विकिपीडिया bhwiki https://bh.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपीडिया विकिपीडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता टेम्पलेट टेम्पलेट वार्ता मदद मदद वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk होली 0 5031 804679 797793 2026-09-05T08:27:37Z SM7 3953 +विकिकड़ी जोड़ल गइल, सुधार कइल गइल 804679 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = होली | image = A celebration of Holi Festival of Colors, Utah United States 2013.jpg | caption = होली मनावत लोग | type = hindu | nickname = <!-- Festival of Colours! --> | observedby = हिंदू,<ref name="OED-Holi"/> आ कुछ जैन लोग,<ref name=wiley42>{{cite book|author=Kristi L. Wiley|title=The A to Z of Jainism|url= https://books.google.com/books?id=cIhCCwAAQBAJ&pg=PA42|year=2009|publisher=Scarecrow|isbn=978-0-8108-6337-8|page=42}}</ref> नेवार इलाका के बौद्ध<ref name=bal269/> आ अन्य गैर-हिंदू लोग भी।<ref name=wpnonhindus>{{cite news |last=Lyford |first=Chris |url=https://www.washingtonpost.com/local/hindu-spring-festivals-increase-in-popularity-and-welcome-non-hindus/2013/04/05/d4828e00-9bf4-11e2-9a79-eb5280c81c63_story.html |title=Hindu spring festivals increase in popularity and welcome non-Hindus |work=[[दि वाशिंगटन पोस्ट]] |location=न्यू यॉर्क सिटी |date=2013-04-05 |accessdate=23 फरवरी 2016 |quote=Despite what some call the reinvention of Holi, the simple fact that the festival has transcended cultures and brings people together is enough of a reason to embrace the change, others say. In fact, it seems to be in line with many of the teachings behind Holi festivals. }}</ref> | longtype = धार्मिक, सांस्कृतिक, बसंत के तिहवार | date = [[हिंदू कैलेंडर]] के हिसाब से{{refn|group=नोट|name=holicalendars}} | date2017 = सोमार, 13 मार्च<ref>{{cite web | url=https://india.gov.in/calendar/2017-03 | title=Holidays in India, Month of मार्च 2017 | publisher=भारत सरकार | accessdate=18 मार्च 2016}}</ref> | date2018 = शुक, 2 मार्च | date2019 = बियफे, 21 मार्च | date2020 =सोमार, 9 मार्च | date2021 =सोमार, 29 मार्च | date2022 = शुक, 18 मार्च<ref>{{Cite news|title=Holi 21 date and time: Why two different Holi dates in India|url=https://www.indiatoday.in/information/story/holi-2021-date-and-time-why-two-different-holi-dates-in-india-1780777-2021-03-18|access-date=7 April 2021|work=India Today|date=18 March 2021|language=en}}</ref> | date2023 = 07 मार्च भारत में<ref>{{cite news |title=Holi 2023 Date: When is Holi and Holika Dahan this year, know the Muhurta and its importance |url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/holi-2023-date-when-is-holi-and-holika-dahan-this-year-know-the-muhurta-and-its-importance/2462439/ |access-date=16 March 2022 |work=Financialexpress |date=16 March 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Holi 2022: Know The Date, Time, Significance And History Of The Festival |url=https://www.ndtv.com/india-news/holi-2023-date-time-significance-and-history-2823361 |access-date=16 March 2022 |work=NDTV |date=16 March 2022}}</ref> <br/> 08 मार्च नेपाल में<ref>{{cite news |title=Nepal festival calendar: 15 major festivals of Nepal in 12 months every year - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/nepal-festival-calendar-major-festivals.html |access-date=16 March 2022 |work=Online Khabar |date=1 May 2021}}</ref> | date2025 =14 मार्च | celebrations = एक रात पहिले: होलिका जरावल<br/>([[सम्मत फूँकल]]<br/>होली के दिन: एक दूसरा पर रंग-[[अबीर]] फेंकल, नाच-गाना, तिहवार पर बने वाला पकवान खाइल।<ref name=ht/> | date2026 = 3–4 मार्च<ref>{{Cite web|title=Holi 2025 in India|url=https://www.timeanddate.com/holidays/india/holi |access-date=14 March 2025 |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref> | frequency = सालाना }} {{Hinduism}} '''होली''' [[बसंत ऋतु]] में मनावल जाये वाला एगो महत्वपूर्ण भारतीय तिहुआर ह।<ref name="OED-Holi">The New Oxford Dictionary of English (1998) ISBN 0-19-861263-X - p.874 "'''Holi''' /'həʊli:/ '''noun''' a Hindu spring festival ...".</ref> इ पर्व [[हिंदू पंचांग]] के अनुसार [[फागुन]] मास के [[पुर्नवासी]] के मनावल जाला ।<ref>{{cite web|url=http://www.himalayanwonders.com/blog/celebrate-holi-nepals-colorful-festival.html|title=हिंदू विक्रम संवत् कैलेंडर के रूप में नेपाल और भारत में होली त्योहार की तिथि}}</ref> फागुन में मनावे जाए वाला होली क त्योहार [[सम्मत फूँकल|होलिका की दहन]] की साथ एक रात पहिलहीं से शुरू हो जाला ओइजा लोग एकट्ठा होला, होलिका दहन की आगे कईगो आपन रीति-रिवाज निभावेला आ प्रार्थना करेला। ओकरी अगिला सबेरे रंगवाली होली मनावल जाला, इ एगो रंग महोत्सव की तरह होला जवने में हर केहू शामिल हो सकेला। ए महोत्सव में शामिल होखे वाला लोग एकदूसरे प रंग डाल के, गुलाल लगाके होली मनावेला। लोगन क दल [[ढोलक]]-झाल आ ड्रम बजावेला, जगहे-जगहे नाचेला गावेला। लोग रंग खेले एकदूसरे की घरे जाला, खूब हँसी मजाक, गप्पा लागेला, ओकरी अलावा खईले पियले क कार्यक्रम होला, कुछ लोग भाँग वगैरह क सेवन करेला। इ सब कुल ख़तम होखले की बाद सांझी क, अदमी अच्छा से कपड़ा पहिन के अपनी दोस्त रिश्तेदारन से मिले जाला।।<ref name=ht>[http://www.hinduismtoday.com/pdf_downloads/pagers/Hindu-Festival_Holi_broadsheet-color.pdf होली: दोस्ती के रंग के साथ छिड़क] हिन्दूइसम टुडे,हवाई (2011)</ref> इ त्योहार अच्छाई क बुराई पर जीत क संदेशा देला ओकरी अलावा, वसंत ऋतु क आगमन, शीत ऋतु क अंत क संकेत की साथ कई अदमी खातिर इ त्योहार सबसे मेल मिलाप, हँसले बोलले क बहाना, कड़वाहट भुला के माफ़ी दिहले क आ आपन टूटल रिश्ता जोड़ले क मौका होला। ==इतिहासी महत्व== [[File:Holi Bonfire Udaipur.jpg|thumb|left|150px|होलिका जरावल, उदयपुर, राजस्थान]] होली मनवले की पीछे एगो किवंदती बा। “होली” शब्द “[[होलिका]]” में से आइल बा, होलिका पंजाब क्षेत्र की मुलतान में असुरन की राजा हिरण्यकश्यप क बोहिन रहे। किवंदती की अनुसार राजा हिरण्यकश्यप <ref>कबीर भाई-शिष्य उनकी कविता में रैदास, ''प्रह्लाद चरित'', अपने बेटे के रूप में मुल्तान और प्रहलाद के राजा के रूप में हिरण्यकश्यप को संदर्भित करता है; डेविड लोरेंज़ेन, (1996), सनी प्रेस, प.18, [https://books.google.co.uk/books?id=tE3sShuid5gC&pg=PA18&dq=multan+prahlad&hl=en&sa=X&ei=9pH8VJu8A-WE7ga4sICgAQ&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q=multan%20prahlad&f=एक निराकार परमेश्वर को झूठी प्रशंसा: उत्तर भारत से निर्गुणी ग्रंथों]</ref> के एगो वरदान मिलल रहे जवने की वजह से उ लगभग अविनाशी हो गइल रहे और एसे उ आगे चलके अहंकारी हो गइल और खुदके भगवान माने लागल, और फेर सबके आदेश जारी क दिहलस की सभे खाली ओहि क पूजा करे। लेकिन ओकर आपन लईका प्रह्लाद<ref>{{Cite web |url=http://www.holi2014wall.in/prahlad-and-holika-katha-kahani-in-hindi-and-english/ |title=प्रह्लाद एंड होलीका कथा (कहानी) इन हिंदी |access-date=2016-09-07 |archive-date=2015-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150105151108/http://www.holi2014wall.in/prahlad-and-holika-katha-kahani-in-hindi-and-english/ |url-status=dead }}</ref> ओकरी ए बात से सहमत नाहीं रह न। उ पहिलहीं से भगवान विष्णु के मानें और हिरण्यकश्यप की आदेश की बादो भगवान विष्णुए क पूजा कइल जारी रख न। ए वजह से हिरण्यकश्यप प्रह्लाद के कई बेर क्रूर सजा दिहलस लेकिन एको बेर प्रह्लाद के न कौनों नुकसान पहुँचल और न ही उनकी सोच पर कौनों फर्क पड़ल। आखिर में होलिका प्रह्लाद के बहला - फुसला के चिता में साथ ले के बैठल। होलिका एगो चोगा पहिनले रहे जवन ओकर आग से रक्षा करे, लेकिन चिता में जैसे आग लागल उ चोगा होलिका की देहीं से उड़ के प्रह्लाद के ढक लिहलस जेसे प्रह्लाद त आगी से बच गईन लेकिन होलिका जर गइल। एसे बौखलाइल हिरण्यकश्यप अपनी गदा से एगो खंभा पर प्रहार कइलस, खंभा फूटल और ओमें से भगवान विष्णु नरसिंह अवतार लेके प्रकट भई न और हिरण्यकश्यप क खात्मा कई न। ए तरह से इ होलिकादहन बुराई पर अच्छाई क संकेत देला। होलिकादहन की अगिला दिनें जब राखी ठंडा हो जाला तब कई अदमी इ राखी ओही समय से परम्परागत तौर से अपनी माथा प लगावेला। लेकिन इ परम्परा में समय बितले की साथ राखी की साथ रंग जुड़ गइल। ==मनावे के तरीका== [[File:Holi shop.jpg|thumb|left|200px|होली के रंग से सजल दूकान]] रंग क त्योहार कहल जाये वाला इ पर्व पारंपरिक रूप से दू दिन मनावल जाला। इ प्रमुखता से [[भारत]] अउरी [[नेपाल]] में मनावल जाला !<ref>{{cite web|url=http://www.weallnepali.com/nepali-festivals/holi|title=नेपाली की होली उत्सव|access-date=2016-09-07|archive-date=2016-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20161116103750/http://www.weallnepali.com/nepali-festivals/holi|url-status=dead}}</ref> इ त्यौहार कई अउरी देश जौना में अल्पसंख्यक हिन्दू लोग रहेलन , उहवो धूम धाम क साथ मनावल जाला! पहिले दिन होलिका जलावल जाला, जवना के होलिका दहन भी कहल जाला। दुसरा दिन , जवना के धुरड्डी, धुलेंडी, धुरखेल या धूलिवंदन कहल जाला, लोग एक दुसरा पे रंग, [[अबीर]]-गुलाल वगैरह फेकेलन, ढोल बजा के होली के गीत गावल जाला, अउरी घरे-घरे जाके लोगन के रंग लगावल जाला।<ref name=ori>[http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/holydays/holi_1.shtml धर्म - हिंदू धर्म: होली]. बीबीसी. Retrieved on 2011-03-21.</ref> अइसन मानल जाला कि होली क दिन लोग पुरान कटुता के भुलाके गले मिलेलन अउरी फिर से सँगी बन जालन। एक दूसरा के रंगे अउरी गावै बजावै क दौर दुपहरिया तक चलेला। एकरा बाद नहा के सुस्तइला क बाद नया कपड़ा पहिन के सांझ के लोग एगो दुसरा क घरे मीले जालन, गले मीलेलन अउरी मिठाइ खालन ।<ref name=ihh>[http://www.indiaheritage.org/culture/holi.htm होली] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060516181703/http://www.indiaheritage.org/culture/holi.htm |date=2006-05-16 }}भारत धरोहर: संस्कृति, मेले और त्योहार (2008)</ref> राग-रंग क इ लोकप्रिय पर्व वसंत क सन्देश वाहको भी ह। राग मने संगीत अउरी रंग त एकर प्रमुख अंग हइये ह, लेकिन एकरा के उत्कर्ष तक पहुँचावे वाली प्रकृति भी इ समय रंग बिरंगा यौवन क संगे आपन चरम अवस्था पे होले। फागुन महीना में मनावल जाये क कारन एके फाल्गुनी भी कहल जाला । होली क त्योहार [[बसंत पंचमी]] से ही शुरू हो जाला।{{refn|group=नोट|name=holicalendars|Since ancient times, the Indian subcontinent has had several major [[Hindu calendar]]s, which places Holi and other festivals on different local months even though they mean the the same date. Some Hindu calendars emphasize the solar cycle, some the lunar cycle. Further, the regional calendars feature two traditions of Amanta and Purnimanta systems, wherein the similar sounding months refer to different parts of a lunar cycle, thus further diversifying the nomenclature. The Hindu festival of Holi falls on the first (full moon) day of ''Chaitra'' lunar month's dark fortnight in the Purnimanta system, while the same exact day for Holi is expressed in Amanta system as the lunar day of ''Phalguna Purnima''.<ref name=fuller292>{{cite book|author=Christopher John Fuller|title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC|year=2004|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-69112-04-85|pages=291-293}}</ref> Both time measuring and dating systems are equivalent ways of meaning the same thing, they continue to be in use in different regions.<ref name=fuller292/><ref name="Reingold2008p275">{{cite book|author1=Nachum Dershowitz|author2=Edward M. Reingold|title=Calendrical Calculations|url=https://books.google.com/books?id=DPbx0-qgXu0C|year=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-88540-9|pages=123–133, 275–311}}</ref> In regions where the local calendar places it in its ''Phalguna'' month, Holi is also called ''Phaguwa''.}} ओही दिने पाहिले बार गुलाल उड़ावल जाला। एही दिन से फाग और [[धमार]] क गाना शुरू हो जाला। खेत में सरसो फुला उठेले। बाग- बगइचा में फूल क आकर्षक छटा छा जाला। पेड़-पौधे, पशु-पक्षी और मनुष्य सब उल्लास से परिपूर्ण हो जाते हैं। खेतों में गेहूँ की बालियाँ इठलाने लगती हैं। किसानों का ह्रदय ख़ुशी से नाच उठता है। बच्चे-बूढ़े सभी व्यक्ति सब कुछ संकोच और रूढ़ियाँ भूलकर ढोलक-झाँझ-मंजीरों की धुन के साथ नृत्य-संगीत व रंगों में डूब जाते हैं। चारों तरफ़ रंगों की फुहार फूट पड़ती है। होली के दिन आम्र मंजरी तथा चंदन को मिलाकर खाने का बड़ा माहात्म्य ह। ==विवरण== [[File:HoliSelfie.jpg|thumb|Right|होली खेलत क सेल्फी लेवे के आधुनिक फैशन।]] होली हिन्दू लोगन की आलावा कई और भारतीय और [[दक्षिण एशिया]] की लोगन की खातिर एगो महत्वपूर्ण त्योहार ह। नेपाल के नेवार इलाका के बौद्ध लोग भी ई तिहुआर मनावे ला।<ref name=bal269>{{cite book|author=Bal Gopal Shrestha|title=The Sacred Town of Sankhu: The Anthropology of Newar Ritual, Religion and Society in Nepal|url=https://books.google.com/books?id=9EwsBwAAQBAJ |year=2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-3825-2|pages=269–271, 240–241}}</ref> इ के खतम भइला पर फागुन के पूर्णिमा की दिनें मनावल जाला, जवन की आमतौर प अंग्रेजी कैलेण्डर के हिसाब से मार्च महिना में और कई बेर फरवरी की आखिर में पड़ेला। इ त्योहार मनवले क कई गो वजह बा; खासतौर से, इ वसंत ऋतु की शुरुआत में मनावल जाला। 17वीं सदी की साहित्य में होली के खेती क और उपजाऊ जमीन की महोत्सव की तौर प चिन्हित कइल गइल बा। ==इहो देखल जाय== * [[फगुआ]] * [[सम्मत फूंकल]] * [[बसंत पंचिमी]] * [[होलिका]] ==नोट== <references group="नोट"/> ==संदर्भ== {{Reflist|35em}} {{HinduFestivals}} {{हिन्दू धर्म बिसय}} [[श्रेणी:हिंदू धर्म]] [[श्रेणी:तिहुआर]] [[श्रेणी:हिंदू तिहुआर]] [[श्रेणी:होली| ]] [[श्रेणी:फागुन महीना के तिहुआर]] afci8k4avqq07ov427xmvll2dz88943 804747 804679 2026-09-05T09:28:00Z SM7 3953 +विकिकड़ी जोड़ल गइल 804747 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = होली | image = A celebration of Holi Festival of Colors, Utah United States 2013.jpg | caption = होली मनावत लोग | type = hindu | nickname = <!-- Festival of Colours! --> | observedby = हिंदू,<ref name="OED-Holi"/> आ कुछ जैन लोग,<ref name=wiley42>{{cite book|author=Kristi L. Wiley|title=The A to Z of Jainism|url= https://books.google.com/books?id=cIhCCwAAQBAJ&pg=PA42|year=2009|publisher=Scarecrow|isbn=978-0-8108-6337-8|page=42}}</ref> नेवार इलाका के बौद्ध<ref name=bal269/> आ अन्य गैर-हिंदू लोग भी।<ref name=wpnonhindus>{{cite news |last=Lyford |first=Chris |url=https://www.washingtonpost.com/local/hindu-spring-festivals-increase-in-popularity-and-welcome-non-hindus/2013/04/05/d4828e00-9bf4-11e2-9a79-eb5280c81c63_story.html |title=Hindu spring festivals increase in popularity and welcome non-Hindus |work=[[दि वाशिंगटन पोस्ट]] |location=न्यू यॉर्क सिटी |date=2013-04-05 |accessdate=23 फरवरी 2016 |quote=Despite what some call the reinvention of Holi, the simple fact that the festival has transcended cultures and brings people together is enough of a reason to embrace the change, others say. In fact, it seems to be in line with many of the teachings behind Holi festivals. }}</ref> | longtype = धार्मिक, सांस्कृतिक, बसंत के तिहवार | date = [[हिंदू कैलेंडर]] के हिसाब से{{refn|group=नोट|name=holicalendars}} | date2017 = सोमार, 13 मार्च<ref>{{cite web | url=https://india.gov.in/calendar/2017-03 | title=Holidays in India, Month of मार्च 2017 | publisher=भारत सरकार | accessdate=18 मार्च 2016}}</ref> | date2018 = शुक, 2 मार्च | date2019 = बियफे, 21 मार्च | date2020 =सोमार, 9 मार्च | date2021 =सोमार, 29 मार्च | date2022 = शुक, 18 मार्च<ref>{{Cite news|title=Holi 21 date and time: Why two different Holi dates in India|url=https://www.indiatoday.in/information/story/holi-2021-date-and-time-why-two-different-holi-dates-in-india-1780777-2021-03-18|access-date=7 April 2021|work=India Today|date=18 March 2021|language=en}}</ref> | date2023 = 07 मार्च भारत में<ref>{{cite news |title=Holi 2023 Date: When is Holi and Holika Dahan this year, know the Muhurta and its importance |url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/holi-2023-date-when-is-holi-and-holika-dahan-this-year-know-the-muhurta-and-its-importance/2462439/ |access-date=16 March 2022 |work=Financialexpress |date=16 March 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Holi 2022: Know The Date, Time, Significance And History Of The Festival |url=https://www.ndtv.com/india-news/holi-2023-date-time-significance-and-history-2823361 |access-date=16 March 2022 |work=NDTV |date=16 March 2022}}</ref> <br/> 08 मार्च नेपाल में<ref>{{cite news |title=Nepal festival calendar: 15 major festivals of Nepal in 12 months every year - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/nepal-festival-calendar-major-festivals.html |access-date=16 March 2022 |work=Online Khabar |date=1 May 2021}}</ref> | date2025 =14 मार्च | celebrations = एक रात पहिले: होलिका जरावल<br/>([[सम्मत फूँकल]]<br/>होली के दिन: एक दूसरा पर रंग-[[अबीर]] फेंकल, नाच-गाना, तिहवार पर बने वाला पकवान खाइल।<ref name=ht/> | date2026 = 3–4 मार्च<ref>{{Cite web|title=Holi 2025 in India|url=https://www.timeanddate.com/holidays/india/holi |access-date=14 March 2025 |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref> | frequency = सालाना }} {{Hinduism}} '''होली''' [[बसंत ऋतु]] में मनावल जाये वाला एगो महत्वपूर्ण भारतीय तिहुआर ह।<ref name="OED-Holi">The New Oxford Dictionary of English (1998) ISBN 0-19-861263-X - p.874 "'''Holi''' /'həʊli:/ '''noun''' a Hindu spring festival ...".</ref> इ पर्व [[हिंदू पंचांग]] के अनुसार [[फागुन]] मास के [[पुर्नवासी]] के मनावल जाला ।<ref>{{cite web|url=http://www.himalayanwonders.com/blog/celebrate-holi-nepals-colorful-festival.html|title=हिंदू विक्रम संवत् कैलेंडर के रूप में नेपाल और भारत में होली त्योहार की तिथि}}</ref> फागुन में मनावे जाए वाला होली क त्योहार [[सम्मत फूँकल|होलिका की दहन]] की साथ एक रात पहिलहीं से शुरू हो जाला ओइजा लोग एकट्ठा होला, होलिका दहन की आगे कईगो आपन रीति-रिवाज निभावेला आ प्रार्थना करेला। ओकरी अगिला सबेरे रंगवाली होली मनावल जाला, इ एगो रंग महोत्सव की तरह होला जवने में हर केहू शामिल हो सकेला। ए महोत्सव में शामिल होखे वाला लोग एकदूसरे प रंग डाल के, गुलाल लगाके होली मनावेला। लोगन क दल [[ढोलक]]-झाल आ ड्रम बजावेला, जगहे-जगहे नाचेला गावेला। लोग रंग खेले एकदूसरे की घरे जाला, खूब हँसी मजाक, गप्पा लागेला, ओकरी अलावा खईले पियले क कार्यक्रम होला, कुछ लोग भाँग वगैरह क सेवन करेला। इ सब कुल ख़तम होखले की बाद सांझी क, अदमी अच्छा से कपड़ा पहिन के अपनी दोस्त रिश्तेदारन से मिले जाला।।<ref name=ht>[http://www.hinduismtoday.com/pdf_downloads/pagers/Hindu-Festival_Holi_broadsheet-color.pdf होली: दोस्ती के रंग के साथ छिड़क] हिन्दूइसम टुडे,हवाई (2011)</ref> इ त्योहार अच्छाई क बुराई पर जीत क संदेशा देला ओकरी अलावा, वसंत ऋतु क आगमन, शीत ऋतु क अंत क संकेत की साथ कई अदमी खातिर इ त्योहार सबसे मेल मिलाप, हँसले बोलले क बहाना, कड़वाहट भुला के माफ़ी दिहले क आ आपन टूटल रिश्ता जोड़ले क मौका होला। ==इतिहासी महत्व== [[File:Holi Bonfire Udaipur.jpg|thumb|left|150px|होलिका जरावल, उदयपुर, राजस्थान]] होली मनवले की पीछे एगो किवंदती बा। “होली” शब्द “[[होलिका]]” में से आइल बा, होलिका पंजाब क्षेत्र की मुलतान में असुरन की राजा हिरण्यकश्यप क बोहिन रहे। किवंदती की अनुसार राजा हिरण्यकश्यप <ref>कबीर भाई-शिष्य उनकी कविता में रैदास, ''प्रह्लाद चरित'', अपने बेटे के रूप में मुल्तान और प्रहलाद के राजा के रूप में हिरण्यकश्यप को संदर्भित करता है; डेविड लोरेंज़ेन, (1996), सनी प्रेस, प.18, [https://books.google.co.uk/books?id=tE3sShuid5gC&pg=PA18&dq=multan+prahlad&hl=en&sa=X&ei=9pH8VJu8A-WE7ga4sICgAQ&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q=multan%20prahlad&f=एक निराकार परमेश्वर को झूठी प्रशंसा: उत्तर भारत से निर्गुणी ग्रंथों]</ref> के एगो वरदान मिलल रहे जवने की वजह से उ लगभग अविनाशी हो गइल रहे और एसे उ आगे चलके अहंकारी हो गइल और खुदके भगवान माने लागल, और फेर सबके आदेश जारी क दिहलस की सभे खाली ओहि क पूजा करे। लेकिन ओकर आपन लईका प्रह्लाद<ref>{{Cite web |url=http://www.holi2014wall.in/prahlad-and-holika-katha-kahani-in-hindi-and-english/ |title=प्रह्लाद एंड होलीका कथा (कहानी) इन हिंदी |access-date=2016-09-07 |archive-date=2015-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150105151108/http://www.holi2014wall.in/prahlad-and-holika-katha-kahani-in-hindi-and-english/ |url-status=dead }}</ref> ओकरी ए बात से सहमत नाहीं रह न। उ पहिलहीं से भगवान विष्णु के मानें और हिरण्यकश्यप की आदेश की बादो भगवान विष्णुए क पूजा कइल जारी रख न। ए वजह से हिरण्यकश्यप प्रह्लाद के कई बेर क्रूर सजा दिहलस लेकिन एको बेर प्रह्लाद के न कौनों नुकसान पहुँचल और न ही उनकी सोच पर कौनों फर्क पड़ल। आखिर में होलिका प्रह्लाद के बहला - फुसला के चिता में साथ ले के बैठल। होलिका एगो चोगा पहिनले रहे जवन ओकर आग से रक्षा करे, लेकिन चिता में जैसे आग लागल उ चोगा होलिका की देहीं से उड़ के प्रह्लाद के ढक लिहलस जेसे प्रह्लाद त आगी से बच गईन लेकिन होलिका जर गइल। एसे बौखलाइल हिरण्यकश्यप अपनी गदा से एगो खंभा पर प्रहार कइलस, खंभा फूटल और ओमें से भगवान विष्णु नरसिंह अवतार लेके प्रकट भई न और हिरण्यकश्यप क खात्मा कई न। ए तरह से इ होलिकादहन बुराई पर अच्छाई क संकेत देला। होलिकादहन की अगिला दिनें जब राखी ठंडा हो जाला तब कई अदमी इ राखी ओही समय से परम्परागत तौर से अपनी माथा प लगावेला। लेकिन इ परम्परा में समय बितले की साथ राखी की साथ रंग जुड़ गइल। ==मनावे के तरीका== [[File:Holi shop.jpg|thumb|left|200px|होली के रंग से सजल दूकान]] रंग क त्योहार कहल जाये वाला इ पर्व पारंपरिक रूप से दू दिन मनावल जाला। इ प्रमुखता से [[भारत]] अउरी [[नेपाल]] में मनावल जाला !<ref>{{cite web|url=http://www.weallnepali.com/nepali-festivals/holi|title=नेपाली की होली उत्सव|access-date=2016-09-07|archive-date=2016-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20161116103750/http://www.weallnepali.com/nepali-festivals/holi|url-status=dead}}</ref> इ त्यौहार कई अउरी देश जौना में अल्पसंख्यक हिन्दू लोग रहेलन , उहवो धूम धाम क साथ मनावल जाला! पहिले दिन होलिका जलावल जाला, जवना के होलिका दहन भी कहल जाला। दुसरा दिन , जवना के धुरड्डी, धुलेंडी, धुरखेल या धूलिवंदन कहल जाला, लोग एक दुसरा पे रंग, [[अबीर]]-गुलाल वगैरह फेकेलन, ढोल बजा के होली के गीत गावल जाला, अउरी घरे-घरे जाके लोगन के रंग लगावल जाला।<ref name=ori>[http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/holydays/holi_1.shtml धर्म - हिंदू धर्म: होली]. बीबीसी. Retrieved on 2011-03-21.</ref> अइसन मानल जाला कि होली क दिन लोग पुरान कटुता के भुलाके गले मिलेलन अउरी फिर से सँगी बन जालन। एक दूसरा के रंगे अउरी गावै बजावै क दौर दुपहरिया तक चलेला। एकरा बाद नहा के सुस्तइला क बाद नया कपड़ा पहिन के सांझ के लोग एगो दुसरा क घरे मीले जालन, गले मीलेलन अउरी मिठाइ खालन ।<ref name=ihh>[http://www.indiaheritage.org/culture/holi.htm होली] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060516181703/http://www.indiaheritage.org/culture/holi.htm |date=2006-05-16 }}भारत धरोहर: संस्कृति, मेले और त्योहार (2008)</ref> राग-रंग क इ लोकप्रिय पर्व वसंत क सन्देश वाहको भी ह। राग मने संगीत अउरी रंग त एकर प्रमुख अंग हइये ह, लेकिन एकरा के उत्कर्ष तक पहुँचावे वाली प्रकृति भी इ समय रंग बिरंगा यौवन क संगे आपन चरम अवस्था पे होले। फागुन महीना में मनावल जाये क कारन एके फाल्गुनी भी कहल जाला । होली क त्योहार [[बसंत पंचमी]] से ही शुरू हो जाला।{{refn|group=नोट|name=holicalendars|Since ancient times, the Indian subcontinent has had several major [[Hindu calendar]]s, which places Holi and other festivals on different local months even though they mean the the same date. Some Hindu calendars emphasize the solar cycle, some the lunar cycle. Further, the regional calendars feature two traditions of Amanta and Purnimanta systems, wherein the similar sounding months refer to different parts of a lunar cycle, thus further diversifying the nomenclature. The Hindu festival of Holi falls on the first (full moon) day of ''Chaitra'' lunar month's dark fortnight in the Purnimanta system, while the same exact day for Holi is expressed in Amanta system as the lunar day of ''Phalguna Purnima''.<ref name=fuller292>{{cite book|author=Christopher John Fuller|title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC|year=2004|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-69112-04-85|pages=291-293}}</ref> Both time measuring and dating systems are equivalent ways of meaning the same thing, they continue to be in use in different regions.<ref name=fuller292/><ref name="Reingold2008p275">{{cite book|author1=Nachum Dershowitz|author2=Edward M. Reingold|title=Calendrical Calculations|url=https://books.google.com/books?id=DPbx0-qgXu0C|year=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-88540-9|pages=123–133, 275–311}}</ref> In regions where the local calendar places it in its ''Phalguna'' month, Holi is also called ''Phaguwa''.}} ओही दिने पाहिले बार गुलाल उड़ावल जाला। एही दिन से फाग और [[धमार]] क गाना शुरू हो जाला। खेत में सरसो फुला उठेले। बाग- बगइचा में फूल क आकर्षक छटा छा जाला। पेड़-पौधे, पशु-पक्षी और मनुष्य सब उल्लास से परिपूर्ण हो जाते हैं। खेतों में गेहूँ की बालियाँ इठलाने लगती हैं। किसानों का ह्रदय ख़ुशी से नाच उठता है। बच्चे-बूढ़े सभी व्यक्ति सब कुछ संकोच और रूढ़ियाँ भूलकर ढोलक-झाँझ-मंजीरों की धुन के साथ नृत्य-संगीत व रंगों में डूब जाते हैं। चारों तरफ़ रंगों की फुहार फूट पड़ती है। होली के दिन आम्र मंजरी तथा चंदन को मिलाकर खाने का बड़ा माहात्म्य ह। ==विवरण== [[File:HoliSelfie.jpg|thumb|Right|होली खेलत क सेल्फी लेवे के आधुनिक फैशन।]] होली हिन्दू लोगन की आलावा कई और भारतीय और [[दक्षिण एशिया]] की लोगन की खातिर एगो महत्वपूर्ण त्योहार ह। नेपाल के नेवार इलाका के बौद्ध लोग भी ई तिहुआर मनावे ला।<ref name=bal269>{{cite book|author=Bal Gopal Shrestha|title=The Sacred Town of Sankhu: The Anthropology of Newar Ritual, Religion and Society in Nepal|url=https://books.google.com/books?id=9EwsBwAAQBAJ |year=2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-3825-2|pages=269–271, 240–241}}</ref> इ के खतम भइला पर फागुन के पूर्णिमा की दिनें मनावल जाला, जवन की आमतौर प अंग्रेजी कैलेण्डर के हिसाब से मार्च महिना में और कई बेर फरवरी की आखिर में पड़ेला। इ त्योहार मनवले क कई गो वजह बा; खासतौर से, इ वसंत ऋतु की शुरुआत में मनावल जाला। 17वीं सदी की साहित्य में होली के खेती क और उपजाऊ जमीन की महोत्सव की तौर प चिन्हित कइल गइल बा। ==इहो देखल जाय== * [[फगुआ]] * [[धमार]] * [[सम्मत फूंकल]] * [[बसंत पंचिमी]] * [[होलिका]] ==नोट== <references group="नोट"/> ==संदर्भ== {{Reflist|35em}} {{HinduFestivals}} {{हिन्दू धर्म बिसय}} [[श्रेणी:हिंदू धर्म]] [[श्रेणी:तिहुआर]] [[श्रेणी:हिंदू तिहुआर]] [[श्रेणी:होली| ]] [[श्रेणी:फागुन महीना के तिहुआर]] 1di1lac33s0rw80va2h7w6edeyc4g01 तबला 0 5291 804680 790109 2026-09-05T08:28:50Z SM7 3953 संदर्भ जोड़ल/सुधारल गइल 804680 wikitext text/x-wiki {{Infobox Instrument |name= |image=Tabla.jpg |background=percussion |classification= भारतीय ताल बाजा |range= लकड़ी के गट्टा के हथौड़ी से मार के सुर साधल जाला |related= [[पखावज]], [[मिरदंग]], [[खोल]], [[ढोलक]], [[नगारा]], [[बोंगो]] }} '''तबला''' एकठो बाजा भारतीय बाजा हवे, जे ताल देवे के साज के रूप में बजावल जाला। तबला में दू गो चमड़ा मढ़ल हिस्सा होलें जिनहन के ''दाहिना'' आ ''बायाँ'' कहल जाला। तकनीकी रूप से दाहिना के '''''तबला''''' आ बायाँ के ''डुग्गी'' या ''धामा'' कहल जाला। बायाँ के साइज बड़हन होला आ आवाज गंभीर, जबकि दाहिना के आवाज ऊँच सुर में होला आ एकर आकार पातर होला। परंपरा अनुसार एकर उत्पत्ति पखावज से भइल मानल जाला, हालाँकि, कुछ लोग एकर पैदाइश पच्छिमी एशिया में बतावे ला।<ref>{{Cite web |title=Class Material: Introduction to Tabla, the Ancient Indian Drums |url=http://web.mit.edu/chintanv/www/tabla/class_material/Introduction%20to%20Tabla.ppt |access-date=2026-01-13 |website=web.mit.edu |format=ppt}}</ref> ==ताल के बोल== ;दाहिना के बोल: * ता/ना - किनारा पर तर्जनी (पहिली) अँगुरी से, ठोकर के बाद अँगुरी तुरंत उठ जाले। * ती - मैदान में तर्जनी से ठोकर, अँगुरी तुरंत उठ जाले। * तिन् - सियाही पर तर्जनी से ठोकर, अँगुरी तुरंत उठ जाले। * ते - तर्जनी के अलावा बाकी तीन अँगुरी (या खाली बिचली अँगुरी) से सियाही पर, अँगुरी कुछ देर खातिर टिके ले जेवना से गुंजन न होखे। * टे - तर्जनी अँगुरी से सियाही पर, गुंजन ना। ;बायाँ के बोल: * धा/धे - पहिली अँगुरी से बीच में ठोकर * क/के - पूरा हथोरी सपाट रख दिहल जाला, गुंजन ना। *घिस्सा - बीच में ठोकर के बाद हथोरी के पछिला हिस्सा के आगे बीच के सियाही के ओर सरकावल जाला, जेकरा से गुंजन धीरे-धीरे बंद होला। ===तबला के ताल=== [[File:Tabla_drums_demo.webm|thumb|तबला बजावे के उदाहरण]] भारतीय संगीत में चलन में ताल सभ में कुछ अइसन बाने जे धीमा लय में बजावे पर अधिक निखर के सामने आवे लें। हालाँकि, कुछ ताल तेज लय में बजावे पर ढेर निखरे लें, तीन ताल एक ठो अइसन ताल हवे जे मंद आ तेज दूनों लय में नीक लागे ला। भारतीय संगीत में समय के साथ बदलाव में बाजा भी बदलल आ ओही के साथ ताल के चलन भी। जहाँ पुराना समय में मिरदंग आ पखावज के चलन ढेर रहे, लंबा ताल सभ के प्रचलन रहल। बाद में छोट बंद वाला ताल सभ प्रमुख हो गइलेन। उदाहरन खातिर बॉलीवुड के गाना में सभसे ढेर चलनसार ताल दादरा आ कहरवा हवें। नीचे तबला पर बजावल जाए वाला कुछ प्रमुख ताल सभ के संछेप लिस्ट दिहल जात बा: {| class="wikitable" |- ! नाँव ! मात्रा ! खंड ! बिभाग |- | [[तीनताल]] (त्रिताल या तिनतल्ला) | 16 | 4+4+4+4 | X 2 0 3 |- | [[झूमरा]] | 14 | 3+4+3+4 | X 2 0 3 |- | [[तिलवाड़ा]] | 16 | 4+4+4+4 | x 2 0 3 |- | [[धमार]] | 14 | 5+2+3+4<ref>{{cite book |last1=Massey |first1=Reginald |last2=Massey |first2=Jamila |title=The Music of India |date=1996 |publisher=Abhinav Publications |isbn=978-81-7017-332-8 |page=113 |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Music_of_India/1FSBJWkZofsC?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA113&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> | X 2 0 3 |- | [[एकताल]] आ चौताल | 12 | 2+2+2+2+2+2 | X 0 2 0 3 4 |- | [[झपताल]] | 10 | 2+3+2+3 | X 2 0 3 |- | [[कहरवा]] | 8 | 4+4 |X 0 |- | [[रूपक]] | 7 | 3+2+2 | X 2 3 |- | [[दादरा]] | 6 | 3+3 | X 0 |} ==प्रसिद्ध तबला वादक== अल्ला रक्खा<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=https://khabar.ndtv.com/video/show/news/tabla-player-sandip-das-received-grammy-awards-449163 |title=बनारस घराने के तबला वादक संदीप दास को मिला ग्रैमी अवॉर्ड वीडियो - हिंदी न्यूज़ वीडियो एनडीटीवी ख़बर |publisher=Khabar.ndtv.com |date=2017-02-13 |accessdate=2017-02-26 |archive-date=2017-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170220173227/https://khabar.ndtv.com/video/show/news/tabla-player-sandip-das-received-grammy-awards-449163 |url-status=dead }}</ref> ज़ाकिर हुसैन<ref>{{cite web|author=Biography by Craig Harris |url=http://www.allmusic.com/artist/zakir-hussain-mn0000695019/biography |title=Zakir Hussain &#124; Biography & History |publisher=AllMusic |date=1951-03-09 |accessdate=2017-02-26}}</ref> संदीप दास<ref name="autogenerated1"/> {{Indian musical instruments}} [[श्रेणी:बाजा]] == References == <references /> {{संगीत-आधार}} naim418a97o6g7fcs0r6zvo3ft0ngxo कजरी 0 8734 804751 782256 2026-09-05T09:30:52Z SM7 3953 +navbox 804751 wikitext text/x-wiki {{भोजपुरी साहित्य}} '''कजरी''' एक तरह क [[भोजपुरी लोकगीत]] हवे। ई [[सावन]] की [[महीना]] के गीत ह जेकरा के बिटिया-मेहरारू कुल झुलुआ खेलत समय गावेलीं। कजरी गा-गा के झुलुआ खेलला के "कजरी खेलल" कहल जाला। ई [[उत्तर प्रदेश]]{{sfn|प्रीती राजपाल|2013|p=109}} आ [[बिहार]]{{sfn|शांति जैना|1992|p=140}} के एगो प्रमुख लोक गीत ह। भोजपुरी के अलावा ई गीत मैथिली आ मगही में भी गावल जाला{{sfn|शांति जैना|1990|p=53}} हालाँकि, कजरी के मुख्य क्षेत्र [[भोजपुरी क्षेत्र|भोजपुरी इलाका]] ह{{sfn|शांति जैना|1990|p=140}} आ एहू में [[बनारस]] आ [[मिर्जापुर]] के एकर मुख्य क्षेत्र मानल जाला।{{sfn|शांति जैना|1992|p=66}} कुछ बिद्वान लोग कजरी के उत्पत्ति बनारस मिर्जापुर के इलाका में होखे वाली शक्ति पूजा भा गौरी पूजा से जोड़े ला जबकि कुछ वैष्णव लोग एकरा के कृष्ण के पूजा आ लावनी से जोड़े ला; मिर्जापुर के परंपरागत लोक कलाकार लोग एकरा के बिंध्यवासिनी देवी के देन माने ला।{{sfn|शांति जैना|1992|p=66}} ==परिचय== [[भोजपुरी क्षेत्र]] में अलग-अलग मौसम में गावल जाये वाला तरह-तरह क गीत पावल जालें जेवना में कजरी क आपन एगो अलगे महत्व हवे । कजरी गावे क मौसम [[बरसात]] क होला जब [[सावन]] की [[महीना]] में ए गीतिन के गावल जाला। कजरी के गीति गावे वाली अधिकतर नयी उमर के लइकी-बिटिया होखेलीं । ए गीतिन के सावन में झुलुआ खेलत घरी लइकी कुल आपस में दू गोल बना के गावेलीं। कजरी गा-गा के झुलुआ खेलला के "कजरी खेलल" कहल जाला । एहीसे कजरी की गीतिन में [[सावन]] की महीना क हरियाली, रिमझिम [[बरखा]] के फुहार क खनक, खेल-खेलवाड़ के चंचलता, किशोरावस्था के उछाह अउरी आपस में छेड़छाड़ वाली बातचीत के सरसता झलकेला। == बिसय == {{Quote box |class = <!-- Advanced users only. See the "Custom classes" section below. --> |title = |quote = कइसे खेले जाइबि सावन में कजरिया<br /> बदरिया घेरि आइल ननदी ।। <br /> तू त चललू अकेली, केहू सँगे ना सहेली;<br /> गुंडा घेरि लीहें तोहरी डगरिया ।। <br />बदरिया घेरि आइल ननदी ।। <br /> केतने जना खइहें गोली, केतने जइहें फँसिया डोरी;<br /> केतने जना पीसिहें जेहल में चकरिया ।।<br /> बदरिया घेरि आइल ननदी ।। |author = --परंपरागत |source = |align = right |width = 30 |border = |fontsize = 110 |bgcolor = }} सावन की मौसम आ गावे वालिन के उमिर के हिसाब से कजरी की गीतिन में बिबिध बिसय मिले ला। गीतन में अधिकतर चंचलता आ प्रेम भरल विषय मिलेला। पति-पत्नी के प्रेम संबाद आ बिरह बरणन,{{sfn|कृष्णदेव उपाध्याय|1984|p=295}} ननद-भउजाई क छेड़छाड़, सासु-पतोहि क नोकझोंक, राधा-कृष्ण क प्रेम, श्रीरामचंद्र के जीवन क घटना, अउरी नई बहुरिया क अपने पति की साथै प्रेम भरल बातचीत कजरी क सबसे चलनसार विषय हवें। कजरी गावे वालिन में बहुत लइकी अइसनो होखेलीं जवन बियाह-गौना की बाद पहिला सावन में अपनी नइहर आइल रहेलिन जेकरा वजह से वियोग-रस से भरल कजरी क गीति भी मिलेलीं। एकरी अलावा जीवन के हर बात से जुडल कजरी क गीति छिटपुट पावल जालीं । भारत की आजादी के लड़ाई के समय देशभक्ती वाली कजरी बहुत गावल जाँय जिनहन के "सुराजी कजरी" कहले जाला। इहाँ कजरी क एगो उदहारण दिहल जात (साइड में कोटेशन देखीं) बा जवना में ननद-भउजाई क संवाद बा: पहिले भउजाई ननद से कहत बाड़ी कि "ए ननद! इ तऽ बादर घेरि आइल बा, हम एइसना में सावन में कजरी खेले कइसे जाइबि?" ननद कहत बाड़ी – "ए भउजी तू त अकेलही कजरी खेले जात बाडू आ तोहरी संघे केहू सहेलियो नइखे। डहरी में तोहके गुंडा रोकि लिहें तब!" ए पर भउजाई जवाब देत बाड़ी – "कि अगर एइसन होई त केतने लोग गोली खाई, केतने फाँसी पर चढ़ी आ केतने लोगन के जेल में चक्की पीसे के पड़ी।" एकरे अलावा खेती-किसानी से ले के बिबिध अन्य बिसय के बरनन कजरी के गीतन में मिले ला। दयानिधि मिसिर के कहनाम बा: {{quote | text=(कजरी में)... बारिश के इतने रंग-रूप, चित्र-प्रयोजन, मूड-भाव सँजोये हैं भोजपुरी साहित्य ने कि इस वैविध्य के सामने कोई भी साहित्य रश्क करे। | author=दयानिधि मिश्र |title=''लोक और शास्त्र: अन्वय और समन्वय''|source={{sfn|दयानिधि मिश्र|2015|p=121}} }} ==तिहुआर== गीत के बिधा के अलावा '''कजरी''' नाँव के तिहुआर भी मनावल जाला। ई तिहुआर [[भोजपुरी क्षेत्र|भोजपुरी इलाका]] आ बुंदेलखंड में मामूली हेरफेर के साथ मनावल जाला। सावन के पुर्नवासी के सावनी के साथ-साथ कजरी पूर्णिमा भी कहल जाला। भोजपुरी क्षेत्र में ई तिहुआर जेठ के पहिला अतवार, जेकरा परावन पूजा कहल जाला, से सुरू हो के भादों के अँजोरिया के दुआदसी, बावनी दुआदसी तक ले चले ला।{{sfn|राजेश्वरी शांडिल्य|2009|p=74}} एह दौरान बनारस आ मिर्जापुर में दुगोल्ला कजरी के आयोजन भी होला। "कजरी नउमी" आ "कजरी पूर्णिमा" के एह तिहुआर के बुंदेलखंड के लोक-जीवन में खास महत्व हवे; सावन के अँजोरिया के नउमी के कजरी बोअल जाला, जेह में मेहरारू बाहर से माटी ले आ के घर के अन्हार कोना में रख के ओम्मे जौ बोवे लीं, पुर्नवासी के एही जई के ले के कजरी के जलूस निकरे ला।{{sfn|राजेश्वरी शांडिल्य|2009|p=74}} ==कलाकार== मिर्जापुर के कबी आ लोक कलाकार बदरीनारायण 'प्रेमधन' के नाँव कजरी के जिकिर में जरूर लिहल जाला।{{harv|शांति जैना|1992|p=97}} गायक कलाकारन में भोजपुरी-मैथिली इलाका के मशहूर गायिका [[शारदा सिन्हा]] के गावल कई गो कजरी परसिद्ध बाड़ी। ==फुटनोट== {{Reflist|30em}} ==संदर्भ== {{refbegin|2}} * {{cite book|ref=harv|author=[[कृष्णदेव उपाध्याय]]|title=भोजपुरी लोक गीत|url=https://books.google.com/books?id=OqJEAQAAIAAJ|year=1984|publisher=हिंदी साहित्य सम्मलेन, [[इलाहाबाद]]}} * {{cite book|ref=harv|author=दयानिधि मिश्र |title=लोक और शास्त्र: अन्वय और समन्वय |url=https://books.google.com/books?id=2Cy6DQAAQBAJ&pg=PA121|year=2015|publisher=वाणी प्रकाशन |isbn=978-93-5072-996-0}} * {{cite book|ref=harv|author=प्रीती राजपाल|title=भारतीय संगीत:सामाजिक स्वरुप एवं परिवर्तन|url=https://books.google.com/books?id=D8j4DQAAQBAJ&pg=PA109|date=2013|publisher=यूनिस्टार बुक्स|isbn=978-93-5113-251-6}} * {{cite book|ref=harv|author=राजेश्वरी शांडिल्य|title=भारतीय पर्व एवं त्यौहार|url=https://books.google.com/books?id=-W9YAtfQs1UC&pg=PT77|year=2009|publisher=प्रभात प्रकाशन|isbn=978-81-7315-617-5}} * {{cite book|ref=harv|author=शांति जैना|title=कजरी|url=https://books.google.com/books?id=RcRjAAAAMAAJ|year=1990|publisher=उत्तर प्रदेश संगीत नाटक अकादमी}} * {{cite book|ref=harv|author=शांति जैना|title=ऋतुगीत: स्वर और स्वरुप|url=https://books.google.com/books?id=7JVjAAAAMAAJ|year=1992|publisher=अयान प्रकाशन}} {{refend}} {{Hindustani classical music footer}} [[श्रेणी:भोजपुरी लोकगीत]] [[श्रेणी:भोजपुरी संस्कृति]] [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के संस्कृति]] [[श्रेणी:बिहार के संस्कृति]] jcy3fhh1klc847j1bg5cwjeh8oyh0o2 804763 804751 2026-09-05T09:43:30Z SM7 3953 +sidebox 804763 wikitext text/x-wiki {{भोजपुरी साहित्य}}{{Indian classical music}} '''कजरी''' एक तरह क [[भोजपुरी लोकगीत]] हवे। ई [[सावन]] की [[महीना]] के गीत ह जेकरा के बिटिया-मेहरारू कुल झुलुआ खेलत समय गावेलीं। कजरी गा-गा के झुलुआ खेलला के "कजरी खेलल" कहल जाला। ई [[उत्तर प्रदेश]]{{sfn|प्रीती राजपाल|2013|p=109}} आ [[बिहार]]{{sfn|शांति जैना|1992|p=140}} के एगो प्रमुख लोक गीत ह। भोजपुरी के अलावा ई गीत मैथिली आ मगही में भी गावल जाला{{sfn|शांति जैना|1990|p=53}} हालाँकि, कजरी के मुख्य क्षेत्र [[भोजपुरी क्षेत्र|भोजपुरी इलाका]] ह{{sfn|शांति जैना|1990|p=140}} आ एहू में [[बनारस]] आ [[मिर्जापुर]] के एकर मुख्य क्षेत्र मानल जाला।{{sfn|शांति जैना|1992|p=66}} कुछ बिद्वान लोग कजरी के उत्पत्ति बनारस मिर्जापुर के इलाका में होखे वाली शक्ति पूजा भा गौरी पूजा से जोड़े ला जबकि कुछ वैष्णव लोग एकरा के कृष्ण के पूजा आ लावनी से जोड़े ला; मिर्जापुर के परंपरागत लोक कलाकार लोग एकरा के बिंध्यवासिनी देवी के देन माने ला।{{sfn|शांति जैना|1992|p=66}} ==परिचय== [[भोजपुरी क्षेत्र]] में अलग-अलग मौसम में गावल जाये वाला तरह-तरह क गीत पावल जालें जेवना में कजरी क आपन एगो अलगे महत्व हवे । कजरी गावे क मौसम [[बरसात]] क होला जब [[सावन]] की [[महीना]] में ए गीतिन के गावल जाला। कजरी के गीति गावे वाली अधिकतर नयी उमर के लइकी-बिटिया होखेलीं । ए गीतिन के सावन में झुलुआ खेलत घरी लइकी कुल आपस में दू गोल बना के गावेलीं। कजरी गा-गा के झुलुआ खेलला के "कजरी खेलल" कहल जाला । एहीसे कजरी की गीतिन में [[सावन]] की महीना क हरियाली, रिमझिम [[बरखा]] के फुहार क खनक, खेल-खेलवाड़ के चंचलता, किशोरावस्था के उछाह अउरी आपस में छेड़छाड़ वाली बातचीत के सरसता झलकेला। == बिसय == {{Quote box |class = <!-- Advanced users only. See the "Custom classes" section below. --> |title = |quote = कइसे खेले जाइबि सावन में कजरिया<br /> बदरिया घेरि आइल ननदी ।। <br /> तू त चललू अकेली, केहू सँगे ना सहेली;<br /> गुंडा घेरि लीहें तोहरी डगरिया ।। <br />बदरिया घेरि आइल ननदी ।। <br /> केतने जना खइहें गोली, केतने जइहें फँसिया डोरी;<br /> केतने जना पीसिहें जेहल में चकरिया ।।<br /> बदरिया घेरि आइल ननदी ।। |author = --परंपरागत |source = |align = right |width = 30 |border = |fontsize = 110 |bgcolor = }} सावन की मौसम आ गावे वालिन के उमिर के हिसाब से कजरी की गीतिन में बिबिध बिसय मिले ला। गीतन में अधिकतर चंचलता आ प्रेम भरल विषय मिलेला। पति-पत्नी के प्रेम संबाद आ बिरह बरणन,{{sfn|कृष्णदेव उपाध्याय|1984|p=295}} ननद-भउजाई क छेड़छाड़, सासु-पतोहि क नोकझोंक, राधा-कृष्ण क प्रेम, श्रीरामचंद्र के जीवन क घटना, अउरी नई बहुरिया क अपने पति की साथै प्रेम भरल बातचीत कजरी क सबसे चलनसार विषय हवें। कजरी गावे वालिन में बहुत लइकी अइसनो होखेलीं जवन बियाह-गौना की बाद पहिला सावन में अपनी नइहर आइल रहेलिन जेकरा वजह से वियोग-रस से भरल कजरी क गीति भी मिलेलीं। एकरी अलावा जीवन के हर बात से जुडल कजरी क गीति छिटपुट पावल जालीं । भारत की आजादी के लड़ाई के समय देशभक्ती वाली कजरी बहुत गावल जाँय जिनहन के "सुराजी कजरी" कहले जाला। इहाँ कजरी क एगो उदहारण दिहल जात (साइड में कोटेशन देखीं) बा जवना में ननद-भउजाई क संवाद बा: पहिले भउजाई ननद से कहत बाड़ी कि "ए ननद! इ तऽ बादर घेरि आइल बा, हम एइसना में सावन में कजरी खेले कइसे जाइबि?" ननद कहत बाड़ी – "ए भउजी तू त अकेलही कजरी खेले जात बाडू आ तोहरी संघे केहू सहेलियो नइखे। डहरी में तोहके गुंडा रोकि लिहें तब!" ए पर भउजाई जवाब देत बाड़ी – "कि अगर एइसन होई त केतने लोग गोली खाई, केतने फाँसी पर चढ़ी आ केतने लोगन के जेल में चक्की पीसे के पड़ी।" एकरे अलावा खेती-किसानी से ले के बिबिध अन्य बिसय के बरनन कजरी के गीतन में मिले ला। दयानिधि मिसिर के कहनाम बा: {{quote | text=(कजरी में)... बारिश के इतने रंग-रूप, चित्र-प्रयोजन, मूड-भाव सँजोये हैं भोजपुरी साहित्य ने कि इस वैविध्य के सामने कोई भी साहित्य रश्क करे। | author=दयानिधि मिश्र |title=''लोक और शास्त्र: अन्वय और समन्वय''|source={{sfn|दयानिधि मिश्र|2015|p=121}} }} ==तिहुआर== गीत के बिधा के अलावा '''कजरी''' नाँव के तिहुआर भी मनावल जाला। ई तिहुआर [[भोजपुरी क्षेत्र|भोजपुरी इलाका]] आ बुंदेलखंड में मामूली हेरफेर के साथ मनावल जाला। सावन के पुर्नवासी के सावनी के साथ-साथ कजरी पूर्णिमा भी कहल जाला। भोजपुरी क्षेत्र में ई तिहुआर जेठ के पहिला अतवार, जेकरा परावन पूजा कहल जाला, से सुरू हो के भादों के अँजोरिया के दुआदसी, बावनी दुआदसी तक ले चले ला।{{sfn|राजेश्वरी शांडिल्य|2009|p=74}} एह दौरान बनारस आ मिर्जापुर में दुगोल्ला कजरी के आयोजन भी होला। "कजरी नउमी" आ "कजरी पूर्णिमा" के एह तिहुआर के बुंदेलखंड के लोक-जीवन में खास महत्व हवे; सावन के अँजोरिया के नउमी के कजरी बोअल जाला, जेह में मेहरारू बाहर से माटी ले आ के घर के अन्हार कोना में रख के ओम्मे जौ बोवे लीं, पुर्नवासी के एही जई के ले के कजरी के जलूस निकरे ला।{{sfn|राजेश्वरी शांडिल्य|2009|p=74}} ==कलाकार== मिर्जापुर के कबी आ लोक कलाकार बदरीनारायण 'प्रेमधन' के नाँव कजरी के जिकिर में जरूर लिहल जाला।{{harv|शांति जैना|1992|p=97}} गायक कलाकारन में भोजपुरी-मैथिली इलाका के मशहूर गायिका [[शारदा सिन्हा]] के गावल कई गो कजरी परसिद्ध बाड़ी। ==फुटनोट== {{Reflist|30em}} ==संदर्भ== {{refbegin|2}} * {{cite book|ref=harv|author=[[कृष्णदेव उपाध्याय]]|title=भोजपुरी लोक गीत|url=https://books.google.com/books?id=OqJEAQAAIAAJ|year=1984|publisher=हिंदी साहित्य सम्मलेन, [[इलाहाबाद]]}} * {{cite book|ref=harv|author=दयानिधि मिश्र |title=लोक और शास्त्र: अन्वय और समन्वय |url=https://books.google.com/books?id=2Cy6DQAAQBAJ&pg=PA121|year=2015|publisher=वाणी प्रकाशन |isbn=978-93-5072-996-0}} * {{cite book|ref=harv|author=प्रीती राजपाल|title=भारतीय संगीत:सामाजिक स्वरुप एवं परिवर्तन|url=https://books.google.com/books?id=D8j4DQAAQBAJ&pg=PA109|date=2013|publisher=यूनिस्टार बुक्स|isbn=978-93-5113-251-6}} * {{cite book|ref=harv|author=राजेश्वरी शांडिल्य|title=भारतीय पर्व एवं त्यौहार|url=https://books.google.com/books?id=-W9YAtfQs1UC&pg=PT77|year=2009|publisher=प्रभात प्रकाशन|isbn=978-81-7315-617-5}} * {{cite book|ref=harv|author=शांति जैना|title=कजरी|url=https://books.google.com/books?id=RcRjAAAAMAAJ|year=1990|publisher=उत्तर प्रदेश संगीत नाटक अकादमी}} * {{cite book|ref=harv|author=शांति जैना|title=ऋतुगीत: स्वर और स्वरुप|url=https://books.google.com/books?id=7JVjAAAAMAAJ|year=1992|publisher=अयान प्रकाशन}} {{refend}} {{Hindustani classical music footer}} [[श्रेणी:भोजपुरी लोकगीत]] [[श्रेणी:भोजपुरी संस्कृति]] [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के संस्कृति]] [[श्रेणी:बिहार के संस्कृति]] dhou9137xf2uhlz85sc1cz0iej0onhm भारतीय साज 0 40150 804746 783707 2026-09-05T09:23:13Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:भारतीय संगीत]] जोड़ल गइल 804746 wikitext text/x-wiki '''भारतीय साज''' या '''भारतीय बाजा''' [[भारतीय संगीत]] में इस्तेमाल होखे वाला बाजा सभ हवें, जे में से कुछ पुरा भारत भर में चलन में बाने जबकि कुछ खास उत्तर भारतीय संगीत के हिस्सा हवें कुछ दक्खिन भारतीय संगीत में इस्तमाल होलें, आ कुछ क्षेत्रीय लोग द्वारा इस्तेमाल कइल जालें। नीचे इनहन के बर्गीकरण अनुसार लिस्ट दिहल जा रहल बाटे: ==तार बाजा== अइसन बाजा जिनहन में तनल तार के ठोकर से या रगर के आवाज निकालल जाले तारबाजा (तन्त्रवाद्य) कहल जालें। इनहन के दू को प्रकार में बाँटल जाला: तत आ वितत। ठोकर से बजावल जाए वाला बाजा जइसे सितार वगैरह के तत वाद्य कहल जाला आ सरंगी नियर बाजा जिनहन के तार के रगर के बजावल जाला वितत वाद्य कहालें: ===तत=== [[File:Painting of a woman with a sitar.jpg|thumbnail|सितार बजावत औरत के तस्वीर]] {| |width="300" valign="top"| * [[बुलबुल तरंग]] * [[दुतारा|दोतारा]] * [[एकतारा]] या इकतारा * [[खामक]] * [[गोत्तुवाद्यम]] या चित्रवीणा * काथो * [[सरोद]] * [[सितार]] * [[सुरबहार]] * [[सुरशृंगार]] * स्वरबात * स्वरमंडल * [[तानपुरा]] या तंबूरा |width="300" valign="top"| * [[तुंबी]] * टुनटुना * मागधी वीणा * हंसवीणा * [[मोहन वीणा]] * नकुल वीणा * नंदुनी * [[रूद्र वीणा]] * [[सरस्वती वीणा]] * [[विचित्रवीणा]] * याझ * रंजनवीणा * त्रिवेणी वीणा |} ===वितत=== [[File:Dhodro Banam.jpg|thumb|90px|संथाली लोग के "Dhodro Banam"]] * [[चिकारा]] * [[दिलरुबा]] * [[इसराज]] * मयूरी वीणा या [[ताऊस]] * ओनाविल्लु * पुलुवन वीणा * रावणहाथ * देसी सरंगी * शास्त्रीय [[सारंगी]] * [[सरिंदा]] * [[तार शहनाई]] ===अन्य=== * झल्लरी * गुबगुबा या झमकू (ताल बाजा) * पुलुवन कुटम * [[संतूर]] {{Indian musical instruments}} ==बाहरी कड़ी== * [http://ccrtindia.gov.in/hn/musicalinstruments.php भारत के संगीत वाद्य], सांस्कृतिक स्रोत एवं प्रशिक्षण केन्द्र के वेबसाइट पर। {{In lang|hi}} * [http://chandrakantha.com/articles/indian_music/instruments.html भारतीय साज (इंडियन इंस्ट्रूमेंट)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100805092605/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/instruments.html |date=2010-08-05 }}, डेविड कोर्टनी के वेब पर। {{in lang|en}} * [http://www.culturalindia.net/indian-music/music-instruments.html भारतीय साज] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170509111952/http://www.culturalindia.net/indian-music/music-instruments.html |date=2017-05-09 }}, कल्चर इंडिया वेबसाइट पर। {{in lang|en}} [[श्रेणी:बाजा|भारत]] [[श्रेणी:भारतीय संगीत|साज]] j8vg1u989tgvutm6uv4cv3b4b1dd861 चैती 0 40745 804752 789294 2026-09-05T09:31:15Z SM7 3953 +navbox 804752 wikitext text/x-wiki {{distinguish|चइता}}{{भोजपुरी साहित्य}} '''चैती''' [[भोजपुरी क्षेत्र|भोजपुरी]] आ [[मिथिला]] क्षेत्र में गावल जाए वाली [[लोकगीत]] आ अर्ध-शास्त्रीय भा उप-शास्त्रीय (सेमी-क्लासिकल) शैली हवे। [[उत्तर प्रदेश]] आ [[बिहार]] में प्रचलित [[चइत]] महीना के गीत [[चइता]] के मिथिला क्षेत्र में चैती कहल जाला।<ref>{{cite web|url=http://navbharattimes.indiatimes.com/state/bihar/patna/trdition-of-singing-chaita-folk-songs-are-alive-in-bihar/articleshow/46653766.cms |title=Trdition of singing 'Chaita' folk songs are alive in Bihar - patna news in hindi, Navbharat Times |language=hi |publisher=Navbharattimes.indiatimes.com |date= |accessdate=2017-03-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://newswing.com/node/1055 |title=चैत्र माह में 'चैता गीतों' का है अलग महत्व &#124; News Wing of Hindi Regions of India- Bihar, MP, UP, Chhattisgarh, Jharkhand, Delhi and around in Hindi & English |language=hi|publisher=Newswing.com |date=2012-04-01 |accessdate=2017-03-08}}</ref> मूल रूप से ई लोकगीत शैली रहल बाकी बाद के समय में एह लोकगीत शैली<ref name="Ranade2006">{{cite book|author=Ashok Damodar Ranade|title=Music Contexts: A Concise Dictionary of Hindustani Music|url=https://books.google.com/books?id=cFwbGi3oBHgC&pg=PA78|date=1 जनवरी 2006|publisher=Bibliophile South Asia|isbn=978-81-85002-63-7|pages=78–}}</ref> पर आधारित उप-शास्त्रीय गायन के बिधा भी चैती के नाँव से जानल जाले।<ref name="Pradhan2016">{{cite book|author=Aneesh Pradhan|title=Hindustani Music: Ways of Listening|url=https://books.google.com/books?id=UNJcDQAAQBAJ&pg=PT83|date=21 मार्च 2016|publisher=BookBaby|isbn=978-1-4835-6483-8|pages=83–}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> बनारस के संगीत घराना से चैती आ [[कजरी]] के उपशास्त्रीय गायन के रूप में प्रतिष्ठा मानल जाला। [[गिरिजा देवी]] प्रसिद्ध चैती गायिका के रूप में जानल जाली। == इहो देखल जाय == * [[चइता]] * [[फगुआ]] * [[कजरी]] ==संदर्भ== {{Reflist}} {{Hindustani classical music footer}} [[श्रेणी:मिथिला के संस्कृति]] [[श्रेणी:हिंदुस्तानी संगीत]] [[श्रेणी:बिहार के संस्कृति]] 4rl7yep1wdvnflv8ycwqxenavhewwvg फगुआ 0 40758 804753 782257 2026-09-05T09:31:58Z SM7 3953 +navbox 804753 wikitext text/x-wiki {{भोजपुरी साहित्य}} '''फगुआ''' [[भोजपुरी क्षेत्र|भोजपुरी इलाका]] में [[फागुन]] के महीना में, [[होली]] के मौसम में, गावल जाये वाला [[लोकगीत]] हवे।<ref name="NettlPorter1998">{{cite book|author1=Bruno Nettl|author2=James Porter|author3=Timothy Rice|title=The Garland Encyclopedia of World Music: South Asia : the Indian subcontinent|url=https://books.google.com/books?id=ZOlNv8MAXIEC&pg=PA665|year=1998|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-8240-4946-1|pages=665–}}</ref> जाड़ा के बाद [[बसंत]] के आगमन के उछाह आ [[होली]] मनावे के तय्यारी फगुआ के गीतन से पता चले ला। [[बसंत पंचिमी]] के [[सम्मत]] गड़ा जाला आ एही दिन से फगुआ गवाये लागे ला जे लगभग चालीस दिन चले ला, [[होली]] के दिन ले।<ref>{{cite book|title=नवनीत (अंक-36)|url=https://books.google.com/books?id=MdIeAQAAMAAJ|year=1987}}</ref><ref name="Marālī1984">{{cite book|author=Kirana Marālī|title=Avadhī aura Bhojapurī lokagītoṃ meṃ Rāmakathā|url=https://books.google.com/books?id=8T8GAAAAMAAJ|year=1984|publisher=Bhāratī Bhaṇḍāra}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.holifestival.org/evening-of-bonfires.html |title=The Evening of Bonfires, Holi Bonfire, Holi Bonfire Celebrations |publisher=Holifestival.org |date= |accessdate=2017-03-08}}</ref> कुछ अन्य क्षेत्रन में एकरा के '''फाग''' भी कहल जाला। ''[[होरी]]'' आ ''रसिया'' गीत भी एही से मिलत जुलत भावना के गीत होलें। एक ठो खास अर्थ में, झुंड में फगुआ गावत समय अगर केहू कौनों भुलाइल फगुआ के गीत इयाद क के कढ़ा देला त ओकर फगुआ साथी लोग पर चढ़ गइल अइसन कहल जाला, एह तरह के उधारी के दूसर अइसने फगुआ सुना के उतारल जाला, जेकरा के ''फगुआ दिहल'' कहल जाला।<ref name="Siṃha2003">{{cite book|author=Vidyāvindu Siṃha|title=Sāla bhara parva|url=https://books.google.com/books?id=0a20oQGSgRgC&pg=PA105|year=2003|publisher=Vāṇī Prakāśana|isbn=978-81-7055-187-4|pages=105–}}</ref> फगुआ के गीत अक्सर शृंगार रस के या भक्ति के गीत होलें जेह में राधा-कृष्ण, राम-सीता या शिव पार्वती के बर्णन होला।<ref name="Marālī1984">{{cite book|author=Kirana Marālī|title=Avadhī aura Bhojapurī lokagītoṃ meṃ Rāmakathā|url=https://books.google.com/books?id=8T8GAAAAMAAJ|year=1984|publisher=Bhāratī Bhaṇḍāra}}</ref><ref name="Vāsantī1993">{{cite book|author=Kumārī Vāsantī|title=Nāgapurī gītoṃ kī chanda-racanā: eka sāṃskr̥tika adhyayana|url=https://books.google.com/books?id=A-W5AAAAIAAJ|year=1993|publisher=Kiśora Vidyā Niketana}}</ref>फागुन में ''फगुआ मनावे'' के उल्लेख साहित्य में भी कई जगह मिले ला।<ref name="MiśraTulasīdāsa1969">{{cite book|author1=Rameśacandra Miśra|author2=Tulasīdāsa|title=Gītāvalī-vimarśa: Tulasī kī kāvyakr̥ti Gītāvalī kī sarvāṅgapūrṇa samīkshā|url=https://books.google.com/books?id=wrpHAAAAMAAJ|year=1969|publisher=Navanīta Prakāśana}}</ref> फगुआ मनावे के रिवाज भोजपुरी इलाका ले सीमित नइखे, भोजपुरी भाषा बोले वाला लोग जहाँ दूसरा देस जा के बस गइल उहाँ भी एकर महत्व बाटे।<ref name="Myers1998">{{cite book|author=Helen Myers|title=Music of Hindu Trinidad: Songs from the India Diaspora|url=https://books.google.com/books?id=VcLuOyf6mLkC&pg=PA74|date=जनवरी 1998|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-55453-2|pages=74–}}</ref> हालाँकि, फागुन आ होली के मौसम में फगुआ के महत्व अब घटत जात बा।<ref>{{cite web|url=http://www.dw.com/hi/changing-tradition-of-holi/a-16699816 |title=होली के बदलते रंग &#124; मनोरंजन &#124; DW.COM &#124; 26.03.2013 |publisher=DW.COM |date=2013-03-26 |accessdate=2017-03-09}}</ref> == जोगीरा {{anchor|जोगीरा}} == जोगीरा फगुआ के ईगो खास बिधा ह। ई मनोरंजक गीत होलें जिनहन के लयकारी अलग किसिम के होला आ तमाशा के भाव से गावल जालें।<ref name="e841" /> दू लाइन के हर बंद के बाद ''जोगीरा सा रा रा रा'' के टेक गावल जाला।<ref name="e841">{{cite book | last='Manjhi' | first=R.K. | title=FIJI MEI HINDI : VIVIDH PRASANG | publisher=Sarva Bhasha Trasta | series=1 | year=2022 | isbn=978-93-93605-92-4 | url=https://books.google.co.in/books?id=qWCbEAAAQBAJ&pg=PA340 | access-date=14 Mar 2025 | page=340}}</ref> दू लाइन के ई अइसन कबिता होला जेकरा गावे पर समाँ बन्हा जाला।{{sfn|Miśra|1985|p=158}} बहुधा ई सवाल-जबाब के रूप में भी होखे लें। {{clear}} == इहो देखल जाय == * [[भोजपुरी लोकगीत]] * [[चइता]] ==संदर्भ== {{Reflist|29em}} == स्रोत == * {{cite book | last=Miśra | first=T. | title=Maithilī loka-sāhitya kā adhyayana | publisher=Jānakī Prakāśana | year=1985 | url=https://books.google.co.in/books?id=1LsiAAAAMAAJ | language=lv | access-date=14 Mar 2025}} ==बाहरी कड़ी== * कृष्णबिहारी मिश्र, [http://www.hindisamay.com/contentDetail.aspx?id=6765&pageno=1 फगुआ की तलाश में], हिंदी समय पर। {{In lang|hi}} {{Hindustani classical music footer}} [[श्रेणी:भोजपुरी लोकगीत]] [[श्रेणी:भोजपुरी संस्कृति]] [[श्रेणी:होली]] {{संस्कृति-आधार}} {{हिंदू-आधार}} rr06kfixpuw5hcqefggngj4anjjtymp भारतीय शास्त्रीय संगीत 0 47276 804681 803304 2026-09-05T08:30:10Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:भारतीय संगीत]] जोड़ल गइल 804681 wikitext text/x-wiki {{redirect | शास्त्रीय संगीत | यूरोप आ अमेरिका के शास्त्रीय संगीत | पच्छिमी शास्त्रीय संगीत}} '''भारतीय शास्त्रीय संगीत''' भारतीय संगीत क अभिन्न अंग ह। शास्त्रीय संगीत के ही ‘क्लासिकल म्यूजिक’ भी कहल जाला। शास्त्रीय गायन ध्वनि-प्रधान होला, शब्द-प्रधान नाहीं। एमें महत्व ध्वनि क रहेला (एकरी चढ़ाव-उतार क, शब्द और अर्थ क नाहीं)। एके जहाँ शास्त्रीय संगीत-ध्वनि विषयक साधना क अभ्यस्त कान वाला अदमी समझ सकेला, और अनभ्यस्त कान वाला भी शब्दन क अर्थ जनले मात्र से देशी गाना चाहें लोकगीतन क सुख ले सकेला। एसे बहुत अदमी स्वाभाविक तौर पर ऊब भी जाला पर एसे ऊब जईले क वजह ओ संगीतज्ञ क कमजोरी नाहीं, लोगन में जानकारी क कमी ह। ==इतिहास== भारतीय शास्त्रीय [[संगीत]] क परम्परा भरत मुनि की नाट्यशास्त्र और ओसे पहिले सामवेद की गायन ले जाला। भरत मुनि द्वारा रचित भरत नाट्य शास्त्र, भारतीय संगीत की इतिहास क प्रथम लिखित प्रमाण मानल जाला। {{Sfn|Rowell|2015|p=9–10, 59–61}}<ref name="Beck1995p107">{{harvnb|Beck|2012|pages=107–108}}, Quote: "The tradition of Indian classical music and dance known as ''Sangita'' is fundamentally rooted in the sonic and musical dimensions of the Vedas (Sama veda), Upanishads and the Agamas, such that Indian music has been nearly always religious in character".</ref> एकरी रचना की समय की बारे में कईगो मतभेद बा। आज की भारतीय शास्त्रीय संगीत की कईगो पहलु क उल्लेख ए प्राचीन ग्रंथ में मिलेला। भरत मुनि की नाटयशास्त्र की बाद मतङ्ग मुनि क बृहद्देशी और सारंगदेव रचित संगीत रत्नाकर, इतिहासी दृष्टि से सबसे महत्वपूर्ण ग्रंथ मनाला। बारहवीं सदी की पूर्वार्द्ध में लिखाईल सात अध्याय वाला ए ग्रंथ में संगीत व नृत्य क विस्तार से वर्णन बा। संगीत रत्नाकर में कईगो ताल क उल्लेख बा और ए ग्रंथ से पता चलेला कि प्राचीन भारतीय पारंपरिक संगीत में ओही समय से बदलाव आवल शुरू हो गइल रहे और संगीत पहिले से उदार होखे लागल रहे मगर मूल तत्व उहे रहल। 11वीं और 12वीं शताब्दी में मुस्लिम सभ्यता क प्रसार भइले से उत्तर भारतीय संगीत की दिशा के नया आयाम मिलल। राजदरबार संगीत क प्रमुख संरक्षक बन न स और जहां अनेक शासक लोग प्राचीन भारतीय संगीत की समृद्ध परंपरा के प्रोत्साहन दिहल लो ओहीजा अपनी आवश्यकता और रुचि अनुसार एमें अनेक बदलावो कइल लो। ओही समय कुछ नया शैली भी प्रचलन में अईली स जैसे खयाल, गज़ल आदि और भारतीय संगीत क कईगो नया वाद्य यंत्र से भी परिचय भइल जैसे सरोद, सितार वगैरह।<ref>{{cite book|ref=harv|first=Emmie|last=Te Nijenhuis |title=Indian Music: History and Structure |url=https://books.google.com/books?id=NrgfAAAAIAAJ |year=1974|publisher= BRILL Academic|isbn=90-04-03978-3 }}</ref> भारतीय संगीत क आधुनिक विद्वान् इ स्थापित क चुकल बालो कि वैदिक काल से शुरू भइल भारतीय वाद्यन क यात्रा क्रमश: एक की बाद दूसरा विशेषता जोड़ के ए यंत्रन के सँवारत गइल। एक-तंत्री वीणा ही त्रितंत्री बनल और सारिका युक्त होके मध्य-काल की पूर्व में किन्नरी वीणा की नाम से प्रसिद्ध भइल। मध्यकाल में इ यंत्र जंत्र कहलाए लागल जवन की बंगाल की कारीगरन द्वारा आज भी एही नांव से पुकारल जाला। भारत में पहुँचल मुस्लिम संगीतकार तीन तार वाली वीणा के सह (तीन) + तार = सहतार या सितार कहे लागल लो। एही प्रकार से सप्त तंत्री अथवा चित्रा-वीणा, सरोद कहलाए लागल। उत्तर भारत में मुगल राज्य ज्यादा फैलल रहे जेकरी कारण उत्तर भारतीय संगीत प मुस्लिम संस्कृति व इस्लाम क प्रभाव ज्यादा महसूस कइल गइल। जबकि दक्षिण भारत में प्रचलित संगीत कौनों प्रकार की मुस्लिम प्रभाव से अछूता रहल। बाद में सूफी आंदोलन भी भारतीय संगीत पर आपन प्रभाव जमवलस। आगे चलके देश की विभिन्न हिस्सन में कईगो नई पद्धतिन व घराना क जन्म भइल। ब्रिटिश शासनकाल की दौरान कईगो नया वाद्य प्रचलन में अईन स, पाश्चात्य संगीत से भी भारतीय संगीत क परिचय भइल। ==संदर्भ== {{reflist|33em}} [[श्रेणी:संगीत]] [[श्रेणी:भारतीय संस्कृति]] [[श्रेणी:भारतीय संगीत|शास्त्रीय]] 9o7msiyxqi7mtn4i32yrx4dpd404m8e ठुमरी 0 68586 804750 752951 2026-09-05T09:30:29Z SM7 3953 +navbox 804750 wikitext text/x-wiki '''ठुमरी''' [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत]] के एगो बिधा हवे; एकरा के सेमी-क्लासिकल कटेगरी में रखल जाला। एह तरह के गायन में रस, रंग आ भाव के परधान अस्थान दिहल जाला। गायक-गायिका लोग छोट बंद के बोल के ले के बिबिध तरीका से उनहन में कहल भाव के प्रगट करे ला। ''ठुमरी'' शब्द के उत्पत्ती ''ठुम'' से बतावल जाला, जे ठुमक के चलल चाहे ठुमका शब्द में आवे ला, मतलब कि छोट कदम से अइसन रुक-रुक के चलल कि गोड़ में बन्हनल पैंजनी वगैरह के घुघुर में खनक पैदा होखे। गायकी के बिधा के रूप में एकर उत्पत्ती [[अवध]] के नबाब लोग के इहाँ से भइल बतावल जाले हालाँकि कुछ लोग इहो माने ला कि ई चलन में पहिले से रहल आ नबाव लोग एकरा के आगे बढ़ावे के काम कइल। ठुमरी के धुन भारतीय [[लोक संगीत]] से भी कई चीज लेले। [[कजरी]], [[दादरा]], [[होरी]], टप्पा नियर अउरी कई गो बिधा सभ जे सेमी-क्लासिकल शैली में गिनल जालीं, कभी-कभार ठुमरिये के वर्ग में रखल जालीं आ एह पूरा संगीत के ठुमरी कहल जाला; हालाँकि, इनहन के बोल भाव वगैरह में अंतर होला। ठुमरी के भाव बहुधा [[शृंगार रस]] वाला होखे लें। {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} {{Hindustani classical music footer}} [[श्रेणी:संगीत]] {{music-stub}} ny67vd0zsrmlpax5rjrvqnlno3kiqyt 804761 804750 2026-09-05T09:41:14Z SM7 3953 +sidebox 804761 wikitext text/x-wiki {{Indian classical music}} '''ठुमरी''' [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत]] के एगो बिधा हवे; एकरा के सेमी-क्लासिकल कटेगरी में रखल जाला। एह तरह के गायन में रस, रंग आ भाव के परधान अस्थान दिहल जाला। गायक-गायिका लोग छोट बंद के बोल के ले के बिबिध तरीका से उनहन में कहल भाव के प्रगट करे ला। ''ठुमरी'' शब्द के उत्पत्ती ''ठुम'' से बतावल जाला, जे ठुमक के चलल चाहे ठुमका शब्द में आवे ला, मतलब कि छोट कदम से अइसन रुक-रुक के चलल कि गोड़ में बन्हनल पैंजनी वगैरह के घुघुर में खनक पैदा होखे। गायकी के बिधा के रूप में एकर उत्पत्ती [[अवध]] के नबाब लोग के इहाँ से भइल बतावल जाले हालाँकि कुछ लोग इहो माने ला कि ई चलन में पहिले से रहल आ नबाव लोग एकरा के आगे बढ़ावे के काम कइल। ठुमरी के धुन भारतीय [[लोक संगीत]] से भी कई चीज लेले। [[कजरी]], [[दादरा]], [[होरी]], टप्पा नियर अउरी कई गो बिधा सभ जे सेमी-क्लासिकल शैली में गिनल जालीं, कभी-कभार ठुमरिये के वर्ग में रखल जालीं आ एह पूरा संगीत के ठुमरी कहल जाला; हालाँकि, इनहन के बोल भाव वगैरह में अंतर होला। ठुमरी के भाव बहुधा [[शृंगार रस]] वाला होखे लें। {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} {{Hindustani classical music footer}} [[श्रेणी:संगीत]] {{music-stub}} trjl2zlmyr0rjjcd291iy7jc6679882 प्रयोगकर्ता वार्ता:Akhiltripathi0 3 69979 804675 658119 2026-09-04T21:58:55Z Mfield 39469 Mfield पन्ना [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Akhil0ssh]] के [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Akhiltripathi0]] पर स्थानांतरण कइलें: प्रयोगकर्ता के नाँव बदलाव के दौरान पन्ना "[[Special:CentralAuth/Akhil0ssh|Akhil0ssh]]" से "[[Special:CentralAuth/Akhiltripathi0|Akhiltripathi0]]" पर ऑटोमेटिक रूप से स्थानांतरित भइल। 658119 wikitext text/x-wiki {| id="GeoPort-upper" width="100%" cellpadding="5" cellspacing="6" style="background:#FFFAFF; text-align: justify; border-style:ridge; border-width:1px; border-color:#A9A9A9;" |- |<div style="display:inline-block;margin-top:.1em; text-align:right; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-weight:bold;"><big>Welcome! स्वागतम्!</big> [[File:Crystal Clear app ksmiletris.png|25px]]&nbsp;</div> राउर बहुत-बहुत स्वागत बा '''{{BASEPAGENAME}}''' जी ! {{#if: | {{{1}}} | }}<br/> <div style="float:right; <!--background:#F5F5DC;--> width:30%"> <!-- दाहिना साइडबार --> <big>'''ई जरूर पढ़ल जाय:'''</big> {| border="5" cellspacing="10" cellpadding="5" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:विकिपीडिया का ना हवे|विकिपीडिया का ना हवे?]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:भोजपुरी में कइसे टाइप करब?|भोजपुरी में टाइपिंग]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:सत्यापन जोग|प्रमाणित बात लिखीं]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[मदद:फुटनोट|संदर्भ कइसे जोड़ीं?]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:नीति अउरी दिसानिर्देस|विकिनीति आ निर्देश]] |}</div> <!-- मुख्य पाठ --> '''{{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }} जी''', एह समय रउँआ [[विकिमीडिया फाउन्डेशन]] के परियोजना [[भोजपुरी]] [[विकिपीडिया]] पर बाड़ीं। भोजपुरी विकिपीडिया एगो मुक्त डिजिटल [[ज्ञानकोश]] हवे, जेवन अइसन भइया-बहिनी लोग मिल के लिखले बा जे ज्ञान बाँटे में बिस्वास करत बाटे। एह समय ए परियोजना में [[विशेष:ActiveUsers|{{NUMBEROFUSERS}} सदस्य]] लोग शामिल बाटे। ई बहुते खुशी क बाति बा कि रउँओं ए में शामिल हो गइल बाड़ीं। * पहिले से बनल [[विकिपीडिया:लेख|लेखवन]] में कौनो संपादन खाली टेस्ट करे खातिर मत करीं। कौनों तरह के परीक्षण <small>(प्रयोग या टेस्टिंग)</small> [[विकिपीडिया:अभ्यास पन्ना|अभ्यास पन्ना]] या [[Special:MyPage/sandbox|अपना अभ्यास पन्ना]] पर करीं। * [[विकिपीडिया:आपन परिचय कइसे देईं?|आपन परिचय]] आप संछेप में [[प्रयोगकर्ता:{{BASEPAGENAME}}|अपना सदस्य पन्ना]] पर दे सकत बानी। बहुत पर्सनल बात इहाँ मत लिखीं, न कौनों परचार वाली बात लिखीं। अपने खुद के बारे में लेख मत बनाईं। * दुसरा [[विकिपीडिया:चौपाल |सदस्य लोगन से बात]] करत समय, [[मदद:वार्ता पन्ना|बातचीत पन्ना]] पर सनेसा लिखले की बाद आपन [[विकिपीडिया:दसखत|दसखत]] <small>(हस्ताक्षर)</small> जरूर करीं। एकरा खातिर अंत में चार गो टेढ़का डैश (<nowiki>~~~~</nowiki>) लिख देंईं या टूलबार में [[File:Insert-signature2.svg|link=|alt=]] पर क्लिक करीं। * मदद चाहत होखीं त विकिपीडिया के [[विकिपीडिया:मदद|मदद पन्ना]] पर जाईं। <!-- फुटर के कड़ी सभ --> सीखे-समझे खातिर कुछ अउरी कड़ी नीचे दिहल जात बाटे: {| border="5" cellspacing="1" cellpadding="0" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 10px;" | [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|शुरू से सीखीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[मदद:संपादन|संपादन सीखीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:नया लेख कइसे सुरू करीं?|नया लेख]] | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:अइसन लेख मना बाटे|लेख मनाहीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:पंचशील|पंचशील]] | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:समुदाय पोर्टल|सदस्य समाज पन्ना]] |} |} -- [[प्रयोगकर्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|नया सदस्य स्वागतकर्ता]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|बात करीं]]) 04:20, 3 जुलाई 2019 (UTC) svlij01gnzgkvt2tbb48wv1oqlbq0f4 टेम्पलेट:Indian classical music 10 77417 804758 679591 2026-09-05T09:39:16Z SM7 3953 बिस्तार कइल गइल 804758 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{sidebar |name=Indian classical music |title=[[भारतीय शास्त्रीय संगीत]] |image=[[File:Murasu.svg|100px]] |bodyclass=hlist |content1= * [[हिंदुस्तानी संगीत]] * [[कर्नाटक संगीत]] |heading2=कांसेप्ट |content2= * [[श्रुति (संगीत)|श्रुति]] * [[स्वर (संगीत)|स्वर]] * [[अलंकार]] * [[थाट]] * [[राग]] * [[रस (सौंदर्यशास्त्र)|रस]] * [[ताल (संगीत)|ताल]] |heading3=बिधा |content3= * [[ध्रुपद]]-[[धमार]] * [[ठुमरी]] * [[कजरी]] * [[चैती]] * [[होरी]] * [[भजन]] * [[ग़ज़ल]] |heading4=साज बाज |content4= * [[संगीत]] * [[बाजा]] }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> rhkgzp775elopepneez5z813czqhaqk राग 0 77444 804749 679165 2026-09-05T09:28:45Z SM7 3953 +navbox 804749 wikitext text/x-wiki {{Indian classical music}} [[भारतीय शास्त्रीय संगीत]] में '''राग''' (चाहे '''रागिनी''') सभ, निश्चित सुर सभ आ बिसेस चलन (उतार-चढ़ाव) के तरीका के आधार पर परिभाषित कइल मधुर ढाँचा (फ्रेमवर्क) हवें। एह ढाँचा सभ के भीतर रह के, इनहन के सुर आ चलन के आधार बना के गायक चाहे साज बजावे वाला लोग आपन भाव संगीत द्वारा प्रगट करे लें। पच्छिमी संगीत में अइसन कौनों चीज ना मिले ला जे सटीक रूप से भारतीय राग के कांसेप्ट के एकदम समकक्ष होखे बाकी कुछ हद तक एकर तुलना ''[[:en:Mode (music)|मेलोडिक मोड]]'' से कइल जा सके ला। "राग" शब्द के इस्तेमाल पुराना समय के बैदिको साहित्य में मिले ला बाकी संगीत में एकर पहिला प्रामाणिक जिकिर मतंग मुनि के ग्रंथ ''बृहद्देशी'' में मिले ला। मध्यकाल में राग के संबंध में भरत, सोमेश्वर, कल्लिनाथ आ हनुमत् नियर बिद्वान लोग के द्वारा बिचार ब्यक्त कइल गइल आ आपन-आपन मत अस्थापित कइल गइल।<ref name="UGCUpkar">{{cite book|title=U.G.C.-NET/J.R.F./SET Sangeet (Paper-II)|url=https://books.google.com/books?id=oAfqBQAAQBAJ&pg=PA146|publisher=Upkar Prakashan|pages=146–}}</ref> एही काल में बर्गीकरण के सुरुआत भइल आ इनहन के मरदाना आ जनाना मान के राग आ उनहन के रागिनी के कल्पना कइल गइल। बाद में, एही मध्यकाल में एह राग-रागिनी सभ के पुरुष आ औरत रूप में "ध्यान" कइ के लच्छन के बिबरन दिहल गइल आ चित्रकार लोग एह राग रागिनी सभ के चित्रो बनावल जेह में राग-रागिनी के सोभाव के हिसाब से उनहन के मरद आ औरत के रूप में चित्र बना के देखावल गइल। राग सभ पर देसकाल के परभाव पड़ल आ दक्खिन भारतीय (कर्नाटक संगीत) आ उत्तर भारतीय (हिंदुस्तानी संगीत) के राग सभ में कुछ अंतर देखलाई पड़े ला। हिंदुस्तानी संगीत में राग सभ के बिबेचना आ बर्गीकरण के सिस्टम विष्णु नारायण भातखंडे द्वारा कइल गइल जे वर्तमान में चलन में बाटे। एह सिस्टम में राग सभ के उत्पत्ती ठाट (चाहे थाट) से मानल जाला, सभ रागन के निश्चित सुर (स्वर) होलें आ कुछ अउरी बिसेस नियम होलें। सुर के गिनतियो के हिसाब से इनहना के बर्गीकरण कइल जाला, जइसे कि औढव-औढव राग या फिन संपूर्ण-संपूर्ण राग। राग सभ के बर्गीकरण में पुराना समय में बरिस भर के मौसम आनुसार अलग-अलग रितु ([[सीजन]]) के हिसाब से भी कइल जाला आ चउबीस घंटा के दिन-रात के अलग-अलग टाइमो के हिसाब से इनहन के बाँटल जाला जे इनहन के गावे-बजावे के समय मानल जालें। एकरे अलावा इहो बिधान मिले ला कि कवना राग में कवने रस के चीज गावल-बजावल जा सके ले। भारत के दुनों किसिम के शास्त्रीय संगीत के परंपरा में, ''[[हिंदुस्तानी संगीत|हिंदुस्तानी]]'' (उत्तर भारतीय) आ ''[[कर्नाटक संगीत|कर्नाटक]]'' (दक्खिन भारतीय) संगीत में, राग के कांसेप्ट चलन में हवे।{{Sfn|Fabian| Renee Timmers| Emery Schubert|2014|pp=173–174}} एकरे अलावा राग के कांसेप्ट सिख धर्म के सभसे प्रमुख आ प्राथमिक ग्रंथ ''[[गुरु ग्रंथ साहब]]'' में मिले ला{{Sfn|Kapoor|2005|pp=46–52}} जहाँ अलग-अलग भजन सभ के गावे खातिर राग निश्चित कइल गइल बाड़ें। एही तरीका से, सूफ़ी मत वाल गायन के इस्टाइल कव्वाली में राग के इस्तेमाल होला।{{Sfn|Salhi|2013|pp=183–84}} भारतीय फिलिम संगीत आ ग़ज़ल गायकी में राग सभ के इस्तेमाल होखे ला।{{sfn|Nettl et al.|1998|pp=107–108}} == फुटनोट== {{Reflist|33em}} == स्रोत ग्रंथ == *{{cite book|ref=harv|first1=Dorottya|last1=Fabian|author2=Renee Timmers|author3=Emery Schubert|title=Expressiveness in music performance: Empirical approaches across styles and cultures|url=https://books.google.com/books?id=dUOZBAAAQBAJ |year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-163456-7}} *{{cite book|ref=harv|first=Sukhbir S.|last=Kapoor|title=Guru Granth Sahib – An Advance Study |url=https://books.google.com/books?id=1QSHgKaDrHIC&pg=PA46| year=2005 |publisher =Hemkunt Press|isbn=978-81-7010-317-2}} *{{cite book |ref={{sfnref|Nettl et al.|1998}}| first1=Bruno|last1=Nettl | author2= Ruth M. Stone|author3=James Porter|author4=Timothy Rice|title=The Garland Encyclopedia of World Music: South Asia: The Indian Subcontinent| url=https://books.google.com/books?id=ZOlNv8MAXIEC |year=1998|location=New York and London|publisher=Routledge|isbn=978-0-8240-4946-1}} *{{cite book|ref=harv|first=Kamal|last=Salhi|title=Music, Culture and Identity in the Muslim World: Performance, Politics and Piety |url=https://books.google.com/books?id=Dc5iAgAAQBAJ |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-96310-3}} == बाहरी कड़ी == {{Commons category}} *[https://raag-hindustani.com/Scales1.html A step-by-step introduction to the concept of rāga for beginners] *[http://www.parrikar.org/ Rajan Parrikar Music Archive – detailed analyses of rāgas backed by rare audio recordings] *[http://www.soundofindia.com/raagas.asp Comprehensive reference on rāgas] {{Hindustani classical music footer}} {{Authority control}} [[श्रेणी:राग]] [[श्रेणी:हिंदुस्तानी संगीत]] [[श्रेणी:भारतीय संगीत]] [[श्रेणी:संगीत]] {{music-stub}} rv73yqsr7pge223pu4a4bjk8zzf3au2 थाट 0 77490 804756 679590 2026-09-05T09:34:28Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[ठाट]] के [[थाट]] पर स्थानांतरण कइलें: भोजपुरी में बेसी चलन के नाँव 679590 wikitext text/x-wiki {{Indian classical music}} '''ठाट''' चाहे '''थाट''' हिंदुस्तानी संगीत के एगो कांसेप्ट हवे जेकर इस्तेमाल [[राग]] सभ के बर्गीकरण में होला। भातखंडे सिस्टम में दस गो ठाट मानल गइल हवें। हालाँकि, कुछ बिद्वान लोग के हिसाब से सात गो शुद्ध आ पाँच गो विकृत स्वर सभ के कंबीनेशन से कुल 72 गो ठाट बन सके के बात मानल जाला। == दस ठाट == उत्तर भारतीय संगीत, मने की हिंदुस्तानी संगीत, में बतावल 10 गो ठाट बाड़ें: # '''बिलावल''' - सा, रे, ग, म, प, ध, नि # '''कल्याण''' - सा, रे, ग, म॑, प ध, नि # '''खमाज''' - सा, रे ग, म, प ध, नि॒ # '''आसावरी''' - सा, रे, ग॒, म, प ध॒, नि॒ # '''काफ़ी''' - सा, रे, ग॒, म, प, ध, नि॒ # '''भैरवी''' - सा, रे॒, ग॒, म, प ध॒, नि॒ # '''भैरव''' - सा, रे॒, ग, म, प, ध॒ नि # '''मारवा''' - सा, रे॒, ग, म॑, प, ध नि # '''पूर्वी''' - सा, रे॒, ग, म॑, प ध॒, नि # '''तोड़ी''' - सा, रे॒, ग॒, म॑, प, ध॒, नि [[श्रेणी:भारतीय संगीत]] {{music-stub}} 7zkidl5j4w943n58bqokp0ixm34qw4h प्रयोगकर्ता वार्ता:AlbetusTudu 3 78056 804671 681133 2026-09-04T13:04:30Z QueerEcofeminist 5568 QueerEcofeminist पन्ना [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Albetudu]] के [[प्रयोगकर्ता वार्ता:AlbetusTudu]] पर स्थानांतरण कइलें: प्रयोगकर्ता के नाँव बदलाव के दौरान पन्ना "[[Special:CentralAuth/Albetudu|Albetudu]]" से "[[Special:CentralAuth/AlbetusTudu|AlbetusTudu]]" पर ऑटोमेटिक रूप से स्थानांतरित भइल। 681133 wikitext text/x-wiki {| id="GeoPort-upper" width="100%" cellpadding="5" cellspacing="6" style="background:#FFFAFF; text-align: justify; border-style:ridge; border-width:1px; border-color:#A9A9A9;" |- |<div style="display:inline-block;margin-top:.1em; text-align:right; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-weight:bold;"><big>Welcome! स्वागतम्!</big> [[File:Crystal Clear app ksmiletris.png|25px]]&nbsp;</div> राउर बहुत-बहुत स्वागत बा '''{{BASEPAGENAME}}''' जी ! {{#if: | {{{1}}} | }}<br/> <div style="float:right; <!--background:#F5F5DC;--> width:30%"> <!-- दाहिना साइडबार --> <big>'''ई जरूर पढ़ल जाय:'''</big> {| border="5" cellspacing="10" cellpadding="5" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:विकिपीडिया का ना हवे|विकिपीडिया का ना हवे?]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:भोजपुरी में कइसे टाइप करब?|भोजपुरी में टाइपिंग]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:सत्यापन जोग|प्रमाणित बात लिखीं]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[मदद:फुटनोट|संदर्भ कइसे जोड़ीं?]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:नीति अउरी दिसानिर्देस|विकिनीति आ निर्देश]] |}</div> <!-- मुख्य पाठ --> '''{{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }} जी''', एह समय रउँआ [[विकिमीडिया फाउन्डेशन]] के परियोजना [[भोजपुरी]] [[विकिपीडिया]] पर बाड़ीं। भोजपुरी विकिपीडिया एगो मुक्त डिजिटल [[ज्ञानकोश]] हवे, जेवन अइसन भइया-बहिनी लोग मिल के लिखले बा जे ज्ञान बाँटे में बिस्वास करत बाटे। एह समय ए परियोजना में [[विशेष:ActiveUsers|{{NUMBEROFUSERS}} सदस्य]] लोग शामिल बाटे। ई बहुते खुशी क बाति बा कि रउँओं ए में शामिल हो गइल बाड़ीं। * पहिले से बनल [[विकिपीडिया:लेख|लेखवन]] में कौनो संपादन खाली टेस्ट करे खातिर मत करीं। कौनों तरह के परीक्षण <small>(प्रयोग या टेस्टिंग)</small> [[विकिपीडिया:अभ्यास पन्ना|अभ्यास पन्ना]] या [[Special:MyPage/sandbox|अपना अभ्यास पन्ना]] पर करीं। * [[विकिपीडिया:आपन परिचय कइसे देईं?|आपन परिचय]] आप संछेप में [[प्रयोगकर्ता:{{BASEPAGENAME}}|अपना सदस्य पन्ना]] पर दे सकत बानी। बहुत पर्सनल बात इहाँ मत लिखीं, न कौनों परचार वाली बात लिखीं। अपने खुद के बारे में लेख मत बनाईं। * दुसरा [[विकिपीडिया:चौपाल |सदस्य लोगन से बात]] करत समय, [[मदद:वार्ता पन्ना|बातचीत पन्ना]] पर सनेसा लिखले की बाद आपन [[विकिपीडिया:दसखत|दसखत]] <small>(हस्ताक्षर)</small> जरूर करीं। एकरा खातिर अंत में चार गो टेढ़का डैश (<nowiki>~~~~</nowiki>) लिख देंईं या टूलबार में [[File:Insert-signature2.svg|link=|alt=]] पर क्लिक करीं। * मदद चाहत होखीं त विकिपीडिया के [[विकिपीडिया:मदद|मदद पन्ना]] पर जाईं। <!-- फुटर के कड़ी सभ --> सीखे-समझे खातिर कुछ अउरी कड़ी नीचे दिहल जात बाटे: {| border="5" cellspacing="1" cellpadding="0" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 10px;" | [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|शुरू से सीखीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[मदद:संपादन|संपादन सीखीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:नया लेख कइसे सुरू करीं?|नया लेख]] | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:अइसन लेख मना बाटे|लेख मनाहीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:पंचशील|पंचशील]] | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:समुदाय पोर्टल|सदस्य समाज पन्ना]] |} |} -- [[प्रयोगकर्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|नया सदस्य स्वागतकर्ता]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|बात करीं]]) 16:18, 29 अक्टूबर 2020 (UTC) dj314cix2qpp43bh4x526ko2wx2yymj ग़ज़ल 0 92395 804755 760910 2026-09-05T09:33:04Z SM7 3953 +navbox 804755 wikitext text/x-wiki '''ग़ज़ल''' ({{nq|غزل}}) जेकरा [[भोजपुरी]] में बहुधा '''गजल''' लिखल बोलल जाला, एक किसिम के कबितई हवे जेकर मुख्य बिसय [[प्रेम]] ह आ एकर उत्पत्ती [[अरबी कबिताई]] से भइल। प्रेम के अलाव ग़ज़ल के बिसय [[अध्यात्म]] आ [[दर्शन|दार्शनिकता]] हो सके ला हालाँकि, बहुधा एकर बिसय प्रेम के प्रकटीकरण आ प्रेम में बियोग के दुःख दरद के अभिब्यक्ति होला। ग़ज़ल के रूप बहुत पुरान हवे आ एकर इतिहास 7ईं सदी के अरबी कबिता से शुरू होखे ला। ग़ज़ल बाद में 12वीं सदी में [[भारतीय उपमहादीप]] में चलन में आइल जे में [[सूफ़ी]] रहस्यबादी संत लोगन के आ नया इस्लामी सल्तनत क योगदान रहल, आ अब ई वर्तमान में भारतीय उपमहादीप के कई ठे भाषा सभ आ तुर्की भाषा के कबिताई के खास बिसेसता बन गइल बाटे। ग़ज़ल दू-दू लाइन के पद्य रचना सभ के सीरीज होखे ला, दू लाइन वाला ई कबिता ''[[शे'र]]'' कहालें; एक ठो ग़ज़ल में आमतौर प पाँच से ले के पनरह गो ले शे'र हो सके लें। ई शे'र बहुधा अपने आप में पूरा आ एक दुसरे से आजाद होखे लें बाकी - अमूर्त रूप से, थीम के सहारे आपस में जुड़ल भी हो सके लें, जबकी कबिताई के रूप आ छंद-बिधान के आधार प बेसी कड़ाई से जुड़ल होखे लें। इनहन के ढाँचा ''बह्र'' आ ''वज़्न'' के आधार पर तय होला आ एह नियम के कड़ाई से पालन कइल जाला। संजुक्त रूप से एह नियम सभ के ''अरूज़'' कहल जाला। केहू एगो शायर के ग़ज़ल सभ के संकलन के दीवान कहल जाला, आमतौर प अइसन संकलन जेह में हर अक्षर से (अंत होखे वाला) शे'र सभ के एकट्ठा लिखल गइल होखे। दू लाइन वाला होखे के चलते शे'र के हिंदी के दोहा के करीब मानल जा सके ला हालाँकि, छंद बिधान में ई बहुते अलग होला आ लंबाई अलग-अलग होखे लीं। अंग्रेज़ी में ई पेट्रारकन सॉनेट के करीब मानल जाला। [[हिंदुस्तान]] में जब ग़ज़ल के रचना शुरू भइल तब ई अधिकतर [[फ़ारसी भाषा]] में रचल जाय। बाद में एकर चलन [[उर्दू शाइरी]] में नया आ बहुते ऊँच मोकाम हासिल कइलस। [[हिंदी साहित्य|हिंदी]], अवधी नियन अउरियो भाषा-बोली सभ में ग़ज़ल कहल गइलिन आ आजकाल्ह भोजपुरी भाषा में बहुत कबी लोग ग़ज़ल के रचना क रहल बाटे। [[संस्कृत]] आ [[अंग्रेजी]] भषवन में भी ग़ज़ल के रचना भइल बाटे। कबिताई के रूप के अलावा ग़ज़ल के [[गायकी]] के एगो बिधा के रूप में मान्यता हासिल बाटे। बहुत सारा गायक-गायिका लोग ग़ज़ल गायकी के शैली के चलते परसिद्धि पावल आ एह बिधा के कलाकार के रूप में बिख्यात भइल। {{Hindustani classical music footer}} [[श्रेणी:उर्दू शायरी]] [[श्रेणी:कबिताई]] {{Poetry-stub}} sv5imoka060rxfok5jf4lu7hjzgw8fy प्रयोगकर्ता वार्ता:Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9 3 94122 804745 767264 2026-09-05T09:08:11Z 기나ㅏㄴ 29062 기나ㅏㄴ द्वारा बिना अनुप्रेषण छोड़ले [[प्रयोगकर्ता वार्ता:MAyo]] पन्ना के [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9]] पर स्थानांतरण कइल गइल: प्रयोगकर्ता के नाँव बदलाव के दौरान पन्ना "[[Special:CentralAuth/MAyo|MAyo]]" से "[[Special:CentralAuth/Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9|Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9]]" पर ऑटोमेटिक रूप से स्थानांतरित भइल। 767264 wikitext text/x-wiki {| id="GeoPort-upper" width="100%" cellpadding="5" cellspacing="6" style="background:#FFFAFF; text-align: justify; border-style:ridge; border-width:1px; border-color:#A9A9A9;" |- |<div style="display:inline-block;margin-top:.1em; text-align:right; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-weight:bold;"><big>Welcome! स्वागतम्!</big> [[File:Crystal Clear app ksmiletris.png|25px]]&nbsp;</div> राउर बहुत-बहुत स्वागत बा '''{{BASEPAGENAME}}''' जी ! {{#if: | {{{1}}} | }}<br/> <div style="float:right; <!--background:#F5F5DC;--> width:30%"> <!-- दाहिना साइडबार --> {| border="5" cellspacing="10" cellpadding="5" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" |- | <big>'''ई जरूर पढ़ल जाय:'''</big> |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:विकिपीडिया का ना हवे|विकिपीडिया का ना हवे?]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:भोजपुरी में कइसे टाइप करब?|भोजपुरी में टाइपिंग]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:सत्यापन जोग|प्रमाणित बात लिखीं]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[मदद:फुटनोट|संदर्भ कइसे जोड़ीं?]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:नीति अउरी दिसानिर्देस|विकिनीति आ निर्देश]] |}</div> <!-- मुख्य पाठ --> '''{{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }} जी''', एह समय रउँआ [[विकिमीडिया फाउन्डेशन]] के परियोजना [[भोजपुरी]] [[विकिपीडिया]] पर बाड़ीं। भोजपुरी विकिपीडिया एगो मुक्त डिजिटल [[ज्ञानकोश]] हवे, जेवन अइसन भइया-बहिनी लोग मिल के लिखले बा जे ज्ञान बाँटे में बिस्वास करत बाटे। एह समय ए परियोजना में [[विशेष:ActiveUsers|{{NUMBEROFUSERS}} सदस्य]] लोग शामिल बाटे। ई बहुते खुशी क बाति बा कि रउँओं ए में शामिल हो गइल बाड़ीं। * पहिले से बनल [[विकिपीडिया:लेख|लेखवन]] में कौनो संपादन खाली टेस्ट करे खातिर मत करीं। कौनों तरह के परीक्षण <small>(प्रयोग या टेस्टिंग)</small> [[विकिपीडिया:अभ्यास पन्ना|अभ्यास पन्ना]] या [[Special:MyPage/sandbox|अपना अभ्यास पन्ना]] पर करीं। * [[विकिपीडिया:आपन परिचय कइसे देईं?|आपन परिचय]] आप संछेप में [[प्रयोगकर्ता:{{BASEPAGENAME}}|अपना सदस्य पन्ना]] पर दे सकत बानी। बहुत पर्सनल बात इहाँ मत लिखीं, न कौनों परचार वाली बात लिखीं। अपने खुद के बारे में लेख मत बनाईं। * दुसरा [[विकिपीडिया:चौपाल |सदस्य लोगन से बात]] करत समय, [[मदद:वार्ता पन्ना|बातचीत पन्ना]] पर सनेसा लिखले की बाद आपन [[विकिपीडिया:दसखत|दसखत]] <small>(हस्ताक्षर)</small> जरूर करीं। एकरा खातिर अंत में चार गो टेढ़का डैश (<nowiki>~~~~</nowiki>) लिख देंईं या टूलबार में [[File:Insert-signature2.svg|link=|alt=]] पर क्लिक करीं। * मदद चाहत होखीं त विकिपीडिया के [[विकिपीडिया:मदद|मदद पन्ना]] पर जाईं। <!-- फुटर के कड़ी सभ --> सीखे-समझे खातिर कुछ अउरी कड़ी नीचे दिहल जात बाटे: {| border="5" cellspacing="1" cellpadding="0" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 10px;" | [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|शुरू से सीखीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[मदद:संपादन|संपादन सीखीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:नया लेख कइसे सुरू करीं?|नया लेख]] | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:अइसन लेख मना बाटे|लेख मनाहीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:पंचशील|पंचशील]] | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:समुदाय पोर्टल|सदस्य समाज पन्ना]] |} |} -- [[प्रयोगकर्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|नया सदस्य स्वागतकर्ता]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|बात करीं]]) 08:40, 30 जनवरी 2024 (UTC) e8moh1yjiko5itbal8qm3fmfu8xu8ji भजन 0 100614 804754 799545 2026-09-05T09:32:31Z SM7 3953 +navbox 804754 wikitext text/x-wiki [[File:Navaratri Bajan.jpg|thumb|260px|तमिलनाडु के कोयंबटूर में [[नवरातर]] के दौरान भजन के एक ठो कार्यक्रम।]] '''भजन''' [[भारतीय धार्मिक पंथ]] सभ आ भारतीय आध्यात्मिक बिचार सभ से जुड़ल शब्द ह। ई आमतौर प अइसन [[गीत]] होखे लें जे कौनों देवी-देवता, ईश्वर चाहे आध्यात्मिक शक्ति खातिर आदर, [[श्रद्धा|सरधा]], चाहे पूजा के भाव से भरल होखे लें।<ref>{{cite web |last1=McGregor |first1=R. S. (Ronald Stuart) |title=The Oxford Hindi-English dictionary |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/mcgregor_query.py?qs=%E0%A4%AD%E0%A4%9C%E0%A4%A8&searchhws=yes&matchtype=exact |website=dsal.uchicago.edu |date=1993}}</ref> ई कवनो भाषा में हो सके लें।<ref name="Lochtefeld2002p97">{{cite book|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch|url-access=registration|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M|author=James G. Lochtefeld|publisher=The Rosen Publishing Group|year=2002|isbn=978-0-8239-3179-8|page=97}}</ref> [[संस्कृत]] ''भजनम्'' के मतलब श्रद्धा चाहे पूजा होला, आ ई “भज्” [[धातु (संस्कृत व्याकरण)|धातु]] से बनल बा,<ref name="r059">{{cite web |last1=विलियम्स|first1=मोनियर | title=MW Cologne Scan | website=IITS Koeln | url=https://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/scans/MWScan/2014/web/webtc/servepdf.php?page=744 | language=no | access-date=23 April 2026}}</ref> जवन के मतलब होखे ला—पूजा कइल, आदर कइल, आ सरधा देखावल; जइसे “[[भज गोविंदम्|भज गोविन्दम्]]” (गोविन्द के भजऽ/पूजा करऽ)। भजन, अइसन गीतवनों सभ के कहल जाला, आ एकरे अलावा अइसन कार्यक्रम भा आयोजन सभ के भी भजन कहल जाला जिनहन में एक ठो भा एक से बेसी गायक लोग अइसन गीत गावे लें। अइसन आयोजन सभ में कई बेर नाचो सामिल हो सके ला।<ref name="kaminskylong484">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=VVxlfDHGTFYC|title=India Today: An Encyclopedia of Life in the Republic|author1=Arnold P. Kaminsky|author2=Roger D. Long|publisher=ABC-CLIO|year=2011|isbn=978-0-313-37463-0|pages=484–485}}</ref> आमतौर पर भजन में [[तबला]], [[ढोलक]] या खंजड़ी जइसन ताल वाद्य के संगत दिहल जाला। छोट हाथ में पकड़े वाला झाल (मंजीरा) आ झांझ (करताल) के इस्तेमाल भी ताल देवे खातिर इस्तेमाल होखेला, कुछ न होखला पर खाली भर हाथ से ताली दे संगत कइल जा सके ला। भजन [[मंदिर]] में, घर में, पेड़ के नीचे खुले जगह में, नदी किनारे, या कवनो ऐतिहासिक जगह पर गावल जा सकेला। भजन गावे वाला समूह के ''मंडली'' कहल जाला।<ref>Flueckiger, Joyce Burkhalter. "LITERACY AND THE CHANGING CONCEPT OF TEXT: Women's Ramayana Maṇḍalī in Central India." In Boundaries of the Text: Epic Performances in South and Southeast Asia, edited by Joyce Burkhalter Flueckiger and Laurie J. Sears, 43–60. University of Michigan Press, 1991. http://www.jstor.org/stable/10.3998/mpub.19503.8.</ref> एकरे अलावा [[भारतीय संगीत]] में तीन गो मुख्य बिभाजन कइल गइल हवे - [[भारतीय शास्त्रीय संगीत|शास्त्रीय]], लोक संगीत आ सुगम संगीत - भजन इनहन में से सुगम संगीत आ लोक गीत शैली के हिस्सा मानल जाला। मने की ई भारतीय संगीत के एगो बिधा (जौनर) भा शैली (इस्टाइल) के रूप में भी गिनल जाला। “भजन” शब्द के मतलब साझा कइल भी होला। आ [[गणित]] में भाग देवे के क्रिया के भी भजन भा भाजन कहल जाला। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} {{Hindustani classical music footer}} [[श्रेणी:गीत]] [[श्रेणी:भारतीय संस्कृति]] [[श्रेणी:भारतीय संगीत]] {{hinduism-stub}} {{Reli-stub}} q8lvnjnf83qhhh39x0qr5a6269ftp6y 804762 804754 2026-09-05T09:42:47Z SM7 3953 +sidebox 804762 wikitext text/x-wiki [[File:Navaratri Bajan.jpg|thumb|260px|तमिलनाडु के कोयंबटूर में [[नवरातर]] के दौरान भजन के एक ठो कार्यक्रम।]] {{Indian classical music}} '''भजन''' [[भारतीय धार्मिक पंथ]] सभ आ भारतीय आध्यात्मिक बिचार सभ से जुड़ल शब्द ह। ई आमतौर प अइसन [[गीत]] होखे लें जे कौनों देवी-देवता, ईश्वर चाहे आध्यात्मिक शक्ति खातिर आदर, [[श्रद्धा|सरधा]], चाहे पूजा के भाव से भरल होखे लें।<ref>{{cite web |last1=McGregor |first1=R. S. (Ronald Stuart) |title=The Oxford Hindi-English dictionary |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/mcgregor_query.py?qs=%E0%A4%AD%E0%A4%9C%E0%A4%A8&searchhws=yes&matchtype=exact |website=dsal.uchicago.edu |date=1993}}</ref> ई कवनो भाषा में हो सके लें।<ref name="Lochtefeld2002p97">{{cite book|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch|url-access=registration|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M|author=James G. Lochtefeld|publisher=The Rosen Publishing Group|year=2002|isbn=978-0-8239-3179-8|page=97}}</ref> [[संस्कृत]] ''भजनम्'' के मतलब श्रद्धा चाहे पूजा होला, आ ई “भज्” [[धातु (संस्कृत व्याकरण)|धातु]] से बनल बा,<ref name="r059">{{cite web |last1=विलियम्स|first1=मोनियर | title=MW Cologne Scan | website=IITS Koeln | url=https://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/scans/MWScan/2014/web/webtc/servepdf.php?page=744 | language=no | access-date=23 April 2026}}</ref> जवन के मतलब होखे ला—पूजा कइल, आदर कइल, आ सरधा देखावल; जइसे “[[भज गोविंदम्|भज गोविन्दम्]]” (गोविन्द के भजऽ/पूजा करऽ)। भजन, अइसन गीतवनों सभ के कहल जाला, आ एकरे अलावा अइसन कार्यक्रम भा आयोजन सभ के भी भजन कहल जाला जिनहन में एक ठो भा एक से बेसी गायक लोग अइसन गीत गावे लें। अइसन आयोजन सभ में कई बेर नाचो सामिल हो सके ला।<ref name="kaminskylong484">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=VVxlfDHGTFYC|title=India Today: An Encyclopedia of Life in the Republic|author1=Arnold P. Kaminsky|author2=Roger D. Long|publisher=ABC-CLIO|year=2011|isbn=978-0-313-37463-0|pages=484–485}}</ref> आमतौर पर भजन में [[तबला]], [[ढोलक]] या खंजड़ी जइसन ताल वाद्य के संगत दिहल जाला। छोट हाथ में पकड़े वाला झाल (मंजीरा) आ झांझ (करताल) के इस्तेमाल भी ताल देवे खातिर इस्तेमाल होखेला, कुछ न होखला पर खाली भर हाथ से ताली दे संगत कइल जा सके ला। भजन [[मंदिर]] में, घर में, पेड़ के नीचे खुले जगह में, नदी किनारे, या कवनो ऐतिहासिक जगह पर गावल जा सकेला। भजन गावे वाला समूह के ''मंडली'' कहल जाला।<ref>Flueckiger, Joyce Burkhalter. "LITERACY AND THE CHANGING CONCEPT OF TEXT: Women's Ramayana Maṇḍalī in Central India." In Boundaries of the Text: Epic Performances in South and Southeast Asia, edited by Joyce Burkhalter Flueckiger and Laurie J. Sears, 43–60. University of Michigan Press, 1991. http://www.jstor.org/stable/10.3998/mpub.19503.8.</ref> एकरे अलावा [[भारतीय संगीत]] में तीन गो मुख्य बिभाजन कइल गइल हवे - [[भारतीय शास्त्रीय संगीत|शास्त्रीय]], लोक संगीत आ सुगम संगीत - भजन इनहन में से सुगम संगीत आ लोक गीत शैली के हिस्सा मानल जाला। मने की ई भारतीय संगीत के एगो बिधा (जौनर) भा शैली (इस्टाइल) के रूप में भी गिनल जाला। “भजन” शब्द के मतलब साझा कइल भी होला। आ [[गणित]] में भाग देवे के क्रिया के भी भजन भा भाजन कहल जाला। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} {{Hindustani classical music footer}} [[श्रेणी:गीत]] [[श्रेणी:भारतीय संस्कृति]] [[श्रेणी:भारतीय संगीत]] {{hinduism-stub}} {{Reli-stub}} j4jfbtbckocdmvu0m98aiz1ck50orrs विकिपीडिया:आँकड़ा सभ/२०२६/सितंबर 4 101472 804674 804664 2026-09-04T19:21:34Z NeechalBOT 7874 statistics 804674 wikitext text/x-wiki <!--- stats starts--->{{प्रयोगकर्ता:Neechalkaran/statnotice}}{| class="wikitable sortable" style="width:90%" |- ! Date(Time) ! Pages ! Articles ! Edits ! Users ! Files ! Activeusers {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१-९-२०२६ |Pages = 82214 |dPages = 1 |Articles = 9197 |dArticles = 0 |Edits = 801535 |dEdits = 6 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40592 |dUsers = 1 |Ausers = 51 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =२-९-२०२६ |Pages = 82216 |dPages = 2 |Articles = 9197 |dArticles = 0 |Edits = 801545 |dEdits = 10 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40601 |dUsers = 9 |Ausers = 51 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =३-९-२०२६ |Pages = 82185 |dPages = -31 |Articles = 9196 |dArticles = -1 |Edits = 801603 |dEdits = 58 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40611 |dUsers = 10 |Ausers = 51 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =४-९-२०२६ |Pages = 82187 |dPages = 2 |Articles = 9196 |dArticles = 0 |Edits = 801582 |dEdits = -21 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40620 |dUsers = 9 |Ausers = 44 |dAusers = -7 }} <!---Place new stats here---> |} <!--- stats ends---> nzy8bv0b9aw0qaa8tcjojxfq5l52b99 प्रयोगकर्ता वार्ता:Albetudu 3 101479 804672 2026-09-04T13:04:30Z QueerEcofeminist 5568 QueerEcofeminist पन्ना [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Albetudu]] के [[प्रयोगकर्ता वार्ता:AlbetusTudu]] पर स्थानांतरण कइलें: प्रयोगकर्ता के नाँव बदलाव के दौरान पन्ना "[[Special:CentralAuth/Albetudu|Albetudu]]" से "[[Special:CentralAuth/AlbetusTudu|AlbetusTudu]]" पर ऑटोमेटिक रूप से स्थानांतरित भइल। 804672 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[प्रयोगकर्ता वार्ता:AlbetusTudu]] 73m2vrk5j161qi36qbmqkil01v4m1yh प्रयोगकर्ता वार्ता:Shubham Kumar23 3 101480 804673 2026-09-04T13:28:50Z नया सदस्य स्वागतकर्ता 6624 Adding [[Welcome|welcome message]] to new user's talk page 804673 wikitext text/x-wiki {| id="GeoPort-upper" width="100%" cellpadding="5" cellspacing="6" style="background:#FFFAFF; text-align: justify; border-style:ridge; border-width:1px; border-color:#A9A9A9;" |- |<div style="display:inline-block;margin-top:.1em; text-align:right; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-weight:bold;"><big>Welcome! स्वागतम्!</big> [[File:Crystal Clear app ksmiletris.png|25px]]&nbsp;</div> राउर बहुत-बहुत स्वागत बा '''{{BASEPAGENAME}}''' जी ! {{#if: | {{{1}}} | }}<br/> <div style="float:right; <!--background:#F5F5DC;--> width:30%"> <!-- दाहिना साइडबार --> {| border="5" cellspacing="10" cellpadding="5" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" |- | <big>'''ई जरूर पढ़ल जाय:'''</big> |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:विकिपीडिया का ना हवे|विकिपीडिया का ना हवे?]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:भोजपुरी में कइसे टाइप करब?|भोजपुरी में टाइपिंग]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:सत्यापन जोग|प्रमाणित बात लिखीं]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[मदद:फुटनोट|संदर्भ कइसे जोड़ीं?]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:नीति अउरी दिसानिर्देस|विकिनीति आ निर्देश]] |}</div> <!-- मुख्य पाठ --> '''{{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }} जी''', एह समय रउँआ [[विकिमीडिया फाउन्डेशन]] के परियोजना [[भोजपुरी]] [[विकिपीडिया]] पर बाड़ीं। भोजपुरी विकिपीडिया एगो मुक्त डिजिटल [[ज्ञानकोश]] हवे, जेवन अइसन भइया-बहिनी लोग मिल के लिखले बा जे ज्ञान बाँटे में बिस्वास करत बाटे। एह समय ए परियोजना में [[विशेष:ActiveUsers|{{NUMBEROFUSERS}} सदस्य]] लोग शामिल बाटे। ई बहुते खुशी क बाति बा कि रउँओं ए में शामिल हो गइल बाड़ीं। * पहिले से बनल [[विकिपीडिया:लेख|लेखवन]] में कौनो संपादन खाली टेस्ट करे खातिर मत करीं। कौनों तरह के परीक्षण <small>(प्रयोग या टेस्टिंग)</small> [[विकिपीडिया:अभ्यास पन्ना|अभ्यास पन्ना]] या [[Special:MyPage/sandbox|अपना अभ्यास पन्ना]] पर करीं। * [[विकिपीडिया:आपन परिचय कइसे देईं?|आपन परिचय]] आप संछेप में [[प्रयोगकर्ता:{{BASEPAGENAME}}|अपना सदस्य पन्ना]] पर दे सकत बानी। बहुत पर्सनल बात इहाँ मत लिखीं, न कौनों परचार वाली बात लिखीं। अपने खुद के बारे में लेख मत बनाईं। * दुसरा [[विकिपीडिया:चौपाल |सदस्य लोगन से बात]] करत समय, [[मदद:वार्ता पन्ना|बातचीत पन्ना]] पर सनेसा लिखले की बाद आपन [[विकिपीडिया:दसखत|दसखत]] <small>(हस्ताक्षर)</small> जरूर करीं। एकरा खातिर अंत में चार गो टेढ़का डैश (<nowiki>~~~~</nowiki>) लिख देंईं या टूलबार में [[File:Insert-signature2.svg|link=|alt=]] पर क्लिक करीं। * मदद चाहत होखीं त विकिपीडिया के [[विकिपीडिया:मदद|मदद पन्ना]] पर जाईं। <!-- फुटर के कड़ी सभ --> सीखे-समझे खातिर कुछ अउरी कड़ी नीचे दिहल जात बाटे: {| border="5" cellspacing="1" cellpadding="0" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 10px;" | [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|शुरू से सीखीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[मदद:संपादन|संपादन सीखीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:नया लेख कइसे सुरू करीं?|नया लेख]] | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:अइसन लेख मना बाटे|लेख मनाहीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:पंचशील|पंचशील]] | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:समुदाय पोर्टल|सदस्य समाज पन्ना]] |} |} -- [[प्रयोगकर्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|नया सदस्य स्वागतकर्ता]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|बात करीं]]) 13:28, 4 सितंबर 2026 (UTC) d1oe414f1hx4cr6qaw2ghzavtvujgvy प्रयोगकर्ता वार्ता:Akhil0ssh 3 101481 804676 2026-09-04T21:58:55Z Mfield 39469 Mfield पन्ना [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Akhil0ssh]] के [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Akhiltripathi0]] पर स्थानांतरण कइलें: प्रयोगकर्ता के नाँव बदलाव के दौरान पन्ना "[[Special:CentralAuth/Akhil0ssh|Akhil0ssh]]" से "[[Special:CentralAuth/Akhiltripathi0|Akhiltripathi0]]" पर ऑटोमेटिक रूप से स्थानांतरित भइल। 804676 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Akhiltripathi0]] 2mnqrjds6im9go6d51u0zj3fnpa51i5 धमार 0 101482 804677 2026-09-05T08:25:30Z SM7 3953 नया आधार लेख 804677 wikitext text/x-wiki '''धमार''' [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत|हिंदुस्तानी शास्त्रीय म्यूजिक]] में इस्तेमाल होखे वाला एगो [[ताल (संगीत)|ताल]] ह। ई [[ध्रुपद|ध्रुपद शैली]] से जुड़ल बा<ref>{{cite book |last1=Datta |first1=Asoke Kumar |last2=Solanki |first2=Sandeep Singh |last3=Sengupta |first3=Ranjan |last4=Chakraborty |first4=Soubhik |last5=Mahto |first5=Kartik |last6=Patranabis |first6=Anirban |title=Signal Analysis of Hindustani Classical Music |date=10 मार्च 2017 |publisher=Springer |isbn=978-981-10-3959-1 |page=10 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Signal_Analysis_of_Hindustani_Classical/rD9RDgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA10&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> आ आमतौर पर एकरा के [[पखावज]] चाहे [[तबला]] पर बजावल जाला। धमार ताल में 14 मात्रा होखे लीं, जे बिसम (बराबर खंड ना) रूप से 5-2-3-4 के क्रम में बाँटल रहे लीं। ध्रुपद शैली में धमार ताल पर आधारित गीतवनो के धमार कहल जाला आ एह चीज के गावे के भी धमार गायन कहल जाला। धमार के बोल में होली (होरी) के बसंत ऋतु वाला रंगन के पर्व के दौरान कृष्ण के गोपियन के साथ छेड़छाड़ आ ठिठोली के बरनन होला। एकरा के तुलनात्मक रूप से सहल, कोमल आ रोमांटिक म्यूजिक शैली मानल जाला। ''धमार रचल'' एगो मुहावरेदार प्रयोग हवे जेकर मतलब खुसी से रहल होखे ला।<ref>{{cite book |last1=ग्रियर्सन |first1=जी. अब्राहम |author1-link=ग्रियर्सन |title=Seven Grammars of the Dialects and Subdialects of the Bihárí Language: Spoken in the Province of Bihár, in the Eastern Portion of the North-Western Provinces, and in the Northern Portion of the Central Provinces. Bhojpúrí dialect of Sháhabád, Sáran, Champáran, North Muzaffarpur, and the Eastern portion of the N.W.P. |date=1884 |publisher=Bengal Secretarial Press |location=[[कलकत्ता]] |page=141 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Seven_Grammars_of_the_Dialects_and_Subdi/Mg-jyVPlTIIC?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%A7%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0&pg=PA141&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> धमार ताल के ठेका नीचे दिहल गइल बाटे:<ref name=":0">{{Cite book|last=श्रीवास्तव|first=हरीश चंद्र|title=राग परिचय 2|publisher=संगीत सदन प्रकाशन|location=[[इलाहाबाद]]}}</ref> <pre> 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 क ध्धि ट धि ट धा ऽ ग त्ति ट ति ट ता ऽ ka ddhi Ta dhi Ta dhaa - Ga Ti Ta Ti Ta taa - </pre> ताल के साथे गिनती क के, मात्रा 1, 6, आ 11 पर ताली पड़े ला, 8ईं मात्रा पर खाली पड़े ला (जे हाथ खोल के लहरा के दर्शावल जाला): <pre> (1) ताली 2 3 4 5 |(1) ताली 2 |(1) खाली 2 3 |(1) ताली 2 3 4 || </pre> हालाँकि, एह में अंग भा खंड के बिभाजन कई किसिम के मिले ला जे 3-2-2, 3-2-2 हो सके ला; 5-5-4 हो सके ला आ 5-2-3-4 हो सके ला; अइसन अंतर घराना के आधार प मिले लें।<ref>{{cite book |last1=Massey |first1=Reginald |last2=Massey |first2=Jamila |title=The Music of India |date=1996 |publisher=Abhinav Publications |isbn=978-81-7017-332-8 |page=113 |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Music_of_India/1FSBJWkZofsC?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA113&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} ba8b0llce36lqn6497pquqrboplycek 804678 804677 2026-09-05T08:26:23Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:हिंदुस्तानी संगीत]] जोड़ल गइल 804678 wikitext text/x-wiki '''धमार''' [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत|हिंदुस्तानी शास्त्रीय म्यूजिक]] में इस्तेमाल होखे वाला एगो [[ताल (संगीत)|ताल]] ह। ई [[ध्रुपद|ध्रुपद शैली]] से जुड़ल बा<ref>{{cite book |last1=Datta |first1=Asoke Kumar |last2=Solanki |first2=Sandeep Singh |last3=Sengupta |first3=Ranjan |last4=Chakraborty |first4=Soubhik |last5=Mahto |first5=Kartik |last6=Patranabis |first6=Anirban |title=Signal Analysis of Hindustani Classical Music |date=10 मार्च 2017 |publisher=Springer |isbn=978-981-10-3959-1 |page=10 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Signal_Analysis_of_Hindustani_Classical/rD9RDgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA10&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> आ आमतौर पर एकरा के [[पखावज]] चाहे [[तबला]] पर बजावल जाला। धमार ताल में 14 मात्रा होखे लीं, जे बिसम (बराबर खंड ना) रूप से 5-2-3-4 के क्रम में बाँटल रहे लीं। ध्रुपद शैली में धमार ताल पर आधारित गीतवनो के धमार कहल जाला आ एह चीज के गावे के भी धमार गायन कहल जाला। धमार के बोल में होली (होरी) के बसंत ऋतु वाला रंगन के पर्व के दौरान कृष्ण के गोपियन के साथ छेड़छाड़ आ ठिठोली के बरनन होला। एकरा के तुलनात्मक रूप से सहल, कोमल आ रोमांटिक म्यूजिक शैली मानल जाला। ''धमार रचल'' एगो मुहावरेदार प्रयोग हवे जेकर मतलब खुसी से रहल होखे ला।<ref>{{cite book |last1=ग्रियर्सन |first1=जी. अब्राहम |author1-link=ग्रियर्सन |title=Seven Grammars of the Dialects and Subdialects of the Bihárí Language: Spoken in the Province of Bihár, in the Eastern Portion of the North-Western Provinces, and in the Northern Portion of the Central Provinces. Bhojpúrí dialect of Sháhabád, Sáran, Champáran, North Muzaffarpur, and the Eastern portion of the N.W.P. |date=1884 |publisher=Bengal Secretarial Press |location=[[कलकत्ता]] |page=141 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Seven_Grammars_of_the_Dialects_and_Subdi/Mg-jyVPlTIIC?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%A7%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0&pg=PA141&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> धमार ताल के ठेका नीचे दिहल गइल बाटे:<ref name=":0">{{Cite book|last=श्रीवास्तव|first=हरीश चंद्र|title=राग परिचय 2|publisher=संगीत सदन प्रकाशन|location=[[इलाहाबाद]]}}</ref> <pre> 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 क ध्धि ट धि ट धा ऽ ग त्ति ट ति ट ता ऽ ka ddhi Ta dhi Ta dhaa - Ga Ti Ta Ti Ta taa - </pre> ताल के साथे गिनती क के, मात्रा 1, 6, आ 11 पर ताली पड़े ला, 8ईं मात्रा पर खाली पड़े ला (जे हाथ खोल के लहरा के दर्शावल जाला): <pre> (1) ताली 2 3 4 5 |(1) ताली 2 |(1) खाली 2 3 |(1) ताली 2 3 4 || </pre> हालाँकि, एह में अंग भा खंड के बिभाजन कई किसिम के मिले ला जे 3-2-2, 3-2-2 हो सके ला; 5-5-4 हो सके ला आ 5-2-3-4 हो सके ला; अइसन अंतर घराना के आधार प मिले लें।<ref>{{cite book |last1=Massey |first1=Reginald |last2=Massey |first2=Jamila |title=The Music of India |date=1996 |publisher=Abhinav Publications |isbn=978-81-7017-332-8 |page=113 |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Music_of_India/1FSBJWkZofsC?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA113&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:हिंदुस्तानी संगीत]] 2leloxl1bhkmhz1f8609ykoj1kwkath 804682 804678 2026-09-05T08:31:12Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:भारतीय संगीत शैली]] जोड़ल गइल 804682 wikitext text/x-wiki '''धमार''' [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत|हिंदुस्तानी शास्त्रीय म्यूजिक]] में इस्तेमाल होखे वाला एगो [[ताल (संगीत)|ताल]] ह। ई [[ध्रुपद|ध्रुपद शैली]] से जुड़ल बा<ref>{{cite book |last1=Datta |first1=Asoke Kumar |last2=Solanki |first2=Sandeep Singh |last3=Sengupta |first3=Ranjan |last4=Chakraborty |first4=Soubhik |last5=Mahto |first5=Kartik |last6=Patranabis |first6=Anirban |title=Signal Analysis of Hindustani Classical Music |date=10 मार्च 2017 |publisher=Springer |isbn=978-981-10-3959-1 |page=10 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Signal_Analysis_of_Hindustani_Classical/rD9RDgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA10&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> आ आमतौर पर एकरा के [[पखावज]] चाहे [[तबला]] पर बजावल जाला। धमार ताल में 14 मात्रा होखे लीं, जे बिसम (बराबर खंड ना) रूप से 5-2-3-4 के क्रम में बाँटल रहे लीं। ध्रुपद शैली में धमार ताल पर आधारित गीतवनो के धमार कहल जाला आ एह चीज के गावे के भी धमार गायन कहल जाला। धमार के बोल में होली (होरी) के बसंत ऋतु वाला रंगन के पर्व के दौरान कृष्ण के गोपियन के साथ छेड़छाड़ आ ठिठोली के बरनन होला। एकरा के तुलनात्मक रूप से सहल, कोमल आ रोमांटिक म्यूजिक शैली मानल जाला। ''धमार रचल'' एगो मुहावरेदार प्रयोग हवे जेकर मतलब खुसी से रहल होखे ला।<ref>{{cite book |last1=ग्रियर्सन |first1=जी. अब्राहम |author1-link=ग्रियर्सन |title=Seven Grammars of the Dialects and Subdialects of the Bihárí Language: Spoken in the Province of Bihár, in the Eastern Portion of the North-Western Provinces, and in the Northern Portion of the Central Provinces. Bhojpúrí dialect of Sháhabád, Sáran, Champáran, North Muzaffarpur, and the Eastern portion of the N.W.P. |date=1884 |publisher=Bengal Secretarial Press |location=[[कलकत्ता]] |page=141 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Seven_Grammars_of_the_Dialects_and_Subdi/Mg-jyVPlTIIC?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%A7%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0&pg=PA141&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> धमार ताल के ठेका नीचे दिहल गइल बाटे:<ref name=":0">{{Cite book|last=श्रीवास्तव|first=हरीश चंद्र|title=राग परिचय 2|publisher=संगीत सदन प्रकाशन|location=[[इलाहाबाद]]}}</ref> <pre> 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 क ध्धि ट धि ट धा ऽ ग त्ति ट ति ट ता ऽ ka ddhi Ta dhi Ta dhaa - Ga Ti Ta Ti Ta taa - </pre> ताल के साथे गिनती क के, मात्रा 1, 6, आ 11 पर ताली पड़े ला, 8ईं मात्रा पर खाली पड़े ला (जे हाथ खोल के लहरा के दर्शावल जाला): <pre> (1) ताली 2 3 4 5 |(1) ताली 2 |(1) खाली 2 3 |(1) ताली 2 3 4 || </pre> हालाँकि, एह में अंग भा खंड के बिभाजन कई किसिम के मिले ला जे 3-2-2, 3-2-2 हो सके ला; 5-5-4 हो सके ला आ 5-2-3-4 हो सके ला; अइसन अंतर घराना के आधार प मिले लें।<ref>{{cite book |last1=Massey |first1=Reginald |last2=Massey |first2=Jamila |title=The Music of India |date=1996 |publisher=Abhinav Publications |isbn=978-81-7017-332-8 |page=113 |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Music_of_India/1FSBJWkZofsC?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA113&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:हिंदुस्तानी संगीत]] [[श्रेणी:भारतीय संगीत शैली]] oe6h3cusr4wi5fj71fl63n0261hofgr 804748 804682 2026-09-05T09:28:13Z SM7 3953 [[User:SM7/stubsorter|Stubsorter]] के मदद से {{Music-stub}} जोड़ल गइल। 804748 wikitext text/x-wiki '''धमार''' [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत|हिंदुस्तानी शास्त्रीय म्यूजिक]] में इस्तेमाल होखे वाला एगो [[ताल (संगीत)|ताल]] ह। ई [[ध्रुपद|ध्रुपद शैली]] से जुड़ल बा<ref>{{cite book |last1=Datta |first1=Asoke Kumar |last2=Solanki |first2=Sandeep Singh |last3=Sengupta |first3=Ranjan |last4=Chakraborty |first4=Soubhik |last5=Mahto |first5=Kartik |last6=Patranabis |first6=Anirban |title=Signal Analysis of Hindustani Classical Music |date=10 मार्च 2017 |publisher=Springer |isbn=978-981-10-3959-1 |page=10 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Signal_Analysis_of_Hindustani_Classical/rD9RDgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA10&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> आ आमतौर पर एकरा के [[पखावज]] चाहे [[तबला]] पर बजावल जाला। धमार ताल में 14 मात्रा होखे लीं, जे बिसम (बराबर खंड ना) रूप से 5-2-3-4 के क्रम में बाँटल रहे लीं। ध्रुपद शैली में धमार ताल पर आधारित गीतवनो के धमार कहल जाला आ एह चीज के गावे के भी धमार गायन कहल जाला। धमार के बोल में होली (होरी) के बसंत ऋतु वाला रंगन के पर्व के दौरान कृष्ण के गोपियन के साथ छेड़छाड़ आ ठिठोली के बरनन होला। एकरा के तुलनात्मक रूप से सहल, कोमल आ रोमांटिक म्यूजिक शैली मानल जाला। ''धमार रचल'' एगो मुहावरेदार प्रयोग हवे जेकर मतलब खुसी से रहल होखे ला।<ref>{{cite book |last1=ग्रियर्सन |first1=जी. अब्राहम |author1-link=ग्रियर्सन |title=Seven Grammars of the Dialects and Subdialects of the Bihárí Language: Spoken in the Province of Bihár, in the Eastern Portion of the North-Western Provinces, and in the Northern Portion of the Central Provinces. Bhojpúrí dialect of Sháhabád, Sáran, Champáran, North Muzaffarpur, and the Eastern portion of the N.W.P. |date=1884 |publisher=Bengal Secretarial Press |location=[[कलकत्ता]] |page=141 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Seven_Grammars_of_the_Dialects_and_Subdi/Mg-jyVPlTIIC?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%A7%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0&pg=PA141&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> धमार ताल के ठेका नीचे दिहल गइल बाटे:<ref name=":0">{{Cite book|last=श्रीवास्तव|first=हरीश चंद्र|title=राग परिचय 2|publisher=संगीत सदन प्रकाशन|location=[[इलाहाबाद]]}}</ref> <pre> 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 क ध्धि ट धि ट धा ऽ ग त्ति ट ति ट ता ऽ ka ddhi Ta dhi Ta dhaa - Ga Ti Ta Ti Ta taa - </pre> ताल के साथे गिनती क के, मात्रा 1, 6, आ 11 पर ताली पड़े ला, 8ईं मात्रा पर खाली पड़े ला (जे हाथ खोल के लहरा के दर्शावल जाला): <pre> (1) ताली 2 3 4 5 |(1) ताली 2 |(1) खाली 2 3 |(1) ताली 2 3 4 || </pre> हालाँकि, एह में अंग भा खंड के बिभाजन कई किसिम के मिले ला जे 3-2-2, 3-2-2 हो सके ला; 5-5-4 हो सके ला आ 5-2-3-4 हो सके ला; अइसन अंतर घराना के आधार प मिले लें।<ref>{{cite book |last1=Massey |first1=Reginald |last2=Massey |first2=Jamila |title=The Music of India |date=1996 |publisher=Abhinav Publications |isbn=978-81-7017-332-8 |page=113 |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Music_of_India/1FSBJWkZofsC?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA113&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:हिंदुस्तानी संगीत]] [[श्रेणी:भारतीय संगीत शैली]] {{Music-stub}} btqi7m3xhkjp9ypz6bgrv0rxnd7zd0i 804759 804748 2026-09-05T09:40:05Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 804759 wikitext text/x-wiki '''धमार''' [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत|हिंदुस्तानी शास्त्रीय म्यूजिक]] में इस्तेमाल होखे वाला एगो [[ताल (संगीत)|ताल]] ह। ई [[ध्रुपद|ध्रुपद शैली]] से जुड़ल बा<ref>{{cite book |last1=Datta |first1=Asoke Kumar |last2=Solanki |first2=Sandeep Singh |last3=Sengupta |first3=Ranjan |last4=Chakraborty |first4=Soubhik |last5=Mahto |first5=Kartik |last6=Patranabis |first6=Anirban |title=Signal Analysis of Hindustani Classical Music |date=10 मार्च 2017 |publisher=Springer |isbn=978-981-10-3959-1 |page=10 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Signal_Analysis_of_Hindustani_Classical/rD9RDgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA10&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> आ आमतौर पर एकरा के [[पखावज]] चाहे [[तबला]] पर बजावल जाला। धमार ताल में 14 मात्रा होखे लीं, जे बिसम (बराबर खंड ना) रूप से 5-2-3-4 के क्रम में बाँटल रहे लीं। ध्रुपद शैली में धमार ताल पर आधारित गीतवनो के धमार कहल जाला आ एह चीज के गावे के भी धमार गायन कहल जाला। धमार के बोल में होली (होरी) के बसंत ऋतु वाला रंगन के पर्व के दौरान कृष्ण के गोपियन के साथ छेड़छाड़ आ ठिठोली के बरनन होला। एकरा के तुलनात्मक रूप से सहल, कोमल आ रोमांटिक म्यूजिक शैली मानल जाला। ''धमार रचल'' एगो मुहावरेदार प्रयोग हवे जेकर मतलब खुसी से रहल होखे ला।<ref>{{cite book |last1=ग्रियर्सन |first1=जी. अब्राहम |author1-link=ग्रियर्सन |title=Seven Grammars of the Dialects and Subdialects of the Bihárí Language: Spoken in the Province of Bihár, in the Eastern Portion of the North-Western Provinces, and in the Northern Portion of the Central Provinces. Bhojpúrí dialect of Sháhabád, Sáran, Champáran, North Muzaffarpur, and the Eastern portion of the N.W.P. |date=1884 |publisher=Bengal Secretarial Press |location=[[कलकत्ता]] |page=141 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Seven_Grammars_of_the_Dialects_and_Subdi/Mg-jyVPlTIIC?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%A7%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0&pg=PA141&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> धमार ताल के ठेका नीचे दिहल गइल बाटे:<ref name=":0">{{Cite book|last=श्रीवास्तव|first=हरीश चंद्र|title=राग परिचय 2|publisher=संगीत सदन प्रकाशन|location=[[इलाहाबाद]]}}</ref> <pre> 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 क ध्धि ट धि ट धा ऽ ग त्ति ट ति ट ता ऽ ka ddhi Ta dhi Ta dhaa - Ga Ti Ta Ti Ta taa - </pre> ताल के साथे गिनती क के, मात्रा 1, 6, आ 11 पर ताली पड़े ला, 8ईं मात्रा पर खाली पड़े ला (जे हाथ खोल के लहरा के दर्शावल जाला): <pre> (1) ताली 2 3 4 5 |(1) ताली 2 |(1) खाली 2 3 |(1) ताली 2 3 4 || </pre> हालाँकि, एह में अंग भा खंड के बिभाजन कई किसिम के मिले ला जे 3-2-2, 3-2-2 हो सके ला; 5-5-4 हो सके ला आ 5-2-3-4 हो सके ला; अइसन अंतर घराना के आधार प मिले लें।<ref>{{cite book |last1=Massey |first1=Reginald |last2=Massey |first2=Jamila |title=The Music of India |date=1996 |publisher=Abhinav Publications |isbn=978-81-7017-332-8 |page=113 |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Music_of_India/1FSBJWkZofsC?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA113&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} {{Hindustani classical music footer}} [[श्रेणी:हिंदुस्तानी संगीत]] [[श्रेणी:भारतीय संगीत शैली]] {{Music-stub}} osgod1ykncd40davrvnjtsjn7pdhs64 804760 804759 2026-09-05T09:40:52Z SM7 3953 +sidebox 804760 wikitext text/x-wiki {{Indian classical music}} '''धमार''' [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत|हिंदुस्तानी शास्त्रीय म्यूजिक]] में इस्तेमाल होखे वाला एगो [[ताल (संगीत)|ताल]] ह। ई [[ध्रुपद|ध्रुपद शैली]] से जुड़ल बा<ref>{{cite book |last1=Datta |first1=Asoke Kumar |last2=Solanki |first2=Sandeep Singh |last3=Sengupta |first3=Ranjan |last4=Chakraborty |first4=Soubhik |last5=Mahto |first5=Kartik |last6=Patranabis |first6=Anirban |title=Signal Analysis of Hindustani Classical Music |date=10 मार्च 2017 |publisher=Springer |isbn=978-981-10-3959-1 |page=10 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Signal_Analysis_of_Hindustani_Classical/rD9RDgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA10&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> आ आमतौर पर एकरा के [[पखावज]] चाहे [[तबला]] पर बजावल जाला। धमार ताल में 14 मात्रा होखे लीं, जे बिसम (बराबर खंड ना) रूप से 5-2-3-4 के क्रम में बाँटल रहे लीं। ध्रुपद शैली में धमार ताल पर आधारित गीतवनो के धमार कहल जाला आ एह चीज के गावे के भी धमार गायन कहल जाला। धमार के बोल में होली (होरी) के बसंत ऋतु वाला रंगन के पर्व के दौरान कृष्ण के गोपियन के साथ छेड़छाड़ आ ठिठोली के बरनन होला। एकरा के तुलनात्मक रूप से सहल, कोमल आ रोमांटिक म्यूजिक शैली मानल जाला। ''धमार रचल'' एगो मुहावरेदार प्रयोग हवे जेकर मतलब खुसी से रहल होखे ला।<ref>{{cite book |last1=ग्रियर्सन |first1=जी. अब्राहम |author1-link=ग्रियर्सन |title=Seven Grammars of the Dialects and Subdialects of the Bihárí Language: Spoken in the Province of Bihár, in the Eastern Portion of the North-Western Provinces, and in the Northern Portion of the Central Provinces. Bhojpúrí dialect of Sháhabád, Sáran, Champáran, North Muzaffarpur, and the Eastern portion of the N.W.P. |date=1884 |publisher=Bengal Secretarial Press |location=[[कलकत्ता]] |page=141 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Seven_Grammars_of_the_Dialects_and_Subdi/Mg-jyVPlTIIC?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%A7%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0&pg=PA141&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> धमार ताल के ठेका नीचे दिहल गइल बाटे:<ref name=":0">{{Cite book|last=श्रीवास्तव|first=हरीश चंद्र|title=राग परिचय 2|publisher=संगीत सदन प्रकाशन|location=[[इलाहाबाद]]}}</ref> <pre> 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 क ध्धि ट धि ट धा ऽ ग त्ति ट ति ट ता ऽ ka ddhi Ta dhi Ta dhaa - Ga Ti Ta Ti Ta taa - </pre> ताल के साथे गिनती क के, मात्रा 1, 6, आ 11 पर ताली पड़े ला, 8ईं मात्रा पर खाली पड़े ला (जे हाथ खोल के लहरा के दर्शावल जाला): <pre> (1) ताली 2 3 4 5 |(1) ताली 2 |(1) खाली 2 3 |(1) ताली 2 3 4 || </pre> हालाँकि, एह में अंग भा खंड के बिभाजन कई किसिम के मिले ला जे 3-2-2, 3-2-2 हो सके ला; 5-5-4 हो सके ला आ 5-2-3-4 हो सके ला; अइसन अंतर घराना के आधार प मिले लें।<ref>{{cite book |last1=Massey |first1=Reginald |last2=Massey |first2=Jamila |title=The Music of India |date=1996 |publisher=Abhinav Publications |isbn=978-81-7017-332-8 |page=113 |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Music_of_India/1FSBJWkZofsC?hl=en&gbpv=1&dq=dhamar%20music&pg=PA113&printsec=frontcover |access-date=5 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} {{Hindustani classical music footer}} [[श्रेणी:हिंदुस्तानी संगीत]] [[श्रेणी:भारतीय संगीत शैली]] {{Music-stub}} 0pgeljq9ky3aupdhawkur7mgjbjfymx टेम्पलेट:Hindustani classical music footer 10 101483 804683 2010-11-24T05:43:16Z en>Karanderao 0 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Navbox | name = Hindustani Classical Music | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; ...' 804683 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar]]{{·w}} [[Khayal]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawalli]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi]]{{·w}} [[Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa]]{{·w}} [[Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> 7scc23uh91v3cqla501k16374ar1yyz 804684 804683 2010-11-24T12:09:31Z en>VasuVR 0 fix noinclude part that was missed 804684 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar]]{{·w}} [[Khayal]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawalli]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi]]{{·w}} [[Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa]]{{·w}} [[Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 5ukalsuqo0vxemdm3xuhr26ah8yxcxd 804685 804684 2010-11-24T12:10:50Z en>VasuVR 0 moved [[Template:Hindustani Classical Music Page End]] to [[Template:Hindustani Classical Music page end]]: lower case for 'page end' 804684 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar]]{{·w}} [[Khayal]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawalli]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi]]{{·w}} [[Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa]]{{·w}} [[Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 5ukalsuqo0vxemdm3xuhr26ah8yxcxd 804686 804685 2010-11-24T12:47:25Z en>Hekerui 0 fix link 804686 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar]]{{·w}} [[Khayal]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi]]{{·w}} [[Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa]]{{·w}} [[Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> inmt6485uyzaze4svea8cuago24jew1 804687 804686 2011-01-12T22:51:17Z en>StAnselm 0 Disambiguated: [[Tala]] → [[Tala (music)]], [[Dhamar]] → [[Dhamar (music)]], [[Marwa]] → [[Marwa (raga)]] 804687 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khayal]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi]]{{·w}} [[Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} [[Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> jll9biw5gc2ezo28wlshwju1deatpmv 804688 804687 2011-10-23T12:12:37Z en>Dharmadhyaksha 0 804688 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khayal]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairava]]{{·w}} [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]]{{·w}} [[Todi (raga)|Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} Kalyan {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> l0e0ualem9bneune5ajx06waerm91p0 804689 804688 2011-10-23T12:13:19Z en>Dharmadhyaksha 0 804689 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khayal]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav (raga)|Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]]{{·w}} [[Todi (raga)|Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} Kalyan {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> ee242yjud0qr9wmy6vjp1sq2f0btw3c 804690 804689 2011-10-24T03:02:04Z en>VasuVR 0 link to [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] - even though it is Red link... hope some expert will add the Thaat page for Kalyan 804690 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khayal]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav (raga)|Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]]{{·w}} [[Todi (raga)|Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> po28kts30imgf27e4983rsqmykbfrp5 804691 804690 2011-10-24T23:55:21Z 140.177.205.222 804691 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]]{{·w}} [[Gharana]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Veena]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khyal]]{{·w}} [[Tarana]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav (raga)|Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]]{{·w}} [[Todi (raga)|Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 9eglu2xqxf5yynt4simcwjwjtzfxq62 804692 804691 2011-12-13T13:52:51Z en>Anubrata29 0 804692 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]]{{·w}} [[Gharana]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Veena]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Pakhawaj]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khyal]]{{·w}} [[Tarana]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav (raga)|Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]]{{·w}} [[Todi (raga)|Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> s717odhd2tuglwi2uimsqbx4lvrsh0r 804693 804692 2012-01-14T02:31:29Z en>Randhirreddy 0 adding a form 804693 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]]{{·w}} [[Gharana]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Veena]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Pakhawaj]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khyal]]{{·w}} [[Tarana]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Sawani]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav (raga)|Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]]{{·w}} [[Todi (raga)|Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 60rdyiv8ka3yrp2w01d2oaq6t7hj1d3 804694 804693 2012-01-14T02:32:41Z en>Randhirreddy 0 adding a form 804694 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]]{{·w}} [[Gharana]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Veena]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Pakhawaj]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khyal]]{{·w}} [[Tarana]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Sawani]]{{·w}} [[Hori (music)|Hori]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav (raga)|Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]]{{·w}} [[Todi (raga)|Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 5luajaffrung044wug2s8nxvol1p1cr 804695 804694 2012-01-14T02:32:56Z en>Randhirreddy 0 adding a form 804695 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]]{{·w}} [[Gharana]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Veena]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Pakhawaj]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khyal]]{{·w}} [[Tarana]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Sawani]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav (raga)|Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]]{{·w}} [[Todi (raga)|Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 60rdyiv8ka3yrp2w01d2oaq6t7hj1d3 804696 804695 2012-01-14T02:33:48Z en>Randhirreddy 0 adding a form 804696 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]]{{·w}} [[Gharana]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Veena]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Pakhawaj]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khyal]]{{·w}} [[Tarana]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Sawani]]{{·w}} [[Hori (music)|Hori]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav (raga)|Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]]{{·w}} [[Todi (raga)|Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 5luajaffrung044wug2s8nxvol1p1cr 804697 804696 2012-01-17T02:48:49Z en>Randhirreddy 0 804697 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]]{{·w}} [[Gharana]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Veena]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Pakhawaj]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khyal]]{{·w}} [[Tarana]]{{·w}} [[Sadra]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Sawani]]{{·w}} [[Hori (music)|Hori]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav (raga)|Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]]{{·w}} [[Todi (raga)|Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 06sezrasq66cf8duy8tw8ne23ruq09v 804698 804697 2012-01-23T08:12:37Z 117.240.114.84 804698 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]]{{·w}} [[Gharana]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Veena]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Pakhawaj]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khyal]]{{·w}} [[Tarana]]{{·w}} [[Sadra]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Sawani]]{{·w}} [[Hori (music)|Hori]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav (raga)|Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]]{{·w}} [[Todi (raga)|Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> 8gg7nra4ahg77z8zym80beqfl63yq5y 804699 804698 2012-03-01T23:03:45Z 50.0.183.67 Violin is very important in Indian Music. IE L.Shankar, Subramunian, VG Jog,Allaudin Khan 804699 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music|Hindustani Classical Music]] | titlestyle = background:navajowhite; | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | summary = Topics of Hindustani Classical Music | list1 = <div> |group1 = Concepts |list1 = {{nowrap begin}} [[Swara]]{{·w}} [[Tala (music)|Tala]]{{·w}} [[Tempo|Laya]]{{·w}} [[Raga|Raag]]{{·w}} [[Shruti (music)|Shruti]]{{·w}} [[Bandish]]{{·w}} [[Ornament (music)#Indian classical music|Alankar]]{{·w}} [[Riyaz]]{{·w}} [[Gharana]] {{nowrap end}} |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Sitar]]{{·w}} [[Sarod]]{{·w}} [[Veena]]{{·w}} [[Bansuri]]{{·w}} [[Santoor]]{{·w}} [[Shehnai]]{{·w}} [[Harmonium]]{{·w}} [[Sarangi]]{{·w}} [[Tanpura]]{{·w}} [[Tabla]]{{·w}} [[Violin]]{{·w}} [[Pakhawaj]] {{nowrap end}} |group3 = Genres |list3 = {{nowrap begin}} [[Dhrupad]]{{·w}} [[Dhamar (music)|Dhamar]]{{·w}} [[Khyal]]{{·w}} [[Tarana]]{{·w}} [[Sadra]] {{nowrap end}} |group4 = Semi-Classical Genres |list4 = {{nowrap begin}} [[Thumri]]{{·w}} [[Dadra]]{{·w}} [[Tappa]]{{·w}} [[Kajri]]{{·w}} [[Chaiti]]{{·w}} [[Sawani]]{{·w}} [[Hori (music)|Hori]]{{·w}} [[Bhajan]]{{·w}} [[Abhang]]{{·w}} [[Natya Sangeet|Natyageet]]{{·w}} [[Qawwali]]{{·w}} [[Ghazal]] {{nowrap end}} |group5 = [[Thaat|Thaats]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Bilawal]]{{·w}} [[Khamaj]]{{·w}} [[Kafi]]{{·w}} [[Asavari]]{{·w}} [[Bhairav (raga)|Bhairav]]{{·w}} [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]]{{·w}} [[Todi (raga)|Todi]]{{·w}} [[Purvi]]{{·w}} [[Marwa (raga)|Marwa]]{{·w}} [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] {{nowrap end}} }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indianmusic}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates|{{PAGENAME}}]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> aoy4soxfpxv8ii6fmg6vjzqdu25t4ed 804700 804699 2012-06-11T14:48:45Z en>Izno 0 convert to [[WP:HLIST]] 804700 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist |group1 = Concepts |list1 = * [[Swara]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Raga|Raag]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Bandish]] * [[Riyaz]] * [[Gharana]] |group2 = [[Indian instruments|Instruments]] |list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Harmonium]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Tabla]] * [[Violin]] * [[Pakhawaj]] |group3 = Genres |list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] |group4 = Semi-classical genres |list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajri]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] |group5 = [[Thaat]]s |list5 = * [[Bilawal]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marwa (raga)|Marwa]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> bmo4zbei9qcvkruspx9apf4eklj2k6f 804701 804700 2012-06-14T02:48:01Z en>Izno 0 some maintenance 804701 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist |group1 = Concepts |list1 = * [[Swara]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Raga|Raag]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Bandish]] * [[Riyaz]] * [[Gharana]] |group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] |list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Harmonium]] * [[Sarangi]] * [[Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] |group3 = Genres |list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] |group4 = Semi-classical genres |list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] |group5 = [[That (music)|Thats]] |list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> hlllczffhjpelewptg5av17u9vofsk0 804702 804701 2012-06-14T02:48:46Z en>Izno 0 poke 804702 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | image = [[File:Saraswati.jpg|100px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist |group1 = Concepts |list1 = * [[Swara]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Raga|Raag]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Bandish]] * [[Riyaz]] * [[Gharana]] |group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] |list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Harmonium]] * [[Sarangi]] * [[Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] |group3 = Genres |list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] |group4 = Semi-classical genres |list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] |group5 = [[That (music)|Thats]] |list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> 0hjmxsbjs58v9mzjua4ohaarzhgtm1b 804703 804702 2012-07-11T20:40:01Z en>Frietjes 0 804703 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Raga|Raag]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Bandish]] * [[Riyaz]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Harmonium]] * [[Sarangi]] * [[Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> nmxyceuc49t64l0hpcd5wj34dw2wzb4 804704 804703 2012-11-28T01:38:25Z en>TonyTheTiger 0 adding {{collapsible option}} and/or {{{state}}} 804704 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Raga|Raag]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Bandish]] * [[Riyaz]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Harmonium]] * [[Sarangi]] * [[Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> h4umm328g5n4v227ohzqwf8wk5y5nrk 804705 804704 2013-01-23T00:05:25Z 140.177.205.223 Don't need separate article for practice, which is something that everyone does regardless of genre 804705 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Raga|Raag]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Harmonium]] * [[Sarangi]] * [[Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> 909w4wejl07xhn1y15myqtioczkjnaj 804706 804705 2013-01-23T00:06:40Z 140.177.205.223 804706 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Harmonium]] * [[Sarangi]] * [[Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> fgebquck6a6z7yx49lz3sbaj358xesj 804707 804706 2013-01-29T07:34:29Z 125.20.13.82 804707 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Harmonium]] * [[Sarangi]] * [[Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> lkv0wwigr8stm65qezk1blwymooxu1f 804708 804707 2013-02-01T12:48:03Z en>PKT 0 dodging redirect 804708 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Pump organ#Harmonium|Harmonium]] * [[Sarangi]] * [[Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> nqbezj1nmxvy5twst5fnuxomhhnp0ww 804709 804708 2013-02-01T13:42:26Z en>Izno 0 remove completely per nav 804709 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> 9mpwnhhaf2h35g8g4z8gyz37dadl5rr 804710 804709 2013-02-15T21:35:40Z en>PKT 0 Disambiguated: [[Tambura]] → [[Tanpura (instrument)]] 804710 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura (instrument)|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> hcwt02l6sffzjk5zob1xi75w6lf49f7 804711 804710 2013-02-15T21:37:09Z en>The Banner 0 [[:en:WP:CLEANER|WPCleaner]] v1.24 - Repaired 1 link to disambiguation page - [[WP:DPL|(You can help)]] - [[Veena]] 804711 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura (instrument)|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] [[hi:साँचा:भारतीय शास्त्रीय संगीत]] </noinclude> r39uis5e2h7l6z60mwawe97et9jbnhl 804712 804711 2013-04-15T02:17:33Z en>Addbot 0 [[User:Addbot|Bot:]] Migrating 1 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q10971641]] 804712 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura (instrument)|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] </noinclude> 1cc03nrb1z3mu3n3c09avw25j6giwuz 804713 804712 2014-04-22T20:45:38Z en>R'n'B 0 Disambiguated: [[Santoor]] → [[Santoor (Indian instrument)]] 804713 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor (Indian instrument)|Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura (instrument)|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] </noinclude> dtf4t0dtq3wmpo0ro6jh8xjcgwwr1i5 804714 804713 2014-07-03T18:14:12Z 189.107.180.151 804714 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[That (music)]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor (Indian instrument)|Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura (instrument)|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] </noinclude> p6aaqx9biagwj8zvmo2o3ndede5v83p 804715 804714 2014-07-03T18:14:37Z 189.107.180.151 804715 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[That (music)| That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor (Indian instrument)|Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura (instrument)|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] </noinclude> oyk6p4sugttjxam1xtrw3crk4e24mkk 804716 804715 2014-07-03T18:15:25Z 189.107.180.151 804716 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[That (music)| That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor (Indian instrument)|Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura (instrument)|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] </noinclude> h9ekt4r4z2ommcjokaipgljc9klinyi 804717 804716 2014-07-14T01:02:51Z en>Hyacinth 0 -->* [[Tanpura|Tambura]] 804717 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[That (music)| That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor (Indian instrument)|Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] </noinclude> emiv2d7nrnwhsru7y7vjiszt9la3gfw 804718 804717 2014-07-14T20:18:35Z en>Hyacinth 0 * [[Santoor]], {{documentation|content= 804718 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[That (music)| That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] }} </noinclude> hnvhrr3x2imn14qd93zdx2uxnfm0pcr 804719 804718 2014-12-27T07:53:23Z en>Lemnaminor 0 Disambiguated: [[Sadra]] → [[Sadra (music)]] 804719 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[That (music)| That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] }} </noinclude> fb7h7j9cd7tk565g7wnz1gms5k11t7v 804720 804719 2015-02-16T13:42:57Z en>Rajb245 0 Fix a link to Kafi raga 804720 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[That (music)| That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] }} </noinclude> md256l3mqqk0dpmqi0osakazmfrerq9 804721 804720 2015-03-12T17:55:12Z en>Ibadibam 0 add Swaralipi 804721 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[That (music)| That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] }} </noinclude> ofnipll3k478uauk50l16eeaxfjkvi0 804722 804721 2015-06-18T04:39:31Z en>Earflaps 0 804722 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[That (music)| That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura|Tambura]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] | group6 = Related topics | list6 =[[List of Hindustani classical music festivals]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] }} </noinclude> cnle7y3jkedh7dop1jlh1be1eoraz8h 804723 804722 2016-02-05T16:05:06Z 14.98.198.229 804723 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[That (music)|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] | group6 = Related topics | list6 =[[List of Hindustani classical music festivals]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] }} </noinclude> asbo5vcu2arnuphbhpuimuambd176qa 804724 804723 2017-09-04T06:39:42Z 150.129.181.205 804724 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[That (music)|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] | group6 = Related topics | list6 =[[List of Hindustani classical music festivals]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] }} </noinclude> e4vlfatyltnamb3lt24n3wfomz7wgat 804725 804724 2017-09-24T10:49:24Z en>PRehse 0 804725 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Swara]] * [[That (music)|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] }} </noinclude> jp0vsxbwz2zvrv5itrcnc04cfigjafi 804726 804725 2018-08-26T04:30:58Z en>Paine Ellsworth 0 Redirect bypass from [[Swara]] to [[Svara]] using [[:en:Wikipedia:Tools/Navigation_popups|popups]] 804726 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[That (music)|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] }} </noinclude> 7ayk8fqnyt79d38k3tvwlslejs6ds6t 804727 804726 2018-08-26T04:31:12Z en>Paine Ellsworth 0 Redirect bypass from [[Indian musical instruments]] to [[List of Indian musical instruments]] using [[:en:Wikipedia:Tools/Navigation_popups|popups]] 804727 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[That (music)|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[That (music)|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] }} </noinclude> b6gke4u3873nbesatg8k225edlt0399 804728 804727 2018-08-26T04:31:33Z en>Paine Ellsworth 0 Redirect bypass from [[That (music)]] to [[Thaat]] using [[:en:Wikipedia:Tools/Navigation_popups|popups]] 804728 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Natya Sangeet|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] }} </noinclude> qw46npwu5lcz3pnwi6wzawqyx23uecc 804729 804728 2018-08-26T04:32:07Z en>Paine Ellsworth 0 Redirect bypass from [[Natya Sangeet]] to [[Sangeet Natak]] using [[:en:Wikipedia:Tools/Navigation_popups|popups]] 804729 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} == See also == *{{tl|Hindustani Classical Music}} *{{tl|Indian music}} *{{tl|Indian classical music}} *{{tl|Carnatic}} [[Category:India arts and culture templates]] }} </noinclude> atp7grqw1kd6sm6bmezavch9n0nsb06 804730 804729 2018-08-26T04:34:03Z en>Paine Ellsworth 0 convert to /doc page 804730 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> t15eqjjgnvsly0lo34918wi0sqslu0m 804731 804730 2018-08-27T15:19:03Z en>1l2l3k 0 fixed as per article name 804731 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 5rdzeaplv8vgb8uqycu1acslyhbhifp 804732 804731 2018-08-27T15:20:36Z en>1l2l3k 0 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/1l2l3k|1l2l3k]] ([[User talk:1l2l3k|talk]]): My mistake. ([[WP:TW|TW]]) 804732 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat|Thats]] | list5 = * [[Bilaval]] * [[Khamaj]] * [[Kafi (raga)|Kafi]] * [[Asavari]] * [[Bhairav (raga)|Bhairav]] * [[Bhairavi (Hindustani)|Bhairavi]] * [[Todi (raga)|Todi]] * [[Purvi]] * [[Marva (raga)|Marwa]] * [[Kalyani (raga)|Kalyan]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> t15eqjjgnvsly0lo34918wi0sqslu0m 804733 804732 2018-08-28T13:31:20Z en>Renamed user ExPsittacine 0 Link to thaat articles. 804733 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat|Thats]] | list5 = * [[Bilaval (thaat)|Bilaval]] * [[Khamaj (thaat)|Khamaj]] * [[Kafi (thaat)|Kafi]] * [[Asavari (thaat)|Asavari]] * [[Bhairav (thaat)|Bhairav]] * [[Bhairavi (thaat)|Bhairavi]] * [[Todi (thaat)|Todi]] * [[Purvi (thaat)|Purvi]] * [[Marva (thaat)|Marva]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> g8dw2ehqi0b8ryv772ge8b8az1697ot 804734 804733 2018-08-28T13:31:55Z en>Renamed user ExPsittacine 0 Consistent spelling. 804734 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|Natyageet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat]]s | list5 = * [[Bilaval (thaat)|Bilaval]] * [[Khamaj (thaat)|Khamaj]] * [[Kafi (thaat)|Kafi]] * [[Asavari (thaat)|Asavari]] * [[Bhairav (thaat)|Bhairav]] * [[Bhairavi (thaat)|Bhairavi]] * [[Todi (thaat)|Todi]] * [[Purvi (thaat)|Purvi]] * [[Marva (thaat)|Marva]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> ftff6aivrddar0jnlpb8q981qcq99c2 804735 804734 2020-07-18T14:14:55Z en>ShubhanTelang 0 Adding 804735 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|NatyaSangeet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat]]s | list5 = * [[Bilaval (thaat)|Bilaval]] * [[Khamaj (thaat)|Khamaj]] * [[Kafi (thaat)|Kafi]] * [[Asavari (thaat)|Asavari]] * [[Bhairav (thaat)|Bhairav]] * [[Bhairavi (thaat)|Bhairavi]] * [[Todi (thaat)|Todi]] * [[Purvi (thaat)|Purvi]] * [[Marva (thaat)|Marva]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 8nuf9jien5yfdxncstn4he7pj3y31l5 804736 804735 2022-09-06T14:57:27Z en>CommonsDelinker 0 Replacing Saraswati.jpg with [[File:Raja_Ravi_Varma,_Goddess_Saraswati.jpg]] (by [[commons:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: much better quality). 804736 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Raja Ravi Varma, Goddess Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|NatyaSangeet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat]]s | list5 = * [[Bilaval (thaat)|Bilaval]] * [[Khamaj (thaat)|Khamaj]] * [[Kafi (thaat)|Kafi]] * [[Asavari (thaat)|Asavari]] * [[Bhairav (thaat)|Bhairav]] * [[Bhairavi (thaat)|Bhairavi]] * [[Todi (thaat)|Todi]] * [[Purvi (thaat)|Purvi]] * [[Marva (thaat)|Marva]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> oe80k1advtd2o31zx2glejo89hz1rz4 804737 804736 2023-03-29T03:30:14Z 111.93.130.157 804737 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Raja Ravi Varma, Goddess Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Bhatiali]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|NatyaSangeet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat]]s | list5 = * [[Bilaval (thaat)|Bilaval]] * [[Khamaj (thaat)|Khamaj]] * [[Kafi (thaat)|Kafi]] * [[Asavari (thaat)|Asavari]] * [[Bhairav (thaat)|Bhairav]] * [[Bhairavi (thaat)|Bhairavi]] * [[Todi (thaat)|Todi]] * [[Purvi (thaat)|Purvi]] * [[Marva (thaat)|Marva]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> c20ztgurewotmfrtfa0aywwq8oj27ad 804738 804737 2024-09-02T19:58:45Z en>The Banner 0 804738 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Raja Ravi Varma, Goddess Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra (music)|Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Bhatiali]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|NatyaSangeet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat]]s | list5 = * [[Bilaval (thaat)|Bilaval]] * [[Khamaj (thaat)|Khamaj]] * [[Kafi (thaat)|Kafi]] * [[Asavari (thaat)|Asavari]] * [[Bhairav (thaat)|Bhairav]] * [[Bhairavi (thaat)|Bhairavi]] * [[Todi (thaat)|Todi]] * [[Purvi (thaat)|Purvi]] * [[Marva (thaat)|Marva]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> ag04becvbz8uq7tpfhmw0wjgcf4vq3c 804739 804738 2025-07-22T21:58:17Z en>Frietjes 0 Frietjes moved page [[Template:Hindustani Classical Music page end]] to [[Template:Hindustani classical music footer]] 804738 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani Classical Music page end | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Raja Ravi Varma, Goddess Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra (music)|Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Bhatiali]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|NatyaSangeet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat]]s | list5 = * [[Bilaval (thaat)|Bilaval]] * [[Khamaj (thaat)|Khamaj]] * [[Kafi (thaat)|Kafi]] * [[Asavari (thaat)|Asavari]] * [[Bhairav (thaat)|Bhairav]] * [[Bhairavi (thaat)|Bhairavi]] * [[Todi (thaat)|Todi]] * [[Purvi (thaat)|Purvi]] * [[Marva (thaat)|Marva]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> ag04becvbz8uq7tpfhmw0wjgcf4vq3c 804740 804739 2025-07-22T21:58:29Z en>Frietjes 0 804740 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani classical music footer | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Raja Ravi Varma, Goddess Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra (music)|Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Bhatiali]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|NatyaSangeet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat]]s | list5 = * [[Bilaval (thaat)|Bilaval]] * [[Khamaj (thaat)|Khamaj]] * [[Kafi (thaat)|Kafi]] * [[Asavari (thaat)|Asavari]] * [[Bhairav (thaat)|Bhairav]] * [[Bhairavi (thaat)|Bhairavi]] * [[Todi (thaat)|Todi]] * [[Purvi (thaat)|Purvi]] * [[Marva (thaat)|Marva]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 1b489k4c4lr92saewvsjpftbe4ewbov 804741 804740 2026-02-20T02:19:19Z en>AnwarAbdulHadi1 0 804741 wikitext text/x-wiki https://www.youtube.com/watch?v=7HlyfEUQqUA&pp=ygULcG9yeWEgYXppemnSBwkJogoBhyohjO8%3D {{Navbox | name = Hindustani classical music footer | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Raja Ravi Varma, Goddess Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra (music)|Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Bhatiali]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|NatyaSangeet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat]]s | list5 = * [[Bilaval (thaat)|Bilaval]] * [[Khamaj (thaat)|Khamaj]] * [[Kafi (thaat)|Kafi]] * [[Asavari (thaat)|Asavari]] * [[Bhairav (thaat)|Bhairav]] * [[Bhairavi (thaat)|Bhairavi]] * [[Todi (thaat)|Todi]] * [[Purvi (thaat)|Purvi]] * [[Marva (thaat)|Marva]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> o3l577gmdvp38sdbvfzj75zdlabkl0n 804742 804741 2026-02-20T02:19:46Z en>Untamed1910 0 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/AnwarAbdulHadi1|AnwarAbdulHadi1]] ([[User talk:AnwarAbdulHadi1|talk]]) to last revision by Frietjes 804742 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani classical music footer | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Raja Ravi Varma, Goddess Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra (music)|Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Bhatiali]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|NatyaSangeet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat]]s | list5 = * [[Bilaval (thaat)|Bilaval]] * [[Khamaj (thaat)|Khamaj]] * [[Kafi (thaat)|Kafi]] * [[Asavari (thaat)|Asavari]] * [[Bhairav (thaat)|Bhairav]] * [[Bhairavi (thaat)|Bhairavi]] * [[Todi (thaat)|Todi]] * [[Purvi (thaat)|Purvi]] * [[Marva (thaat)|Marva]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 1b489k4c4lr92saewvsjpftbe4ewbov 804743 804742 2026-09-05T08:33:44Z SM7 3953 60 revisions imported from [[:en:Template:Hindustani_classical_music_footer]] 804742 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani classical music footer | title = [[Hindustani classical music]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Raja Ravi Varma, Goddess Saraswati.jpg|85px|Goddess Saraswati]] | listclass = hlist | group1 = Concepts | list1 = * [[Svara|Swara]] * [[Thaat|That]] * [[Shruti (music)|Shruti]] * [[Raga]] * [[Sargam (music)| Sargam]] * [[Tala (music)|Tala]] * [[Tempo|Laya]] * [[Bandish]] * [[Gharana]] * [[Swaralipi]] | group2 = [[List of Indian musical instruments|Instruments]] | list2 = * [[Sitar]] * [[Sarod]] * [[Rudra veena|Veena]] * [[Bansuri]] * [[Santoor]] * [[Shehnai]] * [[Sarangi]] * [[Tanpura]] * [[Pump organ|Harmonium]] * [[Tabla]] * [[Pakhavaj]] | group3 = Genres | list3 = * [[Dhrupad]] * [[Dhamar (music)|Dhamar]] * [[Khyal]] * [[Tarana]] * [[Sadra (music)|Sadra]] | group4 = Semi-classical genres | list4 = * [[Thumri]] * [[Dadra (music)|Dadra]] * [[Tappa]] * [[Kajari]] * [[Chaiti]] * [[Bhatiali]] * [[Sawani]] * [[Hori (music)|Hori]] * [[Bhajan]] * [[Abhang]] * [[Sangeet Natak|NatyaSangeet]] * [[Qawwali]] * [[Ghazal]] | group5 = [[Thaat]]s | list5 = * [[Bilaval (thaat)|Bilaval]] * [[Khamaj (thaat)|Khamaj]] * [[Kafi (thaat)|Kafi]] * [[Asavari (thaat)|Asavari]] * [[Bhairav (thaat)|Bhairav]] * [[Bhairavi (thaat)|Bhairavi]] * [[Todi (thaat)|Todi]] * [[Purvi (thaat)|Purvi]] * [[Marva (thaat)|Marva]] * [[Kalyan (thaat)|Kalyan]] }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 1b489k4c4lr92saewvsjpftbe4ewbov 804744 804743 2026-09-05T08:47:48Z SM7 3953 अनुबाद 804744 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hindustani classical music footer | title = [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Raja Ravi Varma, Goddess Saraswati.jpg|85px|देवी सरस्वती]] | listclass = hlist | group1 = कॉन्सेप्ट | list1 = * [[स्वर (संगीत)|स्वर]] भा सुर * [[थाट]] * [[श्रुति (संगीत)|श्रुति]] * [[राग]] * [[सरगम]] * [[ताल (संगीत)|ताल]] * [[टेम्पो|लय]] * [[बंदिश]] * [[घराना]] * [[स्वरलिपि]] | group2 = [[भारतीय साज|साज-बाज]] | list2 = * [[सितार]] * [[सरोद]] * [[वीणा]] * [[बाँसुरी]] * [[संतूर]] * [[शहनाई]] * [[सारंगी]] * [[तानपुरा]] * [[हरमुनिया]] * [[तबला]] * [[पखावज]] | group3 = बिधा आ शैली | list3 = * [[ध्रुपद]] * [[धमार]] * [[ख़याल]] * [[तराना]] * [[सादरा]] | group4 = सेमी-क्लासिकल | list4 = * [[ठुमरी]] * [[दादरा]] * [[टप्पा]] * [[कजरी]] * [[चैती]] * [[भटियाली]] * [[सावनी]] * [[फगुआ|होरी]] * [[भजन]] * [[आभंग]] * [[कव्वाली]] * [[ग़ज़ल]] | group5 = [[थाट]] | list5 = * [[बिलावल (थाट)|बिलावल]] * [[खमाज (थाट)|खमाज]] * [[काफी (थाट)|काफी]] * [[आसावरी (थाट)|आसावरी]] * [[भैरव (थाट)|भैरव]] * [[भैरवी (थाट)|भैरवी]] * [[तोड़ी (थाट)|तोड़ी]] * [[पूर्वी (थाट)|पूर्वी ]] * [[मारवा (थाट)|मारवा]] * [[कल्याण (थाट)|कल्याण]] }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> qvffx5u3htfy1i4fpoveucimpzt3m15 ठाट 0 101484 804757 2026-09-05T09:34:28Z SM7 3953 SM7 पन्ना [[ठाट]] के [[थाट]] पर स्थानांतरण कइलें: भोजपुरी में बेसी चलन के नाँव 804757 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[थाट]] iragzerhmhuk9u3nxwn4x3z3w7rk6jb