विकिपीडिया bhwiki https://bh.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपीडिया विकिपीडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता टेम्पलेट टेम्पलेट वार्ता मदद मदद वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk श्रेणी:पाकिस्तान क शहर 14 10917 803984 125511 2026-08-03T18:19:23Z SM7 3953 803984 wikitext text/x-wiki {{Catr|पाकिस्तान के शहर}} 6gmtj7wvm4vj7psbk2tbkag5zgt7ko7 मौलवी लियाक़त अली 0 16101 803982 669372 2026-08-03T18:16:38Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:भारतीय मुस्लिम]] हटावल गइल; [[श्रेणी:भारतीय मुसलमान]] जोड़ल गइल 803982 wikitext text/x-wiki '''मौलवी लियाक़त अली''' [[भारत]] के वर्तमान राज्य [[उत्तर प्रदेश]] के [[इलाहाबाद]] के [[मुस्लिम]] धर्म के एगो नेता रहनी। उहाँ के 1857 के विद्रोह में [[ब्रिटिश साम्राज्य|ब्रिटिश]] लोग के विरुद्ध में भूमिका निभइले रहनी। ==संदर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी:1817 में जनम]] [[श्रेणी:1892 में निधन]] [[श्रेणी:भारतीय मुसलमान]] [[श्रेणी:भारत के राजनीतिक नेता]] {{भारत-इति-आधार}} {{bio-stub}} 67zccytpn9y8ncnrvtjweb1lrka0ggp ज़ाकिर हुसैन (नेता) 0 26267 803981 748517 2026-08-03T18:16:32Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:भारतीय मुस्लिम]] हटावल गइल; [[श्रेणी:भारतीय मुसलमान]] जोड़ल गइल 803981 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = ज़ाकिर हुसैन<br><small>ذاکِر حسین</small> |image = President Zakir Husain 1998 stamp of India (cropped).jpg |office = भारत के [[भारत के राष्ट्रपति लोग के लिस्ट|तीसरा]] [[भारत के राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] |primeminister = [[इंदिरा गाँधी]] |vicepresident = [[वी॰ वी॰ गिरि]] |term_start = 13 मई 1967 |term_end = 3 मई 1969 |predecessor = [[सर्वेपल्ली राधाकृष्णन]] |successor = [[वी॰ वी॰ गिरि]] <small>(कार्यवाहक)</small> |office2 = उपराष्ट्रपति |primeminister2 = [[जवाहरलाल नेहरू]]<br>[[लाल बहादुर शास्त्री]]<br>[[इंदिरा गाँधी]] |president2 = [[सर्वेपल्ली राधाकृष्णन]] |term_start2 = 13 मई 1962 |term_end2 = 12 मई 1967 |predecessor2 = [[सर्वेपल्ली राधाकृष्णन]] |successor2 = [[वी॰ वी॰ गिरि]] |office3 = बिहार के गवर्नर |1blankname3 = मुख्य मंत्री |1namedata3 = [[कृष्ण सिंह]]<br>[[दीप नारायण सिंह]] |term_start3 = 6 जुलाई 1957 |term_end3 = 11 मई 1962 |predecessor3 = [[आर॰ आर॰ दिवाकर]] |successor3 = [[मदभूषि अनंतशयनम् अय्यंगर]] |birth_date = {{birth date|1897|2|8|df=y}} |birth_place = [[हैदराबाद]], [[हैदराबाद स्टेट]],<ref name=ebo>{{citation|title=Zakir Husain|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/277416/Zakir-Husain|publisher=Encyclopædia Britannica Online|date=12 फरवरी 2012|accessdate=13 जनवरी 2016}}</ref><br/>(अब [[तेलंगाना]], [[भारत]] में) |death_date = {{death date and age|1969|5|3|1897|2|8|df=y}} |death_place = नई दिल्ली |party = इंडिपेंडेंट (निर्दल) |spouse = शाहजहाँ बेगम |alma_mater = [[अलीगढ़ मुस्लिम इन्वर्सिटी]]<br>[[दिल्ली इन्वर्सिटी]]<br>[[हम्बोल्ट यूनिवर्सिटी ऑफ बर्लिन]] |religion = इस्लाम<ref name="Zakir Husain">{{cite web|title=Zakir Husain|url=http://www.nndb.com/people/285/000114940/|accessdate=13 जनवरी 2016}}</ref> |signature = }} डॉ॰ '''ज़ाकिर हुसैन''', भारत के तीसरा राष्ट्रपति आ पहिला मुस्लिम भारतीय राष्ट्रपति रहलें। मूल रूप से एगो बिद्वान आ शिक्षाविद, हुसैन एगो प्रभावशाली वक्ता आ लेखक रहलें। {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist}} {{Presidents of India}} {{Bharat Ratna}} {{Authority&nbsp;control}} [[श्रेणी:भारतीय मुसलमान]] [[श्रेणी:भारत के राष्ट्रपति]] [[श्रेणी:भारत के लोग]] [[श्रेणी:शिक्षाशास्त्री]] [[श्रेणी:1897 में जनम]] [[श्रेणी:1969 में निधन]] [[श्रेणी:भारत के राजनीतिक नेता]] [[श्रेणी:भारत के आजादी आंदोलन में सक्रिय लोग]] {{जीवनी-आधार}} qrr85vjpb07snu4r960a9xjidy4oaoy इब्न सीना 0 35207 803968 799215 2026-08-03T18:07:50Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:मुस्लिम बिद्वान]] हटावल गइल; [[श्रेणी:मुसलमान बिद्वान]] जोड़ल गइल 803968 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher | name = इब्ने सीना | native_name = ابن سینا | native_name_lang = ar | image = Avicenna Bust, left profile (cropped).jpg | caption = अमेरिका के नेशनल लाइब्रेरी ऑफ़ मेडिसिन में एगो आधुनिक पोर्ट्रेट (1952) | birth_date = {{circa|980}} | birth_place = अफ़शाना, Transoxiana, Samanid Empire | death_date = {{death date and age|1037|6|22|980||df=y}}<ref name="Islam p. 562">Encyclopedia of Islam: Vol 1, p. 562, Edition I, 1964, Lahore, Pakistan</ref> | death_place = [[हमादान]], Kakuyid Emirate | monuments = Avicenna Mausoleum | other_names = {{flatlist |अविसेना ({{Langx|en|Avicenna}})<br>शराफ़ अल-मुल्क ({{lang|ar|شرف الملك}})<br> हुज्जत अल-हक़ ({{lang|ar|حجة الحق}})<br> अल-शेख़ अल-रईस ({{lang|ar|الشيخ الرئيس}})<br> बू अली सीना&nbsp;({{lang|fa|بو علی سینا}})<br> }} | region = मिडिल ईस्ट के फिलासफी * ईरानी फिलासफी | era = [[इस्लामी गोल्डन एज]] | main_interests = {{startplainlist|class=nowrap}} * {{hlist |Medicine |Aromatherapy}} * Philosophy and logic * ''Ilm al-Kalam'' (Islamic theology) * {{hlist | Science |Poetry}} {{endplainlist}} | notable_works = {{startplainlist|class=nowrap}} * ''[[किताब अल-शिफा]]'' * ''अल क़ानून फ़ी अल-तिब्ब'' (''The Canon of Medicine)'' * ''अल निजात'' {{endplainlist}} | school_tradition = Aristotelianism, Avicennism }} '''इब्न सीना''' {{langx|ar|ابن سینا|translit=Ibn Sīnā}} ({{circa|980}} – 22 June 1037) जिनका के पच्छिम के दुनिया में '''''अविसेना''''' (Avicenna; {{IPAc-en|ˌ|æ|v|ɪ|ˈ|s|ɛ|n|ə|,_|ˌ|ɑː|v|-}} {{respell|A(H)V|ih|SEN|ə}}) के नाँव से बेसी जानल जाला; मुस्लिम दुनिया के सबसे महान दार्शनिक (फलसफी) आ बैद (हकीम) लोगन में गिनल जालें।<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://iep.utm.edu/avicenna-ibn-sina/|title=Avicenna (Ibn Sina)|encyclopedia=Internet Encyclopedia of Philosophy|access-date=13 October 2022|archive-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006135059/https://iep.utm.edu/avicenna-ibn-sina/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=https://plato.stanford.edu/entries/ibn-sina/ |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |title=Ibn Sina [Avicenna] |date=15 September 2016}}</ref> ऊ [[इस्लामी सोनहरा जुग]] के प्रमुख बिद्वान रहलें आ अलग-अलग ईरानी शासक लोग के दरबार में सेवा कइलें।<ref>*{{harvnb|Adamson|2016|pp=113,117,206}}.<br />(page 113) "For one thing, it means that he[Avicenna] had a Persian cultural background...he spoke Persian natively and did use it to write philosophy."<br />(page 117) "But for the time being, it was a Persian from Khurasan who would have commentaries lavished upon him. Avicenna would be known by the honorific of "leading master" (al-shaykh al-raʾis)."<br />(page 206) "Persians like Avicenna" *{{harvnb|Bennison|2009|p=[https://archive.org/details/greatcaliphsgold00benn/page/n205 195]}}. "Avicenna was a Persian whose father served the Samanids of Khurasan and Transoxania as the administrator of a rural district outside Bukhara." *{{cite book |title=A brief history of medicine: from Hippocrates to gene therapy |author=Paul Strathern |publisher=Running Press |year=2005 |page=58 |url=https://archive.org/details/briefhistoryofme0000stra/page/58/mode/ |isbn=978-0-7867-1525-1}} *{{cite book |title=Medieval Philosophy |author=Brian Duignan |publisher=The Rosen Publishing Group |year=2010 |page=89 |url=https://books.google.com/books?id=p9eh18dRTwAC&q=Avicenna+ethnic&pg=PA89 |isbn=978-1-61530-244-4 }} *{{cite book |title=Central Asian republics |author=Michael Kort |publisher=Infobase Publishing |page=24 |url=https://books.google.com/books?id=EPCcSZ2dzckC&q=Avicenna+ethnic&pg=PA24 |isbn=978-0-8160-5074-1 |year=2004 }} *{{harvnb|Goichon|1986|p=941}}. "He was born in 370/980 in Afshana, his mother's home, near Bukhara. His native language was Persian." *"Avicenna was the greatest of all Persian thinkers; as physician and metaphysician&nbsp;..." ([https://books.google.com/books?id=A8PzaQZwzZQC excerpt] from A.J. Arberry, ''Avicenna on Theology'', Kazi Publications Inc, 1995). *{{harvnb|Corbin|1998|p=[https://books.google.com/books?id=A8PzaQZwzZQC&q=is%20generally%20listed%20as%20chronologically%20first%20among%20noteworthy%20Iranian%20philosophers&pg=PA74 74]}}. "Whereas the name of Avicenna (Ibn Sina, died 1037) is generally listed as chronologically first among noteworthy Iranian philosophers, recent evidence has revealed previous existence of Ismaili philosophical systems with a structure no less complete than of Avicenna."</ref> उनका बिचार आ रचना के असर खाली इस्लामी दुनिया तक सीमित ना रहल, बल्कि मध्यकालीन यूरोप के चिकित्सा विज्ञान (मेडिसिन) आ स्कोलास्टिक दर्शन पर उनुकर गम्हीर परभाव पड़ल।<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-06-20 |title=Avicenna {{!}} Biography, Books, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Avicenna |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en |quote=Avicenna did not burst upon an empty Islamic intellectual stage. It is believed that Muslim writer Ibn al-Muqaffaʿ, or possibly his son, had introduced Aristotelian logic to the Islamic world more than two centuries before Avicenna. Al-Kindī, the first Islamic Peripatetic (Aristotelian) philosopher, and Turkish polymath al-Fārābī, from whose book Avicenna would learn Aristotle’s metaphysics, preceded him. Of these luminaries, however, Avicenna remains by far the greatest.}}</ref> इब्न सीना के इतिहास के सबसे महान बिचारक आ बैदकी के बिद्वान लोग में गिनल जाला।<ref name="theairof">{{cite journal |last1=Hajar |first1=Rachel |date=2013 |title=The Air of History (Part V) Ibn Sina (Avicenna): The Great Physician and Philosopher |journal=Heart Views |volume=14 |issue=4 |pages=196–201 |doi=10.4103/1995-705X.126893 |doi-access=free |pmid=24696763 |pmc=3970379 }}</ref> अक्सरहा इब्न सीना (अविसेना) के आधुनिक चिकित्सा बिज्ञान (बैदकी) के शुरुआती जनक कहल जाला। उनका सबसे प्रसिद्ध रचना ''द बुक ऑफ हीलिंग'' हवे, जे फिलासफी आ साइंस पर आधारित एगो विश्वकोश बा। उनकर दूसरका सबसे प्रसिद्ध ग्रंथ ''द कैनन ऑफ मेडिसिन'' हवे, जे बैदकी के एगो विश्वकोश हवे। ई किताब मध्यकालीन यूरोप के बहुत यूनिवर्सिटी में बैदकी के मानक पाठ्यपुस्तक के रूप में पढ़ावल जात रहे आ लगभग 1650 ईस्वी तक एकर इस्तेमाल होखत रहल। फिलासफी आ बैदकी के अलावा इब्न सीना खगोल बिद्या, रसायन विद्या (अल्केमी), भूगोल, भूविज्ञान, मनोविज्ञान, इस्लामी धर्मशास्त्र, तर्कशास्त्र, गणित, भौतिक विज्ञान आ कविता पर भी अनेक रचना लिखलें। फिलासफी में ऊ पेरिपैटेटिक (अरस्तूवादी) परंपरा से जुड़ल रहलें, जे अरस्तू के विचार पर आधारित रहे। मुस्लिम दुनिया में एह दार्शनिक परंपरा के सबसे प्रमुख आ प्रभावशाली समर्थक लोग में इब्न सीना के गिनल जाला। {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|30em}} {{Authority control}} [[श्रेणी:ईरानी लोग]] [[श्रेणी:मध्यजुग के दार्शनिक]] [[श्रेणी:मुसलमान बिद्वान]] {{Philosopher-stub}} l7g2dcr2288v2ej22v7jt8gziv5drun मुहम्मद इब्न मूसा अल्-ख्वारिज़मी 0 35212 803969 674332 2026-08-03T18:07:57Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:मुस्लिम बिद्वान]] हटावल गइल; [[श्रेणी:मुसलमान बिद्वान]] जोड़ल गइल 803969 wikitext text/x-wiki {{Infobox scholar | image = 1983 CPA 5426 (1).png | image_size = 225px | alt = | caption = A [[commemorative stamp|stamp]] issued September 6, 1983 in the [[Soviet Union]], commemorating al-Khwārizmī's (approximate) 1200th birthday. | name = मुहम्मद इब्न मूसा अल्-ख्वारिज़मी | fullname = | other_names = | birth_date = {{c.|780}} | birth_place = [[खावारिज्म]]<ref>{{harvnb|Berggren|1986}}; {{harvnb|Struik|1987| p= 93}}</ref> | death_date = {{c.|850}} | death_place = | era = मध्यकाल ([[इस्लाम के सुनहरा जुग]]) | ethnicity = [[फारस के लोग|ईरानी]] | region = | alma_mater = | school_tradition = | main_interests = | notable_ideas = [[अलजेब्रा]] आ [[भारतीय अंक]] पर परिचर्चाग्रन्थ | major_works = | influences = | influenced = [[अबू कामिल]]<ref name=MacTutor-AK>O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., [http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Abu_Kamil.html "Abū Kāmil Shujā‘ ibn Aslam"], MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews.</ref> | awards = }} '''मुहम्मद इब्न मूसा अल्-ख्वारिज़मी''' भा '''अल ख्वारिज्मी''' फारस के प्रसिद्ध गणितज्ञ, दार्शनिक आ खगोलविद रहलें। [[बीजगणित]] के क्षेत्र में उनके योगदान बहुत महत्व के मानल जाला आ [[अल्गोरिद्म]] शब्द उनहीं के नाँव पर पड़ल बाटे। {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist}} {{Authority control}} [[श्रेणी:ईरानी लोग]] [[श्रेणी:मुसलमान बिद्वान]] [[श्रेणी:मध्यजुग के दार्शनिक]] {{Philosopher-stub}} 4pb8655ndrki6akgwa3bif9z2mol290 पाकिस्तान के सभसे ढेर जनसंख्या वाला शहरन के लिस्ट 0 49844 803986 499871 2026-08-03T18:20:13Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के शहर]] खातिर नई सॉर्टकुंजी: "*" 803986 wikitext text/x-wiki '''[[पाकिस्तान]] के सभसे ढेर जनसंख्या वाला शहरन के लिस्ट''', साल 2017 के जनसंख्या आँकड़ा के हिसाब से दिहल गइल बा: {|class="sortable wikitable" style="width: 76%; font-size: 1em;" !रैंक!!शहर!!जनसंख्या<br> (2017 जनसंख्या आँकड़ा)<ref>http://www.citypopulation.de/Pakistan-100T.html</ref>!!प्रांत |- |1||[[कराची]]||14,910,352||[[सिंध]] |- |2||[[लाहौर]]||11,126,285||[[पंजाब (पकिस्तान)|पंजाब]] |- |3||[[फ़ैसलाबाद]]||3,203,846||पंजाब |- |4||[[रावलपिंडी]]||2,098,231||पंजाब |- |5||[[गुजराँवाला]]||2,027,001||पंजाब |- |6||[[पेशावर]]||1,970,042||[[खैबर पख्तूनख्वा|खैबर-पख्तूनख्वा]] |- |7||[[मुल्तान]]||1,871,843||पंजाब |- |8||[[हैदराबाद, सिंध|हैदराबाद]]||1,732,693||सिंध |- |9||[[इस्लामाबाद]]||1,014,825||इस्लामाबाद राजधानी इलाका |- |10||[[क्वेटा]]||1,001,205||बलूचिस्तान |- |11||[[सरगोधा]]||458,440||पंजाब |- |12||[[सियालकोट]]||421,502||पंजाब |- |13||[[भावलपुर]]||408,395||पंजाब |- |14||[[सुक्कूर]]||335,551||सिंध |- |15||[[झंग]]||293,366||पंजाब |- |16||[[शेखूपुरा]]||280,263||पंजाब |- |17||[[मरदान]]||245,926||खैबर-पख्तूनख्वा |- |18||[[गुजरात शहर|गुजरात]]||251,792||पंजाब |- |19||[[लरकाना]]||270,283||सिंध |- |20||[[कासुर]]||245,321||पंजाब |} ==इहो देखल जाय== * [[भारत के शहर]] {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist}} [[श्रेणी:पाकिस्तान के शहर|*]] [[श्रेणी:देस अनुसार शहर]] [[श्रेणी:पाकिस्तान]] mq42c1ksyhid3hcg0atf6l9ijtddceh साहिर लुधियानवी 0 55925 803983 706218 2026-08-03T18:16:46Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:भारतीय मुस्लिम]] हटावल गइल; [[श्रेणी:भारतीय मुसलमान]] जोड़ल गइल 803983 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | image = Sahir Ludhianvi Stamp.jpg | imagesize = 220 | alt = | caption = भारतीय डाक द्वारा 2013 में साहिर लुधियानवी पर जारी डाक टिकट | birth_name = अब्दुल हई | birth_date = {{Birth date |df=yes|1921|03|08}} | birth_place = [[लुधियाना]], पंजाब, भारत | death_date = {{Death date and age|df=yes|1980|10|25|1921|03|08}} | death_place = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | occupation = [[कवी|शायर]], [[गीतकार]] | nationality = [[भारत के लोग|भारतीय]] | citizenship = भारत | education = | alma_mater = दयाल सिंह कॉलेज, लाहौर | period = 20वीं-सदी | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = <!-- बियाह ना --> | partner = [[अमृता प्रीतम]]<br>[[सुधा मल्होत्रा]] | children = | awards = [[पद्मश्री]] (1971) | signature = | signature_alt = }} '''साहिर लुधियानवी''' (जनम नाँव: अब्दुल हई; 8 मार्च 1921 – 25 अक्टूबर 1980) एगो भारतीय कवी आ गीतकार रहलें। [[हिंदी सिनेमा]] में गीतकार के रूप में '''साहिर''' के नाँव से परसिद्ध रहलें आ साहित्यिक शायरी मुख्य रूप से [[उर्दू]] भाषा में कइलेन। गीतकार के रूप में इनका के दू बेर फिल्मफेयर पुरस्कार मिलल आ भारत सरकार द्वारा इनके साहित्यिक शायरी आ गीत सभ खाती कला के क्षेत्र में, 1971 में [[पद्मश्री]] सम्मान दिहल गइल। ==जिनगी== साहिर लुधियानवी इनके शायर आ गीतकार के रूप में उपनाँव भा कलम के नाँव हवे। इनके जनम नाँव अब्दुल हयी रहल आ इनके जनम 8 मार्च 1921 के पंजाब राज्य (ब्रिटिश राज में अबिभाजित पंजाब) के लुधियाना में भइल। इनके जनम एगो धनी मुसलमान जमींदार फ़जल मोहम्मद के घरे भइल आ इनके महतारी के नाँव सरदार बेगम रहल जे एगो काश्मीरी परिवार से रहली। बाद में, 1934 में जब साहिर के उमिर 13 बरिस रहल इनके बाबूजी दुसरा बियाह कइलेन आ एकरे बाद इनके महतारी सरदारी बेग़म आ बाबूजी में अलगाव भ गइल। साहिर के पालन के जिम्मेदारी इनके महतारी के मिलल, हालाँकि इनके बाबूजी कोर्ट में केस भी दायर कइलें कि साहिर के उनुका के सौंपल जाय, बाकी केस हार गइलें। एकरे बाद के बचपन आर्थिक तंगी में बीतल। साहिर के सुरुआती पढ़ाई लुधियाना के खालसा हाई स्कूल में भइल आ कॉलेज के पढ़ाई खाती ई एस सी धवन कॉलेज लुधियाना में एडमीशन लिहलें। एह कालेज से इनके निकाल दिहल गइल आ ओकरे बाद ई लाहौर जा के 1943 में दयाल सिंह कॉलेज में एडमिशन लिहलें। एही दौर में इनके शेरो-शायरी भी शुरू भ गइल रहे आ राजनीतिक जुड़ाव भी। छात्र संघ के अध्यक्ष भी चुनल गइलें आ 1945 में इनके किताब ''तल्ख़ियाँ'' भी छपल। एही समय में इनके लगाव अमृता प्रीतम से भइल। 1947 में भारत-पाकिस्तान के बँटवारा भ चुकल रहल, साहिर एकरे बाद अपना साथे अपना माताजी के भी लुधियाना से लाहौर ले अइलें। उहाँ साहित्यिक पत्रिका सभ के संपादन करत रहलें जब इनके लेखन आ इनके पार्टी ह्यूमनिस्ट सोशलिस्ट पार्टी के बिचारधारा पाकिस्तानी सरकार के भल ना लागल आ इनके खिलाफ वारंट जारी भ गइल। एह बिबाद के बाद 1948 (भा 1949) में साहिर भारत आ गइलें,<ref name="RoyHuat2014">{{cite book|author1=Anjali Gera Roy|author2=Chua Beng Huat|title=Travels of Bollywood Cinema: From Bombay to LA|url=https://books.google.com/books?id=7vQtDwAAQBAJ&pg=PT84|date=10 November 2014|publisher=OUP India|isbn=978-0-19-908862-1|pages=84–}}</ref><ref name="Dawn2010">{{cite news|title=Festival for Sahir Ludhianvi|url=https://www.dawn.com/news/947704|accessdate=8 मार्च 2018|publisher=दि डॉन|date=11 मार्च 2010}}</ref> कुछ दिन दिल्ली में रहलें आ फिर बंबई चल गइलें। बंबई में इनके गीतकार के रूप में परसिद्धी मिलल आ अंत समय ले ओहिजे रहलें। 25 अक्टूबर 1980 के इनके हार्ट-अटैक आइल आ इनके निधन भ गइल। इनके जुहू कब्रिस्तान में दफन कइल गइल। साल 2010 में इनकर कब्र, कई अउरी परसिद्ध लोगे के साथ, ढहा दिहल गइल जवना से कि नया कब्र सभ बनावल जा सके।<ref name="trib2010">{{cite news|last1=Dhawan|first1=M. L.|title=Grave matter|url=http://www.tribuneindia.com/2010/20100328/spectrum/main9.htm|accessdate=8 मार्च 2018|publisher=दि ट्रिब्यून|date=28 मार्च 2010}}</ref><ref name="toi2010">{{cite news|title=Rafi, Madhubala don't rest in peace here|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Rafi-Madhubala-dont-rest-in-peace-here/articleshow/5558345.cms|accessdate=8 मार्च 2018|publisher=दि टाइम्स ऑफ इंडिया|date=11 फरवरी 2010}}</ref> {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|35em}} <!-- <ref name="Abbas2014">{{cite book|author=Sadia Abbas|title=At Freedom's Limit: Islam and the Postcolonial Predicament|url=https://books.google.com/books?id=H4fnCwAAQBAJ&pg=PA234|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-8232-5786-7|pages=234–}}</ref> --> <!-- https://www.bbc.com/hindi/india/2015/10/151023_sahir_ludhianvi_vevechana_rehan_fazal_sr --> <!-- https://www.bbc.com/hindi/india/2014/10/141024_amrita_pritam_imroz_vivechana_sdp --> {{Authority control}} [[श्रेणी:1921 में जनम]] [[श्रेणी:1980 में निधन]] [[श्रेणी:भारतीय मुसलमान]] [[श्रेणी:पंजाब के लोग]] [[श्रेणी:लाहौर के लोग]] [[श्रेणी:मुंबई के लोग]] [[श्रेणी:भारतीय गीतकार]] [[श्रेणी:उर्दू शायर]] [[श्रेणी:पद्मश्री सम्मानित]] b2wahb1rprskzxjhtjr4ur46un5w99d श्रेणी:भारतीय मुसलमान 14 55928 803978 550410 2026-08-03T18:15:51Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[श्रेणी:भारतीय मुस्लिम]] के [[श्रेणी:भारतीय मुसलमान]] पर स्थानांतरण कइलें 550410 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:भारत के लोग]] jnmd0wjv1eauj40zyg6mzb3sik0ypgl श्रेणी:लाहौर के लोग 14 55932 803988 550420 2026-08-03T18:21:56Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग शहर अनुसार]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग शहर अनुसार]] जोड़ल गइल 803988 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:लाहौर|लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग शहर अनुसार]] 81hylf2rac6ytdx2o0uluihlfk8wyuy श्रेणी:पाकिस्तानी लोग शहर अनुसार 14 55937 803987 550427 2026-08-03T18:21:41Z SM7 3953 SM7 द्वारा बिना अनुप्रेषण छोड़ले [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग शहर अनुसार]] पन्ना के [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग शहर अनुसार]] पर स्थानांतरण कइल गइल 550427 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग| शहर]] 8bqrxqedpn4cu04bs1fmdbcxw7niadw 803992 803987 2026-08-03T18:23:16Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 803992 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग| शहर]] f1xutqzja5y2aj4qc3lpw5cj9oxue0x श्रेणी:पाकिस्तानी लोग 14 55938 803989 550430 2026-08-03T18:22:30Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] के [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] पर स्थानांतरण कइलें 550430 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:पाकिस्तान|लोग]] [[श्रेणी:दक्खिन एशियाई लोग]] [[श्रेणी:देस अनुसार लोग]] mjbi6bcqbpdedfab0crtvmox8xihiqu जॉन एलिया 0 56564 804001 798953 2026-08-03T18:24:57Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 804001 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = जॉन एलिया<br/> {{nq|جون ایلیا}} | image = Jaun7.jpg | caption = | pseudonym = | birth_date = {{birth date|df=yes|1931|12|14}} | birth_place = [[अमरोहा]], [[उत्तर प्रदेश]], [[ब्रिटिश भारत]] | death_date = {{death date and age|df=yes|2002|11|08|1931|12|14}} | death_place = कराची, सिंध, [[पाकिस्तान]] | nationality = पाकिस्तानी | education = | alma_mater = | period = | genre = [[ग़ज़ल]] | subject = | movement = | occupation = [[उर्दू शायर]], बिद्वान, बिचारक | notableworks = ''शायद'', ''या'नी'', ''लेकिन'', ''गुमान'', ''गोया'', ''फरनूद'' | spouse = ज़ाहिदा हिना (अलगाव) | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | website = }} '''जॉन एलिया''' (14 दिसंबर 1931 – 9 नवंबर 2002) [[ब्रिटिश भारत]] में जनमल, पाकिस्तानी उर्दू शायर रहलें जिनके गैर-परंपरागत आ अराजक सोच वाला, आ अपना खाती खास ठसक वाला कवी के रूप में पहिचान बा। शायरी करे के अलावा एलिया एगो चिंतक-बिचारक, जीवनीकार, अनुबादक आ बिद्वान भी रहलें। इनके जनम [[उत्तर प्रदेश]] के [[अमरोहा]] में भइल आ ई रईस अमरोहवी आ सैय्यद मुहम्मद तकी के भाई रहलें जे दुनों लोग पत्रकार आ मनोबिस्लेशक रहल। इनके चचियाउत भाई लोग में मशहूर फिलिम डाइरेक्टर [[कमाल अमरोही|कमाल अमरोहियो]] रहलें। एलिया कई भाषा के बिद्वान रहलें आ शिया होखे के बावजूद इनके पढ़ाई सुन्नी लोग के संस्था देवबंद में भइल रहे। कई किताबन के अरबी से उर्दू में अनुबाद भी कइलेन। इनके मेहरारू प्रसिद्ध लेखिका [[ज़ाहिदा हिना]] उर्दू साहित्य में आ पत्रकारिता में खास अस्थान रखे ली, हालाँकि बाद में इनहन लोग के अलगौझा भ गइल रहल। एलिया के निधन [[कराची]] में 9 नवंबर 2002 के दमा के दौरा पड़े के बाद सत्तर साल के उमिर में भइल। ==जिनगी== जॉन एलिया के जनम 14 दिसंबर 1931 के तत्कालीन ब्रिटिश भारत के राज्य उत्तर प्रदेश, के अमरोहा में भइल। इनके बाबूजी के नाँव सैयद शफ़ीक़ हुसैन रहल आ ई खुदे कई भाषा के जानकार आ शायर रहलें। एलिया के सुरुआती पढ़ाई अमरोहे में भइल। 1947 में भारत-पाक बाँट के बाद इनके भाई लोग 1950 में अमरोहा छोड़ पकिस्तान चल गइल आ छह बरिस के बाद इनहूँ के पाकिस्तान जाए के पड़ल, हालाँकि बतावल जाला कि अमरोहा से इनके लगाव उमिर भर रहल आ लगभग सालाना अमरोहा आइल करें। एलिया के बियाह ज़ाहिदा हिना से भइल जे बिहारी मूल के पाकिस्तानी लेखिका आ पत्रकार रहली आ तब बीबीसी में काम करें। बाद में इनहन लोग के अलगाव भ गइल। बाद के जिनगी, पूरा कराची में बीतल आ 9 नवंबर 2002 के इनके सत्तर बरिस के उमिर में दमा के दौरा पड़े के बाद अस्पताल में भर्ती करावल गइल जहाँ इनके निधन भ गइल।<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/hindi/news/021109_john_ailiya_mi_mk.shtml |title=शायर जॉन एलिया नहीं रहे &#124; BBC Hindi |publisher=Bbc.com |date= |accessdate=2018-03-18 |archive-date=2016-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110222230/http://www.bbc.com/hindi/news/021109_john_ailiya_mi_mk.shtml |url-status=dead }}</ref> ==स्टाइल== एलिया के रचना सभ में अराजकता, निराशा आ आशा के मिलजुल रूप, ठसक वगैरह के भाव देखे के मिले ला आ जिनगी के प्रति उनके ब्यंग बहुत तीखा होला। अपना के खुद के परिचय कुछ एह रूप में रखे लें: {{Cquote|text=मैं जॊ हूँ, जॉन एलिया हूँ जनाब<br />मेरा बेहद लिहाज कीजिएगा।}} आ जिनगी के अर्थ के बारे में परसिद्ध कहनाम कि, {{Cquote|text=है ग़नीमत कि इसरार-ए-हस्ती से हम<br />बेख़बर आए हैं, बेख़बर जायेंगे।}} बतावल जाला कि 1990 में एगो मुशायरा में शेर पढ़े के मूड में आवे खाती आपन कपार पीट-पीट के ऊ ई शे'र पढ़लें<ref>{{cite web|last=Hasan |first=Fawad |url=https://tribune.com.pk/story/1553314/4-not-gone-jaun-elias-idea-still-reverberating-hearts-young/ |title=Not gone: Jaun Elia’s ideas still reverberating in the hearts of the young - The Express Tribune |publisher=Tribune.com.pk |date= |accessdate=2018-03-18}}</ref>: {{Cquote|text= ''इन किताबों ने बड़ा ज़ुल्म किया है मुझ पर <br />इनमे इक रम्ज़ है जिस रम्ज़ का मारा हुआ ज़ॆह्न <br />मुज़्दा-ए-इशरत-ए-अंजाम नहीं पा सकता <br />जिंदगी में कभी आराम नहीं पा सकता।'' }} मौत के बारे में इनके शायराना स्टाइल कोट कइल जाला<ref>{{cite web|url=https://en.dailypakistan.com.pk/opinion/blog/aik-hi-shakhs-tha-jahan-mein-kiya-literatis-celebrate-86th-birthday-of-jaun-elia/ |title=Aik hi shakhs tha jahan mein kiya?: Literatis celebrate 86th birthday of Jaun Elia – Daily Pakistan |publisher=En.dailypakistan.com.pk |date=2017-12-14 |accessdate=2018-03-18}}</ref>: {{Cquote|text= ''कितनी दिलकश हो तुम, कितना दिलजो हूँ मैं क्या सितम है कि हम लोग मर जायेंगे।'' }} ==रचना== ;शायरी * ''शायद'' (1990) * ''या'नी'' (2003) * ''गुमान'' (2004) * ''लेकिन'' (2006) * ''गोया'' (2008) * ''रमूज'' ;गद्य एलिया खाली शायरे भर ना रहलें बलुक सूफी आ इस्माइली परंपरा के लोग के जीवनी, अउरी कई किसिम के गद्य रचना आ अरबी से उर्दू अनुबाद भी कइलेन। एह में कुछ प्रमुख के नाँव नीचे दिहल जात बा: * माशीह-ए-बग़दाद हल्लाज * जोमेट्रिया * तवासीन * ईसागोज़ी * रहाईशो-कुशाइश * हसन बिन सबा * मसाइले-तजरीद * रासैल इख्वा अल सफ़ा एलिया पाकिस्तान के मशहूर अखबार ''जंग'' के संपादन भी कइलेन। ==यादगार== कैलिफोर्निया यूनिवर्सिटी इनके याद में एगो वजीफा देले।<ref>{{cite web|url=https://ucmerced.academicworks.com/opportunities/620 |title=John Elia Scholarship Endowment in Support of Veterans - University of California-Merced Scholarships |publisher=Ucmerced.academicworks.com |date=1980-01-01 |accessdate=2018-03-18}}</ref> पाकिस्तान सरकार इनके याद में एगो डाक टिकट जारी कइले बा आ कराची में इनके नाँव प एगो सड़क भी बा।<ref>{{cite web|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/amroha-city-jagran-special-shayar-jaun-elia-never-afraid-from-threat-of-pakistan-17198610.html |title=Jagran Special Shayar Jaun Elia never afraid from threat of Pakistan |publisher=Jagran.com |date=2017-12-14 |accessdate=2018-03-18}}</ref> {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} ==बाहरी कड़ी== * {{IMDb name | id= 7397857 | name= जॉन एलिया}} * [https://www.rekhta.org/poets/jaun-eliya जॉन एलिया] – रेख़्ता.कॉम पर। *[https://www.technofriendajay.in/2019/06/jaun-elia-famous-shayari-in-hindi.html जौन एलिया की कुछ बेहतरीन शायरी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604064724/https://www.technofriendajay.in/2019/06/jaun-elia-famous-shayari-in-hindi.html |date=2020-06-04 }} {{Authority control}} [[श्रेणी:1931 में जनम]] [[श्रेणी:2002 में निधन]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:उर्दू शायर]] 00u9rpzjzsze42r24u02s3bk45f5nod 804002 804001 2026-08-03T18:25:09Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] जोड़ल गइल 804002 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = जॉन एलिया<br/> {{nq|جون ایلیا}} | image = Jaun7.jpg | caption = | pseudonym = | birth_date = {{birth date|df=yes|1931|12|14}} | birth_place = [[अमरोहा]], [[उत्तर प्रदेश]], [[ब्रिटिश भारत]] | death_date = {{death date and age|df=yes|2002|11|08|1931|12|14}} | death_place = कराची, सिंध, [[पाकिस्तान]] | nationality = पाकिस्तानी | education = | alma_mater = | period = | genre = [[ग़ज़ल]] | subject = | movement = | occupation = [[उर्दू शायर]], बिद्वान, बिचारक | notableworks = ''शायद'', ''या'नी'', ''लेकिन'', ''गुमान'', ''गोया'', ''फरनूद'' | spouse = ज़ाहिदा हिना (अलगाव) | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | website = }} '''जॉन एलिया''' (14 दिसंबर 1931 – 9 नवंबर 2002) [[ब्रिटिश भारत]] में जनमल, पाकिस्तानी उर्दू शायर रहलें जिनके गैर-परंपरागत आ अराजक सोच वाला, आ अपना खाती खास ठसक वाला कवी के रूप में पहिचान बा। शायरी करे के अलावा एलिया एगो चिंतक-बिचारक, जीवनीकार, अनुबादक आ बिद्वान भी रहलें। इनके जनम [[उत्तर प्रदेश]] के [[अमरोहा]] में भइल आ ई रईस अमरोहवी आ सैय्यद मुहम्मद तकी के भाई रहलें जे दुनों लोग पत्रकार आ मनोबिस्लेशक रहल। इनके चचियाउत भाई लोग में मशहूर फिलिम डाइरेक्टर [[कमाल अमरोही|कमाल अमरोहियो]] रहलें। एलिया कई भाषा के बिद्वान रहलें आ शिया होखे के बावजूद इनके पढ़ाई सुन्नी लोग के संस्था देवबंद में भइल रहे। कई किताबन के अरबी से उर्दू में अनुबाद भी कइलेन। इनके मेहरारू प्रसिद्ध लेखिका [[ज़ाहिदा हिना]] उर्दू साहित्य में आ पत्रकारिता में खास अस्थान रखे ली, हालाँकि बाद में इनहन लोग के अलगौझा भ गइल रहल। एलिया के निधन [[कराची]] में 9 नवंबर 2002 के दमा के दौरा पड़े के बाद सत्तर साल के उमिर में भइल। ==जिनगी== जॉन एलिया के जनम 14 दिसंबर 1931 के तत्कालीन ब्रिटिश भारत के राज्य उत्तर प्रदेश, के अमरोहा में भइल। इनके बाबूजी के नाँव सैयद शफ़ीक़ हुसैन रहल आ ई खुदे कई भाषा के जानकार आ शायर रहलें। एलिया के सुरुआती पढ़ाई अमरोहे में भइल। 1947 में भारत-पाक बाँट के बाद इनके भाई लोग 1950 में अमरोहा छोड़ पकिस्तान चल गइल आ छह बरिस के बाद इनहूँ के पाकिस्तान जाए के पड़ल, हालाँकि बतावल जाला कि अमरोहा से इनके लगाव उमिर भर रहल आ लगभग सालाना अमरोहा आइल करें। एलिया के बियाह ज़ाहिदा हिना से भइल जे बिहारी मूल के पाकिस्तानी लेखिका आ पत्रकार रहली आ तब बीबीसी में काम करें। बाद में इनहन लोग के अलगाव भ गइल। बाद के जिनगी, पूरा कराची में बीतल आ 9 नवंबर 2002 के इनके सत्तर बरिस के उमिर में दमा के दौरा पड़े के बाद अस्पताल में भर्ती करावल गइल जहाँ इनके निधन भ गइल।<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/hindi/news/021109_john_ailiya_mi_mk.shtml |title=शायर जॉन एलिया नहीं रहे &#124; BBC Hindi |publisher=Bbc.com |date= |accessdate=2018-03-18 |archive-date=2016-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110222230/http://www.bbc.com/hindi/news/021109_john_ailiya_mi_mk.shtml |url-status=dead }}</ref> ==स्टाइल== एलिया के रचना सभ में अराजकता, निराशा आ आशा के मिलजुल रूप, ठसक वगैरह के भाव देखे के मिले ला आ जिनगी के प्रति उनके ब्यंग बहुत तीखा होला। अपना के खुद के परिचय कुछ एह रूप में रखे लें: {{Cquote|text=मैं जॊ हूँ, जॉन एलिया हूँ जनाब<br />मेरा बेहद लिहाज कीजिएगा।}} आ जिनगी के अर्थ के बारे में परसिद्ध कहनाम कि, {{Cquote|text=है ग़नीमत कि इसरार-ए-हस्ती से हम<br />बेख़बर आए हैं, बेख़बर जायेंगे।}} बतावल जाला कि 1990 में एगो मुशायरा में शेर पढ़े के मूड में आवे खाती आपन कपार पीट-पीट के ऊ ई शे'र पढ़लें<ref>{{cite web|last=Hasan |first=Fawad |url=https://tribune.com.pk/story/1553314/4-not-gone-jaun-elias-idea-still-reverberating-hearts-young/ |title=Not gone: Jaun Elia’s ideas still reverberating in the hearts of the young - The Express Tribune |publisher=Tribune.com.pk |date= |accessdate=2018-03-18}}</ref>: {{Cquote|text= ''इन किताबों ने बड़ा ज़ुल्म किया है मुझ पर <br />इनमे इक रम्ज़ है जिस रम्ज़ का मारा हुआ ज़ॆह्न <br />मुज़्दा-ए-इशरत-ए-अंजाम नहीं पा सकता <br />जिंदगी में कभी आराम नहीं पा सकता।'' }} मौत के बारे में इनके शायराना स्टाइल कोट कइल जाला<ref>{{cite web|url=https://en.dailypakistan.com.pk/opinion/blog/aik-hi-shakhs-tha-jahan-mein-kiya-literatis-celebrate-86th-birthday-of-jaun-elia/ |title=Aik hi shakhs tha jahan mein kiya?: Literatis celebrate 86th birthday of Jaun Elia – Daily Pakistan |publisher=En.dailypakistan.com.pk |date=2017-12-14 |accessdate=2018-03-18}}</ref>: {{Cquote|text= ''कितनी दिलकश हो तुम, कितना दिलजो हूँ मैं क्या सितम है कि हम लोग मर जायेंगे।'' }} ==रचना== ;शायरी * ''शायद'' (1990) * ''या'नी'' (2003) * ''गुमान'' (2004) * ''लेकिन'' (2006) * ''गोया'' (2008) * ''रमूज'' ;गद्य एलिया खाली शायरे भर ना रहलें बलुक सूफी आ इस्माइली परंपरा के लोग के जीवनी, अउरी कई किसिम के गद्य रचना आ अरबी से उर्दू अनुबाद भी कइलेन। एह में कुछ प्रमुख के नाँव नीचे दिहल जात बा: * माशीह-ए-बग़दाद हल्लाज * जोमेट्रिया * तवासीन * ईसागोज़ी * रहाईशो-कुशाइश * हसन बिन सबा * मसाइले-तजरीद * रासैल इख्वा अल सफ़ा एलिया पाकिस्तान के मशहूर अखबार ''जंग'' के संपादन भी कइलेन। ==यादगार== कैलिफोर्निया यूनिवर्सिटी इनके याद में एगो वजीफा देले।<ref>{{cite web|url=https://ucmerced.academicworks.com/opportunities/620 |title=John Elia Scholarship Endowment in Support of Veterans - University of California-Merced Scholarships |publisher=Ucmerced.academicworks.com |date=1980-01-01 |accessdate=2018-03-18}}</ref> पाकिस्तान सरकार इनके याद में एगो डाक टिकट जारी कइले बा आ कराची में इनके नाँव प एगो सड़क भी बा।<ref>{{cite web|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/amroha-city-jagran-special-shayar-jaun-elia-never-afraid-from-threat-of-pakistan-17198610.html |title=Jagran Special Shayar Jaun Elia never afraid from threat of Pakistan |publisher=Jagran.com |date=2017-12-14 |accessdate=2018-03-18}}</ref> {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} ==बाहरी कड़ी== * {{IMDb name | id= 7397857 | name= जॉन एलिया}} * [https://www.rekhta.org/poets/jaun-eliya जॉन एलिया] – रेख़्ता.कॉम पर। *[https://www.technofriendajay.in/2019/06/jaun-elia-famous-shayari-in-hindi.html जौन एलिया की कुछ बेहतरीन शायरी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604064724/https://www.technofriendajay.in/2019/06/jaun-elia-famous-shayari-in-hindi.html |date=2020-06-04 }} {{Authority control}} [[श्रेणी:1931 में जनम]] [[श्रेणी:2002 में निधन]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:उर्दू शायर]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] ku9wsdtwu2oit96wi07whvd48ify3e4 अताउल्लाह ख़ान 0 57004 803997 774099 2026-08-03T18:24:25Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 803997 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = अताउल्लाह ख़ान ईसाखेलवी | image = Attaullah Khan Esakhailvi.JPG | caption = | background = solo_singer | birth_name = अताउल्लाह ख़ान नियाज़ी | birth_date = {{birth date and age|1951|8|19|df=yes}} | birth_place = मियाँवाली, पंजाब, [[पाकिस्तान]] | origin = पंजाब, [[पाकिस्तान]] | genre = सराइकी संगीत, [[पंजाबी संगीत]] | occupation = सराइकी, [[झूमर]], पंजाबी, ग़ज़ल | years_active = 1971–अबतक }} '''अताउल्लाह ख़ान ईसाखेलवी''' (जनम: 19 अगस्त 1951), जिनके भोजपुरी इलाका में आमतौर प '''अताउल्ला खान''' आ इनके मूल इलाका में '''लाला''' (अरथ: बड़ भाई) के नाँव से जानल जाला, पंजाबी (पाकिस्तानी) गायक कलाकार बाड़ें। मूल रूप से पंजाबी भाषा आ सराइकी भाषा के ई गायक, भारत में भी अपना उर्दू गजल आ झूमर सभ खाती बहुत जानल-मानल कलाकार हवें। पाकिस्तान सरकार इनका के तमगा-ए-हुस्ने-कारकर्दगी (अंग्रेजी: प्राइड ऑफ दि परफार्मेंस अवार्ड) दिहले बा आ ई ब्रिटेन के रानी एलिजाबेथ दुआरा सम्मानित हो चुकल बाने। एक समय में इनके नाँव गिनीज बुक में सामिल भइल जब इनके एल्बम सभसे ढेर गिनती में रिलीज होखे वाला एल्बम बनल।<ref>{{cite web|url=https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/guinness-world-records-holder-attaullah-esakhelvi-turns-65/|title=Guinness world record holder Attaullah Esakhelvi turns 65|author=|date=|website=dailypakistan.com.pk|access-date=2018-03-27|archive-date=2017-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905235914/https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/guinness-world-records-holder-attaullah-esakhelvi-turns-65/|url-status=dead}}</ref> {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:सिंगर]] [[श्रेणी:1951 में जनम]] [[श्रेणी:जियत लोग]] {{singer-stub}} 5n4u9lgk8uoca8abjpaz5g17ziqom7m 803998 803997 2026-08-03T18:24:34Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] जोड़ल गइल 803998 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = अताउल्लाह ख़ान ईसाखेलवी | image = Attaullah Khan Esakhailvi.JPG | caption = | background = solo_singer | birth_name = अताउल्लाह ख़ान नियाज़ी | birth_date = {{birth date and age|1951|8|19|df=yes}} | birth_place = मियाँवाली, पंजाब, [[पाकिस्तान]] | origin = पंजाब, [[पाकिस्तान]] | genre = सराइकी संगीत, [[पंजाबी संगीत]] | occupation = सराइकी, [[झूमर]], पंजाबी, ग़ज़ल | years_active = 1971–अबतक }} '''अताउल्लाह ख़ान ईसाखेलवी''' (जनम: 19 अगस्त 1951), जिनके भोजपुरी इलाका में आमतौर प '''अताउल्ला खान''' आ इनके मूल इलाका में '''लाला''' (अरथ: बड़ भाई) के नाँव से जानल जाला, पंजाबी (पाकिस्तानी) गायक कलाकार बाड़ें। मूल रूप से पंजाबी भाषा आ सराइकी भाषा के ई गायक, भारत में भी अपना उर्दू गजल आ झूमर सभ खाती बहुत जानल-मानल कलाकार हवें। पाकिस्तान सरकार इनका के तमगा-ए-हुस्ने-कारकर्दगी (अंग्रेजी: प्राइड ऑफ दि परफार्मेंस अवार्ड) दिहले बा आ ई ब्रिटेन के रानी एलिजाबेथ दुआरा सम्मानित हो चुकल बाने। एक समय में इनके नाँव गिनीज बुक में सामिल भइल जब इनके एल्बम सभसे ढेर गिनती में रिलीज होखे वाला एल्बम बनल।<ref>{{cite web|url=https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/guinness-world-records-holder-attaullah-esakhelvi-turns-65/|title=Guinness world record holder Attaullah Esakhelvi turns 65|author=|date=|website=dailypakistan.com.pk|access-date=2018-03-27|archive-date=2017-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905235914/https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/guinness-world-records-holder-attaullah-esakhelvi-turns-65/|url-status=dead}}</ref> {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:सिंगर]] [[श्रेणी:1951 में जनम]] [[श्रेणी:जियत लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{singer-stub}} tt749q1ueg2q8ikyc5pivijmik98s1d श्रेणी:पाकिस्तानी लेखक 14 57080 803996 557165 2026-08-03T18:24:16Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 803996 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग|लेखक]] [[श्रेणी:राष्ट्रीयता अनुसार लेखक]] 33w5tp9w63rvisis1oaf8v5my7xgj8h मीशा शफ़ी 0 57723 804007 782061 2026-08-03T18:26:06Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 804007 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = मीशा शफ़ी | background = solo_singer | image = | caption = | birth_name = मीशा शफ़ी | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1981|12|01}} | birth_place = [[लाहौर]], पंजाब, पाकिस्तान | occupation = [[गायिका]], फिलिम ऐक्ट्रेस, मॉडल | instrument = | associated_acts = [[कोक स्टूडियो (पाकिस्तान)|कोक स्टूडियो पाकिस्तान]] आ ओभरलोड (बैंड) | website = {{url|http://meeshashafi.net/}} | awards = }} '''मीशा शफ़ी''' ({{Langx|ur|میشا شفیع}} - जनम 01 दिसंबर 1981) एगो पाकिस्तानी गायिका आ ऐक्ट्रेस बाड़ी।<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/international-43839996 |title=कौन हैं अली ज़फ़र पर यौन उत्पीड़न का आरोप लगाने वाली मीशा शफ़ी? - BBC News हिंदी |publisher=Bbc.com |date=1970-01-01 |accessdate=2018-04-21}}</ref> लाहौर में जनमल मीशा हेइजे से कंप्यूटर में ''ए-लेवल'' के पढ़ाई कइली आ साल 2007 में नेशनल कॉलेज ऑफ़ आर्ट्स से डिग्री हासिल कइली। एकरे बाद मॉडलिंग इंडस्ट्री में दाखिल भइली आ ''बिन तेरे क्या है जीना'' के म्यूज़िक वीडियो में लउकली। साल 2009 में ''लॉरियल पेरिस पाकिस्तान'' के ब्रांड एम्बेसेडर बनली, ''वोग इंडिया'' आ ''एल ऑफ़िशियल'' मैगज़ीन सभ के कभर पेज पर छपली। एह तारीफी के कुछ दिन बाद ऊ हॉलीवुड चहुंप गइली। मीरा नायर के एगो फिलिम में काम कइली आ बॉलीवुड फिलिम ''भाग मिल्खा भाग'' में इनके काम करे के मोका मिलल। इनके सभसे ढेर परसिद्धि मिलल जब [[कोक स्टूडियो पाकिस्तान]] में आरिफ़ लोहार के साथै ''जुगनी'' गवली। बाद के सीजन में 2012 में सीजन पाँच में इनके गावल ''इश्क़ आप भी अवल्ला'' बहुत परसिद्ध भइल आ भारत आ पाकिस्तान दुनों जगह के लोग के पसंद के कलाकार बन गइली। {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} [[श्रेणी:1981 में जनम]] [[श्रेणी:जियत लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] {{singer-stub}} svvlz71kehyo89t4g2rerd12bv5vj3h 804008 804007 2026-08-03T18:26:17Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] जोड़ल गइल 804008 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = मीशा शफ़ी | background = solo_singer | image = | caption = | birth_name = मीशा शफ़ी | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1981|12|01}} | birth_place = [[लाहौर]], पंजाब, पाकिस्तान | occupation = [[गायिका]], फिलिम ऐक्ट्रेस, मॉडल | instrument = | associated_acts = [[कोक स्टूडियो (पाकिस्तान)|कोक स्टूडियो पाकिस्तान]] आ ओभरलोड (बैंड) | website = {{url|http://meeshashafi.net/}} | awards = }} '''मीशा शफ़ी''' ({{Langx|ur|میشا شفیع}} - जनम 01 दिसंबर 1981) एगो पाकिस्तानी गायिका आ ऐक्ट्रेस बाड़ी।<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/international-43839996 |title=कौन हैं अली ज़फ़र पर यौन उत्पीड़न का आरोप लगाने वाली मीशा शफ़ी? - BBC News हिंदी |publisher=Bbc.com |date=1970-01-01 |accessdate=2018-04-21}}</ref> लाहौर में जनमल मीशा हेइजे से कंप्यूटर में ''ए-लेवल'' के पढ़ाई कइली आ साल 2007 में नेशनल कॉलेज ऑफ़ आर्ट्स से डिग्री हासिल कइली। एकरे बाद मॉडलिंग इंडस्ट्री में दाखिल भइली आ ''बिन तेरे क्या है जीना'' के म्यूज़िक वीडियो में लउकली। साल 2009 में ''लॉरियल पेरिस पाकिस्तान'' के ब्रांड एम्बेसेडर बनली, ''वोग इंडिया'' आ ''एल ऑफ़िशियल'' मैगज़ीन सभ के कभर पेज पर छपली। एह तारीफी के कुछ दिन बाद ऊ हॉलीवुड चहुंप गइली। मीरा नायर के एगो फिलिम में काम कइली आ बॉलीवुड फिलिम ''भाग मिल्खा भाग'' में इनके काम करे के मोका मिलल। इनके सभसे ढेर परसिद्धि मिलल जब [[कोक स्टूडियो पाकिस्तान]] में आरिफ़ लोहार के साथै ''जुगनी'' गवली। बाद के सीजन में 2012 में सीजन पाँच में इनके गावल ''इश्क़ आप भी अवल्ला'' बहुत परसिद्ध भइल आ भारत आ पाकिस्तान दुनों जगह के लोग के पसंद के कलाकार बन गइली। {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} [[श्रेणी:1981 में जनम]] [[श्रेणी:जियत लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{singer-stub}} 4w27dawpj1olbvhedozcneihko7i986 श्रेणी:मुसलमान बिद्वान 14 58347 803961 561989 2026-08-03T18:06:20Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:मुस्लिम लेखक]] हटावल गइल; [[श्रेणी:मुसलमान लेखक]] जोड़ल गइल 803961 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:मुसलमान लेखक|बिद्वान]] [[श्रेणी:मुस्लिम लोग|बिद्वान]] o3sa7fxm8wl9p502fb6bvjqyyazxdyu 803964 803961 2026-08-03T18:06:55Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:मुस्लिम लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:मुसलमान लोग]] जोड़ल गइल 803964 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:मुसलमान लेखक|बिद्वान]] [[श्रेणी:मुसलमान लोग|बिद्वान]] lxvqycdmxo97giiy6rt65ry8rwnxes8 803965 803964 2026-08-03T18:07:15Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[श्रेणी:मुस्लिम बिद्वान]] के [[श्रेणी:मुसलमान बिद्वान]] पर स्थानांतरण कइलें 803964 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:मुसलमान लेखक|बिद्वान]] [[श्रेणी:मुसलमान लोग|बिद्वान]] lxvqycdmxo97giiy6rt65ry8rwnxes8 श्रेणी:मुसलमान लेखक 14 58348 803959 561990 2026-08-03T18:06:03Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[श्रेणी:मुस्लिम लेखक]] के [[श्रेणी:मुसलमान लेखक]] पर स्थानांतरण कइलें 561990 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:धर्म अनुसार लेखक]] [[श्रेणी:मुस्लिम लोग|लेखक]] 2mz98sia8r82c1e30u7moidblcu0e23 803973 803959 2026-08-03T18:09:53Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:मुस्लिम लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:मुसलमान लोग]] जोड़ल गइल 803973 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:धर्म अनुसार लेखक]] [[श्रेणी:मुसलमान लोग|लेखक]] j66u052teclurubruoa50d4x86tnhk5 803974 803973 2026-08-03T18:10:20Z SM7 3953 cc 803974 wikitext text/x-wiki {{cc}} [[श्रेणी:धर्म अनुसार लेखक]] [[श्रेणी:मुसलमान लोग|लेखक]] 5l05b6f3mw8crr1nclpg5e7u1s7vczj श्रेणी:मुसलमान लोग 14 58350 803962 561992 2026-08-03T18:06:40Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[श्रेणी:मुस्लिम लोग]] के [[श्रेणी:मुसलमान लोग]] पर स्थानांतरण कइलें 561992 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:इस्लाम| ]] [[श्रेणी:धर्म अनुसार लोग]] 7dtyqmcjg4167ndbsu3rmwd38f5bb6d 803977 803962 2026-08-03T18:14:00Z SM7 3953 cc 803977 wikitext text/x-wiki {{cc}} [[श्रेणी:इस्लाम| ]] [[श्रेणी:धर्म अनुसार लोग]] ser8tve1i47b87z7b8koufeegl6a1a3 मोहम्मद अली जिन्ना 0 61515 804011 774474 2026-08-03T18:26:47Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 804011 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = मोहम्मद अली जिन्ना | office = पाकिस्तान के पहिला गवर्नर | honorific-prefix = | image = Jinnah1945c.jpg | caption = 1945 में जिन्ना | alt = A view of Jinnah's face late in life | monarch = [[जॉर्ज VI]] | predecessor = पद अस्थापित | primeminister = लियाक़त अली ख़ान | successor = ख्वाजा नजीमुद्दीन | signature = Jinnah Sign.gif | deputy2 = लियाक़त अली ख़ान | office2 = पाकिस्तान के संबिधान सभा के प्रेसिडेंट | predecessor2 = पद बनल | party = {{plainlist| * [[भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस]] (1906–1920) * [[आल-इंडिया मुस्लिम लीग]] (1913–1947) * मुस्लिम लीग (पाकिस्तान) (1947–1948) }} | deputy1 = मौलवी तमीजुद्दीन ख़ान | office1 = नेशनल असेंबली के स्पीकर | predecessor1 = पद बनल | successor1 = मौलवी तमीजुद्दीन ख़ान | successor2 = लियाक़त अली ख़ान | birth_date = {{birth date|df=yes|1876|12|25}} | birth_place = कराची, ब्रिटिश राज | birth_name = मोहम्मदअली जिन्नाभाई | death_date = {{nowrap|{{death date and age|df=yes|1948|9|11|1876|12|25}}}} | death_place = कराची, पाकिस्तान | resting_place = | nationality = {{Flag|British India}} (1876–1947)<br/>{{flag|Pakistan}} (1947–1948) | spouse = {{plainlist | * एमीबाई जिन्ना (1892–93) * रतनबाई पेटिट (1918–29) }} | relations = | children = दीना वाडिया | parents = जिन्नाभाई पूँजा (बाबूजी)<br />मीठीबाई जिन्ना (महतारी) | alma_mater = The Honourable Society of Lincoln's Inn | profession = {{Flat list| *बैरिस्टर *राजनीतिक नेता }} | term_start = 14 अगस्त 1947 | term_end = 11 सितंबर 1948 | term_start1 = 11 अगस्त 1947 | term_end1 = 11 सितंबर 1948 | term_start2 = 11 अगस्त 1947 | term_end2 = 11 सितंबर 1948 }} '''मोहम्मद अली जिन्ना''' ({{Nastaliq|محمد علی جناح}} - जनम नाँव: '''मोहम्मदअली जिन्नाभाई'''; 25 दिसंबर 1876&nbsp;– 11 सितंबर 1948) जिनके [[पाकिस्तान]] में क़ायदे-आज़म आ बाबा-ए-कौम के उपाधि से जानल जाला, [[ब्रिटिश राज]] के दौरान एगो भारतीय वकील आ राजनीतिक नेता रहलें, इनके पाकिस्तान के संस्थापक मानल जाला आ ई पाकिस्तान के बने के बाद उहाँ के पहिला गवर्नर जनरल बनलें आ अपना निधन तक ले एह पद पर रहलें। पाकिस्तान में इनके जनम दिन पर सार्वजनिक छुट्टी होला।<ref>{{cite web|url=http://www.officeholidays.com/countries/pakistan/index.php |title=National public holidays of Pakistan in 2013 |publisher=Office Holidays |accessdate=22 April 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6G4PCyv0B?url=http://www.officeholidays.com/countries/pakistan/index.php |archivedate=22 April 2013 |url-status=live |df= }}</ref> <ref>{{cite news|url=http://www.pakistantoday.com.pk/2012/12/25/news/national/nation-celebrates-quaid-e-azams-137th-birthday/ |title=Nation celebrates Quaid-e-Azam's birthday |work=Pakistan Today |date=25 December 2012 |accessdate=22 April 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6G4PO0mLF?url=http://www.pakistantoday.com.pk/2012/12/25/news/national/nation-celebrates-quaid-e-azams-137th-birthday/ |archivedate=22 April 2013 |url-status=live |df= }}</ref> {{clear}}'''कानपुर की घटना''' लाहौर प्रस्ताव के तहत इसने मुसलमानों के लिए एक अलग राष्ट्र का लक्ष्य निर्धारित किया। सन् 1942 में मोहम्मद अली जिन्ना उत्तर प्रदेश के कानपुर में एक जनसभा को संबोधित कर रहे थे जिसमें उन्होंने हिंदू धर्म का विरोध और भारत का विरोध कर पाकिस्तान की मांग कर रहे थे तभी वहाँ भीड़ में खड़े दो भाई बैजनाथ बाजपेई और विश्वनाथ बाजपेई जो की उत्तर प्रदेश के उन्नाव जिले के पड़री कला नामक गाँव से थे उन्होंने जिन्ना के ऊपर लाठियों से जानलेवा प्रहार कर दिया जिसमें बहुत मुश्किल से जिन्ना के प्राण बचे और जिन्ना वहां से भाग निकलने में सफल रहे बाद से जिन्ना ने कभी भी किसी सभा में हिंदू धर्म और भारत का विरोध नहीं किया । अधिकतर सीटों पर कांग्रेस की जीत हुई और कुछ पर जिन्ना की। 1946 मे जिन्ना ने कैबिनेट मिशन मे अलग राष्ट्र की मांग की परंतु उसे ठुकरा दिया गया। जिन्ना ने पाकिस्तान की मांग के लिए त्वरित/प्रत्यक्ष कार्यवाही का अभियान शुरू किया। लीग की कड़ी प्रतिक्रिया के कारण भारत में व्यापक पैमाने पर हिंदुओ के साथ हिंसा मुस्लिम बहुल क्षेत्रो मे हुई। मुस्लिम लीग और कांग्रेस पार्टी, गठबन्धन की सरकार बनाने में असफल रहे, इसलिए अंग्रेजों ने भारत विभाजन को मंजूरी दे दी। पाकिस्तान के गवर्नर जनरल के रूप में जिन्ना ने लाखो हिंदुओ और सिखो का नरसंहार करवाया। साथ ही, उन्होंने अपने देश की विदेश नीति, सुरक्षा नीति और आर्थिक नीति बनाने में महत्वपूर्ण योगदान दिया। गौरतलब है कि पाकिस्तान और भारत का बंटवारा जिन्ना और नेहरू के राजनीतिक लालच की वजह से हुआ है! ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} [[श्रेणी:भारत के लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:1876 में जनम]] [[श्रेणी:1948 में निधन]] [[श्रेणी:भारत के राजनीतिक नेता]] {{bio-stub}} m3zgvbmdmw85zsrlt5d9t3j02pqf33v 804012 804011 2026-08-03T18:27:04Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] जोड़ल गइल 804012 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = मोहम्मद अली जिन्ना | office = पाकिस्तान के पहिला गवर्नर | honorific-prefix = | image = Jinnah1945c.jpg | caption = 1945 में जिन्ना | alt = A view of Jinnah's face late in life | monarch = [[जॉर्ज VI]] | predecessor = पद अस्थापित | primeminister = लियाक़त अली ख़ान | successor = ख्वाजा नजीमुद्दीन | signature = Jinnah Sign.gif | deputy2 = लियाक़त अली ख़ान | office2 = पाकिस्तान के संबिधान सभा के प्रेसिडेंट | predecessor2 = पद बनल | party = {{plainlist| * [[भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस]] (1906–1920) * [[आल-इंडिया मुस्लिम लीग]] (1913–1947) * मुस्लिम लीग (पाकिस्तान) (1947–1948) }} | deputy1 = मौलवी तमीजुद्दीन ख़ान | office1 = नेशनल असेंबली के स्पीकर | predecessor1 = पद बनल | successor1 = मौलवी तमीजुद्दीन ख़ान | successor2 = लियाक़त अली ख़ान | birth_date = {{birth date|df=yes|1876|12|25}} | birth_place = कराची, ब्रिटिश राज | birth_name = मोहम्मदअली जिन्नाभाई | death_date = {{nowrap|{{death date and age|df=yes|1948|9|11|1876|12|25}}}} | death_place = कराची, पाकिस्तान | resting_place = | nationality = {{Flag|British India}} (1876–1947)<br/>{{flag|Pakistan}} (1947–1948) | spouse = {{plainlist | * एमीबाई जिन्ना (1892–93) * रतनबाई पेटिट (1918–29) }} | relations = | children = दीना वाडिया | parents = जिन्नाभाई पूँजा (बाबूजी)<br />मीठीबाई जिन्ना (महतारी) | alma_mater = The Honourable Society of Lincoln's Inn | profession = {{Flat list| *बैरिस्टर *राजनीतिक नेता }} | term_start = 14 अगस्त 1947 | term_end = 11 सितंबर 1948 | term_start1 = 11 अगस्त 1947 | term_end1 = 11 सितंबर 1948 | term_start2 = 11 अगस्त 1947 | term_end2 = 11 सितंबर 1948 }} '''मोहम्मद अली जिन्ना''' ({{Nastaliq|محمد علی جناح}} - जनम नाँव: '''मोहम्मदअली जिन्नाभाई'''; 25 दिसंबर 1876&nbsp;– 11 सितंबर 1948) जिनके [[पाकिस्तान]] में क़ायदे-आज़म आ बाबा-ए-कौम के उपाधि से जानल जाला, [[ब्रिटिश राज]] के दौरान एगो भारतीय वकील आ राजनीतिक नेता रहलें, इनके पाकिस्तान के संस्थापक मानल जाला आ ई पाकिस्तान के बने के बाद उहाँ के पहिला गवर्नर जनरल बनलें आ अपना निधन तक ले एह पद पर रहलें। पाकिस्तान में इनके जनम दिन पर सार्वजनिक छुट्टी होला।<ref>{{cite web|url=http://www.officeholidays.com/countries/pakistan/index.php |title=National public holidays of Pakistan in 2013 |publisher=Office Holidays |accessdate=22 April 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6G4PCyv0B?url=http://www.officeholidays.com/countries/pakistan/index.php |archivedate=22 April 2013 |url-status=live |df= }}</ref> <ref>{{cite news|url=http://www.pakistantoday.com.pk/2012/12/25/news/national/nation-celebrates-quaid-e-azams-137th-birthday/ |title=Nation celebrates Quaid-e-Azam's birthday |work=Pakistan Today |date=25 December 2012 |accessdate=22 April 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6G4PO0mLF?url=http://www.pakistantoday.com.pk/2012/12/25/news/national/nation-celebrates-quaid-e-azams-137th-birthday/ |archivedate=22 April 2013 |url-status=live |df= }}</ref> {{clear}}'''कानपुर की घटना''' लाहौर प्रस्ताव के तहत इसने मुसलमानों के लिए एक अलग राष्ट्र का लक्ष्य निर्धारित किया। सन् 1942 में मोहम्मद अली जिन्ना उत्तर प्रदेश के कानपुर में एक जनसभा को संबोधित कर रहे थे जिसमें उन्होंने हिंदू धर्म का विरोध और भारत का विरोध कर पाकिस्तान की मांग कर रहे थे तभी वहाँ भीड़ में खड़े दो भाई बैजनाथ बाजपेई और विश्वनाथ बाजपेई जो की उत्तर प्रदेश के उन्नाव जिले के पड़री कला नामक गाँव से थे उन्होंने जिन्ना के ऊपर लाठियों से जानलेवा प्रहार कर दिया जिसमें बहुत मुश्किल से जिन्ना के प्राण बचे और जिन्ना वहां से भाग निकलने में सफल रहे बाद से जिन्ना ने कभी भी किसी सभा में हिंदू धर्म और भारत का विरोध नहीं किया । अधिकतर सीटों पर कांग्रेस की जीत हुई और कुछ पर जिन्ना की। 1946 मे जिन्ना ने कैबिनेट मिशन मे अलग राष्ट्र की मांग की परंतु उसे ठुकरा दिया गया। जिन्ना ने पाकिस्तान की मांग के लिए त्वरित/प्रत्यक्ष कार्यवाही का अभियान शुरू किया। लीग की कड़ी प्रतिक्रिया के कारण भारत में व्यापक पैमाने पर हिंदुओ के साथ हिंसा मुस्लिम बहुल क्षेत्रो मे हुई। मुस्लिम लीग और कांग्रेस पार्टी, गठबन्धन की सरकार बनाने में असफल रहे, इसलिए अंग्रेजों ने भारत विभाजन को मंजूरी दे दी। पाकिस्तान के गवर्नर जनरल के रूप में जिन्ना ने लाखो हिंदुओ और सिखो का नरसंहार करवाया। साथ ही, उन्होंने अपने देश की विदेश नीति, सुरक्षा नीति और आर्थिक नीति बनाने में महत्वपूर्ण योगदान दिया। गौरतलब है कि पाकिस्तान और भारत का बंटवारा जिन्ना और नेहरू के राजनीतिक लालच की वजह से हुआ है! ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} [[श्रेणी:भारत के लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:1876 में जनम]] [[श्रेणी:1948 में निधन]] [[श्रेणी:भारत के राजनीतिक नेता]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{bio-stub}} ou7lucwfbvljkcw0qmc2sq5xxf2s8bf 804013 804012 2026-08-03T18:27:21Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:भारतीय मुसलमान]] जोड़ल गइल 804013 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = मोहम्मद अली जिन्ना | office = पाकिस्तान के पहिला गवर्नर | honorific-prefix = | image = Jinnah1945c.jpg | caption = 1945 में जिन्ना | alt = A view of Jinnah's face late in life | monarch = [[जॉर्ज VI]] | predecessor = पद अस्थापित | primeminister = लियाक़त अली ख़ान | successor = ख्वाजा नजीमुद्दीन | signature = Jinnah Sign.gif | deputy2 = लियाक़त अली ख़ान | office2 = पाकिस्तान के संबिधान सभा के प्रेसिडेंट | predecessor2 = पद बनल | party = {{plainlist| * [[भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस]] (1906–1920) * [[आल-इंडिया मुस्लिम लीग]] (1913–1947) * मुस्लिम लीग (पाकिस्तान) (1947–1948) }} | deputy1 = मौलवी तमीजुद्दीन ख़ान | office1 = नेशनल असेंबली के स्पीकर | predecessor1 = पद बनल | successor1 = मौलवी तमीजुद्दीन ख़ान | successor2 = लियाक़त अली ख़ान | birth_date = {{birth date|df=yes|1876|12|25}} | birth_place = कराची, ब्रिटिश राज | birth_name = मोहम्मदअली जिन्नाभाई | death_date = {{nowrap|{{death date and age|df=yes|1948|9|11|1876|12|25}}}} | death_place = कराची, पाकिस्तान | resting_place = | nationality = {{Flag|British India}} (1876–1947)<br/>{{flag|Pakistan}} (1947–1948) | spouse = {{plainlist | * एमीबाई जिन्ना (1892–93) * रतनबाई पेटिट (1918–29) }} | relations = | children = दीना वाडिया | parents = जिन्नाभाई पूँजा (बाबूजी)<br />मीठीबाई जिन्ना (महतारी) | alma_mater = The Honourable Society of Lincoln's Inn | profession = {{Flat list| *बैरिस्टर *राजनीतिक नेता }} | term_start = 14 अगस्त 1947 | term_end = 11 सितंबर 1948 | term_start1 = 11 अगस्त 1947 | term_end1 = 11 सितंबर 1948 | term_start2 = 11 अगस्त 1947 | term_end2 = 11 सितंबर 1948 }} '''मोहम्मद अली जिन्ना''' ({{Nastaliq|محمد علی جناح}} - जनम नाँव: '''मोहम्मदअली जिन्नाभाई'''; 25 दिसंबर 1876&nbsp;– 11 सितंबर 1948) जिनके [[पाकिस्तान]] में क़ायदे-आज़म आ बाबा-ए-कौम के उपाधि से जानल जाला, [[ब्रिटिश राज]] के दौरान एगो भारतीय वकील आ राजनीतिक नेता रहलें, इनके पाकिस्तान के संस्थापक मानल जाला आ ई पाकिस्तान के बने के बाद उहाँ के पहिला गवर्नर जनरल बनलें आ अपना निधन तक ले एह पद पर रहलें। पाकिस्तान में इनके जनम दिन पर सार्वजनिक छुट्टी होला।<ref>{{cite web|url=http://www.officeholidays.com/countries/pakistan/index.php |title=National public holidays of Pakistan in 2013 |publisher=Office Holidays |accessdate=22 April 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6G4PCyv0B?url=http://www.officeholidays.com/countries/pakistan/index.php |archivedate=22 April 2013 |url-status=live |df= }}</ref> <ref>{{cite news|url=http://www.pakistantoday.com.pk/2012/12/25/news/national/nation-celebrates-quaid-e-azams-137th-birthday/ |title=Nation celebrates Quaid-e-Azam's birthday |work=Pakistan Today |date=25 December 2012 |accessdate=22 April 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6G4PO0mLF?url=http://www.pakistantoday.com.pk/2012/12/25/news/national/nation-celebrates-quaid-e-azams-137th-birthday/ |archivedate=22 April 2013 |url-status=live |df= }}</ref> {{clear}}'''कानपुर की घटना''' लाहौर प्रस्ताव के तहत इसने मुसलमानों के लिए एक अलग राष्ट्र का लक्ष्य निर्धारित किया। सन् 1942 में मोहम्मद अली जिन्ना उत्तर प्रदेश के कानपुर में एक जनसभा को संबोधित कर रहे थे जिसमें उन्होंने हिंदू धर्म का विरोध और भारत का विरोध कर पाकिस्तान की मांग कर रहे थे तभी वहाँ भीड़ में खड़े दो भाई बैजनाथ बाजपेई और विश्वनाथ बाजपेई जो की उत्तर प्रदेश के उन्नाव जिले के पड़री कला नामक गाँव से थे उन्होंने जिन्ना के ऊपर लाठियों से जानलेवा प्रहार कर दिया जिसमें बहुत मुश्किल से जिन्ना के प्राण बचे और जिन्ना वहां से भाग निकलने में सफल रहे बाद से जिन्ना ने कभी भी किसी सभा में हिंदू धर्म और भारत का विरोध नहीं किया । अधिकतर सीटों पर कांग्रेस की जीत हुई और कुछ पर जिन्ना की। 1946 मे जिन्ना ने कैबिनेट मिशन मे अलग राष्ट्र की मांग की परंतु उसे ठुकरा दिया गया। जिन्ना ने पाकिस्तान की मांग के लिए त्वरित/प्रत्यक्ष कार्यवाही का अभियान शुरू किया। लीग की कड़ी प्रतिक्रिया के कारण भारत में व्यापक पैमाने पर हिंदुओ के साथ हिंसा मुस्लिम बहुल क्षेत्रो मे हुई। मुस्लिम लीग और कांग्रेस पार्टी, गठबन्धन की सरकार बनाने में असफल रहे, इसलिए अंग्रेजों ने भारत विभाजन को मंजूरी दे दी। पाकिस्तान के गवर्नर जनरल के रूप में जिन्ना ने लाखो हिंदुओ और सिखो का नरसंहार करवाया। साथ ही, उन्होंने अपने देश की विदेश नीति, सुरक्षा नीति और आर्थिक नीति बनाने में महत्वपूर्ण योगदान दिया। गौरतलब है कि पाकिस्तान और भारत का बंटवारा जिन्ना और नेहरू के राजनीतिक लालच की वजह से हुआ है! ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} [[श्रेणी:भारत के लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:1876 में जनम]] [[श्रेणी:1948 में निधन]] [[श्रेणी:भारत के राजनीतिक नेता]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] [[श्रेणी:भारतीय मुसलमान]] {{bio-stub}} cr87sl6ycu59ykr6bivvvysysbb7ujb महबूब उल हक़ 0 61951 804005 782062 2026-08-03T18:25:46Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 804005 wikitext text/x-wiki {{Infobox economist | name =महबूब उल हक़<br>{{Nastaliq|محبوب الحق}} | school_tradition =हेट्रोडॉक्स इकोनॉमिक्स आ गेम थियरी | image = | image_size =250px | caption = | birth_date ={{birth date|df=yes|1934|02|24}} | birth_place =पंजाब, [[ब्रिटिश भारत]] | death_date ={{Death date and age|df=yes|1998|07|16|1934|02|22}} | death_place =[[न्यू यॉर्क शहर]], अमेरिका | nationality =पाकिस्तानी | institution =पाकिस्तानी योजना आयोग<br>बित्त मंत्री<br>यूएनडीपी<br>[[बिस्व बैंक]]<br>[[कराची विश्वविद्यालय]]<br>सांख्यिकी बिभाग (पाकिस्तान) | field =[[अर्थशास्त्र]] ([[माइक्रोइकोनॉमिक्स]]) | alma_mater =[[पंजाब यूनिवर्सिटी, लाहौर]] (B.S.)<br>[[किंग्स कॉलेज, कैंब्रिज]] (B.A.)<br>[[एल यूनिवर्सिटी]] (Ph.D.) | contributions =[[गेम थियरी]]<br>[[मानव बिकास इंडेक्स]] (HDI)<br>[[मानव बिकास रपट]] (HDR)<br>मानव बिकास | awards = | signature = <!-- file name only --> | repec_prefix = | repec_id = }} '''महबूब उल हक़''' ({{Langx|ur|{{Nastaliq|محبوب الحق}}}}; 24 फरवरी 1934 – 16 जुलाई 1998) एगो पाकिस्तानी अर्थशास्त्री रहलें। इनके परसिद्धि अंतर्राष्ट्रीय बिकास सिद्धांतकार के रूप में रहल आ ई पाकिस्तान के दसवाँ बित्तमंत्री भी रहलें।<ref>[http://www.economist.com/node/169653 Mahbub ul Haq, a heretic among economists, died on 16 July, aged 64]</ref> पंजाब यूनिवर्सिटी लाहौर में इकोनॉमिक्स पढ़े के बाद ई कैंब्रिज चल गइलेन आ उहाँ से डिग्री लिहलें। एकरे बाद येल यूनिवर्सिटी से पीएचडी कइलें आ हार्वर्ड केनेडी स्कूल में पोस्ट डॉक्टोरल रिसर्च कइलें। पाकिस्तान लवट के ई 1960 के दशक में ओहिजा के प्लानिंग कमीशन के मुख्य अर्थशास्त्री के रूप में काम कइलें आ बाद में जब जुल्फिकार अली भुट्टो के के अगुआई में समाजवादी सरकार चुनल गइल, अमेरिका चल गइलें। [[बिस्व बैंक]] में ई पॉलिसी डाइरेक्टर के रूप में पूरा 1970 के दशक में काम कइलें आ रॉबर्ट मकनामारा के चीफ़ इकोनॉमिक एडवाइजर (मुख्य आर्थिक सलाहकार) के रूप में काम कइलेन। <ref>{{Cite web|title = Inaugural Mahbub ul Haq-Amartya Sen Lecture, UNIGE {{!}} Human Development Reports|url = http://hdr.undp.org/en/content/inaugural-mahbub-ul-haq-amartya-sen-lecture-unige|website = hdr.undp.org|access-date = 2016-02-23}}</ref><ref>{{Cite web|title = Amartya Sen - Biographical|url = https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1998/sen-bio.html|website = www.nobelprize.org|access-date = 2016-02-23}}</ref> सन् 1982 में लवट के पाकिस्तान अइलें आ 1985 में उहाँ के बित्त मंत्री बन्लें। एह दौर में सावधानी पूर्वक आर्थिक उदारबाद के नीति अपनावल गइल। बाद में फिर अमेरिका चल गइलें। 16 जुलाई 1998 के इनके न्यूयार्क में निधन भइल। ==कुछ बीछल रचना== * ''The Strategy of Economic Planning'' (1963) * ''The Poverty Curtain: Choices for the Third World'' (1976). Columbia University Press. 247 pages. {{ISBN|0-231-04062-8}} * ''The Myth of the Friendly Markets'' (1992) * ''Reflections on Human Development'' (1996) [[Oxford University Press]]. 1st edition (1996): 288 pages, {{ISBN|0-19-510193-6}}. 2nd edition (1999): 324 pages, {{ISBN|0-19-564598-7}} * ''The U.N. and the Bretton Woods Institutions: New Challenges For The Twenty-First Century'' / Edited By Mahbub Ul Haq ... [Et Al.] (1995) * ''The Vision and the Reality'' (1995) * ''The Third World and the international economic order'' (1976) * ''New Imperatives of Human Security'' (1995) * ''A New Framework for Development Cooperation'' (1995) * ''Humanizing Global Institutions'' (1998) {{Clear}} ==इहो देखल जाय== * [[अमर्त्य सेन]] * [[मानव बिकास इंडेक्स]] ==संदर्भ== {{Reflist}} [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:अर्थशास्त्री]] [[श्रेणी:1934 में जनम]] [[श्रेणी:1998 में निधन]] {{bio-stub}} b3rja23qlyq127cxzbfh09azcpjh45i 804006 804005 2026-08-03T18:25:57Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] जोड़ल गइल 804006 wikitext text/x-wiki {{Infobox economist | name =महबूब उल हक़<br>{{Nastaliq|محبوب الحق}} | school_tradition =हेट्रोडॉक्स इकोनॉमिक्स आ गेम थियरी | image = | image_size =250px | caption = | birth_date ={{birth date|df=yes|1934|02|24}} | birth_place =पंजाब, [[ब्रिटिश भारत]] | death_date ={{Death date and age|df=yes|1998|07|16|1934|02|22}} | death_place =[[न्यू यॉर्क शहर]], अमेरिका | nationality =पाकिस्तानी | institution =पाकिस्तानी योजना आयोग<br>बित्त मंत्री<br>यूएनडीपी<br>[[बिस्व बैंक]]<br>[[कराची विश्वविद्यालय]]<br>सांख्यिकी बिभाग (पाकिस्तान) | field =[[अर्थशास्त्र]] ([[माइक्रोइकोनॉमिक्स]]) | alma_mater =[[पंजाब यूनिवर्सिटी, लाहौर]] (B.S.)<br>[[किंग्स कॉलेज, कैंब्रिज]] (B.A.)<br>[[एल यूनिवर्सिटी]] (Ph.D.) | contributions =[[गेम थियरी]]<br>[[मानव बिकास इंडेक्स]] (HDI)<br>[[मानव बिकास रपट]] (HDR)<br>मानव बिकास | awards = | signature = <!-- file name only --> | repec_prefix = | repec_id = }} '''महबूब उल हक़''' ({{Langx|ur|{{Nastaliq|محبوب الحق}}}}; 24 फरवरी 1934 – 16 जुलाई 1998) एगो पाकिस्तानी अर्थशास्त्री रहलें। इनके परसिद्धि अंतर्राष्ट्रीय बिकास सिद्धांतकार के रूप में रहल आ ई पाकिस्तान के दसवाँ बित्तमंत्री भी रहलें।<ref>[http://www.economist.com/node/169653 Mahbub ul Haq, a heretic among economists, died on 16 July, aged 64]</ref> पंजाब यूनिवर्सिटी लाहौर में इकोनॉमिक्स पढ़े के बाद ई कैंब्रिज चल गइलेन आ उहाँ से डिग्री लिहलें। एकरे बाद येल यूनिवर्सिटी से पीएचडी कइलें आ हार्वर्ड केनेडी स्कूल में पोस्ट डॉक्टोरल रिसर्च कइलें। पाकिस्तान लवट के ई 1960 के दशक में ओहिजा के प्लानिंग कमीशन के मुख्य अर्थशास्त्री के रूप में काम कइलें आ बाद में जब जुल्फिकार अली भुट्टो के के अगुआई में समाजवादी सरकार चुनल गइल, अमेरिका चल गइलें। [[बिस्व बैंक]] में ई पॉलिसी डाइरेक्टर के रूप में पूरा 1970 के दशक में काम कइलें आ रॉबर्ट मकनामारा के चीफ़ इकोनॉमिक एडवाइजर (मुख्य आर्थिक सलाहकार) के रूप में काम कइलेन। <ref>{{Cite web|title = Inaugural Mahbub ul Haq-Amartya Sen Lecture, UNIGE {{!}} Human Development Reports|url = http://hdr.undp.org/en/content/inaugural-mahbub-ul-haq-amartya-sen-lecture-unige|website = hdr.undp.org|access-date = 2016-02-23}}</ref><ref>{{Cite web|title = Amartya Sen - Biographical|url = https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1998/sen-bio.html|website = www.nobelprize.org|access-date = 2016-02-23}}</ref> सन् 1982 में लवट के पाकिस्तान अइलें आ 1985 में उहाँ के बित्त मंत्री बन्लें। एह दौर में सावधानी पूर्वक आर्थिक उदारबाद के नीति अपनावल गइल। बाद में फिर अमेरिका चल गइलें। 16 जुलाई 1998 के इनके न्यूयार्क में निधन भइल। ==कुछ बीछल रचना== * ''The Strategy of Economic Planning'' (1963) * ''The Poverty Curtain: Choices for the Third World'' (1976). Columbia University Press. 247 pages. {{ISBN|0-231-04062-8}} * ''The Myth of the Friendly Markets'' (1992) * ''Reflections on Human Development'' (1996) [[Oxford University Press]]. 1st edition (1996): 288 pages, {{ISBN|0-19-510193-6}}. 2nd edition (1999): 324 pages, {{ISBN|0-19-564598-7}} * ''The U.N. and the Bretton Woods Institutions: New Challenges For The Twenty-First Century'' / Edited By Mahbub Ul Haq ... [Et Al.] (1995) * ''The Vision and the Reality'' (1995) * ''The Third World and the international economic order'' (1976) * ''New Imperatives of Human Security'' (1995) * ''A New Framework for Development Cooperation'' (1995) * ''Humanizing Global Institutions'' (1998) {{Clear}} ==इहो देखल जाय== * [[अमर्त्य सेन]] * [[मानव बिकास इंडेक्स]] ==संदर्भ== {{Reflist}} [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:अर्थशास्त्री]] [[श्रेणी:1934 में जनम]] [[श्रेणी:1998 में निधन]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{bio-stub}} cf7aqtkmgjazcita1zq8b0r17s2ztwl राहत फतेह अली खान 0 62678 803995 788584 2026-08-03T18:24:10Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] जोड़ल गइल 803995 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Rahat Fateh Ali Khan | background = solo_singer | image = Rahat Fateh Ali Khan.jpg | image_size = | caption = Rahat Fateh Ali Khan in 2013 | native_name = {{Nastaliq|راحت فتح علی خان}} | birth_name = Rahat Fateh Ali Khan | birth_date = {{birth date and age|df=y|1974|12|9}}<ref name="9dec1974">[http://www.cokestudio.com.pk/season7/rahat-fateh-ali-khan.html Rahat Fateh Ali Khan]. #[[CokeStudio7]].<!-- See [[Talk:Rahat Fateh Ali Khan#9 December 1974?]]--> Retrieved 20 November 2017.</ref> | birth_place = [[फ़ैसलाबाद]], पंजाब, पाकिस्तान | origin = [[पाकिस्तान]] | genre = {{flatlist| * [[कउआली]] * [[गजल]] * [[सूफी]] * [[फिल्मी]] }} | occupation = {{Flatlist| * कउआली गायक * प्लेबैक सिंगर }} | instrument = {{flatlist| * गायक * हारमोनियम }} | years_active = 1985–अबतक | label = | associated_acts = [[नुसरत फतह अली खान]], फारूख फ़तेह अली खान | website = {{URL|rfakworld.com}} }} '''राहत फ़तेह अली ख़ान''' (जनम 9 दिसंबर 1974) एगो पाकिस्तानी गायक बाड़ें। मूल रूप से कउआली गावे वाला परिवार से हवें आ परसिद्ध गायक [[नुसरत फ़तेह अली ख़ान]] के भतीजा हवें। सूफ़ी कउआली एगो बिधा हवे जेह में ई सभसे ढेर गावे लें हालाँकि, गजल आ अउरी किसिम के गाना भी गवले बाड़ें। राहत फ़तेह अली खान कई गो अंतर्राष्टीय कार्यक्रम में गा चुकल बाड़ें आ भारतीय सिनेमा ([[बॉलीवुड]]) में आ पाकिस्तानी सिनेमा में मशहूर कलाकार हवें। एमटीवी पाकिस्तान के कोक स्टूडियो खातिर लाइव गावे के प्रोग्राम खातिर भी इनके खूब परसिद्धि मिलल आ नुसरत फ़तेह अली खान के कई गो कव्वाली सभ के दोबारा गावे खातिर भी जानल जालें। {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} [[श्रेणी:पाकिस्तानी सिंगर]] [[श्रेणी:बॉलीवुड प्लेबैक सिंगर]] [[श्रेणी:1974 में जनम]] [[श्रेणी:जियत लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{singer-stub}} aabzre2ju5bq4ctfg4bup1j6ipz81nh श्रेणी:पाकिस्तानी सिंगर 14 62993 803993 788580 2026-08-03T18:23:30Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 803993 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग|गायक]] e9ii7ea51mji30t77ty7xmkbyfeeymu मेहदी हसन 0 66822 804009 716011 2026-08-03T18:26:28Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 804009 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = मेहदी हसन | image = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = मेहदी हसन ख़ान | alias = ख़ान साहिब <br> शहंशाह-ए-ग़ज़ल <br> شہنشاہِ غزل | birth_date = 18 जुलाई 1927<ref name=Britannica/> | birth_place = लूणा, राजपुताना एजेंसी, [[ब्रिटिश भारत]] | death_date = 13 जून 2012 (उमिर 84)<ref name=Britannica/> | death_place = [[कराची]], [[सिंध]], [[पाकिस्तान]] | instrument = {{flatlist| * गायक * हरमुनिया }} | genre = {{flatlist| * [[शास्त्रीय संगीत]] * [[ग़ज़ल]] * [[प्लेबैक सिंगर]] }} | occupation = {{flatlist| * गायक * संगीतकार }} | years_active = 1957–1999 (रिटायर) | website = {{URL|mehdihassan.com}} }} '''मेहदी हसन ख़ान''' (18 जुलाई 1927 – 13 जून 2012) एगो पाकिस्तानी [[ग़ज़ल]] गायक रहलें। अबिभाजित भारत के [[राजस्थान]] के लूणा गाँव में इनके जनम भइल; परिवार संगीत के पुराना घराना सभ में से एक रहल; संगीत सुरुआती शिक्षा परिवारे से मिलल आ बिभाजन के बा पाकिस्तान चल गइलें। रेडियो पाकिस्तान से गायकी के मोका मिलल आ ग़ज़ल गावे के प्रेरणा भी एहिजे से मिलल। अपना कैरियर में मेहदी हसन बहुतन ग़ज़ल गवलें। इनका के एह बिधा में सभसे ऊँच दर्जा मानल जाला आ "शहंशाहे-ग़ज़ल" के उपाधि इनका के मिलल।<ref name=Britannica>[http://global.britannica.com/EBchecked/topic/1864132/Mehdi-Hassan Mehdi Hassan profile on Encyclopedia Brittanica] Retrieved 31 March 2018</ref> एकरे अलावा खान साहब पाकिस्तानी फिलिम इंडस्ट्री में भी गायक के रूप में चोटी के कलाकार के रूप में रहलें। ग़ज़ल गायकी के दुनिया में ब्यापक करे खाती इनके बिसेस जोगदान मानल जाला। इनके परभाव बाद के कई गायक लोग पर पड़ल जेह में परसिद्ध ग़ज़ल गायक [[जगजीत सिंह]]<ref>[http://www.ndtv.com/article/people/who-was-mehdi-hassan-230903 Who was Mehdi Hassan] NDTV website, Retrieved 31 March 2018</ref> आ फिलिमी गायक [[सोनू निगम]]<ref name=Tribune>{{cite web|url=http://tribune.com.pk/story/393139/mehdi-hassan-khan-a-sun-amongst-the-stars/ |date=13 June 2012|author=Rafay Mahmood|title=Mehdi Hassan: A sun amongst the stars|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate= 31 March 2018}}</ref> नियर लोग सामिल बा। {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} [[श्रेणी:1927 में जनम]] [[श्रेणी:2012 में निधन]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:सिंगर]] [[श्रेणी:प्लेबैक सिंगर]] {{singer-stub}} i6pjja8f7z982kjqb96p5yoprrrtke2 804010 804009 2026-08-03T18:26:38Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] जोड़ल गइल 804010 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = मेहदी हसन | image = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = मेहदी हसन ख़ान | alias = ख़ान साहिब <br> शहंशाह-ए-ग़ज़ल <br> شہنشاہِ غزل | birth_date = 18 जुलाई 1927<ref name=Britannica/> | birth_place = लूणा, राजपुताना एजेंसी, [[ब्रिटिश भारत]] | death_date = 13 जून 2012 (उमिर 84)<ref name=Britannica/> | death_place = [[कराची]], [[सिंध]], [[पाकिस्तान]] | instrument = {{flatlist| * गायक * हरमुनिया }} | genre = {{flatlist| * [[शास्त्रीय संगीत]] * [[ग़ज़ल]] * [[प्लेबैक सिंगर]] }} | occupation = {{flatlist| * गायक * संगीतकार }} | years_active = 1957–1999 (रिटायर) | website = {{URL|mehdihassan.com}} }} '''मेहदी हसन ख़ान''' (18 जुलाई 1927 – 13 जून 2012) एगो पाकिस्तानी [[ग़ज़ल]] गायक रहलें। अबिभाजित भारत के [[राजस्थान]] के लूणा गाँव में इनके जनम भइल; परिवार संगीत के पुराना घराना सभ में से एक रहल; संगीत सुरुआती शिक्षा परिवारे से मिलल आ बिभाजन के बा पाकिस्तान चल गइलें। रेडियो पाकिस्तान से गायकी के मोका मिलल आ ग़ज़ल गावे के प्रेरणा भी एहिजे से मिलल। अपना कैरियर में मेहदी हसन बहुतन ग़ज़ल गवलें। इनका के एह बिधा में सभसे ऊँच दर्जा मानल जाला आ "शहंशाहे-ग़ज़ल" के उपाधि इनका के मिलल।<ref name=Britannica>[http://global.britannica.com/EBchecked/topic/1864132/Mehdi-Hassan Mehdi Hassan profile on Encyclopedia Brittanica] Retrieved 31 March 2018</ref> एकरे अलावा खान साहब पाकिस्तानी फिलिम इंडस्ट्री में भी गायक के रूप में चोटी के कलाकार के रूप में रहलें। ग़ज़ल गायकी के दुनिया में ब्यापक करे खाती इनके बिसेस जोगदान मानल जाला। इनके परभाव बाद के कई गायक लोग पर पड़ल जेह में परसिद्ध ग़ज़ल गायक [[जगजीत सिंह]]<ref>[http://www.ndtv.com/article/people/who-was-mehdi-hassan-230903 Who was Mehdi Hassan] NDTV website, Retrieved 31 March 2018</ref> आ फिलिमी गायक [[सोनू निगम]]<ref name=Tribune>{{cite web|url=http://tribune.com.pk/story/393139/mehdi-hassan-khan-a-sun-amongst-the-stars/ |date=13 June 2012|author=Rafay Mahmood|title=Mehdi Hassan: A sun amongst the stars|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate= 31 March 2018}}</ref> नियर लोग सामिल बा। {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} [[श्रेणी:1927 में जनम]] [[श्रेणी:2012 में निधन]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:सिंगर]] [[श्रेणी:प्लेबैक सिंगर]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{singer-stub}} s64eeej38wsoijdswxe4gprkfuxoc7h असद अमानत अली खान 0 77440 803994 788588 2026-08-03T18:23:58Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] जोड़ल गइल 803994 wikitext text/x-wiki '''उस्ताद असद अमानत अली खान''' (1955-2007) [[पाकिस्तान]] के एगो शास्त्रीय गायक रहलन। उ [[पटियाला]] घराने से ताल्लुक राखत रहलन। उ शास्त्रीय और अर्धशास्त्रीय संगीत में तमाम तरह के प्रयोग कइलन और ग़ज़ल गइलन। 'ग़ालिब का अन्दाज़-ए-बयां' उनका चर्चित एल्बम बाते, जवन की 1994 में पाकिस्तान में जारी भइल रहे। 8 अप्रैल 2007 को ह्रदय गति रुक जाए के कारण खाली बावन वर्ष की उम्र में उनकर मृत्यु हो गइल ।<ref>{{Cite web|url=http://kabaadkhaana.blogspot.in/2007_12_01_archive.html|title=कबाडखाना,31 दिसम्बर 2010, लेखक: युनुस खान, शीर्षक:हुए मर के हम जो रुसवा, हुए क्यों न ग़र्के़ दरिया|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317092327/http://kabaadkhaana.blogspot.in/2007_12_01_archive.html|archive-date=17 मार्च 2014|access-date=17 मार्च 2014|url-status=dead}}</ref> == संदर्भ == {{टिप्पणीसूची}} [[श्रेणी:संगीतकार]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी सिंगर]] [[श्रेणी:1955 में जनम]] [[श्रेणी:2007 में निधन]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{Singer-stub}} rg3vsrcqnbla8l77io7ipp2mgofageb शोएब मलिक 0 81965 804014 721570 2026-08-03T18:27:28Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 804014 wikitext text/x-wiki '''शोएब मलिक''' (जनम: 1 फरवरी 1982) एगो पाकिस्तानी क्रिकेटर हवन, जे पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट दल आ पाकिस्तान सुपर लिग मे पेशावर जाल्मी से खेलेलन। 2007 से 2009 ले ई पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट दल के कपतान रहलन। [[श्रेणी:1982 में जनम]] [[श्रेणी:जियत लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] {{Cricket-bio-stub}} mfdr7gq3nq5tbgacjr5ql3q2sxn9xod 804015 804014 2026-08-03T18:27:37Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] जोड़ल गइल 804015 wikitext text/x-wiki '''शोएब मलिक''' (जनम: 1 फरवरी 1982) एगो पाकिस्तानी क्रिकेटर हवन, जे पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट दल आ पाकिस्तान सुपर लिग मे पेशावर जाल्मी से खेलेलन। 2007 से 2009 ले ई पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट दल के कपतान रहलन। [[श्रेणी:1982 में जनम]] [[श्रेणी:जियत लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{Cricket-bio-stub}} 65h367lm2ui9074a85cshv939cfkxn3 मलाला युसुफ़ज़ई 0 82005 804003 701071 2026-08-03T18:25:15Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 804003 wikitext text/x-wiki '''मलाला युसुफ़ज़ई''' जीनकरा '''मलाला''' कहल जाला एगो [[पाकिस्तान]] के एक्टिविस्ट हई जे नारी सिछा ला लड़ाई लड़ेली आ नोबल सांति पुरस्कारो जीतल बाड़ी। ई दुनिया के सभ से छोट आ पाकिस्तान के नोबल बिजेता हई। [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] {{Bio-stub}} f2ivfzjp9n6x9cwbk5cgqfavre7z25z 804004 804003 2026-08-03T18:25:23Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] जोड़ल गइल 804004 wikitext text/x-wiki '''मलाला युसुफ़ज़ई''' जीनकरा '''मलाला''' कहल जाला एगो [[पाकिस्तान]] के एक्टिविस्ट हई जे नारी सिछा ला लड़ाई लड़ेली आ नोबल सांति पुरस्कारो जीतल बाड़ी। ई दुनिया के सभ से छोट आ पाकिस्तान के नोबल बिजेता हई। [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{Bio-stub}} c5wdi4edyhi9xeatsbu9j9o86vnhqi9 804018 804004 2026-08-03T18:31:19Z SM7 3953 ज्ञानसंदूक जोड़ल गइल 804018 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = मलाला यूसुफजई | native_name = {{nq|ملاله یوسفزۍ}} | native_name_lang = ps | image = Malala Yousafzai 2023 portrait 2x3.jpg | alt = मलाला यूसुफजई | caption = 2023 में यूसुफजई | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1997|7|12}} | birth_place = [[मिंगोरा]], [[उत्तर-पश्चिम सीमांत प्रांत|एनडब्ल्यूएफपी]], पाकिस्तान<ref name=whoswho>{{Who's Who | author=Anon| title=Yousafzai, Malala | id=U282567 | year=2019 | doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U282567| edition=online [[Oxford University Press]]|location=Oxford}}</ref> | education = [[लेडी मार्गरेट हॉल, ऑक्सफोर्ड]] ([[बैचलर ऑफ आर्ट्स|बी.ए.]]) | occupation = [[महिला शिक्षा]] खातिर सामाजिक कार्यकर्ता<!-- no longer a student--> | organisation = [[मलाला फंड]] | spouse = {{marriage|आसर मलिक|2021}}<ref>{{cite web |title=Malala Yousafzai announces her marriage on Twitter |url=https://www.cbc.ca/news/world/malala-yousafzai-marriage-announcement-twitter-human-rights-campaigner-1.6243231 |website=CBC News |publisher=Associated Press |access-date=9 November 2021 |date=9 November 2021 |archive-date=9 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109224521/https://www.cbc.ca/news/world/malala-yousafzai-marriage-announcement-twitter-human-rights-campaigner-1.6243231 |url-status=live }}</ref> | father = [[जियाउद्दीन यूसुफजई]]<ref name="Tighe 2017">{{cite web | last=Tighe | first=Siobhann | title=Malala Yousafzai's mother: Out of the shadows | publisher=BBC News | date=18 April 2017 | url=https://www.bbc.com/news/world-39550681 | access-date=13 January 2021 | archive-date=19 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210419010726/https://www.bbc.com/news/world-39550681 | url-status=live }}</ref> | awards = | honours = [[2014 नोबेल शांति पुरस्कार|नोबेल शांति पुरस्कार]] (2014) <br /> [[फोर्ब्स 30 अंडर 30|''फोर्ब्स'' 30 अंडर 30]] (2016, 2022) | website = {{URL|https://malala.org/}} }} '''मलाला युसुफ़ज़ई''' (जनम 12 जुलाई 1997) जीनकरा '''मलाला''' कहल जाला [[पाकिस्तान]] के एगो एक्टिविस्ट हई जे नारी सिछा ला लड़ाई लड़ेली आ नोबल सांति पुरस्कारो जीतल बाड़ी। ई दुनिया के सभ से छोट आ पाकिस्तान के नोबल बिजेता हई। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{Bio-stub}} p7y7sc237jgul44ovbwdwuppfntck9j 804019 804018 2026-08-03T18:31:45Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:1997 में जनम]] जोड़ल गइल 804019 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = मलाला यूसुफजई | native_name = {{nq|ملاله یوسفزۍ}} | native_name_lang = ps | image = Malala Yousafzai 2023 portrait 2x3.jpg | alt = मलाला यूसुफजई | caption = 2023 में यूसुफजई | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1997|7|12}} | birth_place = [[मिंगोरा]], [[उत्तर-पश्चिम सीमांत प्रांत|एनडब्ल्यूएफपी]], पाकिस्तान<ref name=whoswho>{{Who's Who | author=Anon| title=Yousafzai, Malala | id=U282567 | year=2019 | doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U282567| edition=online [[Oxford University Press]]|location=Oxford}}</ref> | education = [[लेडी मार्गरेट हॉल, ऑक्सफोर्ड]] ([[बैचलर ऑफ आर्ट्स|बी.ए.]]) | occupation = [[महिला शिक्षा]] खातिर सामाजिक कार्यकर्ता<!-- no longer a student--> | organisation = [[मलाला फंड]] | spouse = {{marriage|आसर मलिक|2021}}<ref>{{cite web |title=Malala Yousafzai announces her marriage on Twitter |url=https://www.cbc.ca/news/world/malala-yousafzai-marriage-announcement-twitter-human-rights-campaigner-1.6243231 |website=CBC News |publisher=Associated Press |access-date=9 November 2021 |date=9 November 2021 |archive-date=9 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109224521/https://www.cbc.ca/news/world/malala-yousafzai-marriage-announcement-twitter-human-rights-campaigner-1.6243231 |url-status=live }}</ref> | father = [[जियाउद्दीन यूसुफजई]]<ref name="Tighe 2017">{{cite web | last=Tighe | first=Siobhann | title=Malala Yousafzai's mother: Out of the shadows | publisher=BBC News | date=18 April 2017 | url=https://www.bbc.com/news/world-39550681 | access-date=13 January 2021 | archive-date=19 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210419010726/https://www.bbc.com/news/world-39550681 | url-status=live }}</ref> | awards = | honours = [[2014 नोबेल शांति पुरस्कार|नोबेल शांति पुरस्कार]] (2014) <br /> [[फोर्ब्स 30 अंडर 30|''फोर्ब्स'' 30 अंडर 30]] (2016, 2022) | website = {{URL|https://malala.org/}} }} '''मलाला युसुफ़ज़ई''' (जनम 12 जुलाई 1997) जीनकरा '''मलाला''' कहल जाला [[पाकिस्तान]] के एगो एक्टिविस्ट हई जे नारी सिछा ला लड़ाई लड़ेली आ नोबल सांति पुरस्कारो जीतल बाड़ी। ई दुनिया के सभ से छोट आ पाकिस्तान के नोबल बिजेता हई। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] [[श्रेणी:1997 में जनम]] {{Bio-stub}} r72hyj7t4iphiqyk18teuou2ok74341 804020 804019 2026-08-03T18:31:59Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:जियत लोग]] जोड़ल गइल 804020 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = मलाला यूसुफजई | native_name = {{nq|ملاله یوسفزۍ}} | native_name_lang = ps | image = Malala Yousafzai 2023 portrait 2x3.jpg | alt = मलाला यूसुफजई | caption = 2023 में यूसुफजई | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1997|7|12}} | birth_place = [[मिंगोरा]], [[उत्तर-पश्चिम सीमांत प्रांत|एनडब्ल्यूएफपी]], पाकिस्तान<ref name=whoswho>{{Who's Who | author=Anon| title=Yousafzai, Malala | id=U282567 | year=2019 | doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U282567| edition=online [[Oxford University Press]]|location=Oxford}}</ref> | education = [[लेडी मार्गरेट हॉल, ऑक्सफोर्ड]] ([[बैचलर ऑफ आर्ट्स|बी.ए.]]) | occupation = [[महिला शिक्षा]] खातिर सामाजिक कार्यकर्ता<!-- no longer a student--> | organisation = [[मलाला फंड]] | spouse = {{marriage|आसर मलिक|2021}}<ref>{{cite web |title=Malala Yousafzai announces her marriage on Twitter |url=https://www.cbc.ca/news/world/malala-yousafzai-marriage-announcement-twitter-human-rights-campaigner-1.6243231 |website=CBC News |publisher=Associated Press |access-date=9 November 2021 |date=9 November 2021 |archive-date=9 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109224521/https://www.cbc.ca/news/world/malala-yousafzai-marriage-announcement-twitter-human-rights-campaigner-1.6243231 |url-status=live }}</ref> | father = [[जियाउद्दीन यूसुफजई]]<ref name="Tighe 2017">{{cite web | last=Tighe | first=Siobhann | title=Malala Yousafzai's mother: Out of the shadows | publisher=BBC News | date=18 April 2017 | url=https://www.bbc.com/news/world-39550681 | access-date=13 January 2021 | archive-date=19 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210419010726/https://www.bbc.com/news/world-39550681 | url-status=live }}</ref> | awards = | honours = [[2014 नोबेल शांति पुरस्कार|नोबेल शांति पुरस्कार]] (2014) <br /> [[फोर्ब्स 30 अंडर 30|''फोर्ब्स'' 30 अंडर 30]] (2016, 2022) | website = {{URL|https://malala.org/}} }} '''मलाला युसुफ़ज़ई''' (जनम 12 जुलाई 1997) जीनकरा '''मलाला''' कहल जाला [[पाकिस्तान]] के एगो एक्टिविस्ट हई जे नारी सिछा ला लड़ाई लड़ेली आ नोबल सांति पुरस्कारो जीतल बाड़ी। ई दुनिया के सभ से छोट आ पाकिस्तान के नोबल बिजेता हई। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] [[श्रेणी:1997 में जनम]] [[श्रेणी:जियत लोग]] {{Bio-stub}} fqm7swxrcb17uo5tzkg60l6zq0somz6 सनम मारवी 0 100200 804016 788658 2026-08-03T18:27:43Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 804016 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Sanam Marvi<br>صنم ماروی | image = File:Sanam Marvi.jpg | birth_name = सनम मारवी صنم ماروي | birth_date = {{birth date and age|df=y|1986|4|17}} | origin = [[हैदराबाद, सिंध]], [[पाकिस्तान]] | genre = [[सूफी संगीत]], [[लोक संगीत]]<ref name=Dawn/><ref name=TH/> | occupations = सिंगर | instruments = गायकी | years_active = 2009&nbsp;से&ndash;अबतक | label = Sagarika<br/>[[कोक स्टूडियो (पाकिस्तान)]]<br/>Virsa Heritage Revived on PTV<br/>[[Pakistan Television Corporation]] | module2=Honors: [[तमग़ा-ए-इम्तियाज़]] (Medal of Distinction), पाकिस्तान के राष्ट्रपति द्वारा, 2020 में | honorific_suffix = लतीफ़ अवार्ड }} '''सनम मारवी''' ({{langx|sd|{{Nastaliq|صنم ماروی}}}}) (जनम: 17 अप्रैल 1986) [[पाकिस्तान|पाकिस्तानी]] लोक गीत सिंगर आ सूफी सिंगर हई। ऊ [[सिंधी भाषा|सिंधी]], [[पंजाबी भाषा|पंजाबी]] आ [[बलोची भाषा]] में गावे ली।<ref name=Dawn>[http://www.dawn.com/news/1030841 'First person: Sanam's Sufi calling', Dawn (newspaper)] Published 21 July 2013. Retrieved 14 April 2018</ref> == सुरुआती जिनगी आ कैरियर == सनम मारवी के बचपन कठिनाई आ गरीबी में बीतल।<ref name=PEERZADA>{{cite interview|title=Speak Your Heart With Samina Peerzada |url=https://www.youtube.com/watch?v=j4G5cadC-tA |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/j4G5cadC-tA |archive-date=2021-12-21 |url-status=live}}</ref> मारवी सात बरिस के उमिर से संगीत सीखे शुरू कइलें। ऊ सिंधी परिवार से हई। उनकर बाबूजी फकीर खान मोहम्मद सिंधी लोक–संगीत गवैया आ हारमोनियम बजावे वाला रहलें, आ उहे खुद दू साल ले मारवी के शास्त्रीय संगीत सिखवलें। एकरे बाद ऊ सिंध के नुसरत फ़तेह अली खान से [[ग्वालियर घराना]] के परम्परा में [[भारतीय शास्त्रीय संगीत|शास्त्रीय गवनई]] आ [[राग]] सीखली। ऊ इहो कहेली कि ऊ लोक–गायिका [[आबिदा परवीन]] से बहुत कुछ सीखले बाड़ी। सनम मारवी 2004 आ 2005 में रफ़ी पीर थिएटर में प्रस्तुति देहली। सनम मारवी सबसे पहिले 2009 में ‘वीरसा हेरिटेज’ कार्यक्रम के जरिये सोझा अइली। ई एगो संगीत कार्यक्रम रहे, जे पाकिस्तान टेलीविज़न कॉरपोरेशन पर चलत रहे, आ जेकर होस्ट यूसुफ सलाउद्दीन रहलें। सनम मारवी स्नेह से कहेली कि सलाउद्दीन उनुका खातिर “बाबा जइसन” रहलें—काहेकि उन्हीं सनम के पाकिस्तानी मनोरंजन उद्योग में पहिला बड़का मौका दिहलें। एकरा बाद सनम मारवी [[कोक स्टूडियो पाकिस्तान]] में लाइव प्रस्तुति देहली।<ref name=Dawn /> {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:पाकिस्तानी सिंगर]] [[श्रेणी:जियत लोग]] [[श्रेणी:1986 में जनम]] [[श्रेणी:सिंधी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] {{Singer-stub}} r2suv6vtuibihdy7ytl9ni5gy55qsir 804017 804016 2026-08-03T18:27:54Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] जोड़ल गइल 804017 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Sanam Marvi<br>صنم ماروی | image = File:Sanam Marvi.jpg | birth_name = सनम मारवी صنم ماروي | birth_date = {{birth date and age|df=y|1986|4|17}} | origin = [[हैदराबाद, सिंध]], [[पाकिस्तान]] | genre = [[सूफी संगीत]], [[लोक संगीत]]<ref name=Dawn/><ref name=TH/> | occupations = सिंगर | instruments = गायकी | years_active = 2009&nbsp;से&ndash;अबतक | label = Sagarika<br/>[[कोक स्टूडियो (पाकिस्तान)]]<br/>Virsa Heritage Revived on PTV<br/>[[Pakistan Television Corporation]] | module2=Honors: [[तमग़ा-ए-इम्तियाज़]] (Medal of Distinction), पाकिस्तान के राष्ट्रपति द्वारा, 2020 में | honorific_suffix = लतीफ़ अवार्ड }} '''सनम मारवी''' ({{langx|sd|{{Nastaliq|صنم ماروی}}}}) (जनम: 17 अप्रैल 1986) [[पाकिस्तान|पाकिस्तानी]] लोक गीत सिंगर आ सूफी सिंगर हई। ऊ [[सिंधी भाषा|सिंधी]], [[पंजाबी भाषा|पंजाबी]] आ [[बलोची भाषा]] में गावे ली।<ref name=Dawn>[http://www.dawn.com/news/1030841 'First person: Sanam's Sufi calling', Dawn (newspaper)] Published 21 July 2013. Retrieved 14 April 2018</ref> == सुरुआती जिनगी आ कैरियर == सनम मारवी के बचपन कठिनाई आ गरीबी में बीतल।<ref name=PEERZADA>{{cite interview|title=Speak Your Heart With Samina Peerzada |url=https://www.youtube.com/watch?v=j4G5cadC-tA |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/j4G5cadC-tA |archive-date=2021-12-21 |url-status=live}}</ref> मारवी सात बरिस के उमिर से संगीत सीखे शुरू कइलें। ऊ सिंधी परिवार से हई। उनकर बाबूजी फकीर खान मोहम्मद सिंधी लोक–संगीत गवैया आ हारमोनियम बजावे वाला रहलें, आ उहे खुद दू साल ले मारवी के शास्त्रीय संगीत सिखवलें। एकरे बाद ऊ सिंध के नुसरत फ़तेह अली खान से [[ग्वालियर घराना]] के परम्परा में [[भारतीय शास्त्रीय संगीत|शास्त्रीय गवनई]] आ [[राग]] सीखली। ऊ इहो कहेली कि ऊ लोक–गायिका [[आबिदा परवीन]] से बहुत कुछ सीखले बाड़ी। सनम मारवी 2004 आ 2005 में रफ़ी पीर थिएटर में प्रस्तुति देहली। सनम मारवी सबसे पहिले 2009 में ‘वीरसा हेरिटेज’ कार्यक्रम के जरिये सोझा अइली। ई एगो संगीत कार्यक्रम रहे, जे पाकिस्तान टेलीविज़न कॉरपोरेशन पर चलत रहे, आ जेकर होस्ट यूसुफ सलाउद्दीन रहलें। सनम मारवी स्नेह से कहेली कि सलाउद्दीन उनुका खातिर “बाबा जइसन” रहलें—काहेकि उन्हीं सनम के पाकिस्तानी मनोरंजन उद्योग में पहिला बड़का मौका दिहलें। एकरा बाद सनम मारवी [[कोक स्टूडियो पाकिस्तान]] में लाइव प्रस्तुति देहली।<ref name=Dawn /> {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:पाकिस्तानी सिंगर]] [[श्रेणी:जियत लोग]] [[श्रेणी:1986 में जनम]] [[श्रेणी:सिंधी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{Singer-stub}} htn561bshsxg1gu1ikhmqndu0eo2u0i आबिदा परवीन 0 100202 803956 803942 2026-08-03T17:57:29Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 803956 wikitext text/x-wiki '''आबिदा परवीन''' (जनम: 20 फरवरी 1954) [[पाकिस्तान]] के प्रसिद्ध सूफी सिंगर, संगीतकार, वादक, आ चित्रकार हई। पाकिस्तान में ऊ सबसे जादे मेहनताना पावे वाली गायिका लोग में गिनल जाली। उनकर गवनई के वजह से उनके कई ठे अवार्ड मिल चुकल बाड़ें आ कई जगह उनकरा के 'सूफी संगीत के रानी' कहल जाला। आबिदा परवीन के जनम [[लरकाना]] में एगो सूफी–सिंधी परिवार में भइल। उनके संगीत के शुरुआती ट्रेनिंग उनकर पिता उस्ताद गुलाम हैदर कइलें, जे आपन समय के मशहूर गवैया आ गुरु रहलें। आबिदा पम्प ऑर्गन, कीबोर्ड आ सितार बजावेली। ऊ 1970 के दशक के शुरुआती सालन में मंच पर गावे लगली, आ 1990 के आसपास दुनिया भर में लोग उनकर आवाज से परिचित होखे लागल। 1993 से ऊ विदेश में कार्यक्रम देवे सुरू कइली - सबसे पहिलका इंटरनेशनल कार्यक्रम बुएना पार्क, कैलिफ़ोर्निया में भइल। ऊ कई ठे चर्चो सभ (या चर्चनों) में प्रस्तुति दे चुकल बाड़ी। आबिदा परवीन पाकिस्तान के पॉपुलर संगीत कार्यक्रम [[कोक स्टूडियो पाकिस्तान]] में शामिल भइली। ऊ सुर क्षेत्र प्रोग्राम के जज रहली, जहाँ उनकरा साथे रूना लैला, आशा भोंसले साथे रहल लोग, आ होस्ट आयशा टाकिया रहलें। ऊ भारत–पाकिस्तान के कई संगीत रिएलिटी शो—पाकिस्तान आइडल, छोटे उस्ताद, आ स्टार वॉयस ऑफ इंडिया—में भी नजर आ चुकल बाड़ी। कुछ साल पहिले ऊ पेप्सी के एगो विज्ञापन में गवली, जहाँ अतिफ असलम इनका साथे सहयोग कइलें। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} {{Authority control}} [[श्रेणी:1954 में जनम]] [[श्रेणी:जियत लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{singer-stub}} rrk5mjx82xwypjwbuwrpj0aocsmiamq 803957 803956 2026-08-03T18:02:39Z SM7 3953 ज्ञानसंदूक जोड़ल गइल 803957 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = | honorific_suffix = | image = Abida Parveen.jpg | caption = Abida Parveen in 2016 | birth_name = | other_names = {{plain list|सूफ़ी संगीत के रानी (Queen of Sufi music)<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b036vs0h|publisher=BBC RADIO ASIAN NETWORK|date=14 July 2013|access-date=9 November 2018|title=Abida Parveen, the Queen of Sufi music talks to Saima Ajram about her career, her childhood and her thoughts on the month of Ramadhan}}</ref> }} | birth_date = {{birth date and age|df=y|1954|2|20}} | birth_place = [[लरकाना]], सिंध प्रांत, पाकिस्तान (डोमिनियन) | occupation = {{flatlist| * सिंगर (गायिका) * संगीतकार * उद्यमी * कंपोजर }} | module = {{Infobox musical artist |embed=yes | origin = [[पाकिस्तान]] | genre = {{flatlist| * [[सूफी संगीत|सूफ़ी]] * काफ़ी * [[ग़ज़ल]] * [[कव्वाली]] }} | instrument = {{flatlist| * गायकी * हारमोनियम * ताल वाला बाजा }} | years_active = 1973–अबतक ले | label = कोक स्टूडियो, PTV, etc | associated_acts = ''[[कोक स्टूडियो (पाकिस्तान)|कोक स्टूडियो]]'', पाकिस्तान टीवी | website = {{URL|abidaparveen.com.pk}} | current_members = | past_members = }} }} '''आबिदा परवीन''' (जनम: 20 फरवरी 1954) [[पाकिस्तान]] के प्रसिद्ध सूफी सिंगर, संगीतकार, वादक, आ चित्रकार हई। पाकिस्तान में ऊ सबसे जादे मेहनताना पावे वाली गायिका लोग में गिनल जाली। उनकर गवनई के वजह से उनके कई ठे अवार्ड मिल चुकल बाड़ें आ कई जगह उनकरा के 'सूफी संगीत के रानी' कहल जाला। आबिदा परवीन के जनम [[लरकाना]] में एगो सूफी–सिंधी परिवार में भइल। उनके संगीत के शुरुआती ट्रेनिंग उनकर पिता उस्ताद गुलाम हैदर कइलें, जे आपन समय के मशहूर गवैया आ गुरु रहलें। आबिदा पम्प ऑर्गन, कीबोर्ड आ सितार बजावेली। ऊ 1970 के दशक के शुरुआती सालन में मंच पर गावे लगली, आ 1990 के आसपास दुनिया भर में लोग उनकर आवाज से परिचित होखे लागल। 1993 से ऊ विदेश में कार्यक्रम देवे सुरू कइली - सबसे पहिलका इंटरनेशनल कार्यक्रम बुएना पार्क, कैलिफ़ोर्निया में भइल। ऊ कई ठे चर्चो सभ (या चर्चनों) में प्रस्तुति दे चुकल बाड़ी। आबिदा परवीन पाकिस्तान के पॉपुलर संगीत कार्यक्रम [[कोक स्टूडियो पाकिस्तान]] में शामिल भइली। ऊ सुर क्षेत्र प्रोग्राम के जज रहली, जहाँ उनकरा साथे रूना लैला, आशा भोंसले साथे रहल लोग, आ होस्ट आयशा टाकिया रहलें। ऊ भारत–पाकिस्तान के कई संगीत रिएलिटी शो—पाकिस्तान आइडल, छोटे उस्ताद, आ स्टार वॉयस ऑफ इंडिया—में भी नजर आ चुकल बाड़ी। कुछ साल पहिले ऊ पेप्सी के एगो विज्ञापन में गवली, जहाँ अतिफ असलम इनका साथे सहयोग कइलें। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} {{Authority control}} [[श्रेणी:1954 में जनम]] [[श्रेणी:जियत लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{singer-stub}} rkduicjtd8tdfbz4xolu2bboblueiuv 804021 803957 2026-08-03T18:32:32Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी सिंगर]] जोड़ल गइल 804021 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = | honorific_suffix = | image = Abida Parveen.jpg | caption = Abida Parveen in 2016 | birth_name = | other_names = {{plain list|सूफ़ी संगीत के रानी (Queen of Sufi music)<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b036vs0h|publisher=BBC RADIO ASIAN NETWORK|date=14 July 2013|access-date=9 November 2018|title=Abida Parveen, the Queen of Sufi music talks to Saima Ajram about her career, her childhood and her thoughts on the month of Ramadhan}}</ref> }} | birth_date = {{birth date and age|df=y|1954|2|20}} | birth_place = [[लरकाना]], सिंध प्रांत, पाकिस्तान (डोमिनियन) | occupation = {{flatlist| * सिंगर (गायिका) * संगीतकार * उद्यमी * कंपोजर }} | module = {{Infobox musical artist |embed=yes | origin = [[पाकिस्तान]] | genre = {{flatlist| * [[सूफी संगीत|सूफ़ी]] * काफ़ी * [[ग़ज़ल]] * [[कव्वाली]] }} | instrument = {{flatlist| * गायकी * हारमोनियम * ताल वाला बाजा }} | years_active = 1973–अबतक ले | label = कोक स्टूडियो, PTV, etc | associated_acts = ''[[कोक स्टूडियो (पाकिस्तान)|कोक स्टूडियो]]'', पाकिस्तान टीवी | website = {{URL|abidaparveen.com.pk}} | current_members = | past_members = }} }} '''आबिदा परवीन''' (जनम: 20 फरवरी 1954) [[पाकिस्तान]] के प्रसिद्ध सूफी सिंगर, संगीतकार, वादक, आ चित्रकार हई। पाकिस्तान में ऊ सबसे जादे मेहनताना पावे वाली गायिका लोग में गिनल जाली। उनकर गवनई के वजह से उनके कई ठे अवार्ड मिल चुकल बाड़ें आ कई जगह उनकरा के 'सूफी संगीत के रानी' कहल जाला। आबिदा परवीन के जनम [[लरकाना]] में एगो सूफी–सिंधी परिवार में भइल। उनके संगीत के शुरुआती ट्रेनिंग उनकर पिता उस्ताद गुलाम हैदर कइलें, जे आपन समय के मशहूर गवैया आ गुरु रहलें। आबिदा पम्प ऑर्गन, कीबोर्ड आ सितार बजावेली। ऊ 1970 के दशक के शुरुआती सालन में मंच पर गावे लगली, आ 1990 के आसपास दुनिया भर में लोग उनकर आवाज से परिचित होखे लागल। 1993 से ऊ विदेश में कार्यक्रम देवे सुरू कइली - सबसे पहिलका इंटरनेशनल कार्यक्रम बुएना पार्क, कैलिफ़ोर्निया में भइल। ऊ कई ठे चर्चो सभ (या चर्चनों) में प्रस्तुति दे चुकल बाड़ी। आबिदा परवीन पाकिस्तान के पॉपुलर संगीत कार्यक्रम [[कोक स्टूडियो पाकिस्तान]] में शामिल भइली। ऊ सुर क्षेत्र प्रोग्राम के जज रहली, जहाँ उनकरा साथे रूना लैला, आशा भोंसले साथे रहल लोग, आ होस्ट आयशा टाकिया रहलें। ऊ भारत–पाकिस्तान के कई संगीत रिएलिटी शो—पाकिस्तान आइडल, छोटे उस्ताद, आ स्टार वॉयस ऑफ इंडिया—में भी नजर आ चुकल बाड़ी। कुछ साल पहिले ऊ पेप्सी के एगो विज्ञापन में गवली, जहाँ अतिफ असलम इनका साथे सहयोग कइलें। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} {{Authority control}} [[श्रेणी:1954 में जनम]] [[श्रेणी:जियत लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी सिंगर]] {{singer-stub}} 4kp5lztunecly97zh2qide3dp20gp1v अहमद फ़राज़ 0 100305 803999 789313 2026-08-03T18:24:40Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] जोड़ल गइल 803999 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = Ahmad Faraz | native_name = {{Nastaliq|احمد فراز}} | honorific_prefix = [[Hilal-e-Pakistan|HP]] [[Hilal-e-Imtiaz|HI]] [[Sitara-e-Imtiaz|SI]] | image = Ahmadfaraz1.jpg | caption = टोरंटो में 2005 में फ़राज़ | pseudonym = फ़राज़ {{Langx|ur|{{Nastaliq| فراز}}}} | birth_name = सय्यद अहमद शाह | birth_date = {{birth date|df=yes|1931|01|14}} | birth_place = [[नौशेरा, खैबर पख्तूनख्वाँ|नौशेरा]], NWFP, [[ब्रिटिश भारत]] (now [[Khyber Pakhtunkhwa]], [[Pakistan]]) | death_date = {{death date and age|df=yes|2008|08|25|1931|01|12}} | death_place = [[इस्लामाबाद]], [[इस्लामाबाद कैपिटल टेरिटरी]], [[पाकिस्तान]] | occupation = [[उर्दू शायर]], [[लेक्चरार]] | nationality = [[पाकिस्तान]]i | citizenship = पाकिस्तान | education = [[उर्दू साहित्य]]<br />[[मास्टर ऑफ़ आर्ट्स|M.A]]<br />[[फ़ारसी साहित्य]]<br/ >M.A | alma_mater = [[एडवर्ड्स कॉलेज]], [[पेशावर यूनिवर्सिटी]] | period = 1950–2008 | genre = [[ग़ज़ल|उर्दू ग़ज़ल]] | subject = [[Romance (love)|Romance]], [[Politics]], [[Resistance movement|Resistance]] | movement = डेमोक्रेटिक आन्दोलन | notableworks = | spouse = | partner = | children = 3, [[शिब्ली फ़राज़]] के ले के | relatives = | awards = [[सितारा-ए-इम्तियाज़]] (Star of Excellence) Award<br/>[[हिलाल-ए-इम्तियाज़]] (Crescent of Excellence) Award<br/>[[Hilal-e-Pakistan]] (Crescent of Pakistan) Award<br/>[[Nigar Awards]] }} '''अहमद फ़राज़''' (असल नाँव '''सैयद अहमद शाह'''; ({{Langx|ur|{{nq|سید احمد شاہ}}}}) 14 जनवरी 1931 — 25 अगस्त 2008) [[पाकिस्तान]] के उर्दू कवि आ स्क्रिप्ट राइटर रहलें। ऊ पाकिस्तान एकेडमी ऑफ लेटर्स के संस्थापक महानिदेशक रहलें, बाद में एह संस्था के अध्यक्षो बनलें। ऊ आपन कविता 'फ़राज़' नाम के तख़ल्लुस से लिखत रहलें। फ़राज़ पाकिस्तान में सैन्य शासन आ तख़्तापलट के खुल के आलोचना कइलें, जवना चलते सैन्य तानाशाह लोग के समय में ऊ अपना देश से बेदखल भी कइल गइल रहलें। {{clear}} [[श्रेणी:1931 में जनम]] [[श्रेणी:2008 में निधन]] [[श्रेणी:उर्दू शायर]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] {{Poet-stub}} 6b7x47b3kml2gtt5082pybtk5n14598 804000 803999 2026-08-03T18:24:51Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] जोड़ल गइल 804000 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = Ahmad Faraz | native_name = {{Nastaliq|احمد فراز}} | honorific_prefix = [[Hilal-e-Pakistan|HP]] [[Hilal-e-Imtiaz|HI]] [[Sitara-e-Imtiaz|SI]] | image = Ahmadfaraz1.jpg | caption = टोरंटो में 2005 में फ़राज़ | pseudonym = फ़राज़ {{Langx|ur|{{Nastaliq| فراز}}}} | birth_name = सय्यद अहमद शाह | birth_date = {{birth date|df=yes|1931|01|14}} | birth_place = [[नौशेरा, खैबर पख्तूनख्वाँ|नौशेरा]], NWFP, [[ब्रिटिश भारत]] (now [[Khyber Pakhtunkhwa]], [[Pakistan]]) | death_date = {{death date and age|df=yes|2008|08|25|1931|01|12}} | death_place = [[इस्लामाबाद]], [[इस्लामाबाद कैपिटल टेरिटरी]], [[पाकिस्तान]] | occupation = [[उर्दू शायर]], [[लेक्चरार]] | nationality = [[पाकिस्तान]]i | citizenship = पाकिस्तान | education = [[उर्दू साहित्य]]<br />[[मास्टर ऑफ़ आर्ट्स|M.A]]<br />[[फ़ारसी साहित्य]]<br/ >M.A | alma_mater = [[एडवर्ड्स कॉलेज]], [[पेशावर यूनिवर्सिटी]] | period = 1950–2008 | genre = [[ग़ज़ल|उर्दू ग़ज़ल]] | subject = [[Romance (love)|Romance]], [[Politics]], [[Resistance movement|Resistance]] | movement = डेमोक्रेटिक आन्दोलन | notableworks = | spouse = | partner = | children = 3, [[शिब्ली फ़राज़]] के ले के | relatives = | awards = [[सितारा-ए-इम्तियाज़]] (Star of Excellence) Award<br/>[[हिलाल-ए-इम्तियाज़]] (Crescent of Excellence) Award<br/>[[Hilal-e-Pakistan]] (Crescent of Pakistan) Award<br/>[[Nigar Awards]] }} '''अहमद फ़राज़''' (असल नाँव '''सैयद अहमद शाह'''; ({{Langx|ur|{{nq|سید احمد شاہ}}}}) 14 जनवरी 1931 — 25 अगस्त 2008) [[पाकिस्तान]] के उर्दू कवि आ स्क्रिप्ट राइटर रहलें। ऊ पाकिस्तान एकेडमी ऑफ लेटर्स के संस्थापक महानिदेशक रहलें, बाद में एह संस्था के अध्यक्षो बनलें। ऊ आपन कविता 'फ़राज़' नाम के तख़ल्लुस से लिखत रहलें। फ़राज़ पाकिस्तान में सैन्य शासन आ तख़्तापलट के खुल के आलोचना कइलें, जवना चलते सैन्य तानाशाह लोग के समय में ऊ अपना देश से बेदखल भी कइल गइल रहलें। {{clear}} [[श्रेणी:1931 में जनम]] [[श्रेणी:2008 में निधन]] [[श्रेणी:उर्दू शायर]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]] {{Poet-stub}} b7vyj297kjlg36c3oym80qkcxsnr187 हिंगलाज 0 100638 803985 800977 2026-08-03T18:19:31Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पाकिस्तान क शहर]] हटावल गइल; [[श्रेणी:पाकिस्तान के शहर]] जोड़ल गइल 803985 wikitext text/x-wiki {{about|पाकिस्तान में जगह (लोकेशन)|हिंदू मंदिर|हिंगलाज माता मंदिर}} {{Infobox Mandir |name = हिंगलाज माता<br />{{nq|ہنگلاج ماتا}} |image = Nani ki Mandir2.jpg |alt = |caption = Sanctum of Hinglaj Mata mandir |map_caption = बलूचिस्तान में लोकेशन |map_type = Pakistan Balochistan#Pakistan#Asia |map_size = 200 |coordinates = {{coord|25.0|30|50|N|65.0|30|55|E|type:landmark_region:IN_scale:5000|display=inline}} |native_name = हिग्लाज माता जी |devanagari = |tamil = |marathi = |bengali = |country = [[पाकिस्तान]] |state = बलूचिस्तान |district = लासबेला जिला |locale = |elevation_m = |deity = हिंगलाज माता (देवी [[दुर्गा]] के एगो रूप) |festivals = चइत के नवरातर में चार दिन के जतरा |architecture = |inscriptions = |established = |creator = |website = }} '''हिंगलाज''' ({{langx|ur|{{Nastaliq|ﮨنگلاج}}}}) [[पाकिस्तान]] के [[बलूचिस्तान]] में एगो महत्वपूर्ण हिंदू तीर्थ स्थल हवे, आ एहिजा के देवी भारत के कई राजपूत, जाट, चारण, राजपुरोहित आ अउरी हिंदू समुदायन के लोगन के कुलदेवी के रूप में पुजाली।<ref name="sskna1">{{cite web|url=http://www.sskna.org/newsite/folklores.php |title=Sskna.Org |publisher=Sskna.Org |date= |accessdate=2023-08-01}}</ref> ई जगह [[बलूचिस्तान प्रांत]] में, [[कराची]] से करीबन 250 किमी पश्चिम-उत्तर दिशा में पड़े ला।<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/picture_gallery/07/south_asia_hindus_in_pakistan/html/1.stm|title=BBC NEWS &#124; In pictures: Hindus in Pakistan, Prayers offered|website=news.bbc.co.uk}}</ref> एहिजा स्थित [[हिंगलाज माता मंदिर|श्री हिंगलाज माता मंदिर]] पाकिस्तान के सबसे बड़ा हिंदू तीर्थ मानल जाला।<ref>{{cite web|url=https://www.nationalgeographic.com/culture/2019/01/muslim-majority-country-hindu-goddess-lives-pakistan-|title=In a Muslim-majority country, a Hindu goddess lives on|date=10 January 2019|website=Culture & History|access-date=12 October 2020}}{{dead link|date=November 2023|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:बलूचिस्तान]] [[श्रेणी:पाकिस्तान के शहर]] gm33iflzljdsx0gtkbcujp7ts1ofsk3 अल-बरूनी 0 101125 803967 799233 2026-08-03T18:07:41Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:मुस्लिम बिद्वान]] हटावल गइल; [[श्रेणी:मुसलमान बिद्वान]] जोड़ल गइल 803967 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | religion = [[इस्लाम]] | name = अबू रहमान अल-बेरूनी | image = Biruni-russian.jpg | caption = 1973 के सोवियत डाकटिकट पर काल्पनिक चित्रण | denomination = | creed = | native_name = ابوریحان محمد بن احمد البیرونی | birth_date = 973 | birth_place = Kath, ख़्वारिज़्म (अब [[उज्बेकिस्तान]]) | death_date = {{c.|1050}} (उमिर 77) | death_place = [[गजनी]], गजनवी राज (अब [[अफ़गानिस्तान]]) | era = इस्लामी गोल्डन एज | region = ख़्वारिज़्म, सेंट्रल एशिया<br>Buyid dynasty ([[Rey, Iran|Rey]]){{sfn|Kennedy|1975|p=394}} [[गजनवी बंस]] ([[गजनी]]){{sfn|Ataman|2008|p=58}} | main_interests = जियोलॉजी, [[फिजिक्स]], [[एन्थ्रोपोलॉजी]], [[समाज शास्त्र]], [[खगोलिकी]], [[रसायनशास्त्र]], [[इतिहास]], [[भूगोल]], [[गणित]], चिकत्सा, [[मनोबिज्ञान]], [[दर्शनशास्त्र|फिलासफी]], [[इस्लामी थियोलॉजी|थियोलॉजी]] | notable_ideas = | notable_works = ''The Remaining Signs of Past Centuries'', ''Gems'', ''[[किताब-उल-हिंद]]'', ''The Mas'udi Canon'', ''Understanding Astrology'' | influences = | influenced = }} '''अबू रेहान मुहम्मद इब्न अहमद अल-बिरूनी''', जिनका के आमतौर पर '''अल-बरूनी''' कहल जाला, ({{c.|lk=no|973|1050}}){{sfn|Bosworth|2000}} [[ख़्वारिज़्म|ख़्वारिज़्म क्षेत्र]] के [[ईरान|ईरानी मूल]] के<ref>{{harvnb|Strohmaier|2006|p=112}}<br>{{harvnb|MacKenzie|2000}}<br>{{harvnb|Curtis|Stewart|2009|p=85}}<br>{{cite book |last1=Dale |first1=Stephen F. |title=Babur: Timurid Prince and Mughal Emperor, 1483–1530 |date=3 May 2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-99637-9 |page=142 |url=https://books.google.com/books?id=xyluDwAAQBAJ&pg=PA142 |language=en}}<br>{{Cite book |url={{google books |plainurl=y |id=7JmpQwAACAAJ}} |title= The Cambridge History of Iran: The Saljuq and Mongol Periods. Vol |date=1968 |publisher= [[Cambridge University Press]] |language=en |last=Bosworth |first=C. E. |chapter=The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217) |editor-first=J.A. |editor-last=Boyle |quote=Page 7: "The Iranian scholar al-Biruni says that the Khwarazmian era began when the region was first settled and cultivated, this date being placed in the early 13th-century BC)" page 141 "the Khwarazmian al-Biruni'"|pages=7–141}}<br>{{Cite book|url={{google books |plainurl=y |id=gRKOPwAACAAJ}}|title=The Golden Age of Persia|last=Frye|first=Richard Nelson|date=February 2000|publisher=Phoenix Publishing, Incorporated|isbn=978-0-7538-0944-0|language=en|quote="The contribution of Iranians to Islamic mathematics is overwhelming. ..The name of Abu Raihan Al-Biruni, from Khwarazm, must be mentioned since he was one of the greatest scientists in World History"}}<br>{{cite book |last1=Panaino |first1=Antonio |title=Erexsha'a death or self sacrifice |date=27 October 2021 |publisher=Mimesis |isbn=978-88-575-8526-0 |page=32 |url=https://books.google.com/books?id=XJlKEAAAQBAJ&pg=PA32 |language=it}}</ref> महान बिद्वान आ बहुबिद्याविद (पॉलीमैथ) रहलें। ऊ इस्लामी स्वर्ण युग के प्रमुख बिद्वानन में गिनल जालें। अल-बरूनी के तुलनात्मक धर्म बिज्ञान के जनक, आधुनिक भू-मापन (जियोडेसी) के जनक, भारतबिद्या ([[इंडोलॉजी]]) के संस्थापक आ पहिला मानवविज्ञानी (एंथ्रोपोलॉजिस्ट) के रूप में सम्मान दिहल जाला।{{sfn|Ahmed|1984|pp=9{{ndash}}10}} अल-बरूनी के [[फिजिक्स]], [[गणित]], [[खगोलिकी]] आ [[प्राकृतिक बिज्ञान]] पर गहिरा ज्ञान रहे। एकरे साथे ऊ [[इतिहासकार]], क्रोनोलॉजिस्ट आ [[भाषा बिज्ञान|भाषाविज्ञानी]] के रूप में भी प्रसिद्ध रहलें। ऊ अपना समय के लगभग सभे प्रमुख बिज्ञानन के अध्ययन कइलें आ ज्ञान के अनेक क्षेत्रन में अपना रिसर्च खातिर भरपूर सम्मान आ संरक्षण प्राप्त कइलें। राजा-महाराजा आ समाज के प्रभावशाली लोग अल-बरूनी के अनुसंधान के आर्थिक सहायता देत रहे आ अलग-अलग प्रोजेक्ट पर काम करे खातिर उनकर सहयोग लेत रहे। अल-बिरूनी खुद बहुत प्रभावशाली विद्वान रहलें, बाकिर ऊ दुसरे देशन के विद्वानन, खासकर [[अरस्तू]] आ अन्य [[प्राचीन यूनानी दर्शन|प्राचीन यूनानी दार्शनिकन]] के विचार से भी प्रभावित रहलें। दर्शन के अध्ययन के दौरान ऊ यूनानी विद्वानन के रचना से प्रेरणा लिहलें। अल-बेरूनी एगो प्रतिभाशाली भाषाविद् रहलें। ऊ [[ख़्वारिज़्मी]], [[फ़ारसी]], [[अरबी]] आ [[संस्कृत]] भाषा में निपुण रहलें। एकरे अलावा उनकरा [[यूनानी]], [[हिब्रू]] आ [[सीरियाई भाषा]] के ज्ञान रहल। ऊ अपना जिनगी के अधिकतर समय [[गजनी]] में बितवलन, जे ओह समय [[गजनवी साम्राज्य]] के राजधानी रहे। आज ई शहर अफ़गानिस्तान के बिचला-पूरबी हिस्सा में स्थित बा। 1017 ई. में अल बरूनी [[भारतीय उपमहादीप]] के यात्रा कइलें। भारत में ओह जमाना में प्रचलित [[हिंदू धर्म]] आ संस्कृति के गहराई से अध्ययन करे के बाद ऊ ''[[तारीख़ अल-हिंद]]'' (मने कि "भारत के इतिहास") नाम के प्रसिद्ध ग्रंथ लिखलें। अल बरूनी अपना समय के सबसे निष्पक्ष विद्वानन में गिनल जालें। ऊ अलग-अलग देशन के रीति-रिवाज, विश्वास आ धर्म के बिना पक्षपात के वर्णन कइलें। 11वीं सदी के भारत के बारे में उनकर सटीक आ निष्पक्ष विवरण खातिर विद्वान लोग उनकरा के "अल-उस्ताद" (अर्थात "महान गुरु") के उपाधि दिहलस। == जिनगी == अल-बरूनी अपना जीवन के पहिलका पच्चीस बरिस [[ख़्वारिज़्म]] में बितवलन। एहिजा ऊ इस्लामी न्यायशास्त्र, धर्मशास्त्र, व्याकरण, गणित, खगोल विज्ञान, चिकित्सा आ दर्शनशास्त्र के पढ़ाई कइलें। एकरे साथे ऊ खाली भौतिक विज्ञान में ही ना, बल्कि लगभग सभे प्रमुख विज्ञान के क्षेत्र में भी गहिरा रुचि लिहलें। ख्वारज़्मी भाषा, जे अल-बरूनी के मातृभाषा रहे, इस्लाम के आगमन के बाद भी एह इलाका में कई सौ बरिस तक बोलल जात रहे। बाद में एह क्षेत्र के धीरे-धीरे तुर्कीकरण भइल, लेकिन प्राचीन ख्वारज़्म के कुछ सांस्कृतिक परंपरा तबो बचल रहल। एह बात से ई मानल जा सकेला कि अल-बिरूनी जइसन असाधारण विद्वान, जिनका लगे अनेक विषय के गहिर ज्ञान रहे, ओह इलाका के समृद्ध सांस्कृतिक माहौल में ही तैयार भइल रहलें। अल-बरूनी अफ़्रीग़िद शासक वंश के समर्थक रहलें। जब 995 ईस्वी में मामूनी वंश अफ़्रीग़िद लोग के हटा के सत्ता पर आ गइल, त अल-बिरूनी अपना मातृभूमि छोड़ के [[बुखारा]] चल गइलें। ओह समय बुखारा पर सामानी शासक मंसूर द्वितीय, जे नूह द्वितीय के बेटा रहलें, के शासन रहे। अल-बरूनी के प्रसिद्ध विद्वान [[इब्न सीना]] (अविसेना) से चिठ्ठी-पत्री होखल करे। एह दुनो महान विद्वान के बीच कई विषय पर विचार-विमर्श भइल, आ ओह बातचीत के कुछ लिखित अभिलेख आजुओ उपलब्ध बाड़ें। 998 ईस्वी में अल बरूनी तबरिस्तान के ज़ियारिद शासक क़ाबूस (शासनकाल: 977–981 आ 997–1012 ईस्वी) के दरबार में गइलें। ओहिजा रहत ऊ अपना पहिलका महत्वपूर्ण किताब ''अल-आसार अल-बाक़िया अन अल-क़ुरून अल-खालिया'' लिखलें। एह किताब में इतिहास आ वैज्ञानिक कालक्रम के विस्तार से चर्चा कइल गइल बा। एकर अंग्रेजी अनुवाद ''क्रोनोलॉजी ऑफ एंशिएंट नेशंस'' (प्राचीन राष्ट्रन के कालक्रम) आ ''वेस्टिजेज ऑफ द पास्ट'' (अतीत के अवशेष) के नाम से जानल जाला। मानल जाला कि ई किताब लगभग 1000 ईस्वी में लिखल गइल रहे, हालाँकि बाद में अल बरूनी एह में कुछ संशोधनो कइलन। एह दौरान ऊ बावंदिद शासक अल-मर्जुबान के दरबार में भी गइल रहलन।जब ई साफ हो गइल कि अफ़्रीग़िद वंश के शासन पूरा तरीका खतम हो चुकल बा आ मामूनी वंश अब ख्वारिज्म पर मजबूती से राज करत बा, तब बरूनी मामूनी शासक लोग से मेल-जोल बना लिहलें। ओह समय गुरगंज (जे ख्वारज़्म में स्थित रहे) के दरबार धीरे-धीरे प्रसिद्ध हो रहल रहे, काहेकि ओहिजा बहुत प्रतिभाशाली वैज्ञानिक आ विद्वान एक जगह जुटत रहलें। ==भौतिक बिज्ञान== बरूनी मध्यकालीन मैकेनिक्स में [[साइंटिफिक मेथड]] के इस्तेमाल के बढ़ावा देवे वाला प्रमुख बिद्वान लोगन में से रहलें। ऊ घनत्व (डेंसिटी) मापे खातिर एक्सपेरिमेंट पर आधारित तरीका डेवलप कइलें। एह काम खातिर ऊ एक किसिम के हाइड्रोस्टैटिक तरजूई (पानी के सिद्धांत पर काम करे वाला विशेष तरजूई) के इस्तेमाल कइलन। बरूनी के ई तरीका बहुत सटीक रहे, जवना के मदद से ऊ कीमती धातु, रत्न, आ इहाँ तक ले कि हवो के घनत्व मापे में सफल भइलें। ऊ पृथ्वी के त्रिज्या (रेडियस) निकाले खातिर एगो एक्सपेरिमेंट आधारित तरीका अपनवलें। एह खातिर ऊ पहाड़ के चोटी से क्षितिज के उन्नयन कोण मापलें आ ओकर तुलना नजदीक के समतल मैदान से देखल गइल क्षितिज के उन्नयन कोण से कइलें। घनत्व मापे के तरीका विकसित करे के अलावा, अल-बरूनी घनत्व के विषय पर बिस्तार से लिखलें। ऊ घनत्व के अलग-अलग प्रकार आ ओह लोग के मापे के तरीका के भी समझवलें। एह विषय पर उनकर काम बाद के बैज्ञानिक अध्ययन पर बहुत गहिरा परभाव डललस। == खगोल बिद्या आ ज्योतिष == [[File:Lunar phases al-Biruni.jpg|thumb|अल बरूनी के खगोल बिद्या पर एगो फ़ारसी रचना से लिहल चित्र जेह में [[सुरुज]] के संघे [[चंद्रमा]] के अलग-अलग कला सभ के ब्याख्या कइल गइल बाटे।]] अल-बरूनी द्वारा लिखल 146 गो किताबिन में से 95 गो किताब खगोल विज्ञान, गणित आ एह से जुड़ल विषय, जइसे गणितीय भूगोल, पर आधारित रहल। ऊ इस्लामी स्वर्ण युग के समय जीयलें। ओह दौर में अब्बासी ख़लीफ़ा लोग खगोल विज्ञान के शोध के बढ़ावा देत रहे। एकर कारण खाली वैज्ञानिक जिज्ञासा ना रहे, बल्कि एकर धार्मिक महत्व भी रहे। इस्लाम में इबादत आ नमाज़ सही तरीका से करे खातिर पवित्र स्थानन के सही दिशा के जानकारी जरूरी मानल जाला, आ ई दिशा के सही-सही पता खगोलीय आँकड़वने के मदद से लगावल जा सके ला। अल-बरूनी अपना प्रसिद्ध ग्रंथ ''तहक़ीक़ मा लि-ल-हिन्द'' (''किताब उल हिंद'') में [[भारतीय ज्योतिष]] (भारतीय खगोल बिद्या) पर बिस्तार से टिप्पणी लिखलें। एह ग्रंथ के बहुत हिस्सा [[आर्यभट]] के रचना के अनुवाद आ व्याख्या पर आधारित रहल। एहिजे अल-बरूनी ईहो दावा कइलें कि ऊ पृथ्वी के घूर्णन (अपना धुरी पर घूमे) से जुड़ल प्रश्न के समाधान अपना एगो खगोल विज्ञान संबंधी ग्रंथ ''मिफ्ताह इल्म अल-हयअ'' (खगोल विज्ञान के कुंजी) में दे चुकल रहलें। हालाँकि, ई ग्रंथ आज उपलब्ध नइखे। अल-बरूनी अपना प्रमुख खगोलीय ग्रंथ ''क़ानून मसऊदी'' में ई बतवलें कि [[टॉलेमी]] के मत के विपरीत, सूरज के अपसौर (आकाश में ओकरा उच्चतम स्थिति) स्थिर ना होकर समय के साथ बदलत रहेला। अल-बिरूनी [[एस्ट्रोलेब]] पर एगो अलग ग्रंथ भी लिखलें, जवना में ई यंत्र के इस्तेमाल करके समय पता करे आ भूमि सर्वेक्षण में चतुर्थांश यंत्र (क्वाड्रेंट) के रूप में उपयोग करे के तरीका समझवले बाड़ें। एह ग्रंथ में आठ गो गियर वाला एगो यंत्र के चित्र भी मिलेला, जवना के बाद में विकसित भइल मुस्लिम एस्ट्रोलेब आ घड़ी के प्रारंभिक रूप मानल जाला। बहुत बाद में, 1749 ईस्वी में डनथॉर्न अल-बिरूनी द्वारा दर्ज कइल गइल सूर्यग्रहण से जुड़ल आँकड़ा के इस्तेमाल करके चंद्रमा के त्वरण निर्धारित करे में मदद लिहलें। एकरे साथे, विषुव (इक्विनॉक्स) के समय आ ग्रहण से संबंधित अल-बरूनी के दिहल आँकड़ा के पृथ्वी के अतीत के घूर्णन के अध्ययन में भी उपयोग कइल गइल। ==धर्म के इतिहास== अल-बरूनी के धर्म के इतिहास के सबसे महत्वपूर्ण मुस्लिम बिद्वान लोगन में गिनल जाला। [[तुलनात्मक धर्म अध्ययन]] के क्षेत्र में ऊ अगुआ विद्वान मानल जालें। ऊ जरथुस्त्र धर्म, यहूदी धर्म, हिंदू धर्म, ईसाई धर्म, बौद्ध धर्म आ इस्लाम समेत कई धर्म के गहराई से अध्ययन कइलें आ उनकर आपस में तुलनो कइलें। अल-बिरूनी [[इस्लाम]] के सबसे श्रेष्ठ धर्म मानें। उनका अनुसार, अलग-अलग धर्म आ संस्कृति के तुलना करे से ई समझल जा सकेला कि इस्लाम के व्यवस्था दूसर अउरी धर्मन के रीति-रिवाज से कइसे अलग बा। हालाँकि, एकरे साथे ऊ दुसरे संस्कृति आ धर्म सभ के कई बातन के खुला मन से सरहबो कइलें। कवनो धर्म पर अपना निष्कर्ष देवे से पहिले ऊ अक्सर ओह धर्म के पवित्र ग्रंथन से सीधे कोटेशन देवे के कोसिस करें। उनकर कोसिस ई रहे कि हर धर्म के ओह धर्म के अपना नजरिया से समझल जाव, ना कि खाली ओकरा के गलत साबित करे के कोसिस कइल जाव। अल-बिरूनी के मान्यता रहे कि दुनिया के सभे संस्कृति एक-दूसरा से जुड़ल बाड़ी स, काहेकि सभे मानव समाज के रचना हई। एह कारण, चाहे अलग-अलग संस्कृति एक-दूसरा से कतनो अलग किसिम के काहे ना लागे, तबो सभ में एगो साझा मानवीय आधार मौजूद बा। अल-बिरूनी [[हिंदू समाज]] के दू वर्ग में बाँटलें—शिक्षित आ अशिक्षित। उनका अनुसार, शिक्षित हिंदू [[एकेश्वरवाद]] में विश्वास रखेलें। ऊ मानेलें कि भगवान एके बा, अनादि, अनंत आ सर्वशक्तिमान, आ [[मूर्ति-पूजा]] के अस्वीकार करे लें। दुसरा ओर, अशिक्षित लोग अनेक देवी-देवता के मूर्ति के पूजा करे ला। हालाँकि, अल-बिरूनी इहो बात लिखलन कि भगवान के मनुष्य जइसन रूप में माने के धारणा खाली कुछ हिंदूए लोग में ना, बलुक कुछ मुसलमान समूह, जइसे जबरिया, में भी मिले ला। ==एंथ्रोपोलॉजी== अल-बरूनी [[भारतीय उपमहाद्वीप]] के लोग, उनकर रीति-रिवाज, संस्कृति आ धर्म के बारे में बहुत बिस्तार से लिखलें। विद्वान अकबर एस. अहमद के हिसाब से, अल-बरूनी के अध्ययन के तरीका आज के आधुनिक एंथ्रोपोलॉजिस्ट (मानवविज्ञानी) लोग से बहुत मिलत-जुलत रहे। ऊ जवन समाज के अध्ययन करत रहलें, ओह लोग के बीच रहके उनकर जीवन के बारीकी से देखत रहलें, उनकर भाषा सीखत रहलें आ उनकर मूल ग्रंथ के पढ़त रहलें। एह अध्ययन के आधार पर ऊ अपना निष्कर्ष निष्पक्षता आ वस्तुनिष्ठता के साथ प्रस्तुत कइलें आ अलग-अलग संस्कृति के आपस में तुलनो कइलन। एही कारण अकबर एस. अहमद के मत बा कि अल-बरूनी के दुनिया के पहिलका एंथ्रोपोलॉजिस्ट मानल जा सकेला। हालाँकि, कुछ दूसर बिद्वान लोग एह मत से सहमत ना बाटे। ओह दुसरहा लोगन के बिचार बा कि परंपरागत अर्थ में अल-बरूनी के मानवविज्ञानी कहल ठीक ना होई, भलहीं उनुकर अध्ययन-पद्धति में मानवविज्ञान के कई महत्वपूर्ण विशेषता मौजूद बाड़ी स। == रचना सभ == अल बरूनी के अधिकतर रचना सभ [[अरबी भाषा]] में लिखल गइल बा। हालाँकि, मानल जाला कि ऊ किताब अल-तफ़हीम के [[फ़ारसी भाषा|फ़ारसी]] आ अरबी, दुनो भाषा में लिखलें, जे ई बतावेला कि दुनो भाषा पर उनकर समान रूप से अच्छा अधिकार रहे। जब बरूनी अपना जीवन के 65वाँ चंद्र बरिस (लगभग 63वाँ सौर बरिस, यानी 1036 ईस्वी) तक पहुँचलें, तब ऊ अपना लिखल किताब आ रचना सभ के एगो लिस्ट खुदे तइयार कइलें। एह लिस्ट में कुल 103 गो रचना सभ के जिकिर बा, जिनहन के ऊ 12 गो विषय में बाँटलन। एह विषयन में [[खगोलिकी|खगोल विज्ञान]], [[गणितीय भूगोल]], गणित, [[फलित ज्योतिष]] से जुड़ल गणना आ ग्रहन के स्थिति (आस्पेक्ट्स - जनमकुंडली में), खगोलीय यंत्र, कालक्रम (क्रोनोलॉजी), [[पुच्छल तारा|धूमकेतु]], एगो अइसन श्रेणी जेकरे बिसय के कवनो नाँव ना दिहलें, ज्योतिष, संस्मरण आ रोचक घटना, धर्म, आ अइसन किताब शामिल रहलीं जे बाद में उनकर खुदे कि लगे उपलब्ध ना रह गइल रहलीं। नीचे इनहन के पूरा लिस्ट दिहल जा रहल बाटे: === लिस्ट === {| class="wikitable sortable" ! अरबी नाम (देवनागरी लिप्यंतरण) ! अरबी लिपि ! अंग्रेज़ी नाम ! विषय |- | '''''तहक़ीक़ मा लि-ल-हिन्द''''' | تحقيق ما للهند من مقولة معقولة في العقل أو مرذولة | ''A Critical Study of What India Says, Whether Accepted by Reason or Refused'' (''Kitāb al-Hind'', ''Indica'', ''Alberuni's India'') | भारत के धर्म, दर्शन, संस्कृति, समाज आ ज्ञान-परंपरा के व्यापक अध्ययन। |- | '''''किताब अल-तफ़हीम लि-अवाइल सिना'अत अल-तनजीम''''' | كتاب التفهيم لأوائل صناعة التنجيم | ''Book of Instruction in the Elements of the Art of Astrology'' (''Understanding Astrology'') | ज्योतिष, गणित आ खगोल विज्ञान के परिचय; प्रश्न–उत्तर शैली में लिखल ग्रंथ। ई अरबी आ फ़ारसी दुनो भाषा में उपलब्ध बा। |- | '''''अल-आसार अल-बाक़िया अन अल-क़ुरून अल-खालिया''''' | الآثار الباقية عن القرون الخالية | ''The Remaining Signs of Past Centuries'' (''Kitab al-Āthār al-Bāqīyah ‘an al-Qurūn al-Khālīyah'') | अलग-अलग सभ्यता के पंचांग (कैलेंडर) के तुलनात्मक अध्ययन; एह में इतिहास, गणित, खगोल विज्ञान आ सांस्कृतिक कालक्रम से जुड़ल जानकारी बा। |- | '''''क़ानून मसऊदी''''' | قانون مسعودي | ''The Mas'udi Law'' | खगोल विज्ञान, भूगोल आ अभियंत्रण (इंजीनियरिंग) पर आधारित विश्वकोश। |- | — | — | ''Pharmacy'' | औषधि, दवाई आ औषधीय पदार्थ (फार्मेसी)। |- | '''''अल-जमाहिर फी मआरिफ़त अल-जवाहिर''''' | الجماهر في معرفة الجواهر | ''Gems'' | खनिज, रत्न आ भूविज्ञान। |- | — | — | ''A History of Mahmud of Ghazni and His Father'' | महमूद ग़ज़नवी आ उनका पिता के इतिहास। |- | — | — | ''A History of Khwarezm'' | ख्वारज़्म के इतिहास। |- | '''''रिसाला लि-अल-बिरूनी''''' | رسالة للبيروني | ''Risālah li-al-Bīrūnī'' (''Epître de Berūnī'') | पत्र (रिसाला) या विद्वत् निबंध; विषय निश्चित रूप से ज्ञात नइखे। |} == देन आ विरासत == अल बरूनी के निधन के बाद उनका काम पर ना त आगे खास रिसर्च भइल आ ना बाद के विद्वान लोग उनकर रचना के अधिक जिकिर कइल। कई सदी बाद, जब [[ब्रिटिश राज]] के समय [[भारत के इतिहास]] आ संस्कृति के अध्ययन में फेर से रुचि बढ़ल, तब भारत पर लिखल अल बरूनी के रचना के दोबारा पढ़ल आ अध्ययन कइल गइल। अल बरूनी के सम्मान में [[चंद्रमा]] पर स्थित एगो [[चंद्रमा के क्रेटर|क्रेटर]] के नाम अल-बरूनी रखल गइल बा। ''9936 अल-बरूनी'' एस्टेरॉयड के नाम भी उनका सम्मान में रखल गइल बा। अंटार्कटिका में स्थित बरूनी टापू के नाँव इनहीं के नाँव पर रखल गइल बा। ईरान में हर साल अल बरूनी के जन्मदिन पर सर्वे इंजीनियर लोग के सम्मानित कइल जाला; सर्वे इंजीनियर दिवस के रूप में मनावल जाला। जून 2009 में ईरान वियना में स्थित संयुक्त राष्ट्र कार्यालय के एगो मंडप (पैविलियन) भेंट कइलस। मंडप वियना इंटरनेशनल सेंटर के केंद्रीय स्मारक प्रांगण में स्थापित बा। "स्कॉलर्स पैविलियन" नाम के एह मंडप में ईरान के चार गो महान विद्वान—[[इब्न सीना]] (अविसेना), अबू रैहान अल-बरूनी, ज़करिया राज़ी (रहेज़) आ [[उमर ख़य्याम]]—के मुर्ती लगावल गइल बा। == संदर्भ == {{Reflist|29em}} == बाहरी कड़ी == {{sister project links||d=Q11826|c=Category:Abu Rayhan al-Biruni|n=no|b=no|v=no|voy=no|m=no|mw=no|s=Author:Abu Rayhan Biruni|wikt=no|species=no}} * [https://dn760009.eu.archive.org/0/items/in.ernet.dli.2015.403160/2015.403160.India-Al.pdf भारत : अल बिरूनी] (किताब उल हिंद का हिंदी अनुवाद), नेशनल बुक ट्रस्ट से छपल पूरा किताब। * [https://library.bjp.org/jspui/bitstream/123456789/1744/1/12-allbaruni-ka-bharat-agman.pdf अलबरूनी का भारत], सन्तराम बी. ए. (किताब उल हिंद का हिंदी अनुवाद), इंडियन प्रेस, [[इलाहाबाद]] से छपल पूरा किताब। * [https://www.bbc.com/hindi/institutional-54585844 अल-बेरूनी: समय को 'क़ैद करने' की कोशिश करने वाले वैज्ञानिक, जिन्हें भारतीय सभ्यता में रुचि थी], बीबीसी हिंदी क एगो स्टोरी। * [http://www.albiruni.nl/ The works of Abu Rayhan (al-)Biruni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170506202554/http://www.albiruni.nl/ |date=2017-05-06 }} – manuscripts, critical editions, and translations compiled by Jan Hogendijk * Digitized facsimiles of works by al-Biruni at the British Library: :* the [https://searcharchives.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=IAMS032-002753773&indx=1&recIds=IAMS032-002753773&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope%3A%28BL%29&mode=Basic&vid=IAMS_VU2&srt=rank&tab=local&vl(freeText0)=biruni&dum=true&dstmp=1676479606086 {{transliteration|ar|al-Qanūn al-Masʿūdī}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326025228/https://searcharchives.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=IAMS032-002753773&indx=1&recIds=IAMS032-002753773&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope:(BL)&mode=Basic&vid=IAMS_VU2&srt=rank&tab=local&vl(freeText0)=biruni&dum=true&dstmp=1676479606086 |date=26 March 2023 }} :* the [https://searcharchives.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=IAMS032-002746985&indx=1&recIds=IAMS032-002746985&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope%3A%28BL%29&mode=Basic&vid=IAMS_VU2&srt=rank&tab=local&vl(freeText0)=kitab%20al-tafhim&dum=true&dstmp=1676481604659 {{transliteration|ar|Kitāb al-tafhīm li-awā’īl ṣinā‘at al-tanjīm}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230314065502/https://searcharchives.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=IAMS032-002746985&indx=1&recIds=IAMS032-002746985&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope%3A(BL)&mode=Basic&vid=IAMS_VU2&srt=rank&tab=local&vl(freeText0)=kitab%20al-tafhim&dum=true&dstmp=1676481604659 |date=14 March 2023 }} :* the [https://searcharchives.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=IAMS032-002360260&indx=3&recIds=IAMS032-002360260&recIdxs=2&elementId=2&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope%3A%28BL%29&mode=Basic&vid=IAMS_VU2&srt=rank&tab=local&vl(freeText0)=B%C4%ABr%C5%ABn%C4%AB%2C%20Mu%E1%B8%A5ammad%20ibn%20A%E1%B8%A5mad&dum=true&dstmp=1676481935090the {{transliteration|ar|Kitāb istī‘āb al-wujūh al-mumkinah fī ṣan‘at al-asṭurlāb}} ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230314065443/https://searcharchives.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=IAMS032-002360260&indx=3&recIds=IAMS032-002360260&recIdxs=2&elementId=2&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope%3A(BL)&mode=Basic&vid=IAMS_VU2&srt=rank&tab=local&vl(freeText0)=B%C4%ABr%C5%ABn%C4%AB%2C%20Mu%E1%B8%A5ammad%20ibn%20A%E1%B8%A5mad&dum=true&dstmp=1676481935090the |date=14 March 2023 }} {{Authority control}} [[श्रेणी:ईरानी लोग]] [[श्रेणी:इंडोलॉजिस्ट]] [[श्रेणी:इतिहासकार]] [[श्रेणी:भूगोलवेत्ता]] [[श्रेणी:अरब भूगोलवेत्ता]]<!-- ईरानी होख्ले की बावजूद भूगोल के इतिहास में इनका के अरब जुग के भूगोलवेत्ता सभ में रख के पढ़ल जाला --> [[श्रेणी:मध्यजुग के दार्शनिक]] [[श्रेणी:मुसलमान बिद्वान]] mi740qr4jzpt7xrvhl4i1avprjl7er3 विकिपीडिया:आँकड़ा सभ/२०२६/अगस्त 4 101376 804022 803871 2026-08-03T19:21:36Z NeechalBOT 7874 statistics 804022 wikitext text/x-wiki <!--- stats starts--->{{प्रयोगकर्ता:Neechalkaran/statnotice}}{| class="wikitable sortable" style="width:90%" |- ! Date(Time) ! Pages ! Articles ! Edits ! Users ! Files ! Activeusers {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१-८-२०२६ |Pages = 82147 |dPages = 2 |Articles = 9172 |dArticles = 2 |Edits = 800695 |dEdits = 39 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40383 |dUsers = 9 |Ausers = 46 |dAusers = -1 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =२-८-२०२६ |Pages = 82158 |dPages = 11 |Articles = 9177 |dArticles = 5 |Edits = 800779 |dEdits = 84 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40387 |dUsers = 4 |Ausers = 46 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =३-८-२०२६ |Pages = 82179 |dPages = 21 |Articles = 9180 |dArticles = 3 |Edits = 800918 |dEdits = 139 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40397 |dUsers = 10 |Ausers = 46 |dAusers = 0 }} <!---Place new stats here---> |} <!--- stats ends---> 7ufpjt5jdc0c4t94pc1qtc20n4zn1oq जनरेटिव एआइ 0 101397 803952 803941 2026-08-03T17:46:10Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[जनरेटिव एआई]] के [[जनरेटिव एआइ]] पर स्थानांतरण कइलें 803941 wikitext text/x-wiki {{pp-protected|reason=महत्वपूर्ण टॉपिक|small=yes}} '''जनरेटिव आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस''' ({{Langx|en|generative artificial intelligence}}), '''जनरेटिव एआई''' भा '''GenAI''') [[आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] (AI) के एगो उपक्षेत्र ह, जे [[जनरेटिव मॉडल]] के इस्तेमाल करके पाठ (टेक्स्ट), चित्र, बीडियो, ऑडियो, सॉफ्टवेयर कोड आ डेटा के दूसरसर रूप तइयार करे ला। ई मॉडल अपना ट्रेनिंग) खातिर इस्तेमाल भइल डेटा में मौजूद पैटर्न आ ढाँचा के सीखे ले आ ओकरे आधार पर, यूजर से मिलल इनपुट—जे अधिकतर प्राकृतिक भाषा के प्रॉम्प्ट के रूप में होला—के जवाब में नया डेटा तैयार करेला। 2020 के दशक में एआई के तेजी से विकास के बाद जनरेटिव एआई के औजारन के इस्तेमाल बहुत तेजी से बढ़ल बा। एह विकास के मुख्य कारण डीप न्यूरल नेटवर्क, खास करके बड़ भाषा मॉडल (Large Language Models, LLMs) में भइल सुधार बा। ई मॉडल ट्रांसफॉर्मर आर्किटेक्चर पर आधारित होलें। जनरेटिव एआई के प्रमुख इस्तेमालन में [[चैटबॉट]] शामिल बाड़ें, जइसे [[चैटजीपीटी]], क्लॉड, माइक्रोसॉफ्ट कोपायलट, डीपसीक, डौबाओ, गूगल जेमिनी, ग्रोक, कीमी आ क्वेन। एह टेक्नोलॉजी में टेक्स्ट से चित्र बनावे वाला मॉडल भी शामिल बाड़ें, जइसे डाल-ई (DALL-E), फायरफ्लाई, स्टेबल डिफ्यूजन आ मिडजर्नी। एकरे साथे टेक्स्ट से बीडियो बनावे वाला मॉडल, जइसे वीओ (Veo), एलटीएक्स (LTX) आ सोरा (Sora) भी जनरेटिव एआई के प्रमुख उदाहरण बाड़ें। {{clear}} {{Ai-stub}} [[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] [[श्रेणी:जनरेटिव एआइ| ]] hq1ur2o7qne7xio67q75kpspjwco6xo प्रयोगकर्ता वार्ता:Khans45887 3 101399 803950 2026-08-03T13:00:58Z नया सदस्य स्वागतकर्ता 6624 Adding [[Welcome|welcome message]] to new user's talk page 803950 wikitext text/x-wiki {| id="GeoPort-upper" width="100%" cellpadding="5" cellspacing="6" style="background:#FFFAFF; text-align: justify; border-style:ridge; border-width:1px; border-color:#A9A9A9;" |- |<div style="display:inline-block;margin-top:.1em; text-align:right; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-weight:bold;"><big>Welcome! स्वागतम्!</big> [[File:Crystal Clear app ksmiletris.png|25px]]&nbsp;</div> राउर बहुत-बहुत स्वागत बा '''{{BASEPAGENAME}}''' जी ! {{#if: | {{{1}}} | }}<br/> <div style="float:right; <!--background:#F5F5DC;--> width:30%"> <!-- दाहिना साइडबार --> {| border="5" cellspacing="10" cellpadding="5" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" |- | <big>'''ई जरूर पढ़ल जाय:'''</big> |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:विकिपीडिया का ना हवे|विकिपीडिया का ना हवे?]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:भोजपुरी में कइसे टाइप करब?|भोजपुरी में टाइपिंग]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:सत्यापन जोग|प्रमाणित बात लिखीं]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[मदद:फुटनोट|संदर्भ कइसे जोड़ीं?]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:नीति अउरी दिसानिर्देस|विकिनीति आ निर्देश]] |}</div> <!-- मुख्य पाठ --> '''{{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }} जी''', एह समय रउँआ [[विकिमीडिया फाउन्डेशन]] के परियोजना [[भोजपुरी]] [[विकिपीडिया]] पर बाड़ीं। भोजपुरी विकिपीडिया एगो मुक्त डिजिटल [[ज्ञानकोश]] हवे, जेवन अइसन भइया-बहिनी लोग मिल के लिखले बा जे ज्ञान बाँटे में बिस्वास करत बाटे। एह समय ए परियोजना में [[विशेष:ActiveUsers|{{NUMBEROFUSERS}} सदस्य]] लोग शामिल बाटे। ई बहुते खुशी क बाति बा कि रउँओं ए में शामिल हो गइल बाड़ीं। * पहिले से बनल [[विकिपीडिया:लेख|लेखवन]] में कौनो संपादन खाली टेस्ट करे खातिर मत करीं। कौनों तरह के परीक्षण <small>(प्रयोग या टेस्टिंग)</small> [[विकिपीडिया:अभ्यास पन्ना|अभ्यास पन्ना]] या [[Special:MyPage/sandbox|अपना अभ्यास पन्ना]] पर करीं। * [[विकिपीडिया:आपन परिचय कइसे देईं?|आपन परिचय]] आप संछेप में [[प्रयोगकर्ता:{{BASEPAGENAME}}|अपना सदस्य पन्ना]] पर दे सकत बानी। बहुत पर्सनल बात इहाँ मत लिखीं, न कौनों परचार वाली बात लिखीं। अपने खुद के बारे में लेख मत बनाईं। * दुसरा [[विकिपीडिया:चौपाल |सदस्य लोगन से बात]] करत समय, [[मदद:वार्ता पन्ना|बातचीत पन्ना]] पर सनेसा लिखले की बाद आपन [[विकिपीडिया:दसखत|दसखत]] <small>(हस्ताक्षर)</small> जरूर करीं। एकरा खातिर अंत में चार गो टेढ़का डैश (<nowiki>~~~~</nowiki>) लिख देंईं या टूलबार में [[File:Insert-signature2.svg|link=|alt=]] पर क्लिक करीं। * मदद चाहत होखीं त विकिपीडिया के [[विकिपीडिया:मदद|मदद पन्ना]] पर जाईं। <!-- फुटर के कड़ी सभ --> सीखे-समझे खातिर कुछ अउरी कड़ी नीचे दिहल जात बाटे: {| border="5" cellspacing="1" cellpadding="0" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 10px;" | [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|शुरू से सीखीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[मदद:संपादन|संपादन सीखीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:नया लेख कइसे सुरू करीं?|नया लेख]] | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:अइसन लेख मना बाटे|लेख मनाहीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:पंचशील|पंचशील]] | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:समुदाय पोर्टल|सदस्य समाज पन्ना]] |} |} -- [[प्रयोगकर्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|नया सदस्य स्वागतकर्ता]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|बात करीं]]) 13:00, 3 अगस्त 2026 (UTC) 0cpvsgba0gncpfolai4cy21qjczf71h श्रेणी:जनरेटिव एआइ 14 101400 803951 2026-08-03T17:45:22Z SM7 3953 पन्ना बनावल गइल "{{ctm}}" के साथ 803951 wikitext text/x-wiki {{ctm}} r5mn2s9z8v3benbq6adxbi1pa05nfbq 803954 803951 2026-08-03T17:48:51Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] जोड़ल गइल 803954 wikitext text/x-wiki {{ctm}} [[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] 5mg0xneeqsjied5fi17a9pyvvu8a0jh 803955 803954 2026-08-03T17:49:24Z SM7 3953 cc 803955 wikitext text/x-wiki {{ctm}}{{cc}} [[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] j2o7if63xxyc0d817i4t7rgerks2bp1 जनरेटिव एआई 0 101401 803953 2026-08-03T17:46:10Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[जनरेटिव एआई]] के [[जनरेटिव एआइ]] पर स्थानांतरण कइलें 803953 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[जनरेटिव एआइ]] sv1b3bqzo5zu2ewq7v3uyei5lu0hgns श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान 14 101402 803958 2026-08-03T18:04:12Z SM7 3953 पन्ना बनावल गइल "[[श्रेणी:देश अनुसार मुसलमान]]" के साथ 803958 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:देश अनुसार मुसलमान]] kxtwucsvtxxpspp3msm5o26cwapxgva 803975 803958 2026-08-03T18:11:04Z SM7 3953 cc 803975 wikitext text/x-wiki {{cc}} [[श्रेणी:देश अनुसार मुसलमान]] tifl9pwz3mx84pukm4w9v70omej7ast श्रेणी:मुस्लिम लेखक 14 101403 803960 2026-08-03T18:06:03Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[श्रेणी:मुस्लिम लेखक]] के [[श्रेणी:मुसलमान लेखक]] पर स्थानांतरण कइलें 803960 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:श्रेणी:मुसलमान लेखक]] cm0e2jtxqsj8fa3gl3tg6nznilck9tk 803970 803960 2026-08-03T18:08:42Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 803970 wikitext text/x-wiki {{Catr|मुसलमान लेखक}} ht6f8dxshxe91lcmzg7i61jrluxgwgf श्रेणी:मुस्लिम लोग 14 101404 803963 2026-08-03T18:06:40Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[श्रेणी:मुस्लिम लोग]] के [[श्रेणी:मुसलमान लोग]] पर स्थानांतरण कइलें 803963 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:श्रेणी:मुसलमान लोग]] ifm7jkd4kv8ci4xu0e243bpync31vsw 803972 803963 2026-08-03T18:09:46Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 803972 wikitext text/x-wiki {{Catr|मुसलमान लोग}} mwbrd1pq15nzrd6wnfh6rkkjtf015pl श्रेणी:मुस्लिम बिद्वान 14 101405 803966 2026-08-03T18:07:15Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[श्रेणी:मुस्लिम बिद्वान]] के [[श्रेणी:मुसलमान बिद्वान]] पर स्थानांतरण कइलें 803966 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:श्रेणी:मुसलमान बिद्वान]] gzkxnbp2gozitort57dcdlx1qgxubhx 803971 803966 2026-08-03T18:09:14Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 803971 wikitext text/x-wiki {{Catr|मुसलमान बिद्वान}} gu70g87zapr41hip1udgb7hjiq5y7bp श्रेणी:देश अनुसार मुसलमान 14 101406 803976 2026-08-03T18:13:13Z SM7 3953 पन्ना बनावल गइल "{{cc}} [[श्रेणी:मुसलमान लोग|*देश]]" के साथ 803976 wikitext text/x-wiki {{cc}} [[श्रेणी:मुसलमान लोग|*देश]] k0smdhruz0aq9gr9mnmfwq4ul6d5ipj श्रेणी:भारतीय मुस्लिम 14 101407 803979 2026-08-03T18:15:51Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[श्रेणी:भारतीय मुस्लिम]] के [[श्रेणी:भारतीय मुसलमान]] पर स्थानांतरण कइलें 803979 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:श्रेणी:भारतीय मुसलमान]] n22ysy42gpneop710z6lkqmrr19scyw 803980 803979 2026-08-03T18:16:11Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 803980 wikitext text/x-wiki {{Catr|भारतीय मुसलमान}} o9yjoxwv3ueblpq9f8w8eyznu7dqeiw श्रेणी:पाकिस्तान के लोग 14 101408 803990 2026-08-03T18:22:30Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[श्रेणी:पाकिस्तान के लोग]] के [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] पर स्थानांतरण कइलें 803990 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] lueh18aiecqkfoveb6nxenhpxg2p3iz 803991 803990 2026-08-03T18:22:50Z SM7 3953 Removed redirect to [[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]] 803991 wikitext text/x-wiki {{Catr|पाकिस्तानी लोग}} hg8paeotcjiv2k5zjdb02j9xgp8issl