विकिपीडिया bhwiki https://bh.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपीडिया विकिपीडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता टेम्पलेट टेम्पलेट वार्ता मदद मदद वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk अरल सागर 0 10596 804089 780281 2026-08-06T12:16:22Z SM7 3953 Cleaning up syntax using [[:en:User:Zackmann08/scripts/indent|indent.js]] 804089 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake |name = अरल सागर |native_name = |image = AralSea1989 2014.jpg |caption = अरल सागर 1989 में (बाएँ) आया 2014 में (दहिने) |image_bathymetry = |caption_bathymetry = |location = [[कजाकिस्तान]] - [[उज्बेकिस्तान]],<br>[[मध्य एशिया]] |coords = {{Coord|45|N|60|E|type:waterbody_scale:5000000|display=inline,title}} |type = [[एंडोरेइक]], [[प्राकृतिक झील]], [[जलाशय]] (उत्तर) |inflow = उत्तर: [[सीर दरिया]]<br>दक्खिन: ख़ाली [[भूमिगत जल]]<br>(पुराना समय में [[आमू दरिया]]) |outflow = |catchment = {{Convert|1549000|km2|mi2|-2|abbr=on}} |basin_countries = [[कजाकिस्तान]], [[ताजिकिस्तान]], [[तुर्कमेनिस्तान]], [[उज़्बेकिस्तान]], [[अफगानिस्तान]]<ref name=aral.unece.org/> |length = |width = |area = {{Convert|17160|km2|mi2|0|abbr=on}}<br>(2004, चार झील)<br>{{Convert|28687|km2|mi2|0|abbr=on}}<br>(1998, दू गो झील)<br>{{Convert|68000|km2|mi2|-2|abbr=on}}<br>(1960, एक झील)<br>उत्तर:<br>{{Convert|3300|km2|mi2|-1|abbr=on}} (2008)<br>दक्खिन:<br>{{Convert|3500|km2|mi2|-1|abbr=on}} (2005) |depth = उत्तर: {{Convert|8.7|m|ft|0|abbr=on}} (2014){{citation needed}}<br>दक्खिन: {{Convert|14|-|15|m|ft|0|abbr=on}}(2005) |max-depth = उत्तर:<br>{{convert|42|m|ft|0|abbr=on}} (2008)<ref name="ENS wire"/><br>{{Convert|30|m|ft|0|abbr=on}} (2003)<br>दक्खिन:<br>{{Convert|37|-|40|m|ft|0|abbr=on}} (2005)<br>{{convert|102|m|ft|0|abbr=on}} (1989) |volume = उत्तर: {{Convert|27|km3|mi3|0|abbr=on}} (2007){{citation needed}} |residence_time = |shore = |elevation = उत्तर: {{Convert|42|m|ft|0|abbr=on}} (2007)<br>दक्खिन: {{Convert|29|m|ft|0|abbr=on}} (2007)<br>{{Convert|53.4|m|ft|0|abbr=on}} (1960)<ref>JAXA - [http://www.eorc.jaxa.jp/en/imgdata/topics/2007/tp071226.html South Aral Sea shrinking but North Aral Sea expanding]</ref> |islands = |cities = [[अरल, कजाकिस्तान]] }} '''अरल सागर''' <small>({{Lang|en|[[:en:Aral sea|Aral sea]]}}, {{lang-kz|Арал теңізі}} ''Aral Teñizi''; {{lang-mn|Арал тэнгис}}; {{lang-rus|Ара́льское море}}; {{lang-tg|Баҳри Арал}}, {{lang-fa|دریاچه خوارزم}})</small> मध्य[[एशिया]] में [[कजाकिस्तान]] आ [[उज्बेकिस्तान]] देसवन में बिस्तार वाला एगो [[एंडोरेइक बेसिन]] आ सूखत जा रहल झील बाटे। अरल सागर के नाँव के अर्थ होला "टापू वाला समुंद्र" जवन एह झील में देखाई पड़े वाला ढेर सारा टापू सभ के कारण रखाइल रहे। अरल सागर के [[बहाव थाला|थाला]] उज्बेजिस्तान , ताजिकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान, किर्गीजिस्तान, कजाकिस्तान आ अफ़गानिस्तान के हिस्सा सभ में बिस्तार वाला बाटे।<ref name=aral.unece.org>{{cite web|url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/water/blanks/assessment/aral.pdf|title=DRAINAGE BASIN OF THE ARAL SEA AND OTHER TRANSBOUNDARY SURFACE WATERS IN CENTRAL ASIA|website=United Nations Economic Commission for Europe (UNECE)|date= 2005|accessdate= 23 मई 2016}}</ref> पुरान समय में दुनिया के चउथा सभसे बड़की झील रहि चुकल ई सागर के सतह के क्षेत्रफल 68,000 बर्ग किमी रहल बाकी ई 1960 के दशक से लगातार सिकुडत जात बाटे। ई सिकुड़ाव के कारण सोवियत रूस के सिंचाई परियोजना के कारण शुरू भइल जेवना में एह सागर में गिरे वाली नद्दी सब के पानी मोड़ दिहल गइल। साल 2007 ले आवत-आवत ई अपने पुरान क्षेत्रफल के 10%भर बचल आ चार हिस्सा में बँट गइल - उत्तर अरल सागर, दक्खिन अरल सागर के दू हिस्सा पच्छिमी आ पूरबी, आ बीच में एगो छोट झील के रूप में।<ref name="sciam">{{cite news|author1=Philip Micklin |author2=Nikolay V. Aladin |title=Reclaiming the Aral Sea|url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=reclaiming-the-aral-sea&sc=rss|work=Scientific American|date=मार्च 2008| accessdate=23 मई 2016}}</ref> 2009 में पहुँच के दक्खिन अरल सागर के पूरबी हिस्सा सूख गइल आ पच्छिमी हिस्सा एगो पातर पट्टी के रूप में बचल।<ref>{{cite web|url= http://earthobservatory.nasa.gov/Features/WorldOfChange/aral_sea.php|title= Satellite image, August 16, 2009 (click on "2009" and later links)}}</ref> नासा के 2014 में लिहल तस्वीर से ई पता चलल की नया समय के इतिहास में पहिली बेर ई सागर पूरा सूख गइल।<ref name="The Guardian 2014">{{cite news |last=Liston |first=Enjoli |url=http://www.theguardian.com/world/2014/oct/01/satellite-images-show-aral-sea-basin-completely-dried?CMP=fb_gu |title=Satellite images show Aral Sea basin 'completely dried' |work=The Guardian |location=London |publisher=Guardian News and Media Limited |date=1 अक्टूबर 2014 |accessdate=23 मई 2016 }}</ref> एकर पूरबी बेसिन के अब [[अरलकुम रेगिस्तान]] कहल जाला। कजाकिस्तान सरकार 2005 में उत्तर अरल सागर के बचावे खातिर एगो डैम प्रोजेक्ट चलवलस जेकरा कारण 2003 की लेवल की तुलना में 2008 में 12 मीटर के बढ़ती नापल गइल<ref>http://www.stephenmbland.com/#!kazakhstan-measuring-the-northern-aral/cewp</ref>, [[खारापन]] में कमी आइल आ मछरी फिर से पावल जाए लगली आ मछरी पकड़े के धंधा भी दुबारा शुरू भइल।<ref>{{cite web|url= http://www.aljazeera.com/programmes/earthrise/2012/07/201271912543306106.html|title=Aral Sea Reborn|publisher=''Al Jazeera''|date=जुलाई 21, 2012|accessdate=जनवरी 6, 2013}}</ref> 2008 के आँकड़ा के अनुसार उत्तर अरल सागर में सभसे गहिरा जगह पर गहिराई 42 मीटर (138 फीट) रहल।<ref name="ENS wire">{{cite news|url=http://www.ens-newswire.com/ens/aug2008/2008-08-01-01.asp|title=The Kazakh Miracle: Recovery of the North Aral Sea |publisher=Environment News Service|date=2008-08-01|accessdate=23 मई 2016| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412135936/http://www.ens-newswire.com/ens/aug2008/2008-08-01-01.asp|archivedate=अप्रैल 12, 2010 <!--DASHBot-->|url-status=live}}</ref> अरल सागर के सिकुड़ाव के दुनिया के "सभसे खराब पर्यावरणीय संकट" के दर्जा दिहल गइल।<ref>{{cite news|author=Daily Telegraph|title=Aral Sea 'one of the planet's worst environmental disasters'| url=http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7554679/Aral-Sea-one-of-the-planets-worst-environmental-disasters.html|date=2010-04-05|accessdate=23 मई 2016| location=London|work=The Daily Telegraph|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100408214552/http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7554679/Aral-Sea-one-of-the-planets-worst-environmental-disasters.html|archivedate=8 अप्रैल 2010 <!--DASHBot-->|url-status=live}}</ref><ref name="about-aral-sea">{{cite web| url=http://www.people-travels.com/trip-to-aral-sea.html| title=Information about Aral Sea| accessdate=23 मई 2016}}</ref> एह सागर में मछरी पकड़े के धंधा के लगभग बंद हो गइले के कारण ब्यापक [[बेरोजगारी]] फइलल। एकरे अलावा एह सागर के बचल हिस्सा में [[प्रदूषण]] के कारण भी कई तरह के समस्या पैदा भइल बाटे। [[File:Aral Sea.gif|thumb|left]] {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|35em}} {{Authority control}} [[श्रेणी:एशिया]] [[श्रेणी:सागर]] [[श्रेणी:थलभीतरी झील]] [[श्रेणी:एशिया के जलभंडार]] 2e1fh3lyvltxxebwpp6fi9lpa407z4n 804090 804089 2026-08-06T12:17:52Z SM7 3953 lang-## → langx 804090 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake |name = अरल सागर |native_name = |image = AralSea1989 2014.jpg |caption = अरल सागर 1989 में (बाएँ) आया 2014 में (दहिने) |image_bathymetry = |caption_bathymetry = |location = [[कजाकिस्तान]] - [[उज्बेकिस्तान]],<br>[[मध्य एशिया]] |coords = {{Coord|45|N|60|E|type:waterbody_scale:5000000|display=inline,title}} |type = [[एंडोरेइक]], [[प्राकृतिक झील]], [[जलाशय]] (उत्तर) |inflow = उत्तर: [[सीर दरिया]]<br>दक्खिन: ख़ाली [[भूमिगत जल]]<br>(पुराना समय में [[आमू दरिया]]) |outflow = |catchment = {{Convert|1549000|km2|mi2|-2|abbr=on}} |basin_countries = [[कजाकिस्तान]], [[ताजिकिस्तान]], [[तुर्कमेनिस्तान]], [[उज़्बेकिस्तान]], [[अफगानिस्तान]]<ref name=aral.unece.org/> |length = |width = |area = {{Convert|17160|km2|mi2|0|abbr=on}}<br>(2004, चार झील)<br>{{Convert|28687|km2|mi2|0|abbr=on}}<br>(1998, दू गो झील)<br>{{Convert|68000|km2|mi2|-2|abbr=on}}<br>(1960, एक झील)<br>उत्तर:<br>{{Convert|3300|km2|mi2|-1|abbr=on}} (2008)<br>दक्खिन:<br>{{Convert|3500|km2|mi2|-1|abbr=on}} (2005) |depth = उत्तर: {{Convert|8.7|m|ft|0|abbr=on}} (2014){{citation needed}}<br>दक्खिन: {{Convert|14|-|15|m|ft|0|abbr=on}}(2005) |max-depth = उत्तर:<br>{{convert|42|m|ft|0|abbr=on}} (2008)<ref name="ENS wire"/><br>{{Convert|30|m|ft|0|abbr=on}} (2003)<br>दक्खिन:<br>{{Convert|37|-|40|m|ft|0|abbr=on}} (2005)<br>{{convert|102|m|ft|0|abbr=on}} (1989) |volume = उत्तर: {{Convert|27|km3|mi3|0|abbr=on}} (2007){{citation needed}} |residence_time = |shore = |elevation = उत्तर: {{Convert|42|m|ft|0|abbr=on}} (2007)<br>दक्खिन: {{Convert|29|m|ft|0|abbr=on}} (2007)<br>{{Convert|53.4|m|ft|0|abbr=on}} (1960)<ref>JAXA - [http://www.eorc.jaxa.jp/en/imgdata/topics/2007/tp071226.html South Aral Sea shrinking but North Aral Sea expanding]</ref> |islands = |cities = [[अरल, कजाकिस्तान]] }} '''अरल सागर''' <small>({{Langx|en|Aral sea}}, {{langx|kz|Арал теңізі}} ''Aral Teñizi''; {{langx|mn|Арал тэнгис}}; {{langx|rus|Ара́льское море}}; {{langx||Баҳри Арал}}, {{langx|fa|دریاچه خوارزم}})</small> मध्य[[एशिया]] में [[कजाकिस्तान]] आ [[उज्बेकिस्तान]] देसवन में बिस्तार वाला एगो [[एंडोरेइक बेसिन]] आ सूखत जा रहल झील बाटे। अरल सागर के नाँव के अर्थ होला "टापू वाला समुंद्र" जवन एह झील में देखाई पड़े वाला ढेर सारा टापू सभ के कारण रखाइल रहे। अरल सागर के [[बहाव थाला|थाला]] उज्बेजिस्तान , ताजिकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान, किर्गीजिस्तान, कजाकिस्तान आ अफ़गानिस्तान के हिस्सा सभ में बिस्तार वाला बाटे।<ref name=aral.unece.org>{{cite web|url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/water/blanks/assessment/aral.pdf|title=DRAINAGE BASIN OF THE ARAL SEA AND OTHER TRANSBOUNDARY SURFACE WATERS IN CENTRAL ASIA|website=United Nations Economic Commission for Europe (UNECE)|date= 2005|accessdate= 23 मई 2016}}</ref> पुरान समय में दुनिया के चउथा सभसे बड़की झील रहि चुकल ई सागर के सतह के क्षेत्रफल 68,000 बर्ग किमी रहल बाकी ई 1960 के दशक से लगातार सिकुडत जात बाटे। ई सिकुड़ाव के कारण सोवियत रूस के सिंचाई परियोजना के कारण शुरू भइल जेवना में एह सागर में गिरे वाली नद्दी सब के पानी मोड़ दिहल गइल। साल 2007 ले आवत-आवत ई अपने पुरान क्षेत्रफल के 10%भर बचल आ चार हिस्सा में बँट गइल - उत्तर अरल सागर, दक्खिन अरल सागर के दू हिस्सा पच्छिमी आ पूरबी, आ बीच में एगो छोट झील के रूप में।<ref name="sciam">{{cite news|author1=Philip Micklin |author2=Nikolay V. Aladin |title=Reclaiming the Aral Sea|url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=reclaiming-the-aral-sea&sc=rss|work=Scientific American|date=मार्च 2008| accessdate=23 मई 2016}}</ref> 2009 में पहुँच के दक्खिन अरल सागर के पूरबी हिस्सा सूख गइल आ पच्छिमी हिस्सा एगो पातर पट्टी के रूप में बचल।<ref>{{cite web|url= http://earthobservatory.nasa.gov/Features/WorldOfChange/aral_sea.php|title= Satellite image, August 16, 2009 (click on "2009" and later links)}}</ref> नासा के 2014 में लिहल तस्वीर से ई पता चलल की नया समय के इतिहास में पहिली बेर ई सागर पूरा सूख गइल।<ref name="The Guardian 2014">{{cite news |last=Liston |first=Enjoli |url=http://www.theguardian.com/world/2014/oct/01/satellite-images-show-aral-sea-basin-completely-dried?CMP=fb_gu |title=Satellite images show Aral Sea basin 'completely dried' |work=The Guardian |location=London |publisher=Guardian News and Media Limited |date=1 अक्टूबर 2014 |accessdate=23 मई 2016 }}</ref> एकर पूरबी बेसिन के अब [[अरलकुम रेगिस्तान]] कहल जाला। कजाकिस्तान सरकार 2005 में उत्तर अरल सागर के बचावे खातिर एगो डैम प्रोजेक्ट चलवलस जेकरा कारण 2003 की लेवल की तुलना में 2008 में 12 मीटर के बढ़ती नापल गइल<ref>http://www.stephenmbland.com/#!kazakhstan-measuring-the-northern-aral/cewp</ref>, [[खारापन]] में कमी आइल आ मछरी फिर से पावल जाए लगली आ मछरी पकड़े के धंधा भी दुबारा शुरू भइल।<ref>{{cite web|url= http://www.aljazeera.com/programmes/earthrise/2012/07/201271912543306106.html|title=Aral Sea Reborn|publisher=''Al Jazeera''|date=जुलाई 21, 2012|accessdate=जनवरी 6, 2013}}</ref> 2008 के आँकड़ा के अनुसार उत्तर अरल सागर में सभसे गहिरा जगह पर गहिराई 42 मीटर (138 फीट) रहल।<ref name="ENS wire">{{cite news|url=http://www.ens-newswire.com/ens/aug2008/2008-08-01-01.asp|title=The Kazakh Miracle: Recovery of the North Aral Sea |publisher=Environment News Service|date=2008-08-01|accessdate=23 मई 2016| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412135936/http://www.ens-newswire.com/ens/aug2008/2008-08-01-01.asp|archivedate=अप्रैल 12, 2010 <!--DASHBot-->|url-status=live}}</ref> अरल सागर के सिकुड़ाव के दुनिया के "सभसे खराब पर्यावरणीय संकट" के दर्जा दिहल गइल।<ref>{{cite news|author=Daily Telegraph|title=Aral Sea 'one of the planet's worst environmental disasters'| url=http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7554679/Aral-Sea-one-of-the-planets-worst-environmental-disasters.html|date=2010-04-05|accessdate=23 मई 2016| location=London|work=The Daily Telegraph|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100408214552/http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7554679/Aral-Sea-one-of-the-planets-worst-environmental-disasters.html|archivedate=8 अप्रैल 2010 <!--DASHBot-->|url-status=live}}</ref><ref name="about-aral-sea">{{cite web| url=http://www.people-travels.com/trip-to-aral-sea.html| title=Information about Aral Sea| accessdate=23 मई 2016}}</ref> एह सागर में मछरी पकड़े के धंधा के लगभग बंद हो गइले के कारण ब्यापक [[बेरोजगारी]] फइलल। एकरे अलावा एह सागर के बचल हिस्सा में [[प्रदूषण]] के कारण भी कई तरह के समस्या पैदा भइल बाटे। [[File:Aral Sea.gif|thumb|left]] {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|35em}} {{Authority control}} [[श्रेणी:एशिया]] [[श्रेणी:सागर]] [[श्रेणी:थलभीतरी झील]] [[श्रेणी:एशिया के जलभंडार]] atxqtab7531mhv5fqbf4rqtvzhf872m 804091 804090 2026-08-06T12:19:38Z SM7 3953 सफाई कइल गइल 804091 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake |name = अरल सागर |native_name = |image = AralSea1989 2014.jpg |caption = अरल सागर 1989 में (बाएँ) आया 2014 में (दहिने) |image_bathymetry = |caption_bathymetry = |location = [[कजाकिस्तान]] - [[उज्बेकिस्तान]],<br>[[मध्य एशिया]] |coords = {{Coord|45|N|60|E|type:waterbody_scale:5000000|display=inline,title}} |type = [[एंडोरेइक]], [[प्राकृतिक झील]], [[जलाशय]] (उत्तर) |inflow = उत्तर: [[सीर दरिया]]<br>दक्खिन: ख़ाली [[भूमिगत जल]]<br>(पुराना समय में [[आमू दरिया]]) |outflow = |catchment = {{Convert|1549000|km2|mi2|-2|abbr=on}} |basin_countries = [[कजाकिस्तान]], [[ताजिकिस्तान]], [[तुर्कमेनिस्तान]], [[उज़्बेकिस्तान]], [[अफगानिस्तान]]<ref name=aral.unece.org/> |length = |width = |area = {{Convert|17160|km2|mi2|0|abbr=on}}<br>(2004, चार झील)<br>{{Convert|28687|km2|mi2|0|abbr=on}}<br>(1998, दू गो झील)<br>{{Convert|68000|km2|mi2|-2|abbr=on}}<br>(1960, एक झील)<br>उत्तर:<br>{{Convert|3300|km2|mi2|-1|abbr=on}} (2008)<br>दक्खिन:<br>{{Convert|3500|km2|mi2|-1|abbr=on}} (2005) |depth = उत्तर: {{Convert|8.7|m|ft|0|abbr=on}} (2014){{citation needed}}<br>दक्खिन: {{Convert|14|-|15|m|ft|0|abbr=on}}(2005) |max-depth = उत्तर:<br>{{convert|42|m|ft|0|abbr=on}} (2008)<ref name="ENS wire"/><br>{{Convert|30|m|ft|0|abbr=on}} (2003)<br>दक्खिन:<br>{{Convert|37|-|40|m|ft|0|abbr=on}} (2005)<br>{{convert|102|m|ft|0|abbr=on}} (1989) |volume = उत्तर: {{Convert|27|km3|mi3|0|abbr=on}} (2007){{citation needed}} |residence_time = |shore = |elevation = उत्तर: {{Convert|42|m|ft|0|abbr=on}} (2007)<br>दक्खिन: {{Convert|29|m|ft|0|abbr=on}} (2007)<br>{{Convert|53.4|m|ft|0|abbr=on}} (1960)<ref>JAXA - [http://www.eorc.jaxa.jp/en/imgdata/topics/2007/tp071226.html South Aral Sea shrinking but North Aral Sea expanding]</ref> |islands = |cities = [[अरल, कजाकिस्तान]] }} '''अरल सागर''' <small>({{Langx|en|Aral sea}}, {{langx|fa|دریاچه خوارزم}})</small> मध्य[[एशिया]] में [[कजाकिस्तान]] आ [[उज्बेकिस्तान]] देसवन में बिस्तार वाला एगो [[एंडोरेइक बेसिन]] आ सूखत जा रहल झील बाटे। अरल सागर के नाँव के अर्थ होला "टापू वाला समुंद्र" जवन एह झील में देखाई पड़े वाला ढेर सारा टापू सभ के कारण रखाइल रहे। अरल सागर के [[बहाव थाला|थाला]] उज्बेजिस्तान , ताजिकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान, किर्गीजिस्तान, कजाकिस्तान आ अफ़गानिस्तान के हिस्सा सभ में बिस्तार वाला बाटे।<ref name=aral.unece.org>{{cite web|url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/water/blanks/assessment/aral.pdf|title=DRAINAGE BASIN OF THE ARAL SEA AND OTHER TRANSBOUNDARY SURFACE WATERS IN CENTRAL ASIA|website=United Nations Economic Commission for Europe (UNECE)|date= 2005|accessdate= 23 मई 2016}}</ref> पुरान समय में दुनिया के चउथा सभसे बड़की झील रहि चुकल ई सागर के सतह के क्षेत्रफल 68,000 बर्ग किमी रहल बाकी ई 1960 के दशक से लगातार सिकुडत जात बाटे। ई सिकुड़ाव के कारण सोवियत रूस के सिंचाई परियोजना के कारण शुरू भइल जेवना में एह सागर में गिरे वाली नद्दी सब के पानी मोड़ दिहल गइल। साल 2007 ले आवत-आवत ई अपने पुरान क्षेत्रफल के 10%भर बचल आ चार हिस्सा में बँट गइल - उत्तर अरल सागर, दक्खिन अरल सागर के दू हिस्सा पच्छिमी आ पूरबी, आ बीच में एगो छोट झील के रूप में।<ref name="sciam">{{cite news|author1=Philip Micklin |author2=Nikolay V. Aladin |title=Reclaiming the Aral Sea|url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=reclaiming-the-aral-sea&sc=rss|work=Scientific American|date=मार्च 2008| accessdate=23 मई 2016}}</ref> 2009 में पहुँच के दक्खिन अरल सागर के पूरबी हिस्सा सूख गइल आ पच्छिमी हिस्सा एगो पातर पट्टी के रूप में बचल।<ref>{{cite web|url= http://earthobservatory.nasa.gov/Features/WorldOfChange/aral_sea.php|title= Satellite image, August 16, 2009 (click on "2009" and later links)}}</ref> नासा के 2014 में लिहल तस्वीर से ई पता चलल की नया समय के इतिहास में पहिली बेर ई सागर पूरा सूख गइल।<ref name="The Guardian 2014">{{cite news |last=Liston |first=Enjoli |url=http://www.theguardian.com/world/2014/oct/01/satellite-images-show-aral-sea-basin-completely-dried?CMP=fb_gu |title=Satellite images show Aral Sea basin 'completely dried' |work=The Guardian |location=London |publisher=Guardian News and Media Limited |date=1 अक्टूबर 2014 |accessdate=23 मई 2016 }}</ref> एकर पूरबी बेसिन के अब [[अरलकुम रेगिस्तान]] कहल जाला। कजाकिस्तान सरकार 2005 में उत्तर अरल सागर के बचावे खातिर एगो डैम प्रोजेक्ट चलवलस जेकरा कारण 2003 की लेवल की तुलना में 2008 में 12 मीटर के बढ़ती नापल गइल<ref>http://www.stephenmbland.com/#!kazakhstan-measuring-the-northern-aral/cewp</ref>, [[खारापन]] में कमी आइल आ मछरी फिर से पावल जाए लगली आ मछरी पकड़े के धंधा भी दुबारा शुरू भइल।<ref>{{cite web|url= http://www.aljazeera.com/programmes/earthrise/2012/07/201271912543306106.html|title=Aral Sea Reborn|publisher=''Al Jazeera''|date=जुलाई 21, 2012|accessdate=जनवरी 6, 2013}}</ref> 2008 के आँकड़ा के अनुसार उत्तर अरल सागर में सभसे गहिरा जगह पर गहिराई 42 मीटर (138 फीट) रहल।<ref name="ENS wire">{{cite news|url=http://www.ens-newswire.com/ens/aug2008/2008-08-01-01.asp|title=The Kazakh Miracle: Recovery of the North Aral Sea |publisher=Environment News Service|date=2008-08-01|accessdate=23 मई 2016| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412135936/http://www.ens-newswire.com/ens/aug2008/2008-08-01-01.asp|archivedate=अप्रैल 12, 2010 <!--DASHBot-->|url-status=live}}</ref> अरल सागर के सिकुड़ाव के दुनिया के "सभसे खराब पर्यावरणीय संकट" के दर्जा दिहल गइल।<ref>{{cite news|author=Daily Telegraph|title=Aral Sea 'one of the planet's worst environmental disasters'| url=http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7554679/Aral-Sea-one-of-the-planets-worst-environmental-disasters.html|date=2010-04-05|accessdate=23 मई 2016| location=London|work=The Daily Telegraph|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100408214552/http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7554679/Aral-Sea-one-of-the-planets-worst-environmental-disasters.html|archivedate=8 अप्रैल 2010 <!--DASHBot-->|url-status=live}}</ref><ref name="about-aral-sea">{{cite web| url=http://www.people-travels.com/trip-to-aral-sea.html| title=Information about Aral Sea| accessdate=23 मई 2016}}</ref> एह सागर में मछरी पकड़े के धंधा के लगभग बंद हो गइले के कारण ब्यापक [[बेरोजगारी]] फइलल। एकरे अलावा एह सागर के बचल हिस्सा में [[प्रदूषण]] के कारण भी कई तरह के समस्या पैदा भइल बाटे। [[File:Aral Sea.gif|thumb|left]] {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|35em}} {{Authority control}} [[श्रेणी:एशिया]] [[श्रेणी:सागर]] [[श्रेणी:थलभीतरी झील]] [[श्रेणी:एशिया के जलभंडार]] qzdjl86qgvybl3ibhdih2h70xutf04b 804092 804091 2026-08-06T12:20:28Z SM7 3953 सफाई कइल गइल 804092 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake |name = अरल सागर |native_name = |image = AralSea1989 2014.jpg |caption = अरल सागर 1989 में (बाएँ) आया 2014 में (दहिने) |image_bathymetry = |caption_bathymetry = |location = [[कजाकिस्तान]] - [[उज्बेकिस्तान]],<br>[[मध्य एशिया]] |coords = {{Coord|45|N|60|E|type:waterbody_scale:5000000|display=inline,title}} |type = [[एंडोरेइक]], [[प्राकृतिक झील]], [[जलाशय]] (उत्तर) |inflow = उत्तर: [[सीर दरिया]]<br>दक्खिन: ख़ाली [[भूमिगत जल]]<br>(पुराना समय में [[आमू दरिया]]) |outflow = |catchment = {{Convert|1549000|km2|mi2|-2|abbr=on}} |basin_countries = [[कजाकिस्तान]], [[ताजिकिस्तान]], [[तुर्कमेनिस्तान]], [[उज़्बेकिस्तान]], [[अफगानिस्तान]]<ref name=aral.unece.org/> |length = |width = |area = {{Convert|17160|km2|mi2|0|abbr=on}}<br>(2004, चार झील)<br>{{Convert|28687|km2|mi2|0|abbr=on}}<br>(1998, दू गो झील)<br>{{Convert|68000|km2|mi2|-2|abbr=on}}<br>(1960, एक झील)<br>उत्तर:<br>{{Convert|3300|km2|mi2|-1|abbr=on}} (2008)<br>दक्खिन:<br>{{Convert|3500|km2|mi2|-1|abbr=on}} (2005) |depth = उत्तर: {{Convert|8.7|m|ft|0|abbr=on}} (2014){{citation needed}}<br>दक्खिन: {{Convert|14|-|15|m|ft|0|abbr=on}}(2005) |max-depth = उत्तर:<br>{{convert|42|m|ft|0|abbr=on}} (2008)<ref name="ENS wire"/><br>{{Convert|30|m|ft|0|abbr=on}} (2003)<br>दक्खिन:<br>{{Convert|37|-|40|m|ft|0|abbr=on}} (2005)<br>{{convert|102|m|ft|0|abbr=on}} (1989) |volume = उत्तर: {{Convert|27|km3|mi3|0|abbr=on}} (2007){{citation needed}} |residence_time = |shore = |elevation = उत्तर: {{Convert|42|m|ft|0|abbr=on}} (2007)<br>दक्खिन: {{Convert|29|m|ft|0|abbr=on}} (2007)<br>{{Convert|53.4|m|ft|0|abbr=on}} (1960)<ref>JAXA - [http://www.eorc.jaxa.jp/en/imgdata/topics/2007/tp071226.html South Aral Sea shrinking but North Aral Sea expanding]</ref> |islands = |cities = [[अरल, कजाकिस्तान]] }} '''अरल सागर''' <small>({{Langx|en|Aral sea}}, {{langx|fa|دریاچه خوارزم}})</small> मध्य[[एशिया]] में [[कजाकिस्तान]] आ [[उज्बेकिस्तान]] देसवन में बिस्तार वाला एगो [[एंडोरेइक बेसिन]] आ सूखत जा रहल झील बाटे। अरल सागर के नाँव के अर्थ होला "टापू वाला समुंद्र" जवन एह झील में देखाई पड़े वाला ढेर सारा टापू सभ के कारण रखाइल रहे। अरल सागर के [[बहाव थाला|थाला]] उज्बेजिस्तान , ताजिकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान, किर्गीजिस्तान, कजाकिस्तान आ अफ़गानिस्तान के हिस्सा सभ में बिस्तार वाला बाटे।<ref name=aral.unece.org>{{cite web|url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/water/blanks/assessment/aral.pdf|title=DRAINAGE BASIN OF THE ARAL SEA AND OTHER TRANSBOUNDARY SURFACE WATERS IN CENTRAL ASIA|website=United Nations Economic Commission for Europe (UNECE)|date= 2005|accessdate= 23 मई 2016}}</ref> पुरान समय में दुनिया के चउथा सभसे बड़की झील रहि चुकल ई सागर के सतह के क्षेत्रफल 68,000 बर्ग किमी रहल बाकी ई 1960 के दशक से लगातार सिकुडत जात बाटे। ई सिकुड़ाव के कारण सोवियत रूस के सिंचाई परियोजना के कारण शुरू भइल जेवना में एह सागर में गिरे वाली नद्दी सब के पानी मोड़ दिहल गइल। साल 2007 ले आवत-आवत ई अपने पुरान क्षेत्रफल के 10%भर बचल आ चार हिस्सा में बँट गइल - उत्तर अरल सागर, दक्खिन अरल सागर के दू हिस्सा पच्छिमी आ पूरबी, आ बीच में एगो छोट झील के रूप में।<ref name="sciam">{{cite news|author1=Philip Micklin |author2=Nikolay V. Aladin |title=Reclaiming the Aral Sea|url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=reclaiming-the-aral-sea&sc=rss|work=Scientific American|date=मार्च 2008| accessdate=23 मई 2016}}</ref> 2009 में पहुँच के दक्खिन अरल सागर के पूरबी हिस्सा सूख गइल आ पच्छिमी हिस्सा एगो पातर पट्टी के रूप में बचल।<ref>{{cite web|url= http://earthobservatory.nasa.gov/Features/WorldOfChange/aral_sea.php|title= Satellite image, August 16, 2009 (click on "2009" and later links)}}</ref> नासा के 2014 में लिहल तस्वीर से ई पता चलल की नया समय के इतिहास में पहिली बेर ई सागर पूरा सूख गइल।<ref name="The Guardian 2014">{{cite news |last=Liston |first=Enjoli |url=http://www.theguardian.com/world/2014/oct/01/satellite-images-show-aral-sea-basin-completely-dried?CMP=fb_gu |title=Satellite images show Aral Sea basin 'completely dried' |work=The Guardian |location=London |publisher=Guardian News and Media Limited |date=1 अक्टूबर 2014 |accessdate=23 मई 2016 }}</ref> एकर पूरबी बेसिन के अब [[अरलकुम रेगिस्तान]] कहल जाला। कजाकिस्तान सरकार 2005 में उत्तर अरल सागर के बचावे खातिर एगो डैम प्रोजेक्ट चलवलस जेकरा कारण 2003 की लेवल की तुलना में 2008 में 12 मीटर के बढ़ती नापल गइल<ref>http://www.stephenmbland.com/#!kazakhstan-measuring-the-northern-aral/cewp</ref>, [[खारापन]] में कमी आइल आ मछरी फिर से पावल जाए लगली आ मछरी पकड़े के धंधा भी दुबारा शुरू भइल।<ref>{{cite web|url= http://www.aljazeera.com/programmes/earthrise/2012/07/201271912543306106.html|title=Aral Sea Reborn|publisher=Al Jazeera|date=जुलाई 21, 2012|accessdate=जनवरी 6, 2013}}</ref> 2008 के आँकड़ा के अनुसार उत्तर अरल सागर में सभसे गहिरा जगह पर गहिराई 42 मीटर (138 फीट) रहल।<ref name="ENS wire">{{cite news|url=http://www.ens-newswire.com/ens/aug2008/2008-08-01-01.asp|title=The Kazakh Miracle: Recovery of the North Aral Sea |publisher=Environment News Service|date=2008-08-01|accessdate=23 मई 2016| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412135936/http://www.ens-newswire.com/ens/aug2008/2008-08-01-01.asp|archivedate=अप्रैल 12, 2010 <!--DASHBot-->|url-status=live}}</ref> अरल सागर के सिकुड़ाव के दुनिया के "सभसे खराब पर्यावरणीय संकट" के दर्जा दिहल गइल।<ref>{{cite news|author=Daily Telegraph|title=Aral Sea 'one of the planet's worst environmental disasters'| url=http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7554679/Aral-Sea-one-of-the-planets-worst-environmental-disasters.html|date=2010-04-05|accessdate=23 मई 2016| location=London|work=The Daily Telegraph|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100408214552/http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7554679/Aral-Sea-one-of-the-planets-worst-environmental-disasters.html|archivedate=8 अप्रैल 2010 <!--DASHBot-->|url-status=live}}</ref><ref name="about-aral-sea">{{cite web| url=http://www.people-travels.com/trip-to-aral-sea.html| title=Information about Aral Sea| accessdate=23 मई 2016}}</ref> एह सागर में मछरी पकड़े के धंधा के लगभग बंद हो गइले के कारण ब्यापक [[बेरोजगारी]] फइलल। एकरे अलावा एह सागर के बचल हिस्सा में [[प्रदूषण]] के कारण भी कई तरह के समस्या पैदा भइल बाटे। [[File:Aral Sea.gif|thumb|left]] {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|35em}} {{Authority control}} [[श्रेणी:एशिया]] [[श्रेणी:सागर]] [[श्रेणी:थलभीतरी झील]] [[श्रेणी:एशिया के जलभंडार]] p1tlzczih7r7k8mks9sxciyv3hojnoc टमाटर 0 13424 804108 753987 2026-08-07T00:48:45Z InternetArchiveBot 25596 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 804108 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = टमाटर | image = Tomato je.jpg | image_caption = Cross-section and intact view of a ''hothouse'' tomato grown in a greenhouse | regnum = [[Plant]]ae | unranked_divisio = [[Angiosperms]] | unranked_classis = [[Eudicots]] | unranked_ordo = [[Asterids]] | ordo = [[Solanales]] | familia = [[Solanaceae]] | genus = ''[[Solanum]]'' | species = '''''S. lycopersicum''''' | binomial = ''Solanum lycopersicum'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | synonyms = ''Lycopersicon lycopersicum'' <small>(L.) H. Karst.</small><br /> ''Lycopersicon esculentum ''<small>Mill.</small><ref name="NHM">{{cite web | quote = Molecular phylogenetic analyses have established that the formerly segregate genera ''Lycopersicon'', ''Cyphomandra'', ''Normania'', and ''Triguera'' are nested within ''Solanum'', and all species of these four genera have been transferred to ''Solanum'' | url = http://solanaceaesource.org/content/phylogeny-0 | publisher = | title = Phylogeny }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} '''टमाटर''' (अंग्रेजी: Tomato) एगो [[सब्जी]] हवे। ==संदर्भ== {{reflist}} {{सब्जी}} [[श्रेणी:सब्जी]] {{सब्जी-आधार}} sa62zcty2eawattom2ntck9pomz8rwm भोजपुरी साहित्य 0 13550 804099 800378 2026-08-06T15:54:09Z CommonsDelinker 94 Removing [[:c:File:Phoolsunghi_English_version.jpg|Phoolsunghi_English_version.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] because: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): Book cove 804099 wikitext text/x-wiki {{Infobox |title = भोजपुरी साहित्य {{Photomontage | photo1a = | photo2b = Raghuveer Narayan.jpg | photo2a = Kabir Das.jpg | photo3a = Bhikhari Thakur.jpg | photo4b = | photo3b = Stamp of India - 2018 - Colnect 827972 - Rajkumar Shukla.jpeg | photo5a = Charyapada.jpg | spacing = 2 | color_border = black | color =white | size = 280 | foot_montage = }} | caption = | header1 = | label1 = उत्पत्ति | data1 = *[[वैदिक संस्कृत]] **[[मागधी प्राकृत]] ***[[अबहट्ट]] **** [[भोजपुरी]] | label2 =उत्पत्ति तिथि | data2 = 7वीं सदी ई. (1300 साल पहिले) |label3 =लिखाई |data3= [[देवनागरी]] <br> [[कैथी]] (इतिहासी) |label4 = नियंत्रण |data4 = * [[बिहार]] (भोजपुरी विद्यापीठ) * [[दिल्ली]] (मैथिली-भोजपुरी विद्यापीठ) * [[मध्य प्रदेश|मध्यप्रदेश]] (भोजपुरी साहित्यविहार) }} {{भोजपुरी साहित्य}} '''भोजपुरी साहित्य''' [[भोजपुरी भाषा]] में रचल सगरो साहित्य के सामिल करेला। भोजपुरी भाषा 1300 साल के क्रम मे विकसित भइल बा, भाषा के विकास 7वीं सदी मे शुरू भइल। भोजपुरी साहित्य के सुरूआती स्वरूप सिद्ध साहित्य आ [[चर्यापद]]<ref>{{Cite book|last=तिवारी|first=Arjun|title=भोजपुरी साहित्य के इतिहास |url=https://books.google.com/books?id=HPzgAQAACAAJ|year=2014|isbn=9789351460336}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Tahmid|first=Syed Md|title=Buddhist Charyapada & Bengali Identity|url=https://www.academia.edu/4687613|language=en}}</ref> के लेखन मे देखल जा सकेला। एह भाषा में साहित्य के अलग-अलग परंपरा मध्ययुग से शुरू भइल जब एह प्रदेस के संत आ भक्तगण आपन साहित्यिक रचना खातिर भोजपुरी के अनुकूलित कइले। लोरिकायन<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=75e5RRqIhMQC&q=lorik&pg=PA8 |title=Traditions of heroic and epic poetry - Google Books |date=1969-12-04 |isbn=9780900547720 |access-date=2014-02-27|last1=Auty |first1=Robert }}</ref> चाहे वीर लोरिक के खीसा, [[पूर्वांचल]] के एगो प्रसिद्ध भोजपुरी लोककाथा बा। [[भिखारी ठाकुर]] के [[बिदेसिया]] एगो अउरी सुप्रसिद्ध रचना बा। भोजपुरी के पहिला [[उपन्यास]] बिन्दिया 1956 मे रामनाथ पांडेय के द्वारा लिखल गइल। एकर प्रकाशन भोजपुरी सांसद, जगतगंज, [[वाराणसी]] से भइल रहल। [[गोरखनाथ]], [[कबीर|कबीरदास]] आ [[दरिया साहेब]] नियन संतन के वाणी से प्रारंभ हो के [[महेंदर मिसिर]], [[भिखारी ठाकुर]] आ [[राहुल सांकृत्यायन]] के रचना से होत भोजपुरी साहित्य के विकास आज [[कबिता]], कहानी, उपन्यास आ ब्लॉग लेखन ले चहुँप चुकल बा। आधुनिक युग के आरंभ मे [[पाण्डेय कपिल]], [[रामजी राय]], [[भोलानाथ गहमरी]] नियर लोगन के रचना से वर्तमान साहित्य के रीढ़ बरियार भइल बा। भोजपुरी भाषा आ साहित्य के इतिहास लिखनिहारन में [[ग्रियर्सन]], [[राहुल सांकृत्यायन]] से लेके उदय नारायण तिवारी, [[कृष्णदेव उपाध्याय]], हवलदार तिवारी आ तैयब हुसैन 'पीड़ित' नियर विद्वानन के योगदान बा।{{sfn|तिवारी|2014|pp=25-35}} अर्जुन तिवारी के लिखल एकरा ''[[भोजपुरी साहित्य के इतिहास (किताब)|भोजपुरी साहित्य के इतिहास]]'' भोजपुरी भाषा में मौजूद बा। == इतिहास == शासकन के नीति, प्रजा के जीवनशैली, समाज पर विश्वव्यापी प्रभाव जैसन कारक कवनो साहित्य के पनके खातिर महत्वपूर्ण होखेला। बिहार [[हिंदू धर्म]] के केंद्र बा। हिंदू धर्म के सङे [[बौद्ध धर्म]] आ [[जैन धर्म]] के जलम भुञा होखऽला से भोजपुरी साहित्य पर एकर प्रभाव बहुत गहिर परल बा। [[चित्र:Charyapada.jpg| frame|चर्यापद के एगो पान्ना]] भोजपुरी सहित्य के प्रारंभ 7वीं सदी से भइल।{{sfn|तिवारी|2014|pp=48}} [[हर्षवर्धन]] (सन् 606 — 648 ई) के समय के संस्कृत कवि [[बाणभट्ट]] आपन ग्रंथ [[हर्षचरितम्]] मे दूगो कवियन के उल्लेख कइले बाड़े जे [[संस्कृत]] आ प्राकृत दुनु के छोड़ के जन-भाषा मे रचना करत रहलें। एह कवी लोगन के नाँव [[ईसानचंद्र]] आ [[बेनीभारत]] रहल। ईसानचंद्र बिहार मे [[सोन नदी]] के पच्छिम ओरी के पिअरो गाँव (प्रीतिकूट) के रहवासी रहले। बाद मे सिद्ध साहित्य चाहे संत साहित्य के सिरिजन भइल। केतनहे सिद्ध संत आ गुरुवन आपन साहित्यला भोजपुरी के अनुकूलन कइले। लहे-लहे साहित्यिक शैलीयन के विकास होखे लागल। तबसे लेके आजले भोजपुरी मे साहित्य सर्जन होखत बा। भोजपुरी साहित्य के तीनगो युगन मे वर्गीकरण कइल गइल बा। {{Tree list}} * भोजपुरी साहित्य ** अदियुग (700 से 1100 ई.सा. ले) *** {{Tree list/final branch}}प्राचीन साहित्य (7वा सदी) *** {{Tree list/final branch}}सिद्ध साहित्य (8वा से 11वा सदीले) ** मध्ययुग (1100 से 1850 ई.सा. ले) *** {{Tree list/final branch}}लोकगाथा काल(1100 से 1400 ई.सा. ले) *** {{Tree list/final branch}}आराधना काल (1500 से 1850 ई.सा.ले) **** {{Tree list/final branch}}कबीर काल *** {{Tree list/final branch}} ** आधुनिक युग (1850 ई.सा. से अबले) *** {{Tree list/final branch}}नवजागरण काल {{Tree list/end}} == आदियुग (7वा से 11वा सदीले) == {{Quote box |width=300px |align=right |quoted=true | |salign=right |quote=सत्य वदंत चौरनगीनाथ आदि अन्तर सुनौ ब्रितांत सालवाहन घरे हमरा जनम उत्पति सतिमा झूठ बोलीला ॥ आसिरबाद पाइला अम्हे मने भइला हरषित होठ कंठ तालुका रे सुकाईला धर्मना रूप मछंहद्रनाथ स्वामी ॥ |source= Chaurangi Nath, 8th century AD<ref>{{Cite book|last=Singh|first=Durgashankar Prasad|title=Bhojpuri ke kavi aur kavya|publisher=Bihar Rashtrabhasa Parishad|year=1968|isbn=|location=Patna|pages=93}}</ref> }} भोजपुरी [[मागधी प्राकृत]] के वंशज ह जवन [[वर्धन साम्राज्य]] के शासनकाल मे आकार लेवे लागल रहे। भोजपुरी के सबसे प्राचीन रूप सिद्ध साहित्य आ चर्यापद मे लउकेला। चर्यापद, [[आसाम|असम]], [[पश्चिम बंगाल|बंगाल]], [[बिहार]] आ [[ओडिशा]] मे तांत्रिक परंपरा से [[बौद्ध धर्म]] के वज्रयान परंपरा मे साकारता के गीत, रहस्यमय कविता सभ के संग्रह हवें। ई 8वीं से 12वीं सदी के बीच एगो अबहट्टा मे लिखल गइल जे [[असमिया भाषा|असमिया]], [[बांग्ला|बंगाली]], [[भोजपुरी]], [[ओडिया]], [[मगही]], [[मैथिली]], आ अउरी केतनहे पूरबी इंडो-आर्य भाषा सभ के पुरखिन भाषा रहल, आ कहल जाला के ओह भाषा मे लिखल [[छंद|छंदन]] सभ के सभसे पुरान संग्रह बा। एह बेरी के भाषा के जौन रूप रहे ओके "पुरनका भोजपुरी" कहल गइल काहेके अबार ई मागधी प्राकृत से भोजपुरी के ओरी सुगमन करत रहे। बाणभट्ट, आपन हर्षचरितम् मे इसानचंद्र आ बेनिभारत नाँव के दूगो कवियन के जिकिर कइले बाड़े जे लोग प्राकृत आ संस्कृत के बजाय स्थानीय भाषा मे लिखत रहले। === सिद्ध साहित्य === नाथ सम्प्रदाय के गुरु लोग आदियुग मे भोजपुरी भाषा मे जौनो साहित्य रचले ओह साहित्य के सिद्ध साहित्य कहल जाला। ई युग के संत [[चौरंगीनाथ]] (पुरन भगत) के रचना{{sfn|तिवारी|2014|pp=49|ps=<br>"जीवन उपदेस भाखीलाँ आदम्हे बिसाल<br>दोष बुद्ध्या तृषा बिसाराला।<br>नहीं मानै सोक घर धरम सुमिरला<br>अम्हे भइला सचेत के तम्ह कहारे बोले पूछीला।"<br>--'प्राण संकली' से।}} के संग्रह "प्राण संकली" के रुप मे कइल गइल बा। नाथ संप्रदाय के गुरु [[गोरखनाथ|गोरखनाथो]] केतनहे काव्यन आ देवतन के स्तुतियन के रचना कइले बाड़ें।{{sfn|तिवारी|2014|pp=56}} == मध्ययुग (11वीं सदी से 1850 ई) == मध्ययुग मे भोजपुरी नाथ सम्प्रदाय से आगे बढ़ल आ सामान्य जनमानस ले चहूपल। भोजपुरी साहित्य मे अलगऽ-अलगऽ साहित्यिक शैलीयन के विकास मध्ययुग मे भइल। मध्ययुग के सुरूआत लोकगाथा काल से होला। एह काल के कवियन मे [[धरणीदास]], [[दरिया साहब]], [[सूरदास]], [[कबीरदास]], [[जायसी]] आदि के नाँव गिनावल जाला। [[जार्ज ग्रियर्सन|ग्रियर्सन]] के हवाले से [[विद्यापति]] के कतनहे रचना भोजपुरी मे भइल बतावल जाला; आ रामनरेश त्रिपाठी के हवाले से एगो उदाहरण{{sfn|तिवारी|2014|pp=96|ps=<br>"कुआर मास बन बोलेला मोर,<br>आउ-आऊ गोरिया बलमुआ तोर।<br>अइलें बलमुआ, पुजली आस।<br>पुरल बिदापति बारह मास।।" -- रामनरेश त्रिपाठी के 'कविता कौमुदी' भाग-1 के हवाले से।}}[[विद्यापति]] के बारहमासा से दिहल गइल बा जे साफ भोजपुरी मे बा ।[[सूरदास]] मुख्य रूप से [[ब्रजभाषा]] के कवि रहलें बाकी उनहूँ के एगो रचना{{sfn|तिवारी|2014|pp=97|ps=<br>"चंदन रगरी के भोरवलिन हो जसुदा जी के लाल,<br> मोतियन बुन्दवा बरसि गाइले हो मुसरन के धार।<br> अब सून लागेला भवनवाँ हो नाहीं अइलें गोपाल,<br> सूरदास बलिहारी हो चरनन के आस।।"}}देखे जोग बाटे। [[कबीर]] के प्रसिद्ध निर्गुन "कवन ठगवा नगरिया लूटल हो" खाँटी भोजपुरी के रचना बाटे। कबीर के चेला [[धरमदास]] रहले सेहू साहित्य रचना{{sfn|तिवारी|2014|pp=101|ps=<br>"कहवाँ से जीव आइल, कहँवा समाइल हो।<br> कहवाँ कइल, मोकाम, कहवाँ लपटाइल हो।<br> निरगुन से जीव आइल, सरगुन समाइल हो,<br> कायागढ़ कइल मोकाम, माया लपटाइल हो।।"}}कइले बारे। अधीके मे [[बाबा कीनाराम]] आ भीखमराम के रचना मे भोजपुरी के झलक देखल जा सके ला। घाघ आ भड्डरी के खीसा एही काल के रचना बा। === लोकगाथा काल === 1100 से 1400 ई.सा. तकले के साहित्य के लोकगाथा काल के नाँव से चिन्हल जाला। एही काल के तनी बिद्वान "चारण काल" आ "पँवारा काल" के नाँववो देले बाड़े।{{sfn|तिवारी|2014|pp=62}}एह काल के गीत-संगीत मे खीसा के गावे जोग गीत मे वर्णन कइल गइल बा। एग गीतकथा सब मे सोरठी बृजभार, शोभा बनजारा, सती बिहुला, [[आल्हा]], लोरिकी आ राजा भरथरी के खीसि मुख्य बाड़ी। === आराधना काल === == आधुनिक युग == ''आधुनिक युग'' के साहित्य के एकदम प्रारम्भिक बेर के नवजागरण काल कहल गइल बा।एह युग के कवियन में [[लच्छमी सखी]], [[तेग अली 'तेग']], [[महेंदर मिसिर|महेन्दर मिसिर]], [[भिखारी ठाकुर]], [[हीरा डोम]], [[बुलाकी दास]], दूधनाथ उपाध्याय, आ [[रघुवीर नारायण]] के नाँव उल्लेखनीय बा। एह युग मे विविध प्रकार के साहित्यिक सिरिजन भइल आ बहूते वेगमय गति से होखता। एह युग मे [[रामायण]] आदि धार्मिक ग्रंथ सभ के रचना भइल। === नवजागरण काल === [[तेग अली तेग|तेग अली]] के रचना "बदमास दर्पण" खास बनारसी भोजपुरी के एगो उदाहरण देखावे वाली रचना बाटे। महेंदर मिसिर, मिश्रावलिया गाँव, [[छपरा]] के रहलें आ उनकर लिखल [[पुरबी]] एगो जमाना में पुरा इलाका में चलनसार रहे आ आजु ले कहीं-कहीं सुने के मिल जाला। [[भिखारी ठाकुर]] के रचना गीत आ गीतनाटक के रूप में रहे। उनुकर सभसे परसिद्ध रचना [[बिदेसिया]] बा आ राहुल बाबा उनका के 'भोजपुरी के शेक्सपियर' के उपाधि दिहलें। एकरा बाद के पीढ़ी के लोगन में कबि [[मोती बी ए]], मनोरजंन दादा, [[भोला नाथ गहमरी]], [[विवेकी राय]] नियर लोग बा। == उपन्यास == '''भोजपुरी उपन्यास''' क माने इहाँ अइसन [[उपन्यास|उपन्यासन]] से बा जिनहन के रचना [[भोजपुरी भाषा]] में भइल बा। विश्व की सगरी भाषा कुल में साहित्य क एगो अइसन विधा पावल जाले जेवना में गद्य रूप में लंबा वर्णन आ जीवन की हर पहलू क वर्णन मिलेला आ एही के नाँव [[उपन्यास]] हवे। अइसन उपन्यासन क रचना भोजपुरी भाषा में बाद में भले शुरू भइल लेकिन भोजपुरी भाषा की साहित्य में उपन्यासन क एकदम्मे अभाव नइखे। भोजपुरी के पहिला उपन्यास [[बिंदिया]] श्री रामनाथ पाण्डेय जी के रचना बा जेवना क प्रकाशन सन् 1956 में भोजपुरी संसद, जगतगंज, [[वाराणसी]], से भइल।<ref>डॉ.विवेकी राय, भोजपुरी कथा साहित्य के विकास</ref> एकरी बाद से लगातार भोजपुरी में उपन्यासन क रचना जारी बा। === भोजपुरी उपन्यासन क काल विभाजन === भोजपुरी उपन्यासन के काल खंड में बाँटला क कौनो प्रामाणिक वर्णन नइखे बाकिर श्री रामनाथ पाण्डेय जी [[भोजपुरी कथा साहित्य]] के चारि गो काल खंड में विभाजित कइले बाड़ीं। इहाँ की हिसाब से भोजपुरी कथा-साहित्य के नीचे लिखल तरीका से बाँटल जा सकेला: लोकगाथा काल (आज़ादी से पाहिले): ए काल में कौनो भोजपुरी उपन्यास के रचना नइखे भइल। प्रारंभिक काल (1947 से 1961 ले): भोजपुरी क पहिला उपन्यास [[बिंदिया]] 1956 में छपल लेकिन भोजपुरी कहानी क शुरुआत अवध बिहारी सुमन क रचना 'जेहलि क सनदि' से मानल जाला जेवन 1948 में छपल रहे। मध्य काल (1961 से 1974 ले): एह काल में भोजपुरी में लगभग दस गो उपन्यास छपल। एह समय की प्रमुख उपन्यासन में बा : ''थरुहट के बबुआ और बहुरिया''(1965), ''जीवन साह'' (1964), ''सेमर के फूल'' (1966), ''रहनिदार बेटी'' (1966), ''एगो सुबह, एगो साँझ'' (1967), ''सुन्नर काका'' (1979)। ए उपन्यासन में अधिकतर सामजिक उपन्यास हवें। 'थरुहट के बबुआ और बहुरिया'' के भोजपुरी में आंचलिक उपन्यास कहल जाला। आधुनिक काल (1975 की बाद): एह काल में लगभग बीस गो से अधिका उपन्यासन के रचना आ प्रकाशन भइल। ''फुलसुंघी'' (1977), ''भोर मुसुकाइल'' (1978), ''घर टोला गाँव'' (1979), ''जिनिगी के राह'' (1982), ''दरद के डहर'' (1983), ''अछूत'' (1986), ''महेन्दर मिसिर''(1994), ''इमरितिया काकी'' (1997), ''अमंगलहारी'' (1998), ''आव लवटि चलीं जा'' (2000), ''आधे-आध'' (2000) वगैरह उपन्यास एह काल के प्रमुख उपन्यास बा। == चर्चित जन == {{main|भोजपुरी लेखक लोगन के लिस्ट}} * [[कबीर]] * [[गोरखनाथ]] * [[महेन्दर मिसिर]] * [[भिखारी ठाकुर]] * [[हरिहर सिंह]] * [[तेग अली तेग]] * [[चन्द्रशेखर मिश्र]] == इहो देखल जाय == * [[भोजपुरी लोकगीत]] == टीका टिप्पणी == {{Reflist|30em}} == स्रोत संदर्भ == * {{cite book|last1=तिवारी|first1=अर्जुन|title=[[भोजपुरी साहित्य के इतिहास (पुस्तक)|भोजपुरी साहित्य के इतिहास]]|date=2014|publisher=विश्वविद्यालय प्रकाशन, वाराणसी|location=[[बनारस]]|edition=पहिला}} == बाहरी कड़ी == * [https://bhojpurisahityangan.com/tag/books/ भोजपुरी किताब], भोजपुरी साहित्यांगन के वेब साइट पर अबहीं फिरी में डाउनलोड करे लायक 900 किताबन के संग्रह उपलब्ध बा {{Bhojpuri}} {{साहित्य-आधार}} [[श्रेणी:भोजपुरी साहित्य| ]] [[श्रेणी:साहित्य]] [[श्रेणी:भारतीय साहित्य]] 9onyspcz8zjzttnqvos38r5crfwwdy1 टेम्पलेट:ISO 639 name 10 23733 804094 572176 2026-08-06T12:25:06Z SM7 3953 अपडेट कइल गइल 804094 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#invoke:ISO 639 name|{{{fn|iso_639_code_to_name}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> rxu9ub6qxj5dvdmw3bhidal224agwgl जर्सी 0 33550 804107 780641 2026-08-07T00:39:50Z InternetArchiveBot 25596 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 804107 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |conventional_long_name = Bailiwick of Jersey |native_name = {{unbulleted list|item_style=font-size:88%; |{{native name|fr|Bailliage de Jersey}} |{{native name|nrm|Bailliage dé Jèrri}}}} |common_name = Jersey |image_flag = Flag of Jersey.svg |image_coat = Coat of Arms of Jersey.svg |image_map = Europe-Jersey.svg |map_caption = {{map caption |location_color=dark green}} |national_motto |national_anthem = ''[[God Save The Queen]]''{{nbsp|2}}{{small|(official)}}<br/>''Island Home''{{nbsp|2}}{{small|(official)}}&nbsp;<sup>a</sup> | status = [[Crown Dependency]] |official_languages = {{unbulleted list |[[English language|English]] |[[French language|French]]}} |regional_languages = [[Jèrriais]]<ref>{{cite web |url=http://www.statesassembly.gov.je/documents/propositions/22189-12814-1972005.htm |title=Development of a Cultural Strategy for the Island |publisher=Statesassembly.gov.je |accessdate=31 मई 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511111031/http://www.statesassembly.gov.je/documents/propositions/22189-12814-1972005.htm |archivedate=2011-05-11 }}</ref> |ethnic_groups = {{unbulleted list | {{nowrap|46.4% Jersey}} | 32.7% [[British people|British]] | 8.2% [[Portuguese people|Portuguese]] | 3.3% [[Polish people|Polish]] | 2.4% [[Irish people|Irish]] | 0.9% [[French people|French]] | 3.8% Other [[White people|White]] | 1.3% [[Asian people|Asian]] | 0.4% [[Black people|Black]] | 0.7% Mixed }} |ethnic_groups_year = 2011<ref>{{cite web|url=http://www.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20CensusBulletin2%2020111214%20SU.pdf |title=Bulletin 2: Place of birth, ethnicity, length of residency, marital status. |format=PDF |accessdate=12 September 2013}}</ref> |capital = [[Saint Helier, Jersey|Saint Helier]] |latd=49 |latm=11.401 |latNS=N |longd=2 |longm=06.600 |longEW=W |largest_city = capital |government_type = [[Crown dependencies|Crown dependency]]<sup>b</sup> |leader_title1 = [[Duke of Normandy|Monarch]]<!--masculine form retained even when holder is female--> |leader_name1 = [[Elizabeth II|Queen Elizabeth II]] |leader_title2 = {{nowrap|[[Lieutenant Governor of Jersey|Lieutenant Governor]]}} |leader_name2 = [[John McColl]] |leader_title3 = [[List of Bailiffs of Jersey|Bailiff]] |leader_name3 = [[William Bailhache]]<ref>{{cite news|title=Jersey Bailiff William Bailhache sworn in|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-jersey-31036739|accessdate=6 फरवरी 2015|agency=BBC}}</ref> |leader_title4 = [[Chief Minister of Jersey|Chief Minister]] |leader_name4 = [[Ian Gorst]] |area_rank = 227th |area_magnitude = 1 E8 |area_km2 = 118.2<ref name=figures /> |area_sq_mi = 45.56 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 0 |population_estimate = 100,080<ref name="facts">{{cite web|title=Jersey facts and figures|url=http://www.gov.je/Jersey/Pages/Profile.aspx|accessdate=18 मई 2016}}</ref> |population_estimate_rank = 198th |population_estimate_year = 2014 |population_density_km2 = 819 |population_density_sq_mi = 2121 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 13th<sup>c</sup> |GDP_PPP = $5.5 billion (£3.7 billion)<ref name="facts"/> |GDP_PPP_rank = 166th |GDP_PPP_year = 2013 |GDP_PPP_per_capita = $57,895 (£37,186) |GDP_PPP_per_capita_rank = 6th |sovereignty_type = Status |sovereignty_note = {{nowrap|[[Crown dependencies|British Crown dependency]]}} |established_event1 = Administrative separation from mainland [[Normandy]] |established_date1 = <br/>1204 |established_event2 = [[Liberation Day|Liberation]] from [[Nazi Germany|German]]&nbsp;occupation |established_date2 = <br/>9 मई 1945 |Gini_year = |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |Gini = <!--number only--> |Gini_ref = |Gini_rank = |HDI_year = 2008 |HDI_change = steady <!--increase/decrease/steady--> |HDI = 0.985<!--number only--> |HDI_ref = <ref>[http://www.unescap.org/pdd/publications/workingpaper/wp_09_02.pdf Filling Gaps in the Human Development Index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111005100501/http://www.unescap.org/pdd/publications/workingpaper/wp_09_02.pdf |date=2011-10-05 }}, United Nations ESCAP, फरवरी 2009</ref> |HDI_rank = not ranked |currency = [[Pound sterling]]<sup>d</sup> |currency_code = GBP |country_code = |time_zone = [[Greenwich Mean Time|GMT]]<sup>e</sup> |utc_offset = |time_zone_DST = |utc_offset_DST = +1 |drives_on = [[Right- and left-hand traffic|left]] |patron_saint = [[Helier|St. Helier]] |calling_code = [[+44]] |cctld = [[.je]] |footnote_a = by [[Gerard Le Feuvre]]; official for occasions when distinguishing anthem required. |footnote_b = [[Parliamentary democracy]] under [[constitutional monarchy]]. <!--ORPHANED: [http://www.cab.org.je/index.php?option=com_content&task=view&id=91&Itemid=66 Jersey’s Resident Population 2007]--> |footnote_c = Rank based on population density of Channel Islands, i.e. including the [[Guernsey|Bailiwick of Guernsey]]. |footnote_d = The States of Jersey issue their own [[Pound sterling|sterling]] notes and coins (see [[Jersey pound]]). |footnote_e = In a referendum on 16 अक्टूबर 2008, voters rejected a proposal to adopt [[Central European Time]] by 72.4%.{{big|<ref>{{cite news |title=Jersey rejects time-zone change |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/jersey/7671009.stm |date=16 अक्टूबर 2008 |accessdate=18 अक्टूबर 2008 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} }} '''जर्सी''' ({{Lang|en|[[:en:Jersey|Jersey]]}}), पूरा नाँव '''बालिविक ऑफ जर्सी''', एगो [[क्राउन डिपेंडेंसी]] बाटे जे फ्रांस के नौरमंडी तट से कुछ दूरी पार मौजूद बा। {{Clear}} ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाहरी कड़ी == <!-- Please do not add The Jersey Crime Journal (http://www.jerseycrime.blogspot.com) to the list, for it belongs to States of Jersey Police article. --> <!-- Please do not arbitrarily decide to edit this list of relevant links --> {{Sister project links |Jersey|wikt=Jersey |voy=Jersey |d=Q785 |n=Channel Islands}} *[http://www.gov.je/ States of Jersey] Main website of the Jersey government. *[http://www.jersey.com/ Jersey Tourism] Government owned tourism website. *[http://www.jerripedia.org Jerripedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210726135754/https://jerripedia.org/ |date=2021-07-26 }} Online history and family history encyclopedia *[http://www.vote.je/ Jersey Elections] *[http://www.locatejersey.com/ Locate Jersey] *[http://www.bbc.co.uk/news/world/europe/jersey/ BBC Jersey] *[http://www.jerseyeveningpost.com/ Jersey Evening Post] *[http://www.prehistoricjersey.net/ Prehistoric Jersey] {{coord|49|11|24|N|2|6|36|W|display=title}} {{English official language clickable map}} {{Authority control}} {{यूरोप-भू-आधार}} [[श्रेणी:जर्सी| ]] [[श्रेणी:दीपीय देस]] [[श्रेणी:क्राउन डिपेंडेंसी]] [[श्रेणी:अंग्रेजी भासाभासी देस आ राज्यक्षेत्र]] [[श्रेणी:ब्रिटिश दीप| Jer]] 1owlua7o16dvlzmejip2382sc3arl5o मैलवेयर 0 78032 804110 787489 2026-08-07T02:18:16Z InternetArchiveBot 25596 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 804110 wikitext text/x-wiki '''मैलवेयर''', मालवेयर, भा मॅलवेयर ({{Lang|en|malware}}) दुष्टताभरल, दुरभाव वाला चाहे खतरनाक किसिम के नोकसान पहुँचावे वाला [[सॉफ्टवेयर]] होला जे एही नीयत से बनावल जाला कि जवना [[कंप्यूटर|कंप्यूटर सिस्टम]] में ओकरा के परवेश करावल जाय ओह में कुछ नोकसान चाहे अनचाहल बदलाव करे।<ref>{{cite web|url=https://technet.microsoft.com/en-us/library/dd632948.aspx|title=Defining Malware: FAQ|publisher=technet.microsoft.com|accessdate=10 सितंबर 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ics-cert.us-cert.gov/sites/default/files/recommended_practices/CaseStudy-002.pdf |title=An Undirected Attack Against Critical Infrastructure |publisher=United States Computer Emergency Readiness Team (Us-cert.gov) |date= |accessdate=28 सितंबर 2014 |archive-date=2016-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224070034/https://ics-cert.us-cert.gov/sites/default/files/recommended_practices/CaseStudy-002.pdf |url-status=dead }}</ref> बिबिध किसिम के मैलवेयर बाड़ें जिन्हन में [[कंप्यूटर वायरस]], [[कंप्यूटर वर्म]], [[ट्रोजन हॉर्स]], [[स्पाइवेयर]], [[रैंसमवेयर]], [[ऐडवेयर]], [[रोग सॉफ्टवेयर]], आ स्केयरवेयर शामिल बाड़ें। ई सभ मैलवेयर के परकार हवें। अइसनो प्रोग्राम सभ के मैलवेयर मानल जाला जे चोरी से कवनों अइसन काम करें जे कंप्यूटर इस्तेमाल करे वाला के इंटरेस्ट के खिलाफ होखे। उदाहरण खाती, सोनी म्यूजिक कंपनी के कांपैक्ट डिस्क (सीडी) एगो रूटकिट इंस्टाल क देत रहल जे अबैध कॉपी करे से रोके, बाकी साथे-साथ ऊ इस्तेमाल करे वाला के गाना सुने के आदत के भी कंपनी के रिपोर्ट करे जेकरा चलते अउरी किसिम के खतरा बेमतलबे बढ़ जाय।<ref name=russinovich>{{cite web |last=Russinovich |first=Mark |url=http://blogs.technet.com/markrussinovich/archive/2005/10/31/sony-rootkits-and-digital-rights-management-gone-too-far.aspx |title=Sony, Rootkits and Digital Rights Management Gone Too Far |work=Mark's Blog |publisher=Microsoft MSDN |date=31 अक्टूबर 2005 |accessdate=29 जुलाई 2009}}</ref> बिबिध किसिम के [[एंटीवायरस सॉफ्टवेयर]], [[फायरवाल]] आ अउरी किसिम के तरीका सभ के इस्तेमाल एह मैलवेयर सभ के रोके आ इनहन से सुरक्षा खातिर इस्तेमाल होखे ला। नया घुसे वाला मैलवेयर के रोके चाहे पहिले से घुस चुकल मैलवेयर के चिन्हित करे, या फिर अइसन मैलवेयर से परभावित हो चुकल चीजन के रिकभर करे में एह तरीका सभ के इस्तेमाल होला।<ref>{{cite web|title=Protect Your Computer from Malware|url=http://www.onguardonline.gov/media/video-0056-protect-your-computer-malware|publisher=OnGuardOnline.gov |accessdate=26 अगस्त 2013|date=2012-10-11}}</ref> == मकसद == [[File:Malware statics 2011-03-16-en.svg|thumb|alt=This pie chart shows that in 2011, 70% of malware infections were by Trojan horses, 17% were from viruses, 8% from worms, with the remaining percentages divided among adware, backdoor, spyware, and other exploits.|300px|मैलवेयर संबंधी आँकड़ा।]] कंप्यूटर सिस्टम में इन्फेक्शन पैदा करे वाला बहुत सारा सुरुआती सॉफ्टवेयर आ प्रोग्राम सभ एक्सपेरिमेंट, टेस्टिंग आ मजाक खातिर लिखल गइल रहलें।<ref>{{Cite book|last=Tipton|first=Harold F.|url=https://books.google.com/books?id=oR_UHxm7QBwC&printsec=frontcover&pg=PA982&dq=history+of+malware+pranks|title=Information Security Management Handbook|date=2002-12-26|publisher=CRC Press|isbn=978-1-4200-7241-9|language=en}}</ref> आज के तारीख में, मैलवेयर के इसेमाल ब्लैक हैट हैकर लोग भी कर रहल बाटे आ सरकार सभ भी करत बाड़ी स जेकर मकसद निजी, फाइनेंस संबंधी चाहे बिजनेस संबंधी जानकारी के चोरी कइल होखे ला।<ref>{{cite web|title=Malware|url=http://www.consumer.ftc.gov/articles/0011-malware|publisher=FEDERAL TRADE COMMISSION- CONSUMER INFORMATION|accessdate=27 March 2014|archive-date=20 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320191553/https://www.consumer.ftc.gov/articles/0011-malware|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Hernandez|first=Pedro|title=Microsoft Vows to Combat Government Cyber-Spying|url=http://www.eweek.com/security/microsoft-vows-to-combat-government-cyber-spying.html|magazine=eWeek|accessdate=15 दिसंबर 2013|archive-date=2014-01-23|archive-url=https://archive.ph/20140123094411/http://www.eweek.com/security/microsoft-vows-to-combat-government-cyber-spying.html|url-status=dead}}</ref> मैलवेयर के इस्तमाल आमतौर पर ब्यापक रूप से सरकारी भा कार्पोरेट वेबसाइट सभ के ऊपर होखे ला जवना से कि सुरक्षित रखल जानकारी हासिल कइल जा सके,<ref>{{cite web |last=Kovacs |first=Eduard |title=MiniDuke Malware Used Against European Government Organizations|url=http://news.softpedia.com/news/MiniDuke-Malware-Used-Against-European-Government-Organizations-333006.shtml|publisher=Softpedia|accessdate=27 फरवरी 2013}}</ref> या फिर उनहन के संचालन के बाधित कइल जा सके। हालाँकि, मैलवेयर के इस्तमाल केहू ब्यक्ति के खिलाफ भी हो सके ला आ एह तरीका से ओह ब्यक्ति के निजी जानकारी, जइसे की पर्सनल आइडी नंबर, बैंक खाता आ क्रेडिट कार्ड वगैरह के डिटेल आ निजी पासवर्ड नियर चीज चोरावल जा सके। जबसे ब्राडबैंड इंटरनेट के पहुँच में ब्यापक बढ़ती भइल बाटे, मैलवेयर सभ के मात्रा में बहुते बढ़ती देखल गइल बा। 2003 के बाद से बहुत सारा [[कंप्यूटर वायरस|वायरस]] आ [[कंप्यूटर वर्म|वर्म]] से के डिजाइन इंटरनेट के माध्यम से इस्तेमाल कर्ता के कंप्यूटर पर कब्जा जमावे आ अउरी अबैध काम खाती हो रहल बाटे।<ref>{{cite web|title=Malware Revolution: A Change in Target|url=https://technet.microsoft.com/en-us/library/cc512596.aspx|date=March 2007}}</ref> मैलवेयर से इन्फेक्ट भइल "जोम्बी कंप्यूटर" सभ के इस्तेमाल ईमेल स्पैम भेजे खातिर हो सके ला चाहे अनचाहा डेटा होस्ट करे खातिर हो सके ला, जइसे कि केहू के कंप्यूटर में अबैध तरीका से चाइल्ड पोर्न सहेज दिहल जाय आ ओकरा के खुदे पता न रहे,<ref>{{cite web|title=Child Porn: Malware's Ultimate Evil|url=http://www.itworld.com/security/84077/child-porn-malwares-ultimate-evil|date=2009|access-date=2020-10-31|archive-date=2013-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20131022155627/http://www.itworld.com/security/84077/child-porn-malwares-ultimate-evil|url-status=dead}}</ref> या फिर फिरौती मांगे खातिर केहू के कंप्यूटर पर कब्जा जमा लिहल जा सके ला।<ref>[http://www.pcworld.com/article/id,116841-page,1/article.html PC World – Zombie PCs: Silent, Growing Threat<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080727001520/http://www.pcworld.com/article/id,116841-page,1/article.html |date=2008-07-27 }}.</ref> अइसन दुरभावी प्रोग्राम डिजाइन कइल गइल बाड़ें जे कंप्यूटर यूजर के वेब ब्राउजिंग के मानीटर करे लें आ ओकर आदत के पता लगा के अबैध तरीका से कंपनी सभ के ई जानकारी दे लें। अनचाहा तरीका से परचार आ बिग्यापन देखावे, कौनों अफिलिएट मार्केटिंग खातिर जानकारी जुटावे वाला ई खराब प्रोग्राम सभ [[स्पाइवेयर]] कहालें। आमतौर पर ई वायरस नियर ना फइले लें बलुक कंप्यूटर के सिक्योरिटी में मौजूद खामी के फ़ायदा उठा के इंस्टाल हो जालें आ जानकारी चोरी से भेजत रहे लें। ई स्पाइवेयर सभ कौनों दुसरे सॉफ्टवेयर के साथे चोरी चुपके अनचाहा तरीका से भी इंस्टाल हो सके लें।<ref>{{cite web|title=Peer To Peer Information|url=http://oit.ncsu.edu/resnet/p2p|publisher=NORTH CAROLINA STATE UNIVERSITY|accessdate=25 मार्च 2011|archive-date=2015-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150702143115/http://oit.ncsu.edu/resnet/p2p|url-status=dead}}</ref> {{clear}} == इहो देखल जाय == * [[कंप्यूटर सुरक्षा]] * [[एंटीवायरस सॉफ्टवेयर]] * [[इंटरनेट]] == संदर्भ == {{Reflist|33em}} [[श्रेणी:कंप्यूटर बिज्ञान]] [[श्रेणी:कंप्यूटर टर्मावली]] {{computer-stub}} {{कंप्यूटर-बिज्ञान-आधार}} e7qrvp8ssgivgj9gekouvrq7cchffgf पाण्डेय कपिल 0 92351 804100 790265 2026-08-06T15:54:12Z CommonsDelinker 94 Removing [[:c:File:Phoolsunghi_English_version.jpg|Phoolsunghi_English_version.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] because: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): Book cove 804100 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = पाण्डेय कपिल | image = Pandey Kapil.png | image_size = | image_upright = | alt = | caption = पाण्डेय कपिल के जवानी के समय के तस्वीर | birth_name = पाण्डेय कपिलदेव नारायण सिन्हा | birth_date = {{Birth date|1930|09|30}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2017|11|02|1930|09|24}} | death_place = | occupation = अनुवादक, राजभाषा उपनिदेशक (राजभाषा बिभाग, बिहार सरकार) | language = [[भोजपुरी]] | nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | citizenship = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | education = | alma_mater = [[बनारस हिंदू विश्वविद्यालय|काशी विश्वविद्यालय]], [[बिहार विश्वविद्यालय]] | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = ''[[#फुलसुंघी|फुलसुंघी]]'' (उपन्यास) | spouse = <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = }} '''पाण्डेय कपिलदेव नारायण सिन्हा''' (24 सितंबर 1930 — 2 नवंबर 2017)<ref name="न्यूज़18" />, जिनका '''पाण्डेय कपिल''' नाँव से जानल जाला, [[भोजपुरी|भोजपुरी भाषा]] के एगो साहित्यकार रहलें। उनुका के [[भोजपुरी साहित्य]] के परसिद्ध रचना ''फुलसुंघी'' उपन्यास खाती आ ''भोजपुरी सम्मेलन पत्रिका'' के संपादक के रूप में जानल जाला। एकरा अलावे ऊ बिबिध बिधा सभ के रचना कइलें आ भोजपुरी साहित्य के समृद्ध बनावे में योगदान कइलें। पाण्डेय के ''भोजपुरी अकादमी पुरस्कार'' आ अउरी कई गो पुरस्कार मिलल रहलें। == जिनगी == पाण्डेय कपिल के जनम [[बिहार]] के [[सारन जिला]] के शीतलपुर (वाया बरेजा) गाँव में 24 सितंबर 1930 के भइल।<ref name="न्यूज़18">{{cite web |last1=द्विवेदी |first1=भगवती प्रसाद |title=भोजपुरी के भगीरथ: पाण्डेय कपिल जिनिगी के जीयल हऽ बड़की लड़ाई |url=https://hindi.news18.com/news/bhojpuri-news/acharya-pandey-kapil-life-struggling-story-in-bhojpuri-3955269.html |website=न्यूज़18 हिंदी |access-date=23 अगस्त 2023 |language=hi |date=15 जनवरी 2022 |archive-date=2023-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823094109/https://hindi.news18.com/news/bhojpuri-news/acharya-pandey-kapil-life-struggling-story-in-bhojpuri-3955269.html |url-status=dead }}</ref> उनुके बाबूजी पाण्डेय जगन्नाथ प्रसाद सिंह खुद भोजपुरी के लेखक रहलें आ महतारी लालचुन्नी देवी एगो कुशल शिल्पी रहली। पाण्डेय के पढ़ाई-लिखाई [[बनारस हिंदू विश्वविद्यालय|काशी विश्वविद्यालय]] (बीए), [[बिहार विश्वविद्यालय]] (एमए, हिंदी साहित्य) में भइल आ बिहार सरकार के राजभाषा बिभाग में अनुवादक के रूप में नोकरी शुरू कइलें आ ओहिजे से राजभाषा उपनिदेशक के रूप में रिटायर भइलें।<ref name="न्यूज़18" /> 2 नवंबर 2017 के पाण्डेय के [[पटना]] स्थित आवास पर, लमहर बेमारी आ इलाज के बाद, निधन भ गइल।<ref>{{cite news |title=भोजपुरी के शलका पुरुष कपिल पांडेय का हुआ निधन |url=https://www.livehindustan.com/jharkhand/jamshedpur/story-bhojpuri-man-s-man-is-not-kapil-pandey-1624174.html |access-date=23 अगस्त 2023 |work=हिंदुस्तान |date=2 नवंबर 2017 |language=hi}}</ref> == रचना == === मौलिक === * ''आभास'' (हिंदी कविता संग्रह) * ''फूल और कलियाँ'' (लड़िकन खातिर हिंदी कविता संग्रह) * ''हीरे के टुक‌डे'' (बालोपयोगी हिंदी कविता संग्रह) * ''हवा और पानी'' (बालोपयोगी हिंदी कविता संग्रह) * ''नवीन सुबोध व्याकरण'' (हिंदी व्याकरण) * ''भोर हो गइल'' (भोजपुरी कविता संग्रह) * ''फुलसुंघी'' (भोजपुरी उपन्यास) * ''कह ना सकलीं'' (भोजपुरी गजल संग्रह) * ''जीभ बेचारी का कही'' (भोजपुरी दोहा संग्रह) * ''परिन्दा उड़ान पर'' (भोजपुरी गजल संग्रह) * ''दुनिया के शतरंज बिछल बा'' (कविता संग्रह) === अनुबाद === * ''आरा में दो मास'' (जान जेम्स हाल्स लिखित ' दू मंथ्स इन आरा इन 1857 ' के हिंदी अनुवाद) === संपादित === * ''नवांजलि'' (नौ गो युवा कवियन के हिंदी कविता संग्रह) * ''सारण्यक'' (सारन जिला के बारह वयोवृद्ध कवियन के हिंदी कविता के प्रतिनिधि संकलन) * ''आचार्य महेंद्र शास्त्री: कृतित्व एवँ व्यक्तित्व'' (आचार्य महेंद्र शास्त्री के कृतित्व आ व्यक्तित्व पर विविध लेखकन के 92 गो लेख के आउर महेंद्र शास्त्री के हिंदी आ भोजपुरी के 175 कवितन के संग्रह) * ''दसरतन'' (विविध लेखकन के लिखल दस गो व्यक्तिपरक निबंधन के संग्रह) * ''योग रामायण'' (योगी आत्माराम के लिखल योग-विवेचन) * ''एक मुठ्ठी लाई'' (लघुकथा -संकलन) * ''भोजपुरी कहानी हाल साल के'' (कहानी संकलन) * ''भोजपुरी सतसई'' (दोहा संकलन) * ''धार के खिलाफ'' (भोजपुरी गीत संकलन) ;पत्रिका * ''भोजपुरी सम्मेलन पत्रिका'', अखिल भारतीय भोजपुरी साहित्य सम्मेलन {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|33em}} == बाहरी कड़ी == * [https://penguin.co.in/book_author/pandey-kapil/ पाण्डेय कपिल], लेखक परिचय, पेंगुइन रैंडम हाउस इंडिया के वेबसाइट प। * [https://vidhyathakkar.com/phoolsunghi-by-pandey-kapil-translated-by-gautam-choubey-book-review/ फुलसुंघी के समीक्षा] * [https://www-firstpost-com.translate.goog/art-and-culture/the-world-of-pandey-kapils-phoolsunghi-gautam-choubey-on-translating-the-novel-bhojpuri-literary-culture-9113031.html?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=hi&_x_tr_hl=hi&_x_tr_pto=tc पांडे कपिल की फूलसुंघी की दुनिया], फस्टपोस्ट पर। * [https://bhojpurisahityangan.com/category/writer/pandeykapil/ पाण्डेय कपिल], भोजपुरी साहित्यांगन प। [[श्रेणी:1930 में जनम]] [[श्रेणी:2017 में निधन]] [[श्रेणी:बिहार के लोग]] [[श्रेणी:सारन जिला के लोग]] [[श्रेणी:भोजपुरी साहित्यकार]] pd7gqk7jcp0nt2ee2t0jx8s6du0zk9k प्रयोगकर्ता:MuratbekErkebulan 2 100510 804088 790378 2026-08-06T12:15:15Z SM7 3953 lang-## → langx 804088 wikitext text/x-wiki हमार नाम तिनमखान एर्केबुलान मुरातबेकुली ह। हम 12 बरिस के बानी। जनम तारीख 25 दिसंबर 2013 ह। हमार मुख्य भाषा — भोजपुरी, क़ज़ाख़ भाषा।<br> ({{langx|kk|Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы}}) lg7ocm2m7bpfj3kk88zovnqcpb54cli प्रह्लाद जोशी 0 101317 804109 803946 2026-08-07T01:32:29Z InternetArchiveBot 25596 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 804109 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = | image_size = 250 | caption = 2026 में जोशी | birth_date = {{birth date and age|1962|11|27|df=yes}} | birth_place = [[बीजापुर]], [[मैसूर राज्य]], भारत<br />(अब के [[कर्नाटक]]) | office = [[शिक्षा मंत्री (भारत)|केंद्रीय शिक्षा मंत्री]] | prime_minister = [[नरेंद्र मोदी]] | president = [[द्रौपदी मुर्मू]] | term_start = {{Start date|2026|07|26|df=yes}} | term_end = | predecessor = [[धर्मेंद्र प्रधान]] | successor = | office1 = [[उपभोक्ता मामिला, खाद्य आ सार्वजनिक वितरण मंत्रालय|उपभोक्ता मामिला, खाद्य आ सार्वजनिक वितरण खातिर केंद्रीय मंत्री]] | prime_minister1 = [[नरेंद्र मोदी]] | term_start1 = {{Start date|2024|06|10|df=yes}} | term_end1 = | predecessor1 = [[पीयूष गोयल]] | successor1 = | office2 = [[नवीन आ नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालय|केंद्रीय नवीन आ नवीकरणीय ऊर्जा मंत्री]] | prime_minister2 = [[नरेंद्र मोदी]] | term_start2 = {{Start date|2024|06|10|df=yes}} | term_end2 = | predecessor2 = [[राज कुमार सिंह]]{{Collapsed infobox section begin|Other ministerial offices|titlestyle=border: 1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office3 = [[कोयला मंत्रालय|केंद्रीय कोयला मंत्री]] | prime_minister3 = नरेंद्र मोदी | term_start3 = {{Start date|2019|05|30|df=yes}} | term_end3 = {{End date|2024|06|10|df=yes}} | predecessor3 = पीयूष गोयल | successor3 = [[जी. किशन रेड्डी]] | office4 = [[खान मंत्रालय (भारत)|केंद्रीय खान मंत्री]] | prime_minister4 = नरेंद्र मोदी | term_start4 = {{Start date|2019|05|30|df=yes}} | term_end4 = {{End date|2024|06|10|df=yes}} | predecessor4 = नरेंद्र सिंह तोमर | successor4 = जी. किशन रेड्डी | office5 = [[संसदीय कार्य मंत्रालय (भारत)|केंद्रीय संसदीय कार्य मंत्री]] | prime_minister5 = नरेंद्र मोदी | term_start5 = {{Start date|2019|05|30|df=yes}} | term_end5 = {{End date|2024|06|10|df=yes}} | predecessor5 = [[नरेंद्र सिंह तोमर]] | successor5 = [[किरेन रिजिजू]] {{Collapsed infobox section end}}}} | office6 = [[भारतीय जनता पार्टी के राज्य अध्यक्षन के लिस्ट|अध्यक्ष]], [[भारतीय जनता पार्टी, कर्नाटक]] | term_start6 = {{Start date|2012|07|12|df=yes}} | term_end6 = {{End date|2016|01|12|df=yes}} | predecessor6 = [[के. एस. ईश्वरप्पा]] | successor6 = [[बी. एस. येदियुरप्पा]] | office7 = [[लोक सभा के सांसद|सांसद]], [[लोक सभा]] | constituency7 = [[धारवाड़ (लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र)|धारवाड़, कर्नाटक]] | term_start7 = {{Start date|2004|05|24|df=yes}} | predecessor7 = [[विजय संकेश्वर]] | successor7 = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | spouse = {{marriage|ज्योति जोशी|1992}} | children = 3 | footnotes = | occupation = {{hlist|[[राजनेता]]|व्यवसायी}} | education = श्री कदसिद्धेश्वर आर्ट्स कॉलेज आ एच. एस. कोटांब्री साइंस इंस्टीट्यूट }} '''प्रह्लाद वेंकटेश जोशी''' (Pralhad Venkatesh Joshi;<ref>{{Cite web |url=https://www.india.gov.in/my-government/indian-parliament/pralhad-venkatesh-joshi |title=Pralhad Venkatesh Joshi &#124; National Portal of India |website=www.india.gov.in |access-date=24 March 2021 |archive-date=23 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423074102/https://www.india.gov.in/my-government/indian-parliament/pralhad-venkatesh-joshi |url-status=live}}</ref> जनम: 27 नवंबर 1962), जिनकर नाँव अक्सरहा '''प्रल्हाद जोशी''' लिखल जाला<ref>{{cite web |title=आरएसएस से जुड़े प्रल्हाद जोशी कौन हैं जिन्हें मिली है शिक्षा मंत्रालय की ज़िम्मेदारी |url=https://www.bbc.com/hindi/articles/cwyqnp8wj7zo |website=BBC News हिंदी |access-date=26 जुलाई 2026 |language=hi |date=26 जुलाई 2026}}</ref> एगो भारतीय राजनेता बाड़ें। ऊ 2024 से उपभोक्ता मामिला, खाद्य आ सार्वजनिक वितरण मंत्री आ नवीन आ नवीकरणीय ऊर्जा मंत्री के रूप में सेवा देत बाड़ें। जुलाई 2026 में [[नीट 2026 पेपर लीक विवाद]] आ [[राष्ट्रीय परीक्षा एजेंसी (एनटीए)]] के कामकाज पर उठल आलोचना आ आंदोलन के बाद धर्मेंद्र प्रधान के इस्तीफा देवे पर, जोशी [[शिक्षा मंत्री (भारत)|शिक्षा मंत्री]] के पद सम्हरलें। एह दौरान ऊ केंद्रीय मंत्रिमंडल में अपना पहिले से मौजूद मंत्रालयन के जिम्मेदारी भी निभावते रहलन। एह से पहिले जोशी संसदीय कार्य मंत्री भी रहलें। एह पद पर रहत ऊ अनुच्छेद 370 हटावे, नागरिकता संशोधन विधेयक आ कई गो महत्वपूर्ण विधेयक के संसद के दुनो सदन से सुचारु रूप से पारित करावे में प्रमुख भूमिका निभवलें। ऊ 2019 से 2024 तक कोयला मंत्री आ खान मंत्री भी रहलें। जोशी 2004 से लगातार धारवाड़ लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र से सांसद बाड़ें। ऊ 2014 से 2016 तक भारतीय जनता पार्टी (भाजपा), कर्नाटक के प्रदेश अध्यक्ष भी रहलें। 2014 से 2018 तक ऊ लोकसभा के सभापति पैनल के सदस्य रहलें। जोशी सबसे पहिले 1992 से 1994 के बीच चर्चा में अइलें, जब [[आरएसएस|राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस)]] के साथे मिलके ऊ कर्नाटक के हुबली स्थित ईदगाह मैदान पर भारत के राष्ट्रीय झंडा फहरावे के आंदोलन में शामिल भइलें। बाद में भारत के सुप्रीम कोर्ट कर्नाटक हाई कोर्ट के ओह फैसला के बरकरार रखलस, जवना में ईदगाह मैदान के मालिकाना हक फेर से हुबली-धारवाड़ नगर निगम के दे दिहल गइल रहे। जोशी 2004, 2009, 2014, 2019 आ 2024 के आम चुनाव में [[लोकसभा]] खातिर चुनल जा चुकल बाड़ें। == सुरुआती जिनगी == प्रह्लाद जोशी के जनम 27 नवंबर 1962 के भारत के तत्कालीन मैसूर राज (अब कर्नाटक) के बीजापुर में भइल रहे। उनकर बाबूजी के नाम वेंकटेश जोशी आ माई के नाम मालतीबाई जोशी रहे। उनकर बाबूजी [[भारतीय रेल]] में कर्मचारी रहलें, आ प्रह्लाद जोशी अपना माई-बाबूजी के तीसर संतान बाड़ें। जोशी अपना शुरुआती पढ़ाई रेलवे स्कूल से कइलें। एह बाद ऊ हुब्बली के न्यू इंग्लिश स्कूल से माध्यमिक शिक्षा पूरा कइलें। उच्च शिक्षा खातिर ऊ हुबलिये के श्री कदसिद्धेश्वर आर्ट्स कॉलेज से ग्रेजुएशन के डिग्री हासिल कइलें। == सुरुआती राजनीतिक कैरियर == अपने शुरुआती जीवन में उद्योगपति के रूप में काम करे वाला प्रह्लाद जोशी 1992 से 1994 के बीच कर्नाटक के हुबली स्थित ईदगाह मैदान पर तिरंगा फहरावे के आंदोलन के आयोजन करके सक्रिय राजनीति में पहचान बनवलें। एह दौरान ऊ "कश्मीर बचाव आंदोलन" के अगुवाईयो कइलें, जवना से कर्नाटक के ओह इलाकन में उनकर पहचान मजबूत भइल। बाद में ऊ [[भारतीय जनता पार्टी|भारतीय जनता पार्टी (भाजपा)]] के धारवाड़ जिला अध्यक्ष चुनल गइलें। 2004 में ऊ पहिली बेर 14वीं लोकसभा चुनाव लड़लें आ धारवाड़ लोकसभा सीट से [[भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस]] के उम्मीदवार बी. एस. पाटिल के हराके सांसद बनलें। ओकरा बाद ऊ लगातार कई बेर एह निर्वाचन क्षेत्र से जीत हासिल कइलें आ धारवाड़ के सांसद रहलें। 2009 के आम चुनाव में कर्नाटक के 28 गो लोकसभा सीटन में उनकर जीत के मतांतर दूसरा सबसे बेसी रहल, जबकि ओही चुनाव में कई गो मंत्री आ सांसद चुनाव हार गइल रहलें। 2019 में ऊ एक लाख से बेसी वोट के मतांतर से धारवाड़ सीट फेर जीतलें। प्रह्लाद जोशी कम उमिरे से [[आरएसएस|राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस)]] से जुड़ल रहलें। == यूनियन मिनिस्टर == 30 मई 2019 के प्रह्लाद जोशी केंद्रीय मंत्रिमंडल के मंत्री के रूप में शपथ लिहलें। एह बाद उनकरा के संसदीय कार्य मंत्री, कोयला मंत्री आ खान मंत्री बनावल गइल। ऊ जून 2024 तक एह मंत्रालयन के जिम्मेदारी निभवलें। 2024 के भारतीय आम चुनाव के बाद, जून 2024 में उनकरा के उपभोक्ता मामिला, खाद्य आ सार्वजनिक वितरण मंत्री आ नवीन आ नवीकरणीय ऊर्जा मंत्री बनावल गइल। 2024 के आम चुनाव में धारवाड़ लोकसभा सीट से लगातार पाँचवीं बेर जीत हासिल करके जोशी एह निर्वाचन क्षेत्र से लगातार सबसे बेसी बेर चुनाव जीते वाला उम्मीदवार बन गइलें। हालाँकि, जोशी खुद कहलें कि कम मतांतर से जीतला के कारण ऊ पूरा तरह संतुष्ट ना रहलें। 2026 में नीट प्रश्नपत्र लीक विवाद के खिलाफ देश भर में विद्यार्थी लोग के विरोध प्रदर्शन आ आंदोलन भइल। एह विवाद आ आंदोलन के बाद 25 जुलाई 2026 के शिक्षा मंत्री धर्मेंद्र प्रधान इस्तीफा दे दिहलें। एह बाद प्रह्लाद जोशी के [[शिक्षा मंत्रालय (भारत)|शिक्षा मंत्रालय]] के अतिरिक्त जिम्मेदारी भी सौंप दिहल गइल। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} == बाहरी कड़ी == * [https://karnataka.bjp.org/sri-prahlad-joshi प्रल्हाद जोशी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260203124638/https://karnataka.bjp.org/sri-prahlad-joshi |date=2026-02-03 }}, कर्नाटक बीजेपी के ऑफिशियल वेबसाइट पर प्रोफाइल. [[श्रेणी:1962 में जनम]] [[श्रेणी:जियत लोग]] [[श्रेणी:भारत के शिक्षा मंत्री]] [[श्रेणी:कर्नाटक के लोग]] {{India-politician-stub}} bjy7gxwspv1agtdkl47ar4u2tr4w5hz विकिपीडिया:आँकड़ा सभ/२०२६/अगस्त 4 101376 804106 804071 2026-08-06T19:21:32Z NeechalBOT 7874 statistics 804106 wikitext text/x-wiki <!--- stats starts--->{{प्रयोगकर्ता:Neechalkaran/statnotice}}{| class="wikitable sortable" style="width:90%" |- ! Date(Time) ! Pages ! Articles ! Edits ! Users ! Files ! Activeusers {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१-८-२०२६ |Pages = 82147 |dPages = 2 |Articles = 9172 |dArticles = 2 |Edits = 800695 |dEdits = 39 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40383 |dUsers = 9 |Ausers = 46 |dAusers = -1 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =२-८-२०२६ |Pages = 82158 |dPages = 11 |Articles = 9177 |dArticles = 5 |Edits = 800779 |dEdits = 84 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40387 |dUsers = 4 |Ausers = 46 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =३-८-२०२६ |Pages = 82179 |dPages = 21 |Articles = 9180 |dArticles = 3 |Edits = 800918 |dEdits = 139 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40397 |dUsers = 10 |Ausers = 46 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =४-८-२०२६ |Pages = 82180 |dPages = 1 |Articles = 9181 |dArticles = 1 |Edits = 800945 |dEdits = 27 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40404 |dUsers = 7 |Ausers = 42 |dAusers = -4 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =५-८-२०२६ |Pages = 82184 |dPages = 4 |Articles = 9182 |dArticles = 1 |Edits = 800980 |dEdits = 35 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40415 |dUsers = 11 |Ausers = 42 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =६-८-२०२६ |Pages = 82174 |dPages = -10 |Articles = 9185 |dArticles = 3 |Edits = 801028 |dEdits = 48 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40417 |dUsers = 2 |Ausers = 42 |dAusers = 0 }} <!---Place new stats here---> |} <!--- stats ends---> 9pdn6dzumaf1141b9p1syu3r82g8u61 ई20 पेट्रोल 0 101415 804087 804081 2026-08-06T12:09:11Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:ईंधन]] जोड़ल गइल 804087 wikitext text/x-wiki '''ई20 पेट्रोल''' अइसन फ़्यूल हवे जे में 20 % एथेनॉल आ 80 % पेट्रोल होला।<ref>{{Cite web |last=पाशा |first=दिलनवाज़ |date=2026-07-11 |title=इथेनॉल: ई20 पेट्रोल का गाड़ियों पर क्या होता है असर? सरकार और एक्सपर्ट्स का ये है कहना |url=https://www.bbc.com/hindi/articles/c5yzn7j93v4o |access-date=2026-08-05 |website=BBC News हिंदी |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/india-news/why-is-e20-petrol-at-the-centre-of-a-nationwide-controversy-here-s-what-happened-so-far-2026-08-04|title=ई20 पेट्रोल पर क्यों मचा है देशभर में बवाल, कब शुरू हुआ विवाद और अब तक क्या-क्या हुआ?|website=[[अमर उजाला]]}}</ref> ई कई देसन में इस्तेमाल होखे वाला [[आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर]] हवे। एकर सभसे बेसी चलन [[ब्राजील]] में बाटे। भारत में ई20 पेट्रोल के इस्तेमाल एथेनॉल मिश्रित पेट्रोल (EBP) कार्यक्रम के हिस्सा के रूप में शुरू कइल गइल। एह कार्यक्रम के शुरुआत 8.1 प्रतिशत एथेनॉल मिश्रण से भइल रहे। बाद में अलग-अलग चरण से गुजरत ई कार्यक्रम 2025–26 तक ई20 (20 प्रतिशत एथेनॉल मिश्रण) के लक्ष्य तक पहुँच गइल। एह कार्यक्रम के विस्तार एथेनॉल के उपलब्धता आ कृषि आधारित कच्चा माल (फीडस्टॉक) पर निर्भर रहे। एह कारण एकर लागू होखे के प्रक्रिया देशभर में एके साथ उपभोक्ता के पसंद के आधार पर ना, बल्कि आपूर्ति के तैयारी के अनुसार भइल। भारत सरकार के अनुसार, भारत के पेट्रोल वितरण व्यवस्था रिफाइनरी, भंडारण केंद्र आ पाइपलाइन के एगो विशाल आ एकीकृत नेटवर्क पर आधारित बा। अगर शुद्ध पेट्रोल, ई10 आ ई20 जइसन अलग-अलग किसिम के पेट्रोल के एक साथ देशभर में उपलब्ध करावल जात, त एकरा से लागत बढ़ जात आ हर पेट्रोल पंप पर गुणवत्ता नियंत्रण भी अधिक कठिन हो जात। सरकार ई भी कहले बा कि अगर जल्दी से ई20 से पीछे हटल जात, त एथेनॉल उत्पादन खातिर भइल बड़ निवेश बेकार हो सकेला आ एह उद्योग से जुड़ल किसान आ उद्यमी लोग के नुकसान हो सकेला। हालाँकि, ई20 पेट्रोल के तेजी से लागू कइला के बाद बहुत वाहन मालिक नाराजगी आ उलझन जतवले बाड़ें। कई गो चालकन के कहना बा कि ई20 इस्तेमाल करे के बाद उनकर गाड़ी के रफ्तार में कमी महसूस होला आ माइलेज भी घट जाला। कुछ रिपोर्ट के अनुसार माइलेज में लगभग 10 प्रतिशत भा एकरा से अधिक गिरावट देखल गइल बा। कुछ मिस्त्री (मैकेनिक) के मानना बा कि एथेनॉल में ऊर्जा के मात्रा पेट्रोल से कम होखला के कारण माइलेज घट सकेला। ऊ ई भी कहेलें कि जवन वाहन शुरू से अधिक एथेनॉल मिश्रण खातिर ना बनल होखे, ओह में लंबा समय बाद रबर के पुर्जा आ ईंधन प्रणाली (फ्यूल सिस्टम) पर असर पड़ सकेला। दुसर ओर, भारत सरकार ऑटोमोटिव रिसर्च एसोसिएशन ऑफ इंडिया (ARAI) आ इंडियन इंस्टीट्यूट ऑफ पेट्रोलियम समेत कई गो शोध के हवाला देत कहेली कि ई20 से वाहन के नुकसान होखे के दावा के पर्याप्त वैज्ञानिक समर्थन नइखे। सरकार के अनुसार, ई20 के अनुकूल (कम्पैटिबल) वाहनन में ईंधन दक्षता (फ्यूल एफिशिएंसी) में अगर कवनो कमी आवेले, त ऊ बहुत मामूली होले। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:ईंधन]] 2wruv890sqvolt10vn2r16i4qdno492 804093 804087 2026-08-06T12:22:35Z SM7 3953 [[User:SM7/stubsorter|Stubsorter]] के मदद से {{Energy-stub}} जोड़ल गइल। 804093 wikitext text/x-wiki '''ई20 पेट्रोल''' अइसन फ़्यूल हवे जे में 20 % एथेनॉल आ 80 % पेट्रोल होला।<ref>{{Cite web |last=पाशा |first=दिलनवाज़ |date=2026-07-11 |title=इथेनॉल: ई20 पेट्रोल का गाड़ियों पर क्या होता है असर? सरकार और एक्सपर्ट्स का ये है कहना |url=https://www.bbc.com/hindi/articles/c5yzn7j93v4o |access-date=2026-08-05 |website=BBC News हिंदी |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/india-news/why-is-e20-petrol-at-the-centre-of-a-nationwide-controversy-here-s-what-happened-so-far-2026-08-04|title=ई20 पेट्रोल पर क्यों मचा है देशभर में बवाल, कब शुरू हुआ विवाद और अब तक क्या-क्या हुआ?|website=[[अमर उजाला]]}}</ref> ई कई देसन में इस्तेमाल होखे वाला [[आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर]] हवे। एकर सभसे बेसी चलन [[ब्राजील]] में बाटे। भारत में ई20 पेट्रोल के इस्तेमाल एथेनॉल मिश्रित पेट्रोल (EBP) कार्यक्रम के हिस्सा के रूप में शुरू कइल गइल। एह कार्यक्रम के शुरुआत 8.1 प्रतिशत एथेनॉल मिश्रण से भइल रहे। बाद में अलग-अलग चरण से गुजरत ई कार्यक्रम 2025–26 तक ई20 (20 प्रतिशत एथेनॉल मिश्रण) के लक्ष्य तक पहुँच गइल। एह कार्यक्रम के विस्तार एथेनॉल के उपलब्धता आ कृषि आधारित कच्चा माल (फीडस्टॉक) पर निर्भर रहे। एह कारण एकर लागू होखे के प्रक्रिया देशभर में एके साथ उपभोक्ता के पसंद के आधार पर ना, बल्कि आपूर्ति के तैयारी के अनुसार भइल। भारत सरकार के अनुसार, भारत के पेट्रोल वितरण व्यवस्था रिफाइनरी, भंडारण केंद्र आ पाइपलाइन के एगो विशाल आ एकीकृत नेटवर्क पर आधारित बा। अगर शुद्ध पेट्रोल, ई10 आ ई20 जइसन अलग-अलग किसिम के पेट्रोल के एक साथ देशभर में उपलब्ध करावल जात, त एकरा से लागत बढ़ जात आ हर पेट्रोल पंप पर गुणवत्ता नियंत्रण भी अधिक कठिन हो जात। सरकार ई भी कहले बा कि अगर जल्दी से ई20 से पीछे हटल जात, त एथेनॉल उत्पादन खातिर भइल बड़ निवेश बेकार हो सकेला आ एह उद्योग से जुड़ल किसान आ उद्यमी लोग के नुकसान हो सकेला। हालाँकि, ई20 पेट्रोल के तेजी से लागू कइला के बाद बहुत वाहन मालिक नाराजगी आ उलझन जतवले बाड़ें। कई गो चालकन के कहना बा कि ई20 इस्तेमाल करे के बाद उनकर गाड़ी के रफ्तार में कमी महसूस होला आ माइलेज भी घट जाला। कुछ रिपोर्ट के अनुसार माइलेज में लगभग 10 प्रतिशत भा एकरा से अधिक गिरावट देखल गइल बा। कुछ मिस्त्री (मैकेनिक) के मानना बा कि एथेनॉल में ऊर्जा के मात्रा पेट्रोल से कम होखला के कारण माइलेज घट सकेला। ऊ ई भी कहेलें कि जवन वाहन शुरू से अधिक एथेनॉल मिश्रण खातिर ना बनल होखे, ओह में लंबा समय बाद रबर के पुर्जा आ ईंधन प्रणाली (फ्यूल सिस्टम) पर असर पड़ सकेला। दुसर ओर, भारत सरकार ऑटोमोटिव रिसर्च एसोसिएशन ऑफ इंडिया (ARAI) आ इंडियन इंस्टीट्यूट ऑफ पेट्रोलियम समेत कई गो शोध के हवाला देत कहेली कि ई20 से वाहन के नुकसान होखे के दावा के पर्याप्त वैज्ञानिक समर्थन नइखे। सरकार के अनुसार, ई20 के अनुकूल (कम्पैटिबल) वाहनन में ईंधन दक्षता (फ्यूल एफिशिएंसी) में अगर कवनो कमी आवेले, त ऊ बहुत मामूली होले। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:ईंधन]] {{Energy-stub}} 7zzarhmnfh5ysdkg0adbi2hfwkz94qj 804105 804093 2026-08-06T17:05:03Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:एथेनॉल फ्यूल]] जोड़ल गइल 804105 wikitext text/x-wiki '''ई20 पेट्रोल''' अइसन फ़्यूल हवे जे में 20 % एथेनॉल आ 80 % पेट्रोल होला।<ref>{{Cite web |last=पाशा |first=दिलनवाज़ |date=2026-07-11 |title=इथेनॉल: ई20 पेट्रोल का गाड़ियों पर क्या होता है असर? सरकार और एक्सपर्ट्स का ये है कहना |url=https://www.bbc.com/hindi/articles/c5yzn7j93v4o |access-date=2026-08-05 |website=BBC News हिंदी |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/india-news/why-is-e20-petrol-at-the-centre-of-a-nationwide-controversy-here-s-what-happened-so-far-2026-08-04|title=ई20 पेट्रोल पर क्यों मचा है देशभर में बवाल, कब शुरू हुआ विवाद और अब तक क्या-क्या हुआ?|website=[[अमर उजाला]]}}</ref> ई कई देसन में इस्तेमाल होखे वाला [[आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर]] हवे। एकर सभसे बेसी चलन [[ब्राजील]] में बाटे। भारत में ई20 पेट्रोल के इस्तेमाल एथेनॉल मिश्रित पेट्रोल (EBP) कार्यक्रम के हिस्सा के रूप में शुरू कइल गइल। एह कार्यक्रम के शुरुआत 8.1 प्रतिशत एथेनॉल मिश्रण से भइल रहे। बाद में अलग-अलग चरण से गुजरत ई कार्यक्रम 2025–26 तक ई20 (20 प्रतिशत एथेनॉल मिश्रण) के लक्ष्य तक पहुँच गइल। एह कार्यक्रम के विस्तार एथेनॉल के उपलब्धता आ कृषि आधारित कच्चा माल (फीडस्टॉक) पर निर्भर रहे। एह कारण एकर लागू होखे के प्रक्रिया देशभर में एके साथ उपभोक्ता के पसंद के आधार पर ना, बल्कि आपूर्ति के तैयारी के अनुसार भइल। भारत सरकार के अनुसार, भारत के पेट्रोल वितरण व्यवस्था रिफाइनरी, भंडारण केंद्र आ पाइपलाइन के एगो विशाल आ एकीकृत नेटवर्क पर आधारित बा। अगर शुद्ध पेट्रोल, ई10 आ ई20 जइसन अलग-अलग किसिम के पेट्रोल के एक साथ देशभर में उपलब्ध करावल जात, त एकरा से लागत बढ़ जात आ हर पेट्रोल पंप पर गुणवत्ता नियंत्रण भी अधिक कठिन हो जात। सरकार ई भी कहले बा कि अगर जल्दी से ई20 से पीछे हटल जात, त एथेनॉल उत्पादन खातिर भइल बड़ निवेश बेकार हो सकेला आ एह उद्योग से जुड़ल किसान आ उद्यमी लोग के नुकसान हो सकेला। हालाँकि, ई20 पेट्रोल के तेजी से लागू कइला के बाद बहुत वाहन मालिक नाराजगी आ उलझन जतवले बाड़ें। कई गो चालकन के कहना बा कि ई20 इस्तेमाल करे के बाद उनकर गाड़ी के रफ्तार में कमी महसूस होला आ माइलेज भी घट जाला। कुछ रिपोर्ट के अनुसार माइलेज में लगभग 10 प्रतिशत भा एकरा से अधिक गिरावट देखल गइल बा। कुछ मिस्त्री (मैकेनिक) के मानना बा कि एथेनॉल में ऊर्जा के मात्रा पेट्रोल से कम होखला के कारण माइलेज घट सकेला। ऊ ई भी कहेलें कि जवन वाहन शुरू से अधिक एथेनॉल मिश्रण खातिर ना बनल होखे, ओह में लंबा समय बाद रबर के पुर्जा आ ईंधन प्रणाली (फ्यूल सिस्टम) पर असर पड़ सकेला। दुसर ओर, भारत सरकार ऑटोमोटिव रिसर्च एसोसिएशन ऑफ इंडिया (ARAI) आ इंडियन इंस्टीट्यूट ऑफ पेट्रोलियम समेत कई गो शोध के हवाला देत कहेली कि ई20 से वाहन के नुकसान होखे के दावा के पर्याप्त वैज्ञानिक समर्थन नइखे। सरकार के अनुसार, ई20 के अनुकूल (कम्पैटिबल) वाहनन में ईंधन दक्षता (फ्यूल एफिशिएंसी) में अगर कवनो कमी आवेले, त ऊ बहुत मामूली होले। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:ईंधन]] [[श्रेणी:एथेनॉल फ्यूल]] {{Energy-stub}} 8judnxheh3jg16yq9uuznobxzz28tua आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर 0 101416 804082 804080 2026-08-06T12:03:22Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 804082 wikitext text/x-wiki '''आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर''' ({{Langx|en|common ethanol fuel mixtures}}) भा '''गैसोहोल''' ({{Langx|en|gasohol|lebel =none}}) फॉसिल फ्यूल (आमतौर प पेट्रोल) आ इथेनॉल के मिक्सचर होला। दुनिया के अलग-अलग देशन में '''एथेनॉल फ्यूल के कई किसिम के मिक्सचर''' इस्तेमाल कइल जा रहल बाड़ें। शुद्ध पानी-मिलल (Hydrous) [[एथेनॉल]] भा निर्जल (Anhydrous) एथेनॉल के सीधे इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine — ICE) में ओही स्थिति में इस्तेमाल कइल जा सकेला, जब इंजन खास तौर पर एह खातिर बनावल गइल होखे भा एकरा बदे इंजन के मॉडिफाई कइल गइल होखे। अइसन ईंधन के इस्तेमाल मुख्य रूप से [[कार]], हल्का माल ढोवे वाली गाड़ी, आ [[मोटरसाइकिल]] सभ में होला। बिना पानी वाला (एनहाइड्रस) एथेनॉल के [[पेट्रोल]] में मिला के पेट्रोल इंजन में इस्तेमाल कइल जा सकेला। हालाँकि, अगर एथेनॉल के मात्रा बहुत अधिक होखे, त इंजन में बदलाव जरूरी हो जाला, काहे कि शुद्ध एथेनॉल में बरोबर मात्रा के शुद्ध पेट्रोल के तुलना में लगभग दू-तिहाई (2/3) ऊर्जा (BTU) भर होले। एह कारण इंजन में बेसी मात्रा में फ्यूल के सप्लाई करे के जरूरत पड़े ला। बेसी एथेनॉल वाला मिक्सचर कुछ रेसिंग कार सभ में भी इस्तेमाल होला, काहे कि एथेनॉल के ऑक्टेन संख्या बहुत अधिक होले, जे हाई कंप्रेशन रेशियो वाला इंजन खातिर सटीक होखे ला। एथेनॉल मिक्सचर के पहचान "E" नंबर से कइल जाला। ई नंबर मिक्सचर में आयतन (वॉल्यूम) के आधार पर एथेनॉल के परसेंटेज बतावे ली। उदाहरण खातिर— E85 के मतलब बा 85 % निर्जल एथेनॉल आ 15 % पेट्रोल। कम एथेनॉल वाला मिक्सचर आमतौर पर E5 से E25 तक होला। अंतरराष्ट्रीय स्तर पर E10 सबसे अधिक प्रचलित मिक्सचर बा। E10 भा एकरा से कम एथेनॉल वाला मिक्सचर दुनिया के 20 से अधिक देशन में इस्तेमाल होला। एह में [[अमेरिका]] सबसे प्रमुख बा, जहाँ 2011 में बिके वाला कुल पेट्रोल में लगभग 10 % हिस्सा एथेनॉल के रहल। [[ई20 पेट्रोल|E20]] से E25 वाला मिक्सचर ब्राज़ील में 1970 के दशक के आखिर से इस्तेमाल होत आ रहल बा। E85 के इस्तेमाल मुख्य रूप से अमेरिका आ [[यूरोप]] में फ्लेक्स-फ्यूल गाड़ी सभ में होला। E100 (पानीयुक्त एथेनॉल) के इस्तेमाल ब्राज़ील में शुद्ध एथेनॉल पर चले वाला गाड़ी आ फ्लेक्स-फ्यूल हल्का गाड़ी में कइल जाला। जबकि नीदरलैंड में आधुनिक पेट्रोल कारन खातिर hE15 (पानीयुक्त E15) मिक्सचर के इस्तेमाल कइल जाला। == इहो देखल जाय == * [[ई20 पेट्रोल]] [[श्रेणी:फ्यूल]] f0uc4h787r198nyh6ncrb040wqraa3f 804083 804082 2026-08-06T12:04:25Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 804083 wikitext text/x-wiki '''आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर''' ({{Langx|en|common ethanol fuel mixtures}}) भा '''गैसोहोल''' ({{Langx|en|gasohol|label =none}}) फॉसिल फ्यूल (आमतौर प पेट्रोल) आ इथेनॉल के मिक्सचर होला। दुनिया के अलग-अलग देशन में '''एथेनॉल फ्यूल के कई किसिम के मिक्सचर''' इस्तेमाल कइल जा रहल बाड़ें। शुद्ध पानी-मिलल (Hydrous) [[एथेनॉल]] भा निर्जल (Anhydrous) एथेनॉल के सीधे इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine — ICE) में ओही स्थिति में इस्तेमाल कइल जा सकेला, जब इंजन खास तौर पर एह खातिर बनावल गइल होखे भा एकरा बदे इंजन के मॉडिफाई कइल गइल होखे। अइसन ईंधन के इस्तेमाल मुख्य रूप से [[कार]], हल्का माल ढोवे वाली गाड़ी, आ [[मोटरसाइकिल]] सभ में होला। बिना पानी वाला (एनहाइड्रस) एथेनॉल के [[पेट्रोल]] में मिला के पेट्रोल इंजन में इस्तेमाल कइल जा सकेला। हालाँकि, अगर एथेनॉल के मात्रा बहुत अधिक होखे, त इंजन में बदलाव जरूरी हो जाला, काहे कि शुद्ध एथेनॉल में बरोबर मात्रा के शुद्ध पेट्रोल के तुलना में लगभग दू-तिहाई (2/3) ऊर्जा (BTU) भर होले। एह कारण इंजन में बेसी मात्रा में फ्यूल के सप्लाई करे के जरूरत पड़े ला। बेसी एथेनॉल वाला मिक्सचर कुछ रेसिंग कार सभ में भी इस्तेमाल होला, काहे कि एथेनॉल के ऑक्टेन संख्या बहुत अधिक होले, जे हाई कंप्रेशन रेशियो वाला इंजन खातिर सटीक होखे ला। एथेनॉल मिक्सचर के पहचान "E" नंबर से कइल जाला। ई नंबर मिक्सचर में आयतन (वॉल्यूम) के आधार पर एथेनॉल के परसेंटेज बतावे ली। उदाहरण खातिर— E85 के मतलब बा 85 % निर्जल एथेनॉल आ 15 % पेट्रोल। कम एथेनॉल वाला मिक्सचर आमतौर पर E5 से E25 तक होला। अंतरराष्ट्रीय स्तर पर E10 सबसे अधिक प्रचलित मिक्सचर बा। E10 भा एकरा से कम एथेनॉल वाला मिक्सचर दुनिया के 20 से अधिक देशन में इस्तेमाल होला। एह में [[अमेरिका]] सबसे प्रमुख बा, जहाँ 2011 में बिके वाला कुल पेट्रोल में लगभग 10 % हिस्सा एथेनॉल के रहल। [[ई20 पेट्रोल|E20]] से E25 वाला मिक्सचर ब्राज़ील में 1970 के दशक के आखिर से इस्तेमाल होत आ रहल बा। E85 के इस्तेमाल मुख्य रूप से अमेरिका आ [[यूरोप]] में फ्लेक्स-फ्यूल गाड़ी सभ में होला। E100 (पानीयुक्त एथेनॉल) के इस्तेमाल ब्राज़ील में शुद्ध एथेनॉल पर चले वाला गाड़ी आ फ्लेक्स-फ्यूल हल्का गाड़ी में कइल जाला। जबकि नीदरलैंड में आधुनिक पेट्रोल कारन खातिर hE15 (पानीयुक्त E15) मिक्सचर के इस्तेमाल कइल जाला। == इहो देखल जाय == * [[ई20 पेट्रोल]] [[श्रेणी:फ्यूल]] qs8jf22f9ngpwgusbg6l7r8j7p39f3a 804084 804083 2026-08-06T12:06:10Z SM7 3953 फोटो जोड़ल गइल 804084 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|upright=1.35|करीबन 2013 के आसपास के दौर में एथेनाल वाला फ्यूल सभ के कंपरेटिव चार्ट]] '''आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर''' ({{Langx|en|common ethanol fuel mixtures}}) भा '''गैसोहोल''' ({{Langx|en|gasohol|label =none}}) फॉसिल फ्यूल (आमतौर प पेट्रोल) आ इथेनॉल के मिक्सचर होला। दुनिया के अलग-अलग देशन में '''एथेनॉल फ्यूल के कई किसिम के मिक्सचर''' इस्तेमाल कइल जा रहल बाड़ें। शुद्ध पानी-मिलल (Hydrous) [[एथेनॉल]] भा निर्जल (Anhydrous) एथेनॉल के सीधे इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine — ICE) में ओही स्थिति में इस्तेमाल कइल जा सकेला, जब इंजन खास तौर पर एह खातिर बनावल गइल होखे भा एकरा बदे इंजन के मॉडिफाई कइल गइल होखे। अइसन ईंधन के इस्तेमाल मुख्य रूप से [[कार]], हल्का माल ढोवे वाली गाड़ी, आ [[मोटरसाइकिल]] सभ में होला। बिना पानी वाला (एनहाइड्रस) एथेनॉल के [[पेट्रोल]] में मिला के पेट्रोल इंजन में इस्तेमाल कइल जा सकेला। हालाँकि, अगर एथेनॉल के मात्रा बहुत अधिक होखे, त इंजन में बदलाव जरूरी हो जाला, काहे कि शुद्ध एथेनॉल में बरोबर मात्रा के शुद्ध पेट्रोल के तुलना में लगभग दू-तिहाई (2/3) ऊर्जा (BTU) भर होले। एह कारण इंजन में बेसी मात्रा में फ्यूल के सप्लाई करे के जरूरत पड़े ला। बेसी एथेनॉल वाला मिक्सचर कुछ रेसिंग कार सभ में भी इस्तेमाल होला, काहे कि एथेनॉल के ऑक्टेन संख्या बहुत अधिक होले, जे हाई कंप्रेशन रेशियो वाला इंजन खातिर सटीक होखे ला। एथेनॉल मिक्सचर के पहचान "E" नंबर से कइल जाला। ई नंबर मिक्सचर में आयतन (वॉल्यूम) के आधार पर एथेनॉल के परसेंटेज बतावे ली। उदाहरण खातिर— E85 के मतलब बा 85 % निर्जल एथेनॉल आ 15 % पेट्रोल। कम एथेनॉल वाला मिक्सचर आमतौर पर E5 से E25 तक होला। अंतरराष्ट्रीय स्तर पर E10 सबसे अधिक प्रचलित मिक्सचर बा। E10 भा एकरा से कम एथेनॉल वाला मिक्सचर दुनिया के 20 से अधिक देशन में इस्तेमाल होला। एह में [[अमेरिका]] सबसे प्रमुख बा, जहाँ 2011 में बिके वाला कुल पेट्रोल में लगभग 10 % हिस्सा एथेनॉल के रहल। [[ई20 पेट्रोल|E20]] से E25 वाला मिक्सचर ब्राज़ील में 1970 के दशक के आखिर से इस्तेमाल होत आ रहल बा। E85 के इस्तेमाल मुख्य रूप से अमेरिका आ [[यूरोप]] में फ्लेक्स-फ्यूल गाड़ी सभ में होला। E100 (पानीयुक्त एथेनॉल) के इस्तेमाल ब्राज़ील में शुद्ध एथेनॉल पर चले वाला गाड़ी आ फ्लेक्स-फ्यूल हल्का गाड़ी में कइल जाला। जबकि नीदरलैंड में आधुनिक पेट्रोल कारन खातिर hE15 (पानीयुक्त E15) मिक्सचर के इस्तेमाल कइल जाला। == इहो देखल जाय == * [[ई20 पेट्रोल]] [[श्रेणी:फ्यूल]] 8re9arbrskdhaocbya0t0mhznbaycn1 804085 804084 2026-08-06T12:07:22Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:फ्यूल]] हटावल गइल; [[श्रेणी:ईंधन]] जोड़ल गइल 804085 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|upright=1.35|करीबन 2013 के आसपास के दौर में एथेनाल वाला फ्यूल सभ के कंपरेटिव चार्ट]] '''आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर''' ({{Langx|en|common ethanol fuel mixtures}}) भा '''गैसोहोल''' ({{Langx|en|gasohol|label =none}}) फॉसिल फ्यूल (आमतौर प पेट्रोल) आ इथेनॉल के मिक्सचर होला। दुनिया के अलग-अलग देशन में '''एथेनॉल फ्यूल के कई किसिम के मिक्सचर''' इस्तेमाल कइल जा रहल बाड़ें। शुद्ध पानी-मिलल (Hydrous) [[एथेनॉल]] भा निर्जल (Anhydrous) एथेनॉल के सीधे इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine — ICE) में ओही स्थिति में इस्तेमाल कइल जा सकेला, जब इंजन खास तौर पर एह खातिर बनावल गइल होखे भा एकरा बदे इंजन के मॉडिफाई कइल गइल होखे। अइसन ईंधन के इस्तेमाल मुख्य रूप से [[कार]], हल्का माल ढोवे वाली गाड़ी, आ [[मोटरसाइकिल]] सभ में होला। बिना पानी वाला (एनहाइड्रस) एथेनॉल के [[पेट्रोल]] में मिला के पेट्रोल इंजन में इस्तेमाल कइल जा सकेला। हालाँकि, अगर एथेनॉल के मात्रा बहुत अधिक होखे, त इंजन में बदलाव जरूरी हो जाला, काहे कि शुद्ध एथेनॉल में बरोबर मात्रा के शुद्ध पेट्रोल के तुलना में लगभग दू-तिहाई (2/3) ऊर्जा (BTU) भर होले। एह कारण इंजन में बेसी मात्रा में फ्यूल के सप्लाई करे के जरूरत पड़े ला। बेसी एथेनॉल वाला मिक्सचर कुछ रेसिंग कार सभ में भी इस्तेमाल होला, काहे कि एथेनॉल के ऑक्टेन संख्या बहुत अधिक होले, जे हाई कंप्रेशन रेशियो वाला इंजन खातिर सटीक होखे ला। एथेनॉल मिक्सचर के पहचान "E" नंबर से कइल जाला। ई नंबर मिक्सचर में आयतन (वॉल्यूम) के आधार पर एथेनॉल के परसेंटेज बतावे ली। उदाहरण खातिर— E85 के मतलब बा 85 % निर्जल एथेनॉल आ 15 % पेट्रोल। कम एथेनॉल वाला मिक्सचर आमतौर पर E5 से E25 तक होला। अंतरराष्ट्रीय स्तर पर E10 सबसे अधिक प्रचलित मिक्सचर बा। E10 भा एकरा से कम एथेनॉल वाला मिक्सचर दुनिया के 20 से अधिक देशन में इस्तेमाल होला। एह में [[अमेरिका]] सबसे प्रमुख बा, जहाँ 2011 में बिके वाला कुल पेट्रोल में लगभग 10 % हिस्सा एथेनॉल के रहल। [[ई20 पेट्रोल|E20]] से E25 वाला मिक्सचर ब्राज़ील में 1970 के दशक के आखिर से इस्तेमाल होत आ रहल बा। E85 के इस्तेमाल मुख्य रूप से अमेरिका आ [[यूरोप]] में फ्लेक्स-फ्यूल गाड़ी सभ में होला। E100 (पानीयुक्त एथेनॉल) के इस्तेमाल ब्राज़ील में शुद्ध एथेनॉल पर चले वाला गाड़ी आ फ्लेक्स-फ्यूल हल्का गाड़ी में कइल जाला। जबकि नीदरलैंड में आधुनिक पेट्रोल कारन खातिर hE15 (पानीयुक्त E15) मिक्सचर के इस्तेमाल कइल जाला। == इहो देखल जाय == * [[ई20 पेट्रोल]] [[श्रेणी:ईंधन]] pwu0hnw8ud8gtv5eif0v3b66u2axzct 804086 804085 2026-08-06T12:07:48Z SM7 3953 [[User:SM7/stubsorter|Stubsorter]] के मदद से {{Energy-stub}} जोड़ल गइल। 804086 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|upright=1.35|करीबन 2013 के आसपास के दौर में एथेनाल वाला फ्यूल सभ के कंपरेटिव चार्ट]] '''आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर''' ({{Langx|en|common ethanol fuel mixtures}}) भा '''गैसोहोल''' ({{Langx|en|gasohol|label =none}}) फॉसिल फ्यूल (आमतौर प पेट्रोल) आ इथेनॉल के मिक्सचर होला। दुनिया के अलग-अलग देशन में '''एथेनॉल फ्यूल के कई किसिम के मिक्सचर''' इस्तेमाल कइल जा रहल बाड़ें। शुद्ध पानी-मिलल (Hydrous) [[एथेनॉल]] भा निर्जल (Anhydrous) एथेनॉल के सीधे इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine — ICE) में ओही स्थिति में इस्तेमाल कइल जा सकेला, जब इंजन खास तौर पर एह खातिर बनावल गइल होखे भा एकरा बदे इंजन के मॉडिफाई कइल गइल होखे। अइसन ईंधन के इस्तेमाल मुख्य रूप से [[कार]], हल्का माल ढोवे वाली गाड़ी, आ [[मोटरसाइकिल]] सभ में होला। बिना पानी वाला (एनहाइड्रस) एथेनॉल के [[पेट्रोल]] में मिला के पेट्रोल इंजन में इस्तेमाल कइल जा सकेला। हालाँकि, अगर एथेनॉल के मात्रा बहुत अधिक होखे, त इंजन में बदलाव जरूरी हो जाला, काहे कि शुद्ध एथेनॉल में बरोबर मात्रा के शुद्ध पेट्रोल के तुलना में लगभग दू-तिहाई (2/3) ऊर्जा (BTU) भर होले। एह कारण इंजन में बेसी मात्रा में फ्यूल के सप्लाई करे के जरूरत पड़े ला। बेसी एथेनॉल वाला मिक्सचर कुछ रेसिंग कार सभ में भी इस्तेमाल होला, काहे कि एथेनॉल के ऑक्टेन संख्या बहुत अधिक होले, जे हाई कंप्रेशन रेशियो वाला इंजन खातिर सटीक होखे ला। एथेनॉल मिक्सचर के पहचान "E" नंबर से कइल जाला। ई नंबर मिक्सचर में आयतन (वॉल्यूम) के आधार पर एथेनॉल के परसेंटेज बतावे ली। उदाहरण खातिर— E85 के मतलब बा 85 % निर्जल एथेनॉल आ 15 % पेट्रोल। कम एथेनॉल वाला मिक्सचर आमतौर पर E5 से E25 तक होला। अंतरराष्ट्रीय स्तर पर E10 सबसे अधिक प्रचलित मिक्सचर बा। E10 भा एकरा से कम एथेनॉल वाला मिक्सचर दुनिया के 20 से अधिक देशन में इस्तेमाल होला। एह में [[अमेरिका]] सबसे प्रमुख बा, जहाँ 2011 में बिके वाला कुल पेट्रोल में लगभग 10 % हिस्सा एथेनॉल के रहल। [[ई20 पेट्रोल|E20]] से E25 वाला मिक्सचर ब्राज़ील में 1970 के दशक के आखिर से इस्तेमाल होत आ रहल बा। E85 के इस्तेमाल मुख्य रूप से अमेरिका आ [[यूरोप]] में फ्लेक्स-फ्यूल गाड़ी सभ में होला। E100 (पानीयुक्त एथेनॉल) के इस्तेमाल ब्राज़ील में शुद्ध एथेनॉल पर चले वाला गाड़ी आ फ्लेक्स-फ्यूल हल्का गाड़ी में कइल जाला। जबकि नीदरलैंड में आधुनिक पेट्रोल कारन खातिर hE15 (पानीयुक्त E15) मिक्सचर के इस्तेमाल कइल जाला। == इहो देखल जाय == * [[ई20 पेट्रोल]] [[श्रेणी:ईंधन]] {{Energy-stub}} a7596snstqvxoc7gk97luc4ljfy54yb 804095 804086 2026-08-06T15:26:05Z SM7 3953 बिस्तार कइल गइल / अंग्रेजी से अनुबाद क के 804095 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|upright=1.35|करीबन 2013 के आसपास के दौर में एथेनाल वाला फ्यूल सभ के कंपरेटिव चार्ट]] '''आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर''' ({{Langx|en|common ethanol fuel mixtures}}) भा '''गैसोहोल''' ({{Langx|en|gasohol|label =none}}) फॉसिल फ्यूल (आमतौर प पेट्रोल) आ इथेनॉल के मिक्सचर होला। दुनिया के अलग-अलग देशन में '''एथेनॉल फ्यूल के कई किसिम के मिक्सचर''' इस्तेमाल कइल जा रहल बाड़ें। शुद्ध पानी-मिलल (Hydrous) [[एथेनॉल]] भा निर्जल (Anhydrous) एथेनॉल के सीधे इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine — ICE) में ओही स्थिति में इस्तेमाल कइल जा सकेला, जब इंजन खास तौर पर एह खातिर बनावल गइल होखे भा एकरा बदे इंजन के मॉडिफाई कइल गइल होखे। अइसन ईंधन के इस्तेमाल मुख्य रूप से [[कार]], हल्का माल ढोवे वाली गाड़ी, आ [[मोटरसाइकिल]] सभ में होला। बिना पानी वाला (एनहाइड्रस) एथेनॉल के [[पेट्रोल]] में मिला के पेट्रोल इंजन में इस्तेमाल कइल जा सकेला। हालाँकि, अगर एथेनॉल के मात्रा बहुत अधिक होखे, त इंजन में बदलाव जरूरी हो जाला, काहे कि शुद्ध एथेनॉल में बरोबर मात्रा के शुद्ध पेट्रोल के तुलना में लगभग दू-तिहाई (2/3) ऊर्जा (BTU) भर होले। एह कारण इंजन में बेसी मात्रा में फ्यूल के सप्लाई करे के जरूरत पड़े ला। बेसी एथेनॉल वाला मिक्सचर कुछ रेसिंग कार सभ में भी इस्तेमाल होला, काहे कि एथेनॉल के ऑक्टेन संख्या बहुत अधिक होले, जे हाई कंप्रेशन रेशियो वाला इंजन खातिर सटीक होखे ला। एथेनॉल मिक्सचर के पहचान "E" नंबर से कइल जाला। ई नंबर मिक्सचर में आयतन (वॉल्यूम) के आधार पर एथेनॉल के परसेंटेज बतावे ली। उदाहरण खातिर— E85 के मतलब बा 85 % निर्जल एथेनॉल आ 15 % पेट्रोल। कम एथेनॉल वाला मिक्सचर आमतौर पर E5 से E25 तक होला। अंतरराष्ट्रीय स्तर पर E10 सबसे अधिक प्रचलित मिक्सचर बा। E10 भा एकरा से कम एथेनॉल वाला मिक्सचर दुनिया के 20 से अधिक देशन में इस्तेमाल होला। एह में [[अमेरिका]] सबसे प्रमुख बा, जहाँ 2011 में बिके वाला कुल पेट्रोल में लगभग 10 % हिस्सा एथेनॉल के रहल। [[ई20 पेट्रोल|E20]] से E25 वाला मिक्सचर ब्राज़ील में 1970 के दशक के आखिर से इस्तेमाल होत आ रहल बा। E85 के इस्तेमाल मुख्य रूप से अमेरिका आ [[यूरोप]] में फ्लेक्स-फ्यूल गाड़ी सभ में होला। E100 (पानीयुक्त एथेनॉल) के इस्तेमाल ब्राज़ील में शुद्ध एथेनॉल पर चले वाला गाड़ी आ फ्लेक्स-फ्यूल हल्का गाड़ी में कइल जाला। जबकि नीदरलैंड में आधुनिक पेट्रोल कारन खातिर hE15 (पानीयुक्त E15) मिक्सचर के इस्तेमाल कइल जाला। == ई10 == ई10 भा E10 एगो एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर ह, जवना में 10 % निर्जल एथेनॉल आ 90 % पेट्रोल रहेला। एकरा के कई बेर गैसोहोल (Gasohol) भी कहल जाला। E10 के इस्तेमाल अधिकांश आधुनिक कार आ हल्का वाहन के इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine - ICE) में बिना इंजन भा फ्यूल सिस्टम में कवनो बदलाव कइले कइल जा सकेला। ई10 मिक्सचर के ऑक्टेन नंबर आम पेट्रोल के तुलना में लगभग 2 से 3 अंक अधिक होले। एह कारण ई अमेरिका में बिके वाला सभे नया वाहनन में इस्तेमाल खातिर मंजूर बा। कुछ इलाकन में प्रदूषण कम करे आ दुसर पर्यावरणीय कारणन से ई10 के इस्तेमाल मैंडेटरी भी कइल गइल बा। एही तरीका से E5 आ E7 दुनिया भर में इस्तेमाल होखे वाला सामान्य एथेनॉल मिश्रण बाड़ें। E5 = 5 % एथेनॉल + 95 प्रतिशत पेट्रोल E7 = 7 % एथेनॉल + 93 प्रतिशत पेट्रोल। ई मिक्सचर सभ हाल के सालन में बनल अधिकांश पेट्रोल इंजन खातिर सुरक्षित मानल जालें, जवन सामान्य रूप से शुद्ध पेट्रोल पर चले खातिर बनावल गइल बाड़ें। 2006 तक दुनिया के कम से कम 36 गो राज्य भा प्रांत आ 17 गो देश अपना राष्ट्रीय स्तर पर वाहन ईंधन में बायोएथेनॉल मिलावे के नियम लागू कर चुकल रहलें। एह में से अधिकतर जगह पर 10 % से 15 % एथेनॉल के पेट्रोल में मिलावल अनिवार्य कइल गइल रहे। == इहो देखल जाय == * [[ई20 पेट्रोल]] [[श्रेणी:ईंधन]] {{Energy-stub}} 3jnmbwb250a285xltuls3jjftcrxlnl 804096 804095 2026-08-06T15:28:14Z SM7 3953 फोटो जोड़ल गइल 804096 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|upright=1.35|करीबन 2013 के आसपास के दौर में एथेनाल वाला फ्यूल सभ के कंपरेटिव चार्ट]] '''आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर''' ({{Langx|en|common ethanol fuel mixtures}}) भा '''गैसोहोल''' ({{Langx|en|gasohol|label =none}}) फॉसिल फ्यूल (आमतौर प पेट्रोल) आ इथेनॉल के मिक्सचर होला। दुनिया के अलग-अलग देशन में '''एथेनॉल फ्यूल के कई किसिम के मिक्सचर''' इस्तेमाल कइल जा रहल बाड़ें। शुद्ध पानी-मिलल (Hydrous) [[एथेनॉल]] भा निर्जल (Anhydrous) एथेनॉल के सीधे इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine — ICE) में ओही स्थिति में इस्तेमाल कइल जा सकेला, जब इंजन खास तौर पर एह खातिर बनावल गइल होखे भा एकरा बदे इंजन के मॉडिफाई कइल गइल होखे। अइसन ईंधन के इस्तेमाल मुख्य रूप से [[कार]], हल्का माल ढोवे वाली गाड़ी, आ [[मोटरसाइकिल]] सभ में होला। बिना पानी वाला (एनहाइड्रस) एथेनॉल के [[पेट्रोल]] में मिला के पेट्रोल इंजन में इस्तेमाल कइल जा सकेला। हालाँकि, अगर एथेनॉल के मात्रा बहुत अधिक होखे, त इंजन में बदलाव जरूरी हो जाला, काहे कि शुद्ध एथेनॉल में बरोबर मात्रा के शुद्ध पेट्रोल के तुलना में लगभग दू-तिहाई (2/3) ऊर्जा (BTU) भर होले। एह कारण इंजन में बेसी मात्रा में फ्यूल के सप्लाई करे के जरूरत पड़े ला। बेसी एथेनॉल वाला मिक्सचर कुछ रेसिंग कार सभ में भी इस्तेमाल होला, काहे कि एथेनॉल के ऑक्टेन संख्या बहुत अधिक होले, जे हाई कंप्रेशन रेशियो वाला इंजन खातिर सटीक होखे ला। एथेनॉल मिक्सचर के पहचान "E" नंबर से कइल जाला। ई नंबर मिक्सचर में आयतन (वॉल्यूम) के आधार पर एथेनॉल के परसेंटेज बतावे ली। उदाहरण खातिर— E85 के मतलब बा 85 % निर्जल एथेनॉल आ 15 % पेट्रोल। कम एथेनॉल वाला मिक्सचर आमतौर पर E5 से E25 तक होला। अंतरराष्ट्रीय स्तर पर E10 सबसे अधिक प्रचलित मिक्सचर बा। E10 भा एकरा से कम एथेनॉल वाला मिक्सचर दुनिया के 20 से अधिक देशन में इस्तेमाल होला। एह में [[अमेरिका]] सबसे प्रमुख बा, जहाँ 2011 में बिके वाला कुल पेट्रोल में लगभग 10 % हिस्सा एथेनॉल के रहल। [[ई20 पेट्रोल|E20]] से E25 वाला मिक्सचर ब्राज़ील में 1970 के दशक के आखिर से इस्तेमाल होत आ रहल बा। E85 के इस्तेमाल मुख्य रूप से अमेरिका आ [[यूरोप]] में फ्लेक्स-फ्यूल गाड़ी सभ में होला। E100 (पानीयुक्त एथेनॉल) के इस्तेमाल ब्राज़ील में शुद्ध एथेनॉल पर चले वाला गाड़ी आ फ्लेक्स-फ्यूल हल्का गाड़ी में कइल जाला। जबकि नीदरलैंड में आधुनिक पेट्रोल कारन खातिर hE15 (पानीयुक्त E15) मिक्सचर के इस्तेमाल कइल जाला। == ई10 भा कम == [[File:Man at a gas station putting gasahol into his car.jpg|thumb|अमेरिका में एगो अदमी अपना कार में गैसोहॉल भरत, फोटो 1979 के बाटे।]] ई10 भा E10 एगो एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर ह, जवना में 10 % निर्जल एथेनॉल आ 90 % पेट्रोल रहेला। एकरा के कई बेर गैसोहोल (Gasohol) भी कहल जाला। E10 के इस्तेमाल अधिकांश आधुनिक कार आ हल्का वाहन के इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine - ICE) में बिना इंजन भा फ्यूल सिस्टम में कवनो बदलाव कइले कइल जा सकेला। ई10 मिक्सचर के ऑक्टेन नंबर आम पेट्रोल के तुलना में लगभग 2 से 3 अंक अधिक होले। एह कारण ई अमेरिका में बिके वाला सभे नया वाहनन में इस्तेमाल खातिर मंजूर बा। कुछ इलाकन में प्रदूषण कम करे आ दुसर पर्यावरणीय कारणन से ई10 के इस्तेमाल मैंडेटरी भी कइल गइल बा। एही तरीका से E5 आ E7 दुनिया भर में इस्तेमाल होखे वाला सामान्य एथेनॉल मिश्रण बाड़ें। E5 = 5 % एथेनॉल + 95 प्रतिशत पेट्रोल E7 = 7 % एथेनॉल + 93 प्रतिशत पेट्रोल। ई मिक्सचर सभ हाल के सालन में बनल अधिकांश पेट्रोल इंजन खातिर सुरक्षित मानल जालें, जवन सामान्य रूप से शुद्ध पेट्रोल पर चले खातिर बनावल गइल बाड़ें। 2006 तक दुनिया के कम से कम 36 गो राज्य भा प्रांत आ 17 गो देश अपना राष्ट्रीय स्तर पर वाहन ईंधन में बायोएथेनॉल मिलावे के नियम लागू कर चुकल रहलें। एह में से अधिकतर जगह पर 10 % से 15 % एथेनॉल के पेट्रोल में मिलावल अनिवार्य कइल गइल रहे। == इहो देखल जाय == * [[ई20 पेट्रोल]] [[श्रेणी:ईंधन]] {{Energy-stub}} ivfnxwjznwt79j3g16j80h18qlw8kov 804097 804096 2026-08-06T15:30:39Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 804097 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|upright=1.35|करीबन 2013 के आसपास के दौर में एथेनाल वाला फ्यूल सभ के कंपरेटिव चार्ट]] '''आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर''' ({{Langx|en|common ethanol fuel mixtures}}) भा '''गैसोहोल''' ({{Langx|en|gasohol|label =none}}) फॉसिल फ्यूल (आमतौर प पेट्रोल) आ इथेनॉल के मिक्सचर होला। दुनिया के अलग-अलग देशन में '''एथेनॉल फ्यूल के कई किसिम के मिक्सचर''' इस्तेमाल कइल जा रहल बाड़ें। शुद्ध पानी-मिलल (Hydrous) [[एथेनॉल]] भा निर्जल (Anhydrous) एथेनॉल के सीधे इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine — ICE) में ओही स्थिति में इस्तेमाल कइल जा सकेला, जब इंजन खास तौर पर एह खातिर बनावल गइल होखे भा एकरा बदे इंजन के मॉडिफाई कइल गइल होखे। अइसन ईंधन के इस्तेमाल मुख्य रूप से [[कार]], हल्का माल ढोवे वाली गाड़ी, आ [[मोटरसाइकिल]] सभ में होला। बिना पानी वाला (एनहाइड्रस) एथेनॉल के [[पेट्रोल]] में मिला के पेट्रोल इंजन में इस्तेमाल कइल जा सकेला। हालाँकि, अगर एथेनॉल के मात्रा बहुत अधिक होखे, त इंजन में बदलाव जरूरी हो जाला, काहे कि शुद्ध एथेनॉल में बरोबर मात्रा के शुद्ध पेट्रोल के तुलना में लगभग दू-तिहाई (2/3) ऊर्जा (BTU) भर होले। एह कारण इंजन में बेसी मात्रा में फ्यूल के सप्लाई करे के जरूरत पड़े ला। बेसी एथेनॉल वाला मिक्सचर कुछ रेसिंग कार सभ में भी इस्तेमाल होला, काहे कि एथेनॉल के ऑक्टेन संख्या बहुत अधिक होले, जे हाई कंप्रेशन रेशियो वाला इंजन खातिर सटीक होखे ला। एथेनॉल मिक्सचर के पहचान "E" नंबर से कइल जाला। ई नंबर मिक्सचर में आयतन (वॉल्यूम) के आधार पर एथेनॉल के परसेंटेज बतावे ली। उदाहरण खातिर— E85 के मतलब बा 85 % निर्जल एथेनॉल आ 15 % पेट्रोल। कम एथेनॉल वाला मिक्सचर आमतौर पर E5 से E25 तक होला। अंतरराष्ट्रीय स्तर पर E10 सबसे अधिक प्रचलित मिक्सचर बा। E10 भा एकरा से कम एथेनॉल वाला मिक्सचर दुनिया के 20 से अधिक देशन में इस्तेमाल होला। एह में [[अमेरिका]] सबसे प्रमुख बा, जहाँ 2011 में बिके वाला कुल पेट्रोल में लगभग 10 % हिस्सा एथेनॉल के रहल। [[ई20 पेट्रोल|E20]] से E25 वाला मिक्सचर ब्राज़ील में 1970 के दशक के आखिर से इस्तेमाल होत आ रहल बा। E85 के इस्तेमाल मुख्य रूप से अमेरिका आ [[यूरोप]] में फ्लेक्स-फ्यूल गाड़ी सभ में होला। E100 (पानीयुक्त एथेनॉल) के इस्तेमाल ब्राज़ील में शुद्ध एथेनॉल पर चले वाला गाड़ी आ फ्लेक्स-फ्यूल हल्का गाड़ी में कइल जाला। जबकि नीदरलैंड में आधुनिक पेट्रोल कारन खातिर hE15 (पानीयुक्त E15) मिक्सचर के इस्तेमाल कइल जाला। == ई10 भा कम == [[File:Man at a gas station putting gasahol into his car.jpg|thumb|अमेरिका में एगो अदमी अपना कार में गैसोहॉल भरत, फोटो 1979 के बाटे।]] ई10 भा E10 एगो एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर ह, जवना में 10 % निर्जल एथेनॉल आ 90 % पेट्रोल रहेला। एकरा के कई बेर गैसोहोल (Gasohol) भी कहल जाला। E10 के इस्तेमाल अधिकांश आधुनिक कार आ हल्का वाहन के इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine - ICE) में बिना इंजन भा फ्यूल सिस्टम में कवनो बदलाव कइले कइल जा सकेला। ई10 मिक्सचर के ऑक्टेन नंबर आम पेट्रोल के तुलना में लगभग 2 से 3 अंक अधिक होले। एह कारण ई अमेरिका में बिके वाला सभे नया वाहनन में इस्तेमाल खातिर मंजूर बा। कुछ इलाकन में प्रदूषण कम करे आ दुसर पर्यावरणीय कारणन से ई10 के इस्तेमाल मैंडेटरी भी कइल गइल बा। एही तरीका से E5 आ E7 दुनिया भर में इस्तेमाल होखे वाला सामान्य एथेनॉल मिश्रण बाड़ें। E5 = 5 % एथेनॉल + 95 प्रतिशत पेट्रोल E7 = 7 % एथेनॉल + 93 प्रतिशत पेट्रोल। ई मिक्सचर सभ हाल के सालन में बनल अधिकांश पेट्रोल इंजन खातिर सुरक्षित मानल जालें, जवन सामान्य रूप से शुद्ध पेट्रोल पर चले खातिर बनावल गइल बाड़ें। 2006 तक दुनिया के कम से कम 36 गो राज्य भा प्रांत आ 17 गो देश अपना राष्ट्रीय स्तर पर वाहन ईंधन में बायोएथेनॉल मिलावे के नियम लागू कर चुकल रहलें। एह में से अधिकतर जगह पर 10 % से 15 % एथेनॉल के पेट्रोल में मिलावल अनिवार्य कइल गइल रहे। {{clear}} == इहो देखल जाय == * [[ई20 पेट्रोल]] == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:ईंधन]] {{Energy-stub}} 0cupr82thvt567l7ropk8iq2zcxro1r 804098 804097 2026-08-06T15:40:48Z SM7 3953 बिस्तार कइल गइल 804098 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|upright=1.35|करीबन 2013 के आसपास के दौर में एथेनाल वाला फ्यूल सभ के कंपरेटिव चार्ट]] '''आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर''' ({{Langx|en|common ethanol fuel mixtures}}) भा '''गैसोहोल''' ({{Langx|en|gasohol|label =none}}) फॉसिल फ्यूल (आमतौर प पेट्रोल) आ इथेनॉल के मिक्सचर होला। दुनिया के अलग-अलग देशन में '''एथेनॉल फ्यूल के कई किसिम के मिक्सचर''' इस्तेमाल कइल जा रहल बाड़ें। शुद्ध पानी-मिलल (Hydrous) [[एथेनॉल]] भा निर्जल (Anhydrous) एथेनॉल के सीधे इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine — ICE) में ओही स्थिति में इस्तेमाल कइल जा सकेला, जब इंजन खास तौर पर एह खातिर बनावल गइल होखे भा एकरा बदे इंजन के मॉडिफाई कइल गइल होखे। अइसन ईंधन के इस्तेमाल मुख्य रूप से [[कार]], हल्का माल ढोवे वाली गाड़ी, आ [[मोटरसाइकिल]] सभ में होला। बिना पानी वाला (एनहाइड्रस) एथेनॉल के [[पेट्रोल]] में मिला के पेट्रोल इंजन में इस्तेमाल कइल जा सकेला। हालाँकि, अगर एथेनॉल के मात्रा बहुत अधिक होखे, त इंजन में बदलाव जरूरी हो जाला, काहे कि शुद्ध एथेनॉल में बरोबर मात्रा के शुद्ध पेट्रोल के तुलना में लगभग दू-तिहाई (2/3) ऊर्जा (BTU) भर होले। एह कारण इंजन में बेसी मात्रा में फ्यूल के सप्लाई करे के जरूरत पड़े ला। बेसी एथेनॉल वाला मिक्सचर कुछ रेसिंग कार सभ में भी इस्तेमाल होला, काहे कि एथेनॉल के ऑक्टेन संख्या बहुत अधिक होले, जे हाई कंप्रेशन रेशियो वाला इंजन खातिर सटीक होखे ला। एथेनॉल मिक्सचर के पहचान "E" नंबर से कइल जाला। ई नंबर मिक्सचर में आयतन (वॉल्यूम) के आधार पर एथेनॉल के परसेंटेज बतावे ली। उदाहरण खातिर— E85 के मतलब बा 85 % निर्जल एथेनॉल आ 15 % पेट्रोल। कम एथेनॉल वाला मिक्सचर आमतौर पर E5 से E25 तक होला। अंतरराष्ट्रीय स्तर पर E10 सबसे अधिक प्रचलित मिक्सचर बा। E10 भा एकरा से कम एथेनॉल वाला मिक्सचर दुनिया के 20 से अधिक देशन में इस्तेमाल होला। एह में [[अमेरिका]] सबसे प्रमुख बा, जहाँ 2011 में बिके वाला कुल पेट्रोल में लगभग 10 % हिस्सा एथेनॉल के रहल। [[ई20 पेट्रोल|E20]] से E25 वाला मिक्सचर ब्राज़ील में 1970 के दशक के आखिर से इस्तेमाल होत आ रहल बा। E85 के इस्तेमाल मुख्य रूप से अमेरिका आ [[यूरोप]] में फ्लेक्स-फ्यूल गाड़ी सभ में होला। E100 (पानीयुक्त एथेनॉल) के इस्तेमाल ब्राज़ील में शुद्ध एथेनॉल पर चले वाला गाड़ी आ फ्लेक्स-फ्यूल हल्का गाड़ी में कइल जाला। जबकि नीदरलैंड में आधुनिक पेट्रोल कारन खातिर hE15 (पानीयुक्त E15) मिक्सचर के इस्तेमाल कइल जाला। भारत में ई20 ईंधन के साल 2025 के अंत ले अनिवार्य रूप से लागू कइल गइल; हालाँकि, अब एकर भारी बिरोध हो रहल बाटे।<ref>https://www.reuters.com/world/india/backlash-ethanol-blend-fuel-intensifies-india-puts-carmakers-dock-2026-07-08/</ref> == ई10 भा कम == [[File:Man at a gas station putting gasahol into his car.jpg|thumb|अमेरिका में एगो अदमी अपना कार में गैसोहॉल भरत, फोटो 1979 के बाटे।]] ई10 भा E10 एगो एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर ह, जवना में 10 % निर्जल एथेनॉल आ 90 % पेट्रोल रहेला। एकरा के कई बेर गैसोहोल (Gasohol) भी कहल जाला। E10 के इस्तेमाल अधिकांश आधुनिक कार आ हल्का वाहन के इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine - ICE) में बिना इंजन भा फ्यूल सिस्टम में कवनो बदलाव कइले कइल जा सकेला। ई10 मिक्सचर के ऑक्टेन नंबर आम पेट्रोल के तुलना में लगभग 2 से 3 अंक अधिक होले। एह कारण ई अमेरिका में बिके वाला सभे नया वाहनन में इस्तेमाल खातिर मंजूर बा। कुछ इलाकन में प्रदूषण कम करे आ दुसर पर्यावरणीय कारणन से ई10 के इस्तेमाल मैंडेटरी भी कइल गइल बा। एही तरीका से E5 आ E7 दुनिया भर में इस्तेमाल होखे वाला सामान्य एथेनॉल मिश्रण बाड़ें। E5 = 5 % एथेनॉल + 95 प्रतिशत पेट्रोल E7 = 7 % एथेनॉल + 93 प्रतिशत पेट्रोल। ई मिक्सचर सभ हाल के सालन में बनल अधिकांश पेट्रोल इंजन खातिर सुरक्षित मानल जालें, जवन सामान्य रूप से शुद्ध पेट्रोल पर चले खातिर बनावल गइल बाड़ें। 2006 तक दुनिया के कम से कम 36 गो राज्य भा प्रांत आ 17 गो देश अपना राष्ट्रीय स्तर पर वाहन ईंधन में बायोएथेनॉल मिलावे के नियम लागू कर चुकल रहलें। एह में से अधिकतर जगह पर 10 % से 15 % एथेनॉल के पेट्रोल में मिलावल अनिवार्य कइल गइल रहे। {{clear}} == इहो देखल जाय == * [[ई20 पेट्रोल]] == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:ईंधन]] {{Energy-stub}} lmp8ymn5yd3m45nvjt7tnzkkpjb7xih 804104 804098 2026-08-06T17:04:44Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:एथेनॉल फ्यूल]] जोड़ल गइल 804104 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|upright=1.35|करीबन 2013 के आसपास के दौर में एथेनाल वाला फ्यूल सभ के कंपरेटिव चार्ट]] '''आम एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर''' ({{Langx|en|common ethanol fuel mixtures}}) भा '''गैसोहोल''' ({{Langx|en|gasohol|label =none}}) फॉसिल फ्यूल (आमतौर प पेट्रोल) आ इथेनॉल के मिक्सचर होला। दुनिया के अलग-अलग देशन में '''एथेनॉल फ्यूल के कई किसिम के मिक्सचर''' इस्तेमाल कइल जा रहल बाड़ें। शुद्ध पानी-मिलल (Hydrous) [[एथेनॉल]] भा निर्जल (Anhydrous) एथेनॉल के सीधे इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine — ICE) में ओही स्थिति में इस्तेमाल कइल जा सकेला, जब इंजन खास तौर पर एह खातिर बनावल गइल होखे भा एकरा बदे इंजन के मॉडिफाई कइल गइल होखे। अइसन ईंधन के इस्तेमाल मुख्य रूप से [[कार]], हल्का माल ढोवे वाली गाड़ी, आ [[मोटरसाइकिल]] सभ में होला। बिना पानी वाला (एनहाइड्रस) एथेनॉल के [[पेट्रोल]] में मिला के पेट्रोल इंजन में इस्तेमाल कइल जा सकेला। हालाँकि, अगर एथेनॉल के मात्रा बहुत अधिक होखे, त इंजन में बदलाव जरूरी हो जाला, काहे कि शुद्ध एथेनॉल में बरोबर मात्रा के शुद्ध पेट्रोल के तुलना में लगभग दू-तिहाई (2/3) ऊर्जा (BTU) भर होले। एह कारण इंजन में बेसी मात्रा में फ्यूल के सप्लाई करे के जरूरत पड़े ला। बेसी एथेनॉल वाला मिक्सचर कुछ रेसिंग कार सभ में भी इस्तेमाल होला, काहे कि एथेनॉल के ऑक्टेन संख्या बहुत अधिक होले, जे हाई कंप्रेशन रेशियो वाला इंजन खातिर सटीक होखे ला। एथेनॉल मिक्सचर के पहचान "E" नंबर से कइल जाला। ई नंबर मिक्सचर में आयतन (वॉल्यूम) के आधार पर एथेनॉल के परसेंटेज बतावे ली। उदाहरण खातिर— E85 के मतलब बा 85 % निर्जल एथेनॉल आ 15 % पेट्रोल। कम एथेनॉल वाला मिक्सचर आमतौर पर E5 से E25 तक होला। अंतरराष्ट्रीय स्तर पर E10 सबसे अधिक प्रचलित मिक्सचर बा। E10 भा एकरा से कम एथेनॉल वाला मिक्सचर दुनिया के 20 से अधिक देशन में इस्तेमाल होला। एह में [[अमेरिका]] सबसे प्रमुख बा, जहाँ 2011 में बिके वाला कुल पेट्रोल में लगभग 10 % हिस्सा एथेनॉल के रहल। [[ई20 पेट्रोल|E20]] से E25 वाला मिक्सचर ब्राज़ील में 1970 के दशक के आखिर से इस्तेमाल होत आ रहल बा। E85 के इस्तेमाल मुख्य रूप से अमेरिका आ [[यूरोप]] में फ्लेक्स-फ्यूल गाड़ी सभ में होला। E100 (पानीयुक्त एथेनॉल) के इस्तेमाल ब्राज़ील में शुद्ध एथेनॉल पर चले वाला गाड़ी आ फ्लेक्स-फ्यूल हल्का गाड़ी में कइल जाला। जबकि नीदरलैंड में आधुनिक पेट्रोल कारन खातिर hE15 (पानीयुक्त E15) मिक्सचर के इस्तेमाल कइल जाला। भारत में ई20 ईंधन के साल 2025 के अंत ले अनिवार्य रूप से लागू कइल गइल; हालाँकि, अब एकर भारी बिरोध हो रहल बाटे।<ref>https://www.reuters.com/world/india/backlash-ethanol-blend-fuel-intensifies-india-puts-carmakers-dock-2026-07-08/</ref> == ई10 भा कम == [[File:Man at a gas station putting gasahol into his car.jpg|thumb|अमेरिका में एगो अदमी अपना कार में गैसोहॉल भरत, फोटो 1979 के बाटे।]] ई10 भा E10 एगो एथेनॉल फ्यूल मिक्सचर ह, जवना में 10 % निर्जल एथेनॉल आ 90 % पेट्रोल रहेला। एकरा के कई बेर गैसोहोल (Gasohol) भी कहल जाला। E10 के इस्तेमाल अधिकांश आधुनिक कार आ हल्का वाहन के इंटरनल कंबशन इंजन (Internal Combustion Engine - ICE) में बिना इंजन भा फ्यूल सिस्टम में कवनो बदलाव कइले कइल जा सकेला। ई10 मिक्सचर के ऑक्टेन नंबर आम पेट्रोल के तुलना में लगभग 2 से 3 अंक अधिक होले। एह कारण ई अमेरिका में बिके वाला सभे नया वाहनन में इस्तेमाल खातिर मंजूर बा। कुछ इलाकन में प्रदूषण कम करे आ दुसर पर्यावरणीय कारणन से ई10 के इस्तेमाल मैंडेटरी भी कइल गइल बा। एही तरीका से E5 आ E7 दुनिया भर में इस्तेमाल होखे वाला सामान्य एथेनॉल मिश्रण बाड़ें। E5 = 5 % एथेनॉल + 95 प्रतिशत पेट्रोल E7 = 7 % एथेनॉल + 93 प्रतिशत पेट्रोल। ई मिक्सचर सभ हाल के सालन में बनल अधिकांश पेट्रोल इंजन खातिर सुरक्षित मानल जालें, जवन सामान्य रूप से शुद्ध पेट्रोल पर चले खातिर बनावल गइल बाड़ें। 2006 तक दुनिया के कम से कम 36 गो राज्य भा प्रांत आ 17 गो देश अपना राष्ट्रीय स्तर पर वाहन ईंधन में बायोएथेनॉल मिलावे के नियम लागू कर चुकल रहलें। एह में से अधिकतर जगह पर 10 % से 15 % एथेनॉल के पेट्रोल में मिलावल अनिवार्य कइल गइल रहे। {{clear}} == इहो देखल जाय == * [[ई20 पेट्रोल]] == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:ईंधन]] [[श्रेणी:एथेनॉल फ्यूल]] {{Energy-stub}} kmx1aikjw5pc2bvsno4bwqp97hjb2mn एथेनॉल फ्यूल 0 101417 804101 2026-08-06T16:16:26Z SM7 3953 नया आधार लेख / अंग्रेजी विकिपीडिया से अनुबाद कइ के 804101 wikitext text/x-wiki '''एथेनॉल फ्यूल''' एगो अल्कोहल से बनल फ्यूल ह। एकरा के आमतौर पर मकई, गन्ना आ दुसर जैविक चीज से मिलल चीनी में खमीर उठाके (फर्मेंटेशन से) बनावल जाला। हालाँकि, एकरा के पेट्रोलियम से बनल कुछ रासायनिक पदार्थन से भी तैयार कइल जा सके ला। एह में मौजूद अल्कोहल ओही तरह के होला, जवन [[शराब]] में पावल जाला। बाकी एथेनॉल फ्यूल के इस्तेमाल पीए खातिर ना, बल्कि गाड़ी चलावे वाला फ्यूल के रूप में होला। एकरा के या त खाली प्योर एथेनॉल के रूप में इस्तेमाल कइल जाला, या फिर [[पेट्रोल]] में मिला के इस्तेमाल कइल जाला। एथेनॉल मिलावे के मुख्य मकसद पेट्रोल आ डीजल जइसन [[फॉसिल फ्यूल]] पर निर्भरता कम कइल आ [[ग्रीनहाउस गैस]] के निकास घटावल ह। {{clear}} [[श्रेणी:ईंधन]] {{ऊर्जा-आधार}} dxbkqyl6p4acy0sf1nye0kdks0up3xs 804102 804101 2026-08-06T16:21:06Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:एथेनॉल फ्यूल]] जोड़ल गइल 804102 wikitext text/x-wiki '''एथेनॉल फ्यूल''' एगो अल्कोहल से बनल फ्यूल ह। एकरा के आमतौर पर मकई, गन्ना आ दुसर जैविक चीज से मिलल चीनी में खमीर उठाके (फर्मेंटेशन से) बनावल जाला। हालाँकि, एकरा के पेट्रोलियम से बनल कुछ रासायनिक पदार्थन से भी तैयार कइल जा सके ला। एह में मौजूद अल्कोहल ओही तरह के होला, जवन [[शराब]] में पावल जाला। बाकी एथेनॉल फ्यूल के इस्तेमाल पीए खातिर ना, बल्कि गाड़ी चलावे वाला फ्यूल के रूप में होला। एकरा के या त खाली प्योर एथेनॉल के रूप में इस्तेमाल कइल जाला, या फिर [[पेट्रोल]] में मिला के इस्तेमाल कइल जाला। एथेनॉल मिलावे के मुख्य मकसद पेट्रोल आ डीजल जइसन [[फॉसिल फ्यूल]] पर निर्भरता कम कइल आ [[ग्रीनहाउस गैस]] के निकास घटावल ह। {{clear}} [[श्रेणी:ईंधन]] [[श्रेणी:एथेनॉल फ्यूल| ]] {{ऊर्जा-आधार}} d5242dzq1rq4xagvi24l1qjzy51sgha श्रेणी:एथेनॉल फ्यूल 14 101418 804103 2026-08-06T17:03:57Z SM7 3953 नई श्रेणी 804103 wikitext text/x-wiki {{ctm}} {{cc}} [[श्रेणी:ईंधन]] k9kgaoj841bvd8klvlryc3g1r582xyu