विकिपीडिया bhwiki https://bh.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपीडिया विकिपीडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता टेम्पलेट टेम्पलेट वार्ता मदद मदद वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk गोरखपुर 0 9215 805765 784721 2026-09-27T15:01:05Z SM7 3953 सफाई कइल गइल, +विकिकड़ी जोड़ल गइल 805765 wikitext text/x-wiki {{for|एही नाँव के जिला|गोरखपुर जिला}} {{Infobox settlement | native_name = {{nobold|{{lang|hi|गोरखपुर}}}}<br>{{nobold|{{lang|ur|{{nq|گورکھپور}}}}}} | other_name = | settlement_type = Metropolitan City | image_skyline = Gorakpage.jpg | image_alt = | image_caption = [[गोरखनाथ मठ]], तारामंडल, [[गीता प्रेस]] | image_map = {{mapframe | frame=yes | zoom =12 | frame-align=center | frame-width=240 | frame-height=220 }} | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Uttar Pradesh | pushpin_label = Gorakhpur | pushpin_label_position = upward | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|26.7588|N|83.3697|E|display=inline,title}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = भारत | subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]] | subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[भारत के जिला सभ के लिस्ट|जिला]] | subdivision_name2 = [[गोरखपुर जिला|गोरखपुर]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | leader_title1 = | leader_name1 = | area_blank1_title = शहरी इलाका | area_blank1_km2 = 5484 | elevation_footnotes = | elevation_m = 84 | population_total = 673,446<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/145-gorakhpur.html|title=Gorakpur population}}</ref> | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = आधिकारिक | demographics1_title1 = भाषा | demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]] | timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[पिनकोड]] | postal_code = 2730xx | area_code_type = टेलीफोन | area_code = +91-551 | registration_plate = UP 53 | website = {{URL|http://gorakhpur.nic.in}} | footnotes = }} '''गोरखपुर''' ({{Lang|en|Gorakhpur}}) गोरखपुर भारत के [[उत्तर प्रदेश]] राज्य में, [[पूर्वांचल|पूर्वांचल क्षेत्र]] में [[राप्ती|राप्ती नदी]] के तीरे बसल एगो शहर बाटै। ई राज्य के राजधानी [[लखनऊ]] से 272&nbsp;किलोमीटर पूरब में स्थित बा।बौद्ध और जैन धर्म से जुड़ाव, भगवान बुद्ध ने लगभग 600 ई.पू. रोहिणी नदी के किनारे राजसी वेश त्याग कर धर्म की खोज शुरू की, और क्षेत्र सिद्धार्थ एवं बौद्ध धर्म से जुड़ा रहा। ई [[गोरखपुर जिला]], [[पूर्वोत्तर रेलवे मंडल]] आ [[गोरखपुर मंडल]] के प्रशासनिक मुख्यालय हवे। शहर में [[गोरखनाथ मठ]], [[गोरखनाथ|गोरखनाथ बाबा]] के मंदिर बा। 1963 से शहर में भारतीय एयरफोर्स स्टेशनो बाटै। हिंदू धार्मिक ग्रंथन के दुनिया के सबसे बड़ प्रकाशक [[गीता प्रेस]] भी गोरखपुर में बा जवना के स्थापना 1926 में इहाँ भइल रहे आ ई गीता, रामायण आ महाभारत जइसन नियर ग्रंथन के प्रकाशन करे ला आ पत्रिका कल्याण छापे ला।{{efn|name=fn1|''गीता प्रेस के शुरुआत साल 1923 में भइल रहल बाकी ई प्रकाशन के काम 1927 में शुरू कइलस।''}}<ref>{{cite web |title=Gita Press {{!}} Hindu publishing organization |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/1547777/Gita-Press |website=[[एन्साइक्लोपीडिया ब्रिटैनिका]] |access-date=11 अगस्त 2020 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Verma |first=Lalmani |date=28 जुलाई 2022 |title=A century old, how Gita Press came to be 'leading purveyor of print Hinduism' |work=द इन्डियन एक्सप्रेस |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/how-gita-press-came-to-be-leading-purveyor-of-print-hinduism-8002943/ |access-date=20 अक्टूबर 2022}}</ref> [[वीर बहादुर सिंह तारामंडल, गोरखपुर|तारामंडल]], वाटर पार्क, [[दीन दयाल गोरखपुर विश्वविद्यालय|गोरखपुर विश्वविद्यालय]] इहाँ के देखे लायक जगह बाटें। गोरखपुर से कुछ दूरी पर उत्तर-पूरुब तरफ बौद्ध तीरथ [[कुशीनगर]] बाटै जहाँ [[गौतम बुद्ध]] के परिनिर्वाण भइल रहल। [[गोरखपुर जंक्शन रेलवे स्टेशन|गोरखपुर रेलवे जंक्शन]] पर दुनिया के सभसे लमहर प्लेटफार्म बा जे 1.34&nbsp;किमी लंबा बाटे। गोरखपुर के लगे [[इंडस्ट्रियल पार्क]] के अस्थापना कइल गइल बा जे [[गोरखपुर इंडस्ट्रियल एरिया (गीडा)]] के नाँव से जानल जाला। गोरखपुर की लोक संस्कृति बेहद समृद्ध है—बिरहा, आल्हा, कजरी, कहरवा, फाग जैसे लोकगीतों व लोकनृत्यों के साथ महिलाओं की कढ़ाई-बुनाई, लकड़ी की नक्काशी भी प्रसिद्ध हैं।<ref>{{Cite news |date=19 मई 2025 |title=गोरखपुर में खेल क्रांति: 236 करोड़ की लागत से बनेगा अंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/uttar-pradesh/gorakhpur/gorakhpur-stadium |url-status=live |access-date=19 जुलाई 2025 |work=प्रभात खबर}}</ref> == नाम == शहर के नाम "गोरखपुर" नाथ संप्रदाय के संत बाबा [[गोरखनाथ]] के नाँव पर रखल गइल बाटे।<ref>{{cite web|title=History – Origin of Name|url=http://gorakhpur.nic.in/history|website=gorakhpur.nic.in|access-date=13 जनवरी 2020}}</ref><ref name="Mallison railway museum_2011_p407-428">{{Cite web|url=http://eprints.soas.ac.uk/17972/1/Nath%20Sampradaya.FP.pdf|title=Mallinson, James (2011) 'Nāth Saṃpradāya.' In: Brill Encyclopedia of Hinduism Vol. 3. Brill, pp. 407–428.|access-date=11 जनवरी 2020|archive-date=2017-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517022952/http://eprints.soas.ac.uk/17972/1/Nath%20Sampradaya.FP.pdf|url-status=dead}}</ref> एकर मतलब होला "गोरखनाथ के निवास स्थान"। == भूगोल == गोरखपुर [[नेपाल]] बार्डर से लगभग 100 किलोमीटर, [[वाराणसी]] से 193 किमी, [[पटना]] से 260 किमी अउरी [[लखनऊ]] से 270 किलोमीटर दूर स्थित बा। ई पूर्वी उत्तर प्रदेश के बाढ़ के शिकार जिला में से एगो ह। पिछला 100 साल के आँकड़ा बतावे ला कि बाढ़ के तीव्रता आ आवृत्ति में काफी बढ़ती भइल बा आ हर तीन से चार साल पर चरम घटना घटे लीं। लगभग 20% आबादी बाढ़ से प्रभावित होले, ई कुछ इलाका सभ में सालाना होखे वाली घटना हवे, जेकरा चलते गरीब निवासी लोग के जान, स्वास्थ्य आ रोजी-रोटी के भारी नुकसान होला आ साथ ही साथ सार्वजनिक आ निजी संपत्ति के भी नुकसान होला।<ref>[http://cdkn.org/resource/integrating-climate-change-into-disaster-planning-gorakhpur/ Integrating climate change concerns into disaster management planning: The case of Gorakhpur, India] by Shiraz A. Wajih and Shashikant Chopde, the Climate and Environment Knowledge Network, 2014</ref> गोरखपुर [[राप्ती|राप्ती नदी]] के किनारे स्थित बा जवन [[सरजू नदी|घाघरा नदी]] के सहायक नदी ह। काफी बड़हन झील [[रामगढ़ ताल|रामगढ़ ताल झील]] भी शहर के पूरबी हिस्सा में स्थित बाटे। == जलवायु == गोरखपुर के जलवायु [[कोपेन के जलवायु वर्गीकरण|कोपेन जलवायु वर्गीकरण]] उपप्रकार सीडब्लूए (Cwa) (शुष्क-जाड़ा वाली नम उपोष्णकटिबंधीय जलवायु) हवे।<ref>{{Cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=97324&cityname=Gorakhpur,+Bihar,+India&units=|title=Gorakhpur, India Köppen Climate Classification (Weatherbase)|website=Weatherbase|access-date=11 January 2020|archive-date=21 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121185520/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=97324&cityname=Gorakhpur%2C+Bihar%2C+India&units=|url-status=dead}}</ref> {{Weather box | location = गोरखपुर (1981-2010, एक्स्ट्रीम 1901-2013) | metric first = yes | single line = yes | width = 50% | Jan record high C = 30.0 | Feb record high C = 35.4 | Mar record high C = 42.4 | Apr record high C = 44.4 | May record high C = 49.4 | Jun record high C = 46.5 | Jul record high C = 43.2 | Aug record high C = 39.4 | Sep record high C = 38.5 | Oct record high C = 37.4 | Nov record high C = 36.8 | Dec record high C = 30.5 | year record high C = 49.4 | Jan high C = 22.0 | Feb high C = 26.4 | Mar high C = 32.6 | Apr high C = 38.0 | May high C = 38.3 | Jun high C = 36.7 | Jul high C = 32.9 | Aug high C = 32.9 | Sep high C = 32.7 | Oct high C = 32.8 | Nov high C = 29.9 | Dec high C = 25.0 | year high C = 31.7 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 11.7 | Mar low C = 16.1 | Apr low C = 21.4 | May low C = 24.5 | Jun low C = 26.1 | Jul low C = 25.9 | Aug low C = 25.9 | Sep low C = 24.9 | Oct low C = 20.9 | Nov low C = 14.9 | Dec low C = 10.4 | year low C = 19.3 | Jan record low C = -1.0 | Feb record low C = 2.8 | Mar record low C = 8.3 | Apr record low C = 12.2 | May record low C = 16.6 | Jun record low C = 16.1 | Jul record low C = 18.1 | Aug record low C = 20.2 | Sep record low C = 17.4 | Oct record low C = 12.5 | Nov record low C = 6.7 | Dec record low C = 2.8 | year record low C = -1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 14.4 | Feb rain mm = 13.9 | Mar rain mm = 7.4 | Apr rain mm = 11.3 | May rain mm = 45.2 | Jun rain mm = 185.5 | Jul rain mm = 383.4 | Aug rain mm = 339.5 | Sep rain mm = 228.8 | Oct rain mm = 42.8 | Nov rain mm = 2.2 | Dec rain mm = 8.3 | year rain mm = 1282.7 | Jan rain days = 1.2 | Feb rain days = 1.3 | Mar rain days = 0.7 | Apr rain days = 0.9 | May rain days = 3.0 | Jun rain days = 7.0 | Jul rain days = 13.9 | Aug rain days = 12.4 | Sep rain days = 9.0 | Oct rain days = 2.1 | Nov rain days = 0.3 | Dec rain days = 0.6 | year rain days = 52.2 | time day = 17:30 [[भारतीय मानक समय|आईएसटी]] | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 55 | Mar humidity = 40 | Apr humidity = 32 | May humidity = 42 | Jun humidity = 57 | Jul humidity = 75 | Aug humidity = 77 | Sep humidity = 76 | Oct humidity = 68 | Nov humidity = 66 | Dec humidity = 69 | year humidity = 61 | source 1 = [[भारतीय मौसम बिज्ञान बिभाग]]<ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 फरवरी 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Gorakhpur Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 297–298 | access-date = 27 अप्रैल 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = दिसंबर 2016 | page = M216 | access-date = 27 अप्रैल 2020}}</ref> | source = }} == जनसंख्या == {{bar box |title=गोरखपुर शहर में धर्म (2011)<ref>{{cite web |title=C-1 Population By Religious Community - Uttar Pradesh |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW09C-01%20MDDS.XLS |website=census.gov.in |access-date=16 December 2019}}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=[[धर्म]] |right1=प्रतिशत |float=right |bars= {{bar percent|[[हिंदू धर्म]]|DarkOrange|77.9}}<!-- Please do not change any of these numbers without adding a reference to back it up --> {{bar percent|[[इस्लाम]]|Green|20.6}} {{bar percent|[[इसाई धर्म]]|Blue|0.7}} {{bar percent|औरी दूसर सब|Black|0.8}} }} साल 2011 के भारतीय जनगणना के हिसाब से गोरखपुर के कुल जनसंख्या 673,446 बाटे जेह में 353,907 पुरुष आ 319,539 महिला रहलें। एकर लिंग अनुपात प्रति 1000 पुरुष पर 903 महिला बा। 0 से 6 साल के उमिर समूह के भीतर के आबादी 69,596 रहे। गोरखपुर में साक्षरता दर 75.2% रहे, जवना में पुरुष साक्षरता 79.4% आ महिला साक्षरता 70.6% रहे। गोरखपुर के 7+ आबादी के प्रभावी साक्षरता दर 83.9% रहे, जवना में से पुरुष साक्षरता दर 88.7% अउरी महिला साक्षरता दर 78.6% रहे। अनुसूचित जाति आ अनुसूचित जनजाति के आबादी क्रमशः 62,728 आ 2,929 रहल। गोरखपुर में 2011 में 112,237 घर रहलन। 2020 के एगो रिपोर्ट के मुताबिक, नगर निगम के सीमा में 31 गांव के शामिल कइल गइल बाने, जवना से आबादी बढ़ के 10 लाख से जादे हो गइल बा। शहर के क्षेत्रफल भी 2011 में 145.5 किमी<sup>2</sup> से बढ़ के 226.6 किमी<sup>2</sup> हो गइल बा।<ref name="Merged"/> राज्य सरकार 22 नवंबर 2021 के गोरखपुर के मेट्रो शहर (महानगर) भी घोषित कइले बा। गोरखपुर नगर निगम के अलावा सरकार तीन नगर पंचायत आ आठ गो विकास प्रखंड के महानगर के हिस्सा घोषित कइले बा। एकरा खातिर शहरी विकास विभाग शहर के अधिसूचना जारी कइले बाटे। अपर मुख्य सचिव, शहरी विकास, अब गोरखपुर महानगर क्षेत्र, नगर निगम, नगर पंचायत पिपराइच, नगर पंचायत पीपीगंज, नगर पंचायत मुंडेरा बाजार, चरगावा, खोराबर, पिपराइच, सरदार नगर, पिपराउली, जंगल कौडिया, कैम्पियरगंज आ भाटहट विकास प्रखंड के पूरा इलाका के कवर कइल गइल बा। एकरा बाद गोरखपुर महानगर के आबादी लगभग 25 लाख होखी।<ref name="amarujala.com"/> == परिवहन == === रेल परिवहन === {{Main|गोरखपुर जंक्शन रेलवे स्टेशन}} [[File:Gorakhpur Junction railway station.jpg|thumb|240px|गोरखपुर जंक्शन रेलवे स्टेशन]] गोरखपुर रेल नेटवर्क से पूरा भारत से नीक से जुड़ल बाटै आ [[गोरखपुर जंक्शन रेलवे स्टेशन|गोरखपुर रेलवे स्टेशन]] के इहाँ के मुख्य स्टेशन बा। मार्च 2021 ले एकर एगो प्लेटफारम दुनिया के सभसे लमहर प्लेटफारम 1366 मीटर के रहल।{{Efn|Since March 2021 Hubballi railway station's Pf no.1 is world longest platform, its length is 1,505 meters.}}<ref>{{Cite news |last=Huralimath |first=Arunkumar |date=March 21, 2021 |title=World's longest railway platform in Hubballi in its final stage of construction |work=The New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2021/mar/21/worlds-longest-railway-platform-in-hubballiin-its-final-stage-of-construction-2279648.html |access-date=October 27, 2022}}</ref> फरवरी 2020 में, बागान आ प्राकृतिक आवरण बढ़ावे खातिर प्लेटफार्म नंबर 2 पर हाइड्रेंट पाइप पर सपोर्ट संरचना वाला 100 गो फूल के गमला बनावल गइल आ लगावल गइल।<ref>{{cite news |last1=Nikita |first1=Prasad |title=Indian Railways unique initiative! Flowering pots installed over hydrant pipe at Gorakhpur station; details |url=https://www.financialexpress.com/infrastructure/railways/indian-railways-unique-initiative-flowering-pots-installed-over-hydrant-pipe-at-gorakhpur-station-details/1866804/ |access-date=2 February 2021 |work=The Financial Express |date=13 February 2020}}</ref> एह स्टेशन पर क्लास ए-1 रेलवे स्टेशन के सुविधा उपलब्ध बा। 6 अक्टूबर 2013 के गोरखपुर में दुनिया के सभसे लंबा रेलवे प्लेटफार्म बन गइल, रिमोडेल्ड गोरखपुर यार्ड के उद्घाटन के बाद, जेकर बिस्तार लगभग {{Convert|1355.40|m|mi|abbr=|sigfig=2}} लंबाई में बाटे।<ref>{{cite news |title=Gorakhpur gets world's largest railway platform |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Gorakhpur-gets-worlds-largest-railway-platform/articleshow/23616764.cms |access-date=26 March 2021 |work=The Times of India |date=7 October 2013 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mynews.in/News/gorakhpur_railway_station_to_have_longest_platform_in_asia_N33503.html |title=Gorakhpur Railway Station to have longest platform in Asia |last=Jha |first=Aditi |date=23 December 2009 |work =MyNews |access-date=1 September 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002082734/http://www.mynews.in/News/gorakhpur_railway_station_to_have_longest_platform_in_asia_N33503.html |archive-date=2 October 2013}}</ref><ref>{{cite news |title=Gorakhpur railway station's remodelling in final stage |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/gorakhpur-railway-stations-remodelling-in-final-stage/articleshow/20388999.cms |access-date=26 March 2021 |work=The Times of India |date=2 June 2013 |language=en}}</ref><ref name=longest_platform>{{cite news|title=Gorakhpur gets world's longest railway platform|url=http://www.indiatvnews.com/news/india/gorakhpur-gets-world-longest-railway-platform--28952.html|access-date=7 October 2013|newspaper=[[Amar Ujala|अमर उजाला (Amar Ujala)]]|date=13 February 2012|archive-date=29 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141029175328/http://www.indiatvnews.com/news/india/gorakhpur-gets-world-longest-railway-platform--28952.html|url-status=dead}}</ref> === हवाई परिवहन === [[File:Gorakhpur_Airport_new_terminal_building.jpg|thumb|महायोगी गोरखनाथ हवाईअड्डा]] गोरखपुर में एयर फ़ोर्स के बेस हवे आ एही जे सिविलियन हवाईअड्डा भी बनवावल गइल बाटै जेकर नाँव महायोगी गोरखनाथ हवाईअड्डा बाटै।<ref>[http://indianairforce.nic.in/show_unit.php?ch=42 No. 105 Helicopter Unit]. [[भारतीय एयर फोर्स]]</ref><ref>{{Cite news |date=25 जून 2025 |title=गोरखपुर एयरपोर्ट को मिलेगा अत्याधुनिक टर्मिनल, रोजाना 200 उड़ानें होंगी संचालित |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/uttar-pradesh/gorakhpur/gorakhpur-news-airport-new-terminal-mou-signed |url-status=live |access-date=19 जुलाई 2025 |work=प्रभात खबर}}</ref> === मेट्रो === {{Main|गोरखपुर मेट्रो}} [[गोरखपुर मेट्रो]] एगो लाइट मेट्रो परियोजना ह जवना में 2 लाइन बा औरी 27 स्टेशन लाइट रेल ट्रांजिट (एलआरटी) सिस्टम बा जवना के गोरखपुर में बनावे के मंजूरी मिलल बा। एकरा में दू गो गलियारा बाड़ें जे 27.84 किमी के दूरी पर बाटैं।<ref>{{Cite web|url=https://m.jagran.com/lite/uttar-pradesh/lucknow-city-up-cabinet-decision-gorakhpur-metro-rail-dpr-gets-green-signal-from-uttar-pradesh-cabinet-4672-crores-will-be-spent-20858589.html|date=10 March 2020|title=Gorakhpur metro rail gets green signal from up cabinet,4672 crores will be spent|publisher=Dainik jagran|access-date=10 March 2021|archive-date=6 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906110915/https://m.jagran.com/lite/uttar-pradesh/lucknow-city-up-cabinet-decision-gorakhpur-metro-rail-dpr-gets-green-signal-from-uttar-pradesh-cabinet-4672-crores-will-be-spent-20858589.html|url-status=dead}}</ref> 1 दिसंबर 2021 के केंद्र सरकार गोरखपुर लाइट मेट्रो परियोजना के डीपीआर के भी मंजूरी देले बा।<ref>{{cite web|title= Gorakhpur Metrolite: पब्लिक इन्वेस्टमेंट बोर्ड (पीआईबी) की बैठक में गोरखपुर मेट्रोलाइट रेल प्रोजेक्ट के फेज-1 को अप्रूवल मिला है|url=https://www.abplive.com/states/up-uk/yogi-adityanath-said-gorakhpur-metrolite-phase-1-project-gets-pib-approval-ann-2008462/amp |access-date=1 दिसंबर 2021}}</ref> {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist}} {{Gorakhpur district}} {{उत्तर प्रदेश}} {{Authority control}} == बाहरी कड़ी == * [http://gorakhpur.nic.in ऑफिशियल वेबसाइट], गोरखपुर जिला। [[श्रेणी:गोरखपुर| ]] [[श्रेणी:गोरखपुर जिला| ]] [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर]] [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर आ कस्बा]] [[श्रेणी:पूर्वांचल के शहर]] [[श्रेणी:गोरखपुर जिला के शहर आ कस्बा| ]] {{यूपी-भू-आधार}} iezpx71ayzxs1zz98478c4g42m1s514 805766 805765 2026-09-27T15:03:03Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 805766 wikitext text/x-wiki {{for|एही नाँव के जिला|गोरखपुर जिला}} {{Infobox settlement | native_name = {{nobold|{{lang|hi|गोरखपुर}}}}<br>{{nobold|{{lang|ur|{{nq|گورکھپور}}}}}} | other_name = | settlement_type = Metropolitan City | image_skyline = Gorakpage.jpg | image_alt = | image_caption = [[गोरखनाथ मठ]], तारामंडल, [[गीता प्रेस]] | image_map = {{mapframe | frame=yes | zoom =12 | frame-align=center | frame-width=240 | frame-height=220 }} | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Uttar Pradesh | pushpin_label = Gorakhpur | pushpin_label_position = upward | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|26.7588|N|83.3697|E|display=inline,title}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = भारत | subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]] | subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[भारत के जिला सभ के लिस्ट|जिला]] | subdivision_name2 = [[गोरखपुर जिला|गोरखपुर]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | leader_title1 = | leader_name1 = | area_blank1_title = शहरी इलाका | area_blank1_km2 = 5484 | elevation_footnotes = | elevation_m = 84 | population_total = 673,446<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/145-gorakhpur.html|title=Gorakpur population}}</ref> | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = आधिकारिक | demographics1_title1 = भाषा | demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]] | timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[पिनकोड]] | postal_code = 2730xx | area_code_type = टेलीफोन | area_code = +91-551 | registration_plate = UP 53 | website = {{URL|http://gorakhpur.nic.in}} | footnotes = }} '''गोरखपुर''' ({{Lang|en|Gorakhpur}}) गोरखपुर भारत के [[उत्तर प्रदेश]] राज्य में, [[पूर्वांचल|पूर्वांचल क्षेत्र]] में [[राप्ती|राप्ती नदी]] के तीरे बसल एगो शहर बाटै। ई राज्य के राजधानी [[लखनऊ]] से 272&nbsp;किलोमीटर पूरब में स्थित बा।बौद्ध और जैन धर्म से जुड़ाव, भगवान बुद्ध ने लगभग 600 ई.पू. रोहिणी नदी के किनारे राजसी वेश त्याग कर धर्म की खोज शुरू की, और क्षेत्र सिद्धार्थ एवं बौद्ध धर्म से जुड़ा रहा। ई [[गोरखपुर जिला]], [[पूर्वोत्तर रेलवे मंडल]] आ [[गोरखपुर मंडल]] के प्रशासनिक मुख्यालय हवे। शहर में [[गोरखनाथ मठ]], [[गोरखनाथ|गोरखनाथ बाबा]] के मंदिर बा। 1963 से शहर में भारतीय एयरफोर्स स्टेशनो बाटै। हिंदू धार्मिक ग्रंथन के दुनिया के सबसे बड़ प्रकाशक [[गीता प्रेस]] भी गोरखपुर में बा जवना के स्थापना 1926 में इहाँ भइल रहे आ ई गीता, रामायण आ महाभारत जइसन नियर ग्रंथन के प्रकाशन करे ला आ पत्रिका कल्याण छापे ला।{{efn|name=fn1|''गीता प्रेस के शुरुआत साल 1923 में भइल रहल बाकी ई प्रकाशन के काम 1927 में शुरू कइलस।''}}<ref>{{cite web |title=Gita Press {{!}} Hindu publishing organization |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/1547777/Gita-Press |website=[[एन्साइक्लोपीडिया ब्रिटैनिका]] |access-date=11 अगस्त 2020 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Verma |first=Lalmani |date=28 जुलाई 2022 |title=A century old, how Gita Press came to be 'leading purveyor of print Hinduism' |work=द इन्डियन एक्सप्रेस |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/how-gita-press-came-to-be-leading-purveyor-of-print-hinduism-8002943/ |access-date=20 अक्टूबर 2022}}</ref> [[वीर बहादुर सिंह तारामंडल, गोरखपुर|तारामंडल]], वाटर पार्क, [[दीन दयाल गोरखपुर विश्वविद्यालय|गोरखपुर विश्वविद्यालय]] इहाँ के देखे लायक जगह बाटें। गोरखपुर से कुछ दूरी पर उत्तर-पूरुब तरफ बौद्ध तीरथ [[कुशीनगर]] बाटै जहाँ [[गौतम बुद्ध]] के परिनिर्वाण भइल रहल। [[गोरखपुर जंक्शन रेलवे स्टेशन|गोरखपुर रेलवे जंक्शन]] पर दुनिया के सभसे लमहर प्लेटफार्म बा जे 1.34&nbsp;किमी लंबा बाटे। गोरखपुर के लगे [[इंडस्ट्रियल पार्क]] के अस्थापना कइल गइल बा जे [[गोरखपुर इंडस्ट्रियल एरिया (गीडा)]] के नाँव से जानल जाला। गोरखपुर की लोक संस्कृति बेहद समृद्ध है—बिरहा, आल्हा, कजरी, कहरवा, फाग जैसे लोकगीतों व लोकनृत्यों के साथ महिलाओं की कढ़ाई-बुनाई, लकड़ी की नक्काशी भी प्रसिद्ध हैं।<ref>{{Cite news |date=19 मई 2025 |title=गोरखपुर में खेल क्रांति: 236 करोड़ की लागत से बनेगा अंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/uttar-pradesh/gorakhpur/gorakhpur-stadium |url-status=live |access-date=19 जुलाई 2025 |work=प्रभात खबर}}</ref> == नाम == शहर के नाम "गोरखपुर" नाथ संप्रदाय के संत बाबा [[गोरखनाथ]] के नाँव पर रखल गइल बाटे।<ref>{{cite web|title=History – Origin of Name|url=http://gorakhpur.nic.in/history|website=gorakhpur.nic.in|access-date=13 जनवरी 2020}}</ref><ref name="Mallison railway museum_2011_p407-428">{{Cite web|url=http://eprints.soas.ac.uk/17972/1/Nath%20Sampradaya.FP.pdf|title=Mallinson, James (2011) 'Nāth Saṃpradāya.' In: Brill Encyclopedia of Hinduism Vol. 3. Brill, pp. 407–428.|access-date=11 जनवरी 2020|archive-date=2017-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517022952/http://eprints.soas.ac.uk/17972/1/Nath%20Sampradaya.FP.pdf|url-status=dead}}</ref> एकर मतलब होला "गोरखनाथ के निवास स्थान"। == भूगोल == गोरखपुर [[नेपाल]] बार्डर से लगभग 100 किलोमीटर, [[वाराणसी]] से 193 किमी, [[पटना]] से 260 किमी अउरी [[लखनऊ]] से 270 किलोमीटर दूर स्थित बा। ई पूर्वी उत्तर प्रदेश के बाढ़ के शिकार जिला में से एगो ह। पिछला 100 साल के आँकड़ा बतावे ला कि बाढ़ के तीव्रता आ आवृत्ति में काफी बढ़ती भइल बा आ हर तीन से चार साल पर चरम घटना घटे लीं। लगभग 20% आबादी बाढ़ से प्रभावित होले, ई कुछ इलाका सभ में सालाना होखे वाली घटना हवे, जेकरा चलते गरीब निवासी लोग के जान, स्वास्थ्य आ रोजी-रोटी के भारी नुकसान होला आ साथ ही साथ सार्वजनिक आ निजी संपत्ति के भी नुकसान होला।<ref>[http://cdkn.org/resource/integrating-climate-change-into-disaster-planning-gorakhpur/ Integrating climate change concerns into disaster management planning: The case of Gorakhpur, India] by Shiraz A. Wajih and Shashikant Chopde, the Climate and Environment Knowledge Network, 2014</ref> गोरखपुर [[राप्ती|राप्ती नदी]] के किनारे स्थित बा जवन [[सरजू नदी|घाघरा नदी]] के सहायक नदी ह। काफी बड़हन झील [[रामगढ़ ताल|रामगढ़ ताल झील]] भी शहर के पूरबी हिस्सा में स्थित बाटे। == जलवायु == गोरखपुर के जलवायु [[कोपेन के जलवायु वर्गीकरण|कोपेन जलवायु वर्गीकरण]] उपप्रकार सीडब्लूए (Cwa) (शुष्क-जाड़ा वाली नम उपोष्णकटिबंधीय जलवायु) हवे।<ref>{{Cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=97324&cityname=Gorakhpur,+Bihar,+India&units=|title=Gorakhpur, India Köppen Climate Classification (Weatherbase)|website=Weatherbase|access-date=11 January 2020|archive-date=21 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121185520/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=97324&cityname=Gorakhpur%2C+Bihar%2C+India&units=|url-status=dead}}</ref> {{Weather box | location = गोरखपुर (1981-2010, एक्स्ट्रीम 1901-2013) | metric first = yes | single line = yes | width = 50% | Jan record high C = 30.0 | Feb record high C = 35.4 | Mar record high C = 42.4 | Apr record high C = 44.4 | May record high C = 49.4 | Jun record high C = 46.5 | Jul record high C = 43.2 | Aug record high C = 39.4 | Sep record high C = 38.5 | Oct record high C = 37.4 | Nov record high C = 36.8 | Dec record high C = 30.5 | year record high C = 49.4 | Jan high C = 22.0 | Feb high C = 26.4 | Mar high C = 32.6 | Apr high C = 38.0 | May high C = 38.3 | Jun high C = 36.7 | Jul high C = 32.9 | Aug high C = 32.9 | Sep high C = 32.7 | Oct high C = 32.8 | Nov high C = 29.9 | Dec high C = 25.0 | year high C = 31.7 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 11.7 | Mar low C = 16.1 | Apr low C = 21.4 | May low C = 24.5 | Jun low C = 26.1 | Jul low C = 25.9 | Aug low C = 25.9 | Sep low C = 24.9 | Oct low C = 20.9 | Nov low C = 14.9 | Dec low C = 10.4 | year low C = 19.3 | Jan record low C = -1.0 | Feb record low C = 2.8 | Mar record low C = 8.3 | Apr record low C = 12.2 | May record low C = 16.6 | Jun record low C = 16.1 | Jul record low C = 18.1 | Aug record low C = 20.2 | Sep record low C = 17.4 | Oct record low C = 12.5 | Nov record low C = 6.7 | Dec record low C = 2.8 | year record low C = -1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 14.4 | Feb rain mm = 13.9 | Mar rain mm = 7.4 | Apr rain mm = 11.3 | May rain mm = 45.2 | Jun rain mm = 185.5 | Jul rain mm = 383.4 | Aug rain mm = 339.5 | Sep rain mm = 228.8 | Oct rain mm = 42.8 | Nov rain mm = 2.2 | Dec rain mm = 8.3 | year rain mm = 1282.7 | Jan rain days = 1.2 | Feb rain days = 1.3 | Mar rain days = 0.7 | Apr rain days = 0.9 | May rain days = 3.0 | Jun rain days = 7.0 | Jul rain days = 13.9 | Aug rain days = 12.4 | Sep rain days = 9.0 | Oct rain days = 2.1 | Nov rain days = 0.3 | Dec rain days = 0.6 | year rain days = 52.2 | time day = 17:30 [[भारतीय मानक समय|आईएसटी]] | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 55 | Mar humidity = 40 | Apr humidity = 32 | May humidity = 42 | Jun humidity = 57 | Jul humidity = 75 | Aug humidity = 77 | Sep humidity = 76 | Oct humidity = 68 | Nov humidity = 66 | Dec humidity = 69 | year humidity = 61 | source 1 = [[भारतीय मौसम बिज्ञान बिभाग]]<ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 फरवरी 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Gorakhpur Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 297–298 | access-date = 27 अप्रैल 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = दिसंबर 2016 | page = M216 | access-date = 27 अप्रैल 2020}}</ref> | source = }} == आबादी == {{bar box |title=गोरखपुर शहर में धर्म (2011)<ref>{{cite web |title=C-1 Population By Religious Community - Uttar Pradesh |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW09C-01%20MDDS.XLS |website=census.gov.in |access-date=16 December 2019}}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=[[धर्म]] |right1=प्रतिशत |float=right |bars= {{bar percent|[[हिंदू धर्म]]|DarkOrange|77.9}}<!-- Please do not change any of these numbers without adding a reference to back it up --> {{bar percent|[[इस्लाम]]|Green|20.6}} {{bar percent|[[इसाई धर्म]]|Blue|0.7}} {{bar percent|औरी दूसर सब|Black|0.8}} }} साल 2011 के भारतीय जनगणना के हिसाब से गोरखपुर के कुल जनसंख्या 673,446 बाटे जेह में 353,907 पुरुष आ 319,539 महिला रहलें। एकर लिंग अनुपात प्रति 1000 पुरुष पर 903 महिला बा। 0 से 6 साल के उमिर समूह के भीतर के आबादी 69,596 रहे। गोरखपुर में साक्षरता दर 75.2% रहे, जवना में पुरुष साक्षरता 79.4% आ महिला साक्षरता 70.6% रहे। गोरखपुर के 7+ आबादी के प्रभावी साक्षरता दर 83.9% रहे, जवना में से पुरुष साक्षरता दर 88.7% अउरी महिला साक्षरता दर 78.6% रहे। अनुसूचित जाति आ अनुसूचित जनजाति के आबादी क्रमशः 62,728 आ 2,929 रहल। गोरखपुर में 2011 में 112,237 घर रहलन। 2020 के एगो रिपोर्ट के मुताबिक, नगर निगम के सीमा में 31 गांव के शामिल कइल गइल बाने, जवना से आबादी बढ़ के 10 लाख से जादे हो गइल बा। शहर के क्षेत्रफल भी 2011 में 145.5 किमी<sup>2</sup> से बढ़ के 226.6 किमी<sup>2</sup> हो गइल बा।<ref name="Merged"/> राज्य सरकार 22 नवंबर 2021 के गोरखपुर के मेट्रो शहर (महानगर) भी घोषित कइले बा। गोरखपुर नगर निगम के अलावा सरकार तीन नगर पंचायत आ आठ गो विकास प्रखंड के महानगर के हिस्सा घोषित कइले बा। एकरा खातिर शहरी विकास विभाग शहर के अधिसूचना जारी कइले बाटे। अपर मुख्य सचिव, शहरी विकास, अब गोरखपुर महानगर क्षेत्र, नगर निगम, नगर पंचायत पिपराइच, नगर पंचायत पीपीगंज, नगर पंचायत मुंडेरा बाजार, चरगावा, खोराबर, पिपराइच, सरदार नगर, पिपराउली, जंगल कौडिया, कैम्पियरगंज आ भाटहट विकास प्रखंड के पूरा इलाका के कवर कइल गइल बा। एकरा बाद गोरखपुर महानगर के आबादी लगभग 25 लाख होखी।<ref name="amarujala.com"/> == परिवहन == === रेल परिवहन === {{Main|गोरखपुर जंक्शन रेलवे स्टेशन}} [[File:Gorakhpur Junction railway station.jpg|thumb|240px|गोरखपुर जंक्शन रेलवे स्टेशन]] गोरखपुर रेल नेटवर्क से पूरा भारत से नीक से जुड़ल बाटै आ [[गोरखपुर जंक्शन रेलवे स्टेशन|गोरखपुर रेलवे स्टेशन]] के इहाँ के मुख्य स्टेशन बा। मार्च 2021 ले एकर एगो प्लेटफारम दुनिया के सभसे लमहर प्लेटफारम 1366 मीटर के रहल।{{Efn|Since March 2021 Hubballi railway station's Pf no.1 is world longest platform, its length is 1,505 meters.}}<ref>{{Cite news |last=Huralimath |first=Arunkumar |date=March 21, 2021 |title=World's longest railway platform in Hubballi in its final stage of construction |work=The New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2021/mar/21/worlds-longest-railway-platform-in-hubballiin-its-final-stage-of-construction-2279648.html |access-date=October 27, 2022}}</ref> फरवरी 2020 में, बागान आ प्राकृतिक आवरण बढ़ावे खातिर प्लेटफार्म नंबर 2 पर हाइड्रेंट पाइप पर सपोर्ट संरचना वाला 100 गो फूल के गमला बनावल गइल आ लगावल गइल।<ref>{{cite news |last1=Nikita |first1=Prasad |title=Indian Railways unique initiative! Flowering pots installed over hydrant pipe at Gorakhpur station; details |url=https://www.financialexpress.com/infrastructure/railways/indian-railways-unique-initiative-flowering-pots-installed-over-hydrant-pipe-at-gorakhpur-station-details/1866804/ |access-date=2 February 2021 |work=The Financial Express |date=13 February 2020}}</ref> एह स्टेशन पर क्लास ए-1 रेलवे स्टेशन के सुविधा उपलब्ध बा। 6 अक्टूबर 2013 के गोरखपुर में दुनिया के सभसे लंबा रेलवे प्लेटफार्म बन गइल, रिमोडेल्ड गोरखपुर यार्ड के उद्घाटन के बाद, जेकर बिस्तार लगभग {{Convert|1355.40|m|mi|abbr=|sigfig=2}} लंबाई में बाटे।<ref>{{cite news |title=Gorakhpur gets world's largest railway platform |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Gorakhpur-gets-worlds-largest-railway-platform/articleshow/23616764.cms |access-date=26 March 2021 |work=The Times of India |date=7 October 2013 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mynews.in/News/gorakhpur_railway_station_to_have_longest_platform_in_asia_N33503.html |title=Gorakhpur Railway Station to have longest platform in Asia |last=Jha |first=Aditi |date=23 December 2009 |work =MyNews |access-date=1 September 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002082734/http://www.mynews.in/News/gorakhpur_railway_station_to_have_longest_platform_in_asia_N33503.html |archive-date=2 October 2013}}</ref><ref>{{cite news |title=Gorakhpur railway station's remodelling in final stage |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/gorakhpur-railway-stations-remodelling-in-final-stage/articleshow/20388999.cms |access-date=26 March 2021 |work=The Times of India |date=2 June 2013 |language=en}}</ref><ref name=longest_platform>{{cite news|title=Gorakhpur gets world's longest railway platform|url=http://www.indiatvnews.com/news/india/gorakhpur-gets-world-longest-railway-platform--28952.html|access-date=7 October 2013|newspaper=[[Amar Ujala|अमर उजाला (Amar Ujala)]]|date=13 February 2012|archive-date=29 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141029175328/http://www.indiatvnews.com/news/india/gorakhpur-gets-world-longest-railway-platform--28952.html|url-status=dead}}</ref> === हवाई परिवहन === [[File:Gorakhpur_Airport_new_terminal_building.jpg|thumb|महायोगी गोरखनाथ हवाईअड्डा]] गोरखपुर में एयर फ़ोर्स के बेस हवे आ एही जे सिविलियन हवाईअड्डा भी बनवावल गइल बाटै जेकर नाँव महायोगी गोरखनाथ हवाईअड्डा बाटै।<ref>[http://indianairforce.nic.in/show_unit.php?ch=42 No. 105 Helicopter Unit]. [[भारतीय एयर फोर्स]]</ref><ref>{{Cite news |date=25 जून 2025 |title=गोरखपुर एयरपोर्ट को मिलेगा अत्याधुनिक टर्मिनल, रोजाना 200 उड़ानें होंगी संचालित |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/uttar-pradesh/gorakhpur/gorakhpur-news-airport-new-terminal-mou-signed |url-status=live |access-date=19 जुलाई 2025 |work=प्रभात खबर}}</ref> === मेट्रो === {{Main|गोरखपुर मेट्रो}} [[गोरखपुर मेट्रो]] एगो लाइट मेट्रो परियोजना ह जवना में 2 लाइन बा औरी 27 स्टेशन लाइट रेल ट्रांजिट (एलआरटी) सिस्टम बा जवना के गोरखपुर में बनावे के मंजूरी मिलल बा। एकरा में दू गो गलियारा बाड़ें जे 27.84 किमी के दूरी पर बाटैं।<ref>{{Cite web|url=https://m.jagran.com/lite/uttar-pradesh/lucknow-city-up-cabinet-decision-gorakhpur-metro-rail-dpr-gets-green-signal-from-uttar-pradesh-cabinet-4672-crores-will-be-spent-20858589.html|date=10 March 2020|title=Gorakhpur metro rail gets green signal from up cabinet,4672 crores will be spent|publisher=Dainik jagran|access-date=10 March 2021|archive-date=6 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906110915/https://m.jagran.com/lite/uttar-pradesh/lucknow-city-up-cabinet-decision-gorakhpur-metro-rail-dpr-gets-green-signal-from-uttar-pradesh-cabinet-4672-crores-will-be-spent-20858589.html|url-status=dead}}</ref> 1 दिसंबर 2021 के केंद्र सरकार गोरखपुर लाइट मेट्रो परियोजना के डीपीआर के भी मंजूरी देले बा।<ref>{{cite web|title= Gorakhpur Metrolite: पब्लिक इन्वेस्टमेंट बोर्ड (पीआईबी) की बैठक में गोरखपुर मेट्रोलाइट रेल प्रोजेक्ट के फेज-1 को अप्रूवल मिला है|url=https://www.abplive.com/states/up-uk/yogi-adityanath-said-gorakhpur-metrolite-phase-1-project-gets-pib-approval-ann-2008462/amp |access-date=1 दिसंबर 2021}}</ref> {{clear}} == नोट == <references group="नोट"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} {{Gorakhpur district}} {{उत्तर प्रदेश}} {{Authority control}} == बाहरी कड़ी == * [http://gorakhpur.nic.in ऑफिशियल वेबसाइट], गोरखपुर जिला। [[श्रेणी:गोरखपुर| ]] [[श्रेणी:गोरखपुर जिला| ]] [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर]] [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर आ कस्बा]] [[श्रेणी:पूर्वांचल के शहर]] [[श्रेणी:गोरखपुर जिला के शहर आ कस्बा| ]] 22eb8ep386qus1zmjvrexjwv8tnmepa पड़रौना 0 9247 805768 790922 2026-09-27T16:08:26Z SM7 3953 +विकिकड़ी जोड़ल गइल 805768 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = पड़रौना | other_name = پڈرونا | nickname = पड़ौना | settlement_type = कस्बा | image_skyline = Main Gate of the Palace.jpg | image_alt = गेट | image_caption = पड़रौना राजदरबार के गेट | pushpin_map = India#Uttar Pradesh | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = उत्तर प्रदेश में लोकेशन | latd = 26.9 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 83.98 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|भारत}} | subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]] | subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[भारत के जिला सभ के लिस्ट|जिला]] | subdivision_name2 = [[कुशीनगर जिला|कुशीनगर]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44357 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = भाषा | demographics1_title1 = ऑफिशियल | demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]] | demographics1_title2 = लोकल | demographics1_info2 = [[भोजपुरी]], [[उर्दू]] | timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[पिनकोड]] | postal_code = 274304 | area_code_type = फोन कोड | area_code = 05564 | registration_plate = | blank1_name_sec1 = लिंगानुपात | blank1_info_sec1 = 950 [[पुरुष|♂]]/[[औरत|♀]] | website = {{URL|http://www.kushinagar.nic.in/}} | footnotes = }} [[File:UditNarayanInterCollege.jpg|thumb|right|272px|उदित नारायण इंटरमीडिएट कॉलेज, पड़रौना]] '''पड़रौना''' या '''पडरौना''' [[भारत]] देश की [[उत्तर प्रदेश]] राज्य की उत्तरी पूरबी सीमान्त इलाका में एगो शहर बा जेवन जिला [[कुशीनगर जिला|कुशीनगर]] के मुख्यालय हवे। ए शहर के प्राचीन नाँव [[पावा]] बतावल जाला{{sfn|P. DubD. ey|1996|p=}} जेवन [[मल्ल]] क्षत्री लोगन क राजधानी रहे। इहंवे से कुछ दूरी पर [[भगवान बुद्ध]] चुन्द नाँव की लोहार की घरे आपन आखिरी भोजन कइला की बाद बीमार पड़ल रहलें। प्राचीन [[पावा]] क अवशेष वर्तमान [[फाजिलनगर]] से थोड़ी दूर पर मानल जाला। एकरी नाँव की बारे में इहो मान्यता बा कि [[राम|भगवान राम]] इहँवा कुछ समय बितावलें आ भगवान राम की ''पद'' से ''रौंदा'' अस्थान '''पदरौना''' आ फिन बाद में पडरौना हो गइल। वर्तमान समय में ई शहर कुशीनगर जिला के मुख्यालय बा आ आसपास की इलाका की लोगन के बाज़ार से ले के शिक्षा आ रोजगार के मौका उपलब्ध करावत बा। इहाँ एगो चीनी मिल बा जेवन बन्द बा और गन्ना उद्योग खातिर महत्वपूर्ण बा। [[उदित नारायण पोस्ट ग्रेजुएट कालेज]] ए इलाका में शिक्षा के महत्वपूर्ण केन्द्र बाटे। ==इतिहास== पड़रौना या पडरौना क प्राचीन नाँव [[पावा]] बतावल जाला। प्राचीन काल में [[पावा]] (वर्तमान पड़रौना) [[मल्ल गणराज्य]] के राजधानी रहे आ इहँवा एगो संसद जइसन [[संथागार]] से ए इलाका क शासन चलावल जाय। [[भगवान बुद्ध]] मल्ल लोगन के आमंत्रण पर इहँवा आ के उपदेश दिहलीं आ इहंवे [[चुन्द]] नाँव की लोहार की घरे आपन आखिरी भोजन ग्रहण कइलिन। एकरी बाद उहाँ के कुशीनारा या कुशवती की जंगल तक पहुँच के [[ककुत्था]] नदी पार क के तबियत खराब हो गइल। हालाँकि गौतम बुद्ध आनंद से कहलीं कि चुन्द से कहि दें कि ओकरी दिहल भोजन में कौनो खराबी ना रहल ह आ अब हमार [[परिनिर्वाण]] के समय आ गइल बा। एकरी बाद [[भगवान बुद्ध]] आपन अन्तिम उपदेश दिहलें आ परिनिर्वाण प्राप्त कइलें। जहाँ भगवान बुद्ध के परिनिर्वाण (देह त्याग) भइल ओ अस्थान के अब [[कुशीनगर]] की नाँव से जानल जाला आ इहँवा [[परिनिर्वाण मंदिर]] आ [[रामभर स्तूप]] आज की समय में [[बौद्ध धर्म]] के तीर्थ आ पर्यटन केन्द्र की रूप में बा। महाजनपद काल में ई इलाका [[कोसल]] की अंतर्गत आवे आ महाराजा [[प्रसेनजित]] की मरला की बाद ए क्षेत्र में छोट-छोट राज्य अस्थापित हो गइलें। [[मगध]] साम्राज्य की विस्तार की बाद ई क्षेत्र मगध की शासन में चलि गइल। मध्यकाल आ एकरी बाद के इतिहास बहुत न मालूम बा। पड़रौना की नाँव के एगो अउरी उत्पत्ति बतावल जाला। कहल जाला कि भगवान [[राम]] ए क्षेत्र में कुछ समय रहलें आ उनकी पद से रौंदल इलाका के ''पद+रौंदा'' कहल गइल आ इहे बाद में पड़रौना हो गइल। ==भूगोल== पड़रौना शहर क भूगोलीय अवस्थिति 26.9 उ. अक्षांश आ 83.98 पू. देशांतर पर बा। [[गोरखपुर]] से लगभग 75 कि.मी. पुरुब ओर आ देवरिया से ## कि.मी. उत्तर ओर स्थित बा। [[भूआकृति विज्ञान]] की हिसाब से ई शहर [[मध्य गंगा मैदान]] की उत्तरी हिस्सा में बा आ एकरी कुछे उत्तर में [[तराई]] क इलाका शुरू हो जाला। जमीन [[जलोढ़]] चट्टान से बनल बा आ ई जलोढ़ हिमालयी नदियन की द्वारा ले आवल अवसाद की निक्षेप से बनल बा। ज़मीन क सामान्य ढाल दक्खिन-पच्छिम से उत्तर-पूरुब ओर बा। पड़रौना से सटले उत्तर ओर [[वाणी नदी]] बहत रहे जेवना के धारा चीनी मिल बनवावे खातिर मोड़ दिहल गइल। वाणी नदी पच्छिम से पूरुब ओर बहे आ फिर उत्तर की ओर मुड़ के बेलवाँ जंगल कि लगे [[झरही नदी]] में मिल जाय। पड़रौना से थोड़ी दूर पहिले पच्छिम ओर ए में से एगो नाला खनवा के एकर पानी पहिलहीं झरही की ओर मोड़ दिहल गइल बा। लेकिन तबो अभिन ले एकर पुरान थाला मौजूद बा आ बरखा भइला पर पानी से भर जाला। चीनी मिल क ठंढा करे वाला फौवारा तालाब (cooling pond) आ दरबार क [[रामधाम पोखरा]] एही वाणी नदिए क हिस्सा हउवे। जलवायु नम शीतोष्ण प्रकार के बा। जाड़ा, बसंत, गर्मी, बरसात क ऋतु पावल जालिन। मई के महीना में [[लूहि]] बहला पर प्रचंड गर्मी पड़ेले। तराई क इलाका नज़दीक रहला से इहाँ बरखा पहिले शुरू हो जाले आ ढेर होले। मानसून क आगमन लगभग 10 जून के। होला जाड़ा में कुहरा पड़ेला आ शीतलहरी की समय न्यूनतम तापमान 5&nbsp;°C से नीचे भी चलि जाला। [[लूहि]] आ [[शीतलहरी]] की चरम तापमान की अलावा बरसात के उमस भरल गर्मी भी बहुत कष्टदायक होले। बाकी समय मौसम सुहावन रहेला। माटी में नमी बहुत समय ले रहेले आ जमीन की नीचे पानी क लेवल (जल-स्तर) अबहिन बहुत नीचे नइखे गिरल। पड़रौना की दक्खिन ओर से बड़की नहर गुजरेले जेवना से जल स्तर सामान्य से ऊपर रहेला। मुख्य फसल [[ऊखि|गन्ना]] आ [[धान]] बा। व्यापारिक कृषि की रूप में हरदी, पपीता, केला इत्यादी क खेती भी होला। ==जनसंख्या== पड़रौना नगर पालिका क्षेत्र में कुल 25 ठे वार्ड बा आ कुल जनसंख्या 47,723 बाटे।<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/data/town/801167-padrauna.html |title=Padrauna City Population Census 2011 - Uttar Pradesh |publisher=Census2011.co.in |date= |accessdate=2016-06-18}}</ref> {{clear}} ==फोटो गैलरी== <center> <gallery> File:AryaSamajMandirPadrauna.jpg|आर्य समाज मंदिर File:RadhaKrishnaTempleDarbarPradrauna.jpg|दरबार में राधाकृष्ण के मंदिर File:UNPGCollegeFrontGate.jpg|[[उदित नारायण पोस्ट ग्रेजुएट कालेज|उदित नारायण डिग्री कॉलेज]] के गेट File:UNPGCollegeViewedFromInterCollegePlayground.jpg|डिग्री कॉलेज, उदित नारायण इंटर कालेज के फील्ड से देखला पर File:UditNarayanInterCollegePAN.jpg|उदित नारायण इंटर कॉलेज </gallery> </center> ==संदर्भ== {{Reflist}} == स्रोत == *<!-- {{sfn|P. DubD. ey|1996|p=}}--> {{cite book|ref=harv|author=D. P. Dubey|title=Rays and Ways of Indian Culture|url=https://books.google.com/books?id=pSMLz85WO1QC&pg=PA17|year=1996|publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd.|isbn=978-81-85880-98-3}} [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर]] [[श्रेणी:कुशीनगर जिला]] [[श्रेणी:पड़रौना]] {{यूपी-भू-आधार}} llwvwd6asi6n9swck5lgqdos25t55yg मनियर 0 9398 805767 692832 2026-09-27T15:21:42Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 805767 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = मनियर | other_name = Maniar | nickname = परशुराम नगरी | settlement_type = कस्बा | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Uttar Pradesh | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = उत्तर प्रदेश में लोकेशन | coordinates = {{coord|25|48|50|N|84|02|02|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|भारत}} | subdivision_type1 = [[भारत के राज्य औरो संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]] | subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[उत्तर प्रदेश के मंडल|मंडल]] | subdivision_name2 = [[आजमगढ़ मंडल|आजमगढ़]] | subdivision_type3 = [[उत्तर प्रदेश के जिला सभ के लिस्ट|जिला]] | subdivision_name3 = [[बलियाँ जिला|बलियाँ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 18750 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = भाषा | demographics1_title1 = ऑफिशियल | demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]] | demographics1_title2 = बोलचाल के | demographics1_info2 = [[भोजपुरी]] | timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''मनियर''' भारतीय राज्य [[उत्तर प्रदेश]] के [[बलियाँ जिला]] में एगो कस्बा आ बजार बा। ई जगह टिकुली (बिंदी) खातिर प्रसिद्द हवे।<ref>{{cite news|title=...तो पूर्वांचल की पहचान बनेगी अपनी इत्र-बिंदी|url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/balia/story-then-purvanchal-39-s-identity-will-become-its-perfume-dot-3212773.html|accessdate=11 मई 2021|work=लाइव हिंदुस्तान|date=2021|language=hi}}</ref> {{clear}} ==संदर्भ== {{Reflist|33em}} [[श्रेणी:बलियाँ जिला के शहर आ कस्बा]] {{यूपी-भू-आधार}} 690kqnqwy35h8sy1q57fmc47n5tiyzb द सिम्पसन्स 0 20998 805779 490424 2026-09-28T02:13:19Z Stephan1000000 33831 805779 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = द सिंपसन्स | image = [[File:The Simpsons Logo.svg|200px]] | caption = The [[Simpson family]]. From left to right: [[Bart Simpson|Bart]], [[Santa's Little Helper]] {{small|(dog)}}, [[Marge Simpson|Marge]], [[Maggie Simpson|Maggie]], [[Homer Simpson|Homer]], [[Lisa Simpson|Lisa]], and [[Simpson family#Snowball II|Snowball II]] {{small|(cat)}}. | genre = [[Animated sitcom]] | runtime = 21–24 minutes | creator = [[Matt Groening]] | developer = [[James L. Brooks]]<br />Matt Groening<br />[[Sam Simon]] | voices = [[Dan Castellaneta]]<br />[[Julie Kavner]]<br />[[Nancy Cartwright]]<br />[[Yeardley Smith]]<br />[[Hank Azaria]]<br />[[Harry Shearer]]<br />([[List of The Simpsons cast members|Complete list]]) | executive_producer = [[Al Jean]]<br />[[John Frink]]<br />James L. Brooks<br />Matt Groening<br />[[Matt Selman]]<br />Sam Simon | theme_music_composer = [[Danny Elfman]] | company = [[Gracie Films]]<br />[[20th Century Fox Television]]<br />[[Klasky Csupo]] {{small|(1989–92)}}<br />[[Film Roman]] {{small|(1992–present)}}<br/>[[The Curiosity Company]] {{small|(2015-present)}} | distributor = [[20th Television]] | opentheme = "[[The Simpsons Theme|''The Simpsons'' Theme]]" | composer = [[Alf Clausen]] | country = United States | language = English | picture_format = [[480i]]/[[576i]] ([[4:3]] [[Standard-definition television|SDTV]]) {{small|(1989–2009)}}<br />[[720p]] ([[16:9]] [[High-definition television|HDTV]]) {{small|(2009–present)}} | audio_format = [[Stereophonic sound|Stereo]] {{small|(1989–91)}}<br />[[Dolby Surround]] 2.0 {{small|(1991–2009)}}<br />[[5.1 surround sound]] {{small|(2009–present)}} | network = [[Fox Broadcasting Company|Fox]] | first_aired = {{Start date|1989|12|17}} | last_aired = present | num_seasons = 38 | num_episodes = 810 | list_episodes = List of The Simpsons episodes | preceded_by = [[The Simpsons shorts|''The Simpsons'' shorts]] from ''[[The Tracey Ullman Show]]'' | website = http://www.thesimpsons.com | website_title = Official website }} '''''द सिंपसन्स''''' एगो अमेरिकी टीवी सीरियल हवे जेवन एनीमेटेड हवे आ एकर बिसय सिचुएशन वाली कॉमेडी हवे। एकर निर्माता मैट ग्रोएनिंग बाटें आ एकर निर्माण फॉक्स एंटरटेनमेंट कंपनी द्वारा भइल बाटे।<ref>{{cite book|last=Ortved|first=John|title=The Simpsons: An Uncensored, Unauthorized History|url=http://books.google.com/books?id=jcJMPiM0tCwC&pg=PA287|accessdate=31 जुलाई 2015|date=October 12, 2010|publisher=Faber & Faber|isbn=978-0-86547-939-5|page=287}}</ref><ref>{{cite book|author=Facts On File, Incorporated|title=Animation|url=http://books.google.com/books?id=GXwBT9CuU-sC&pg=PA9|accessdate=31 जुलाई 2015|year=2010|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-3249-5|page=9}}</ref><ref>{{cite book|last1=Irwin|first1=William|last2=Conard|first2=Mark T.|last3=Skoble|first3=Aeon J.|title=The Simpsons and Philosophy: The D'oh! of Homer|url=http://books.google.com/books?id=SjKhSR33J8gC&pg=PA1972|accessdate=31 जुलाई 2015|date=August 21, 2013|publisher=Open Court|isbn=978-0-8126-9694-3|page=1972}}</ref> ई सीरीज एगो मध्यम वर्ग की अमेरिकी परिवार, जिनहन लोगन के पारिवारिक टाइटिल सिंपसन बाटे, की घरेलू जिनगी पर आधारित बाटे। {{टीवी-आधार}} ==संदर्भ== {{Reflist}} {{Authority control}} [[श्रेणी:एनीमेटेड कॉमेडी टीवी सीरीज]] [[श्रेणी:सिचुएशनल कॉमेडी]] c1100wnpyyqhm72h8jorrqsx1zoqdrw टेम्पलेट:Hydrography of Uttar Pradesh 10 66140 805758 805741 2026-09-27T14:21:11Z SM7 3953 +2 805758 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Hydrography of Uttar Pradesh |title = [[उत्तर प्रदेश]] के हाइड्रोग्राफी |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |groupstyle = line-height:1.3em; <!--reduces gap between wrapped groupname lines--> |group1 = नदी |list1 = {{Navbox|subgroup |group1 = प्रमुख |list1 = * [[गंगा नदी|गंगा]] * [[जमुना नदी|जमुना]] * [[सरजू नदी|सरजू (घाघरा)]] |group2 = उत्तर मुँह |list2 = * [[कन्हार नदी|कन्हार]] * [[कर्मनाशा नदी|कर्मनाशा]] * [[केन नदी|केन]] * [[चंबल नदी|चंबल]] * [[जामनी नदी|जामनी]] * [[टोंस नदी|टोंस]] ** [[बेलन नदी|बेलन]] * [[तमसा नदी|तमसा]] * [[धसान नदी|धसान]] * [[बेतवा नदी|बेतवा]] * [[रिहंद नदी|रिहंद]] * [[सिंध नदी|सिंध]] * [[सोन नदी|सोन]] |group3 = दक्खिन मुँह |list3= * [[अस्सी नदी|अस्सी]] * [[आमी नदी|आमी]] * [[काली नदी (उत्तर प्रदेश)|काली]] * [[कुकरैल नदी|कुकरैल]] * [[गुर्रा नदी|गुर्रा]] * [[गोमती नदी|गोमती]] * [[गौला नदी|गौला]] * [[बबई नदी|बबई]] * [[बरुणा नदी|बरुणा]] * [[राप्ती नदी|राप्ती]] * [[रामगंगा]] * [[रोहिणी नदी|रोहिणी]] * [[सई नदी|सई]] * [[सरजू नदी|घाघरा]] * [[सरजू नदी|सरजू]] * [[हिंडन नदी|हिंडन]] }} |group4 = [[झील]] / ताल |list4 = * [[सूर सरोवर]] (कीठम झील) * [[चित्तौरा झील|चित्तौरा]] * [[बरुआ सागर ताल|बरुआ सागर]] * [[बेलासागर झील|बेलासागर]] * [[मोती झील]] * [[राजा का ताल]] * [[रामगढ़ ताल]] * [[सुरहा ताल]] |group5 = बंधा आ बैराज |list5 = * [[गंगा बैराज]] * [[माताटीला]] * [[पारीछा बान्ह]] * [[राजघाट बान्ह]] * [[रिहंद बान्ह]] * [[शारदा बैराज]] |group6 = [[नहर]] |list6 = * [[ऊपरी गंगा नहर]] * [[निचली गंगा नहर]] * [[आगरा नहर]] * [[शारदा नहर]] |group7 = पुल |list7 = * [[राजघाट पुल|मालवीय ब्रिज]] * [[शाही पुल|शाही पुल, जौनपुर]] * [[नवका यमुना पुल|नवका जमुना पुल]] |group8 = संबंधित |list8 = * [[अचिरावती]] * [[चर्म्णावती]] * [[सरस्वती नदी]] * [[त्रिवेणी संगम]] * [[दुआब]] <!-- * [[:टेम्पलेट:Son basin|सोन बेसिन]]--> |group9 = आसपास के <br> हाइड्रोग्राफी |list9 = * [[:टेम्पलेट:Hydrography of Uttarakhand|उत्तराखंड]] * [[:टेम्पलेट:Hydrography of Nepal|नेपाल]] * [[:टेम्पलेट:Rivers in Bihar|बिहार]] * [[:टेम्पलेट:Hydrography of Jharkhand|झारखंड]] <!-- * [[:टेम्पलेट:Hydrography of Rajasthan|राजस्थान]]--> <!-- * [[:टेम्पलेट:Hydrography of Madhya Pradesh|मध्य प्रदेश]]--> }}<noinclude> {{collapsible option}} [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश टेम्पलेट]] [[श्रेणी:राज्य अनुसार भारत के हाइड्रोग्राफी नेवीगेशन बक्सा|Uttar Pradesh]] [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के नदी|t]] </noinclude> 3ueqyb7itrtqztbqdosk03j5vusht2v बलूचिस्तान 0 98639 805777 796133 2026-09-28T01:43:47Z Yunael 41043 /* */ 805777 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = बलूचिस्तान | native_name = بلۏچستان | native_name_lang = bal | settlement_type = [[भूगोलीय क्षेत्र]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Baloch population distribution in Iran, Pakistan and Afghanistan.jpg | map_alt = | map_caption = गुलाबी रंग से देखावल इलाका बलूचिस्तान ह | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[List of sovereign states|देस]] | subdivision_name = {{plainlist| *[[अफ़गानिस्तान]] *[[ईरान]] *[[पाकिस्तान]]}} | subdivision_type1 = | subdivision_type2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name1 = | subdivision_name2 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | parts_type = उपबिभाग | parts = [[Sistan and Balochistan province|Iranian Balochistan]], [[Balochistan, Pakistan|Pakistani Balochistan]], [[Balochistan, Afghanistan|Afghan Balochistan]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags -->| area_footnotes = | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_total_km2 = | area_total_ha = | area_land_km2 = | area_land_ha = | area_water_km2 = | area_water_ha = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_ha = | area_rural_km2 = | area_rural_ha = | area_metro_km2 = | area_metro_ha = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_ha = | area_blank2_title = <!-- square kilometres --> | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_blank2_ha = | area_note = | dimensions_footnotes = | length_km = | width_km = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ल. 18–19 मिलियन<ref name="Iran Profile, Library of Congress">[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Iran.pdf Iran], ''Library of Congress, Country Profile'' . Retrieved 5 December 2009.</ref><ref name="CIA Afghanistan">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ Afghanistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |date=2021-01-04 }}, ''The World Factbook'' . Retrieved 5 December 2009.</ref><ref name=EthnicGroups>{{cite web|last=Central Intelligence Agency|title=The World Factbook: Ethnic Groups|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070613003008/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html|url-status=dead|archive-date=13 June 2007|access-date=3 November 2014|year=2013}}</ref> | population_as_of = 2013 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = डेमोग्राफी | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = [[एथ्निसिटी|एथनिक ग्रुप]] | demographics1_info1 = [[Baloch people|Baloch]]<br/><small>''Minor:'' [[Brahui people|Brahui]], [[Pashtuns]], [[Hazaras]], [[Jadgal people|Jadgals]], [[Sindhis]], [[Tajiks]], [[Sistani people|Sistanis]], [[Persians]], [[Khetrans]]</small> | demographics_type2 = | demographics2_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title2 = भाषा | demographics1_info2 = [[बलूची भाषा|बलोची]]<br/><small>''Minor:'' [[Brahui language|Brahui]], [[Jadgali language|Jadgali]], [[पश्तो]], [[सिंधी भाषा|सिंधी]], [[फ़ारसी]], [[Khetrani language|Khetrani]], [[उर्दू]]</small> <!-- website, footnotes -------->| timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | unemployment_rate = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | blank_name = Largest cities | blank_info = <!--{{Collapsible list | list_style = text-align:left; |1 = {{flagicon|Pakistan}} [[Kharan, Pakistan|Kharan]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Turbat]] <br /> {{flagicon|Iran}} [[Zahedan]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Khuzdar]] <br /> {{flagicon|Afghanistan}} [[Zaranj]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Uthal]] <br /> {{flagicon|Iran}} [[Iranshahr, Iran|Iranshahr]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Dera Allah Yar]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Sibi]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Mauripur]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Lyari]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Kalat, Pakistan|Kalat]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Dera Murad Jamali|D.M. Jamali]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Dera Bugti]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Gwadar]] <br /> {{flagicon|Iran}} [[Chabahar]] <br /> {{flagicon|Pakistan}} [[Nushki]] }}--> | official_name = }} '''बलूचिस्तान''' (बलूचीः بلۏچستان, Balochistan), जेकर उच्चारण अलग-अलग तरीका से होला (जइसे: बलोचिस्तान, बलुचिस्तान), एगो ऐतिहासिक इलाका ह जे पच्छिमी आ [[दक्खिन एशिया|दक्खिनी एशिया]] में पड़ेला। ई इलाका ईरानी पठार के दूर दक्खिन-पूरबी हिस्सा में बा आ [[भारतीय प्लेट]] आ [[अरब सागर]] के किनारा के लगे बा। ई इलाका सुख्खा रेगिस्तान आ पहाड़ी इलाका हवे, जहाँ मुख्य रूप से [[बलूच जाति]] के लोग बसल बा लोग।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xIjyLNpusbAC&q=baloch+live+in+balochistan|title=The Baloch and Balochistan: A Historical Account from the Beginning to the Fall of the Baloch State|last=Dashti|first=Naseer|date=October 2012|publisher=Trafford Publishing|isbn=978-1-4669-5896-8|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Ahmed |first=Manzoor |last2=Khan |first2=Gulawar |date=22 September 2020 |title=The History of Baloch and Balochistan: A Critical Appraisal |url=http://journals.pu.edu.pk/journals/index.php/IJSAS/article/view/3087 |journal=South Asian Studies |volume=32 |issue=1 (2017) |via=University of the Punjab |access-date=21 June 2025 |archive-date=18 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118205729/http://journals.pu.edu.pk/journals/index.php/IJSAS/article/view/3087 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=b4RCAAAAIAAJ&q=baloch+are+living+in+Balochistan|title=The Baloch Race: A Historical and Ethnological Sketch|last=Dames|first=Mansel Longworth|date=1904|publisher=Royal Asiatic Society|language=en}}</ref> बलूचिस्तान इलाका आज के तीन गो देसन में बँटल बा – [[ईरान]], [[अफ़ग़ानिस्तान|अफगानिस्तान]] आ [[पाकिस्तान]]। प्रशासनिक रूप से ई पाकिस्तानी [[बलूचिस्तान प्रांत|सूबा बलूचिस्तान]], ईरानी सूबा सिस्तान आ बलूचिस्तान, आ अफगानिस्तान के दक्खिनी हिस्सा – जइसे निमरुज़, हेलमंद आ कंधार – में बाँटल बा।<ref name="A Brief History of Balochistan">{{Cite web |last=Pillalamarri |first=Akhilesh |date=12 February 2016 |title=A Brief History of Balochistan |url=https://thediplomat.com/2016/02/a-brief-history-of-balochistan/ |access-date=18 June 2016 |website=thediplomat.com |publisher=THE DIPLOMAT}}</ref><ref name="Human Rights in Balochistan: A Case Study in Failure and Invisibility">{{Cite news |date=25 March 2016 |title=Human Rights in Balochistan: A Case Study in Failure and Invisibility |url=http://m.huffpost.com/us/entry/9541436.html |access-date=18 June 2016 |work=HuffPost}}</ref> एकर दक्खिनी तट – खास कर के मकरान किनारा – अरब सागर से धइले बाटे, जवना में [[ओमान के खाड़ी]] (Gulf of Oman) खास बा। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:सांस्कृतिक प्रदेश]] [[श्रेणी:दक्खिन एशिया के भूगोल]] sj1srazowmibu6e0xnsrlrk716pg00g आमी नदी 0 100535 805759 790498 2026-09-27T14:29:00Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 805759 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = आमी नदी | name_other = | name_etymology = | nickname = आमी <!---------------------- IMAGE--> | image = Aami-river-at-Maghar.jpg | image_size = | image_caption = [[मगहर]] में आमी नदी के घाट, मंदिर आ पाछे पुल देखात बाटे। | image_alt = नदी, घाट, मंदिर के बिल्डिंग, बैकग्राउंड में दूर पुल <!---------------------- MAPS --> | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = देश | subdivision_name1 = {{flag|भारत}} | subdivision_type2 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]] | subdivision_name2 = [[उत्तर प्रदेश]] | subdivision_type3 = [[उत्तर प्रदेश के जिला सभ के लिस्ट|जिला सभ]] | subdivision_name3 = [[सिद्धार्थनगर जिला|सिद्धार्थनगर]], [[संत कबीर नगर जिला|संत कबीर नगर]], [[बस्ती जिला|बस्ती]], [[गोरखपुर जिला|गोरखपुर]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = 147 किमी | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = सिकहरा ताल, सिद्धार्थ नगर | source1_location = | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = [[सोहगौरा]], गोरखपुर | mouth_location = | mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} --> | mouth_elevation = | progression = | river_system = [[गंगा नदी बेसिन|गंगा नदी]] | basin_size = | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''आमी नदी''' भारतीय राज्य [[उत्तर प्रदेश]] में बहे वाली एगो मैदानी नदी हवे। ई [[राप्ती नदी]] के सहायिका हवे आ [[सिद्धार्थनगर जिला|सिद्धार्थ नगर जिला]] से निकल के 147 किमी के दूरी तय क के [[गोरखपुर जिला]] में राप्ती में मिले ले। एकरा तीरे [[खलीलाबाद]] आ [[मगहर]] नियर कसबा बसल बाड़ें। मगहर में एही के तीरे 15वीं सदी के परसिद्ध संत, धर्म सुधारक आ कवी [[कबीर]] अपना जिनगी के अंतिम समय में निवास आ साधना कइलेन। अपना अंतिम हिस्सा में ई नदी [[गोरखपुर इंडस्ट्रियल एरिया (गीडा)]] से हो के गुजरे ले आ बहुत प्रदूषित हो जाले। == भूगोल == आमी एगो मैदानी नदी हवे। ई सिद्धार्थनगर जिला के सिकहरा ताल से निकले ले आ गोरखपुर जिला के सौहगौरा में जा के [[राप्ती नदी]] में मिल जाले। एह तरीका से एकर कुल लंबाई 147 (सीपीसीबी के नाप अनुसार<ref>{{cite web |title=Pollution in Aami River in U.P. |url=https://cpcb.nic.in/NGTMC/Aami-Report-15.01.2019.pdf |website=cpcb.nic.in |publisher=Eastern U.P. Rivers and Water Reserviors Monitoring Committee, Environment Diractorate, U.P. |access-date=8 Apr 2026 |language=en |date=15 Jan 2019}}</ref>) से ले के 211 किलोमीटर<ref name="YadavMaharshi">{{cite journal |last1=Yadav |first1=Maharshi |last2=Gole |first2=Vitthal L. |last3=Sharma |first3=Jyoti |last4=Pandey |first4=Govind |title=Downstream Microbial and Physiochemical Assessment of Aami River and Analysis of Sewage and Industrial Discharge |journal=Journal of The Institution of Engineers (India): Series E |date=दिसंबर 2022 |volume=103 |issue=2 |pages=189–198 |doi=10.1007/s40034-022-00240-w}}</ref> तक ले बतावल जाला। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} {{Hydrography of Uttar Pradesh}} [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के नदी]] [[श्रेणी:गंगा नदी थाला]] [[श्रेणी:संत कबीर नगर जिला]] [[श्रेणी:सिद्धार्थनगर जिला]] [[श्रेणी:गोरखपुर जिला]] {{नदी-आधार}} {{UP-geo-stub}} nlv0237o0kh8alogu30ypr4y6edt7a7 विकिपीडिया:आँकड़ा सभ/२०२६/सितंबर 4 101472 805776 805747 2026-09-27T19:21:31Z NeechalBOT 7874 statistics 805776 wikitext text/x-wiki <!--- stats starts--->{{प्रयोगकर्ता:Neechalkaran/statnotice}}{| class="wikitable sortable" style="width:90%" |- ! Date(Time) ! Pages ! Articles ! Edits ! Users ! Files ! Activeusers {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१-९-२०२६ |Pages = 82214 |dPages = 1 |Articles = 9197 |dArticles = 0 |Edits = 801535 |dEdits = 6 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40592 |dUsers = 1 |Ausers = 51 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =२-९-२०२६ |Pages = 82216 |dPages = 2 |Articles = 9197 |dArticles = 0 |Edits = 801545 |dEdits = 10 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40601 |dUsers = 9 |Ausers = 51 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =३-९-२०२६ |Pages = 82185 |dPages = -31 |Articles = 9196 |dArticles = -1 |Edits = 801603 |dEdits = 58 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40611 |dUsers = 10 |Ausers = 51 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =४-९-२०२६ |Pages = 82187 |dPages = 2 |Articles = 9196 |dArticles = 0 |Edits = 801582 |dEdits = -21 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40620 |dUsers = 9 |Ausers = 44 |dAusers = -7 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =५-९-२०२६ |Pages = 82198 |dPages = 11 |Articles = 9199 |dArticles = 3 |Edits = 801858 |dEdits = 276 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40627 |dUsers = 7 |Ausers = 44 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =६-९-२०२६ |Pages = 82198 |dPages = 0 |Articles = 9199 |dArticles = 0 |Edits = 801881 |dEdits = 23 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40630 |dUsers = 3 |Ausers = 44 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =७-९-२०२६ |Pages = 82199 |dPages = 1 |Articles = 9199 |dArticles = 0 |Edits = 801884 |dEdits = 3 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40638 |dUsers = 8 |Ausers = 47 |dAusers = 3 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =८-९-२०२६ |Pages = 82199 |dPages = 0 |Articles = 9199 |dArticles = 0 |Edits = 801886 |dEdits = 2 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40643 |dUsers = 5 |Ausers = 47 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =९-९-२०२६ |Pages = 82207 |dPages = 8 |Articles = 9201 |dArticles = 2 |Edits = 801916 |dEdits = 30 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40649 |dUsers = 6 |Ausers = 47 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१०-९-२०२६ |Pages = 82209 |dPages = 2 |Articles = 9201 |dArticles = 0 |Edits = 801921 |dEdits = 5 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40654 |dUsers = 5 |Ausers = 42 |dAusers = -5 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =११-९-२०२६ |Pages = 82201 |dPages = -8 |Articles = 9207 |dArticles = 6 |Edits = 801968 |dEdits = 47 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40659 |dUsers = 5 |Ausers = 42 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१२-९-२०२६ |Pages = 82203 |dPages = 2 |Articles = 9208 |dArticles = 1 |Edits = 801986 |dEdits = 18 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40665 |dUsers = 6 |Ausers = 42 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१३-९-२०२६ |Pages = 82207 |dPages = 4 |Articles = 9208 |dArticles = 0 |Edits = 802001 |dEdits = 15 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40672 |dUsers = 7 |Ausers = 40 |dAusers = -2 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१४-९-२०२६ |Pages = 82206 |dPages = -1 |Articles = 9209 |dArticles = 1 |Edits = 802015 |dEdits = 14 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40674 |dUsers = 2 |Ausers = 40 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१५-९-२०२६ |Pages = 82207 |dPages = 1 |Articles = 9209 |dArticles = 0 |Edits = 802023 |dEdits = 8 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40678 |dUsers = 4 |Ausers = 40 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१६-९-२०२६ |Pages = 82214 |dPages = 7 |Articles = 9210 |dArticles = 1 |Edits = 802261 |dEdits = 238 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40683 |dUsers = 5 |Ausers = 40 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१७-९-२०२६ |Pages = 82220 |dPages = 6 |Articles = 9213 |dArticles = 3 |Edits = 802300 |dEdits = 39 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40689 |dUsers = 6 |Ausers = 40 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१८-९-२०२६ |Pages = 82223 |dPages = 3 |Articles = 9214 |dArticles = 1 |Edits = 802312 |dEdits = 12 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40702 |dUsers = 13 |Ausers = 40 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =१९-९-२०२६ |Pages = 82224 |dPages = 1 |Articles = 9214 |dArticles = 0 |Edits = 802322 |dEdits = 10 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40709 |dUsers = 7 |Ausers = 38 |dAusers = -2 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =२०-९-२०२६ |Pages = 82227 |dPages = 3 |Articles = 9216 |dArticles = 2 |Edits = 802331 |dEdits = 9 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40719 |dUsers = 10 |Ausers = 38 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =२१-९-२०२६ |Pages = 82229 |dPages = 2 |Articles = 9216 |dArticles = 0 |Edits = 802348 |dEdits = 17 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40725 |dUsers = 6 |Ausers = 38 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =२२-९-२०२६ |Pages = 82239 |dPages = 10 |Articles = 9219 |dArticles = 3 |Edits = 802388 |dEdits = 40 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40728 |dUsers = 3 |Ausers = 37 |dAusers = -1 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =२३-९-२०२६ |Pages = 82243 |dPages = 4 |Articles = 9221 |dArticles = 2 |Edits = 802412 |dEdits = 24 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40732 |dUsers = 4 |Ausers = 37 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =२४-९-२०२६ |Pages = 82253 |dPages = 10 |Articles = 9224 |dArticles = 3 |Edits = 802531 |dEdits = 119 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40741 |dUsers = 9 |Ausers = 37 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =२५-९-२०२६ |Pages = 82272 |dPages = 19 |Articles = 9232 |dArticles = 8 |Edits = 802608 |dEdits = 77 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40750 |dUsers = 9 |Ausers = 39 |dAusers = 2 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =२६-९-२०२६ |Pages = 82284 |dPages = 12 |Articles = 9241 |dArticles = 9 |Edits = 802655 |dEdits = 47 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40752 |dUsers = 2 |Ausers = 39 |dAusers = 0 }} {{User:Neechalkaran/template/daily |Date =२७-९-२०२६ |Pages = 82290 |dPages = 6 |Articles = 9244 |dArticles = 3 |Edits = 802684 |dEdits = 29 |Files = 54 |dFiles = 0 |Users = 40754 |dUsers = 2 |Ausers = 39 |dAusers = 0 }} <!---Place new stats here---> |} <!--- stats ends---> r1szy83s7rspw8r92iis4yc2fk022cs गोरखपुर इंडस्ट्रियल एरिया (गीडा) 0 101611 805760 2026-09-27T14:50:30Z SM7 3953 नया आधार लेख 805760 wikitext text/x-wiki '''गोरखपुर इंडस्ट्रियल एरिया''', जेकर पूरा नाँव '''गोरखपुर इंडस्ट्रियल डेवलपमेंट अथॉरिटी''' (संछेप में '''गीडा''' — '''GIDA''') हवे, भारतीय राज्य [[उत्तर प्रदेश]] के [[पूर्वांचल]] में [[गोरखपुर]] शहर के लगे बनावल [[इंडस्ट्रियल एरिया]] भा इंडस्ट्रियल पार्क हवे। एकर अस्थापना 1989 में भइल आ ई आसपास के इलाका से गोरखपुर-लिंक एक्सप्रेसवे आ अउरी हाइवे सभ के जरिये जुड़ल बाटे। एह पूरा इलाका के कुल 32 गो सेक्टर में बाँटल गइल बा। ई पूर्वांचल के सभसे तेजी से बिकसित हो रहल इंडस्ट्रियल इलाका सभ में से एक बाटे।<ref>{{cite news |last1=Rawat |first1=Virendra Singh |title=Gorakhpur emerges as industrial hub with projects worth ₹11,600 crore |url=https://www.business-standard.com/economy/news/gorakhpur-emerges-as-industrial-hub-with-projects-worth-11-600-crore-125120401155_1.html |access-date=27 सितंबर 2026 |work=[[बिजनेस स्टैंडर्ड]] |date=2025 |location=[[लखनऊ]] |language=en}}</ref> एकरा साथे-साथ, गोरखपुर के दाक्खिनी हिस्सा में धुरियापार के ग्रेटर गीडा के नाँव से अउरी ब्यापक इलाका के रूप में बसावे के प्लानिंग बाटे।<ref>{{cite news |title=कोका-कोला से अडाणी तक... गोरखपुर में 164 बड़ी कंपनियां लगाएंगी प्लांट, 20,000 युवाओं को मिलेगा रोजगार - gorakhpur gbc 50 9400 cr investment surpasses target |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/gorakhpur-city-gorakhpur-gbc-50-9400-cr-investment-surpasses-target-40385570.html |access-date=27 सितंबर 2026 |work=[[दैनिक जागरण]] |date=26 सितंबर 2026 |language=hi}}</ref> == लोकेशन आ भूगोल == ई गोरखपुर शहर से पच्छिम ओर [[खलीलाबाद]] जाए वाली हाइवे के आसपास प्लानिंग के संघे बसावल इलाका ह। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} == बाहरी कड़ी == * [https://gidagkp.in/ ऑफिशियल वेबसाइट] [[श्रेणी:गोरखपुर|इ]] [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के भूगोल]] {{उत्तरप्रदेश-भू-आधार}} b1rv9ibzg9fev75swbna0ir1r76e88s 805761 805760 2026-09-27T14:53:04Z SM7 3953 संदर्भ जोड़ल/सुधारल गइल 805761 wikitext text/x-wiki '''गोरखपुर इंडस्ट्रियल एरिया''', जेकर पूरा नाँव '''गोरखपुर इंडस्ट्रियल डेवलपमेंट अथॉरिटी''' (संछेप में '''गीडा''' — '''GIDA''') हवे, भारतीय राज्य [[उत्तर प्रदेश]] के [[पूर्वांचल]] में [[गोरखपुर]] शहर के लगे बनावल [[इंडस्ट्रियल एरिया]] भा इंडस्ट्रियल पार्क हवे। एकर अस्थापना 1989 में भइल आ ई आसपास के इलाका से गोरखपुर-लिंक एक्सप्रेसवे आ अउरी हाइवे सभ के जरिये जुड़ल बाटे। एह पूरा इलाका के कुल 32 गो सेक्टर में बाँटल गइल बा। ई पूर्वांचल के सभसे तेजी से बिकसित हो रहल इंडस्ट्रियल इलाका सभ में से एक बाटे।<ref>{{cite news |last1=Rawat |first1=Virendra Singh |title=Gorakhpur emerges as industrial hub with projects worth ₹11,600 crore |url=https://www.business-standard.com/economy/news/gorakhpur-emerges-as-industrial-hub-with-projects-worth-11-600-crore-125120401155_1.html |access-date=27 सितंबर 2026 |work=[[बिजनेस स्टैंडर्ड]] |date=2025 |location=[[लखनऊ]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=नवागत IAS विशाल कुमार ने संभाला गीडा का पदभार: पूर्वांचल का ग्रोथ इंजन बनेगा गीडा, औद्योगिक विस्तार और नए निवेश पर फोकस - Sahjanwa News |url=https://www.bhaskar.com/local/uttar-pradesh/gorakhpur/sahjanwa/news/gida-gorakhpur-industrial-growth-ias-vishal-kumar-investment-news-139124133.html |access-date=27 सितंबर 2026 |work=[[दैनिक भास्कर]] |date=23 सितंबर 2026 |language=hi}}</ref> एकरा साथे-साथ, गोरखपुर के दाक्खिनी हिस्सा में धुरियापार के ग्रेटर गीडा के नाँव से अउरी ब्यापक इलाका के रूप में बसावे के प्लानिंग बाटे।<ref>{{cite news |title=कोका-कोला से अडाणी तक... गोरखपुर में 164 बड़ी कंपनियां लगाएंगी प्लांट, 20,000 युवाओं को मिलेगा रोजगार - gorakhpur gbc 50 9400 cr investment surpasses target |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/gorakhpur-city-gorakhpur-gbc-50-9400-cr-investment-surpasses-target-40385570.html |access-date=27 सितंबर 2026 |work=[[दैनिक जागरण]] |date=26 सितंबर 2026 |language=hi}}</ref> == लोकेशन आ भूगोल == ई गोरखपुर शहर से पच्छिम ओर [[खलीलाबाद]] जाए वाली हाइवे के आसपास प्लानिंग के संघे बसावल इलाका ह। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} == बाहरी कड़ी == * [https://gidagkp.in/ ऑफिशियल वेबसाइट] [[श्रेणी:गोरखपुर|इ]] [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के भूगोल]] {{उत्तरप्रदेश-भू-आधार}} bvq6czyk00nmtrmsl2mezlr7g66qird 805764 805761 2026-09-27T14:58:59Z SM7 3953 [[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पूर्वांचल]] जोड़ल गइल 805764 wikitext text/x-wiki '''गोरखपुर इंडस्ट्रियल एरिया''', जेकर पूरा नाँव '''गोरखपुर इंडस्ट्रियल डेवलपमेंट अथॉरिटी''' (संछेप में '''गीडा''' — '''GIDA''') हवे, भारतीय राज्य [[उत्तर प्रदेश]] के [[पूर्वांचल]] में [[गोरखपुर]] शहर के लगे बनावल [[इंडस्ट्रियल एरिया]] भा इंडस्ट्रियल पार्क हवे। एकर अस्थापना 1989 में भइल आ ई आसपास के इलाका से गोरखपुर-लिंक एक्सप्रेसवे आ अउरी हाइवे सभ के जरिये जुड़ल बाटे। एह पूरा इलाका के कुल 32 गो सेक्टर में बाँटल गइल बा। ई पूर्वांचल के सभसे तेजी से बिकसित हो रहल इंडस्ट्रियल इलाका सभ में से एक बाटे।<ref>{{cite news |last1=Rawat |first1=Virendra Singh |title=Gorakhpur emerges as industrial hub with projects worth ₹11,600 crore |url=https://www.business-standard.com/economy/news/gorakhpur-emerges-as-industrial-hub-with-projects-worth-11-600-crore-125120401155_1.html |access-date=27 सितंबर 2026 |work=[[बिजनेस स्टैंडर्ड]] |date=2025 |location=[[लखनऊ]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=नवागत IAS विशाल कुमार ने संभाला गीडा का पदभार: पूर्वांचल का ग्रोथ इंजन बनेगा गीडा, औद्योगिक विस्तार और नए निवेश पर फोकस - Sahjanwa News |url=https://www.bhaskar.com/local/uttar-pradesh/gorakhpur/sahjanwa/news/gida-gorakhpur-industrial-growth-ias-vishal-kumar-investment-news-139124133.html |access-date=27 सितंबर 2026 |work=[[दैनिक भास्कर]] |date=23 सितंबर 2026 |language=hi}}</ref> एकरा साथे-साथ, गोरखपुर के दाक्खिनी हिस्सा में धुरियापार के ग्रेटर गीडा के नाँव से अउरी ब्यापक इलाका के रूप में बसावे के प्लानिंग बाटे।<ref>{{cite news |title=कोका-कोला से अडाणी तक... गोरखपुर में 164 बड़ी कंपनियां लगाएंगी प्लांट, 20,000 युवाओं को मिलेगा रोजगार - gorakhpur gbc 50 9400 cr investment surpasses target |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/gorakhpur-city-gorakhpur-gbc-50-9400-cr-investment-surpasses-target-40385570.html |access-date=27 सितंबर 2026 |work=[[दैनिक जागरण]] |date=26 सितंबर 2026 |language=hi}}</ref> == लोकेशन आ भूगोल == ई गोरखपुर शहर से पच्छिम ओर [[खलीलाबाद]] जाए वाली हाइवे के आसपास प्लानिंग के संघे बसावल इलाका ह। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} == बाहरी कड़ी == * [https://gidagkp.in/ ऑफिशियल वेबसाइट] [[श्रेणी:गोरखपुर|इ]] [[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के भूगोल]] [[श्रेणी:पूर्वांचल]] {{उत्तरप्रदेश-भू-आधार}} higimwog6za8az6zu87cmgvi5gpf30t इंडस्ट्रियल पार्क 0 101612 805762 2026-09-27T14:56:59Z SM7 3953 पन्ना बनावल गइल "'''इंडस्ट्रियल पार्क''', जेकरा के '''इंडस्ट्रियल एस्टेट''' भा '''ट्रेडिंग एस्टेट''' भी कहल जाला, एगो अइसन इलाका ह जे इंडस्ट्रियल डेवलपमेंट, मने कि उद्योग सभ के बिकास, खातिर तय क..." के साथ 805762 wikitext text/x-wiki '''इंडस्ट्रियल पार्क''', जेकरा के '''इंडस्ट्रियल एस्टेट''' भा '''ट्रेडिंग एस्टेट''' भी कहल जाला, एगो अइसन इलाका ह जे इंडस्ट्रियल डेवलपमेंट, मने कि उद्योग सभ के बिकास, खातिर तय क के योजनाबद्ध तरीका से डेवेलप कइल जाला। इंडस्ट्रियल पार्क के बिजनेस पार्क भा ऑफिस पार्क के तुलना में बड़हन आ भारी किसिम के रूप मानल जा सकेला। बिजनेस पार्क भा ऑफिस पार्क में ऑफिस आ हल्का इंडस्ट्री होला, जबकि इंडस्ट्रियल पार्क में हेवी इंडस्ट्री भी हो सकेला। [[श्रेणी:उद्योग]] [[श्रेणी:आर्थिक भूगोल]] 2b7lm1gxwo9lnobmyist9ztaokwxa64 इंडस्ट्रियल एरिया 0 101613 805763 2026-09-27T14:57:30Z SM7 3953 पन्ना [[इंडस्ट्रियल पार्क]] पर अनुप्रेषित कइल गइल 805763 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[इंडस्ट्रियल पार्क]] 896e76wqzb4p38oioetu6nbbgzimm41 नक्षत्र 0 101614 805769 2026-09-27T17:50:46Z SM7 3953 नया आधार लेख 805769 wikitext text/x-wiki '''नक्षत्र''' ({{Langx|sa|नक्षत्रम्}}) भा '''नछत्र''', जेकरा [[भोजपुरी]] में '''नछत्तरो''' कहि के बोलावल जाला, [[आसमान]] में [[चंद्रमा]] के निवास अस्थान भा घर के रूप में चिन्हित कइल गइल 27 गो खाना हवें, हर खाना में कुछ बिसेस तारा भा तारा सभ के समूह पड़े लें जिनाहन के नाँव प हर खाना के नाँव रखल गइल हवे। ई भारतीय ज्योतिष में मूल वैदिक, मने कि पच्छिमी ज्योतिष (हेलेनिस्टिक एस्ट्रोलॉजी) के परभाव से पहिले के, कांसेप्ट आ ब्यवस्था हवे; जबकि आजकाल्ह हावी राशि वाला सिस्टम पच्छिमी ज्योतिष के परभाव में दुसरी सदी ईस्वी के बाद भारत में आइल। एकरा मूल में चंद्रमा के गति हवे, जेकरा चलते चंद्रमा करीबन 27 दिन में पृथिवी के एक चक्कर (नाक्षत्र भा साइडेरियल आधार पर) पूरा करे ला आ हर दिन एह सताइस खाना में से कौनों एक में रहे ला। ओइसे त मूल शब्द संस्कृत में तारा के पर्य्यायवाची हवे आ कवनहूँ तारा के नक्षत्र कहल जा सके ला। कहीं-कहीं सुरुज के भी नक्षत्र कहल गइल बाटे। एकरे अलावा अगस्त्य नियन तारा के भी नक्षत्र कहि के बोलावल गइल बाटे। बाकी बाद के ज्योतिष में ई चंद्रमा के घर के रूप में चिन्हित कइल जाये लागल। आगे चल के सुरुज के एह नक्षत्र सभ में निवास के भी गिनल जाए लागल आ ई खास क के मौसम आ सीजन संबंधी बिचार में मुख्य रूप से देखल जाला; सुरुज एक नक्षत्र में करीबन तेरह दिन ले रहे ला। उदाहरण खाती, सितंबर के आखिरी हिस्सा (लगभग 27 सितं. से) अक्टूबर के शुरूआती हिस्सा (10 अक्टूबर ले) सुरुज हथिया नछत्तर (हस्त नक्षत्र) में रहे ला जेकरा के भोजपुरी क्षेत्र में बरसात के अंत आ जाड़ा क सुरुआत मानल जाला। इहो बतावल गइल बाटे कि पुराना वैदिक काल में 27 गो नक्षत्र सभ में पहिला नक्षत्र कृत्तिका के मानल जाय आ एहिजे से इनहन के गिनती सुरू होखे। अइसन मानल जाला कि ओह समय में वसंत विषुव के समय सुरुज कृत्तिका नक्षत्र में रहल करे, जे बाद में अयन चलन के चलते शिफ्ट हो गइल। बाद में चित्रा नक्षत्र में विषुव के स्थिति पड़े के अयन चलन के गणना के सुरुआती बिंदु मान लिहल गइल आ एकरे ठीक बिपरीत पड़े वाली नक्षत्र अश्विनी के पहिली नक्षत्र मान के इनहन के गिनती कइल जाला। सताइस गो खाना के अलावा एगो अउरी बिसेस नक्षत्र अभिजित मानल गइल हवे, काहें कि चंद्रमा एकदम सटीक 27 दिन में साइडेरियल पीरियड ना पूरा करे ला बलुक कुछ एक्स्ट्रा टाइम लेला जेकर भरपाई करे खाती 28वीं नक्षत्र के कल्पना कइल गइल; मुहूर्त ज्योतिष में ई हर दिन दुपहिरिया बारह बजे के आसपास मान लिहल जाले आ कौनों सुभ समय न मिलला पर एह में शुभ काम शुरू करे के बेवस्था दिहल गइल हवे। मिथक आ पुराणिक कथा सभ में एह सताइसो के चंद्रमा के पत्नी मानल गइल हवे आ दक्ष भा कश्यप ऋषि के बेटी मानल गइल हवे। कथा इहो कहे ले कि चंद्रमा के रोहिणी से बिसेस परेम रहे जेकरा चलते बाकी सभ बहिन दक्ष से शिकाइत कइल आ ऊ चंद्रमा के क्षयी होखे के सराप (शाप) दे दिहलें। आज के समय में [[हिंदू पतरा|हिंदू पंचांग]] में पाँच गो चीजन के गणना होखे ला जेह में [[तिथी]], वार, योग आ करण के साथे नक्षत्रवनों के प्रमुख रूप से (दुसरे भा तीसरे नमर प) शामिल कइल जाला। हिंदू धर्म के अलावा बौद्ध आ जैन धर्म में इनहन के बिचार कइल जाला। उदाहरण खातिर जैन धर्म में हर ओह दिन, जहिया सुरुज उगे के समय चंद्रमा रोहिणी नक्षत्र में होखे ला, [[रोहिणी नक्षत्र#रोहिणी व्रत|रोहिणी व्रत]] मनावल जाला जे बारहवाँ तीरथंकर वसुपूज्य से जुड़ल तिहवार हवे। [[श्रेणी:भारतीय ज्योतिष]] roixdzix7c6qbvqo5rx7irx7evevxhj 805770 805769 2026-09-27T18:08:07Z SM7 3953 सुधार कइल गइल, +विकिकड़ी जोड़ल गइल, संदर्भ जोड़ल/सुधारल गइल 805770 wikitext text/x-wiki भारतीय [[भारतीय ज्योतिष|ज्योतिष]] बिद्या में, '''नक्षत्र''' ({{Langx|sa|नक्षत्रम्}}) भा '''नछत्र''', जेकरा [[भोजपुरी]] में '''नछत्तरो''' कहि के बोलावल जाला, [[आसमान]] में [[चंद्रमा]] के निवास अस्थान भा घर के रूप में चिन्हित कइल गइल 27 गो खाना हवें, हर खाना में कुछ बिसेस [[तारा]] भा [[नक्षत्रमंडल|तारा सभ के समूह]] पड़े लें जिनाहन के नाँव प हर खाना के नाँव रखल गइल हवे। ई [[भारतीय ज्योतिष]] में मूल [[वेदांग ज्योतिष|वैदिक ज्योतिष]], मने कि पच्छिमी ज्योतिष (हेलेनिस्टिक एस्ट्रोलॉजी) के परभाव से पहिले के, कांसेप्ट आ ब्यवस्था हवे; जबकि आजकाल्ह हावी [[राशि]] वाला सिस्टम पच्छिमी ज्योतिष के परभाव में दुसरी सदी ईस्वी के बाद भारत में आइल। नक्षत्र के रूप में 27 हिस्सा में खाना के बँटवारा के मूल में चंद्रमा के गति हवे, जेकरा चलते चंद्रमा करीबन 27 दिन में पृथिवी के एक चक्कर (नाक्षत्र भा [[नाक्षत्र समय|साइडेरियल]] आधार पर) पूरा करे ला आ हर दिन एह सताइस खाना में से कौनों एक ठो में रहे ला। ओइसे त मूल शब्द [[संस्कृत]] में [[तारा]] के पर्य्यायवाची हवे आ कवनहूँ तारा के नक्षत्र कहल जा सके ला। कहीं-कहीं [[सुरुज]] के भी नक्षत्र कहल गइल बाटे। एकरे अलावा अगस्त्य नियन तारा के भी नक्षत्र कहि के बोलावल गइल बाटे। बाकी बाद के ज्योतिष में ई चंद्रमा के घर के रूप में चिन्हित कइल जाये लागल। आगे चल के सुरुज के एह नक्षत्र सभ में निवास के भी गिनल जाए लागल आ ई गणना खास क के मौसम आ सीजन संबंधी बिचार में मुख्य रूप से देखल जाला; सुरुज एक नक्षत्र में करीबन तेरह दिन ले रहे ला। उदाहरण खाती, सितंबर के आखिरी हिस्सा (लगभग 27 सितं. से) अक्टूबर के शुरूआती हिस्सा (10 अक्टूबर ले) सुरुज [[हथिया नछत्तर]] (हस्त नक्षत्र) में रहे ला जेकरा के [[भोजपुरी क्षेत्र]] में [[बरसात]] के अंत आ [[जाड़ा]] क सुरुआत मानल जाला।<ref>{{cite news |title=आज से हथिया नक्षत्र का आगमन, पितृपक्ष की शुरुआत |url=https://www.livehindustan.com/national/story-hathiya-nakshatra-begins-significance-for-farmers-and-pitra-paksha-2023-201790456095860.html |access-date=27 सितंबर 2026 |work=www.livehindustan.com |date=27 सितंबर 2026 |language=hi}}</ref><ref>{{cite news |title=आज से हथिया नक्षत्र का आगमन, पितृपक्ष की शुरुआत |url=https://www.livehindustan.com/national/story-hathiya-nakshatra-begins-significance-for-farmers-and-pitra-paksha-2023-201790456095860.html |access-date=27 सितंबर 2026 |work=www.livehindustan.com |date=27 सितंबर 2026 |language=hi}}</ref> इहो बतावल गइल बाटे कि पुराना [[वैदिक काल]] में 27 गो नक्षत्र सभ में पहिला नक्षत्र [[कृत्तिका]] के मानल जाय आ एहिजे से इनहन के गिनती सुरू होखे। अइसन मानल जाला कि ओह समय में [[वसंत विषुव]] के समय सुरुज कृत्तिका नक्षत्र में रहल करे, जे बाद में [[अयन चलन]] (प्रिसेशन) के चलते शिफ्ट हो गइल। बाद में चित्रा नक्षत्र में विषुव के स्थिति पड़े के अयन चलन के गणना के सुरुआती बिंदु मान लिहल गइल आ एकरे ठीक बिपरीत पड़े वाली नक्षत्र [[अश्विनी नक्षत्र|अश्विनी]] के पहिली नक्षत्र मान के इनहन के गिनती कइल जाला। सताइस गो खाना के अलावा एगो अउरी बिसेस नक्षत्र [[अभिजित]] मानल गइल हवे, काहें कि चंद्रमा एकदम सटीक 27 दिन में साइडेरियल पीरियड ना पूरा करे ला बलुक कुछ एक्स्ट्रा टाइम लेला जेकर भरपाई करे खाती 28वीं नक्षत्र के कल्पना कइल गइल; मुहूर्त ज्योतिष में ई हर दिन दुपहिरिया बारह बजे के आसपास मान लिहल जाले आ कौनों सुभ समय न मिलला पर एह में शुभ काम शुरू करे के बेवस्था दिहल गइल हवे। मिथक आ [[पुराण|पुराणिक कथा]] सभ में एह सताइसो के चंद्रमा के पत्नी मानल गइल हवे आ [[दक्ष]] भा [[कश्यप ऋषि]] के बेटी मानल गइल हवे। कथा इहो कहे ले कि चंद्रमा के [[रोहिणी]] से बिसेस परेम रहे जेकरा चलते बाकी सभ बहिन दक्ष से शिकाइत कइल आ ऊ चंद्रमा के क्षयी होखे के सराप (शाप) दे दिहलें। आज के समय में [[हिंदू पतरा|हिंदू पंचांग]] में पाँच गो चीजन के गणना होखे ला जेह में [[तिथी]], वार, योग आ करण के साथे नक्षत्रवनों के प्रमुख रूप से (दुसरे भा तीसरे नमर प) शामिल कइल जाला। हिंदू धर्म के अलावा बौद्ध आ जैन धर्म में इनहन के बिचार कइल जाला। उदाहरण खातिर [[जैन धर्म]] में हर ओह दिन, जहिया सुरुज उगे के समय चंद्रमा रोहिणी नक्षत्र में होखे ला, [[रोहिणी नक्षत्र#रोहिणी व्रत|रोहिणी व्रत]]<ref>{{cite web |title=2026 Rohini Vrat Dates {{!}} Rohini Upvas Days for San Francisco, California, United States |url=https://www.drikpanchang.com/jain/upvas/rohini/rohini-vrat-dates.html |website=Drikpanchang |access-date=27 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> मनावल जाला जे बारहवाँ तीरथंकर [[वसुपूज्य]] से जुड़ल तिहवार हवे। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:भारतीय ज्योतिष]] gj2ye9a2junv7m7zohdf27n21k6kklp 805771 805770 2026-09-27T18:10:17Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 805771 wikitext text/x-wiki भारतीय [[भारतीय ज्योतिष|ज्योतिष]] बिद्या में, '''नक्षत्र''' ({{Langx|sa|नक्षत्रम्}}) भा '''नछत्र''', जेकरा [[भोजपुरी]] में '''नछत्तरो''' कहि के बोलावल जाला, [[आसमान]] में [[चंद्रमा]] के निवास अस्थान भा घर के रूप में चिन्हित कइल गइल 27 गो खाना हवें, हर खाना में कुछ बिसेस [[तारा]] भा [[नक्षत्रमंडल|तारा सभ के समूह]] पड़े लें जिनाहन के नाँव प हर खाना के नाँव रखल गइल हवे। ई [[भारतीय ज्योतिष]] में मूल [[वेदांग ज्योतिष|वैदिक ज्योतिष]], मने कि पच्छिमी ज्योतिष (हेलेनिस्टिक एस्ट्रोलॉजी) के परभाव से पहिले के, कांसेप्ट आ ब्यवस्था हवे; जबकि आजकाल्ह हावी [[राशि]] वाला सिस्टम पच्छिमी ज्योतिष के परभाव में दुसरी सदी ईस्वी के बाद भारत में आइल। नक्षत्र के रूप में 27 हिस्सा में खाना के बँटवारा के मूल में चंद्रमा के गति हवे, जेकरा चलते चंद्रमा करीबन 27 दिन में पृथिवी के एक चक्कर (नाक्षत्र भा [[नाक्षत्र समय|साइडेरियल]] आधार पर) पूरा करे ला आ हर दिन एह सताइस खाना में से कौनों एक ठो में रहे ला। ओइसे त मूल शब्द [[संस्कृत]] में [[तारा]] के पर्य्यायवाची हवे आ कवनहूँ तारा के नक्षत्र कहल जा सके ला। कहीं-कहीं [[सुरुज]] के भी नक्षत्र कहल गइल बाटे। एकरे अलावा अगस्त्य नियन तारा के भी नक्षत्र कहि के बोलावल गइल बाटे। बाकी बाद के ज्योतिष में ई चंद्रमा के घर के रूप में चिन्हित कइल जाये लागल। आगे चल के सुरुज के एह नक्षत्र सभ में निवास के भी गिनल जाए लागल आ ई गणना खास क के मौसम आ सीजन संबंधी बिचार में मुख्य रूप से देखल जाला; सुरुज एक नक्षत्र में करीबन तेरह दिन ले रहे ला। उदाहरण खाती, सितंबर के आखिरी हिस्सा (लगभग 27 सितं. से) अक्टूबर के शुरूआती हिस्सा (10 अक्टूबर ले) सुरुज [[हथिया नछत्तर]] (हस्त नक्षत्र) में रहे ला जेकरा के [[भोजपुरी क्षेत्र]] में [[बरसात]] के अंत आ [[जाड़ा]] क सुरुआत मानल जाला।<ref>{{cite news |title=आज से हथिया नक्षत्र का आगमन, पितृपक्ष की शुरुआत |url=https://www.livehindustan.com/national/story-hathiya-nakshatra-begins-significance-for-farmers-and-pitra-paksha-2023-201790456095860.html |access-date=27 सितंबर 2026 |work=www.livehindustan.com |date=27 सितंबर 2026 |language=hi}}</ref><ref>{{cite news |title=हथिया नक्षत्र: पूर्णिया में छाए काले बादल, बारिश अलर्ट |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/bihar/purnia/clouds-cover-purnia-welcoming-hathiya-nakshatra |access-date=27 सितंबर 2026 |work=Prabhat Khabar |date=27 सितंबर 2026 |language=hi}}</ref> इहो बतावल गइल बाटे कि पुराना [[वैदिक काल]] में 27 गो नक्षत्र सभ में पहिला नक्षत्र [[कृत्तिका]] के मानल जाय आ एहिजे से इनहन के गिनती सुरू होखे। अइसन मानल जाला कि ओह समय में [[वसंत विषुव]] के समय सुरुज कृत्तिका नक्षत्र में रहल करे, जे बाद में [[अयन चलन]] (प्रिसेशन) के चलते शिफ्ट हो गइल। बाद में चित्रा नक्षत्र में विषुव के स्थिति पड़े के अयन चलन के गणना के सुरुआती बिंदु मान लिहल गइल आ एकरे ठीक बिपरीत पड़े वाली नक्षत्र [[अश्विनी नक्षत्र|अश्विनी]] के पहिली नक्षत्र मान के इनहन के गिनती कइल जाला। सताइस गो खाना के अलावा एगो अउरी बिसेस नक्षत्र [[अभिजित]] मानल गइल हवे, काहें कि चंद्रमा एकदम सटीक 27 दिन में साइडेरियल पीरियड ना पूरा करे ला बलुक कुछ एक्स्ट्रा टाइम लेला जेकर भरपाई करे खाती 28वीं नक्षत्र के कल्पना कइल गइल; मुहूर्त ज्योतिष में ई हर दिन दुपहिरिया बारह बजे के आसपास मान लिहल जाले आ कौनों सुभ समय न मिलला पर एह में शुभ काम शुरू करे के बेवस्था दिहल गइल हवे। मिथक आ [[पुराण|पुराणिक कथा]] सभ में एह सताइसो के चंद्रमा के पत्नी मानल गइल हवे आ [[दक्ष]] भा [[कश्यप ऋषि]] के बेटी मानल गइल हवे। कथा इहो कहे ले कि चंद्रमा के [[रोहिणी]] से बिसेस परेम रहे जेकरा चलते बाकी सभ बहिन दक्ष से शिकाइत कइल आ ऊ चंद्रमा के क्षयी होखे के सराप (शाप) दे दिहलें। आज के समय में [[हिंदू पतरा|हिंदू पंचांग]] में पाँच गो चीजन के गणना होखे ला जेह में [[तिथी]], वार, योग आ करण के साथे नक्षत्रवनों के प्रमुख रूप से (दुसरे भा तीसरे नमर प) शामिल कइल जाला। हिंदू धर्म के अलावा बौद्ध आ जैन धर्म में इनहन के बिचार कइल जाला। उदाहरण खातिर [[जैन धर्म]] में हर ओह दिन, जहिया सुरुज उगे के समय चंद्रमा रोहिणी नक्षत्र में होखे ला, [[रोहिणी नक्षत्र#रोहिणी व्रत|रोहिणी व्रत]]<ref>{{cite web |title=2026 Rohini Vrat Dates {{!}} Rohini Upvas Days for San Francisco, California, United States |url=https://www.drikpanchang.com/jain/upvas/rohini/rohini-vrat-dates.html |website=Drikpanchang |access-date=27 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> मनावल जाला जे बारहवाँ तीरथंकर [[वसुपूज्य]] से जुड़ल तिहवार हवे। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:भारतीय ज्योतिष]] tqy2d1q1ks9oy9qtleziutcx4y8d656 805775 805771 2026-09-27T18:38:39Z SM7 3953 +श्रेणीजोड़ल गइल 805775 wikitext text/x-wiki भारतीय [[भारतीय ज्योतिष|ज्योतिष]] बिद्या में, '''नक्षत्र''' ({{Langx|sa|नक्षत्रम्}}) भा '''नछत्र''', जेकरा [[भोजपुरी]] में '''नछत्तरो''' कहि के बोलावल जाला, [[आसमान]] में [[चंद्रमा]] के निवास अस्थान भा घर के रूप में चिन्हित कइल गइल 27 गो खाना हवें, हर खाना में कुछ बिसेस [[तारा]] भा [[नक्षत्रमंडल|तारा सभ के समूह]] पड़े लें जिनाहन के नाँव प हर खाना के नाँव रखल गइल हवे। ई [[भारतीय ज्योतिष]] में मूल [[वेदांग ज्योतिष|वैदिक ज्योतिष]], मने कि पच्छिमी ज्योतिष (हेलेनिस्टिक एस्ट्रोलॉजी) के परभाव से पहिले के, कांसेप्ट आ ब्यवस्था हवे; जबकि आजकाल्ह हावी [[राशि]] वाला सिस्टम पच्छिमी ज्योतिष के परभाव में दुसरी सदी ईस्वी के बाद भारत में आइल। नक्षत्र के रूप में 27 हिस्सा में खाना के बँटवारा के मूल में चंद्रमा के गति हवे, जेकरा चलते चंद्रमा करीबन 27 दिन में पृथिवी के एक चक्कर (नाक्षत्र भा [[नाक्षत्र समय|साइडेरियल]] आधार पर) पूरा करे ला आ हर दिन एह सताइस खाना में से कौनों एक ठो में रहे ला। ओइसे त मूल शब्द [[संस्कृत]] में [[तारा]] के पर्य्यायवाची हवे आ कवनहूँ तारा के नक्षत्र कहल जा सके ला। कहीं-कहीं [[सुरुज]] के भी नक्षत्र कहल गइल बाटे। एकरे अलावा अगस्त्य नियन तारा के भी नक्षत्र कहि के बोलावल गइल बाटे। बाकी बाद के ज्योतिष में ई चंद्रमा के घर के रूप में चिन्हित कइल जाये लागल। आगे चल के सुरुज के एह नक्षत्र सभ में निवास के भी गिनल जाए लागल आ ई गणना खास क के मौसम आ सीजन संबंधी बिचार में मुख्य रूप से देखल जाला; सुरुज एक नक्षत्र में करीबन तेरह दिन ले रहे ला। उदाहरण खाती, सितंबर के आखिरी हिस्सा (लगभग 27 सितं. से) अक्टूबर के शुरूआती हिस्सा (10 अक्टूबर ले) सुरुज [[हथिया नछत्तर]] (हस्त नक्षत्र) में रहे ला जेकरा के [[भोजपुरी क्षेत्र]] में [[बरसात]] के अंत आ [[जाड़ा]] क सुरुआत मानल जाला।<ref>{{cite news |title=आज से हथिया नक्षत्र का आगमन, पितृपक्ष की शुरुआत |url=https://www.livehindustan.com/national/story-hathiya-nakshatra-begins-significance-for-farmers-and-pitra-paksha-2023-201790456095860.html |access-date=27 सितंबर 2026 |work=www.livehindustan.com |date=27 सितंबर 2026 |language=hi}}</ref><ref>{{cite news |title=हथिया नक्षत्र: पूर्णिया में छाए काले बादल, बारिश अलर्ट |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/bihar/purnia/clouds-cover-purnia-welcoming-hathiya-nakshatra |access-date=27 सितंबर 2026 |work=Prabhat Khabar |date=27 सितंबर 2026 |language=hi}}</ref> इहो बतावल गइल बाटे कि पुराना [[वैदिक काल]] में 27 गो नक्षत्र सभ में पहिला नक्षत्र [[कृत्तिका]] के मानल जाय आ एहिजे से इनहन के गिनती सुरू होखे। अइसन मानल जाला कि ओह समय में [[वसंत विषुव]] के समय सुरुज कृत्तिका नक्षत्र में रहल करे, जे बाद में [[अयन चलन]] (प्रिसेशन) के चलते शिफ्ट हो गइल। बाद में चित्रा नक्षत्र में विषुव के स्थिति पड़े के अयन चलन के गणना के सुरुआती बिंदु मान लिहल गइल आ एकरे ठीक बिपरीत पड़े वाली नक्षत्र [[अश्विनी नक्षत्र|अश्विनी]] के पहिली नक्षत्र मान के इनहन के गिनती कइल जाला। सताइस गो खाना के अलावा एगो अउरी बिसेस नक्षत्र [[अभिजित]] मानल गइल हवे, काहें कि चंद्रमा एकदम सटीक 27 दिन में साइडेरियल पीरियड ना पूरा करे ला बलुक कुछ एक्स्ट्रा टाइम लेला जेकर भरपाई करे खाती 28वीं नक्षत्र के कल्पना कइल गइल; मुहूर्त ज्योतिष में ई हर दिन दुपहिरिया बारह बजे के आसपास मान लिहल जाले आ कौनों सुभ समय न मिलला पर एह में शुभ काम शुरू करे के बेवस्था दिहल गइल हवे। मिथक आ [[पुराण|पुराणिक कथा]] सभ में एह सताइसो के चंद्रमा के पत्नी मानल गइल हवे आ [[दक्ष]] भा [[कश्यप ऋषि]] के बेटी मानल गइल हवे। कथा इहो कहे ले कि चंद्रमा के [[रोहिणी]] से बिसेस परेम रहे जेकरा चलते बाकी सभ बहिन दक्ष से शिकाइत कइल आ ऊ चंद्रमा के क्षयी होखे के सराप (शाप) दे दिहलें। आज के समय में [[हिंदू पतरा|हिंदू पंचांग]] में पाँच गो चीजन के गणना होखे ला जेह में [[तिथी]], वार, योग आ करण के साथे नक्षत्रवनों के प्रमुख रूप से (दुसरे भा तीसरे नमर प) शामिल कइल जाला। हिंदू धर्म के अलावा बौद्ध आ जैन धर्म में इनहन के बिचार कइल जाला। उदाहरण खातिर [[जैन धर्म]] में हर ओह दिन, जहिया सुरुज उगे के समय चंद्रमा रोहिणी नक्षत्र में होखे ला, [[रोहिणी नक्षत्र#रोहिणी व्रत|रोहिणी व्रत]]<ref>{{cite web |title=2026 Rohini Vrat Dates {{!}} Rohini Upvas Days for San Francisco, California, United States |url=https://www.drikpanchang.com/jain/upvas/rohini/rohini-vrat-dates.html |website=Drikpanchang |access-date=27 सितंबर 2026 |language=en}}</ref> मनावल जाला जे बारहवाँ तीरथंकर [[वसुपूज्य]] से जुड़ल तिहवार हवे। {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|29em}} [[श्रेणी:नक्षत्र| ]] [[श्रेणी:भारतीय ज्योतिष]] 876a9x6ep0m3qo72drxj5qsczta68sx हथिया नछत्तर 0 101615 805772 2026-09-27T18:29:31Z SM7 3953 नया आधार लेख 805772 wikitext text/x-wiki '''हथिया''' नक्षत्र ({{Langx|en|हस्त नक्षत्रम्}}) [[भारतीय ज्योतिष]] के 27 गो [[नक्षत्र]] सभ में एक ठो नछत्तर हवे। 'हस्त' के मतलब हाथ होला। एह नक्षत्रमंडल में कुल पाँच गो तारा हवें। अंग्रेजी में एह तारामंडल (कॉन्स्टेलेशन) के ''कोर्वस'' (Corvus) के नाँव से जानल जाला आ ई टालेमी के द्वारा बर्णित 48 ठे तारामंडल सभ में से एक हवे। == भारतीय ज्योतिष में== ज्योतिष में नक्षत्र आकास में बाँटल 27 गो खाना हवें जिनहन में [[चंद्रमा]] लगभग एक दिन हर एक खाना में रहे ला आ 27 दिन में आपन [[चंद्र मास|एक चक्कर पूरा]] करे ला। एकरा अलावा, जब [[सुरुज]] के एह खाना सभ में स्थिति के देखल जाला त सुरुज इनहन में, हर एक में लगभग 13 चाहे 14 दिन रहे ला। एह तरीका से सुरुज अपना साल भर के जात्रा में, जे वास्तव में [[पृथिवी]] के सुरुज के चारों ओर चक्कर लगावे के चलते होला, एह हथिया नक्षत्र में 26-28 सितंबर से 10-11 अक्टूबर ले रहे ला। == लोक परंपरा में == भोजपुरी क्षेत्र में सुरुज के हथिया नक्षत्र में रहे के समय, जेकरा खाली भर हथिया नछत्तर कहल जाला, खेती-किसानी खाती खास मानल जाला आ एह में होखे वाली बरखा के धान के फसल खाती नीक मानल जाला। "हथिया सँवारे त दैबो न मारे" के कहावत एह इलाका में मशहूर हवे। असल में ई बरसात के अंत के इशारा होला आ लवटत मानसून आ जाडा के सुरुआत के चीन्हा हवे। "हथिया के पेटे जाड़ि" के कहावत कहल जाला। 5v8idyhpdzwr6l23rmr0os1ojm46jgc 805773 805772 2026-09-27T18:35:24Z SM7 3953 सुधार कइल गइल 805773 wikitext text/x-wiki '''हथिया नछत्तर''' भा '''हस्त नक्षत्र''' ({{Langx|sa|हस्त नक्षत्रम्}}) [[भारतीय ज्योतिष]] के 27 गो [[नक्षत्र]] सभ में एक ठो नछत्तर हवे। 'हस्त' के मतलब हाथ होला; एह नक्षत्रमंडल में कुल पाँच गो तारा हवें। अंग्रेजी में एह तारामंडल (कॉन्स्टेलेशन) के ''कोर्वस'' (Corvus) के नाँव से जानल जाला आ ई [[टालेमी]] के द्वारा बर्णित 48 ठे तारामंडल सभ में से एक हवे; लैटिन में कोर्वस के मतलब बड़का कउवा होला जिनहन के अंग्रेजी में रावेन कहल जाला। == भारतीय ज्योतिष में== ज्योतिष में नक्षत्र आकास में बाँटल 27 गो खाना हवें जिनहन में [[चंद्रमा]] लगभग एक दिन हर एक खाना में रहे ला आ 27 दिन में आपन [[चंद्र मास|एक चक्कर पूरा]] करे ला। एकरा अलावा, जब [[सुरुज]] के एह खाना सभ में स्थिति के देखल जाला त सुरुज इनहन में, हर एक में लगभग 13 चाहे 14 दिन रहे ला। एह तरीका से सुरुज अपना साल भर के जात्रा में, जे वास्तव में [[पृथिवी]] के सुरुज के चारों ओर चक्कर लगावे के चलते होला, एह हथिया नक्षत्र में 26-28 सितंबर से 10-11 अक्टूबर ले रहे ला। फलित ज्योतिष में हस्त नक्षत्र के स्वामी चंद्रमा मानल हवें आ ई नक्षत्र राशि वाला सिस्टम में कन्या राशी में पड़े ले। अश्विनी से शुरू क के गिनले प ई तेरहवीं नक्षत्र हवे। == लोक परंपरा में == भोजपुरी क्षेत्र में सुरुज के हथिया नक्षत्र में रहे के समय, जेकरा खाली भर हथिया नछत्तर कहल जाला, खेती-किसानी खाती खास मानल जाला आ एह में होखे वाली बरखा के धान के फसल खाती नीक मानल जाला। "हथिया सँवारे त दैबो न मारे" के कहावत एह इलाका में मशहूर हवे। असल में ई बरसात के अंत के इशारा होला आ लवटत मानसून आ जाडा के सुरुआत के चीन्हा हवे। "हथिया के पेटे जाड़ि" के कहावत कहल जाला। {{clear}} [[श्रेणी:नक्षत्र]] [[श्रेणी:भारतीय ज्योतिष]] jehjfi9ny8zu4dw3a8kwuur0tooh9qx 805774 805773 2026-09-27T18:37:37Z SM7 3953 फोटो जोड़ल गइल 805774 wikitext text/x-wiki [[File:Corvus constellation map.svg|thumb| नक्षत्रमंडल [[कोर्वस (कॉन्स्टेलेशन)|कोर्वस]] (हस्त भा हथिया नक्षत्र) आकासी नक्शा में।]] '''हथिया नछत्तर''' भा '''हस्त नक्षत्र''' ({{Langx|sa|हस्त नक्षत्रम्}}) [[भारतीय ज्योतिष]] के 27 गो [[नक्षत्र]] सभ में एक ठो नछत्तर हवे। 'हस्त' के मतलब हाथ होला; एह नक्षत्रमंडल में कुल पाँच गो तारा हवें। अंग्रेजी में एह तारामंडल (कॉन्स्टेलेशन) के ''कोर्वस'' (Corvus) के नाँव से जानल जाला आ ई [[टालेमी]] के द्वारा बर्णित 48 ठे तारामंडल सभ में से एक हवे; लैटिन में कोर्वस के मतलब बड़का कउवा होला जिनहन के अंग्रेजी में रावेन कहल जाला। == भारतीय ज्योतिष में== ज्योतिष में नक्षत्र आकास में बाँटल 27 गो खाना हवें जिनहन में [[चंद्रमा]] लगभग एक दिन हर एक खाना में रहे ला आ 27 दिन में आपन [[चंद्र मास|एक चक्कर पूरा]] करे ला। एकरा अलावा, जब [[सुरुज]] के एह खाना सभ में स्थिति के देखल जाला त सुरुज इनहन में, हर एक में लगभग 13 चाहे 14 दिन रहे ला। एह तरीका से सुरुज अपना साल भर के जात्रा में, जे वास्तव में [[पृथिवी]] के सुरुज के चारों ओर चक्कर लगावे के चलते होला, एह हथिया नक्षत्र में 26-28 सितंबर से 10-11 अक्टूबर ले रहे ला। फलित ज्योतिष में हस्त नक्षत्र के स्वामी चंद्रमा मानल हवें आ ई नक्षत्र राशि वाला सिस्टम में कन्या राशी में पड़े ले। अश्विनी से शुरू क के गिनले प ई तेरहवीं नक्षत्र हवे। == लोक परंपरा में == भोजपुरी क्षेत्र में सुरुज के हथिया नक्षत्र में रहे के समय, जेकरा खाली भर हथिया नछत्तर कहल जाला, खेती-किसानी खाती खास मानल जाला आ एह में होखे वाली बरखा के धान के फसल खाती नीक मानल जाला। "हथिया सँवारे त दैबो न मारे" के कहावत एह इलाका में मशहूर हवे। असल में ई बरसात के अंत के इशारा होला आ लवटत मानसून आ जाडा के सुरुआत के चीन्हा हवे। "हथिया के पेटे जाड़ि" के कहावत कहल जाला। {{clear}} [[श्रेणी:नक्षत्र]] [[श्रेणी:भारतीय ज्योतिष]] 9lusc80s1s0bvl9887j3pjtxf6potem प्रयोगकर्ता वार्ता:Yunael 3 101616 805778 2026-09-28T01:43:49Z नया सदस्य स्वागतकर्ता 6624 Adding [[Welcome|welcome message]] to new user's talk page 805778 wikitext text/x-wiki {| id="GeoPort-upper" width="100%" cellpadding="5" cellspacing="6" style="background:#FFFAFF; text-align: justify; border-style:ridge; border-width:1px; border-color:#A9A9A9;" |- |<div style="display:inline-block;margin-top:.1em; text-align:right; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-weight:bold;"><big>Welcome! स्वागतम्!</big> [[File:Crystal Clear app ksmiletris.png|25px]]&nbsp;</div> राउर बहुत-बहुत स्वागत बा '''{{BASEPAGENAME}}''' जी ! {{#if: | {{{1}}} | }}<br/> <div style="float:right; <!--background:#F5F5DC;--> width:30%"> <!-- दाहिना साइडबार --> {| border="5" cellspacing="10" cellpadding="5" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" |- | <big>'''ई जरूर पढ़ल जाय:'''</big> |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:विकिपीडिया का ना हवे|विकिपीडिया का ना हवे?]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:भोजपुरी में कइसे टाइप करब?|भोजपुरी में टाइपिंग]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:सत्यापन जोग|प्रमाणित बात लिखीं]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[मदद:फुटनोट|संदर्भ कइसे जोड़ीं?]] |- | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:नीति अउरी दिसानिर्देस|विकिनीति आ निर्देश]] |}</div> <!-- मुख्य पाठ --> '''{{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }} जी''', एह समय रउँआ [[विकिमीडिया फाउन्डेशन]] के परियोजना [[भोजपुरी]] [[विकिपीडिया]] पर बाड़ीं। भोजपुरी विकिपीडिया एगो मुक्त डिजिटल [[ज्ञानकोश]] हवे, जेवन अइसन भइया-बहिनी लोग मिल के लिखले बा जे ज्ञान बाँटे में बिस्वास करत बाटे। एह समय ए परियोजना में [[विशेष:ActiveUsers|{{NUMBEROFUSERS}} सदस्य]] लोग शामिल बाटे। ई बहुते खुशी क बाति बा कि रउँओं ए में शामिल हो गइल बाड़ीं। * पहिले से बनल [[विकिपीडिया:लेख|लेखवन]] में कौनो संपादन खाली टेस्ट करे खातिर मत करीं। कौनों तरह के परीक्षण <small>(प्रयोग या टेस्टिंग)</small> [[विकिपीडिया:अभ्यास पन्ना|अभ्यास पन्ना]] या [[Special:MyPage/sandbox|अपना अभ्यास पन्ना]] पर करीं। * [[विकिपीडिया:आपन परिचय कइसे देईं?|आपन परिचय]] आप संछेप में [[प्रयोगकर्ता:{{BASEPAGENAME}}|अपना सदस्य पन्ना]] पर दे सकत बानी। बहुत पर्सनल बात इहाँ मत लिखीं, न कौनों परचार वाली बात लिखीं। अपने खुद के बारे में लेख मत बनाईं। * दुसरा [[विकिपीडिया:चौपाल |सदस्य लोगन से बात]] करत समय, [[मदद:वार्ता पन्ना|बातचीत पन्ना]] पर सनेसा लिखले की बाद आपन [[विकिपीडिया:दसखत|दसखत]] <small>(हस्ताक्षर)</small> जरूर करीं। एकरा खातिर अंत में चार गो टेढ़का डैश (<nowiki>~~~~</nowiki>) लिख देंईं या टूलबार में [[File:Insert-signature2.svg|link=|alt=]] पर क्लिक करीं। * मदद चाहत होखीं त विकिपीडिया के [[विकिपीडिया:मदद|मदद पन्ना]] पर जाईं। <!-- फुटर के कड़ी सभ --> सीखे-समझे खातिर कुछ अउरी कड़ी नीचे दिहल जात बाटे: {| border="5" cellspacing="1" cellpadding="0" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 10px;" | [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|शुरू से सीखीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[मदद:संपादन|संपादन सीखीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:नया लेख कइसे सुरू करीं?|नया लेख]] | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:अइसन लेख मना बाटे|लेख मनाहीं]] |&nbsp;&nbsp; | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:पंचशील|पंचशील]] | style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:समुदाय पोर्टल|सदस्य समाज पन्ना]] |} |} -- [[प्रयोगकर्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|नया सदस्य स्वागतकर्ता]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|बात करीं]]) 01:43, 28 सितंबर 2026 (UTC) krc1xczixxwpwnc4nd3c41ycrzb06oi