, каб расьлінам, што на ей пасееш, падбавіць корму. Як скаціна не расла і хутко-бы з голоду пала, каб ей есьці і піць не даў, гэтак сама і расьліна ня вырасла-б, і борздо-бы зьвяла і памерла, каб не далі ей вады і корму. Усё, што ёсць у скаціне: мясо, косьці, скура, кроў і іншае выводзіцца с таго корму, што ей даецца, гэтак і ўсе, што ёсць у расьліне: яе кара, дрэвоціна, лісьцё, карэньне, насеньне — выводзіцца з гэтых кормоў, с каторых расьліна жыве. Як дрэнна кормленая жывёла слабее і худзее, гэтак і расьліна бяз добраго корму будзе слабенька і квола і вялікаго ураджаю гаспадару не дасць. Каб карміць скаціну трэба ведаць, што яна смачней есць, каб добра доглядаць расьліны трэба гэтак сама ведаць, што ім да жыцьця патрэбно. Ніхто не дасць сабацы сена, ці карове мяса, ведаючы, што ня будуць есці, бо што дзень дагледаючы ведаеш, што сабака есць, а што карова. Але чым кормяцца расьліны, таго на сваю гаспадарскую бяду не бачыш, ды і людзі вучоные многа працы палажылі пакуль даведаліся праўды.</div> {{gap|2.5em}}Усякі ведае, што узрост расліны залежыць ад шмат якіх варункоў, бо апроч корму патрэба ей: цёпла, вільгаці, сьветла і трэба каб земля была добра выраблена і праветрывалася як мае быць. Шкода, што ня ўсе гэты варункі добраго узросту расьлін мае чалавек у сваей руцэ і ня усё-ж у сіле мець па сваей волі! Але німа што бедаваць — ніхай прынамсі мое стараньне аб тым у чым яго сіла і воля. Не стрымае марозу, не адверне сушы, але зямлю, калі толькі захочэ, патрапіць вырабіць добра, усцерагчыся ад вільгаці патрапіць пакапаўшы канавы, ці прагоны і не дасць каб расьліны яму з голаду прапалі. Адзін кажэ — вырабіць поле — то першае, другі кажэ — добрае насеньне — то грунт, трэцьці талкуе — нагнаі добра — то і павінна урадзіць. Німа тут ніякай перэважкі — ці у выробцы,<noinclude></noinclude> 9mwccmm9lrbvuw3l0ewoppfgp5gzg7m 299338 299337 2026-10-07T16:37:39Z RAleh111 4658 299338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> для гультаёў то, не для цёмных і сонных гаспадароў, што надта любяць сядзець на печы, а галавой папрацаваць баяцца, — гэта рада для тых, што гатовы ці то ад суседа, ці с кніжкі чаго небудзь навучыцца, абы толькі паправіць сваю гаспадарку ды прыдбаць з яе больш зыску, каб палепшыць сваю долю і долю тых, дзеля каторых цэло жыцьцё гаруеш…</br> {{gap|2.5em}}Іншы думае што яго ўласная каротка практыка гаспадарская — гэта ужо уся мудрасць для тых, што працуюць на ральлі: „На якога беса кажуць мне штучны навоз — гною нічым не заступіш!“ — Другі трошкі разумнейшы пытае: „Што лепш: гной, ці штучные навозы?“ А такі абодвы маюць абмылку, бо праўда прытаілася пасярэдзіне. Людзі не вінаваты, што гэтак думаюць і гаворуць, ці пытаюць яны не вінаваты, што маюць абмылку. Ніхай-жэ толкі у абмылцы не трываюць, ніхай раз зразумеюць, што адным штучным навозам абыйсціся ня можна — гэтак сама, як з адных толькі грыбоў боршчу не зварыш. Штучные навозы ідуць толькі у прыдатку і дзеля гэтаго іх толькі спамагаючымі называюць.</br> {{gap|2.5em}}Нашто гноім навозам зямлю? Унавожываем яе на тое, каб расьлінам, што на ей пасееш, падбавіць корму. Як скаціна не расла і хутко-бы з голоду пала, каб ей есьці і піць не даў, гэтак сама і расьліна ня вырасла-б, і борздо-бы зьвяла і памерла, каб не далі ей вады і корму. Усё, што ёсць у скаціне: мясо, косьці, скура, кроў і іншае выводзіцца с таго корму, што ей даецца, гэтак і ўсе, што ёсць у расьліне: яе кара, дрэвоціна, лісьцё, карэньне, насеньне — выводзіцца з гэтых кормоў, с каторых расьліна жыве. Як дрэнна кормленая жывёла слабее і худзее, гэтак і расьліна бяз добраго корму будзе слабенька і квола і вялікаго ураджаю гаспадару не дасць. Каб карміць скаціну трэба ведаць, што яна смачней есць, каб добра доглядаць расьліны трэба гэтак сама ведаць, што ім да жыцьця патрэбно. Ніхто не дасць сабацы сена, ці карове мяса, ведаючы, што ня будуць есці, бо што дзень дагледаючы ведаеш, што сабака есць, а што карова. Але чым кормяцца расьліны, таго на сваю гаспадарскую бяду не бачыш, ды і людзі вучоные многа працы палажылі пакуль даведаліся праўды.</br> {{gap|2.5em}}Усякі ведае, што узрост расліны залежыць ад шмат якіх варункоў, бо апроч корму патрэба ей: цёпла, вільгаці, сьветла і трэба каб земля была добра выраблена і праветрывалася як мае быць. Шкода, што ня ўсе гэты варункі добраго узросту расьлін мае чалавек у сваей руцэ і ня усё-ж у сіле мець па сваей волі! Але німа што бедаваць — ніхай прынамсі мое стараньне аб тым у чым яго сіла і воля. Не стрымае марозу, не адверне сушы, але зямлю, калі толькі захочэ, патрапіць вырабіць добра, усцерагчыся ад вільгаці патрапіць пакапаўшы канавы, ці прагоны і не дасць каб расьліны яму з голаду прапалі. Адзін кажэ — вырабіць поле — то першае, другі кажэ — добрае насеньне — то грунт, трэцьці талкуе — нагнаі добра — то і павінна урадзіць. Німа тут ніякай перэважкі — ці у выробцы,<noinclude></noinclude> fpxzsc6waovr96zgnzw4u4zlw9qc1qy 104 129856 299339 2026-10-07T16:49:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « ці ў зярне, ці ў гнаеньні. Усё аднакава важна і патрэбна і аднаго другім не заступіш.</br> {{gap|2.5em}}Есць чатыры глаўные расьлінные кормы, каторых у зямлі часта нехватае, аб іх гаспадар павінен парупіцца. Гэтые расьлінные кормы называюцца: ''азот, фосфор, пота...» 299339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> ці ў зярне, ці ў гнаеньні. Усё аднакава важна і патрэбна і аднаго другім не заступіш.</br> {{gap|2.5em}}Есць чатыры глаўные расьлінные кормы, каторых у зямлі часта нехватае, аб іх гаспадар павінен парупіцца. Гэтые расьлінные кормы называюцца: ''азот, фосфор, потас'' (обо калій) і ''вапна''. Побоч — значыцца — цепла, вільгаці, сьветла і спраўнай вырабкі ральлі, патрэбны ў дастатку гэтые кормы, каб узгадаваць расьліны. Гэтые пожыўные мінеральные солі знаходзятца усе разам у гнаі і дзеля гэтаго гной добра напраўляе зямлю. Але гною здалёк ад гораду ня купіш, а штучные навозы заўсёды можна купіць у краме. Калі зямлі патрэбен азот, то купляюць і разсыпаюць ''салетру'', калі хто хоче поддаць фосфору, то пасыпае ''супэрфосфат'', або ''томасшляк'', а потас (або калій) даецца пад імянем каініту або потасовой солі (калійнай у 30%). Вапна даецца пад відам вядомаго усім вапна.</br> {{gap|2.5em}}Падумаўшы не цяжка згадаць, што вырабляючы зямлю трохі стараньней, адным гноем цяжка абыйсціся — дый нават рэдка дзе яго хопіць — ня толькі на тое каб зрабіць зямлю больш урадлівай, але каб хаця-ж яе урадлівасць з году на год не паменшалася. Бо што мы з гноем у наше поле аддаём? Адну долю таго, што з яго узялі. Часць-жэ толкі ураджаю ідзе на корм і на падсцілку, дык і часць толькі таго, што зняўшы ураджай мы ўзялі з зямлі, вернецца у яе разам з гноем. Другая часць ураджаю расходзіцца без ніякай для зямлі карысьці.</br> {{gap|2.5em}}Ведаючы, што з гноем вернецца на поле толькі часць расьлінных кормоў, памятаймо, што гнаі не гнаі тваю зямлю, а такі-ж — як той казаў — „да пары жбанок воду носіць“, — і некалі настане пара, што кормоў тых пачне зямлі нашай недаставаць, што земля памалу выпалошчацца і добро радзіць не захоче.</br> {{gap|2.5em}}Катораго корму найперш пачне зямлі нехватаць, гэто будзе залежаць ад запасу яго у зямлі, ад прыроды і ад таго, як вядзецца гаспадарка. Само сабой, што той расьлінны корм катораго у нашай зямлі было найменш, найхутчэй скончыцца. Раней, ці пазьней прыдзе пара, што земля зьялавее і зробіцца нішчэмнай. Найхучэй спусткуецца земля, калі збожжэ і бульба ідзе на продаж. Прадаў ты зярно, вывозіцца з зямлі на вечны час многа азоту і фосфорнаго квасу, а вывозячы бульбу, апроч фосфору і азоту, забіраецца ешчэ вельмі многа потасу. Гэткім парадкам увесь азот які ёсць у збожжу і бульбе вывозіцца з зямлі, а только часць яго ворочаецца у яе з гноем. Значыцца гэтак гаспадаручы, побоч іншых кормоў для расьлін, надта скора выберем азот з зямлі, і калі земля ня вельмі ім багата, то яе ураджайнасць шыбка паменшыцца.</br> {{gap|2.5em}}Не так дрэнна будзе, калі побоч збожжа і бульбы, сеюцца стручковые расьліны, злашча такіе, што ня йдуць на продаж, але не корм для скаціны, ці пад загараньне. Усякі гаспадар ведае якая корысьць завёўшы у гаспадарцы канюшыну. З ея ня толькі надта добры корм для скаціны, з яе ня толькі пяройдзе азот на тое поле, дзе яе разводзяць і зробіць яго прыдатным пад<noinclude></noinclude> cwt7e4endom76vd6204yo84p9e4ecy1 104 129857 299340 2026-10-07T16:59:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « збожжа, але заадно акуратная гадоўля канюшыны збагаціць азотом зямлю у цэлай гаспадарцы. Бо ведама, што канюшына мае многа гэтаго азоту, што ёсць у ей, цягне с паветра. Азот гэты, скарміўшы канюшыну скацінай, пераходзіць у гной, а з ім — у поле. Разводзяч...» 299340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> збожжа, але заадно акуратная гадоўля канюшыны збагаціць азотом зямлю у цэлай гаспадарцы. Бо ведама, што канюшына мае многа гэтаго азоту, што ёсць у ей, цягне с паветра. Азот гэты, скарміўшы канюшыну скацінай, пераходзіць у гной, а з ім — у поле. Разводзячы канюшыну, маеш тую пацеху, што убытак азоту забранаго збожжэм з зямлі, заступаецца азотам, прысвоеным канюшынаю с паветра — і гэткім парадкам нашэ поле ня толькі не зьбяднее у азот, але можэ ад яго разбагацець, бо тога азоту каторы канюшына бярэ с паветра, павінна быць больш, як мога вывезенаго у праданым збожжу. Гэтаку саму вартнасць, як канюшына, будзе мець для папраўкі поля сэрадэля, лыга, лубін, гарох, пялюшка і іншые стручковые расьліны, калі толькі іх гадуем на корм для скаціны, ці пад загараньне, а не на вывоз і прадажу.</br> {{gap|2.5em}}Такі-ж гадоўля стручковых расьлін, нават заведзена на большу руку, сама па сабе ня зможа таго зрабіць, каб адзін толькі гной с хлевоў не прывёў да таго, што урадліваць зямлі, пачакаўшы, паментае. Памятаймо-ж, што вялікіе ураджаі дабыць толькі тагды удасцца, калі у зямлі будзе паддастаткам ''усіх'' кормоў патрэбных расьлінам. Засеваючы больш стручковых расьлін, мы можэм папоўніць страту азоту, азотам каторы выцягне стручковая расьліна с паветра, аднак не патрапім заступіць убытку іншых расьлінных кормоў: ні фосфорнаго квасу, ні потасу, ні ванны. Тымчасам і гэтых кормоў паменшаецца у зямлі з году на год: тое вывозіцца з зярном, тое з бульбай, тое з буракамі, морквай, іншае з малаком, мясам, касьцямі і многа у чым другім, што прадаецца з гаспадаркі. Дык затым, што гэты расьлінны корм не варочаецца з гноем у зямлю у такой меры, у якой яго з яе расьліны выбіраюць, некалі дойдзе да таго, што земля зробіцца нішчымнай і радзіць перестане. Адна земля спусткуецца раней, другая пазьней, але рэдка дзе знайсці такую зямлю, каб заўсёды адным гноем здаволілася і давала добрые ураджаі. На адным гнаі часьцей яна вытрывае тагды, калі ёсць у гаспадарцы сенакосы — тагды расьлінные кормы сабраные з лугоў, праз сена, скарміўшы, праходзяць у гной, а вывезенные з ім у поле заменяюць тую страту, што вышла ад праданьня гаспадарскіх прадуктоў. Такі-ж — „ня кіем, то палкаю“ — круці, не вярці нічога ня будзе: у такой гаспадарцы не збяднее поле, але пачакаўшы трошкі пачнуць пусьцець сенакосы; сена з іх пачне убываць, ды і не такое ужо будзе сена, як у людей і прыйдзецца, як не аднаму ужо прышлося, даваць навозы на сенакосы.</br> {{gap|2.5em}}З гэтаго відаць, што хаця і найбольш выцягнем з гною карысьці, усё-ж прыдзе пара, што трэба будзе карыстацца іншымі ешчэ навозамі, каб вярнуць убытак расьлінных кормоў. Ужо ведаем, што страту азоту можна зямлі вярнуць, гадуючы стручковые расьліны ці на пашу, ці на зялёны гной пад загараньне, можна нават такім парадкам зрабіць, што земля у гэты азот разбагацее, прыраўняўшы да таго, як была на пачатку, але ніхай у зямлі акажэцца недахват фосфорнаго квасу,<noinclude></noinclude> 62uxmcqrh4ni0yo8b9c2ty6hz0t103n 104 129858 299341 2026-10-07T17:23:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « ці патасу, ці вапны і ніхай-жэ столькі з гэтай прычыны паменшаюць ураджаі, то німа ужо іншай рады, як толькі дадаць зямлі гэтых расьлінных кормоў, ды і то дадаць канечна гэтых самых, каторых у зямлі акажэцца найбольшы недахват. І тут такі адным гноем ня в...» 299341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> ці патасу, ці вапны і ніхай-жэ столькі з гэтай прычыны паменшаюць ураджаі, то німа ужо іншай рады, як толькі дадаць зямлі гэтых расьлінных кормоў, ды і то дадаць канечна гэтых самых, каторых у зямлі акажэцца найбольшы недахват. І тут такі адным гноем ня выкруцішся, а трэба шукаць помачы у штучных навозах, ці як іх у нас завуць „попелах“.</br> {{gap|2.5em}}Найчасьцей бывае, што і добра гнаіўшы поле, найперш аказываецца недастатак фосфорнаго квасу: раз затым, што мае малы запас фосфору найчасьцей спаткаеш, а другое — дзеля таго, што прыраўняўшы да таго колькі чаго расьліны з зямлі бяруць, то фосфорнаго квасу гаспадар найбольш выбірае са сваей зямлі, бо яго найбольш у зярне, каторае прадаецца.</br> {{gap|2.5em}}Не там часта і скора, пры умелым гнаеньні, акажэцца недахват потасу, бо зямлю бедную у потас не так часта спаткаеш, як такую, што хварэе ад недастатку фосфорнаго квасу, ды ешчэ і затым, што гаспадар патасу менш вывозіць, прадаючы прадукты свайго ураджаю, а больш заменяе у гной. Прычына гэтай разніцы паміж вывозкай потасу і фосфорнаго квасу ляжыць у тым, што потас збіраецца найбольш у саломе, катора чуць не заўсёды застаецца у гаспадарцы ідучы на корм і падсцілку для скаціны, а фосфорны квас, як і азот збіраецца найбольш у зярне, каторое найбольш прадаецца і ня вернецца ні ў наш гной, ні ў поле (Практыка паказала, што на тры часьці азоту, ці фосфорнаго квасу, каторые збожжа з зямлі выцягіваюць, дзьве часьці знайдеш у зярне, а толькі адну у саломе, дый наадварот — на тры часьці потасу дзьве ёсць у саломе, а толькі адна у зярне).</br> {{gap|2.5em}}Што да гатунку зямлі, — то недостак фосфору гэтак сама часта пападаецца на глінаватай, ці гліністай, як на песчанай, або черназёмнай. Саўсім што іншае бывае с потасам. Земля глінаватая і глінястая часьцей мае гэтак многа у запасе потасу, што калі толькі гаспадар умее добра гнаіць, то вельмі падбаўляць потасу ня прыдзецца. Затое-ж землі пешчаные і торфяністые маюць вялікі недахват потасу і там адзін гаспадарскі гной не шмат паможа, і хто захочэ з гэтай зямлі дабіцца лепшаго ураджаю, павініен дакупляць потасу у штучным навозе. Злашча там яго прыдзецца канечна дакупляць, дзе многа садзяць бульбы, ці буракоў на продаж, бо яны вельмі многа выцягіваюць з зямлі потасу і калі ня будуць, скормлены на мейсцы і ня вернуцца на поле гноем, то земля у потас збяднее і ураджаі, злашча ураджаі гэтых самых буракоў і бульбы дужа паменшаюць. І тут застаецца адзін толькі выхад — дакупіць і падкінуць потасу у штучным навозе (каініт, ці потасовая соль).</br> {{gap|2.5em}}Штучные навозы, чуць ня ўсе, маюць па адным з гэтых расьлінных кормоў, аб каторых мы дагэтуль гаварылі, іншые толькі з іх маюць па два за раз — і гэто ёсць найбольшая рожніца паміж імі і гноем, багатым ва ўсе за раз мінэральные солі. З гэтаго выходзіць, што умець ужываць штучные навозы — гэта ня дудкі. На гнаі, як Бог дасьць, зародзіць заўсёды; на штучным навозе — не усякі раз удаецца, бо — бывае — і {{перанос пачатак|зро|біш}}<noinclude></noinclude> ds9qo9smch7xup1cqcpykc3t2ryz8b7 104 129859 299342 2026-10-07T17:42:24Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{перанос канец|зро|біш}} абмылку: разсееш фосфорны навоз, а тут якраз патрэбен быў потасавы. Няўжо-ж дзеля таго, што такое можэ здарыцца, пабаімся штучных навозоў? Страх абойме толькі тых з гаспадароў, каторые не стараюцца дабіцца найбольш карысьці з гас...» 299342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{перанос канец|зро|біш}} абмылку: разсееш фосфорны навоз, а тут якраз патрэбен быў потасавы. Няўжо-ж дзеля таго, што такое можэ здарыцца, пабаімся штучных навозоў? Страх абойме толькі тых з гаспадароў, каторые не стараюцца дабіцца найбольш карысьці з гаспадаркі. Іншы скажэ сам сабе: цікава гэта, дый, відаць, даходна навука аб тым, як і чым кормяцца расьліны, — трэба-ж яе лепей зразумець — і с кніжкі і с самаго жыцьця, з ўласнай практыкі, прылажыўшы рукі да дзела. Наканец, адзін, другі і дзесяты зразумее, што каб умела і с карысьцю узяцца за штучные навозы трэба 1) пазнаць глаўнейшые штучные навозы і тые спосабы як іх ужываць; 2) ведаць які корм, якой расьліне найбольш патрэбен; 3) пазнаць акуратна сваю ўласную зямлю, каб ведаць якога корму у ей нехватае. Найлепшу навуку кожны сабе выцягне з уласных проб на ўласнай зямлі і з сваей практыкі.</br> {{gap|2.5em}}Німа тут ніякіх акуратных рэцэптоў, як і дзе які навоз лепей паможэ, бо гэто даведаешся сам найлепей папрабаваўшы. Ёсць толькі нейкіе агульные правы, каторые ужо добра і не раз спраўджаны. Правы гэты усякі добры гаспадар павінен знаць і знайдзе іх у асобнай кніжэцы: „Як ужываць штучны навоз“ (напісаў К. Карповіч).</br> {{gap|2.5em}}Праца на ральлі, гэто папраўдзі асабліва пекнае заняцьце, але толькі тагды калі гаспадар сам панам сваей волі, калі умее кіраваць усім, што у гаспадарцы яго робіцца. Гаспадар павінен быць апекуном сваіх расьлін, але як для многа якіх бацькоў выхованьне дзяцей гэто якбы ігра у „сьляпу бабку“, бо часта і бацька і маці, не багаты у розум і ня ўмеючы кіраваць сэрцам, німаюць апекунчай сілы над дзяцьмі і „ня ведаюць, што з іх вырасьце на старасьць“ — гэтак сама і для многа якіх гаспадароў, што гадуюць свае расьліны, загадка таіцца ва ўсім, што датычэ умелай гедоўлі іхніх харошых і карысных гадунцоў з расьліннаго сьвету. І тут і там за дрэнную апеку прыходзіцца крыўда найбольша самому апекуну.</br> {{gap|2.5em}}Хто сягоньня сказаў-бы — на што мне рызыка на ня пэўные пробы са штучным навозам, ды, крый Божэ, на страту, калі і без яго, сяк так абыйсціся можна, таму аткажэм: на што бярэш карысны услугі ад агня, калі ён здрадны, ды як пагуляеш з ім неасьцярожна, то паліць, а то гатоў табе і ўсю худобу замяніць на попел. А такі-ж усякі і грэецца і варыць страву пры агні. Тымчасам штучны навоз нікога не згубіў, а пропасьць працавітаго народу, нават с паміж нашаго вясковаго брата, на ногі паставіў. {{справа|Сабраў і дапоўніў{{gap|8em}}}} <div style="margin-top:-1em; margin-bottom:-1em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;"> {{справа|'''Юлько з Моладава.</span>{{gap|2.5em}}}} </div> {{gap|2.5em}}{{fine|7/VI 1912.}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> cgnl1qnxtb7fzqas51skomi1azpfsny 299355 299342 2026-10-07T19:47:40Z Gleb Leo 2440 299355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Гутарка"/>{{перанос канец|зро|біш}} абмылку: разсееш фосфорны навоз, а тут якраз патрэбен быў потасавы. Няўжо-ж дзеля таго, што такое можэ здарыцца, пабаімся штучных навозоў? Страх абойме толькі тых з гаспадароў, каторые не стараюцца дабіцца найбольш карысьці з гаспадаркі. Іншы скажэ сам сабе: цікава гэта, дый, відаць, даходна навука аб тым, як і чым кормяцца расьліны, — трэба-ж яе лепей зразумець — і с кніжкі і с самаго жыцьця, з ўласнай практыкі, прылажыўшы рукі да дзела. Наканец, адзін, другі і дзесяты зразумее, што каб умела і с карысьцю узяцца за штучные навозы трэба 1) пазнаць глаўнейшые штучные навозы і тые спосабы як іх ужываць; 2) ведаць які корм, якой расьліне найбольш патрэбен; 3) пазнаць акуратна сваю ўласную зямлю, каб ведаць якога корму у ей нехватае. Найлепшу навуку кожны сабе выцягне з уласных проб на ўласнай зямлі і з сваей практыкі.</br> {{gap|2.5em}}Німа тут ніякіх акуратных рэцэптоў, як і дзе які навоз лепей паможэ, бо гэто даведаешся сам найлепей папрабаваўшы. Ёсць толькі нейкіе агульные правы, каторые ужо добра і не раз спраўджаны. Правы гэты усякі добры гаспадар павінен знаць і знайдзе іх у асобнай кніжэцы: „Як ужываць штучны навоз“ (напісаў К. Карповіч).</br> {{gap|2.5em}}Праца на ральлі, гэто папраўдзі асабліва пекнае заняцьце, але толькі тагды калі гаспадар сам панам сваей волі, калі умее кіраваць усім, што у гаспадарцы яго робіцца. Гаспадар павінен быць апекуном сваіх расьлін, але як для многа якіх бацькоў выхованьне дзяцей гэто якбы ігра у „сьляпу бабку“, бо часта і бацька і маці, не багаты у розум і ня ўмеючы кіраваць сэрцам, німаюць апекунчай сілы над дзяцьмі і „ня ведаюць, што з іх вырасьце на старасьць“ — гэтак сама і для многа якіх гаспадароў, што гадуюць свае расьліны, загадка таіцца ва ўсім, што датычэ умелай гедоўлі іхніх харошых і карысных гадунцоў з расьліннаго сьвету. І тут і там за дрэнную апеку прыходзіцца крыўда найбольша самому апекуну.</br> {{gap|2.5em}}Хто сягоньня сказаў-бы — на што мне рызыка на ня пэўные пробы са штучным навозам, ды, крый Божэ, на страту, калі і без яго, сяк так абыйсціся можна, таму аткажэм: на што бярэш карысны услугі ад агня, калі ён здрадны, ды як пагуляеш з ім неасьцярожна, то паліць, а то гатоў табе і ўсю худобу замяніць на попел. А такі-ж усякі і грэецца і варыць страву пры агні. Тымчасам штучны навоз нікога не згубіў, а пропасьць працавітаго народу, нават с паміж нашаго вясковаго брата, на ногі паставіў. {{справа|Сабраў і дапоўніў{{gap|8em}}}} <div style="margin-top:-1em; margin-bottom:-1em; font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;"> {{справа|'''Юлько з Моладава.</span>{{gap|2.5em}}}} </div> {{gap|2.5em}}{{fine|7/VI 1912.}} {{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}} <section end="Гутарка"/><noinclude></noinclude> ss204ud30yc1gbxczsb5z0jl9lzik6w 104 129860 299345 2026-10-07T18:02:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Як паправіць песчаную зямлю.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}У нас у Беларусі ёсць шмат песчанай зямлі і гаспадары ні маюць з яе ніякай карысьці. А земля гэта, гэто багацтво для тых, хто ведаець што з ей рабіць.</br> {{gap|2.5em}}Пес...» 299345 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Як паправіць песчаную зямлю.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}У нас у Беларусі ёсць шмат песчанай зямлі і гаспадары ні маюць з яе ніякай карысьці. А земля гэта, гэто багацтво для тых, хто ведаець што з ей рабіць.</br> {{gap|2.5em}}Песчаная зямля маець такіе недахваты:</br> {{gap|2.5em}}1) часьці яе (пясчынкі) мала, або і зусім, не звязаны с сабой, 2) слаба задержываюць ваду, 3) лішне награваецца летам і прамерзае зімой, 4) мала мае ў сабе пажыўных часьцін. Гаспадар павінен зрабіць каб гэтых недахватоў не было, тады песчаная зямля будзе так сама радзіць як усякая другая. Узгораная і слаба угноеная песчаная зямля злепляе пясчынкі і вада у ей дзяржыцца даволі доўга (гной, так сама, не дае лішне нагрэвацца ніві). У тых мейсцах, дзе вада пад песчаным грунтам стаіць высока, баяцца таго, што вады будзе мала, німа чаго, бо вада у спёку можэ паднімацца па карэньнях расьлін у верх.</br> {{gap|2.5em}}Каб паправіць песчаную зямлю і зрабіць яе прыгоднай да пасеваў, сеюць вельмі карысную расьліну лубін. Жоўты лубін (''Lupinus luteus'') расьце на сухой песчанай глебе бяз гною і дае добры ураджай быльля багатаго азотам. Сіні (вускалістны) лубін (''Lupinus angustifolius'') лепей расьце на цяжкой гліністай зямлі і вымагае ужо не зусім пустой зямлі. Прафэсар Богданоў пішэ аб лубіне: „німа другой расьліны, каторая-б расла так добра на самых худых песках і давала так многа таго, чаго тутака патрэба, — надто многа зялёнай масы, багатай азотам“.</br> {{gap|2.5em}}Як усе гарошкавые расьліны (канюшына, гарох, віка), так сама і лубін, тым адзначваюцца, што маюць на карэньні невялічкіе шышачкі. У гэтых шышэчках жывуць нявідзімые простым вокам жывучкі (мікробы), каторые збіраюць с паветра азот, газ патрэбны для жыцьця кожнай расьліны. На тым мейсцы, дзе ніколі ня сеяліся гарошкавые расьліны, лубін дрэнна расьце (дзеля таго, што зямля не заражэная жывучкамі). На такіх мейсцах трэба перад пасевам лубіну раскідаць зямлі с таго мейсца дзе лубін ўжо рос даўней, або насеньне лубіну збрызгаць вадой у каторай былі перш расцерты карэньня з досраго лубіну таго-ж самаго гатунку.</br> {{gap|2.5em}}Зямлю пад лубін трэба араць з восені і тым лепей, чым глыбей. Вясной пахата другі раз не арэцца, калі гэта зроблена восеньню; перед пасевам лубіну, разсеваюць попел з дрэва і барануюць яго (сеюць лубін у маі месяцы), высеваюць лубіну на дзесяціну пудоў 10, 12 і 18. Лубін, калі ён сеецца не на семя, а на зялёны гной, то яго трэба загорываць у самы час красаваньня, калі краскі ешчэ не паадпадалі. Загорываць найлепей плугам.</br> {{gap|2.5em}}Апрыч лубіна палепшаюць пяскі: 1) попел з дрэва — на дзесяціну 30–50 пудоў, 2) томасшяк, супэрфосфат, каініт, вапна (15–30 пуд. на дзесяціну). Вапну пасыпаюць посьле фосфорнаго кваву, без чаго вапна можэ нават пашкодзіць<noinclude></noinclude> c0khei5w39wnbo0axojnbu25gwa46hm 299356 299345 2026-10-07T19:48:07Z Gleb Leo 2440 299356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Як"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Як паправіць песчаную зямлю.|памер=180%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}У нас у Беларусі ёсць шмат песчанай зямлі і гаспадары ні маюць з яе ніякай карысьці. А земля гэта, гэто багацтво для тых, хто ведаець што з ей рабіць.</br> {{gap|2.5em}}Песчаная зямля маець такіе недахваты:</br> {{gap|2.5em}}1) часьці яе (пясчынкі) мала, або і зусім, не звязаны с сабой, 2) слаба задержываюць ваду, 3) лішне награваецца летам і прамерзае зімой, 4) мала мае ў сабе пажыўных часьцін. Гаспадар павінен зрабіць каб гэтых недахватоў не было, тады песчаная зямля будзе так сама радзіць як усякая другая. Узгораная і слаба угноеная песчаная зямля злепляе пясчынкі і вада у ей дзяржыцца даволі доўга (гной, так сама, не дае лішне нагрэвацца ніві). У тых мейсцах, дзе вада пад песчаным грунтам стаіць высока, баяцца таго, што вады будзе мала, німа чаго, бо вада у спёку можэ паднімацца па карэньнях расьлін у верх.</br> {{gap|2.5em}}Каб паправіць песчаную зямлю і зрабіць яе прыгоднай да пасеваў, сеюць вельмі карысную расьліну лубін. Жоўты лубін (''Lupinus luteus'') расьце на сухой песчанай глебе бяз гною і дае добры ураджай быльля багатаго азотам. Сіні (вускалістны) лубін (''Lupinus angustifolius'') лепей расьце на цяжкой гліністай зямлі і вымагае ужо не зусім пустой зямлі. Прафэсар Богданоў пішэ аб лубіне: „німа другой расьліны, каторая-б расла так добра на самых худых песках і давала так многа таго, чаго тутака патрэба, — надто многа зялёнай масы, багатай азотам“.</br> {{gap|2.5em}}Як усе гарошкавые расьліны (канюшына, гарох, віка), так сама і лубін, тым адзначваюцца, што маюць на карэньні невялічкіе шышачкі. У гэтых шышэчках жывуць нявідзімые простым вокам жывучкі (мікробы), каторые збіраюць с паветра азот, газ патрэбны для жыцьця кожнай расьліны. На тым мейсцы, дзе ніколі ня сеяліся гарошкавые расьліны, лубін дрэнна расьце (дзеля таго, што зямля не заражэная жывучкамі). На такіх мейсцах трэба перад пасевам лубіну раскідаць зямлі с таго мейсца дзе лубін ўжо рос даўней, або насеньне лубіну збрызгаць вадой у каторай былі перш расцерты карэньня з досраго лубіну таго-ж самаго гатунку.</br> {{gap|2.5em}}Зямлю пад лубін трэба араць з восені і тым лепей, чым глыбей. Вясной пахата другі раз не арэцца, калі гэта зроблена восеньню; перед пасевам лубіну, разсеваюць попел з дрэва і барануюць яго (сеюць лубін у маі месяцы), высеваюць лубіну на дзесяціну пудоў 10, 12 і 18. Лубін, калі ён сеецца не на семя, а на зялёны гной, то яго трэба загорываць у самы час красаваньня, калі краскі ешчэ не паадпадалі. Загорываць найлепей плугам.</br> {{gap|2.5em}}Апрыч лубіна палепшаюць пяскі: 1) попел з дрэва — на дзесяціну 30–50 пудоў, 2) томасшяк, супэрфосфат, каініт, вапна (15–30 пуд. на дзесяціну). Вапну пасыпаюць посьле фосфорнаго кваву, без чаго вапна можэ нават пашкодзіць <section end="Як"/><noinclude></noinclude> om87izhq0s2gra7hqtljoxz58aumbrr 104 129861 299346 2026-10-07T18:20:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « зямлі. І касьцяная мука (парашок с паленых касьцей). 3) Торф вывозіцца на ніву толькі сухім, а ешчэ лепей вывазіць торф каторы улежаўся пад жывёлай.</div> {{gap|2.5em}}Гаспадары каторые прачытаюць гэту гутарку аб палепшеньні пяскоў, ніхай ні кажуць; што гэта ўсё д...» 299346 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> зямлі. І касьцяная мука (парашок с паленых касьцей). 3) Торф вывозіцца на ніву толькі сухім, а ешчэ лепей вывазіць торф каторы улежаўся пад жывёлай.</div> {{gap|2.5em}}Гаспадары каторые прачытаюць гэту гутарку аб палепшеньні пяскоў, ніхай ні кажуць; што гэта ўсё добра… для паноў.</br> {{gap|2.5em}}Пасейце на вашай убогай ніўцы колькі пудоў лубіну і гэто найлепей пакажэ вам, што лубін гэто расьліна бязцэнная найбольш для бедных людзей у каторых нехват жывёлы, каб добра угнаіць сваё поле, а проста незамянімы ён для песчаных зямель. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''М. Б.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Змаганьне з сыпучымі пяскамі у Міншчыне.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Усякі земляроб ведаець, што цэлые абшары пяску, каторые расцілаютца па нашым краю, наводзяць на чэлавека нуду сваей мертвай пустыней: німа ні травінкі, ні кусціка.</br> {{gap|2.5em}}Прычына гэтакіх пустынь — „сякера і саха“. Высекаюць у пень бяз розуму саснякі, „сухіе бары“, растучые на бедных пясчаных грунтах, дзе апрыч сосны нічаго і ня можа расці. Потым гэту песчанную пасеку засеваюць 3—5 гадоў; земля аддаець скора ўсё, што у ей было пажыўнаго і больш ужо ня родзіць. Тагды кідаюць сеяць і пушчаюць пад пашу; скаціна нагамі вытопчэ да канца слабае дзярно і ужо праз 1–2 гады пасьля збору апошняго пасеву вецер пачынае переганяць пясок з мейсца на другое, як сьнег у мяцеліцу і заметае суседніе грунты крок за крокам.</br> {{gap|2.5em}}Найлепшы спосаб прытрымаць пясок — гэта засадзіць яго шэлюгой (salix acutifolia), гэта асобны сорт вербы, высокі куст с чырвонымі дубцамі, каторые з нізу пакрыты як бы шэра-срэбнай фарбай. Расцець яна у Мінскай губ. каля Днепра, Прыпяці, Берэзіны і др. рэчэк. Садзяць шэлюгу, кідаючы дубцы проста у баразну, пад плуг, лежаком, 2–3 аршына рад ад рада, калі песчаннае поле гарыстае, то садзяць дубцы стаяком; найлепш гэта рабіць тагды, калі у пяску ёсць вільгаць; значыць, рана вясной ці у восень дажджлівую.</br> {{gap|2.5em}}Шэлюга найлепш расцець на самых злых сыпучых песках, на узгорках, сваімі ценькімі, на колькі сажэнь кожын, карэньнямі, засцілаець на самым верху пясок і яго замацовываець, а рады дубцоў не даюць пяску разносіцца ветрам; па троху пясок злежываецца і усё гусцей бярэцца трава. Праз 2 гады ужо пяскі замацованы. Шэлюгу можна што 2 гады ссекаць, дубцы яе ідуць на кошыкі, пляцявікі, і т. д. і апрыч таго можна прадаваць на пасадку у другіх мейсцах. С дзесяціны такім<noinclude></noinclude> 8lzl23fteot0v335d291jkvwts4ftzc 299358 299346 2026-10-07T19:49:19Z Gleb Leo 2440 299358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Як"/>зямлі. І касьцяная мука (парашок с паленых касьцей). 3) Торф вывозіцца на ніву толькі сухім, а ешчэ лепей вывазіць торф каторы улежаўся пад жывёлай.</div> {{gap|2.5em}}Гаспадары каторые прачытаюць гэту гутарку аб палепшеньні пяскоў, ніхай ні кажуць; што гэта ўсё добра… для паноў.</br> {{gap|2.5em}}Пасейце на вашай убогай ніўцы колькі пудоў лубіну і гэто найлепей пакажэ вам, што лубін гэто расьліна бязцэнная найбольш для бедных людзей у каторых нехват жывёлы, каб добра угнаіць сваё поле, а проста незамянімы ён для песчаных зямель. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''М. Б.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Як"/> <section begin="Змаганьне"/><div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Змаганьне з сыпучымі пяскамі у Міншчыне.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Усякі земляроб ведаець, што цэлые абшары пяску, каторые расцілаютца па нашым краю, наводзяць на чэлавека нуду сваей мертвай пустыней: німа ні травінкі, ні кусціка.</br> {{gap|2.5em}}Прычына гэтакіх пустынь — „сякера і саха“. Высекаюць у пень бяз розуму саснякі, „сухіе бары“, растучые на бедных пясчаных грунтах, дзе апрыч сосны нічаго і ня можа расці. Потым гэту песчанную пасеку засеваюць 3—5 гадоў; земля аддаець скора ўсё, што у ей было пажыўнаго і больш ужо ня родзіць. Тагды кідаюць сеяць і пушчаюць пад пашу; скаціна нагамі вытопчэ да канца слабае дзярно і ужо праз 1–2 гады пасьля збору апошняго пасеву вецер пачынае переганяць пясок з мейсца на другое, як сьнег у мяцеліцу і заметае суседніе грунты крок за крокам.</br> {{gap|2.5em}}Найлепшы спосаб прытрымаць пясок — гэта засадзіць яго шэлюгой (salix acutifolia), гэта асобны сорт вербы, высокі куст с чырвонымі дубцамі, каторые з нізу пакрыты як бы шэра-срэбнай фарбай. Расцець яна у Мінскай губ. каля Днепра, Прыпяці, Берэзіны і др. рэчэк. Садзяць шэлюгу, кідаючы дубцы проста у баразну, пад плуг, лежаком, 2–3 аршына рад ад рада, калі песчаннае поле гарыстае, то садзяць дубцы стаяком; найлепш гэта рабіць тагды, калі у пяску ёсць вільгаць; значыць, рана вясной ці у восень дажджлівую.</br> {{gap|2.5em}}Шэлюга найлепш расцець на самых злых сыпучых песках, на узгорках, сваімі ценькімі, на колькі сажэнь кожын, карэньнямі, засцілаець на самым верху пясок і яго замацовываець, а рады дубцоў не даюць пяску разносіцца ветрам; па троху пясок злежываецца і усё гусцей бярэцца трава. Праз 2 гады ужо пяскі замацованы. Шэлюгу можна што 2 гады ссекаць, дубцы яе ідуць на кошыкі, пляцявікі, і т. д. і апрыч таго можна прадаваць на пасадку у другіх мейсцах. С дзесяціны такім <section end="Змаганьне"/><noinclude></noinclude> 7dhk7aaks3mtm1hik5jcsmbrcoh5xja 104 129862 299347 2026-10-07T18:30:30Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 299347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude> спосабам можна мець 4–8 руб. даходу, апрыч таго, па закону, з зямлі „шэлюгованнай“ 30 гадоў не бяруць ніякіх падаткоў ні казённых, ні земскіх. А шэлюга расцець гадоў 20, так што найлепш зашэлюгаваўшы пяскі, засадзіць пасьля соснай, або хто хочэ дачэкацца скарэй лесу бярозай ці чорным таполем. Садзіць дрэва трэба гады праз 3 пасля „шэлюгаваньня“, 2–3 гадавымі сеянцамі, каторые садзяць паміж радамі шэлюгі.</br> {{gap|2.5em}}Калі пяскі напалавіну задзірванелі, то трэба ужо не садзіць шэлюгі, а зразу сосну.</br> {{gap|2.5em}}Усякаму земляробу, маючаму пяскі, казна дарма прысы- лаець аграномоў, дарма даець шэлюгу на пасадку, даець грошы на разпас насеньня.</br> {{gap|2.5em}}Земства на свой рахунак прывозіць па жалезнай дарозе шэлюгу, сосну, земства прысылаець у помач аграномам сваіх агароднікоў, леснікоў, каб пільнаваць ад скаціны шэлюгу і се- янцы. Земляробы павінны прывязьці на сваей фурманцы са станції шэлюгу і даваць работніка.</br> {{gap|2.5em}}Гэтые-ж аграномы дарма радзяць і паказываюць усім, як дзе і што рабіць.</br> {{gap|2.5em}}У палудзеннай часьці Міншчыны, у Палесьсі, шмат пяскоў, бо там грунты лежаць на, так званным, аллювіальным песчан- ным наносі, як толькі лес высякуць, робіцца песчанная пусты- ня. Аграномамі ужо агледжана каля 18 тысяч дзесяцін пяску, каторы трэба былоб, шалюгаваць". Самы песчанны павет бу- дзець Рэчыцкі, потым Мазырскі, Пінскі і Бабруйскі.</br> {{gap|2.5em}}Закрэпляць пяскі пачалі с 1905 году. Засаджэна шэлюгой да гэтаго часу 1443- дзесяціны, паміж радамі шэлюгі пасаджа- на сосна на 95 дзесяцінах. На гэты год казна адпусціла 20,000 руб. на закрепленьня пяскоў у Міншчыне. Апрыч старшаго таксатора А. П. Голяхоўскаго (Мінск, Подгародная 48), каторы заведуець Мінскай, Магілеўскай і Гродзенскай губ. ешчэ ёсць аграном да пяскоў М. Е. Доброзраков (ст. Калінковічы, Мінск. губ. Мозырок. п.). Да гэтых аграномоў трэба пісаць усім, хто хоче закрепляць пяскі.</br> {{gap|2.5em}}Апроч школкі дрэў для пасадкі у Калінкавічах, Мазырск. п., закладаюцца ешча школкі у м. Кайданаве, у г. Пінску: школкі шэлюгі закладаюцца у с. Піркі Рэчыцкаго п., у с. То- нежы Мозырск. п. у м. Любетові Пінск, п. у с. Лавстыках Бобруйскаго пав. Збіраюцца ешчэ зрабіць школкі у г. Бабруй- ску і м. Баранавічах.</br> {{gap|2.5em}}У Магілеўскай губ. пяскамі заведуець ць таксатор Ю. У. Семенюк (г. Гомель Мог. г. Нікольская 11).</br> {{gap|2.5em}}С 1913 году работы на закрепленьню пяску адкрыюцца у Віленскай, Вітебскай і Ковенскай г. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''А. П. Голяхоўскі.{{gap|2.5em}}}} <div style="margin-top:-1em"></div> {{gap|2.5em}}'''Мінск. </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}}<noinclude><div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''М. Б.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <div style="font-family:Cambria"> {{c|'''Змаганьне з сыпучымі пяскамі у Міншчыне.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}</noinclude> 55o8rb9bqy4zwi9xp4n3kd1hw0x2eu9 299379 299347 2026-10-08T05:33:14Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 299379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> спосабам можна мець 4–8 руб. даходу, апрыч таго, па закону, з зямлі „шэлюгованнай“ 30 гадоў не бяруць ніякіх падаткоў ні казённых, ні земскіх. А шэлюга расцець гадоў 20, так што найлепш зашэлюгаваўшы пяскі, засадзіць пасьля соснай, або хто хочэ дачэкацца скарэй лесу бярозай ці чорным таполем. Садзіць дрэва трэба гады праз 3 пасля „шэлюгаваньня“, 2–3 гадавымі сеянцамі, каторые садзяць паміж радамі шэлюгі.</br> {{gap|2.5em}}Калі пяскі напалавіну задзірванелі, то трэба ужо не садзіць шэлюгі, а зразу сосну.</br> {{gap|2.5em}}Усякаму земляробу, маючаму пяскі, казна дарма прысы- лаець аграномоў, дарма даець шэлюгу на пасадку, даець грошы на разпас насеньня.</br> {{gap|2.5em}}Земства на свой рахунак прывозіць па жалезнай дарозе шэлюгу, сосну, земства прысылаець у помач аграномам сваіх агароднікоў, леснікоў, каб пільнаваць ад скаціны шэлюгу і сеянцы. Земляробы павінны прывязьці на сваей фурманцы са станціі шэлюгу і даваць работніка.</br> {{gap|2.5em}}Гэтые-ж аграномы дарма радзяць і паказываюць усім, як дзе і што рабіць.</br> {{gap|2.5em}}У палудзеннай часьці Міншчыны, у Палесьсі, шмат пяскоў, бо там грунты лежаць на, так званным, аллювіальным песчанным наносі, як толькі лес высякуць, робіцца песчанная пустыня. Аграномамі ужо агледжана каля 18 тысяч дзесяцін пяску, каторы трэба былоб „шэлюгаваць“. Самы песчанны павет будзець Рэчыцкі, потым Мазырскі, Пінскі і Бабруйскі.</br> {{gap|2.5em}}Закрэпляць пяскі пачалі с 1905 году. Засаджэна шэлюгой да гэтаго часу 1443 дзесяціны, паміж радамі шэлюгі пасаджана сосна на 95 дзесяцінах. На гэты год казна адпусціла 20,000 руб. на закрэпленьня пяскоў у Міншчыне. Апрыч старшаго таксатора А. П. Голяхоўскаго (Мінск, Подгародная 48), каторы заведуець Мінскай, Магілеўскай і Гродзенскай губ. ешчэ ёсць аграном да пяскоў М. Е. Доброзраков (ст. Калінковічы, Мінск. губ. Мозырск. п.). Да гэтых аграномоў трэба пісаць усім, хто хочэ закрэпляць пяскі.</br> {{gap|2.5em}}Апроч школкі дрэў для пасадкі у Калінкавічах, Мазырск. п., закладаюцца ешчэ школкі у м. Кайданаве, у г. Пінску: школкі шэлюгі закладаюцца у с. Піркі Рэчыцкаго п., у с. Тонежы Мозырск. п. у м. Любетові Пінск. п. у с. Лавстыках Бобруйскаго пав. Збіраюцца ешчэ зрабіць школкі у г. Бабруйску і м. Баранавічах.</br> {{gap|2.5em}}У Магілеўскай губ. пяскамі заведуець таксатор Ю. У. Семенюк (г. Гомель Мог. г. Нікольская 11).</br> {{gap|2.5em}}С 1913 году работы на закрэпленьню пяску адкрыюцца у Віленскай, Вітебскай і Ковенскай г. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''А. П. Голяхоўскі.{{gap|2.5em}}}} <div style="margin-top:-1em"></div> {{gap|2.5em}}'''Мінск. </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}}<noinclude></noinclude> jwg0315d4m1aiezc89xi32qncwq2zap 299438 299379 2026-10-08T11:58:22Z Gleb Leo 2440 299438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude><section begin="Змаганьне"/>спосабам можна мець 4–8 руб. даходу, апрыч таго, па закону, з зямлі „шэлюгованнай“ 30 гадоў не бяруць ніякіх падаткоў ні казённых, ні земскіх. А шэлюга расцець гадоў 20, так што найлепш зашэлюгаваўшы пяскі, засадзіць пасьля соснай, або хто хочэ дачэкацца скарэй лесу бярозай ці чорным таполем. Садзіць дрэва трэба гады праз 3 пасля „шэлюгаваньня“, 2–3 гадавымі сеянцамі, каторые садзяць паміж радамі шэлюгі.</br> {{gap|2.5em}}Калі пяскі напалавіну задзірванелі, то трэба ужо не садзіць шэлюгі, а зразу сосну.</br> {{gap|2.5em}}Усякаму земляробу, маючаму пяскі, казна дарма прысы- лаець аграномоў, дарма даець шэлюгу на пасадку, даець грошы на разпас насеньня.</br> {{gap|2.5em}}Земства на свой рахунак прывозіць па жалезнай дарозе шэлюгу, сосну, земства прысылаець у помач аграномам сваіх агароднікоў, леснікоў, каб пільнаваць ад скаціны шэлюгу і сеянцы. Земляробы павінны прывязьці на сваей фурманцы са станціі шэлюгу і даваць работніка.</br> {{gap|2.5em}}Гэтые-ж аграномы дарма радзяць і паказываюць усім, як дзе і што рабіць.</br> {{gap|2.5em}}У палудзеннай часьці Міншчыны, у Палесьсі, шмат пяскоў, бо там грунты лежаць на, так званным, аллювіальным песчанным наносі, як толькі лес высякуць, робіцца песчанная пустыня. Аграномамі ужо агледжана каля 18 тысяч дзесяцін пяску, каторы трэба былоб „шэлюгаваць“. Самы песчанны павет будзець Рэчыцкі, потым Мазырскі, Пінскі і Бабруйскі.</br> {{gap|2.5em}}Закрэпляць пяскі пачалі с 1905 году. Засаджэна шэлюгой да гэтаго часу 1443 дзесяціны, паміж радамі шэлюгі пасаджана сосна на 95 дзесяцінах. На гэты год казна адпусціла 20,000 руб. на закрэпленьня пяскоў у Міншчыне. Апрыч старшаго таксатора А. П. Голяхоўскаго (Мінск, Подгародная 48), каторы заведуець Мінскай, Магілеўскай і Гродзенскай губ. ешчэ ёсць аграном да пяскоў М. Е. Доброзраков (ст. Калінковічы, Мінск. губ. Мозырск. п.). Да гэтых аграномоў трэба пісаць усім, хто хочэ закрэпляць пяскі.</br> {{gap|2.5em}}Апроч школкі дрэў для пасадкі у Калінкавічах, Мазырск. п., закладаюцца ешчэ школкі у м. Кайданаве, у г. Пінску: школкі шэлюгі закладаюцца у с. Піркі Рэчыцкаго п., у с. Тонежы Мозырск. п. у м. Любетові Пінск. п. у с. Лавстыках Бобруйскаго пав. Збіраюцца ешчэ зрабіць школкі у г. Бабруйску і м. Баранавічах.</br> {{gap|2.5em}}У Магілеўскай губ. пяскамі заведуець таксатор Ю. У. Семенюк (г. Гомель Мог. г. Нікольская 11).</br> {{gap|2.5em}}С 1913 году работы на закрэпленьню пяску адкрыюцца у Віленскай, Вітебскай і Ковенскай г. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''А. П. Голяхоўскі.{{gap|2.5em}}}} <div style="margin-top:-1em"></div> {{gap|2.5em}}'''Мінск. </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <section end="Змаганьне"/><noinclude></noinclude> sh6yhauds6linsnu8magh1ii7c4wfgv 0 129863 299350 2026-10-07T19:43:32Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Сеўба жыта | безаўтара = | год = Жнівень 1912 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = Саха (1912)/1912/5/Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю|Як падняць гадоўлю скаціны у дробных га...» 299350 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сеўба жыта | безаўтара = | год = Жнівень 1912 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Саха (1912)/1912/5/Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю|Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Саха. 1912, № 4.pdf" from="3" to="4" fromsection="Сеўба" tosection="Сеўба" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Сеўба жыта}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Паляводства]] 0ak8w6awu7moaw7ns3emlydb4siwkqj 299351 299350 2026-10-07T19:43:46Z Gleb Leo 2440 299351 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сеўба жыта | безаўтара = | год = Жнівень 1912 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Саха (1912)/1912/5/Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю|Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Саха. 1912, № 5.pdf" from="3" to="4" fromsection="Сеўба" tosection="Сеўба" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Сеўба жыта}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Паляводства]] lfhh2zrk43q2zd47bbexcyagx4bfj6j 0 129864 299354 2026-10-07T19:45:50Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю | безаўтара = | год = Жнівень 1912 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Саха (1912)/1912/5/Сеўба жыта|Сеўба жыта]] | наступны = Саха (1912)/1912/5/Гутарка аб шту...» 299354 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю | безаўтара = | год = Жнівень 1912 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Саха (1912)/1912/5/Сеўба жыта|Сеўба жыта]] | наступны = [[Саха (1912)/1912/5/Гутарка аб штучных навозах|Гутарка аб штучных навозах]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Саха. 1912, № 5.pdf" from="5" to="7" fromsection="Як" tosection="Як" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Жывёлагадоўля]] 0doostfegnawj64khk3iqux08mzv0uv 0 129865 299357 2026-10-07T19:48:11Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Гутарка аб штучных навозах | безаўтара = | год = Жнівень 1912 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = Саха (1912)/1912/5/Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю|Як падняць гадоўлю скаціны у дробных...» 299357 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Гутарка аб штучных навозах | безаўтара = | год = Жнівень 1912 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Саха (1912)/1912/5/Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю|Як падняць гадоўлю скаціны у дробных гаспадарках нашаго краю]] | наступны = [[Саха (1912)/1912/5/Як паправіць песчаную зямлю|Як паправіць песчаную зямлю]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Саха. 1912, № 5.pdf" from="7" to="12" fromsection="Гутарка" tosection="Гутарка" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Гутарка аб штучных навозах}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Паляводства]] dnm3vg8c4mhashy7ah11m289o6dsju4 0 129866 299359 2026-10-07T19:49:39Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Як паправіць песчаную зямлю | безаўтара = | год = Жнівень 1912 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Саха (1912)/1912/5/Гутарка аб штучных навозах|Гутарка аб штучных навозах]] | наступны = Саха (1912)/1912/5/Як падбіраць мё...» 299359 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Як паправіць песчаную зямлю | безаўтара = | год = Жнівень 1912 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Саха (1912)/1912/5/Гутарка аб штучных навозах|Гутарка аб штучных навозах]] | наступны = [[Саха (1912)/1912/5/Як падбіраць мёд|Як падбіраць мёд]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Саха. 1912, № 5.pdf" from="12" to="14" fromsection="Як" tosection="Як" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Як паправіць песчаную зямлю}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Паляводства]] 5kg3mdrt3e5prpbx1bekycuo5r563i0 299360 299359 2026-10-07T19:49:54Z Gleb Leo 2440 299360 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Як паправіць песчаную зямлю | безаўтара = | год = Жнівень 1912 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Саха (1912)/1912/5/Гутарка аб штучных навозах|Гутарка аб штучных навозах]] | наступны = [[Саха (1912)/1912/5/Як падбіраць мёд|Як падбіраць мёд]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Саха. 1912, № 5.pdf" from="13" to="14" fromsection="Як" tosection="Як" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Як паправіць песчаную зямлю}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Паляводства]] pnop8c7ac5ws31xlrztu2u59xo7yf8e 299437 299360 2026-10-08T11:57:28Z Gleb Leo 2440 299437 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Як паправіць песчаную зямлю | безаўтара = | год = Жнівень 1912 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Саха (1912)/1912/5/Гутарка аб штучных навозах|Гутарка аб штучных навозах]] | наступны = [[Саха (1912)/1912/5/Змаганьне з сыпучымі пяскамі у Міншчыне|Змаганьне з сыпучымі пяскамі у Міншчыне]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Саха. 1912, № 5.pdf" from="13" to="14" fromsection="Як" tosection="Як" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Як паправіць песчаную зямлю}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Паляводства]] flm8gxjnjdf3nr61g2ro0npa38p11zw 0 129867 299361 2026-10-07T19:57:52Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Biełarus. № 5 | безаўтара = | год = 30 студзеня 1914 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1914/4|№ 4]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1914/6|№ 6]] | анатацыі = }} <pages index="Biełarus. 1914. № 5.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> {{разрыў старонкі...» 299361 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Biełarus. № 5 | безаўтара = | год = 30 студзеня 1914 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1914/4|№ 4]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1914/6|№ 6]] | анатацыі = }} <pages index="Biełarus. 1914. № 5.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|X. P. B]]''. [[Biełarus (1913)/1914/5/Ś P. Biskup Stefan Denisewicz|† Ś P. Biskup Stefan Denisewicz]] * ''[[Аўтар:Тамаш Канцавы|Tamasz Kancawy]]''. [[Biełarus (1913)/1914/5/Mnoha zor…|Mnoha zor…]] * ''[[Аўтар:Баляслаў Пачопка|B. J]]''. [[Biełarus (1913)/1914/5/Na Hramnicznuju|Na Hramnicznuju]] * [[Biełarus (1913)/1914/5/Św. Martyny Muczanicy|Św. Martyny Muczanicy]] * '''Piszuć da nas.''' ** ''[[Аўтар:Альфонс Петрашкевіч|P. Krasoŭski]]''. [[Biełarus (1913)/1914/5/Piszuć da nas/Laŭdnszczyna|Laŭdnszczyna]] ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|J. z O]]''. [[Biełarus (1913)/1914/5/Piszuć da nas/Wioska Sasonka|Wioska Sasonka]] ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Parfenaŭczyk]]''. [[Biełarus (1913)/1914/5/Piszuć da nas/M. Parfienawa|M. Parfienawa]] * '''[[Biełarus (1913)/1914/5/Kaścielnyja wiedamaści|Kaścielnyja wiedamaści]]''' * '''[[Biełarus (1913)/1914/5/Szto czuwać|Szto czuwać]]''' * '''[[Biełarus (1913)/1914/5/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]]''' * '''[[Biełarus (1913)/1914/5/Usiaczyna|Usiaczyna]]''' * [[Biełarus (1913)/1914/5/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]] * [[Biełarus (1913)/1914/5/Usiaczyna/Prykazki|Prykazki]] * [[Biełarus (1913)/1914/5/Usiaczyna/Dumki|Dumki]] * [[Biełarus (1913)/1914/5/Usiaczyna/Żarty|Żarty]] * [[Biełarus (1913)/1914/5/Swaja poczta|Swaja poczta]] <pages index="Biełarus. 1914. № 5.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} 4tbhbpjo4byl8vtdd5wc9qwooi18fii 299365 299361 2026-10-07T21:28:02Z Gleb Leo 2440 299365 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Biełarus. № 5 | безаўтара = | год = 30 студзеня 1914 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1914/4|№ 4]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1914/6|№ 6]] | анатацыі = }} <pages index="Biełarus. 1914. № 5.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|X. P. B]]''. [[Biełarus (1913)/1914/5/Ś P. Biskup Stefan Denisewicz|† Ś P. Biskup Stefan Denisewicz]] * ''[[Аўтар:Тамаш Канцавы|Tamasz Kancawy]]''. [[Biełarus (1913)/1914/5/Mnoha zor…|Mnoha zor…]] * ''[[Аўтар:Баляслаў Пачопка|B. J]]''. [[Biełarus (1913)/1914/5/Na Hramnicznuju|Na Hramnicznuju]] * [[Biełarus (1913)/1914/5/Św. Martyny Muczanicy|Św. Martyny Muczanicy]] * '''Piszuć da nas.''' ** ''[[Аўтар:Альфонс Петрашкевіч|P. Krasoŭski]]''. [[Biełarus (1913)/1914/5/Piszuć da nas/Laŭdanszczyna|Laŭdanszczyna]] ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|J. z O]]''. [[Biełarus (1913)/1914/5/Piszuć da nas/Wioska Sasonka|Wioska Sasonka]] ** ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Parfenaŭczyk]]''. [[Biełarus (1913)/1914/5/Piszuć da nas/M. Parfienawa|M. Parfienawa]] * '''[[Biełarus (1913)/1914/5/Kaścielnyja wiedamaści|Kaścielnyja wiedamaści]]''' * '''[[Biełarus (1913)/1914/5/Szto czuwać|Szto czuwać]]''' * '''[[Biełarus (1913)/1914/5/Wiestki z zahranicy|Wiestki z zahranicy]]''' * '''[[Biełarus (1913)/1914/5/Usiaczyna|Usiaczyna]]''' * [[Biełarus (1913)/1914/5/Usiaczyna/Zahadki|Zahadki]] * [[Biełarus (1913)/1914/5/Usiaczyna/Prykazki|Prykazki]] * [[Biełarus (1913)/1914/5/Usiaczyna/Dumki|Dumki]] * [[Biełarus (1913)/1914/5/Usiaczyna/Żarty|Żarty]] * [[Biełarus (1913)/1914/5/Swaja poczta|Swaja poczta]] <pages index="Biełarus. 1914. № 5.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} s22sghu73iwlx1xcpqwfdaxkkspnscd 106 129868 299362 2026-10-07T21:22:55Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «» 299362 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Pryzyŭ na dzień zboru na karyść biedakoŭ miesta Wilni 30 krasawika 1916 hodu]] |Language=be |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address=Wilnia |Year=1916 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=OCR |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} rie7iatfl7b4demjrgef6dd313jiiej 104 129869 299363 2026-10-07T21:23:18Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 299363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 129870 299364 2026-10-07T21:23:40Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 299364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 129871 299380 2026-10-08T06:38:58Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «азадкі, памахваючы абвіслымі хвасткамі, памчалі следам за маткай. Затрашчала галлё, усплёснула вада і потым усё сціхла. Вывадак перабраўся на той бок ручая. Тапурыя пайшоў сваёй дарогай. Наўрад ці страляў-бы ён зараз, каб і зараджанай была яго стрэльба....» 299380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>азадкі, памахваючы абвіслымі хвасткамі, памчалі следам за маткай. Затрашчала галлё, усплёснула вада і потым усё сціхла. Вывадак перабраўся на той бок ручая. Тапурыя пайшоў сваёй дарогай. Наўрад ці страляў-бы ён зараз, каб і зараджанай была яго стрэльба. А таго апошняга набою, які выпусціў тры дні назад, — не шкадаваў. {{Водступ|2|em}}Увечары Тапурыя падыходзіў да сялення. Над балотным нізкім гушчаром відаць ужо былі стромыя вершаліны таполяў Сагвасаліо. Вецер апаў; распаленае, агромністае сонца ў далёкім марыве нізка стаяла над гарызонтам. Хмары машкары гулі над грэбляй, нямоўчна верашчэлі жабы, над балотамі ўзнімаўся душны гнілаваты туман. {{Водступ|2|em}}Тапурыя спыніўся на мастку. Ціхая балотная рэчка павольна струменіла між абымшэлых паляў. Абрывістыя, дрыгвяныя берагі тлустымі чорнымі скібамі нізка ляжалі над цёмнай вадой. Прыглушаная і зацененая трысцём і кустамі, павольна гнала свае атручаныя гніллю воды ціхая балотная рэчка. Воддалі, на плоскім узгорку, зялёным астраўком узвышалася над балотамі Сагвасаліо. Недзе пабразгвалі бляшаныя званочкі. Пасвілася стада коз. Усё было аддаўна знаёмым, прывычным і не магло быць інакшым. Заўсёды, калі звяртаўся Тапурыя з далёкіх і блізкіх сваіх вандраванняў, ён любіў пастаяць тут, аглядаючы родныя мясціны. Тут ён жыў шмат гадоў, неспакойны і лятуценны вандроўнік, тут, седзячы ля свайго адзінокага ачага, ён марыў аб незвычайных прыгодах, аздабляючы вымыслам сваё беднае на падзеі і ўражанні жыццё. Так прайшло шмат гадоў, так прайшла і аддалілася маладосць… {{Водступ|2|em}}І вось усё змянілася раптоўна і нечакана. Тое, аб чым Тапурыя марыў, стала рэчаіснасцю. Амаль што ні адна з расказаных ім гісторый не была так багата падзеямі, як апошнія чатыры дні, пачынаючы з таго, калі ён вышаў на паляванне. Гэтыя падзеі парушылі спакой яго ціхіх дзён. Так у ясны вечар, на захадзе сонца налятае бура. {{Водступ|2|em}}Цяпер трэба пакінуць Сагвасаліо і невядома, калі зноў пераступіць Тапурыя парог сваёй пахілай хаты і распаліць агоньсна старым ачагу. У лясах прадгор’яў на яго чакаюць таварышы, горстка людзей, акружаных ворагамі. І магчыма, ніколі не прыдзецца Тапурыя стаяць на хісткім мастку, над ціхай рэчкай, і глядзець, як палымнеюць у развітальным ззянні сонца стромкія таполі над стрэхамі роднага сялення… {{Водступ|2|em}}Задуманы і засмучаны Тапурыя павольна сышоў з мосту. Стада коз выходзіла з кустоў на грэблю. Звінелі званочкі. Сонныя сойкі нездаволена крычалі, успырхваючы над зараслямі, і адразу зніклі і прыціхлі, калі над грэбляй пранеслася шырокакрылая балотная сава.<noinclude></noinclude> k67x9kmz8ysv964gjmm70tjaxz15ity 104 129872 299381 2026-10-08T06:43:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <div style="font-family:Cambria"> {{c|'''С практыкі пробнай станціі у Беняконях.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Заложэная летась пад кірункам п. Ластоўскаго пробная сельска-гаспадарская станція у Беняконях, паставіла сабе мэтай памагчы разгадаць самые пільны...» 299381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <div style="font-family:Cambria"> {{c|'''С практыкі пробнай станціі у Беняконях.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-2em"></div> {{gap|2.5em}}Заложэная летась пад кірункам п. Ластоўскаго пробная сельска-гаспадарская станція у Беняконях, паставіла сабе мэтай памагчы разгадаць самые пільные пытаньня нашай сельскай гаспадаркі. Яна робіць пробы і вылічае, які мае ўплыў і якую прыносяць карысць штучные навозы (попелы), зраўнівае ураджайнасць розных сартоў расьлін і устанаўлівае сарты каторые найбольш падходзяць да нашых варункоў, выпрабовывае розные севаабароты і т. п.</br> {{gap|2.5em}}Ужо у першым гаду сваей працы, ня гледзячы на спозненьне з веснавымі пасевамі, і на непрыгатоўленнасьці поля для проб, усёж такі удалося дабыць цікавую практыку для нашых гаспадароў.</br> {{gap|2.5em}}Гэтак з розных сартоў бульбы лепшымі аказаліся: „Вольтмана“ і „Сілезія“, с позных „Гаўронек“ і з ранных „Від“.</br> {{gap|2.5em}}Дужа цікавая проба была зроблена са зрэзаньнем бульбоўніка у часе росту бульбы. Часць бульбоўніка зрэзвалі 15 ліпня, а другую часць пакінулі цэлай да капаньня бульбы.</br> {{gap|2.5em}}Бульба са зрэзанным бульбоўнікам, дала шмат меншы ураджай і працэнт крахмалу аказаўся у ей шмат меншы, так што крахмалу з дзесяціны дзе быў зрэзан бульбоўнік аказалося чуць што не ў двая менш, чым з дзесяціны з нечапаным бульбоўнікам.</br> {{gap|2.5em}}Вось на гэта трэба звярнуць увагу нашым гаспадарам, каторые вельмі ахвотна абрэзваюць бульбоўнік, ня ведаючы, што гэтым паменшаюць сабе чуць не на палавіну ураджай бульбы.</br> {{gap|2.5em}}3 сартоў аўса лепшымі ў прошлым гаду аказаліся позные „Ліохов“ і „Тэодозія“.</br> {{gap|2.5em}}Са ўсіх навозоў лепей за ўсё аплачываецца самы дарагі — сялітра, каторая асабліва добра уплывае на авёс.</br> {{gap|2.5em}}У гэтым гаду станція паставіла пробы па больш шырокай праграме і трэба спадзеяцца, што пад яе кірункам нашы гаспадаркі дабудуць не мала практыкі. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''Х.{{gap|2.5em}}}} </div> {{Накіравальная рыса|5em|height=1px}} <div style="font-family:Cambria"> {{c|{{водступ|-6.5|em}}'''Аднадзенная выстаўка</br>{{gap|7.5em}}селянскай скаціны.|памер=160%}} </div> <div style="margin-top:-1em"></div> <center>(ў Негневічах Новогрудзкаго павету, Мінск. губ.).</center> {{gap|2.5em}}Новагрудзкае паветовае земство устроіло з ліпня (іюля) першую у Мінскай губэрні аднаднеўную акалічную выстаўку селянскай скаціны ў Негневічах. Устройство гэткіх дробна-акалічных выставак мае агромнае значэньне у справе падняцьця<noinclude></noinclude> g6u1zkt7kx5wao3ftsu6qsdp00mxyhv 104 129873 299382 2026-10-08T06:46:35Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Ззаду пачуўся басаногі тупат, і не паспеў Тапурыя азірнуцца, як яго, схапіў у абдымкі Вано. {{Водступ|2|em}}— Дзядзька Тапурыя! — крычаў Вано ў захапленні. — Я ведаў, што вы сёння прыдзеце. Э, гоп! {{Водступ|2|em}}Ён учапіўся за світку Тапурыя і кр...» 299382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Ззаду пачуўся басаногі тупат, і не паспеў Тапурыя азірнуцца, як яго, схапіў у абдымкі Вано. {{Водступ|2|em}}— Дзядзька Тапурыя! — крычаў Вано ў захапленні. — Я ведаў, што вы сёння прыдзеце. Э, гоп! {{Водступ|2|em}}Ён учапіўся за світку Тапурыя і кружыў яго на месцы, бегаючы навокал. Хлапец быў дужы, Тапурыя не адразу ўдалося вырвацца, і Вано здаўся толькі тады, калі стары схапіў яго за чуб. {{Водступ|2|em}}— Вано! — строга сказаў Тапурыя. — Хіба так вітаюць старэйшых? Ты павінен быў падыйсці і прывітацца як след, а ты хапаеш мяне за адзенне, як-бы я з табою разам пасвіў коз. Гэта непрыгожа. {{Водступ|2|em}}Тапурыя аказаўся сёння вельмі суровым, але Вано ведаў, што дзед рады іх сустрэчы, зусім не злуе, і пасля напэўна раскажа што-нібы цікавае. Каб хутчэй дайсці да згоды, Вано схітраваў. {{Водступ|2|em}}— Я больш не буду, — прашаптаў ён, апускаючы вочы, панурым усім сваім выглядам выказваючы жаль. — Я не ведаў, што гэта непрыгожа… {{Водступ|2|em}}— Ну, добра, — адразу змякчэў Тапурыя. — Ты слаўны хлапец, але павінен ужо ведаць, як абыходзіцца са старэйшымі. Вось я табе пра гэта і сказаў, няма чаго крыўдзіцца. Ты ўжо не малы, вунь які малайчына вырас… Ты павінен ужо быць разумным… {{Водступ|2|em}}Усё гэта Вано прапусціў міма вушэй. Яны пайшлі грэбляй, Вано трымаўся за шырокі рукаў світкі Тапурыя і то адставаў, то забягаў наперад, тузаючы старога. На грэблі было накідана хворасту, і Вано баяўся пакалоць ногі. Тапурыя ўсё яшчэ павучаў яго, як трэба сябе трымаць пры старэйшых, а Вано вельмі хацелася расказаць пра сваё. Нарэшце, Тапурыя змоўк. {{Водступ|2|em}}— У чаплі ўжо ёсць дзеці, — паспешна, сказаў Вано. — Нашага ката ўкусіў Макараў сабака, а калі быў дождж, Уча зноў паламаў свой хлеў. Ён вельмі баіцца грому. А дзе вы былі, дзядзька Тапурыя? {{Водступ|2|em}}Грэбля скончылася. Дарога ішла лугам. Высокія травы, завялыя і паніклыя ўдзень ад гарачыні, цяпер узнімаліся ў вільготным дыханні адпачываючай зямлі. Моцна пахла лугавая мята. {{Водступ|2|em}}— Прыязджаў нейкі чалавек на ішаку, забываючыся на сваё пытанне, гаварыў далей Вано, — прадаваў запалкі і тытунь. Ён, казалі, прыехаў аж з самага Сенакі. Кетэ купіла ў яго гузікі. {{Водступ|2|em}}Тут Вано ўспомніў пра сваё стада.<noinclude></noinclude> 17h1fu7gae95zdx3iuy2y9w7l0merxl 104 129874 299383 2026-10-08T07:02:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « гадоўлі скаціны. На паветовых і губэрнскіх выстаўках бывае зазвычай толькі скаціна з двароў, ды крыху з блізкіх вёсак, на выстаўках жэ дробных, каторая абхватывае ваколіцу на прамень якіх 20–25 вёрст, выстаўляюць скаціну зазвычай усе гаспадары гэтай ва...» 299383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> гадоўлі скаціны. На паветовых і губэрнскіх выстаўках бывае зазвычай толькі скаціна з двароў, ды крыху з блізкіх вёсак, на выстаўках жэ дробных, каторая абхватывае ваколіцу на прамень якіх 20–25 вёрст, выстаўляюць скаціну зазвычай усе гаспадары гэтай ваколіцы і двары і селяне. І гэткая дробная акалічная выстаўка дае праўдзівы абраз развіцьця гадоўлі скаціны у даннай ваколіцы. Дзякуючы устройству гэткіх дробных выставак і раздачы наград за лепшые штукі, жыцелі пачынаюць цікавіцца гадоўлей жывёлы, вытвараецца паняцце аб правільна зложэнай скаціне, а да таго населеньне прывучаецца да больш акуратнаго дагляду скаціны і да лепшаго падбору маладняка. У часе гутарак каторые устраіваюцца на гэткіх выстаўках, паказываюцца усе недахваты селянскай скаціны і на прыкладах тлумачыцца, чаго трэба вымагаць ад лепшай жывёлы і якой дарогай дабіцца палепшэньня скаціны. Да таго-ж дробные акалічные выстаўкі, каторые паўтараюцца што вядомы час, даюць змогу прыгледзіцца, што ёсць лепшаго с паміж скаціны у ваколіцы і якіе глаўные недахваты і як вясьці работу над палепшэньнем скаціны. Гэткіе акалічные выстаўкі, устраіваюцца зазвычай у сьвяточные, або кірмашные дні і цягнуцца адзін, а найбольш два дні, дык на іх ня трэба тых коштоў, якіе цягнуць за сабой вялікіе выстаўкі дык можна прыцягнуць на іх дробных гаспадароў усей ваколіцы. Дробные акалічные выстаўкі практыкуюцца цяпер блізка што ва усіх земскіх губэрнях Вялікарасеі, як напрыклад у Ярослаўскай губ., дзе устраіваюць гэткіе выстаўкі па два разы у год: у канцы мая дойных кароў, а у восень выстаўкі маладняка. {{gap|2.5em}}Устроеная першы раз выстаўка у Негневічах адразу зацікавіла селян гэтай ваколіцы довадам чаго было значнае чысло прыведзенай на выстаўку скаціны. Выстаўка была назначэна ад 10 гадзіны раніцы і да гэтаго часу было ужо прыведзено да 350 галоў. Трэба прыняць пад увагу, што большая частка прыведзенай скаціны была добрадагледжана, добра зложэна і ўмеру аткормленая. Сярод прыведзеных кароў найбольш было мешанцоў-голендроў. Вядомая ступень падняцьця гадоўлі скаціны і перавага мешанцоў-голендроў у Негневічскай ваколіцы тлумачыцца ўплывам двара Шчорс графа Хрэптовіча-Бутенева, дзе з давён-даўна заведзена голендэрская скаціна і аткуль акалічные селяне карысталіся добрымі голендэрскімі быкамі. Апрача мешанцоў-голендроў шмат было і мейсцовай чырвонай беларускай скаціны, асобные штукі каторых не уступалі нічым голендэрцам-мешанцам і першую награду атрымала чырвоная карова. З другіх заводоў спатыкаліся мешанцы са швіцамі і сімэнталямі. Рэшта скаціны была мейсцовая не палепшэная, рознай масці. С паміж усей прыведзенай скаціны экспэртная камісія выбрала 74 штукі, с паміж каторых пастанавіла, пасьля больш акуратнай ацэнкі, раздаць награды. На награды было назначэна земствам 48 руб. і 10 пахвальных лістоў, прычым было пастаноўлена выдаць адну, першую, награду ў 6 рублёх, тры другіе на 5 руб. і 9 трэціх па 3 рублі.</br><noinclude></noinclude> gzr8at6njq0gwfb9eaqyz6jiyfex9b6 104 129875 299384 2026-10-08T07:16:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2.5em}}Першую награду дастаў Даніла Стасевіч з вёскі Лахаво за чырвоную беларускую карову 4 гадоў.</br> {{gap|2.5em}}Другіе награды па 5 руб. дасталі Дземьян Сажыч з Негневіч за цёмна-бурую швыцкую карову 9 гадоў, Афрасіня Ледко з вёскі Пабярэзьзя за голендэрку...» 299384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|2.5em}}Першую награду дастаў Даніла Стасевіч з вёскі Лахаво за чырвоную беларускую карову 4 гадоў.</br> {{gap|2.5em}}Другіе награды па 5 руб. дасталі Дземьян Сажыч з Негневіч за цёмна-бурую швыцкую карову 9 гадоў, Афрасіня Ледко з вёскі Пабярэзьзя за голендэрку 7 гадоў і Мікалай Лаўніковіч з Весялова за чырвоную мейсцовую 6 гадоў.</br> {{gap|2.5em}}Трэціі награды па 3 рублі дасталі: Сымон Кучэйко з Негневіч за голендэрку 4 гадоў. Міхал Глобовіч з Весялова за голендэрку 8 гадоў, Грыгор Гайко з Новай-Весі за голендэрку 7 гадоў, Ю. Багель з вёскі Баярскай за голендэрку 6 гадоў, К. Яцешко з вёскі Паплавоў за чырвоную беларускую 8 гадоў, І. Каранеўскі з вёскі Мілушэва за чырвоную беларускую 4 гадоў. Е. Сажыч з Негневіч за беларускую чырвоную 5 гадоў, Н. Башко за голендэрскаго быка аднагодку і І. Дамулевіч з Лачацы за голендэрскаго бычка 1 года.</br> {{gap|2.5em}}Пахвальные лісты былі раздадзены паміж мешанцамі сімэнталямі, голендрамі і мейсцовымі не улепшэнымі.</br> {{gap|2.5em}}Устроеная цяпер выстаўка, была выстаўкай дойных кароў, дзеля таго, што селяне, прывялі толькі колькі цёлак і бычкоў. Выстаўка у Негневічах па чыслу прыведзенай скаціны удалася як ня можэ быць лепей і паслужыла доказам таго, насколька селяне зацікаўлены усім, што кіруецца да падняцьця сельска- гаспадарскай культуры ў шырокіх кругах селянства. У верасьні (сенцябры) гэтаго-ж году Новагрудакае земство маніцца устроіць выстаўку скаціны дробна гаспадарскай і селянскай ў мястэчку Корэлічах каля Новагрудка і на выдачу наград асыгновывае 80 рублёў і 15 пахвальных лістоў. На другі год у Новагрудакім павеце думаюць устроіць блізка па усіх валасцях аднадзенные выстаўкі рагатай скаціны і на гэту мэту Новагрудзкае земство стараецца дастаць падмогу ад Дэпартамэнта Землеробства. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''Э. Б.{{gap|2.5em}}}} </div> {{няма выявы}} {{накіравальная рыса||height=0.1px}} {{Калёнтытул|left={{gap|0.5em}}{{fine|Редактар-Выдавец '''А. Уласоу.'''}}|right={{fine|Друкарня „Зніч“ Вільня.{{gap|0.5em}}}}}}<noinclude></noinclude> 7hkvbefwd74az4ype9ht7jvq34oqh8u 104 129876 299385 2026-10-08T07:31:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <div style="margin-bottom:-0.5em; font-family:Cambria; font-size:160%"> <center>'''Карысць з новых адмен збожжа.</center> </div> {{gap|2.5em}}Столькі гавораць і пішуць цяпер аб новых палепшэных адменах збожжа і бульбы, што нават найцямнейшые гаспадары бывае паслухаюць намаўляньня і якіх пуды два-тры г...» 299385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <div style="margin-bottom:-0.5em; font-family:Cambria; font-size:160%"> <center>'''Карысць з новых адмен збожжа.</center> </div> {{gap|2.5em}}Столькі гавораць і пішуць цяпер аб новых палепшэных адменах збожжа і бульбы, што нават найцямнейшые гаспадары бывае паслухаюць намаўляньня і якіх пуды два-тры гэтаго дарагога насеньня купляюць. Ды не разумеючы якая карысць з гэтаго, яны часта думаюць, што ураджай свой з гэнаго насеньня удасцца ім прадаць, так сама, па вялікай цане. Калі гэты інтэрас ім не паручыць то не раз нарэкаюць.</br> {{gap|2.5em}}Збожжэ засеванае па вёсках розніцца ад таго, што с трудом выгадавана у школах збожжэ, як, прымерам, чалавек цёмны ад вучонаго. Бо збожжы гэты, не раўняючы, як дзеці у школах гадаваны і вучоны. Тые, што у гэто кладуць сваю працу, то добрые людзі, бо яны прыспарываюць сьвету хлеба; яны вучаць збожжэ таго, што найбольш патрэбна — зрабіцца ураджайным.</br> {{gap|2.5em}}Праца гэта ня лёгкая. З цэлаго поля выбіраюць адзінакавые найпаўнейшые каласы, ды з гэтых ешчэ найхарашэйшые зерняты, каторые пасьля і сеюць у школках. З сабранаго з гэтых зернят ураджаю ізноў збіраюць найлепшые, найбуйнейшые і ізноў сеюць у школцы. Тутака часта адно, зярно адзін колас паказывае асобны гатунак, тады яго разводзяць, а як гэта ўласнасць паўторыцца у пакаленьнях, робіцца новая адмена. Многа трэба вучыцца, многа пасьвяціць грошы і працы, каб гэту справу давясьці да канца. Дзеля гэтаго добрые адмены збожжа такіе дарагіе. Калі ужо іх развядуць усюды, цэна, на іх спадае, а зярно памалу выраджаецца, злашча там, дзе ня ўмеюць з ім абходзіцца: за густа сеюць, дрэнна зьбіраюць і чысьцяць. Дзеля гэтаго найбольш бывае, што хоць дорага заплаціш за насеньне, гэтай цэны за ўласны ураджай ужо ня возьмеш. Але, падумаймо, ці-ж нам аб гэто ідзе? Ці ў гэтым глаўная карысць? Ды не, ня ў гэтым. Карысць у тым, што маем сягоньня з дзесяціны аўса (напрыклад адмена — „Рыхлік собешынскі“) і жыта Петкускаго да ста пудоў і болей, бульбы Вольтманкі па 1.000–1.500 пудоў і больш. Ці даўней хто чуў каб гэтак радзіла? З палавіны гэтаго рады былі.</br> {{gap|2.5em}}Хто палічэ, колькі гэты прыбытак хлеба накарміў галодных, колькі малака напіліся дзеці, дзеля таго, што пабольшало пашы ў гаспадарцы? А хто паліча, на сколькі край наш разбагацеў бы, каб сьвятло навукі усякаму гаспадару атчыніло вочы і каб ён з добраго насеньня пры добрым вырабе з кожнаго загона падвоіў ураджай.</br> {{gap|2.5em}}У гэтым была6-6 найлепшая награда за ахвярную працу вучоных, каторые нашэ поле і збожжэ вучаць зрабіцца ураджайнымі.</br> {{gap|2.5em}}А калі хто гэтай працы нават зразумець ешчэ ня зможэ нехай, ідучы сьледам за іншымі для сваей карысьці гэтые „вучоные збожжа“ купляе-ткі і сеіць, дый с пабольшэнаго ураджаю нехай грош які адложыць на школу для дзяцей. Яны гэто калісь напэўна зразумеюць. <div style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; line-height: 1.3> {{справа|'''(„Гаспадар“).{{gap|1.5em}}}} </div><noinclude></noinclude> rh8aygr7yrzi1qgw666ujz2ctkpjiiy 104 129877 299388 2026-10-08T08:21:00Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «якъ енъ сѣявъ. Дзѣ я ихъ догоню!» И вороцивсь назадъ. Приходзя домовъ; звонка спрашуя: «а што, ци догнавъ?» — Да нѣ, не догнавъ. — «А ци бачивъ ты кого?» — Да бачивъ, чаловѣкъ сцярогъ просо. Я спросивъ, ци йшли тутъ пара людзей? Енъ кажа: йшли. Якъ давно? А коли...» 299388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>якъ енъ сѣявъ. Дзѣ я ихъ догоню!» И вороцивсь назадъ. Приходзя домовъ; звонка спрашуя: «а што, ци догнавъ?» — Да нѣ, не догнавъ. — «А ци бачивъ ты кого?» — Да бачивъ, чаловѣкъ сцярогъ просо. Я спросивъ, ци йшли тутъ пара людзей? Енъ кажа: йшли. Якъ давно? А коли я ето лядо сѣкъ да просо сѣявъ. Дакъ идзѣ я ихъ догоню, коли тое просо ужо жаць пора... — «Ахъ ты, дуракъ! Надо було яго зьѣсци, а просо ўзяць. Яна большая штука́рка: здзѣлалася просомъ, а ёнъ сцярогъ. Идзи зновъ догоняй, да кого убачишъ, того й зьѣжъ, а дзѣвку назадъ бяри!» Уссѣвъ енъ на ступу, товкачомъ погоняя, мятлой замятая и ихъ здогоняя. Яны ўчули гукъ и остановилися. «Ну, увядзе́шъ ты мяне у хращоную вѣру?» — Увяду — «Не забудзешъ мяне?» — Не забуду. — «Ну глядзи жъ: я стану овечачками, а ты пастухомъ. Якъ енъ спрося, ци ня видзѣвъ ты пары людзей, скажи, што видзѣвъ, тогды, якъ наймався пастухомъ, да у мяне одна овечка была, а цяперака, слава Богу, стадо.» И скинулася овечачками, а енъ ставъ пастухомъ. Прискакуя ёнъ къ пастуху. «Што, братъ, ци ня видзѣвъ ты пару людзей?» — Видзѣвъ. — «А якъ давно?» — А такъ давно, коли я наймався пастухомъ, да ў мяне одна овечка была, а цяперъ у мяне стадо! — «Э!.. идзѣ я ихъ догоню! Тутъ овечакъ, моо, съ тыщу. Не по пяць жа яна приводзила. Кольки ето годовъ пройшло!» И поѣхавъ назадъ. А яны побѣгли дальше. Пріѣжжая енъ домовъ; жонка пытая: «ну што, ци догнавъ?» — Нѣ, не догнавъ. — «А ци видзѣвъ кого?» — Видзѣвъ стадо овечакъ и пастуха. — «А, якій ты дуракъ! Чаму жъ ты яго ня зьѣвъ, а овечакъ домовъ не гнавъ? Ето жъ яна, большая штукарка, здзѣлалась овечками, а яго здзѣлала пастухомъ. Ступай, догоняй: кого нападзѐшъ, дакъ яго зьѣжъ, а дзѣвушку назадъ!» Енъ ето на ступу уссѣвъ, товкачомъ погоняя, мятлой слѣдъ замятая и ихъ здогоняя. Почули яны етый гукъ. «Стой! ци ўвядзе́шъ мяне у хращоную вѣру?» — Увяду. — «Не забудзешъ мяне?» — Не забуду. — «Ну, глядзи жъ: я стану церковкой, а ты попомъ. Якъ ёнъ пріѣдзя да спрося, ци йшли тутъ пара людзей, ты скажи, што йшли, тогды, якъ мяне попомъ восвящали, да мнѣ ету церковку становили. Енъ цябе очураетца!» И скинулась церковкой, старенечкой, а ёнъ ставъ попомъ. Пріѣжжая енъ. «Здрастуй, оцецъ духовный!» — Здрастуй! — «Ци ня видзѣвъ ты пару людзей?» — Видзѣвъ. — «А якъ давно?» — А такъ давно, якъ мяне попомъ восвящали, да мнѣ ету церковку становили. — «Э, прахъ ихъ догоня! На етой церковцы ужо мохъ поросъ и углы объѣхали, и попъ ссивѣвъ. Поѣду назадъ, идзѣ я ихъ догоню!» Верць назадъ, а яны пошли у свой пуць. Пріѣжжая домовъ. «А што, ци догнавъ?» — Нѣ. — «А ци бачивъ кого?» — Бачивъ у поли церковку и попа. — «А дурный жа ты! чаму жъ ты яго ня зьѣвъ? Ето жъ яна, большая штукарка, скинулась церковкой, а яго здзѣлала попомъ. Будзь-ка ты дома, а я сама пойду!» Сичасъ яна на ступу ўссѣла, товкачомъ погоняя, мятлой слѣдъ замятая, и ихъ здогоняя. Почули яны етый гукъ. «Стой! Увядзе́шъ ты мяне у хращоную вѣру?» — Увяду. — «Не забудзешъ мяне?» — Не забуду. — «Ну, глядзи жъ: я разольлюсь возяромъ, а ты сядзь у лодочку, да ўсё посяредзини возяра круцися, а къ берагу не пріѣжжай, бо яна якъ цябе схопиць, тоды й мяне возьмя. Будзя яна просиць, кабъ пераве́зци яѐ, дакъ ты скажи: выпи возяро, тоды перайдзе́шъ по сухопуци!» И сичасъ хлипъ — и разлилася во̀зяромъ. А енъ на сяредзини и кружитца. Пріѣжжая ''змѣя'':<noinclude></noinclude> 6opixz5ttekbbiwxutk5053eraj45qc 104 129878 299390 2026-10-08T08:27:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{накіравальная рыса|35em|height=1px}}{{накіравальная рыса|35em|height=1px}} <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; margin:auto; width:35em"> {{gap|2.5em}}<span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;">'''Верэс, як лекарство проці яшчура.'''</span> ''(Выпробаванае)''. Калі захварэе жывёла на яшчур трэба...» 299390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{накіравальная рыса|35em|height=1px}}{{накіравальная рыса|35em|height=1px}} <div style="margin-top:-0.5em; margin-bottom:-0.5em; margin:auto; width:35em"> {{gap|2.5em}}<span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: 0px;">'''Верэс, як лекарство проці яшчура.'''</span> ''(Выпробаванае)''. Калі захварэе жывёла на яшчур трэба узяць на штуку добрую жменю (бяз карэньня) сабранаго у часе красаваньня верасу на ³/₄ ведра чыстай вады, распарыць добра, адцадзіць і даваць хворай скаціне заместа пойла. Скаціна пье атвар верэсу вельмі ахвотна і ужо на 3–4 дзень выздараўлівае.</br> {{gap|2.5em}}Верэс трэба абіраць на запас у жніўні, верэсьні калі ён красуе. </div> {{накіравальная рыса|35em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|35em|height=0.1px}} <center>{{larger|{{x-larger|'''{{разьбіўка|АБВЕСТКІ}}.}}}}</center> {{накіравальная рыса|35em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|35em|height=0.1px}} <center>{{fine|Выпісываючы на абвестках просім пісаць, што прачыталі яе у газ. „Саха“.}}</center> {|style="margin:auto; margin-top:1em; margin-bottom:1em; border:7px dashed black; padding:0.5em; width:35em" |style=" height:10px; border-style: dashed; border-width: 0px 0px 7px 0" | |- |style="font-size:180%; letter-spacing: 2px;" |<center>'''MIHCKI</center> |- |style="font-size:140%; letter-spacing: 0px;" |<center>'''Сельска-гаспадарскі Сындыкат.</center> |- |style="font-size:120%; letter-spacing: 0px;" |<center>'''Склады машын, прылад гаспадарскіх, насеньня і штучных гнаёу</center> |- |style="font-size:120%; letter-spacing: 0px;" |<center>'''У МІНСКУ, ПІНСКУ і ОРШЫ.</center> |- |style="font-size:180%; font-family:Bahnschrift Condensed; letter-spacing: -2px; line-height: 1.2;" |<center>'''Прапануем па танных цэнах для дробных гаспадарак.</center> |- |<div style="text-align:justify;"><center><span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Малатарні Эльворті'''</span> на 2 каней (В. 18) бяз кол ад 86 руб.; такая самая з чугунным ходам, перэдатачным станком і раменым пасам ад 238 руб. Вялікі выбор усякіх малатарань і паровікоў да іх.</center> <div style="margin-top:1em"></div> <center><span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Жнівяркі'''</span> Мак-Корміка найлепшые па лёгкасці і моцы ад 165 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Сенакасілкі'''</span> Мак-Корміка ад 123 руб.</br><span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Конные граблі'''</span> без сядзэньня 20 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Конные граблі'''</span> с сядзэньнем ад 51 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Косы, сярпы, вагі'''</span> дзесяцічные, саракавые і сотные, фабрыкі Гесса (на 15 пудоў — ад 16 руб.) <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Вага,'''</span> на которыхъ можна важыть воз на 120 пудоў — ад 140 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''Пажарная'''</span> і садовая <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''помпа'''</span> на 2 колкі — ад 66 руб. <span style="font-size:110%; font-family:Bahnschrift Condensed;>'''ручные помпы'''</span> ад 11 руб.</center> </div> {{справа|'''Каталогі высылаюцца дарма.{{gap|2.5em}}}} |- |style=" height:10px; border-style: dashed; border-width: 7px 0px 0px 0" | |}<noinclude></noinclude> 3xhuyoy0i0djaq8g2c3i3r8ohe0efli 104 129879 299394 2026-10-08T08:56:30Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: ««здрастуй, бѣдный добрый чаловѣкъ! Перавязи мяне на той бокъ!» — Ахъ ты, каа, змѣя лютая! Выпи ето во́зяро, тоды по сухопуци перайдзе́шъ! Вотъ яна стала пиць. Пила, пила.... тутъ-тутъ возяро̀ выпиць, ужо гразь смокча — покацилась по бе́рагу, а возяро хлипъ —...» 299394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>«здрастуй, бѣдный добрый чаловѣкъ! Перавязи мяне на той бокъ!» — Ахъ ты, каа, змѣя лютая! Выпи ето во́зяро, тоды по сухопуци перайдзе́шъ! Вотъ яна стала пиць. Пила, пила.... тутъ-тутъ возяро̀ выпиць, ужо гразь смокча — покацилась по бе́рагу, а возяро хлипъ — и опяць повно! Яна стала изновъ пиць. Пила, пила — усё выпила, узко живую гразь смокча — покацилась по берагу, а возяро хлипъ — и ўзновъ повно! Стала змѣя опяць пиць. Выпила до капельки, вотъ-вотъ гразь допиць — покацилась по берагу отдыхаць, хлопъ — и лопнула! «Ну, цяперича мы по́йдземъ спокойно!» И пошли сабѣ. Ня мѣли ниякихъ сабѣ ни заботъ, ни страху. Идуць, идуць, дзѣ захочуць, отдыхнуць. Ици такъ, ици — и пришли у тое прирождзенное царство, дзѣ яго бацька королювавъ. Подыйшли къ городу, яна й кажа: «ну, ты идзи къ бацьку, а я тутъ останусь. Да глядзи, богато не продовжай уремя, уво́дзь мяне у хращоную вѣру. А коли забудзешъ, дакъ табѣ худо будзя» Ёнъ пошовъ къ бацьку, а яна у городъ, и нанялась тамъ у столярни работаць, и занялась тамъ разными разносцями: и тое и другое, и шахвы, и шкатулки, и креслы — однымъ словомъ, масцеровый чаловѣкъ. А енъ, пришовши, поздоровкався съ усими, зъ бацькомъ, зъ маткой. Тые рады, што енъ вярнувся: усё ровно, якъ съ того свѣту. Проживъ тамъ кольки, да на яѐ и забывся. Бацька и матка стали залицаць за яго чужазѐмку. Яна жъ ето узнала, надзѣлала яму̀ разныхъ разносцяй — шкатулочакъ, креселцовъ, тое, другое, и принясла къ яму̀ у спальню. Скинулась тутъ голубочкой, сѣла ў ногахъ на койцы и стала разговараваць: Вотъ, говора, младъ-юнюшъ, якая твоя правда! Якъ було табѣ трудно, дакъ ты обѣщавсь мяне у хращоную вѣру уве́сци, и не забытца, а цяперъ, якъ стало табѣ слободнѣй, дакъ ты й забывся. Я за цябе лядо сѣкла, пахала, пшаницу сѣяла, пирогъ пякла — ты обѣщався увесци у хращоную вѣру и не забытца, да й забывся! Я суборъ строила за цябе — ты обѣщався увесци у хращоную вѣру и не забытца, да й забывся! Я за цябе мостъ дзѣлала, ты говоривъ: увяду у хращоную вѣру, не забуду, — да й забывся! Я дробнѣй маку за цябе разсыпалась, ты казавъ: увяду у хращоную вѣру, не забуду, — да й забывся! Я за цябе камянемъ разсыпалась по полю, ты казавъ: увяду у хращоную вѣру, не забуду, — да й забывся! Я за цябе горой народжалась, ты казавъ: увяду у хращоную вѣру, не забуду, — да й забывся! Я кровъ свою за цябе по полю разливала, ты казавъ: увяду у хращоную вѣру, не забуду, да й забывся!.. Енъ прохвацився, успомнивъ яѐ, — и ня ’дзѣвавшись, ня ’бувавшись— прамо къ бацьку. «Нѣ, кажа, бацюшка: ня треба мнѣ чужаземку: ёсь у мяне своя дзѣвушка. Етой дзѣвушцы ничо́го не надо, тольки надо у субори пераксциць и ўвесци у хращоную вѣру» — Ну, мой сынъ, намъ ето и лучьче, што у цябе ёсь своя дзѣвушка! Сичасъ шасцярикъ копій запрагли у кипажъ, ету дзѣвушку посадзили, и ў суборъ. Пераксцили, увяли у хращоную вѣру, сичасъ бракъ приняли, и живуць. {{Водступ|2|em}}''С. Башунь, быховскаго у.'' {{smaller|Крест. Исай Васильевъ. Ср. Чубин. 180.}} {{Водступ|2|em}}б, Занявся сабѣ мышъ зъ веробъёмъ лядо копаничиць. И наняли яны три пары быковъ лядо тое ораць и жито сѣяць. Ну, ўзяли, лядо ўзорали, жита посѣяли къ налѣтьцю. Жито тое надѣто якъ ударило — три зярны! Яны два зярны подзялили, а третьцяго ниякъ не подзѣлюць: веробей говора на мышъ: ты дзяли напо́лъ! А мышъ<noinclude></noinclude> abz9517zkidal5axvmoddp43yq2c376 299395 299394 2026-10-08T08:56:53Z Gabix 3485 299395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>«здрастуй, бѣдный добрый чаловѣкъ! Перавязи мяне на той бокъ!» — Ахъ ты, каа, змѣя лютая! Выпи ето во́зяро, тоды по сухопуци перайдзе́шъ! Вотъ яна стала пиць. Пила, пила.... тутъ-тутъ возяро̀ выпиць, ужо гразь смокча — покацилась по бе́рагу, а возяро хлипъ — и опяць повно! Яна стала изновъ пиць. Пила, пила — усё выпила, узко живую гразь смокча — покацилась по берагу, а возяро хлипъ — и ўзновъ повно! Стала змѣя опяць пиць. Выпила до капельки, вотъ-вотъ гразь допиць — покацилась по берагу отдыхаць, хлопъ — и лопнула! «Ну, цяперича мы по́йдземъ спокойно!» И пошли сабѣ. Ня мѣли ниякихъ сабѣ ни заботъ, ни страху. Идуць, идуць, дзѣ захочуць, отдыхнуць. Ици такъ, ици — и пришли у тое прирождзенное царство, дзѣ яго бацька королювавъ. Подыйшли къ городу, яна й кажа: «ну, ты идзи къ бацьку, а я тутъ останусь. Да глядзи, богато не продовжай уремя, уво́дзь мяне у хращоную вѣру. А коли забудзешъ, дакъ табѣ худо будзя» Ёнъ пошовъ къ бацьку, а яна у городъ, и нанялась тамъ у столярни работаць, и занялась тамъ разными разносцями: и тое и другое, и шахвы, и шкатулки, и креслы — однымъ словомъ, масцеровый чаловѣкъ. А енъ, пришовши, поздоровкався съ усими, зъ бацькомъ, зъ маткой. Тые рады, што енъ вярнувся: усё ровно, якъ съ того свѣту. Проживъ тамъ кольки, да на яѐ и забывся. Бацька и матка стали залицаць за яго чужазѐмку. Яна жъ ето узнала, надзѣлала яму̀ разныхъ разносцяй — шкатулочакъ, креселцовъ, тое, другое, и принясла къ яму̀ у спальню. Скинулась тутъ голубочкой, сѣла ў ногахъ на койцы и стала разговараваць: Вотъ, говора, младъ-юнюшъ, якая твоя правда! Якъ було табѣ трудно, дакъ ты обѣщавсь мяне у хращоную вѣру уве́сци, и не забытца, а цяперъ, якъ стало табѣ слободнѣй, дакъ ты й забывся. Я за цябе лядо сѣкла, пахала, пшаницу сѣяла, пирогъ пякла — ты обѣщався увесци у хращоную вѣру и не забытца, да й забывся! Я суборъ строила за цябе — ты обѣщався увесци у хращоную вѣру и не забытца, да й забывся! Я за цябе мостъ дзѣлала, ты говоривъ: увяду у хращоную вѣру, не забуду, — да й забывся! Я дробнѣй маку за цябе разсыпалась, ты казавъ: увяду у хращоную вѣру, не забуду, — да й забывся! Я за цябе камянемъ разсыпалась по полю, ты казавъ: увяду у хращоную вѣру, не забуду, — да й забывся! Я за цябе горой народжалась, ты казавъ: увяду у хращоную вѣру, не забуду, — да й забывся! Я кровъ свою за цябе по полю разливала, ты казавъ: увяду у хращоную вѣру, не забуду, да й забывся!.. Енъ прохвацився, успомнивъ яѐ, — и ня ’дзѣвавшись, ня ’бувавшись— прамо къ бацьку. «Нѣ, кажа, бацюшка: ня треба мнѣ чужаземку: ёсь у мяне своя дзѣвушка. Етой дзѣвушцы ничо́го не надо, тольки надо у субори пераксциць и ўвесци у хращоную вѣру» — Ну, мой сынъ, намъ ето и лучьче, што у цябе ёсь своя дзѣвушка! Сичасъ шасцярикъ копій запрагли у кипажъ, ету дзѣвушку посадзили, и ў суборъ. Пераксцили, увяли у хращоную вѣру, сичасъ бракъ приняли, и живуць. {{Водступ|2|em}}''С. Батунь, быховскаго у.'' {{smaller|Крест. Исай Васильевъ. Ср. Чубин. 180.}} {{Водступ|2|em}}б, Занявся сабѣ мышъ зъ веробъёмъ лядо копаничиць. И наняли яны три пары быковъ лядо тое ораць и жито сѣяць. Ну, ўзяли, лядо ўзорали, жита посѣяли къ налѣтьцю. Жито тое надѣто якъ ударило — три зярны! Яны два зярны подзялили, а третьцяго ниякъ не подзѣлюць: веробей говора на мышъ: ты дзяли напо́лъ! А мышъ<noinclude></noinclude> 3mefo8hupim7165kggyygunfgktw3gi 104 129880 299433 2026-10-08T11:25:04Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «говора: ты дзяли на́полъ! — ба дружка дружкѣ ня вѣра. Веробей возьмя зярно — поляциць угору̀, а мышъ возьмя зярно — полѣзя у нору̀. Кинули тогды же́рабя, кому дзялиць третьцее зе́рня. Же́рабя попало — мыши дзялиць. Цяперъ мышъ узяла третьцее зе́рня да й...» 299433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>говора: ты дзяли на́полъ! — ба дружка дружкѣ ня вѣра. Веробей возьмя зярно — поляциць угору̀, а мышъ возьмя зярно — полѣзя у нору̀. Кинули тогды же́рабя, кому дзялиць третьцее зе́рня. Же́рабя попало — мыши дзялиць. Цяперъ мышъ узяла третьцее зе́рня да й перакусила, да не на двѣ часточки, да на три! Зновъ издзѣлали мижъ собой спорку за третьцяю часточку зерня. Споровали, споровали, и сучинили мижъ собой драчу. Дрались, дрались — нихто никого не подо́лѣя. «Ну, говора мышъ на веробъя: вызывай ты свою ўсю помочь, и я свою бяру; и будземъ воеваць: хто кого перабъѐ, такого и третьцяя часточка зерня. Ну, якъ тэй веробей возляцѣвъ да засвиставъ, дакъ уся къ яму, якая тольки ёсць, лятучая пцица зляцѣлася. А мышъ якъ запищѣла, дакъ уся чисто звѣрина̀ къ ёй собралася: и вовки, и львы, и псы, и ўсякая гадзина, што тольки на зямлѣ повзая. Спрашуюць у ихъ: «объ чимъ требуеце скоро, што нельзя было при сабѣ ничо̀го ўзяць?» — Вотъ, кажуць яны: перша мы не подзялили третьцяго зерня, адылѝ не подзялили третьцяю часточку зерня; дыкъ треба битву здзѣлаць: хто кого отобъѐ, тому третьцяя часточка зерня попадзе. Ну, и давай дратца... {{Водступ|2|em}}Охотникъ идзе зъ ружжомъ по лясу и находзя перво-на̀-перво на мышина звѣра, и дзивитца: што ето такое? Кольки ў лясу ходзивъ, съ-отрода не бачивъ стольки побитаго звѣра. И хоцѣвъ узяць любую сабѣ штуку: тамъ ци оленя, ци рысь, ци що, да незмога̀: не понясѐ, не поцягня — увесь звѣрь убитъ. Цяперака, пройшовъ енъ етаго звѣра бягучаго, приходзя на пциччаго звѣра. И такжа само, увесь пциччій звѣрь убитъ. Ёнъ ставъ и дзивитца: Господзи, што ето такое здзѣлано? Кольки было звѣра бягучаго и повзучаго — увесь побитъ. Ну, етый побитъ, а отчаго жъ, кажа, лятучаго звѣра побито? Озирнувся ёнъ назадъ, ажно сядзиць оролъ на кусци живый. Ёнъ зложився на яго, хоцѣвъ зъ ружжа ўбиць, а оролъ тэй отвѣщая: ахъ, братъ охотникъ! ня би мяне, а возьми мяне домовъ, дакъ я знадоблюся табѣ коли-не́будзь. Енъ ето озирнувся кружка сябе, хто ето отвѣщая — и нема никого. Ёнъ тоды зложився на яго другій разъ. А оролъ зновъ отвѣщая: ня би мяне, кажа: а возьми къ сабѣ и корми мяне яруй пшаницуй и пой сладкуй вудо́й, я табѣ знадоблюся. Енъ зновъ тыки озирнувся кружка сябе, хто ето разговаруець, ды й нема никого — «Ну, говора: за третьцимъ разомъ убъю, дзѣлаць нечаго!» Третьцій разъ зложився, а ёнъ отвѣщая изновъ: «ну, братъ-охотникъ, ня би, я самъ дамся живый!» Узявъ и звалився къ яму съ куста доловъ. «Ну, говора: вядзи мяне, братъ охотникъ, домовъ. Я, кажа, хоцѣвъ у свою сторону ляцѣць, домовъ, да оборванъ увесь, не долячу!» Енъ яго приводзиць домовъ. Ставъ яго кормиць пшаницуй бѣлуй, сладкуй вудой поиць. Годъ кормивъ яго — лавки продавъ съ товарами на яго за годъ. Вновь ставъ другій годъ кормиць. Прокормивъ другій — домъ продавъ за другій годъ. Хоцѣвъ уже яго выпусциць, дакъ ёнъ кажа: «корми, корми третьцій годъ!» — Нѣ, братъ оролъ, ня ў силахъ я цябе кормиць. — «Ну, штожъ, кажа: у силахъ, ня ў силахъ, а треба кормиць. Я, кажа, уси твоѐ труды узнясу̀: ворочу, кажа, твоѐ лавки, ворочу, кажа, домъ твой!» Енъ узявъ, доставивъ жану за работницу, и самъ пошовъ у работники: продавъ усё своё ймущаство на орла. Покормивъ ёнъ яго третьцяго повгода, тоды оролъ кажа: выпусци-ка цяперъ мяне силъ своихъ увознаць! Енъ узявъ, яго пусцивъ. Оролъ тэй поляцѣвь. Летавъ ёнъ троя сутокъ. Ходзяинъ тэй заскучавъ: кормивъ, кажа, орла,<noinclude></noinclude> lh537j2zcb2e6dh48squs9zcv74vb1p 104 129881 299434 2026-10-08T11:44:06Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «самъ и жана у работники пошли, затрацивъ усё, — и цяперъ ни орла, ни хлѣба, пропало ўсё! На чацьвертыя сутки выходзя ходзяинъ зъ города глядзѣць орла, у якій бокъ енъ поляцѣвъ, а ёнъ и ляциць назадъ. «Нѣ, братъ охотникъ: ще треба два мѣсяцы кормиць!» Енъ зно...» 299434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>самъ и жана у работники пошли, затрацивъ усё, — и цяперъ ни орла, ни хлѣба, пропало ўсё! На чацьвертыя сутки выходзя ходзяинъ зъ города глядзѣць орла, у якій бокъ енъ поляцѣвъ, а ёнъ и ляциць назадъ. «Нѣ, братъ охотникъ: ще треба два мѣсяцы кормиць!» Енъ зновъ два мѣсяцы ставъ кормиць. Прокормивъ яго два мѣсяцы, тоды оролъ говора на ходзяина на свойго: «бяри, говора, ружжо своё и торбу, говора, свою охотницкую бяри, и по́йдземъ съ тобой у дорогу!» Енъ узявъ торбу и ружжо, и пошли за городъ. Вышовши въ города: ну, садзись, кажа, на мяне, ходзяинъ; поѣдземъ, кажа, поскорѣй! Енъ сѣвъ на яго верхи. Тэй и поднявся у гору подъ зо́болоки. Подъ зоболоки поднявши, пусцивъ яго доловъ. Тольки бъ яму̀ доловъ упасць, а ёнъ подъ яго: «стой, братъ! цѣлъ будзешъ. А вѣдаешъ, говора, якъ ты на мяне першій разъ зложився? Яково табѣ було, а? Ну, цяперъ, кажа, поѣдземъ поскорѣй, а то жана ѣсци хоча, а грошій нема, купиць не завошто!» Общапився енъ за яго и пошли зновъ у ходъ, подъ зо́болоки. Поднялись подъ зоболоки, енъ яго зновъ пусцивъ доловъ, ужо другій разъ. Тоды яму̀ тольки бъ доловъ упасць, енъ зновъ подъ яго. «Стой, кажа: дзяржись за мяне, будзешъ живъ! Вѣдаешъ, якъ ты на мяне другій разъ зложився?» Общапився ёнъ зновъ и поѣхали подъ зоболоки. Поднялись подъ зоболоки, енъ яго зновъ пусцивъ изъ зоболокъ. Тольки бъ яму̀ третьцій разъ упасць доловъ, енъ зновъ подъ яго: «стой, братъ, цѣлъ будзешъ! А ци вѣдаешъ, кажа, якъ ты третьцій разъ зложився на мяне? Яково̀ табѣ було, а? Вотъ такъ жа и мнѣ! Цяперака сядзимъ съ тобой, посядзѝмъ, каа, отдыхнёмъ, воды, каа, напъёмся да покуримъ. Слухай-ка, братъ, што я цяперъ буду говориць. Поѣдземъ мы дальше, будзя стояць большій мѣдный домъ на три вянцы, на три крылцы. У томъ доми будзя жиць моя бо́льшая сястра. Якъ пріѣдземъ мы къ тому дому, да ’пусцимся на зе́млю, дакъ ты, говора, бяри бичовку, чапай мяне за шію: и возьми, каа, друка, и би мяне мижда крылъ, што ёсць силы твоё. Яна ўбача съ третьцяго вянца и кинетца прамо зъ вокна на зе́млю и будзя цябе просиць: идзѣ ты мойго брата узявъ, и завошто ты яго такъ болно бъе́шъ? И будзя табѣ даваць и гроши и хлѣба, ты ничо́го не бяри, а проси тую скрыночку,што ў яѐ сяродъ двора у каменномъ стовпѣ замуровано! Да глядзи, не зѣвай!» Поляцѣли яны дальше. Ляцѣли, ляцѣли — стоиць большій мѣдный домъ на три вянцы, на три крылцы. Яны спусцились; узявъ охотникъ бичовку, заманивъ орла за шію и бъе друкомъ мижда плечъ. Убачила ето съ третьцяго вянца яго бо́льшая сястра, кинулась прамо зъ вокна на зе́млю и прося: «идзѣ ето ты мойго брата ўзявъ? завошто ты яго бъе́шъ такъ? Я яго шесць годовъ не бачила, а ты привёвъ яго ко мнѣ! Што табѣ треба, я табѣ заплачу, отдай мнѣ яго: ци гроши, ци хлѣба, ци домъ выстроиць, дакъ я могу выстроиць и сямъю твою сыщу и буду кормиць до вѣку!» Ну ёнъ ёй говора: мнѣ ня треба ни гроши, ни хлѣба, ни домъ твой, — отдай ты мнѣ тую скрыночку, што у цябе сяродъ двора у камянномъ стовпѣ замурована! — «Ну, нѣ, кажа: скрыночки не отдамъ табѣ. Идзѣ ты яго ўзявъ, туды й вядзи; якъ хочетъ, такъ изъ имъ и живи!» Пошли яны зъ двора. То̀ бивъ яго, на дворъ идучи, а зъ двора йшовъ — ще лучьче бивъ. Вельми заплакавъ оролъ. Стало ёй жалко, вярнула назадъ ихъ: «выпиця, каа, закусиця и гро́шій на дорогу возьмиця, кольки треба, и отправляйцесь зъ Богомъ!» Яны вярнулись назадъ у домъ, выпили,<noinclude></noinclude> b3nwrwj8h7ah4f5xoxri2l9v7dkg0o6 104 129882 299436 2026-10-08T11:57:25Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «закусили на радосци съ своёй сястрицай, грошій узяли на дорогу й отправились. Вывявъ енъ яго зь яѐ дому у степъ. «Ну, зновъ, кажа, садзись на мяне, понясу, каа, къ сяредняй сястрѣ: можа, тая скрыночку дасць.» Цяперича, подъѣжжаюць яны подъ сяредняю сястру. С...» 299436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>закусили на радосци съ своёй сястрицай, грошій узяли на дорогу й отправились. Вывявъ енъ яго зь яѐ дому у степъ. «Ну, зновъ, кажа, садзись на мяне, понясу, каа, къ сяредняй сястрѣ: можа, тая скрыночку дасць.» Цяперича, подъѣжжаюць яны подъ сяредняю сястру. Стоиць домъ сяребраный на три вянцы. «Ну, говора: проси у етой якъ ни можно! Якъ ня ’тдасць, дакъ намъ трудно будзя!» Енъ яго зновъ зачаливъ бичовкою за шію и почавъ биць друкомъ. Пришли прамо къ ёй на дворъ. Яна убачила съ третьцяго вянца, кинулася зъ вокна на зе́млю къ имъ, и давай яго просиць: «ахъ, говора, чаловѣкъ: за вошто ты такъ вельми мойго брата бъе́шъ? Возьми зь мяне, кажа, ци гроши, ци хлѣба, ци што табѣ треба, да отдай мнѣ яго. А коли ня ’тдаси, дакъ ня би!» — Ну, говора: мнѣ ня треба ни гроши твоё, ни хлѣбъ, ни домъ. Отдай мнѣ тую скрынячку, што сяродъ двора у камянный стовпъ замурована! — «Нѣ, кажа: не дамъ! Идзѣ узявъ, туды сабѣ и вядзи яго. Якъ хочешъ, такъ изь имъ и живи! Енъ узявъ яго, повевъ зъ двора, и давай зновъ погоняць яго друкомъ. Яна вярнула ихъ назадъ, напоила, накормила, гро́шій дала на дорогу, и отправила. «А скрыночки, кажа, ня ’тдамъ табѣ етой!» Ну, вышли яны зъ дому зь яе у степъ. Оролъ кажа: садзись, кажа, поляцимъ къ третьцяй сястрѣ, икъ самуй меньшуй. Тая, кажа, коли етой скрыночки не отдасци, — кончана наша жисць, не попадзе́мъ и домовъ! Ляцѣли, ляцѣли — стоиць золотый домъ, на три вянцы, на три крылцы. Опусцилися на землю, подходзюць къ двору. Енъ зновъ зачапивъ бичовкуй орла за шію, бъе друкомъ и вядзе на дворъ. Яна ўбачила съ третьцяго вянца, зъ дому и кинулась на землю. Спрашуя: «откуда, чаловѣкъ, узявъ брата мойго и завошто ты яго такъ вельми бъе́шъ?» Зразу заплакала, сѣла на колѣнцы и прося: «бяри, што хочешъ, и вядзи брата на дворъ!» Ёнъ кажа: коли отдаси тую скрыночку, што сяродъ двора у камянномъ стовпѣ замурована, повяду и отдамъ брата, а коли ня ’тдаси тыя скрыночки, ня ’тдамъ табѣ брата и на дворъ не повяду. — «Да вядзи, кажа, ў горницы: выпьемъ, закусимъ, подумаемъ, — можа й отдамъ!» Увыйшли у комнаты, сѣли за столъ, стали выпиваць, закусуваць и добрыя рѣчи казаць. «Идзѣ жъ ты, кажа, братъ, бывъ? Чаго ты къ етому чаловѣку попавсь?» — Да я, кажа, бывъ на воинстви, — требовали. Много силы побито, и я ўвесь бывъ поранятъ, да ще бывъ живый. А етый чаловѣкъ ходзивъ зъ ружжомъ по лѣсу, убачивъ мяне и хоцѣвъ убиць изъ ружжа. Ну, я ставъ яго просиць: ня би мяне, а возьми домовъ, корми мяне, и раны злячи, и перъя ўзрасци. Цяперича, енъ ставъ сусимъ бѣдный, покуль раны злячивъ и перъя ўзрасцивъ. Мы цяперъ идзе́мъ, гдзѣ бъ заработаць, да яму̀ убытки уплациць. Ну, вотъ и пришли къ табѣ на обѣдъ: грошій нема, хлѣба нема — которыя сутки ничо́го ня ѣли.. Ну, яны выпили, закусили. Оролъ ставъ самъ просиць, а ходзяинъ бытцомъ лёгъ пъяный спаць, а самъ слухае, ци отдасць яна скрыночку. Ажно яна говора: «нѣ, ня приходзитца яму̀ отдаць!» Ходзяинъ тоды устае́ць: ну, по́йдземъ, кажа, оролъ! Узявъ яго, зачапивъ у комлатахъ за шію бичовкуй и почавъ яго лупиць друкомъ, да уже по чомъ попало. Вывявъ яго съ комла́тъ, ставъ енъ съ сястрой прощатца, слёзно заплакавъ. «Треба отдаць!» сама сабѣ думая сястра: «а то забъѐ брата!» И вярнула ихъ. Вярнулися назадъ, сѣли опяць за столъ, и давай зновъ выпиваць, а йна пошла за скрыночкуй. Стовпъ тэй разбили, скрыночку узяли и ўцягнули у комла́ты. Яна и<noinclude></noinclude> b67dqtcs3t14m1p8yyz70478bi48whi