विकिपीडिया
bhwiki
https://bh.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
मीडिया
विशेष
वार्तालाप
प्रयोगकर्ता
प्रयोगकर्ता वार्ता
विकिपीडिया
विकिपीडिया वार्ता
चित्र
चित्र वार्ता
मीडियाविकि
मीडियाविकि वार्ता
टेम्पलेट
टेम्पलेट वार्ता
मदद
मदद वार्ता
श्रेणी
श्रेणी वार्ता
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
मोन्टगोमरी
0
1974
806019
804208
2026-10-15T01:09:52Z
Snow Lion Fenian
32736
/* */
806019
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = मॉन्टगोमरी, अलाबामा
|official_name = City of Montgomery
|settlement_type = [[यूएस के राज्यन के राजधानी सभ के लिस्ट|राज्य के राजधानी]]
|image_skyline = montgomery,al.png
|imagesize = 285px
|image_caption = Images top, left to right:मॉन्टगोमरी के आकास रेखा [[अलाबामा नदी]] की ओर से, [[Alabama State Capitol]], [[Dexter Avenue Baptist Church]], [[Frank M. Johnson, Jr., Federal Building and United States Courthouse]], [[First White House of the Confederacy]]
|image_flag = Flag of Montgomery, Alabama.svg
|flag_size = 100px
|image_seal =
|seal_size =
|image_logo =
[[File:City of Montgomery Logo.jpg|24KBpx|thumb|मॉन्टगोमरी शहर के लोगो]]
|logo_size =
|logo_caption =
|image_map = Montgomery_County_Alabama_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Montgomery_Highlighted.svg
|mapsize = 200px
|map_caption = मॉन्टगोमरी काउंटी आ अलाबामा राज्य में लोकेशन
|alias =
|pushpin_map = USA
|pushpin_map_caption = यूनाइटेड स्टेट में लोकेशन
|coordinates_region = US-AL
|subdivision_type = [[List of sovereign states|देस]]
|subdivision_type1 = [[U.S. state|राज्य]]
|subdivision_type2 = [[List of counties in Alabama|काउंटी]]
|subdivision_name = [[यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका|अमेरिका]]
|subdivision_name1 = [[अलाबामा]]
|subdivision_name2 = [[मॉन्टगोमरी काउंटी, अलाबामा|मॉन्टगोमरी]]
|government_type =
|leader_title = [[List of mayors of Montgomery, Alabama|Mayor]]
|leader_name = [[Todd Strange (politician)|Todd Strange]] ([[Republican Party (United States)|R]])
|established_title = [[Municipal corporation|Incorporated]]
|established_date = दिसंबर 3, 1819
|area_magnitude =
|unit_pref = Imperial
|area_total_sq_mi = 156.19
|area_total_km2 = 404.53
|area_land_sq_mi = 155.38
|area_land_km2 = 402.43
|area_water_sq_mi = 0.81
|area_water_km2 = 2.09
|area_water_percent =
|area_urban_sq_mi =
|area_urban_km2 =
|area_metro_sq_mi =
|area_metro_km2 =
|population_as_of = [[2010 United States Census|2010]]
|population_est = 200481
|pop_est_as_of = 2014
|pop_est_footnotes = <ref name="2014 Pop Estimate">{{cite web|title=Population Estimates|url=http://www.census.gov/popest/data/cities/totals/2013/SUB-EST2013-3.html|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=मई 24, 2015}}</ref>
|population_footnotes = <ref name ="FactFinder">{{cite web|title=American FactFinder|url=http://factfinder2.census.gov/faces/nav/jsf/pages/index.xhtml|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=2014-10-23}}</ref>
|population_total = 205764
|population_rank = US: [[List of United States cities by population|114th]]
|population_urban = 263,907 (US: [[List of United States urban areas|142nd]])
|population_metro = 373,141 (US: [[List of Metropolitan Statistical Areas|141th]])
|population_density_sq_mi = auto
|timezone = [[Central Time Zone (North America)|CST]]
|utc_offset = -6
|timezone_DST = [[Central Time Zone (North America)|CDT]]
|utc_offset_DST = -5
|coordinates_display = display=inline,title
|latd= 32 |latm= 21 |lats= 42 |latNS=N
|longd= 86 |longm= 16 |longs= 45 |longEW=W
|elevation_m = 73
|elevation_ft = 240
|postal_code_type = ZIP code
|postal_code = 360/361/367/36800
|area_code = [[Area code 334|334]]
|blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]]
|blank_info = 01-51000
|blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID
|blank1_info = 0165344
|website = [http://www.montgomeryal.gov/ City of Montgomery]
|footnotes =
}}
'''मॉन्टगोमरी''' [[यूनाइटेड स्टेट ऑफ अमेरिका|अमेरिका]] के एगो शहर आ इहाँ के [[अलाबामा]] राज्य के राजधानी हवे।
==संदर्भ==
{{Reflist}}
{{अमेरिका}}
[[श्रेणी:अमेरिका के शहर]]
{{यूएस-आधार}}
o22a5cxue0tbsc8a6l7xeoagzrj119e
मदद:संपादन
12
28129
806022
768317
2026-10-15T05:32:39Z
Bhojpur King Suny Chaudhary
41135
Sunny Chaudhary Bhojpur King हैं,
806022
wikitext
text/x-wiki
भोजपुर जिला के संदेश निवासी Sunny Chaudhary Bhojpur King हैं, जिनका पहचान उन लोगों तक है, जो सरकार और प्रशासन के नजरों में मृत घोषित हैं। ये इंसान दिखने में बिल्कुल सिधा और सरल हैं, और अभी ये अकेला रहना पसंद करते हैं।<!--COLUMN HEADINGS--><!--1ST ROW--><!--2ND ROW--><!--3RD ROW--><!--COLUMN HEADINGS-->
iffjuwhjlroei3iilewbk8bx8thr4pm
806023
806022
2026-10-15T06:08:12Z
SM7
3953
Reverted edit by [[Special:Contributions/Bhojpur King Suny Chaudhary|Bhojpur King Suny Chaudhary]] ([[User talk:Bhojpur King Suny Chaudhary|talk]]) to last revision by [[User:SM7|SM7]]
753189
wikitext
text/x-wiki
[[File:Hindi wikipedia edit.jpg|right|thumb|360px|"सम्पादन" टैब पर क्लिक करके आप एक लेख को संपादित कर सकते है।]]
कुछ सुरक्षित पन्नो के अलावा हर पृष्ठ में एक "'''सम्पादन'''" टैब होता है जिस से आप उस पृष्ठ में बदलाव ला सकते हैं। यह संपादन करने की सक्षमता [[विकिपीडिया]] का सबसे बुनियादी लक्षण है, और आपको पृष्ठ में संशोधन करने और उसमें तथ्य डालने की अनुमति देता है। अगर आप तथ्य डालते है तो कृपया संदर्भ देना न भूले, क्योकि असंदर्भित तथ्य हटाए जा सकते हैं।
सम्पादन करने के अभ्यास के लिए [[विकिपीडिया:प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]] पर जाकर "'''सम्पादन'''" टैब पर क्लिक करें। जब आप "'''सम्पादन'''" टैब पर क्लिक करेगे, एक संपादन खिड़की खुल जाएगी जिसमें उस पृष्ठ का मूलपाठ होगा। उसमें कुछ मजेदार या दिलचस्प लिखे, या शब्दो को हटा कर अपना पाठ लिखे। फिर "'''लेख सहेजे'''" पर क्लिक करे और देखें कि क्या होता है!
==संपादन का सारांश==
आपके इस पहले संपादन के अभ्यास से दो चीज़ें बाहर छोड़ दी गई जो वास्तव में करे गए लेख-संपादन में की जानी चाहियें। चलिए फिर से "संपादन" का टैब दबाएँ, कुछ और लिखें और फिर इन दो ज़रूरी चीज़ों को भी करें।
प्रथम, जब भी आप किसी लेख को सम्पादित करते हैं तो विकि-शिष्टता के नियमों के अनुसार यह अच्छी बात मानी जाती है कि आप अपने बदलाव के बारे में कुछ "सारांश" के डब्बे में लिख दें। इसमें आप यह लिख सकते हैं के आपने किस कारण से यह बदलाव किया या आपका बदलाव किस तरह का है, जैसे "देश का नाम ठीक किया" या "फल के बारे में महत्वपूर्ण जानकारी डाली"। अगर आपका बदलाव छोटा-सा है तो "यह एक छोटा बदलाव है" नामक डब्बे में आप चिन्ह लगा सकते हैं (यह डब्बा केवल पंजीकृत सदस्यों को उपलब्ध है - आप स्वयं को आसानी से पंजीकृत कर सकते हैं और यह स्वशिक्षा लेख आपको आगे चलकर पंजीकरण के बारे में सिखाएगा)।
==पूर्वावलोकन==
[[File:Mediawiki button preview hindi.jpg|thumb|right|500px|'''पूर्वावलोकन''' का बटन '''लेख सहेजें''' के बटन से ठीक दाएँ में है और '''सारांश''' के डब्बे के नीचे है]]
दूसरा, आप को हमेशा "पूर्वावलोकन" वाले बटन का प्रयोग करना चाहिए। प्रयोगस्थल में बदलाव करने के बाद "लेख सहेजे" वाले बटन की बजाए "पूर्वावलोकन" वाला बटन दबाएँ। अब आपको वही दिखेगा जो आपको लेख सहेजने के बाद नज़र आता, लेकिन आपके बदलाव अभी सहेजे नहीं गए हैं। हम सभी समय-समय पर ग़लतियाँ करते हैं, और पूर्वावलोकन के प्रयोग से हम लेख सहेजने से पहले अपनी ग़लतियाँ पकड़कर उन्हें सुधार सकते हैं। हाँ, पूर्वावलोकन करने के बाद अपने लेख को सहेजना न भूलें!
==लेख सहेजें==
पूर्वावलोकन का प्रयोग करके ग़लतियाँ सुधार लीं? संपादन का सारांश लिख लिया? तो फिर आप लेख सहेजने के लिए तैयार हैं। "लेख सहेजें" वाला बटन दबाइए!
==रूप रंग (फोर्मेटिंग) ==
इसमें किसी पन्ने पर अक्षर गाढ़े-तिरछे करने के लिए और शीर्षकों को दर्शाने के लिए विशेष चिह्नों और शब्दों का प्रयोग होता है। इन चिह्नों और शब्दों की भाषा को "[[विकि मार्कअप]]" या "विकीटॅक्स्ट" भाषा कहते हैं। सुनने में यह भले ही कठिन लगे लेकिन वास्तव में इस भाषा का प्रयोग बहुत ही आसान है।
===गाढ़ी और तिरछी लिखाई===
सब से ज़्यादा प्रयोग होने वाले चिह्न '''गाढ़े अक्षरों''' (यानी बोल्ड) और ''तिरछे अक्षरों'' (यानी आईटैलिक्स) के चिह्न होते हैं। किसी शब्द, वाक्यांश या वाक्य को '''गाढ़ा''' या ''तिरछा'' उसके इर्द-गिर्द वर्ण-लोपों (यानी अपॉस्ट्रॉफ़ीयों) के चिह्न (<kbd>'</kbd>) के प्रयोग से होता है:
{| style="border:none; text-align:left; padding:0.3em;"
|-<!--COLUMN HEADINGS-->
| style="background:#E6F2FF; padding:0.3em; text-align:center;"|'''अगर आपने लिखा'''
| style="background:#E6F2FF; padding:0.3em; text-align:center;"|'''तो आपको मिलेगा'''
|-<!--1ST ROW-->
|<kbd><nowiki>''तिरछा''</nowiki></kbd>
|''तिरछा''
|-<!--2ND ROW-->
|
<kbd><nowiki>'''गाढ़ा'''</nowiki></kbd>
|
'''गाढ़ा'''
|-<!--3RD ROW-->
|
<kbd><nowiki>'''''गाढ़ा और तिरछा'''''</nowiki></kbd>
|
'''''गाढ़ा और तिरछा'''''
|}
विकिपीडिया का दस्तूर है कि किसी भी लेख का नाम जब प्रथम दफ़ा लेख में आता है तो उसे '''गाढ़े अक्षरों''' में लिखा जाता है। मिसाल के लिए, [[आयो (उपग्रह)]] का लेख इस तरह आरम्भ होता है:
:'''आयो''' हमारे सौर मण्डल के पाँचवे ग्रह बृहस्पति का तीसरा सब से बड़ा उपग्रह है और यह पूरे सौर मंडल का चौथा ...
''तिरछे अक्षरों'' का प्रयोग अक्सर किताबों, फ़िल्मों, कंप्यूटर खेलों, वगैरह के शीर्षकों के लिए होता है। अगर लेख का विषय ही किसी फ़िल्म या पुस्तक का शीर्षक है तो '''''गाढ़े और तिरछे अक्षरों''''' का प्रयोग किया जा सकता है।
बिना किसी वजह के गाढ़े या तिरछे अक्षरों का प्रयोग करने से परहेज़ करें क्योंकि इस से साधारण पाठकों को लेख पढ़ने में कठिनाइयाँ होती हैं, और वे अक्सर ऐसे लेखों को जल्दी से देखकर अन्य किसी पन्ने कि ओर चले जाते हैं।
===शीर्षक और उपशीर्षक===
किसी भी लेख की व्यवस्था को अच्छा बनाने के लिए शीर्षकों और उपशीर्षकों से बड़ा फायदा होता है। अगर आप देखते हैं के किसी लेख में दो या उस से अधिक विषयों पर बात हो रही है और हर विषय पर एक-दो से अधिक अनुच्छेद हैं, तो प्रत्येक विषय के लिए शीर्षक डालने से (यानि हर विषय का अलग उपभाग बनाने से) लेख अधिक पढ़ने के लायक़ हो जाता है। शीर्षक और उपशीर्षक ऐसे बनाए जाते हैं:
{| style="border:none; text-align:left; padding:0.3em;"
|-<!--COLUMN HEADINGS-->
| style="background:#E6F2FF; padding:0.3em; text-align:center;"|'''अगर आपने लिखा'''
| width="80%" style="background:#E6F2FF; padding:0.3em; text-align:center;"|'''तो आपको मिलेगा'''
|-
|
<kbd><nowiki>==शीर्षक==</nowiki></kbd>
|
==शीर्षक==
|-
|
<kbd><nowiki>===उपशीर्षक===</nowiki></kbd><br />
|
===उपशीर्षक===
|}
ध्यान रखिये के बिना किसी सामग्री के शीर्षक और उपशीर्षक बनाने से लेख पढ़ना मुश्किल हो जाता है। ऐसे लेख ऐसे लगते हैं जैसे किसी समाचारपत्र में सुर्ख़ियाँ ही सुर्ख़ियाँ हो और उनके नीचे कोई ख़बर न लिखी हो।
अगर किसी लेख में चार या उस से अधिक शीर्षक हैं, तो उसमें अपने-आप ही एक अनुक्रम सूची बन जाती है। आइये, इस पन्ने के [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा/रूपरंग/प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]] में कुछ शीर्षक और उपशीर्षक बनाकर देखिये!
==जोड़ कैसे बनाएँ==
विकिपीडिया के लेखों को एक-दूसरे से '''जोड़ना''' बहुत ही ज़रूरी है, क्योंकि इन जोड़ों के द्वारा पढ़ने वाले तेज़ी से एक लेख की जानकारी से दूसरी लेख की सम्बंधित जानकारी तक पहुँच पाते हैं। इस से विकिपीडिया उपयोगिता कई गुना बढ़ जाती है।
किसी लेख में किसी अन्य विकिपीडिया लेख के लिए जोड़ बनाने ले लिए उसके इर्द-गिर्द दोहरे चकोर ब्रैकेट लगे दें, कुछ इस तरह:
:<kbd><nowiki>[[प्रयोगस्थल]]</nowiki></kbd>
जो आपके संपादन के बाद पाठक को ऐसे दिखेगा: [[प्रयोगस्थल]]
अगर आप जोड़ तो डालना चाहते हैं, लेकिन चाहते हैं के जुड़े हुए लेख के नाम की बजाए कुछ और शब्द नज़र आएँ, तो नली के चिह्न "|" से यह आसानी से किया जा सकता है। यह अंग्रेज़ी के कुंजीबोर्ड (कीबोर्ड) में SHIFT+BACKSLASH (SHIFT+\) से आसानी से लिखा जाता है, और ध्यान दीजिये कि यह विराम ("।") के चिह्न से अलग है। देखिये, नली-चिह्न के इस्तेमाल से अगर हम लिखें:
:<kbd><nowiki>[[लाल किला|दिल्ली वाला ऐतिहासिक लाल रंग का किला]]</nowiki></kbd>
तो यह ऐसा दिखेगा: [[लाल किला|दिल्ली वाला ऐतिहासिक लाल रंग का किला]]
आप किसी लेख के विभाग के लिए भी सीधा जोड़ डाल सकते हैं:
:<kbd><nowiki>[[लाल किला#दीवान-ए-आम|लाल किले का सभाघर]]</nowiki></kbd>
तो दर्शाया गया जोड़ दिखने में ऐसा दिखेगा: [[लाल किला#दीवान-ए-आम|लाल किले का सभाघर]]
अगर आप चाहते हैं के दर्शाया गया जोड़ गाढ़े या तिरछे अक्षरों में हो तो दोहरे चकोर ब्रैकेटों के इर्द-गिर्द वर्ण-लोपों (यानी अपॉस्ट्रॉफ़ीयों) के चिन्ह (') डाल दें:
:<kbd><nowiki>''[[आषाढ़ का एक दिन]]''</nowiki></kbd>
जो दिखने में ऐसा लगेगा: ''[[आषाढ़ का एक दिन]]''
जोड़ डालते हुए यह हमेशा पक्का कर लें के जोड़ सही लेख को ही पड़ रहा है। उदाहरण के लिए [[दूरदर्शन]] टेलिविज़न के उपकरण के लेख के लिए जोड़ है जबकि [[दूरदर्शन (चैनल)]] भारतीय सरकारी चैनल के लिए लेख है। अक्सर ऐसी स्थितियों के लिए [[विकिपीडिया:बहुविकल्पी शब्द|"बहुविकल्पी" पन्ने]] बनाए जाते हैं जो स्वयं लेख नहीं होते बल्कि एक जैसे नामों वाले लेखों के लिए जोड़ों की सूची होते हैं। उदहारण के लिए [[नील(बहुविकल्पी)]] एक ऐसा पृष्ठ है। जब एक-से नाम वाले कई लेख हों, तो नली के चिन्ह का प्रयोग काफ़ी काम की चीज़ है, क्योंकि पाठक के लिए "शेख़ूपुर की बस्ती उत्तर प्रदेश के [[हमीरपुर जिला, उत्तर प्रदेश|हमीरपुर ज़िले]] में है" आसान है जबकि "शेख़ूपुर की बस्ती उत्तर प्रदेश के [[हमीरपुर जिला, उत्तर प्रदेश]] में है" पढ़ने में अजीब-सा लगता है हालांकि दोनों ही जोड़ पाठक को उसी एक लेख पर ले जाते हैं।
ध्यान रहे के अगर जोड़ किसी ऐसे लेख के लिए है जो अभी लिखा ही नहीं गया, तो उस जोड़ का रंग लाल होगा, जैसे की:
:<kbd><nowiki>[[मंगल ग्रह पर मानवों की पाँचवी बस्ती]]</nowiki></kbd>
जो पाठक को ऐसा दिखेगा: [[मंगल ग्रह पर मानवों की पाँचवी बस्ती]]
==जोड़ कब डालें==
लेखों के लिए जोड़ डालना किसी भी पन्ने को अधिक उपयोगी बनता है, लेकिन बहुत ज़्यादा जोड़ होने से आँख बहकने से लेख को पढ़ना मुश्किल हो जाता है। बहुत अधिक जोड़ों की स्थिति से बचने के लिए, किसी लेख के लिए जोड़ केवल तभी डालें जब उसके नाम का ज़िक्र किसी पन्ने में ''प्रथम बार'' हो रहा हो। "विश्व" जैसे अत्यधिक साधारण शब्दों के लिए जोड़ ना डालें।
विकिपीडिया में कुछ अन्य अच्छे लेखों को देखकर आप सीख सकते हैं के कब जोड़ डाले जाने चाहिए और कब नहीं। कुछ अच्छे लेख आपको [http://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A5%80:%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%AE_%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96 उत्तम लेखों] की सूची में मिलेंगे।
==श्रेणियाँ==
आप लेखों को उचित श्रेणियों में डाल सकते हैं। अगर किसी सम्बंधित लेख की श्रेणी देखकर आपको किसी लेख के लिए उचित श्रेणी या श्रेणियाँ पता हैं, जो लेख के अंत के आस-पास <nowiki>[[श्रेणी:]]</nowiki> लिखें, और श्रेणी का नाम द्विबिंदु (कोलन, ":" का चिन्ह) और ब्रैकेटों के बीच डाल दें।
'''यह बहुत ज़रूरी है के आप लेखों पर सही श्रेणियाँ लगाएँ ताकि अन्य लोग आसानी से आपके बनाए लेख ढूंढ पाएँ।''' यह करने का सब से अच्छा तरीक़ा अपने लेख से सम्बंधित अन्य लेखों को ढूंढकर उनकी श्रेणियों को अपने लेख के लिए भी प्रयोग करना है। अगर आप किसी फल पर लिख रहें हैं तो उसी की तरह के अन्य फलों पर लेख ढूँढने का प्रयास करें जिस से आपको कुछ उचित श्रेणियाँ मिल सकें।
5dpv2sxwxzkz06sqt427pjm4wipdgy3
सोशल मीडिया
0
47584
806003
790425
2026-10-14T19:39:17Z
Amherst99
16732
806003
wikitext
text/x-wiki
[[File:A serviceman accesses social media channels using a smart phone, outside MOD Main Building in London MOD 45156045.jpg|thumb|230px|alt=केहू के हाथ में मोबाइल फोन, पाछे बिल्डिंग, सडक आ घास देखात बा|[[स्मार्टफोन|मोबाइल]] पर [[फेसबुक]] पन्ना]]
'''सोशल मीडिया''' ({{Langx|en|social media}}) आजकाल्ह के इलेक्ट्रानिक जुग में [[वेबसाइट|वेब]] आ [[इंटरनेट]] आधारित माध्यम ([[मीडिया]]) बाटे जेकरा इस्तेमाल करे वाला लोग आपन बात-बिचार आपस में साझा क सकत बा।<ref>{{cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/social%20media |title=Social Media | Definition of Social Media by Merriam-Webster |publisher=Merriam-webster.com |date= |accessdate=2017-06-25}}</ref> कई ठो सोशल नेटवर्किंग साइट आ सर्विस अउरी माइक्रोब्लागिंग वेबसाइट सभ ई सुबिधा देत बाड़ी कि प्रयोगकर्ता आपन खुद के कंटेंट (छोट ब्लॉग, टिप्पणी, फोटो, एनीमेशन, बीडियो वगैरह सामग्री) के इंटरनेट आधारित समुदाय (वर्चुअल कम्युनिटी) में साझा क सकत बा।<ref>{{cite web|url=http://communications.tufts.edu/marketing-and-branding/social-media-overview/ |title=Social Media Overview - Communications |publisher=Communications.tufts.edu |date= |accessdate=2017-06-25}}</ref> एही तरे दुसरे लोगन के कंटेंट पर टिप्पणी भा राय जाहिर क सकत बा, दुबारा साझा क सकत बा या फिर खराब कंटेंट के रिपोर्ट क सकत बा।
आजकाल्ह के कुछ प्रमुख [[सोशल नेटवर्किंग सर्विस]] सभ में [[फेसबुक]], [[वाट्सएप]], [[ट्विटर]], [[यूट्यूब]], [[फेसबुक मैसेंजर|मैसेंजर]], [[वाइबर]], [[टंबलर]], [[लिंक्डइन]], [[वीचैट]] वगैरह बाने।
सोशल मीडिया, सामन्य मीडिया से कई रूप में अलग भी बा। तेजी भा तात्कालिकता, कंटेंट के गुणवत्ता (क्वालिटी), पहुँच, बहुलता (कई स्रोत, कई उपभोक्ता) वगैरह कई बिंदु गिनावल जा सके लें जिनहन के आधार पर सामान्य मीडिया (जइसे [[अखबार]], टीवी, रेडियो) से ई मीडिया अलग बा।
सोशल मीडिया के अच्छा आ खराब दुनों तरह के परभाव भी लोगन द्वारा अखियान कइल जा रहल बा।<ref>{{cite web|author=Čeština |url=https://www.linkedin.com/pulse/positive-negative-effects-social-media-society-ali-kingston |title=Positive and Negative Effects of Social Media on Society |publisher=LinkedIn |date=2015-10-31 |accessdate=2017-06-25}}</ref> साइबरबकैती, [[ट्रोल|ट्रोलिंग]] आ ऑनलाइन हरासमेंट वगैरह के मामिला सोझा आइल बाने आ डिप्रेसन आ कुछ अन्य मनोबैज्ञानिक समस्या<ref>{{cite web |last1=Minamitani |first1=Kenta |title=Social Media Addiction and Mental Health: The Growing Concern for Youth Well-Being |url=https://law.stanford.edu/2024/05/20/social-media-addiction-and-mental-health-the-growing-concern-for-youth-well-being/ |website=Stanford Law School |access-date=2 April 2026 |language=en |date=20 मई 2024}}</ref><ref>{{cite web |title=Social media’s impact on our mental health and tips to use it safely {{!}} Cultivating Health |url=https://health.ucdavis.edu/blog/cultivating-health/social-medias-impact-our-mental-health-and-tips-to-use-it-safely/2024/05 |website=cultivating-health |language=en}}</ref> में बढ़ती के कारण के रूप में भी सोशल मीडिया के भूमिका होखे के दावा कइल जा रहल बा। लाभ के चीज में, लोगन के आपन राय जाहिर करे, दूसरा लोग के राय जाने, बिबिध स्रोत से उपलब्ध जानकारी के तुलना करे वगैरह के अवसर में भारी बढ़ती भइल बा।
==इहो देखल जाय==
* [[सोशल नेटवर्किंग सर्विस]]
* [[कम्युनिकेशन]]
* [[ट्रोल|ट्रोलिंग]]
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:सोशल मीडिया| ]]
[[श्रेणी:इंटरनेट संस्कृति]]
[[श्रेणी:समाज]]
{{internet-stub}}
{{society-stub}}
lqh4y4dqzlbe0okgdqy34hcmpdjmsoz
धरीक्षण मिश्र
0
77595
806001
805832
2026-10-14T18:45:40Z
SM7
3953
Restored revision 783305 by [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[User talk:InternetArchiveBot|talk]])
806001
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer
| name = धरीक्षण मिश्र
| image =
| image_size =
| alt =
| caption =
| birth_name =
| birth_date = <!-- {{birth date and age|YYYY|MM|DD}} -->
| birth_place = बरियारपुर, गोरखपुर (वर्तमान [[कुशीनगर जिला|कुशीनगर]]), उत्तर प्रदेश
| death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} -->
| death_place = बरियारपुर, गोरखपुर (वर्तमान [[कुशीनगर जिला|कुशीनगर]]), उत्तर प्रदेश
| occupation =
| language = [[भोजपुरी]], [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| nationality = भारत
| education =
| alma_mater =
| period =
| genres = कबिता, निबंध
| subject = <!-- or: | subjects = -->
| notablework = ''शिव जी की खेती'', ''कागज के मदारी'', ''अलंकार दर्पण'', ''काव्य दर्पण'', ''काव्य मंजूषा''
| spouse = <!-- or: | spouses = -->
| children =
| awards = भोजपुरी रत्न
| signature =
| signature_alt =
| years_active =
}}
'''धरीक्षण मिश्र''' (1901 - 24 अक्टूबर 1997) भोजपुरी भाषा के एगो कवि आ लेखक रहलें। भोजपुरी के अलावे ऊ हिंदियो में रचना कइलेन। गोरखपुर जिला के बरियारपुर गाँव (अब कुशीनगर जिला में) जनमल मिश्र के पढ़ाई बनारस में भइल आ ओकरे बाद ई अपने गाँवे लवट के साहित्य के रचना में लाग गइलेन।
''शिव जी की खेती'', ''कागज के मदारी'', ''अलंकार दर्पण'', ''काव्य दर्पण'', ''काव्य मंजूषा'' इनके प्रमुख रचना बाड़ी सऽ। इनके कबिता सभ के संग्रह ''धरीक्षण मिश्र रचनावली'' के नाँव से छपल बाटे।
इनके रचना खातिर, उत्तर प्रदेश हिंदी संस्थान के पुरस्कार, उत्तर प्रदेश सरकार द्वारा अंचल भारती पुरस्कार आ अखिल भारती भोजपुरी परिषद लखनऊ द्वारा भोजपुरी रत्न अलंकरण से सम्मानित कइल गइल। निधन के बाद इनके 2000 में भोजपुरी रत्न से सम्मानित कइल गइल।<ref>{{cite news|title=भोजपुरी के कबीर थे पं. धरीक्षण मिश्र|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/kushinagar-7568403.html|accessdate=12 सितंबर 2020|work=दैनिक जागरण|date=2011|language=hi}}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> साहित्य अकादमी के ''भाषा सम्मान'' 1996 में मिश्र के भोजपुरी भाषा खातिर दिहल गइल रहे।<ref>{{cite web|title=साहित्य : भाषा सम्मान|url=http://sahitya-akademi.gov.in/awards/bhasha_samman_h.jsp|website=sahitya-akademi.gov.in|accessdate=12 सितंबर 2020}}</ref>
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
* [https://bhojpurimanthan.com/bhojpuri-ke-paras-pandit-dharikshan-misir/ भोजपुरी के पारस : पं. धरीक्षण मिश्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200124230711/http://bhojpurimanthan.com/bhojpuri-ke-paras-pandit-dharikshan-misir/ |date=2020-01-24 }}, भोजपुरी मंथन पर।
* [https://www.hindisamay.com/writer/%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%A3-%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0-.cspx?id=2712&name=%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%A3-%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0- धरीक्षण मिश्र]{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, लेखक परिचय, हिंदी समय पर।
[[श्रेणी:भोजपुरी-भाषा के कवि]]
[[श्रेणी:भोजपुरी-भाषा के लेखक]]
[[श्रेणी:गोरखपुर जिला के लोग]]
[[श्रेणी:देवरिया जिला के लोग]]
[[श्रेणी:कुशीनगर जिला के लोग]]
[[श्रेणी:1901 में जनम]]
[[श्रेणी:1997 में निधन]]
{{poet-stub}}
rvy7n2w7yo0ovjntu3h6hb3z27ba2hr
सुंदरकांड
0
98192
806026
783136
2026-10-15T09:01:42Z
SM7
3953
Cleaning up syntax using [[:en:User:Zackmann08/scripts/indent|indent.js]]
806026
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious text
| image = Hanuman's visit, in bazaar art with a Marathi caption, early 1900s.jpg
| caption = अशोक वाटिका में सीता के सोझा चहुँपल हनुमान, बाज़ार आर्ट, शुरूआती 1900 के दशक के पेंटिंग
| author = [[वाल्मीकि]]
| religion = [[हिंदू]]
| language = [[संस्कृत]]
| verses =
}}
'''सुंदरकांड''' ({{Langx|sa|सुन्दरकाण्डम्}}, मतलब: 'सुंदर अध्याय') [[संस्कृत]] [[महाकाब्य]] आ हिंदू धार्मिक कथा [[रामायण]] के पाँचवाँ अध्याय ह;<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2019-01-27 |title=Sundarakanda, Sundarakāṇḍa, Sundara-kanda: 2 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/sundarakanda |access-date=2022-11-23 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> रामायण में अध्यायन के नाँव 'काण्ड' के रूप में रखल गइल हवे। मूल सुंदरकांड संस्कृत में बा, आ परंपरा अनुसार एकरा के महर्षि [[वाल्मीकि]] रचले रहलें, जे रामायण के रूप में पहिला बेर रामकथा लिखे वाला कवी मानल जालें। तुलसीदास अपना रामकथा [[रामचरितमानस]] में एही नाँव के अध्याय रखले बाड़ें।
सुंदरकांड रामायण के अइसन अकेल अध्याय ह, जहाँ मुख्य किरदार [[राम]] ना हउवें, बलुक [[हनुमान]] हउवें। एह कांड में हनुमान के बहादुरी, बड़प्पन, आ राम पर गाढ़ सनेह देखावल गइल बा। कहल जाला कि हनुमान के माई अंजनी उनुका के नेह में "सुंदर" कह के बोलावें, एही से महर्षि वाल्मीकि एह अध्याय के नाँव सुंदरकांड रखले, काहें से कि एह अध्याय के पूरा कथा हनुमान आ उनुके के लंका यात्रा के ऊपर बाटे।<ref>{{Cite book |last=aravamudan |first=krishnan |url=https://books.google.com/books?id=CJe9BAAAQBAJ&dq=sundara+hanuman&pg=PA369 |title=Pure Gems of Ramayanam |date=2014-09-22 |publisher=PartridgeIndia |isbn=978-1-4828-3720-9 |pages=369 |language=en}}</ref>
== पाठ भा पारायण ==
रामायण के पाठ (पारायण) के शुरूआत परंपरा अनुसार सुंदरकांड से कइल जाला।
एह पाठ के हिंदू लोग, खास कर के मंगर या शनिचर के दिन, मन लगा के पढ़ेला, काहेकि ई दिन हनुमान जी के विशेष पूजा खातिर राखल गइल बा। एह पाठ के बारे में ई मान्यता बा कि ई सूरज आ छाया के बेटा [[शनिदेव]] के खराब असर के टारे में मदद करेला।
रामायण में ई बात बतावल गइल बा कि शनि, जे रावण के महल में बंदी रहलें, उनकर उद्धार हनुमान कइले रहलें। एह उपकार के बदला में शनिदेव सब हनुमान भकतन के संकट आ कष्ट से छुटकारा दे देवे के बचन दिहले रहलें। एगो आउरी कथा बा कि एक बेर शनिदेव हनुमान आ के ऊपर चढ़ के उनकर आपन ग्रह प्रभाव डाले के कोशिश कइले रहलें, बाकिर हनुमान के काँधा आ छत के बीच में फँस गइलन। दर्द ना सह सकलन त तुरंते माफी माँगलन आ हनुमान से छुटकारा पवले।
धरम मान्यता के अनुसार, सुंदरकांड के पाठ घर में शांति, सनेह आ सुभगती ले आवेला। बहुते हिंदू लोग मानेला कि अगर पूरा रामायण पढ़े के समय ना होखे, त खाली सुंदरकांड पढ़ल जरूरी बा।
== अउरी दूसर वर्शन ==
सुंदरकांड के कई गो रूप दूसर भाषवन में भी मिलेला। जइसे कि अवधी में, जवना में संत [[तुलसीदास]] जी [[रामचरितमानस]] लिखले रहलें। रामचरितमानस वाल्मीकि रामायण से बहुत बाद में, सोलहवीं सदी में लिखल गइल। ई किताब सुंदरकांड से अउरी आगे बढ़ के राम के सेना के किष्किंधा पर्वत से रामेश्वरम के समुंदर किनारे ले जाए के यात्रा, राम के शिव के अराधना, आ विभीषण, शुक ऋषि, आ समुद्र देवता वरुण के राम के सरन में आवे के कथा भी समेटले बा।
एह में वरुण राम से कहले रहले कि नल अउरी नील नाम के दू गो वानर भाई, जे बढ़िया पुल बनावे के वरदान पवले रहले, उनुका से मदद लिहल जाय। ओही लोग राम सेतु बनवले रहलें जे रामेश्वरम से लंका ले गइल।
एह से पहिले के एगो तमिल संस्करण बा, जवना के [[रामावतारम]] कहल जाला, जे [[कंबन]] रचले रहलें। ई ग्रंथ दक्षिण भारत में खास कर के श्रीवैष्णव आ स्मार्त ब्राह्मणन में बहुत प्रसिद्ध बा।
एहसे अलगा, तेलुगू में भी एक रूप [[रंगनाथ रामायणम]] बा, जवना के गोना बुधा रेड्डी लिखले रहलें। एकरो भीतर सुंदरकांड के कथा बा।
साल 1972 से 1974 के बीच, एम. एस. रामाराव जी तुलसीदास के हनुमान चालीसा आ वाल्मीकि के सुंदरकांड के तेलुगू गीतन में ‘सुंदरकांडमु’ नाम से गा के लोक में लोकप्रिय बना देले रहलें।
मलयालम में सुंदरकांड के एगो स्वतंत्र अनुवाद मिलेला, जवना के ‘आध्यात्म रामायणम किलिपाट्टु’ कहल जाला। एकरा के ठुञ्चत रामानुजन एझुताच्छन लिखले रहलें। ई ग्रंथ आध्यात्म रामायण पर आधारित बा, जे रामानंदी सम्प्रदाय से जुड़ल संस्कृत ग्रंथ ह।
[[हनुमान चलीसा]], जे तुलसीदास लिखले रहलें, हनुमान के वीरता के एगो अलग कवितात्मक भेंट ह। ई रामायण के घटनन के त जिक्र करेला, बाकिर एकर दायरा ओहसे भी आगे बढ़ जाला — हनुमान के पूरा जीवन के समेट लेवेला।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
== बाहरी कड़ी ==
[[श्रेणी:रामायण]]
{{Lit-stub}}
bgite6nv67i94hzgbucocnh18z89kxg
806027
806026
2026-10-15T09:10:20Z
SM7
3953
+विकिकड़ी जोड़ल गइल
806027
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious text
| image = Hanuman's visit, in bazaar art with a Marathi caption, early 1900s.jpg
| caption = अशोक वाटिका में सीता के सोझा चहुँपल हनुमान, बाज़ार आर्ट, शुरूआती 1900 के दशक के पेंटिंग
| author = [[वाल्मीकि]]
| religion = [[हिंदू]]
| language = [[संस्कृत]]
| verses =
}}
'''सुंदरकांड''' ({{Langx|sa|सुन्दरकाण्डम्}}, मतलब: 'सुंदर अध्याय') [[संस्कृत]] [[महाकाब्य]] आ हिंदू धार्मिक कथा [[रामायण]] के पाँचवाँ अध्याय ह;<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2019-01-27 |title=Sundarakanda, Sundarakāṇḍa, Sundara-kanda: 2 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/sundarakanda |access-date=2022-11-23 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> रामायण में अध्यायन के नाँव 'काण्ड' के रूप में रखल गइल हवे। मूल सुंदरकांड संस्कृत में बा, आ परंपरा अनुसार एकरा के महर्षि [[वाल्मीकि]] रचले रहलें, जे रामायण के रूप में पहिला बेर रामकथा लिखे वाला कवी मानल जालें। तुलसीदास अपना रामकथा [[रामचरितमानस]] में एही नाँव के अध्याय रखले बाड़ें।
सुंदरकांड रामायण के अइसन अकेल अध्याय ह, जहाँ मुख्य किरदार [[राम]] ना हउवें, बलुक [[हनुमान]] हउवें। एह कांड में हनुमान के बहादुरी, बड़प्पन, आ राम पर गाढ़ सनेह देखावल गइल बा। कहल जाला कि हनुमान के माई अंजनी उनुका के नेह में "सुंदर" कह के बोलावें, एही से महर्षि वाल्मीकि एह अध्याय के नाँव सुंदरकांड रखले, काहें से कि एह अध्याय के पूरा कथा हनुमान आ उनुके के [[लंका]] यात्रा के ऊपर बाटे।<ref>{{Cite book |last=aravamudan |first=krishnan |url=https://books.google.com/books?id=CJe9BAAAQBAJ&dq=sundara+hanuman&pg=PA369 |title=Pure Gems of Ramayanam |date=2014-09-22 |publisher=PartridgeIndia |isbn=978-1-4828-3720-9 |pages=369 |language=en}}</ref>
== पाठ भा पारायण ==
रामायण के पाठ (पारायण) के शुरूआत परंपरा अनुसार सुंदरकांड से कइल जाला।
एह पाठ के हिंदू लोग, खास कर के [[मंगर]] या [[शनिचर]] के दिन, मन लगा के पढ़ेला, काहेकि ई दिन हनुमान जी के बिसेस पूजा खातिर राखल गइल बा। एह पाठ के बारे में ई मान्यता बा कि ई सूरज आ छाया के बेटा [[शनिदेव]] के खराब असर के टारे में मदद करेला।
रामायण में ई बात बतावल गइल बा कि शनि, जे रावण के महल में बंदी रहलें, उनकर उद्धार हनुमान कइले रहलें। एह उपकार के बदला में शनिदेव सब हनुमान भकतन के संकट आ कष्ट से छुटकारा दे देवे के बचन दिहले रहलें। एगो आउरी कथा बा कि एक बेर शनिदेव हनुमान आ के ऊपर चढ़ के उनकर आपन ग्रह प्रभाव डाले के कोशिश कइले रहलें, बाकिर हनुमान के काँधा आ छत के बीच में फँस गइलन। दर्द ना सह सकलन त तुरंते माफी माँगलन आ हनुमान से छुटकारा पवले।
धरम मान्यता के अनुसार, सुंदरकांड के पाठ घर में शांति, सनेह आ सुभगती ले आवेला। बहुते हिंदू लोग मानेला कि अगर पूरा रामायण पढ़े के समय ना होखे, त खाली सुंदरकांड पढ़ल जरूरी बा।
== अउरी दूसर वर्शन ==
सुंदरकांड के कई गो रूप दूसर भाषवन में भी मिलेला। जइसे कि अवधी में, जवना में संत [[तुलसीदास]] जी [[रामचरितमानस]] लिखले रहलें। रामचरितमानस वाल्मीकि रामायण से बहुत बाद में, सोलहवीं सदी में लिखल गइल। ई किताब सुंदरकांड से अउरी आगे बढ़ के राम के सेना के किष्किंधा पर्वत से रामेश्वरम के समुंदर किनारे ले जाए के यात्रा, राम के शिव के अराधना, आ विभीषण, शुक ऋषि, आ समुद्र देवता वरुण के राम के सरन में आवे के कथा भी समेटले बा।
एह में वरुण राम से कहले रहले कि नल अउरी नील नाम के दू गो वानर भाई, जे बढ़िया पुल बनावे के वरदान पवले रहले, उनुका से मदद लिहल जाय। ओही लोग राम सेतु बनवले रहलें जे रामेश्वरम से लंका ले गइल।
एह से पहिले के एगो तमिल संस्करण बा, जवना के [[रामावतारम]] कहल जाला, जे [[कंबन]] रचले रहलें। ई ग्रंथ दक्षिण भारत में खास कर के श्रीवैष्णव आ स्मार्त ब्राह्मणन में बहुत प्रसिद्ध बा।
एहसे अलगा, तेलुगू में भी एक रूप [[रंगनाथ रामायणम]] बा, जवना के गोना बुधा रेड्डी लिखले रहलें। एकरो भीतर सुंदरकांड के कथा बा।
साल 1972 से 1974 के बीच, एम. एस. रामाराव जी तुलसीदास के हनुमान चालीसा आ वाल्मीकि के सुंदरकांड के तेलुगू गीतन में ‘सुंदरकांडमु’ नाम से गा के लोक में लोकप्रिय बना देले रहलें।
मलयालम में सुंदरकांड के एगो स्वतंत्र अनुवाद मिलेला, जवना के ‘आध्यात्म रामायणम किलिपाट्टु’ कहल जाला। एकरा के ठुञ्चत रामानुजन एझुताच्छन लिखले रहलें। ई ग्रंथ आध्यात्म रामायण पर आधारित बा, जे रामानंदी सम्प्रदाय से जुड़ल संस्कृत ग्रंथ ह।
[[हनुमान चलीसा]], जे तुलसीदास लिखले रहलें, हनुमान के वीरता के एगो अलग कवितात्मक भेंट ह। ई रामायण के घटनन के त जिक्र करेला, बाकिर एकर दायरा ओहसे भी आगे बढ़ जाला — हनुमान के पूरा जीवन के समेट लेवेला।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
== बाहरी कड़ी ==
[[श्रेणी:रामायण]]
{{Lit-stub}}
dhpsg9xr14zzqkefprff28tgc8qizxq
विकिपीडिया:आँकड़ा सभ/२०२६/अक्टूबर
4
101623
806002
805981
2026-10-14T19:21:32Z
NeechalBOT
7874
statistics
806002
wikitext
text/x-wiki
<!--- stats starts--->{{प्रयोगकर्ता:Neechalkaran/statnotice}}{| class="wikitable sortable" style="width:90%"
|-
! Date(Time)
! Pages
! Articles
! Edits
! Users
! Files
! Activeusers
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१-१०-२०२६
|Pages = 82297
|dPages = 6
|Articles = 9245
|dArticles = 1
|Edits = 802742
|dEdits = 45
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40778
|dUsers = 15
|Ausers = 40
|dAusers = -1
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =२-१०-२०२६
|Pages = 82299
|dPages = 2
|Articles = 9245
|dArticles = 0
|Edits = 802745
|dEdits = 3
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40779
|dUsers = 1
|Ausers = 40
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =३-१०-२०२६
|Pages = 82299
|dPages = 0
|Articles = 9245
|dArticles = 0
|Edits = 802756
|dEdits = 11
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40787
|dUsers = 8
|Ausers = 40
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =४-१०-२०२६
|Pages = 82298
|dPages = -1
|Articles = 9244
|dArticles = -1
|Edits = 802758
|dEdits = 2
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40792
|dUsers = 5
|Ausers = 42
|dAusers = 2
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =५-१०-२०२६
|Pages = 82298
|dPages = 0
|Articles = 9244
|dArticles = 0
|Edits = 802762
|dEdits = 4
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40796
|dUsers = 4
|Ausers = 42
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =६-१०-२०२६
|Pages = 82301
|dPages = 3
|Articles = 9244
|dArticles = 0
|Edits = 802773
|dEdits = 11
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40804
|dUsers = 8
|Ausers = 42
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =७-१०-२०२६
|Pages = 82301
|dPages = 0
|Articles = 9244
|dArticles = 0
|Edits = 802774
|dEdits = 1
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40808
|dUsers = 4
|Ausers = 41
|dAusers = -1
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =८-१०-२०२६
|Pages = 82305
|dPages = 4
|Articles = 9244
|dArticles = 0
|Edits = 802780
|dEdits = 6
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40817
|dUsers = 9
|Ausers = 41
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =९-१०-२०२६
|Pages = 82310
|dPages = 5
|Articles = 9245
|dArticles = 1
|Edits = 802849
|dEdits = 69
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40824
|dUsers = 7
|Ausers = 41
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१०-१०-२०२६
|Pages = 82313
|dPages = 3
|Articles = 9246
|dArticles = 1
|Edits = 802855
|dEdits = 6
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40831
|dUsers = 7
|Ausers = 42
|dAusers = 1
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =११-१०-२०२६
|Pages = 82313
|dPages = 0
|Articles = 9246
|dArticles = 0
|Edits = 802862
|dEdits = 7
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40833
|dUsers = 2
|Ausers = 42
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१२-१०-२०२६
|Pages = 82314
|dPages = 1
|Articles = 9246
|dArticles = 0
|Edits = 802873
|dEdits = 11
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40840
|dUsers = 7
|Ausers = 42
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१३-१०-२०२६
|Pages = 82316
|dPages = 2
|Articles = 9247
|dArticles = 1
|Edits = 802889
|dEdits = 16
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40842
|dUsers = 2
|Ausers = 40
|dAusers = -2
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१४-१०-२०२६
|Pages = 82319
|dPages = 3
|Articles = 9249
|dArticles = 2
|Edits = 802912
|dEdits = 23
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40846
|dUsers = 4
|Ausers = 40
|dAusers = 0
}}
<!---Place new stats here--->
|}
<!--- stats ends--->
fx3j1xnfbp3e3b0qm3i7xk86x93wgfn
नेहा बोरा
0
101641
805989
805976
2026-10-14T13:06:59Z
SM7
3953
+विकिकड़ी जोड़ल गइल
805989
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Neha Bora
| image = Neha Bora.png
| caption = जुलाई 2026 में बोरा
| education = [[दिल्ली यूनिवर्सिटी]] (बीए), [[अंबेडकर यूनिवर्सिटी]] (एमए)
| organization = [[आल इंडिया स्टूडेंट्स एसोसिएशन]] (आईसा)
}}
'''नेहा बोरा''' एगो भारतीय एक्टिविस्ट आ पीएचडी इस्टूडेंट बाड़ी।{{Efn|Bora is [[non-binary]] and uses [[Singular they|they/them]] pronouns.<ref>{{cite web |last1=Pandey |first1=Geeta |title=Neha Bora: India's feisty Gen Z protester who is taking on Modi |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5n49xln3lz0o |website=www.bbc.com |access-date=12 October 2026 |date=9 October 2026}}</ref>}} ऊ [[आल इंडिया स्टूडेंट्स एसोसिएशन]] (आइसा) के राष्ट्रीय अध्यक्ष हई आ भारत में चल रहल [[जेन ज़ी]] आंदोलन के सक्रिय भागीदार बाड़ी।<ref>{{cite news |last1=Shankar |first1=Ravi |title=Neha Bora is the Marxist Madonna of Hybrid Revolution |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/magazine/2026/Oct/11/neha-bora-is-the-marxist-madonna-of-hybrid-revolution |access-date=12 October 2026 |work=The New Indian Express |date=6 October 2026 |language=en}}</ref><ref name="toi">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/who-is-neha-bora-jnu-research-scholar-seen-during-jantar-mantar-student-protest/articleshow/132653936.cms|title=Who is Neha Bora? JNU research scholar seen during Jantar Mantar student protest|website=The Times of India|date=30 July 2026|issn=0971-8257}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Sharma |first=Yashraj |title=Why have India's Gen Z protesters called for a march to parliament? |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/7/19/why-have-indias-gen-z-protesters-called-for-a-march-to-parliament |access-date=2026-08-09 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-10-09 |title=From PhD student to Indian police's most wanted Gen Z protester: Who is Neha Bora? |url=https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/indian-polices-most-wanted-student-protester-is-an-unlikely-heroine |access-date=2026-10-09 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref><!-- THE LEAD SECTION SHOULD SUMMARIZE and give and overview of the whole article. -->
== सुरुआती जिनगी ==
बोरा [[उत्तराखंड]] के खटीमा के रहे वाली हईं। उनके पिता भारतीय सेना में नौकरी करत रहलें, एह चलते बचपन में उनका परिवार के एक शहर से दुसर शहर जाए के पड़त रहे। ऊ एगो थिएटर आर्टिस्ट भी हईं।
ऊ [[दिल्ली विश्वविद्यालय]] से बीए आ अंबेडकर विश्वविद्यालय से एमए कइले बाड़ी। फिलहाल ऊ [[जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालय]] के स्कूल ऑफ आर्ट्स एंड एस्थेटिक्स में पीएचडी कर रहल बाड़ी।
== एक्टिविस्ट के रूप में ==
बोरा 2026 में दिल्ली के जंतर-मंतर पर हुए विरोध प्रदर्शनों में हिस्सा लेके राष्ट्रीय स्तर पर चर्चा में अइली। एह प्रदर्शनों में पेपर लीक आ नीट (NEET) परीक्षा में गड़बड़ी के आरोप के चलते केंद्रीय शिक्षा मंत्री धर्मेंद्र प्रधान के इस्तीफा के माँग उठावल गइल रहे। [[सोनम वांगचुक]] के साथे ऊ राष्ट्रीय राजधानी में 23 दिन तक भूख हड़ताल कइली। एह भूख हड़ताल से उनके सेहत पर काफी खराब असर पड़ल। ऊ कॉकरोच जनता पार्टी से जुड़ल छात्र विरोध प्रदर्शन में भी हिस्सा लिहली। ई पार्टी ऑनलाइन राजनीतिक व्यंग्य अभियान से निकलल रहे। 2026 के संसद चलो मार्च के दौरान छात्र आ युवा लोग पर पुलिस के बर्बरता के आरोप लगावत ऊ दिल्ली पुलिस कमिश्नर अनुराग कुमार के इस्तीफा के माँग भी कइली। ई मार्च कॉकरोच जनता पार्टी आयोजित कइले रहे।
ऊ शिक्षा के निजीकरण, [[मॉब लिंचिंग|भीड़ द्वारा पीट-पीट के हत्या]], पेपर लीक, बिलकिस बानो खातिर न्याय, गाजा नरसंहार आ गाजा के मानवीय संकट जइसन मुद्दन पर आपन बात रखले बाड़ी।
नेहा बोरा 7 अगस्त 2026 के झारखंड छात्र विरोध प्रदर्शन में शामिल भइली।
बोरा उमर खालिद के रिहाई के भी सार्वजनिक रूप से समर्थन कइले बाड़ी। उमर खालिद पर 2020 के दिल्ली दंगा में हिंसा भड़कावे के आरोप से जुड़ल मामला में गैरकानूनी गतिविधि (रोकथाम) अधिनियम के तहत हिरासत में रखल गइल बा। [[द इंडियन एक्सप्रेस]] के एगो इंटरव्यू में ऊ कहलें कि ऊ खुद आ ऑल इंडिया स्टूडेंट्स एसोसिएशन (एआईएसए), खालिद के रिहाई के समर्थन करेला। बोरा दुसर बंदी शरजील इमाम के रिहाई के माँग भी उठवले बाड़ी। शरजील इमाम फिलहाल तिहाड़ जेल में बंद बाड़ें। उनकरा पर नागरिकता संशोधन कानून (सीएए) के खिलाफ प्रदर्शन के दौरान हिंसा भड़कावे के आरोप में एही अधिनियम के तहत मामला चल रहल बा।
अक्टूबर 2026 में बोरा नई दिल्ली में मतदाता सूची के विशेष गहन पुनरीक्षण (एसआईआर) में कथित गड़बड़ी के खिलाफ प्रदर्शन करे वाला लोग में शामिल रहली आ हिरासत में लिहल गइली। एगो प्रदर्शन के दौरान, जब प्रदर्शनकारी जंतर-मंतर पहुँचे के कोशिश करत रहलें, तब खबर के मुताबिक ऊ पुलिस के बैरिकेड पर चढ़े के कोशिश कइली।
{{clear}}
== नोट ==
{{notelist}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:उत्तराखंड के लोग]]
[[श्रेणी:भारतीय एक्टिविस्ट]]
{{bio-stub}}
0zf3gmnbn2q3yaydx6kjtzenlkud7ib
जवाहरलाल नेहरू यूनिवर्सिटी
0
101643
805982
2026-10-14T12:53:34Z
SM7
3953
नया आधार लेख
805982
wikitext
text/x-wiki
'''जवाहरलाल नेहरू यूनिवर्सिटी''', संछेप में '''जेएनयू''' (JNU), भारत के राजधानी [[दिल्ली]] में एगो पब्लिक रिसर्च इन्वर्सिटी बाटे। एकर अस्थापना 1969 में भइल रहे आ एकर नाँव भारत के पहिला परधानमंत्री [[जवाहरलाल नेहरू|पं. जवाहरलाल नेहरू]] के नाँव प रखल गइल। ई विश्वविद्यालय अपना अगुआ फैकल्टी सदस्य लोगन खातिर आ सोशल साइंस आ एप्लाइड साइंस के क्षेत्र में बिसेस रिसर्च खाती जानल-मानल इन्वर्सिटी हवे।
===स्कूल आ सेंटर===
The Jawaharlal Nehru University's academic departments are divided into 20 Schools and Centres.<ref>{{Cite web|title=Welcome to Jawaharlal Nehru University|url=https://www.jnu.ac.in/node#school_center|access-date=2020-11-25|website=www.jnu.ac.in|archive-date=1 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201000022/http://jnu.ac.in/node#school_center|url-status=live}}</ref>
{{clear}}
<!-- Please do not add new entries to this list. This is a minimal spanning set that should include only the highest-level subdivisions. -->
{| style="border:1px solid #ddd; background: transparent; padding:3px; margin:0; margin:auto;" class = skin-invert
|+ style="font-size: 100%" | '''Schools and Centres'''
|- style="vertical-align:top; font-size:90%;"
|
* School of Arts & Aesthetics
* School of Biotechnology
* School of Computational and Integrative Sciences
* School of Computer and Systems Sciences
* School of Engineering
|
* School of Environmental Sciences
* School of International Studies
* School of Language Literature and Culture Studies
* School of Life Sciences
* Atal Bihari Vajpayee School of Management and Entrepreneurship
|
* School of Physical Sciences
* School of Sanskrit and Indic Studies
* School of Social Sciences
* Centre for the Study of Law and Governance
* Special Centre for Disaster Research
|
* Special Centre for E-Learning
* Special Centre for Molecular Medicine
* Special Centre for Nanoscience
* Special Centre for National Security Studies
* Special Centre for the Study of North East India
<!-- Please do not add new entries to this list. This is a minimal spanning set that should include only the highest-level subdivisions. -->
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:दिल्ली]]
{{university-stub}}
aidras671fmurlny3jvehtb93dtjhks
805985
805982
2026-10-14T12:54:48Z
SM7
3953
ज्ञानसंदूक जोड़ल गइल
805985
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university
| name = Jawaharlal Nehru University
| native_name = ''Javāharalāla Neharū Viśvavidyālaya''
| native_name_lang = iso 15919
| image = Jawaharlal_Nehru_University_Logo_vectorized.svg
| image_upright = 0.5
| image_alt =
| caption = Official [[Seal (emblem)|seal]] of JNU
| established = {{Start date and age|22 April 1969}}<ref name="JNU_Stats&Facts">{{cite web |title=Stastistical Data Of Central Universities – Jawaharlal Nehru University |url=https://www.jnu.ac.in/datafactsheet |access-date=26 December 2019 |archive-date=26 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226105902/https://www.jnu.ac.in/datafactsheet |url-status=live }}</ref>
| type = [[Public university|Public]] [[research university]]
| budget = {{INRConvert|200|c}}<ref>{{cite web |title=Everything you need to know about how JNU uses taxpayers' money, in 5 charts |date=18 February 2016 |url=https://qz.com/india/618333/jnu-really-doesnt-burn-a-lot-of-tax-payers-money-so-why-the-wrath-against-it/ |access-date=16 September 2018 |archive-date=16 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916164118/https://qz.com/india/618333/jnu-really-doesnt-burn-a-lot-of-tax-payers-money-so-why-the-wrath-against-it/ |url-status=live }}</ref>
| accreditation = [[National Assessment and Accreditation Council|NAAC]]
| academic_affiliations = {{hlist | [[University Grants Commission (India)|UGC]] | [[Association of Indian Universities|AIU]]}} [[McDonnell International Scholars Academy]]
| chancellor = {{Wdib|P1037|fwd=ALL}}<ref>{{Cite web |title=Ex-foreign secretary Kanwal Sibal appointed new chancellor of JNU |url=https://www.educationtimes.com/article/campus-beat-college-life/99733731/ex-foreign-secretary-kanwal-sibal-appointed-new-chancellor-of-jnu |access-date=2023-10-04 |website=Education Times |language=en}}</ref>
| vice_chancellor = [[Santishree Dhulipudi Pandit]]<ref>{{cite web|title=Vice Chancellor|url=http://www.jnu.ac.in/Administration/ViceChancellor.asp|access-date=26 July 2017|publisher=Jawaharlal Nehru University, Delhi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107002743/http://www.jnu.ac.in/Administration/ViceChancellor.asp|archive-date=7 January 2016}}</ref>
| head_label = [[Visitor]]
| head = [[President of India]]
| academic_staff = 631 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| administrative_staff =
| students = 8,847 (2021)<ref name="JNU Annual Report">{{cite web |title=NIRF 2021-Data |url=http://www.jnu.ac.in/sites/default/files/nirf/NIRF2021-Data.pdf|publisher=Jawaharlal Nehru University}}</ref>
| undergrad = 1,117 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| postgrad = 3,498 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| doctoral = 4,232 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| address = JNU New Campus, [[Munirka]]
| city = <br />[[New Delhi district|New Delhi]]
| state = <br />[[Delhi]]
| postal_code = 110067
| country = <br />[[India]]
| campus = [[Urban area|Urban]], total {{convert|1019|acre|km2}}
| colours =
| website = {{URL|www.jnu.ac.in}}
| logo = Jawaharlal Nehru University Logo.svg
| logo_size = 250px
| logo_alt =
}}
'''जवाहरलाल नेहरू यूनिवर्सिटी''', संछेप में '''जेएनयू''' (JNU), भारत के राजधानी [[दिल्ली]] में एगो पब्लिक रिसर्च इन्वर्सिटी बाटे। एकर अस्थापना 1969 में भइल रहे आ एकर नाँव भारत के पहिला परधानमंत्री [[जवाहरलाल नेहरू|पं. जवाहरलाल नेहरू]] के नाँव प रखल गइल। ई विश्वविद्यालय अपना अगुआ फैकल्टी सदस्य लोगन खातिर आ सोशल साइंस आ एप्लाइड साइंस के क्षेत्र में बिसेस रिसर्च खाती जानल-मानल इन्वर्सिटी हवे।
===स्कूल आ सेंटर===
The Jawaharlal Nehru University's academic departments are divided into 20 Schools and Centres.<ref>{{Cite web|title=Welcome to Jawaharlal Nehru University|url=https://www.jnu.ac.in/node#school_center|access-date=2020-11-25|website=www.jnu.ac.in|archive-date=1 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201000022/http://jnu.ac.in/node#school_center|url-status=live}}</ref>
{{clear}}
<!-- Please do not add new entries to this list. This is a minimal spanning set that should include only the highest-level subdivisions. -->
{| style="border:1px solid #ddd; background: transparent; padding:3px; margin:0; margin:auto;" class = skin-invert
|+ style="font-size: 100%" | '''Schools and Centres'''
|- style="vertical-align:top; font-size:90%;"
|
* School of Arts & Aesthetics
* School of Biotechnology
* School of Computational and Integrative Sciences
* School of Computer and Systems Sciences
* School of Engineering
|
* School of Environmental Sciences
* School of International Studies
* School of Language Literature and Culture Studies
* School of Life Sciences
* Atal Bihari Vajpayee School of Management and Entrepreneurship
|
* School of Physical Sciences
* School of Sanskrit and Indic Studies
* School of Social Sciences
* Centre for the Study of Law and Governance
* Special Centre for Disaster Research
|
* Special Centre for E-Learning
* Special Centre for Molecular Medicine
* Special Centre for Nanoscience
* Special Centre for National Security Studies
* Special Centre for the Study of North East India
<!-- Please do not add new entries to this list. This is a minimal spanning set that should include only the highest-level subdivisions. -->
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:दिल्ली]]
{{university-stub}}
nd4eir6f0gosp5qcglisdlsiup3u68z
805986
805985
2026-10-14T12:55:18Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:भारत के विश्वविद्यालय आ कालेज]] जोड़ल गइल
805986
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university
| name = Jawaharlal Nehru University
| native_name = ''Javāharalāla Neharū Viśvavidyālaya''
| native_name_lang = iso 15919
| image = Jawaharlal_Nehru_University_Logo_vectorized.svg
| image_upright = 0.5
| image_alt =
| caption = Official [[Seal (emblem)|seal]] of JNU
| established = {{Start date and age|22 April 1969}}<ref name="JNU_Stats&Facts">{{cite web |title=Stastistical Data Of Central Universities – Jawaharlal Nehru University |url=https://www.jnu.ac.in/datafactsheet |access-date=26 December 2019 |archive-date=26 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226105902/https://www.jnu.ac.in/datafactsheet |url-status=live }}</ref>
| type = [[Public university|Public]] [[research university]]
| budget = {{INRConvert|200|c}}<ref>{{cite web |title=Everything you need to know about how JNU uses taxpayers' money, in 5 charts |date=18 February 2016 |url=https://qz.com/india/618333/jnu-really-doesnt-burn-a-lot-of-tax-payers-money-so-why-the-wrath-against-it/ |access-date=16 September 2018 |archive-date=16 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916164118/https://qz.com/india/618333/jnu-really-doesnt-burn-a-lot-of-tax-payers-money-so-why-the-wrath-against-it/ |url-status=live }}</ref>
| accreditation = [[National Assessment and Accreditation Council|NAAC]]
| academic_affiliations = {{hlist | [[University Grants Commission (India)|UGC]] | [[Association of Indian Universities|AIU]]}} [[McDonnell International Scholars Academy]]
| chancellor = {{Wdib|P1037|fwd=ALL}}<ref>{{Cite web |title=Ex-foreign secretary Kanwal Sibal appointed new chancellor of JNU |url=https://www.educationtimes.com/article/campus-beat-college-life/99733731/ex-foreign-secretary-kanwal-sibal-appointed-new-chancellor-of-jnu |access-date=2023-10-04 |website=Education Times |language=en}}</ref>
| vice_chancellor = [[Santishree Dhulipudi Pandit]]<ref>{{cite web|title=Vice Chancellor|url=http://www.jnu.ac.in/Administration/ViceChancellor.asp|access-date=26 July 2017|publisher=Jawaharlal Nehru University, Delhi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107002743/http://www.jnu.ac.in/Administration/ViceChancellor.asp|archive-date=7 January 2016}}</ref>
| head_label = [[Visitor]]
| head = [[President of India]]
| academic_staff = 631 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| administrative_staff =
| students = 8,847 (2021)<ref name="JNU Annual Report">{{cite web |title=NIRF 2021-Data |url=http://www.jnu.ac.in/sites/default/files/nirf/NIRF2021-Data.pdf|publisher=Jawaharlal Nehru University}}</ref>
| undergrad = 1,117 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| postgrad = 3,498 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| doctoral = 4,232 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| address = JNU New Campus, [[Munirka]]
| city = <br />[[New Delhi district|New Delhi]]
| state = <br />[[Delhi]]
| postal_code = 110067
| country = <br />[[India]]
| campus = [[Urban area|Urban]], total {{convert|1019|acre|km2}}
| colours =
| website = {{URL|www.jnu.ac.in}}
| logo = Jawaharlal Nehru University Logo.svg
| logo_size = 250px
| logo_alt =
}}
'''जवाहरलाल नेहरू यूनिवर्सिटी''', संछेप में '''जेएनयू''' (JNU), भारत के राजधानी [[दिल्ली]] में एगो पब्लिक रिसर्च इन्वर्सिटी बाटे। एकर अस्थापना 1969 में भइल रहे आ एकर नाँव भारत के पहिला परधानमंत्री [[जवाहरलाल नेहरू|पं. जवाहरलाल नेहरू]] के नाँव प रखल गइल। ई विश्वविद्यालय अपना अगुआ फैकल्टी सदस्य लोगन खातिर आ सोशल साइंस आ एप्लाइड साइंस के क्षेत्र में बिसेस रिसर्च खाती जानल-मानल इन्वर्सिटी हवे।
===स्कूल आ सेंटर===
The Jawaharlal Nehru University's academic departments are divided into 20 Schools and Centres.<ref>{{Cite web|title=Welcome to Jawaharlal Nehru University|url=https://www.jnu.ac.in/node#school_center|access-date=2020-11-25|website=www.jnu.ac.in|archive-date=1 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201000022/http://jnu.ac.in/node#school_center|url-status=live}}</ref>
{{clear}}
<!-- Please do not add new entries to this list. This is a minimal spanning set that should include only the highest-level subdivisions. -->
{| style="border:1px solid #ddd; background: transparent; padding:3px; margin:0; margin:auto;" class = skin-invert
|+ style="font-size: 100%" | '''Schools and Centres'''
|- style="vertical-align:top; font-size:90%;"
|
* School of Arts & Aesthetics
* School of Biotechnology
* School of Computational and Integrative Sciences
* School of Computer and Systems Sciences
* School of Engineering
|
* School of Environmental Sciences
* School of International Studies
* School of Language Literature and Culture Studies
* School of Life Sciences
* Atal Bihari Vajpayee School of Management and Entrepreneurship
|
* School of Physical Sciences
* School of Sanskrit and Indic Studies
* School of Social Sciences
* Centre for the Study of Law and Governance
* Special Centre for Disaster Research
|
* Special Centre for E-Learning
* Special Centre for Molecular Medicine
* Special Centre for Nanoscience
* Special Centre for National Security Studies
* Special Centre for the Study of North East India
<!-- Please do not add new entries to this list. This is a minimal spanning set that should include only the highest-level subdivisions. -->
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:दिल्ली]]
[[श्रेणी:भारत के विश्वविद्यालय आ कालेज]]
{{university-stub}}
5rbcccjy8tj552ntyck0r5gtpar46fj
805987
805986
2026-10-14T13:01:38Z
SM7
3953
अनुबाद कइल गइल
805987
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university
| name = जवाहरलाल नेहरू यूनिवर्सिटी
| native_name = ''जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालय''
| native_name_lang = iso 15919
| image = Jawaharlal_Nehru_University_Logo_vectorized.svg
| image_upright = 0.5
| image_alt =
| caption = ऑफिशियल निशान
| established = {{Start date and age|22 April 1969}}<ref name="JNU_Stats&Facts">{{cite web |title=Stastistical Data Of Central Universities – Jawaharlal Nehru University |url=https://www.jnu.ac.in/datafactsheet |access-date=26 December 2019 |archive-date=26 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226105902/https://www.jnu.ac.in/datafactsheet |url-status=live }}</ref>
| type = पब्लिक रिसर्च यूनिवर्सिटी
| budget = {{INRConvert|200|c}}<ref>{{cite web |title=Everything you need to know about how JNU uses taxpayers' money, in 5 charts |date=18 February 2016 |url=https://qz.com/india/618333/jnu-really-doesnt-burn-a-lot-of-tax-payers-money-so-why-the-wrath-against-it/ |access-date=16 September 2018 |archive-date=16 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916164118/https://qz.com/india/618333/jnu-really-doesnt-burn-a-lot-of-tax-payers-money-so-why-the-wrath-against-it/ |url-status=live }}</ref>
| accreditation = [[National Assessment and Accreditation Council|NAAC]]
| academic_affiliations = {{hlist | [[University Grants Commission (India)|UGC]] | [[Association of Indian Universities|AIU]]}} [[McDonnell International Scholars Academy]]
| chancellor =
| vice_chancellor =
| head_label = विजिटर
| head = [[भारत के राष्ट्रपति]]
| academic_staff = 631 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| administrative_staff =
| students = 8,847 (2021)<ref name="JNU Annual Report">{{cite web |title=NIRF 2021-Data |url=http://www.jnu.ac.in/sites/default/files/nirf/NIRF2021-Data.pdf|publisher=Jawaharlal Nehru University}}</ref>
| undergrad = 1,117 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| postgrad = 3,498 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| doctoral = 4,232 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| address = जेएनयू कैंपस, मुनिरका, दिल्ली
| city = <br />[[नई दिल्ली]]
| state = <br />[[दिल्ली]]
| postal_code = 110067
| country = <br />[[भारत]]
| campus = [[शहर|शहरी]], कुल {{convert|1019|acre|km2}}
| colours =
| website = {{URL|www.jnu.ac.in}}
| logo = Jawaharlal Nehru University Logo.svg
| logo_size = 250px
| logo_alt =
}}
'''जवाहरलाल नेहरू यूनिवर्सिटी''', संछेप में '''जेएनयू''' (JNU), भारत के राजधानी [[दिल्ली]] में एगो पब्लिक रिसर्च इन्वर्सिटी बाटे। एकर अस्थापना 1969 में भइल रहे आ एकर नाँव भारत के पहिला परधानमंत्री [[जवाहरलाल नेहरू|पं. जवाहरलाल नेहरू]] के नाँव प रखल गइल। ई विश्वविद्यालय अपना अगुआ फैकल्टी सदस्य लोगन खातिर आ सोशल साइंस आ एप्लाइड साइंस के क्षेत्र में बिसेस रिसर्च खाती जानल-मानल इन्वर्सिटी हवे।
===स्कूल आ सेंटर===
The Jawaharlal Nehru University's academic departments are divided into 20 Schools and Centres.<ref>{{Cite web|title=Welcome to Jawaharlal Nehru University|url=https://www.jnu.ac.in/node#school_center|access-date=2020-11-25|website=www.jnu.ac.in|archive-date=1 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201000022/http://jnu.ac.in/node#school_center|url-status=live}}</ref>
{{clear}}
<!-- Please do not add new entries to this list. This is a minimal spanning set that should include only the highest-level subdivisions. -->
{| style="border:1px solid #ddd; background: transparent; padding:3px; margin:0; margin:auto;" class = skin-invert
|+ style="font-size: 100%" | '''Schools and Centres'''
|- style="vertical-align:top; font-size:90%;"
|
* School of Arts & Aesthetics
* School of Biotechnology
* School of Computational and Integrative Sciences
* School of Computer and Systems Sciences
* School of Engineering
|
* School of Environmental Sciences
* School of International Studies
* School of Language Literature and Culture Studies
* School of Life Sciences
* Atal Bihari Vajpayee School of Management and Entrepreneurship
|
* School of Physical Sciences
* School of Sanskrit and Indic Studies
* School of Social Sciences
* Centre for the Study of Law and Governance
* Special Centre for Disaster Research
|
* Special Centre for E-Learning
* Special Centre for Molecular Medicine
* Special Centre for Nanoscience
* Special Centre for National Security Studies
* Special Centre for the Study of North East India
<!-- Please do not add new entries to this list. This is a minimal spanning set that should include only the highest-level subdivisions. -->
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:दिल्ली]]
[[श्रेणी:भारत के विश्वविद्यालय आ कालेज]]
{{university-stub}}
it918ve3x3g2bi0s0bfehhegq9ff4nn
805988
805987
2026-10-14T13:02:45Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:दिल्ली]] हटावल गइल; [[श्रेणी:दिल्ली के विश्वविद्यालय]] जोड़ल गइल
805988
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university
| name = जवाहरलाल नेहरू यूनिवर्सिटी
| native_name = ''जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालय''
| native_name_lang = iso 15919
| image = Jawaharlal_Nehru_University_Logo_vectorized.svg
| image_upright = 0.5
| image_alt =
| caption = ऑफिशियल निशान
| established = {{Start date and age|22 April 1969}}<ref name="JNU_Stats&Facts">{{cite web |title=Stastistical Data Of Central Universities – Jawaharlal Nehru University |url=https://www.jnu.ac.in/datafactsheet |access-date=26 December 2019 |archive-date=26 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226105902/https://www.jnu.ac.in/datafactsheet |url-status=live }}</ref>
| type = पब्लिक रिसर्च यूनिवर्सिटी
| budget = {{INRConvert|200|c}}<ref>{{cite web |title=Everything you need to know about how JNU uses taxpayers' money, in 5 charts |date=18 February 2016 |url=https://qz.com/india/618333/jnu-really-doesnt-burn-a-lot-of-tax-payers-money-so-why-the-wrath-against-it/ |access-date=16 September 2018 |archive-date=16 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916164118/https://qz.com/india/618333/jnu-really-doesnt-burn-a-lot-of-tax-payers-money-so-why-the-wrath-against-it/ |url-status=live }}</ref>
| accreditation = [[National Assessment and Accreditation Council|NAAC]]
| academic_affiliations = {{hlist | [[University Grants Commission (India)|UGC]] | [[Association of Indian Universities|AIU]]}} [[McDonnell International Scholars Academy]]
| chancellor =
| vice_chancellor =
| head_label = विजिटर
| head = [[भारत के राष्ट्रपति]]
| academic_staff = 631 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| administrative_staff =
| students = 8,847 (2021)<ref name="JNU Annual Report">{{cite web |title=NIRF 2021-Data |url=http://www.jnu.ac.in/sites/default/files/nirf/NIRF2021-Data.pdf|publisher=Jawaharlal Nehru University}}</ref>
| undergrad = 1,117 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| postgrad = 3,498 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| doctoral = 4,232 (2021)<ref name="JNU Annual Report"/>
| address = जेएनयू कैंपस, मुनिरका, दिल्ली
| city = <br />[[नई दिल्ली]]
| state = <br />[[दिल्ली]]
| postal_code = 110067
| country = <br />[[भारत]]
| campus = [[शहर|शहरी]], कुल {{convert|1019|acre|km2}}
| colours =
| website = {{URL|www.jnu.ac.in}}
| logo = Jawaharlal Nehru University Logo.svg
| logo_size = 250px
| logo_alt =
}}
'''जवाहरलाल नेहरू यूनिवर्सिटी''', संछेप में '''जेएनयू''' (JNU), भारत के राजधानी [[दिल्ली]] में एगो पब्लिक रिसर्च इन्वर्सिटी बाटे। एकर अस्थापना 1969 में भइल रहे आ एकर नाँव भारत के पहिला परधानमंत्री [[जवाहरलाल नेहरू|पं. जवाहरलाल नेहरू]] के नाँव प रखल गइल। ई विश्वविद्यालय अपना अगुआ फैकल्टी सदस्य लोगन खातिर आ सोशल साइंस आ एप्लाइड साइंस के क्षेत्र में बिसेस रिसर्च खाती जानल-मानल इन्वर्सिटी हवे।
===स्कूल आ सेंटर===
The Jawaharlal Nehru University's academic departments are divided into 20 Schools and Centres.<ref>{{Cite web|title=Welcome to Jawaharlal Nehru University|url=https://www.jnu.ac.in/node#school_center|access-date=2020-11-25|website=www.jnu.ac.in|archive-date=1 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201000022/http://jnu.ac.in/node#school_center|url-status=live}}</ref>
{{clear}}
<!-- Please do not add new entries to this list. This is a minimal spanning set that should include only the highest-level subdivisions. -->
{| style="border:1px solid #ddd; background: transparent; padding:3px; margin:0; margin:auto;" class = skin-invert
|+ style="font-size: 100%" | '''Schools and Centres'''
|- style="vertical-align:top; font-size:90%;"
|
* School of Arts & Aesthetics
* School of Biotechnology
* School of Computational and Integrative Sciences
* School of Computer and Systems Sciences
* School of Engineering
|
* School of Environmental Sciences
* School of International Studies
* School of Language Literature and Culture Studies
* School of Life Sciences
* Atal Bihari Vajpayee School of Management and Entrepreneurship
|
* School of Physical Sciences
* School of Sanskrit and Indic Studies
* School of Social Sciences
* Centre for the Study of Law and Governance
* Special Centre for Disaster Research
|
* Special Centre for E-Learning
* Special Centre for Molecular Medicine
* Special Centre for Nanoscience
* Special Centre for National Security Studies
* Special Centre for the Study of North East India
<!-- Please do not add new entries to this list. This is a minimal spanning set that should include only the highest-level subdivisions. -->
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:दिल्ली के विश्वविद्यालय]]
[[श्रेणी:भारत के विश्वविद्यालय आ कालेज]]
{{university-stub}}
t8sj4u802naauk261g5q2fjyup1hx8q
जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालय
0
101644
805983
2026-10-14T12:53:49Z
SM7
3953
पन्ना [[जवाहरलाल नेहरू यूनिवर्सिटी]] पर अनुप्रेषित कइल गइल
805983
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[जवाहरलाल नेहरू यूनिवर्सिटी]]
g02wsybukk4iuof6kkhm2zzqnexju5v
805984
805983
2026-10-14T12:54:05Z
SM7
3953
Added {{[[:Template:R from alternative name|R from alternative name]]}} tag to redirect
805984
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[जवाहरलाल नेहरू यूनिवर्सिटी]]
{{Redirect category shell|
{{R from alternative name}}
}}
d8ua6q4kbejgkamdlxeejhw3fv5apeq
विश्वनाथ त्रिपाठी
0
101646
805991
2026-10-14T17:23:53Z
SM7
3953
नया लेख हिंदी आ अंग्रेजी विकिपीडिया से सामग्री ले के
805991
wikitext
text/x-wiki
{{distinguish|विश्वनाथ प्रसाद तिवारी}}
'''विश्वनाथ त्रिपाठी''' (जनम 16 फरवरी 1931)<ref>{{cite news|title=Moortidevi Award for Hindi Author Vishwanath Tripathi|url=http://www.outlookindia.com/news/article/moortidevi-award-for-hindi-author-vishwanath-tripathi/904020|archive-url=https://web.archive.org/web/20150629005931/http://www.outlookindia.com/news/article/moortidevi-award-for-hindi-author-vishwanath-tripathi/904020|url-status=dead|archive-date=29 June 2015|accessdate=29 September 2015|work=Outlook}}</ref> हिंदी भाषा के एगो लेखक बाड़ें। त्रिपाठी हिंदी के प्रतिष्ठित कवी, निबंधकार आ समालोचक मानल जालें। त्रिपाठी के करीबन बीस गो से बेसी रचना बाड़ी स।
उत्तर प्रदेश के बस्ती जिला के बिस्कोहर में जनमल त्रिपाठी हिंदी साहित्य के बिद्यार्थी, अध्येता आ बाद में आचार्य रहलें आ अब रिटायर हो के दिल्ली में रह रहल बाड़ें।
== शुरुआती जिनगी ==
विश्वनाथ त्रिपाठी के जनम तत्कालीन बस्ती जिला के बिस्कोहर (अब सिद्धार्थ नगर जिला) में 16 फरवरी 1931 के भइल।
== रचना संसार ==
=== प्रकाशित कृतियाँ ===
# ''हिंदी आलोचना'' — 1970 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''लोकवादी तुलसीदास'' — 1974 (राधाकृष्ण प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''प्रारम्भिक अवधी'' — 1975
# ''मीरा का काव्य'' — 1979 (1989 में वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली से दोबारा छपल)
# ''हिंदी साहित्य का संक्षिप्त इतिहास'' — 1986 (2003 में ''हिंदी साहित्य का इतिहास : सामान्य परिचय'' से दोबारा छपल)
# ''देश के इस दौर में'' ([[हरिशंकर परसाई|परसाई]] केंद्रित) — 1989 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''हरिशंकर परसाई'' (विनिबंध) — 2007 (साहित्य अकादेमी, नयी दिल्ली)
# ''कुछ कहानियाँ : कुछ विचार'' — 1998 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''पेड़ का हाथ'' ([[केदारनाथ अग्रवाल]] केन्द्रित) — 2002 (वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''केदारनाथ अग्रवाल का रचना-लोक'' — 2013 (प्रकाशन विभाग, भारत सरकार, नयी दिल्ली)
# ''जैसा कह सका'' (कविता संकलन) [2014 में साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद से प्रकाशित '' 'प्रेमचन्द बिस्कोहर में' '' में समाहित]<ref>प्रेमचंद बिस्कोहर में, विश्वनाथ त्रिपाठी, साहित्य भंडार, 50, चाहचंद, इलाहाबाद, प्रथम संस्करण-2014, पृष्ठ-13.</ref>
# ''नंगातलाई का गाँव'' (स्मृति-आख्यान) — 2004 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''गंगा स्नान करने चलोगे'' (संस्मरण) — 2006 (भारतीय ज्ञानपीठ, नयी दिल्ली)
# ''अपना देस-परदेस'' (विविध विषयक आलेख आ टिप्पणि) — 2010 (स्वराज प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''व्योमकेश दरवेश'' (आचार्य [[हजारीप्रसाद द्विवेदी]] के जीवनी आ आलोचना) — 2011 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''गुरु जी की खेती-बारी'' (संस्मरण) — 2015 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''उपन्यास का अन्त नहीं हुआ है'' — 2015 (साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद)
# ''कहानी के साथ-साथ'' — 2016 (वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''आलोचक का सामाजिक दायित्व'' — 2016 (साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद)
=== संपादन कार्य ===
# आचार्य हजारीप्रसाद द्विवेदी के साथ ''[[अद्दहमाण]]'' (अब्दुल रहमान) के अपभ्रंश काव्य ''सन्देश रासक'' के संपादन आ टीका (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली से)
# ''कविताएँ'' 1963,
# ''कविताएँ'' 1964,
# ''कविताएँ'' 1965 (तीनों अजित कुमार के संघे)
# ''हिंदी के प्रहरी : रामविलास शर्मा'' (अरुण प्रकाश के संघे; [[वसुधा]] अंक-51, जुलाई-सितंबर 2001, 'रामविलास शर्मा विशेषांक' के किताबी रूप, वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली से)
# ''चन्द्रधर शर्मा 'गुलेरी' : प्रतिनिधि संकलन'' (नेशनल बुक ट्रस्ट)
# ''केदारनाथ अग्रवाल : संकलित कविताएँ'' (नेशनल बुक ट्रस्ट)
# ''मध्यकालीन हिंदी काव्य''
== अवार्ड आ सामान ==
# गोकुलचंद्र शुक्ल आलोचना पुरस्कार,
# डॉ॰ रामविलास शर्मा सम्मान
# [[सोवियत लैंड नेहरू पुरस्कार]]
# साहित्य सम्मान — हिंदी अकादमी द्वारा
# शान्तिकुमारी वाजपेयी सम्मान
# शमशेर सम्मान
# मैथिलीशरण गुप्त सम्मान — 2012-13<ref>{{cite web |title=मप्र में कलाकार, साहित्यकार व कवियों को राष्ट्रीय सम्मान |url=https://www.dharmpath.com/%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95/ |website=dharmpath.com |access-date=14 अक्टूबर 2026 |language=hi |date=27 जनवरी 2017 |url-status=live}}</ref>
# [[व्यास सम्मान]] — 2013 ('व्योमकेश दरवेश' के लिए)<ref>{{Cite web |url=http://www.prabhatkhabar.com/news/118308-story.html |title=संग्रहीत प्रति |access-date=22 अगस्त 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822093717/http://www.prabhatkhabar.com/news/118308-story.html |archive-date=22 अगस्त 2017 |url-status=dead }}</ref>
# भाषा सम्मान — [[भारतीय साहित्य अकादमी|साहित्य अकादमी]] द्वारा
# [[मूर्तिदेवी पुरस्कार]] — 2014 ('व्योमकेश दरवेश' के लिए)<ref>(क)कथादेश (जनवरी 2016), पृ.90; तथा राजकमल प्रकाशन समाचार, दिसम्बर 2015, पृ.1; (ख){{समाचार सन्दर्भ|title=डॉ॰ विश्वनाथ त्रिपाठी को ‘व्योमकेश दरवेश’ के लिए मूर्तिदेवी पुरस्कार|url=http://khabar.ndtv.com/news/india/vishwanath-tripathi-awarded-with-moortidevi-award-775794|accessdate=28 सितंबर 2015|publisher=NDTV Convergence Limited|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928224158/http://khabar.ndtv.com/news/india/vishwanath-tripathi-awarded-with-moortidevi-award-775794|archive-date=28 सितंबर 2015|url-status=dead}}</ref>
# भारत भारती सम्मान — 2015<ref>{{Cite web |url=http://www.amarujala.com/lucknow/bharat-bharti-honor-to-senior-artist-vishwanath-tripathi |title=संग्रहीत प्रति |access-date=22 अगस्त 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822095953/http://www.amarujala.com/lucknow/bharat-bharti-honor-to-senior-artist-vishwanath-tripathi |archive-date=22 अगस्त 2017 |url-status=live }}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1931 में जनम]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के लेखक]]
ieitgtqujp7c9hg4w895hainxjdf97e
805992
805991
2026-10-14T17:31:43Z
SM7
3953
ज्ञानसंदूक जोड़ल गइल
805992
wikitext
text/x-wiki
{{distinguish|विश्वनाथ प्रसाद तिवारी}}
{{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->
| name = विश्वनाथ त्रिपाठी
| image = विश्वनाथ त्रिपाठी bharat-s-tiwari-photography-IMG 1701 December 06, 2016.jpg
| image_size =
| caption = 2016 में विश्वनाथ त्रिपाठी
| pen_name =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1931|2|16|df=yes}}
| birth_place = [[बिस्कोहर]], [[बस्ती जिला|बस्ती]], (अब [[सिद्धार्थनगर जिला]]), उत्तर प्रदेश, भारत
| death_date =
| death_place =
| occupation = अध्यापक, लेखक
| education = [[बनारस हिंदू यूनिवर्सिटी]], <br/>[[पंजाब यूनिवर्सिटी, चंडीगढ़|पंजाब यूनिवर्सिटी]]
| period =
| genre = <!-- or: | genres = -->
| subject = <!-- or: | subjects = -->
| movement =
| notable_works = व्योमकेश दरवेश
| spouse = <!-- or: | spouses = -->
| partner = <!-- or: | partners = -->
| children =
| relatives =
| awards = {{hlist|[[सोवियत लैंड नेहरू पुरस्कार]]|[[मूर्तिदेवी पुरस्कार]], 2014|[[व्यास सम्मान]], 2013 | नामवर सम्मान, 2019}}
| website =
| footnotes =
}}
'''विश्वनाथ त्रिपाठी''' (जनम 16 फरवरी 1931)<ref>{{cite news|title=Moortidevi Award for Hindi Author Vishwanath Tripathi|url=http://www.outlookindia.com/news/article/moortidevi-award-for-hindi-author-vishwanath-tripathi/904020|archive-url=https://web.archive.org/web/20150629005931/http://www.outlookindia.com/news/article/moortidevi-award-for-hindi-author-vishwanath-tripathi/904020|url-status=dead|archive-date=29 June 2015|accessdate=29 September 2015|work=Outlook}}</ref> हिंदी भाषा के एगो लेखक बाड़ें। त्रिपाठी हिंदी के प्रतिष्ठित कवी, निबंधकार आ समालोचक मानल जालें। त्रिपाठी के करीबन बीस गो से बेसी रचना बाड़ी स।
उत्तर प्रदेश के बस्ती जिला के बिस्कोहर में जनमल त्रिपाठी हिंदी साहित्य के बिद्यार्थी, अध्येता आ बाद में आचार्य रहलें आ अब रिटायर हो के दिल्ली में रह रहल बाड़ें।
== शुरुआती जिनगी ==
विश्वनाथ त्रिपाठी के जनम तत्कालीन बस्ती जिला के बिस्कोहर (अब सिद्धार्थ नगर जिला) में 16 फरवरी 1931 के भइल।
== रचना संसार ==
=== प्रकाशित कृतियाँ ===
# ''हिंदी आलोचना'' — 1970 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''लोकवादी तुलसीदास'' — 1974 (राधाकृष्ण प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''प्रारम्भिक अवधी'' — 1975
# ''मीरा का काव्य'' — 1979 (1989 में वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली से दोबारा छपल)
# ''हिंदी साहित्य का संक्षिप्त इतिहास'' — 1986 (2003 में ''हिंदी साहित्य का इतिहास : सामान्य परिचय'' से दोबारा छपल)
# ''देश के इस दौर में'' ([[हरिशंकर परसाई|परसाई]] केंद्रित) — 1989 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''हरिशंकर परसाई'' (विनिबंध) — 2007 (साहित्य अकादेमी, नयी दिल्ली)
# ''कुछ कहानियाँ : कुछ विचार'' — 1998 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''पेड़ का हाथ'' ([[केदारनाथ अग्रवाल]] केन्द्रित) — 2002 (वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''केदारनाथ अग्रवाल का रचना-लोक'' — 2013 (प्रकाशन विभाग, भारत सरकार, नयी दिल्ली)
# ''जैसा कह सका'' (कविता संकलन) [2014 में साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद से प्रकाशित '' 'प्रेमचन्द बिस्कोहर में' '' में समाहित]<ref>प्रेमचंद बिस्कोहर में, विश्वनाथ त्रिपाठी, साहित्य भंडार, 50, चाहचंद, इलाहाबाद, प्रथम संस्करण-2014, पृष्ठ-13.</ref>
# ''नंगातलाई का गाँव'' (स्मृति-आख्यान) — 2004 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''गंगा स्नान करने चलोगे'' (संस्मरण) — 2006 (भारतीय ज्ञानपीठ, नयी दिल्ली)
# ''अपना देस-परदेस'' (विविध विषयक आलेख आ टिप्पणि) — 2010 (स्वराज प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''व्योमकेश दरवेश'' (आचार्य [[हजारीप्रसाद द्विवेदी]] के जीवनी आ आलोचना) — 2011 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''गुरु जी की खेती-बारी'' (संस्मरण) — 2015 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''उपन्यास का अन्त नहीं हुआ है'' — 2015 (साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद)
# ''कहानी के साथ-साथ'' — 2016 (वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''आलोचक का सामाजिक दायित्व'' — 2016 (साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद)
=== संपादन कार्य ===
# आचार्य हजारीप्रसाद द्विवेदी के साथ ''[[अद्दहमाण]]'' (अब्दुल रहमान) के अपभ्रंश काव्य ''सन्देश रासक'' के संपादन आ टीका (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली से)
# ''कविताएँ'' 1963,
# ''कविताएँ'' 1964,
# ''कविताएँ'' 1965 (तीनों अजित कुमार के संघे)
# ''हिंदी के प्रहरी : रामविलास शर्मा'' (अरुण प्रकाश के संघे; [[वसुधा]] अंक-51, जुलाई-सितंबर 2001, 'रामविलास शर्मा विशेषांक' के किताबी रूप, वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली से)
# ''चन्द्रधर शर्मा 'गुलेरी' : प्रतिनिधि संकलन'' (नेशनल बुक ट्रस्ट)
# ''केदारनाथ अग्रवाल : संकलित कविताएँ'' (नेशनल बुक ट्रस्ट)
# ''मध्यकालीन हिंदी काव्य''
== अवार्ड आ सामान ==
# गोकुलचंद्र शुक्ल आलोचना पुरस्कार,
# डॉ॰ रामविलास शर्मा सम्मान
# [[सोवियत लैंड नेहरू पुरस्कार]]
# साहित्य सम्मान — हिंदी अकादमी द्वारा
# शान्तिकुमारी वाजपेयी सम्मान
# शमशेर सम्मान
# मैथिलीशरण गुप्त सम्मान — 2012-13<ref>{{cite web |title=मप्र में कलाकार, साहित्यकार व कवियों को राष्ट्रीय सम्मान |url=https://www.dharmpath.com/%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95/ |website=dharmpath.com |access-date=14 अक्टूबर 2026 |language=hi |date=27 जनवरी 2017 |url-status=live}}</ref>
# [[व्यास सम्मान]] — 2013 ('व्योमकेश दरवेश' के लिए)<ref>{{Cite web |url=http://www.prabhatkhabar.com/news/118308-story.html |title=संग्रहीत प्रति |access-date=22 अगस्त 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822093717/http://www.prabhatkhabar.com/news/118308-story.html |archive-date=22 अगस्त 2017 |url-status=dead }}</ref>
# भाषा सम्मान — [[भारतीय साहित्य अकादमी|साहित्य अकादमी]] द्वारा
# [[मूर्तिदेवी पुरस्कार]] — 2014 ('व्योमकेश दरवेश' के लिए)<ref>(क)कथादेश (जनवरी 2016), पृ.90; तथा राजकमल प्रकाशन समाचार, दिसम्बर 2015, पृ.1; (ख){{समाचार सन्दर्भ|title=डॉ॰ विश्वनाथ त्रिपाठी को ‘व्योमकेश दरवेश’ के लिए मूर्तिदेवी पुरस्कार|url=http://khabar.ndtv.com/news/india/vishwanath-tripathi-awarded-with-moortidevi-award-775794|accessdate=28 सितंबर 2015|publisher=NDTV Convergence Limited|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928224158/http://khabar.ndtv.com/news/india/vishwanath-tripathi-awarded-with-moortidevi-award-775794|archive-date=28 सितंबर 2015|url-status=dead}}</ref>
# भारत भारती सम्मान — 2015<ref>{{Cite web |url=http://www.amarujala.com/lucknow/bharat-bharti-honor-to-senior-artist-vishwanath-tripathi |title=संग्रहीत प्रति |access-date=22 अगस्त 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822095953/http://www.amarujala.com/lucknow/bharat-bharti-honor-to-senior-artist-vishwanath-tripathi |archive-date=22 अगस्त 2017 |url-status=live }}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1931 में जनम]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के लेखक]]
9lgqhceayr28ro5bybcznf98cn3h42c
805993
805992
2026-10-14T17:33:01Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:सिद्धार्थनगर जिला]] जोड़ल गइल
805993
wikitext
text/x-wiki
{{distinguish|विश्वनाथ प्रसाद तिवारी}}
{{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->
| name = विश्वनाथ त्रिपाठी
| image = विश्वनाथ त्रिपाठी bharat-s-tiwari-photography-IMG 1701 December 06, 2016.jpg
| image_size =
| caption = 2016 में विश्वनाथ त्रिपाठी
| pen_name =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1931|2|16|df=yes}}
| birth_place = [[बिस्कोहर]], [[बस्ती जिला|बस्ती]], (अब [[सिद्धार्थनगर जिला]]), उत्तर प्रदेश, भारत
| death_date =
| death_place =
| occupation = अध्यापक, लेखक
| education = [[बनारस हिंदू यूनिवर्सिटी]], <br/>[[पंजाब यूनिवर्सिटी, चंडीगढ़|पंजाब यूनिवर्सिटी]]
| period =
| genre = <!-- or: | genres = -->
| subject = <!-- or: | subjects = -->
| movement =
| notable_works = व्योमकेश दरवेश
| spouse = <!-- or: | spouses = -->
| partner = <!-- or: | partners = -->
| children =
| relatives =
| awards = {{hlist|[[सोवियत लैंड नेहरू पुरस्कार]]|[[मूर्तिदेवी पुरस्कार]], 2014|[[व्यास सम्मान]], 2013 | नामवर सम्मान, 2019}}
| website =
| footnotes =
}}
'''विश्वनाथ त्रिपाठी''' (जनम 16 फरवरी 1931)<ref>{{cite news|title=Moortidevi Award for Hindi Author Vishwanath Tripathi|url=http://www.outlookindia.com/news/article/moortidevi-award-for-hindi-author-vishwanath-tripathi/904020|archive-url=https://web.archive.org/web/20150629005931/http://www.outlookindia.com/news/article/moortidevi-award-for-hindi-author-vishwanath-tripathi/904020|url-status=dead|archive-date=29 June 2015|accessdate=29 September 2015|work=Outlook}}</ref> हिंदी भाषा के एगो लेखक बाड़ें। त्रिपाठी हिंदी के प्रतिष्ठित कवी, निबंधकार आ समालोचक मानल जालें। त्रिपाठी के करीबन बीस गो से बेसी रचना बाड़ी स।
उत्तर प्रदेश के बस्ती जिला के बिस्कोहर में जनमल त्रिपाठी हिंदी साहित्य के बिद्यार्थी, अध्येता आ बाद में आचार्य रहलें आ अब रिटायर हो के दिल्ली में रह रहल बाड़ें।
== शुरुआती जिनगी ==
विश्वनाथ त्रिपाठी के जनम तत्कालीन बस्ती जिला के बिस्कोहर (अब सिद्धार्थ नगर जिला) में 16 फरवरी 1931 के भइल।
== रचना संसार ==
=== प्रकाशित कृतियाँ ===
# ''हिंदी आलोचना'' — 1970 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''लोकवादी तुलसीदास'' — 1974 (राधाकृष्ण प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''प्रारम्भिक अवधी'' — 1975
# ''मीरा का काव्य'' — 1979 (1989 में वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली से दोबारा छपल)
# ''हिंदी साहित्य का संक्षिप्त इतिहास'' — 1986 (2003 में ''हिंदी साहित्य का इतिहास : सामान्य परिचय'' से दोबारा छपल)
# ''देश के इस दौर में'' ([[हरिशंकर परसाई|परसाई]] केंद्रित) — 1989 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''हरिशंकर परसाई'' (विनिबंध) — 2007 (साहित्य अकादेमी, नयी दिल्ली)
# ''कुछ कहानियाँ : कुछ विचार'' — 1998 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''पेड़ का हाथ'' ([[केदारनाथ अग्रवाल]] केन्द्रित) — 2002 (वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''केदारनाथ अग्रवाल का रचना-लोक'' — 2013 (प्रकाशन विभाग, भारत सरकार, नयी दिल्ली)
# ''जैसा कह सका'' (कविता संकलन) [2014 में साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद से प्रकाशित '' 'प्रेमचन्द बिस्कोहर में' '' में समाहित]<ref>प्रेमचंद बिस्कोहर में, विश्वनाथ त्रिपाठी, साहित्य भंडार, 50, चाहचंद, इलाहाबाद, प्रथम संस्करण-2014, पृष्ठ-13.</ref>
# ''नंगातलाई का गाँव'' (स्मृति-आख्यान) — 2004 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''गंगा स्नान करने चलोगे'' (संस्मरण) — 2006 (भारतीय ज्ञानपीठ, नयी दिल्ली)
# ''अपना देस-परदेस'' (विविध विषयक आलेख आ टिप्पणि) — 2010 (स्वराज प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''व्योमकेश दरवेश'' (आचार्य [[हजारीप्रसाद द्विवेदी]] के जीवनी आ आलोचना) — 2011 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''गुरु जी की खेती-बारी'' (संस्मरण) — 2015 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''उपन्यास का अन्त नहीं हुआ है'' — 2015 (साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद)
# ''कहानी के साथ-साथ'' — 2016 (वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''आलोचक का सामाजिक दायित्व'' — 2016 (साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद)
=== संपादन कार्य ===
# आचार्य हजारीप्रसाद द्विवेदी के साथ ''[[अद्दहमाण]]'' (अब्दुल रहमान) के अपभ्रंश काव्य ''सन्देश रासक'' के संपादन आ टीका (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली से)
# ''कविताएँ'' 1963,
# ''कविताएँ'' 1964,
# ''कविताएँ'' 1965 (तीनों अजित कुमार के संघे)
# ''हिंदी के प्रहरी : रामविलास शर्मा'' (अरुण प्रकाश के संघे; [[वसुधा]] अंक-51, जुलाई-सितंबर 2001, 'रामविलास शर्मा विशेषांक' के किताबी रूप, वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली से)
# ''चन्द्रधर शर्मा 'गुलेरी' : प्रतिनिधि संकलन'' (नेशनल बुक ट्रस्ट)
# ''केदारनाथ अग्रवाल : संकलित कविताएँ'' (नेशनल बुक ट्रस्ट)
# ''मध्यकालीन हिंदी काव्य''
== अवार्ड आ सामान ==
# गोकुलचंद्र शुक्ल आलोचना पुरस्कार,
# डॉ॰ रामविलास शर्मा सम्मान
# [[सोवियत लैंड नेहरू पुरस्कार]]
# साहित्य सम्मान — हिंदी अकादमी द्वारा
# शान्तिकुमारी वाजपेयी सम्मान
# शमशेर सम्मान
# मैथिलीशरण गुप्त सम्मान — 2012-13<ref>{{cite web |title=मप्र में कलाकार, साहित्यकार व कवियों को राष्ट्रीय सम्मान |url=https://www.dharmpath.com/%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95/ |website=dharmpath.com |access-date=14 अक्टूबर 2026 |language=hi |date=27 जनवरी 2017 |url-status=live}}</ref>
# [[व्यास सम्मान]] — 2013 ('व्योमकेश दरवेश' के लिए)<ref>{{Cite web |url=http://www.prabhatkhabar.com/news/118308-story.html |title=संग्रहीत प्रति |access-date=22 अगस्त 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822093717/http://www.prabhatkhabar.com/news/118308-story.html |archive-date=22 अगस्त 2017 |url-status=dead }}</ref>
# भाषा सम्मान — [[भारतीय साहित्य अकादमी|साहित्य अकादमी]] द्वारा
# [[मूर्तिदेवी पुरस्कार]] — 2014 ('व्योमकेश दरवेश' के लिए)<ref>(क)कथादेश (जनवरी 2016), पृ.90; तथा राजकमल प्रकाशन समाचार, दिसम्बर 2015, पृ.1; (ख){{समाचार सन्दर्भ|title=डॉ॰ विश्वनाथ त्रिपाठी को ‘व्योमकेश दरवेश’ के लिए मूर्तिदेवी पुरस्कार|url=http://khabar.ndtv.com/news/india/vishwanath-tripathi-awarded-with-moortidevi-award-775794|accessdate=28 सितंबर 2015|publisher=NDTV Convergence Limited|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928224158/http://khabar.ndtv.com/news/india/vishwanath-tripathi-awarded-with-moortidevi-award-775794|archive-date=28 सितंबर 2015|url-status=dead}}</ref>
# भारत भारती सम्मान — 2015<ref>{{Cite web |url=http://www.amarujala.com/lucknow/bharat-bharti-honor-to-senior-artist-vishwanath-tripathi |title=संग्रहीत प्रति |access-date=22 अगस्त 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822095953/http://www.amarujala.com/lucknow/bharat-bharti-honor-to-senior-artist-vishwanath-tripathi |archive-date=22 अगस्त 2017 |url-status=live }}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1931 में जनम]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के लेखक]]
[[श्रेणी:सिद्धार्थनगर जिला]]
jcm2jeqaxp826qmlnv68pt8w8erxf1x
805994
805993
2026-10-14T17:33:19Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:बस्ती जिला]] जोड़ल गइल
805994
wikitext
text/x-wiki
{{distinguish|विश्वनाथ प्रसाद तिवारी}}
{{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->
| name = विश्वनाथ त्रिपाठी
| image = विश्वनाथ त्रिपाठी bharat-s-tiwari-photography-IMG 1701 December 06, 2016.jpg
| image_size =
| caption = 2016 में विश्वनाथ त्रिपाठी
| pen_name =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1931|2|16|df=yes}}
| birth_place = [[बिस्कोहर]], [[बस्ती जिला|बस्ती]], (अब [[सिद्धार्थनगर जिला]]), उत्तर प्रदेश, भारत
| death_date =
| death_place =
| occupation = अध्यापक, लेखक
| education = [[बनारस हिंदू यूनिवर्सिटी]], <br/>[[पंजाब यूनिवर्सिटी, चंडीगढ़|पंजाब यूनिवर्सिटी]]
| period =
| genre = <!-- or: | genres = -->
| subject = <!-- or: | subjects = -->
| movement =
| notable_works = व्योमकेश दरवेश
| spouse = <!-- or: | spouses = -->
| partner = <!-- or: | partners = -->
| children =
| relatives =
| awards = {{hlist|[[सोवियत लैंड नेहरू पुरस्कार]]|[[मूर्तिदेवी पुरस्कार]], 2014|[[व्यास सम्मान]], 2013 | नामवर सम्मान, 2019}}
| website =
| footnotes =
}}
'''विश्वनाथ त्रिपाठी''' (जनम 16 फरवरी 1931)<ref>{{cite news|title=Moortidevi Award for Hindi Author Vishwanath Tripathi|url=http://www.outlookindia.com/news/article/moortidevi-award-for-hindi-author-vishwanath-tripathi/904020|archive-url=https://web.archive.org/web/20150629005931/http://www.outlookindia.com/news/article/moortidevi-award-for-hindi-author-vishwanath-tripathi/904020|url-status=dead|archive-date=29 June 2015|accessdate=29 September 2015|work=Outlook}}</ref> हिंदी भाषा के एगो लेखक बाड़ें। त्रिपाठी हिंदी के प्रतिष्ठित कवी, निबंधकार आ समालोचक मानल जालें। त्रिपाठी के करीबन बीस गो से बेसी रचना बाड़ी स।
उत्तर प्रदेश के बस्ती जिला के बिस्कोहर में जनमल त्रिपाठी हिंदी साहित्य के बिद्यार्थी, अध्येता आ बाद में आचार्य रहलें आ अब रिटायर हो के दिल्ली में रह रहल बाड़ें।
== शुरुआती जिनगी ==
विश्वनाथ त्रिपाठी के जनम तत्कालीन बस्ती जिला के बिस्कोहर (अब सिद्धार्थ नगर जिला) में 16 फरवरी 1931 के भइल।
== रचना संसार ==
=== प्रकाशित कृतियाँ ===
# ''हिंदी आलोचना'' — 1970 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''लोकवादी तुलसीदास'' — 1974 (राधाकृष्ण प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''प्रारम्भिक अवधी'' — 1975
# ''मीरा का काव्य'' — 1979 (1989 में वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली से दोबारा छपल)
# ''हिंदी साहित्य का संक्षिप्त इतिहास'' — 1986 (2003 में ''हिंदी साहित्य का इतिहास : सामान्य परिचय'' से दोबारा छपल)
# ''देश के इस दौर में'' ([[हरिशंकर परसाई|परसाई]] केंद्रित) — 1989 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''हरिशंकर परसाई'' (विनिबंध) — 2007 (साहित्य अकादेमी, नयी दिल्ली)
# ''कुछ कहानियाँ : कुछ विचार'' — 1998 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''पेड़ का हाथ'' ([[केदारनाथ अग्रवाल]] केन्द्रित) — 2002 (वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''केदारनाथ अग्रवाल का रचना-लोक'' — 2013 (प्रकाशन विभाग, भारत सरकार, नयी दिल्ली)
# ''जैसा कह सका'' (कविता संकलन) [2014 में साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद से प्रकाशित '' 'प्रेमचन्द बिस्कोहर में' '' में समाहित]<ref>प्रेमचंद बिस्कोहर में, विश्वनाथ त्रिपाठी, साहित्य भंडार, 50, चाहचंद, इलाहाबाद, प्रथम संस्करण-2014, पृष्ठ-13.</ref>
# ''नंगातलाई का गाँव'' (स्मृति-आख्यान) — 2004 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''गंगा स्नान करने चलोगे'' (संस्मरण) — 2006 (भारतीय ज्ञानपीठ, नयी दिल्ली)
# ''अपना देस-परदेस'' (विविध विषयक आलेख आ टिप्पणि) — 2010 (स्वराज प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''व्योमकेश दरवेश'' (आचार्य [[हजारीप्रसाद द्विवेदी]] के जीवनी आ आलोचना) — 2011 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''गुरु जी की खेती-बारी'' (संस्मरण) — 2015 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''उपन्यास का अन्त नहीं हुआ है'' — 2015 (साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद)
# ''कहानी के साथ-साथ'' — 2016 (वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''आलोचक का सामाजिक दायित्व'' — 2016 (साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद)
=== संपादन कार्य ===
# आचार्य हजारीप्रसाद द्विवेदी के साथ ''[[अद्दहमाण]]'' (अब्दुल रहमान) के अपभ्रंश काव्य ''सन्देश रासक'' के संपादन आ टीका (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली से)
# ''कविताएँ'' 1963,
# ''कविताएँ'' 1964,
# ''कविताएँ'' 1965 (तीनों अजित कुमार के संघे)
# ''हिंदी के प्रहरी : रामविलास शर्मा'' (अरुण प्रकाश के संघे; [[वसुधा]] अंक-51, जुलाई-सितंबर 2001, 'रामविलास शर्मा विशेषांक' के किताबी रूप, वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली से)
# ''चन्द्रधर शर्मा 'गुलेरी' : प्रतिनिधि संकलन'' (नेशनल बुक ट्रस्ट)
# ''केदारनाथ अग्रवाल : संकलित कविताएँ'' (नेशनल बुक ट्रस्ट)
# ''मध्यकालीन हिंदी काव्य''
== अवार्ड आ सामान ==
# गोकुलचंद्र शुक्ल आलोचना पुरस्कार,
# डॉ॰ रामविलास शर्मा सम्मान
# [[सोवियत लैंड नेहरू पुरस्कार]]
# साहित्य सम्मान — हिंदी अकादमी द्वारा
# शान्तिकुमारी वाजपेयी सम्मान
# शमशेर सम्मान
# मैथिलीशरण गुप्त सम्मान — 2012-13<ref>{{cite web |title=मप्र में कलाकार, साहित्यकार व कवियों को राष्ट्रीय सम्मान |url=https://www.dharmpath.com/%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95/ |website=dharmpath.com |access-date=14 अक्टूबर 2026 |language=hi |date=27 जनवरी 2017 |url-status=live}}</ref>
# [[व्यास सम्मान]] — 2013 ('व्योमकेश दरवेश' के लिए)<ref>{{Cite web |url=http://www.prabhatkhabar.com/news/118308-story.html |title=संग्रहीत प्रति |access-date=22 अगस्त 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822093717/http://www.prabhatkhabar.com/news/118308-story.html |archive-date=22 अगस्त 2017 |url-status=dead }}</ref>
# भाषा सम्मान — [[भारतीय साहित्य अकादमी|साहित्य अकादमी]] द्वारा
# [[मूर्तिदेवी पुरस्कार]] — 2014 ('व्योमकेश दरवेश' के लिए)<ref>(क)कथादेश (जनवरी 2016), पृ.90; तथा राजकमल प्रकाशन समाचार, दिसम्बर 2015, पृ.1; (ख){{समाचार सन्दर्भ|title=डॉ॰ विश्वनाथ त्रिपाठी को ‘व्योमकेश दरवेश’ के लिए मूर्तिदेवी पुरस्कार|url=http://khabar.ndtv.com/news/india/vishwanath-tripathi-awarded-with-moortidevi-award-775794|accessdate=28 सितंबर 2015|publisher=NDTV Convergence Limited|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928224158/http://khabar.ndtv.com/news/india/vishwanath-tripathi-awarded-with-moortidevi-award-775794|archive-date=28 सितंबर 2015|url-status=dead}}</ref>
# भारत भारती सम्मान — 2015<ref>{{Cite web |url=http://www.amarujala.com/lucknow/bharat-bharti-honor-to-senior-artist-vishwanath-tripathi |title=संग्रहीत प्रति |access-date=22 अगस्त 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822095953/http://www.amarujala.com/lucknow/bharat-bharti-honor-to-senior-artist-vishwanath-tripathi |archive-date=22 अगस्त 2017 |url-status=live }}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1931 में जनम]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के लेखक]]
[[श्रेणी:सिद्धार्थनगर जिला]]
[[श्रेणी:बस्ती जिला]]
l6v8yl4pkzuzvsfkfa3jv3kxuumgsp8
805995
805994
2026-10-14T17:34:29Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा +[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के लेखक]]; +[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के कवि]]
805995
wikitext
text/x-wiki
{{distinguish|विश्वनाथ प्रसाद तिवारी}}
{{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->
| name = विश्वनाथ त्रिपाठी
| image = विश्वनाथ त्रिपाठी bharat-s-tiwari-photography-IMG 1701 December 06, 2016.jpg
| image_size =
| caption = 2016 में विश्वनाथ त्रिपाठी
| pen_name =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1931|2|16|df=yes}}
| birth_place = [[बिस्कोहर]], [[बस्ती जिला|बस्ती]], (अब [[सिद्धार्थनगर जिला]]), उत्तर प्रदेश, भारत
| death_date =
| death_place =
| occupation = अध्यापक, लेखक
| education = [[बनारस हिंदू यूनिवर्सिटी]], <br/>[[पंजाब यूनिवर्सिटी, चंडीगढ़|पंजाब यूनिवर्सिटी]]
| period =
| genre = <!-- or: | genres = -->
| subject = <!-- or: | subjects = -->
| movement =
| notable_works = व्योमकेश दरवेश
| spouse = <!-- or: | spouses = -->
| partner = <!-- or: | partners = -->
| children =
| relatives =
| awards = {{hlist|[[सोवियत लैंड नेहरू पुरस्कार]]|[[मूर्तिदेवी पुरस्कार]], 2014|[[व्यास सम्मान]], 2013 | नामवर सम्मान, 2019}}
| website =
| footnotes =
}}
'''विश्वनाथ त्रिपाठी''' (जनम 16 फरवरी 1931)<ref>{{cite news|title=Moortidevi Award for Hindi Author Vishwanath Tripathi|url=http://www.outlookindia.com/news/article/moortidevi-award-for-hindi-author-vishwanath-tripathi/904020|archive-url=https://web.archive.org/web/20150629005931/http://www.outlookindia.com/news/article/moortidevi-award-for-hindi-author-vishwanath-tripathi/904020|url-status=dead|archive-date=29 June 2015|accessdate=29 September 2015|work=Outlook}}</ref> हिंदी भाषा के एगो लेखक बाड़ें। त्रिपाठी हिंदी के प्रतिष्ठित कवी, निबंधकार आ समालोचक मानल जालें। त्रिपाठी के करीबन बीस गो से बेसी रचना बाड़ी स।
उत्तर प्रदेश के बस्ती जिला के बिस्कोहर में जनमल त्रिपाठी हिंदी साहित्य के बिद्यार्थी, अध्येता आ बाद में आचार्य रहलें आ अब रिटायर हो के दिल्ली में रह रहल बाड़ें।
== शुरुआती जिनगी ==
विश्वनाथ त्रिपाठी के जनम तत्कालीन बस्ती जिला के बिस्कोहर (अब सिद्धार्थ नगर जिला) में 16 फरवरी 1931 के भइल।
== रचना संसार ==
=== प्रकाशित कृतियाँ ===
# ''हिंदी आलोचना'' — 1970 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''लोकवादी तुलसीदास'' — 1974 (राधाकृष्ण प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''प्रारम्भिक अवधी'' — 1975
# ''मीरा का काव्य'' — 1979 (1989 में वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली से दोबारा छपल)
# ''हिंदी साहित्य का संक्षिप्त इतिहास'' — 1986 (2003 में ''हिंदी साहित्य का इतिहास : सामान्य परिचय'' से दोबारा छपल)
# ''देश के इस दौर में'' ([[हरिशंकर परसाई|परसाई]] केंद्रित) — 1989 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''हरिशंकर परसाई'' (विनिबंध) — 2007 (साहित्य अकादेमी, नयी दिल्ली)
# ''कुछ कहानियाँ : कुछ विचार'' — 1998 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''पेड़ का हाथ'' ([[केदारनाथ अग्रवाल]] केन्द्रित) — 2002 (वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''केदारनाथ अग्रवाल का रचना-लोक'' — 2013 (प्रकाशन विभाग, भारत सरकार, नयी दिल्ली)
# ''जैसा कह सका'' (कविता संकलन) [2014 में साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद से प्रकाशित '' 'प्रेमचन्द बिस्कोहर में' '' में समाहित]<ref>प्रेमचंद बिस्कोहर में, विश्वनाथ त्रिपाठी, साहित्य भंडार, 50, चाहचंद, इलाहाबाद, प्रथम संस्करण-2014, पृष्ठ-13.</ref>
# ''नंगातलाई का गाँव'' (स्मृति-आख्यान) — 2004 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''गंगा स्नान करने चलोगे'' (संस्मरण) — 2006 (भारतीय ज्ञानपीठ, नयी दिल्ली)
# ''अपना देस-परदेस'' (विविध विषयक आलेख आ टिप्पणि) — 2010 (स्वराज प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''व्योमकेश दरवेश'' (आचार्य [[हजारीप्रसाद द्विवेदी]] के जीवनी आ आलोचना) — 2011 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''गुरु जी की खेती-बारी'' (संस्मरण) — 2015 (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''उपन्यास का अन्त नहीं हुआ है'' — 2015 (साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद)
# ''कहानी के साथ-साथ'' — 2016 (वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली)
# ''आलोचक का सामाजिक दायित्व'' — 2016 (साहित्य भंडार, चाहचंद रोड, इलाहाबाद)
=== संपादन कार्य ===
# आचार्य हजारीप्रसाद द्विवेदी के साथ ''[[अद्दहमाण]]'' (अब्दुल रहमान) के अपभ्रंश काव्य ''सन्देश रासक'' के संपादन आ टीका (राजकमल प्रकाशन, नयी दिल्ली से)
# ''कविताएँ'' 1963,
# ''कविताएँ'' 1964,
# ''कविताएँ'' 1965 (तीनों अजित कुमार के संघे)
# ''हिंदी के प्रहरी : रामविलास शर्मा'' (अरुण प्रकाश के संघे; [[वसुधा]] अंक-51, जुलाई-सितंबर 2001, 'रामविलास शर्मा विशेषांक' के किताबी रूप, वाणी प्रकाशन, नयी दिल्ली से)
# ''चन्द्रधर शर्मा 'गुलेरी' : प्रतिनिधि संकलन'' (नेशनल बुक ट्रस्ट)
# ''केदारनाथ अग्रवाल : संकलित कविताएँ'' (नेशनल बुक ट्रस्ट)
# ''मध्यकालीन हिंदी काव्य''
== अवार्ड आ सामान ==
# गोकुलचंद्र शुक्ल आलोचना पुरस्कार,
# डॉ॰ रामविलास शर्मा सम्मान
# [[सोवियत लैंड नेहरू पुरस्कार]]
# साहित्य सम्मान — हिंदी अकादमी द्वारा
# शान्तिकुमारी वाजपेयी सम्मान
# शमशेर सम्मान
# मैथिलीशरण गुप्त सम्मान — 2012-13<ref>{{cite web |title=मप्र में कलाकार, साहित्यकार व कवियों को राष्ट्रीय सम्मान |url=https://www.dharmpath.com/%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95/ |website=dharmpath.com |access-date=14 अक्टूबर 2026 |language=hi |date=27 जनवरी 2017 |url-status=live}}</ref>
# [[व्यास सम्मान]] — 2013 ('व्योमकेश दरवेश' के लिए)<ref>{{Cite web |url=http://www.prabhatkhabar.com/news/118308-story.html |title=संग्रहीत प्रति |access-date=22 अगस्त 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822093717/http://www.prabhatkhabar.com/news/118308-story.html |archive-date=22 अगस्त 2017 |url-status=dead }}</ref>
# भाषा सम्मान — [[भारतीय साहित्य अकादमी|साहित्य अकादमी]] द्वारा
# [[मूर्तिदेवी पुरस्कार]] — 2014 ('व्योमकेश दरवेश' के लिए)<ref>(क)कथादेश (जनवरी 2016), पृ.90; तथा राजकमल प्रकाशन समाचार, दिसम्बर 2015, पृ.1; (ख){{समाचार सन्दर्भ|title=डॉ॰ विश्वनाथ त्रिपाठी को ‘व्योमकेश दरवेश’ के लिए मूर्तिदेवी पुरस्कार|url=http://khabar.ndtv.com/news/india/vishwanath-tripathi-awarded-with-moortidevi-award-775794|accessdate=28 सितंबर 2015|publisher=NDTV Convergence Limited|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928224158/http://khabar.ndtv.com/news/india/vishwanath-tripathi-awarded-with-moortidevi-award-775794|archive-date=28 सितंबर 2015|url-status=dead}}</ref>
# भारत भारती सम्मान — 2015<ref>{{Cite web |url=http://www.amarujala.com/lucknow/bharat-bharti-honor-to-senior-artist-vishwanath-tripathi |title=संग्रहीत प्रति |access-date=22 अगस्त 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822095953/http://www.amarujala.com/lucknow/bharat-bharti-honor-to-senior-artist-vishwanath-tripathi |archive-date=22 अगस्त 2017 |url-status=live }}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1931 में जनम]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के लेखक]]
[[श्रेणी:सिद्धार्थनगर जिला]]
[[श्रेणी:बस्ती जिला]]
[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के लेखक]]
[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के कवि]]
2ec1wtquvb9z5v4wok24gfrtcp6sa5z
विश्वनाथ प्रसाद तिवारी
0
101647
805996
2026-10-14T18:30:29Z
SM7
3953
नया आधार लेख
805996
wikitext
text/x-wiki
{{distinguish|विश्वनाथ त्रिपाठी}}
{{Infobox writer
| name = Vishwanath Prasad Tiwari
| image = The Vice-President, Sahitya Akademi, Shri Vishwanath Prasad Tiwari addressing at the Writers’ Meet, in New Delhi on February 15, 2012.jpg
| image_size =
| image_upright =
| alt =
| caption = 2012 में दिल्ली में तिवारी
| native_name =
| native_name_lang =
| pen_name =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth year and age|1940}}
| birth_place = [[गोरखपुर]], [[उत्तर प्रदेश]], भारत
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->
| death_place =
| resting_place =
| occupation = अध्यापन, लेखन
| language = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| citizenship =
| education = PhD
| alma_mater = [[गोरखपुर विश्वविद्यालय]]
| period =
| genre = <!-- or: | genres = --> {{plainlist|
*कबिता
*समालोचना
*जात्रा-वृत्तांत
*जीवनी
}}
| subject = <!-- or: | subjects = -->
| movement =
| notable_works =
| spouse = <!-- or: | spouses = -->
| partner = <!-- or: | partners = -->
| children =
| relatives =
| awards = [[पद्म श्री]] (2023)<br>[[व्यास सम्मान]] (2011)
| signature =
| signature_alt =
| years_active = 1970{{endash}}अबतक
| module =
| website = <!-- {{URL|example.org}} -->
}}
'''विश्वनाथ प्रसाद तिवारी''' (जनम 1940) [[हिंदी भाषा]] के एगो कवि, संपादक, आलोचक आ [[साहित्य अकादमी]] के पूर्व अध्यक्ष बाड़ें। ऊ 2013 से 2018 तक एह पद पर रहलें। हिंदी में उनकर करीब 50 किताब प्रकाशित बाड़ी स। एह किताबन में समालोचना, कविता, यात्रा-वृत्तांत, जीवनी आ साक्षात्कार जइसन कई विधा के रचना शामिल बाड़ी स। एकरा अलावा ऊ कई किताबन के संपादनो कइले बाड़ें।
== जिनगी ==
उनकर जनम 1940 में उत्तर प्रदेश के गोरखपुर जिला के खड्डा तहसील के रायपुर भैंसही-भोड़ीयारी (अब कुशीनगर जिला) में भइल रहे।<ref>{{cite news |title=Padma Awards 2023:कवि-आलोचक विश्वनाथ प्रसाद तिवारी को पदमश्री |url=https://www.amarujala.com/kavya/halchal/padma-awards-2023-padma-shri-to-poet-critic-vishwanath-prasad-tiwari-2023-01-25 |access-date=14 अक्टूबर 2026 |work=[[अमर उजाला]] |date=२०२२ |language=hi}}</ref> ऊ [[गोरखपुर विश्वविद्यालय]] से हिंदी विषय में बीए कइलें आ हिंदी साहित्य में एमए आ पीएचडी के डिग्री हासिल कइलें। ऊ दीनदयाल उपाध्याय गोरखपुर विश्वविद्यालय में हिंदी विभाग के अध्यक्ष आ आचार्य (प्रोफ़ेसर) के पद पर रहलें। 2001 में ऊ एहिजा से रिटायर भइलें। लेखन के शुरुआत कइला के बाद 1970 में उनकर पहिली किताब प्रकाशित भइल, जेकरा बारे में स्रोत में अनिश्चितता बतावल गइल बा।
उनकर प्रमुख रचनन में साथ चलते हुए, ''कविता क्या है'' आ ''बिस्तर दुनिया ले लिए'' शामिल बाड़ी स।
== अवार्ड आ सम्मान ==
{| class="wikitable plainrowheaders"
! साल
! अवार्ड
! रचना/काम
! रिजल्ट
! width=5%|संदर्भ
|-
| 2023
| [[पद्म श्री]]
| Contribution to Literature and Education
| {{won}}
| <ref>{{cite web |title=Padma Awards 2023 announced |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1893797 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Govt of India |access-date=26 January 2023}}</ref>
|-
| 2019
| [[मूर्तिदेवी पुरस्कार]]
| ''अस्ति और भवति''
| {{won}}
| <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Moortidevi_Award#cite_note-tiwari-14</ref>
|-
| 2019
| [[साहित्य अकादमी फेलोशिप]]
| हिंदी साहित्य में योगदान खातिर
| {{won}}
|<ref name="uniindia 2021">{{cite web | title=Vishwanath Tiwari, Jayanta Mahapatra among 4 selected for Sahitya Academy fellowship | website=uniindia.com | date=2021-04-07 | url=http://www.uniindia.com/vishwanath-tiwari-jayanta-mahapatra-among-4-selected-for-sahitya-academy-fellowship/india/news/1482659.html | access-date=2021-04-07}}</ref>
|-
| 2019
| गंगाधर राष्ट्रीय सम्मान
| {{n/a}}
| नामित
| <ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/poet-viswanath-prasad-tiwari-to-get-gangadhar-national-award-119120900180_1.html|title=Poet Viswanath Prasad Tiwari to get Gangadhar National Award|agency=Press Trust of India|date=9 December 2019|via=Business Standard}}</ref>
|-
| 2011
| [[व्यास सम्मान]]
| ''फिर भी कुछ रह जाएगा''
| {{won}}
|
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1940 में जनम]]
[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के लेखक]]
[[श्रेणी:गोरखपुर जिला]]
[[श्रेणी:कुशीनगर जिला]]
{{लेखक-आधार}}
ng4ylt23y002zipkkz29wlx45mw5lqs
805997
805996
2026-10-14T18:37:38Z
SM7
3953
संदर्भ जोड़ल/सुधारल गइल
805997
wikitext
text/x-wiki
{{distinguish|विश्वनाथ त्रिपाठी}}
{{Infobox writer
| name = Vishwanath Prasad Tiwari
| image = The Vice-President, Sahitya Akademi, Shri Vishwanath Prasad Tiwari addressing at the Writers’ Meet, in New Delhi on February 15, 2012.jpg
| image_size =
| image_upright =
| alt =
| caption = 2012 में दिल्ली में तिवारी
| native_name =
| native_name_lang =
| pen_name =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1940|06|20}}
| birth_place = [[गोरखपुर]], [[उत्तर प्रदेश]], भारत
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->
| death_place =
| resting_place =
| occupation = अध्यापन, लेखन
| language = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| citizenship =
| education = PhD
| alma_mater = [[गोरखपुर विश्वविद्यालय]]
| period =
| genre = <!-- or: | genres = --> {{plainlist|
*कबिता
*समालोचना
*जात्रा-वृत्तांत
*जीवनी
}}
| subject = <!-- or: | subjects = -->
| movement =
| notable_works =
| spouse = <!-- or: | spouses = -->
| partner = <!-- or: | partners = -->
| children =
| relatives =
| awards = [[पद्म श्री]] (2023)<br>[[व्यास सम्मान]] (2011)
| signature =
| signature_alt =
| years_active = 1970{{endash}}अबतक
| module =
| website = <!-- {{URL|example.org}} -->
}}
'''विश्वनाथ प्रसाद तिवारी''' (जनम 20 जून 1940)<ref>{{cite news |title=पद्मश्री से प्रो. विश्वनाथ ने और ऊंचा किया साहित्य साधकों का नाम |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/gorakhpur/story-padma-shri-to-prof-vishwanath-elevated-the-name-of-literary-seekers-7684775.amp.html |access-date=14 अक्टूबर 2026 |work=www.livehindustan.com |date=26 जनवरी 2023 |language=hi}}</ref> [[हिंदी भाषा]] के एगो कवि, संपादक, आलोचक आ [[साहित्य अकादमी]] के पूर्व अध्यक्ष बाड़ें। ऊ 2013 से 2018 तक एह पद पर रहलें। हिंदी में उनकर करीब 50 किताब प्रकाशित बाड़ी स। एह किताबन में समालोचना, कविता, यात्रा-वृत्तांत, जीवनी आ साक्षात्कार जइसन कई विधा के रचना शामिल बाड़ी स। एकरा अलावा ऊ कई किताबन के संपादनो कइले बाड़ें।
== जिनगी ==
उनकर जनम 1940 में उत्तर प्रदेश के गोरखपुर जिला के खड्डा तहसील के रायपुर भैंसही-भोड़ीयारी (अब कुशीनगर जिला) में भइल रहे।<ref>{{cite news |title=Padma Awards 2023:कवि-आलोचक विश्वनाथ प्रसाद तिवारी को पदमश्री |url=https://www.amarujala.com/kavya/halchal/padma-awards-2023-padma-shri-to-poet-critic-vishwanath-prasad-tiwari-2023-01-25 |access-date=14 अक्टूबर 2026 |work=[[अमर उजाला]] |date=२०२२ |language=hi}}</ref> ऊ [[गोरखपुर विश्वविद्यालय]] से हिंदी विषय में बीए कइलें आ हिंदी साहित्य में एमए आ पीएचडी के डिग्री हासिल कइलें। ऊ दीनदयाल उपाध्याय गोरखपुर विश्वविद्यालय में हिंदी विभाग के अध्यक्ष आ आचार्य (प्रोफ़ेसर) के पद पर रहलें। 2001 में ऊ एहिजा से रिटायर भइलें। लेखन के शुरुआत कइला के बाद 1970 में उनकर पहिली किताब प्रकाशित भइल, जेकरा बारे में स्रोत में अनिश्चितता बतावल गइल बा।
उनकर प्रमुख रचनन में साथ चलते हुए, ''कविता क्या है'' आ ''बिस्तर दुनिया ले लिए'' शामिल बाड़ी स।
== अवार्ड आ सम्मान ==
{| class="wikitable plainrowheaders"
! साल
! अवार्ड
! रचना/काम
! रिजल्ट
! width=5%|संदर्भ
|-
| 2023
| [[पद्म श्री]]
| Contribution to Literature and Education
| {{won}}
| <ref>{{cite web |title=Padma Awards 2023 announced |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1893797 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Govt of India |access-date=26 January 2023}}</ref>
|-
| 2019
| [[मूर्तिदेवी पुरस्कार]]
| ''अस्ति और भवति''
| {{won}}
| <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Moortidevi_Award#cite_note-tiwari-14</ref>
|-
| 2019
| [[साहित्य अकादमी फेलोशिप]]
| हिंदी साहित्य में योगदान खातिर
| {{won}}
|<ref name="uniindia 2021">{{cite web | title=Vishwanath Tiwari, Jayanta Mahapatra among 4 selected for Sahitya Academy fellowship | website=uniindia.com | date=2021-04-07 | url=http://www.uniindia.com/vishwanath-tiwari-jayanta-mahapatra-among-4-selected-for-sahitya-academy-fellowship/india/news/1482659.html | access-date=2021-04-07}}</ref>
|-
| 2019
| गंगाधर राष्ट्रीय सम्मान
| {{n/a}}
| नामित
| <ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/poet-viswanath-prasad-tiwari-to-get-gangadhar-national-award-119120900180_1.html|title=Poet Viswanath Prasad Tiwari to get Gangadhar National Award|agency=Press Trust of India|date=9 December 2019|via=Business Standard}}</ref>
|-
| 2011
| [[व्यास सम्मान]]
| ''फिर भी कुछ रह जाएगा''
| {{won}}
|
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1940 में जनम]]
[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के लेखक]]
[[श्रेणी:गोरखपुर जिला]]
[[श्रेणी:कुशीनगर जिला]]
{{लेखक-आधार}}
mubjmfypfpzhl5cjh02hwenu5ekqkvx
805998
805997
2026-10-14T18:37:51Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:गोरखपुर जिला]] हटावल गइल; [[श्रेणी:गोरखपुर जिला के लोग]] जोड़ल गइल
805998
wikitext
text/x-wiki
{{distinguish|विश्वनाथ त्रिपाठी}}
{{Infobox writer
| name = Vishwanath Prasad Tiwari
| image = The Vice-President, Sahitya Akademi, Shri Vishwanath Prasad Tiwari addressing at the Writers’ Meet, in New Delhi on February 15, 2012.jpg
| image_size =
| image_upright =
| alt =
| caption = 2012 में दिल्ली में तिवारी
| native_name =
| native_name_lang =
| pen_name =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1940|06|20}}
| birth_place = [[गोरखपुर]], [[उत्तर प्रदेश]], भारत
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->
| death_place =
| resting_place =
| occupation = अध्यापन, लेखन
| language = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| citizenship =
| education = PhD
| alma_mater = [[गोरखपुर विश्वविद्यालय]]
| period =
| genre = <!-- or: | genres = --> {{plainlist|
*कबिता
*समालोचना
*जात्रा-वृत्तांत
*जीवनी
}}
| subject = <!-- or: | subjects = -->
| movement =
| notable_works =
| spouse = <!-- or: | spouses = -->
| partner = <!-- or: | partners = -->
| children =
| relatives =
| awards = [[पद्म श्री]] (2023)<br>[[व्यास सम्मान]] (2011)
| signature =
| signature_alt =
| years_active = 1970{{endash}}अबतक
| module =
| website = <!-- {{URL|example.org}} -->
}}
'''विश्वनाथ प्रसाद तिवारी''' (जनम 20 जून 1940)<ref>{{cite news |title=पद्मश्री से प्रो. विश्वनाथ ने और ऊंचा किया साहित्य साधकों का नाम |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/gorakhpur/story-padma-shri-to-prof-vishwanath-elevated-the-name-of-literary-seekers-7684775.amp.html |access-date=14 अक्टूबर 2026 |work=www.livehindustan.com |date=26 जनवरी 2023 |language=hi}}</ref> [[हिंदी भाषा]] के एगो कवि, संपादक, आलोचक आ [[साहित्य अकादमी]] के पूर्व अध्यक्ष बाड़ें। ऊ 2013 से 2018 तक एह पद पर रहलें। हिंदी में उनकर करीब 50 किताब प्रकाशित बाड़ी स। एह किताबन में समालोचना, कविता, यात्रा-वृत्तांत, जीवनी आ साक्षात्कार जइसन कई विधा के रचना शामिल बाड़ी स। एकरा अलावा ऊ कई किताबन के संपादनो कइले बाड़ें।
== जिनगी ==
उनकर जनम 1940 में उत्तर प्रदेश के गोरखपुर जिला के खड्डा तहसील के रायपुर भैंसही-भोड़ीयारी (अब कुशीनगर जिला) में भइल रहे।<ref>{{cite news |title=Padma Awards 2023:कवि-आलोचक विश्वनाथ प्रसाद तिवारी को पदमश्री |url=https://www.amarujala.com/kavya/halchal/padma-awards-2023-padma-shri-to-poet-critic-vishwanath-prasad-tiwari-2023-01-25 |access-date=14 अक्टूबर 2026 |work=[[अमर उजाला]] |date=२०२२ |language=hi}}</ref> ऊ [[गोरखपुर विश्वविद्यालय]] से हिंदी विषय में बीए कइलें आ हिंदी साहित्य में एमए आ पीएचडी के डिग्री हासिल कइलें। ऊ दीनदयाल उपाध्याय गोरखपुर विश्वविद्यालय में हिंदी विभाग के अध्यक्ष आ आचार्य (प्रोफ़ेसर) के पद पर रहलें। 2001 में ऊ एहिजा से रिटायर भइलें। लेखन के शुरुआत कइला के बाद 1970 में उनकर पहिली किताब प्रकाशित भइल, जेकरा बारे में स्रोत में अनिश्चितता बतावल गइल बा।
उनकर प्रमुख रचनन में साथ चलते हुए, ''कविता क्या है'' आ ''बिस्तर दुनिया ले लिए'' शामिल बाड़ी स।
== अवार्ड आ सम्मान ==
{| class="wikitable plainrowheaders"
! साल
! अवार्ड
! रचना/काम
! रिजल्ट
! width=5%|संदर्भ
|-
| 2023
| [[पद्म श्री]]
| Contribution to Literature and Education
| {{won}}
| <ref>{{cite web |title=Padma Awards 2023 announced |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1893797 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Govt of India |access-date=26 January 2023}}</ref>
|-
| 2019
| [[मूर्तिदेवी पुरस्कार]]
| ''अस्ति और भवति''
| {{won}}
| <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Moortidevi_Award#cite_note-tiwari-14</ref>
|-
| 2019
| [[साहित्य अकादमी फेलोशिप]]
| हिंदी साहित्य में योगदान खातिर
| {{won}}
|<ref name="uniindia 2021">{{cite web | title=Vishwanath Tiwari, Jayanta Mahapatra among 4 selected for Sahitya Academy fellowship | website=uniindia.com | date=2021-04-07 | url=http://www.uniindia.com/vishwanath-tiwari-jayanta-mahapatra-among-4-selected-for-sahitya-academy-fellowship/india/news/1482659.html | access-date=2021-04-07}}</ref>
|-
| 2019
| गंगाधर राष्ट्रीय सम्मान
| {{n/a}}
| नामित
| <ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/poet-viswanath-prasad-tiwari-to-get-gangadhar-national-award-119120900180_1.html|title=Poet Viswanath Prasad Tiwari to get Gangadhar National Award|agency=Press Trust of India|date=9 December 2019|via=Business Standard}}</ref>
|-
| 2011
| [[व्यास सम्मान]]
| ''फिर भी कुछ रह जाएगा''
| {{won}}
|
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1940 में जनम]]
[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के लेखक]]
[[श्रेणी:गोरखपुर जिला के लोग]]
[[श्रेणी:कुशीनगर जिला]]
{{लेखक-आधार}}
gpm8mkui2w31n0d55hfmug0gpcpbh6h
805999
805998
2026-10-14T18:38:03Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:कुशीनगर जिला]] हटावल गइल; [[श्रेणी:कुशीनगर जिला के लोग]] जोड़ल गइल
805999
wikitext
text/x-wiki
{{distinguish|विश्वनाथ त्रिपाठी}}
{{Infobox writer
| name = Vishwanath Prasad Tiwari
| image = The Vice-President, Sahitya Akademi, Shri Vishwanath Prasad Tiwari addressing at the Writers’ Meet, in New Delhi on February 15, 2012.jpg
| image_size =
| image_upright =
| alt =
| caption = 2012 में दिल्ली में तिवारी
| native_name =
| native_name_lang =
| pen_name =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1940|06|20}}
| birth_place = [[गोरखपुर]], [[उत्तर प्रदेश]], भारत
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->
| death_place =
| resting_place =
| occupation = अध्यापन, लेखन
| language = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| citizenship =
| education = PhD
| alma_mater = [[गोरखपुर विश्वविद्यालय]]
| period =
| genre = <!-- or: | genres = --> {{plainlist|
*कबिता
*समालोचना
*जात्रा-वृत्तांत
*जीवनी
}}
| subject = <!-- or: | subjects = -->
| movement =
| notable_works =
| spouse = <!-- or: | spouses = -->
| partner = <!-- or: | partners = -->
| children =
| relatives =
| awards = [[पद्म श्री]] (2023)<br>[[व्यास सम्मान]] (2011)
| signature =
| signature_alt =
| years_active = 1970{{endash}}अबतक
| module =
| website = <!-- {{URL|example.org}} -->
}}
'''विश्वनाथ प्रसाद तिवारी''' (जनम 20 जून 1940)<ref>{{cite news |title=पद्मश्री से प्रो. विश्वनाथ ने और ऊंचा किया साहित्य साधकों का नाम |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/gorakhpur/story-padma-shri-to-prof-vishwanath-elevated-the-name-of-literary-seekers-7684775.amp.html |access-date=14 अक्टूबर 2026 |work=www.livehindustan.com |date=26 जनवरी 2023 |language=hi}}</ref> [[हिंदी भाषा]] के एगो कवि, संपादक, आलोचक आ [[साहित्य अकादमी]] के पूर्व अध्यक्ष बाड़ें। ऊ 2013 से 2018 तक एह पद पर रहलें। हिंदी में उनकर करीब 50 किताब प्रकाशित बाड़ी स। एह किताबन में समालोचना, कविता, यात्रा-वृत्तांत, जीवनी आ साक्षात्कार जइसन कई विधा के रचना शामिल बाड़ी स। एकरा अलावा ऊ कई किताबन के संपादनो कइले बाड़ें।
== जिनगी ==
उनकर जनम 1940 में उत्तर प्रदेश के गोरखपुर जिला के खड्डा तहसील के रायपुर भैंसही-भोड़ीयारी (अब कुशीनगर जिला) में भइल रहे।<ref>{{cite news |title=Padma Awards 2023:कवि-आलोचक विश्वनाथ प्रसाद तिवारी को पदमश्री |url=https://www.amarujala.com/kavya/halchal/padma-awards-2023-padma-shri-to-poet-critic-vishwanath-prasad-tiwari-2023-01-25 |access-date=14 अक्टूबर 2026 |work=[[अमर उजाला]] |date=२०२२ |language=hi}}</ref> ऊ [[गोरखपुर विश्वविद्यालय]] से हिंदी विषय में बीए कइलें आ हिंदी साहित्य में एमए आ पीएचडी के डिग्री हासिल कइलें। ऊ दीनदयाल उपाध्याय गोरखपुर विश्वविद्यालय में हिंदी विभाग के अध्यक्ष आ आचार्य (प्रोफ़ेसर) के पद पर रहलें। 2001 में ऊ एहिजा से रिटायर भइलें। लेखन के शुरुआत कइला के बाद 1970 में उनकर पहिली किताब प्रकाशित भइल, जेकरा बारे में स्रोत में अनिश्चितता बतावल गइल बा।
उनकर प्रमुख रचनन में साथ चलते हुए, ''कविता क्या है'' आ ''बिस्तर दुनिया ले लिए'' शामिल बाड़ी स।
== अवार्ड आ सम्मान ==
{| class="wikitable plainrowheaders"
! साल
! अवार्ड
! रचना/काम
! रिजल्ट
! width=5%|संदर्भ
|-
| 2023
| [[पद्म श्री]]
| Contribution to Literature and Education
| {{won}}
| <ref>{{cite web |title=Padma Awards 2023 announced |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1893797 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Govt of India |access-date=26 January 2023}}</ref>
|-
| 2019
| [[मूर्तिदेवी पुरस्कार]]
| ''अस्ति और भवति''
| {{won}}
| <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Moortidevi_Award#cite_note-tiwari-14</ref>
|-
| 2019
| [[साहित्य अकादमी फेलोशिप]]
| हिंदी साहित्य में योगदान खातिर
| {{won}}
|<ref name="uniindia 2021">{{cite web | title=Vishwanath Tiwari, Jayanta Mahapatra among 4 selected for Sahitya Academy fellowship | website=uniindia.com | date=2021-04-07 | url=http://www.uniindia.com/vishwanath-tiwari-jayanta-mahapatra-among-4-selected-for-sahitya-academy-fellowship/india/news/1482659.html | access-date=2021-04-07}}</ref>
|-
| 2019
| गंगाधर राष्ट्रीय सम्मान
| {{n/a}}
| नामित
| <ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/poet-viswanath-prasad-tiwari-to-get-gangadhar-national-award-119120900180_1.html|title=Poet Viswanath Prasad Tiwari to get Gangadhar National Award|agency=Press Trust of India|date=9 December 2019|via=Business Standard}}</ref>
|-
| 2011
| [[व्यास सम्मान]]
| ''फिर भी कुछ रह जाएगा''
| {{won}}
|
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1940 में जनम]]
[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के लेखक]]
[[श्रेणी:गोरखपुर जिला के लोग]]
[[श्रेणी:कुशीनगर जिला के लोग]]
{{लेखक-आधार}}
6zclykt7n9i5hh0hqg9altszy6sflmq
806000
805999
2026-10-14T18:38:24Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:हिंदी-भाषा के कवि]] जोड़ल गइल
806000
wikitext
text/x-wiki
{{distinguish|विश्वनाथ त्रिपाठी}}
{{Infobox writer
| name = Vishwanath Prasad Tiwari
| image = The Vice-President, Sahitya Akademi, Shri Vishwanath Prasad Tiwari addressing at the Writers’ Meet, in New Delhi on February 15, 2012.jpg
| image_size =
| image_upright =
| alt =
| caption = 2012 में दिल्ली में तिवारी
| native_name =
| native_name_lang =
| pen_name =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1940|06|20}}
| birth_place = [[गोरखपुर]], [[उत्तर प्रदेश]], भारत
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->
| death_place =
| resting_place =
| occupation = अध्यापन, लेखन
| language = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| citizenship =
| education = PhD
| alma_mater = [[गोरखपुर विश्वविद्यालय]]
| period =
| genre = <!-- or: | genres = --> {{plainlist|
*कबिता
*समालोचना
*जात्रा-वृत्तांत
*जीवनी
}}
| subject = <!-- or: | subjects = -->
| movement =
| notable_works =
| spouse = <!-- or: | spouses = -->
| partner = <!-- or: | partners = -->
| children =
| relatives =
| awards = [[पद्म श्री]] (2023)<br>[[व्यास सम्मान]] (2011)
| signature =
| signature_alt =
| years_active = 1970{{endash}}अबतक
| module =
| website = <!-- {{URL|example.org}} -->
}}
'''विश्वनाथ प्रसाद तिवारी''' (जनम 20 जून 1940)<ref>{{cite news |title=पद्मश्री से प्रो. विश्वनाथ ने और ऊंचा किया साहित्य साधकों का नाम |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/gorakhpur/story-padma-shri-to-prof-vishwanath-elevated-the-name-of-literary-seekers-7684775.amp.html |access-date=14 अक्टूबर 2026 |work=www.livehindustan.com |date=26 जनवरी 2023 |language=hi}}</ref> [[हिंदी भाषा]] के एगो कवि, संपादक, आलोचक आ [[साहित्य अकादमी]] के पूर्व अध्यक्ष बाड़ें। ऊ 2013 से 2018 तक एह पद पर रहलें। हिंदी में उनकर करीब 50 किताब प्रकाशित बाड़ी स। एह किताबन में समालोचना, कविता, यात्रा-वृत्तांत, जीवनी आ साक्षात्कार जइसन कई विधा के रचना शामिल बाड़ी स। एकरा अलावा ऊ कई किताबन के संपादनो कइले बाड़ें।
== जिनगी ==
उनकर जनम 1940 में उत्तर प्रदेश के गोरखपुर जिला के खड्डा तहसील के रायपुर भैंसही-भोड़ीयारी (अब कुशीनगर जिला) में भइल रहे।<ref>{{cite news |title=Padma Awards 2023:कवि-आलोचक विश्वनाथ प्रसाद तिवारी को पदमश्री |url=https://www.amarujala.com/kavya/halchal/padma-awards-2023-padma-shri-to-poet-critic-vishwanath-prasad-tiwari-2023-01-25 |access-date=14 अक्टूबर 2026 |work=[[अमर उजाला]] |date=२०२२ |language=hi}}</ref> ऊ [[गोरखपुर विश्वविद्यालय]] से हिंदी विषय में बीए कइलें आ हिंदी साहित्य में एमए आ पीएचडी के डिग्री हासिल कइलें। ऊ दीनदयाल उपाध्याय गोरखपुर विश्वविद्यालय में हिंदी विभाग के अध्यक्ष आ आचार्य (प्रोफ़ेसर) के पद पर रहलें। 2001 में ऊ एहिजा से रिटायर भइलें। लेखन के शुरुआत कइला के बाद 1970 में उनकर पहिली किताब प्रकाशित भइल, जेकरा बारे में स्रोत में अनिश्चितता बतावल गइल बा।
उनकर प्रमुख रचनन में साथ चलते हुए, ''कविता क्या है'' आ ''बिस्तर दुनिया ले लिए'' शामिल बाड़ी स।
== अवार्ड आ सम्मान ==
{| class="wikitable plainrowheaders"
! साल
! अवार्ड
! रचना/काम
! रिजल्ट
! width=5%|संदर्भ
|-
| 2023
| [[पद्म श्री]]
| Contribution to Literature and Education
| {{won}}
| <ref>{{cite web |title=Padma Awards 2023 announced |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1893797 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Govt of India |access-date=26 January 2023}}</ref>
|-
| 2019
| [[मूर्तिदेवी पुरस्कार]]
| ''अस्ति और भवति''
| {{won}}
| <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Moortidevi_Award#cite_note-tiwari-14</ref>
|-
| 2019
| [[साहित्य अकादमी फेलोशिप]]
| हिंदी साहित्य में योगदान खातिर
| {{won}}
|<ref name="uniindia 2021">{{cite web | title=Vishwanath Tiwari, Jayanta Mahapatra among 4 selected for Sahitya Academy fellowship | website=uniindia.com | date=2021-04-07 | url=http://www.uniindia.com/vishwanath-tiwari-jayanta-mahapatra-among-4-selected-for-sahitya-academy-fellowship/india/news/1482659.html | access-date=2021-04-07}}</ref>
|-
| 2019
| गंगाधर राष्ट्रीय सम्मान
| {{n/a}}
| नामित
| <ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/poet-viswanath-prasad-tiwari-to-get-gangadhar-national-award-119120900180_1.html|title=Poet Viswanath Prasad Tiwari to get Gangadhar National Award|agency=Press Trust of India|date=9 December 2019|via=Business Standard}}</ref>
|-
| 2011
| [[व्यास सम्मान]]
| ''फिर भी कुछ रह जाएगा''
| {{won}}
|
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1940 में जनम]]
[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के लेखक]]
[[श्रेणी:गोरखपुर जिला के लोग]]
[[श्रेणी:कुशीनगर जिला के लोग]]
[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के कवि]]
{{लेखक-आधार}}
iwwvrj6b7ydj5tahpg7ddeu1uos47uh
वेब 2.0
0
101648
806004
2026-10-14T22:29:41Z
SM7
3953
नया आधार लेख / अंग्रेजी विकिपीडिया से अनुबाद कइ के
806004
wikitext
text/x-wiki
'''वेब 2.0''' ({{Langx|en|Web 2.0}}) जेकरा के '''''पार्टिसिपेटरी वेब''''', '''''पार्टिसिपेटिव वेब''''' भा '''''सोशल वेब''''' भी कहल जाला, अइसन [[वेबसाइट|वेबसाइटन]] के कहल जाला, जहाँ यूजर लोगन के बनावल कंटेंट, इस्तेमाल में आसानी, भागीदारी आ सझियाई के संस्कृति आ अलग-अलग प्रोडक्ट, सिस्टम आ डिवाइस के साथे काम करे के सुविधा (इंटरऑपरेबिलिटी) पर जोर दिहल जाला।
वेब 2.0 शब्द के इस्तेमाल 1999 में डार्सी डिनुची कइले रहलन<ref name="DiNucci">
{{cite journal|last=DiNucci|first=Darcy|year=1999|title=Fragmented Future|url=http://darcyd.com/fragmented_future.pdf|url-status=live|journal=Print|volume=53|issue=4|page=32|archive-url=https://web.archive.org/web/20111110143942/http://darcyd.com/fragmented_future.pdf|archive-date=2011-11-10|access-date=2011-11-04}}
</ref> आ बाद में 2004 में भइल पहिला वेब 2.0 कॉन्फ्रेंस में टिम ओ’रेली आ डेल डोहर्टी एह शब्द के पॉपुलर बनावल लोग।<ref name="graham">{{cite web |url=http://www.paulgraham.com/web20.html |title=Web 2.0 |first=Paul |last=Graham |author-link=Paul Graham (computer programmer) |date=November 2005 |access-date=2006-08-02 |quote=I first heard the phrase 'Web 2.0' in the name of the Web 2.0 conference in 2004. |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010024704/http://www.paulgraham.com/web20.html |archive-date=2012-10-10 |url-status=live }}</ref><ref name="oreilly">{{cite web |url=http://www.oreillynet.com/pub/a/oreilly/tim/news/2005/09/30/what-is-web-20.html |title=What Is Web 2.0 |publisher=O'Reilly Network |first=Tim |last=O'Reilly |author-link=Tim O'Reilly |date=2005-09-30 |access-date=2006-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130424204457/http://oreilly.com/web2/archive/what-is-web-20.html |archive-date=2013-04-24 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Strickland |first=Jonathan |url=http://computer.howstuffworks.com/web-20.htm |title=How Web 2.0 Works |website=computer.howstuffworks.com |date=2007-12-28 |access-date=2015-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217030750/http://computer.howstuffworks.com/web-20.htm |archive-date=2015-02-17 |url-status=live }}</ref> हालाँकि, ई शब्द [[सॉफ्टवेयर]] के वर्जन नंबर जइसन लागेला, बाकिर एकर मतलब [[वर्ल्ड वाइड वेब]] के सोभाव में कवनो औपचारिक बदलाव ना ह।<ref>{{Cite journal |last=Sykora |first=M. |date=2017 |title=Web 1.0 to Web 2.0: an observational study and empirical evidence for the historical r(evolution) of the social web |journal= International Journal of Web Engineering and Technology|volume=12 |page=70 |article-number=84024 |doi=10.1504/IJWET.2017.084024 |s2cid=207429020 |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/9504914 }}</ref> ई शब्द ओह दौर में भइल एगो आम बदलाव के बतावेला, जब इंटरैक्टिव वेबसाइटन के संख्या बढ़े लागल आ ऊ पुरनकी वेब सभ जे अधिकतर स्टैटिक रहली स अइसन वेबसाइटन से बेसी पॉपुलर हो गइली स।
वेब 2.0 वेबसाइट यूजर के वर्चुअल कम्युनिटी में [[सोशल मीडिया]] के बातचीत के माध्यम से एक-दूसरा से जुड़ल, सहयोग करे आ खुद कंटेंट बनावे के सुविधा देले। ई वेब 1.0 के दौर के पहिलका पीढ़ी के वेबसाइटन से अलग बा, जहाँ लोग मुख्य रूप से कंटेंट के खाली देख सकत रहे। वेब 2.0 के उदाहरण में [[सोशल नेटवर्किंग साइट]] भा [[सोशल मीडिया|सोशल मीडिया साइट]] (जइसे [[फेसबुक]]), ब्लॉग, विकी, फोक्सोनॉमी (वेबसाइट आ लिंक पर कीवर्ड के टैग लगावल), वीडियो शेयर करे वाली साइट (जइसे [[यूट्यूब]]), इमेज शेयर करे वाली साइट (जइसे [[फ्लिकर]]), होस्टेड सर्विस, वेब एप्लिकेशन (ऐप), मिल-जुल के इस्तेमाल आ उपभोग करे वाला प्लेटफॉर्म आ मैशअप एप्लिकेशन शामिल बाड़ें।
वेब 2.0, पहिले के वेब टेक्नोलॉजी से वास्तव में केतना अलग बा, एह पर वर्ल्ड वाइड वेब के निर्माता [[टिम बर्नर्स-ली]] सवाल उठवले रहलें। ऊ एह शब्द के तकनीकी शब्दजाल बतवले रहलें। वेब के बारे में उनकर मूल सोच रहे कि ई एगो अइसन सहयोगी माध्यम होखे, जहाँ हमनी के सभे लोग एक जगह मिल सकीं, पढ़ सकीं आ लिख सकीं। दूसर ओर, सिमेंटिक वेब (जेकरा के कभी-कभी वेब 3.0 भी कहल जाला) शब्द बर्नर्स-ली गढ़ले रहलें। एकर मतलब अइसन वेब से बा, जहाँ कंटेंट के अर्थ के मशीन खुद प्रोसेस कर सके।<ref name="Berners-Lee">{{cite journal |last=Berners-Lee |first=Tim |author2=James Hendler |author3=Ora Lassila |title=The Semantic Web |journal=Scientific American |volume=410 |issue=6832 |pages=1023–4 |date=May 17, 2001 |url=https://kask.eti.pg.gda.pl/redmine/projects/sova/repository/revisions/master/entry/doc/Master%20Thesis%20(In%20Polish)/materials/10.1.1.115.9584.pdf |access-date=October 1, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001220459/https://kask.eti.pg.gda.pl/redmine/projects/sova/repository/revisions/master/entry/doc/Master%20Thesis%20(In%20Polish)/materials/10.1.1.115.9584.pdf |archive-date=October 1, 2018 |url-status=live |df=mdy-all |doi=10.1038/scientificamerican0501-34 |pmid=11323639 |bibcode=2001SciAm.284e..34B }}</ref>
डॉट-कॉम बबल फूटला के बाद, वेब 2.0 के इंटरनेट अर्थव्यवस्था के फेर से शुरू करे आ नया रूप देवे के रूप में देखल गइल। एह बेर एकर बढ़ोतरी मुख्य रूप से प्राइवेट इन्वेस्टमेंट से भइल, ना कि पहिले जइसन मुख्य रूप से आईपीओ ([[शेयर बाजार]] में कंपनी के पहिला सार्वजनिक पेशकश) से।<ref>{{Cite web |last=Quittner |first=Josh |date=2006-12-25 |title=Web Boom 2.0 |url=https://time.com/archive/6596756/web-boom-2-0/ |access-date=2026-10-07 |website=TIME |language=en}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
25u10pi37gws580nz7czjergxcldb7u
806005
806004
2026-10-14T22:32:11Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा +[[श्रेणी:इंटरनेट टर्मावली]]; +[[श्रेणी:वेब 2.0]]; +[[श्रेणी:वल्ड वाइड वेब]]; +[[श्रेणी:इंटरनेट संस्कृति]]; +[[श्रेणी:न्यू मीडिया]]
806005
wikitext
text/x-wiki
'''वेब 2.0''' ({{Langx|en|Web 2.0}}) जेकरा के '''''पार्टिसिपेटरी वेब''''', '''''पार्टिसिपेटिव वेब''''' भा '''''सोशल वेब''''' भी कहल जाला, अइसन [[वेबसाइट|वेबसाइटन]] के कहल जाला, जहाँ यूजर लोगन के बनावल कंटेंट, इस्तेमाल में आसानी, भागीदारी आ सझियाई के संस्कृति आ अलग-अलग प्रोडक्ट, सिस्टम आ डिवाइस के साथे काम करे के सुविधा (इंटरऑपरेबिलिटी) पर जोर दिहल जाला।
वेब 2.0 शब्द के इस्तेमाल 1999 में डार्सी डिनुची कइले रहलन<ref name="DiNucci">
{{cite journal|last=DiNucci|first=Darcy|year=1999|title=Fragmented Future|url=http://darcyd.com/fragmented_future.pdf|url-status=live|journal=Print|volume=53|issue=4|page=32|archive-url=https://web.archive.org/web/20111110143942/http://darcyd.com/fragmented_future.pdf|archive-date=2011-11-10|access-date=2011-11-04}}
</ref> आ बाद में 2004 में भइल पहिला वेब 2.0 कॉन्फ्रेंस में टिम ओ’रेली आ डेल डोहर्टी एह शब्द के पॉपुलर बनावल लोग।<ref name="graham">{{cite web |url=http://www.paulgraham.com/web20.html |title=Web 2.0 |first=Paul |last=Graham |author-link=Paul Graham (computer programmer) |date=November 2005 |access-date=2006-08-02 |quote=I first heard the phrase 'Web 2.0' in the name of the Web 2.0 conference in 2004. |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010024704/http://www.paulgraham.com/web20.html |archive-date=2012-10-10 |url-status=live }}</ref><ref name="oreilly">{{cite web |url=http://www.oreillynet.com/pub/a/oreilly/tim/news/2005/09/30/what-is-web-20.html |title=What Is Web 2.0 |publisher=O'Reilly Network |first=Tim |last=O'Reilly |author-link=Tim O'Reilly |date=2005-09-30 |access-date=2006-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130424204457/http://oreilly.com/web2/archive/what-is-web-20.html |archive-date=2013-04-24 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Strickland |first=Jonathan |url=http://computer.howstuffworks.com/web-20.htm |title=How Web 2.0 Works |website=computer.howstuffworks.com |date=2007-12-28 |access-date=2015-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217030750/http://computer.howstuffworks.com/web-20.htm |archive-date=2015-02-17 |url-status=live }}</ref> हालाँकि, ई शब्द [[सॉफ्टवेयर]] के वर्जन नंबर जइसन लागेला, बाकिर एकर मतलब [[वर्ल्ड वाइड वेब]] के सोभाव में कवनो औपचारिक बदलाव ना ह।<ref>{{Cite journal |last=Sykora |first=M. |date=2017 |title=Web 1.0 to Web 2.0: an observational study and empirical evidence for the historical r(evolution) of the social web |journal= International Journal of Web Engineering and Technology|volume=12 |page=70 |article-number=84024 |doi=10.1504/IJWET.2017.084024 |s2cid=207429020 |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/9504914 }}</ref> ई शब्द ओह दौर में भइल एगो आम बदलाव के बतावेला, जब इंटरैक्टिव वेबसाइटन के संख्या बढ़े लागल आ ऊ पुरनकी वेब सभ जे अधिकतर स्टैटिक रहली स अइसन वेबसाइटन से बेसी पॉपुलर हो गइली स।
वेब 2.0 वेबसाइट यूजर के वर्चुअल कम्युनिटी में [[सोशल मीडिया]] के बातचीत के माध्यम से एक-दूसरा से जुड़ल, सहयोग करे आ खुद कंटेंट बनावे के सुविधा देले। ई वेब 1.0 के दौर के पहिलका पीढ़ी के वेबसाइटन से अलग बा, जहाँ लोग मुख्य रूप से कंटेंट के खाली देख सकत रहे। वेब 2.0 के उदाहरण में [[सोशल नेटवर्किंग साइट]] भा [[सोशल मीडिया|सोशल मीडिया साइट]] (जइसे [[फेसबुक]]), ब्लॉग, विकी, फोक्सोनॉमी (वेबसाइट आ लिंक पर कीवर्ड के टैग लगावल), वीडियो शेयर करे वाली साइट (जइसे [[यूट्यूब]]), इमेज शेयर करे वाली साइट (जइसे [[फ्लिकर]]), होस्टेड सर्विस, वेब एप्लिकेशन (ऐप), मिल-जुल के इस्तेमाल आ उपभोग करे वाला प्लेटफॉर्म आ मैशअप एप्लिकेशन शामिल बाड़ें।
वेब 2.0, पहिले के वेब टेक्नोलॉजी से वास्तव में केतना अलग बा, एह पर वर्ल्ड वाइड वेब के निर्माता [[टिम बर्नर्स-ली]] सवाल उठवले रहलें। ऊ एह शब्द के तकनीकी शब्दजाल बतवले रहलें। वेब के बारे में उनकर मूल सोच रहे कि ई एगो अइसन सहयोगी माध्यम होखे, जहाँ हमनी के सभे लोग एक जगह मिल सकीं, पढ़ सकीं आ लिख सकीं। दूसर ओर, सिमेंटिक वेब (जेकरा के कभी-कभी वेब 3.0 भी कहल जाला) शब्द बर्नर्स-ली गढ़ले रहलें। एकर मतलब अइसन वेब से बा, जहाँ कंटेंट के अर्थ के मशीन खुद प्रोसेस कर सके।<ref name="Berners-Lee">{{cite journal |last=Berners-Lee |first=Tim |author2=James Hendler |author3=Ora Lassila |title=The Semantic Web |journal=Scientific American |volume=410 |issue=6832 |pages=1023–4 |date=May 17, 2001 |url=https://kask.eti.pg.gda.pl/redmine/projects/sova/repository/revisions/master/entry/doc/Master%20Thesis%20(In%20Polish)/materials/10.1.1.115.9584.pdf |access-date=October 1, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001220459/https://kask.eti.pg.gda.pl/redmine/projects/sova/repository/revisions/master/entry/doc/Master%20Thesis%20(In%20Polish)/materials/10.1.1.115.9584.pdf |archive-date=October 1, 2018 |url-status=live |df=mdy-all |doi=10.1038/scientificamerican0501-34 |pmid=11323639 |bibcode=2001SciAm.284e..34B }}</ref>
डॉट-कॉम बबल फूटला के बाद, वेब 2.0 के इंटरनेट अर्थव्यवस्था के फेर से शुरू करे आ नया रूप देवे के रूप में देखल गइल। एह बेर एकर बढ़ोतरी मुख्य रूप से प्राइवेट इन्वेस्टमेंट से भइल, ना कि पहिले जइसन मुख्य रूप से आईपीओ ([[शेयर बाजार]] में कंपनी के पहिला सार्वजनिक पेशकश) से।<ref>{{Cite web |last=Quittner |first=Josh |date=2006-12-25 |title=Web Boom 2.0 |url=https://time.com/archive/6596756/web-boom-2-0/ |access-date=2026-10-07 |website=TIME |language=en}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:इंटरनेट टर्मावली]]
[[श्रेणी:वेब 2.0| ]]
[[श्रेणी:वल्ड वाइड वेब]]
[[श्रेणी:इंटरनेट संस्कृति]]
[[श्रेणी:न्यू मीडिया]]
pqnhaoadpx4lgfmjzmrpyym69xs6piz
न्यू मीडिया
0
101649
806006
2026-10-14T22:37:58Z
SM7
3953
नया आधार लेख / अंग्रेजी विकिपीडिया से अनुबाद कइ के
806006
wikitext
text/x-wiki
{{Technical title}}
'''''न्यू मीडिया''''' अइसन [[कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजी]] हवे, जवन यूजर लोगन के आपस में आ यूजरन के कंटेंट के साथे बातचीत करे के सुविधा देला भा एह बातचीत के अउरी बेहतर बनावेला। 1990 के दशक के बीच में मनोरंजन आ शिक्षा खातिर इंटरैक्टिव सीडी-रोम के बढ़त बाजार में बेचे खातिर “न्यू मीडिया” शब्द के खूब इस्तेमाल होखे लागल।
न्यू मीडिया टेक्नोलॉजी, जेकरा के कबो-काल्ह [[वेब 2.0]] भी कहल जाला, में [[इंटरनेट]] से जुड़ल कई तरह के कम्युनिकेशन टूल शामिल बाड़ें, जइसे [[ब्लॉग]], विकी, ऑनलाइन सोशल नेटवर्किंग, वर्चुअल दुनिया आ अउरी दूसर [[सोशल मीडिया]] प्लेटफॉर्म।
“न्यू मीडिया” शब्द अइसन कंप्यूटेशनल मिडिया खातिर इस्तेमाल होला, जे कंप्यूटर आ इंटरनेट के माध्यम से कंटेंट साझा करे ला। न्यू मीडिया, पुरान मिडिया के बारे में सोचे के नया तरीका पैदा करेला। मिडिया एक-दूसरा के कवनो साफ आ सीधा क्रम में ना हटावेला, बल्कि आपस में जुड़ल प्रतिक्रिया चक्र के एगो जटिल नेटवर्क के रूप में विकसित होला। न्यू मीडिया के खासियत ई बा कि ऊ पारंपरिक मिडिया के अपना रूप में ढाले ला आ पुरान मिडिया भी न्यू मीडिया के चुनौती के सामना करे खातिर अपना रूप में बदलाव करे ला।
अगर कवनो मिडिया में डिजिटल कंटेंट पैदा करे भा इंटरैक्टिव प्रक्रिया के सुविधा देवे वाली टेक्नोलॉजी ना होखे, त प्रसारण टेलीविजन कार्यक्रम, इंटरैक्टिव सुविधा से रहित समाचार वेबसाइट, फीचर फिल्म, पत्रिका आ किताब के न्यू मीडिया ना मानल जाला। “न्यू मीडिया” शब्द के इस्तेमाल पुरान मिडिया के विपरीत होला, जे कई साल तक जनसंचार के रूप में मीडिया के दुनिया पर हावी रहल।
[[श्रेणी:न्यू मीडिया| ]]
t2iu4qne441mvh2jwsy5u0rxofpqx39
806007
806006
2026-10-14T22:39:12Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा +[[श्रेणी:इंटरनेट संस्कृति]]; +[[श्रेणी:इंटरनेट टर्मावली]]; +[[श्रेणी:मीडिया]]; +[[श्रेणी:वेब 2.0]]
806007
wikitext
text/x-wiki
{{Technical title}}
'''''न्यू मीडिया''''' अइसन [[कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजी]] हवे, जवन यूजर लोगन के आपस में आ यूजरन के कंटेंट के साथे बातचीत करे के सुविधा देला भा एह बातचीत के अउरी बेहतर बनावेला। 1990 के दशक के बीच में मनोरंजन आ शिक्षा खातिर इंटरैक्टिव सीडी-रोम के बढ़त बाजार में बेचे खातिर “न्यू मीडिया” शब्द के खूब इस्तेमाल होखे लागल।
न्यू मीडिया टेक्नोलॉजी, जेकरा के कबो-काल्ह [[वेब 2.0]] भी कहल जाला, में [[इंटरनेट]] से जुड़ल कई तरह के कम्युनिकेशन टूल शामिल बाड़ें, जइसे [[ब्लॉग]], विकी, ऑनलाइन सोशल नेटवर्किंग, वर्चुअल दुनिया आ अउरी दूसर [[सोशल मीडिया]] प्लेटफॉर्म।
“न्यू मीडिया” शब्द अइसन कंप्यूटेशनल मिडिया खातिर इस्तेमाल होला, जे कंप्यूटर आ इंटरनेट के माध्यम से कंटेंट साझा करे ला। न्यू मीडिया, पुरान मिडिया के बारे में सोचे के नया तरीका पैदा करेला। मिडिया एक-दूसरा के कवनो साफ आ सीधा क्रम में ना हटावेला, बल्कि आपस में जुड़ल प्रतिक्रिया चक्र के एगो जटिल नेटवर्क के रूप में विकसित होला। न्यू मीडिया के खासियत ई बा कि ऊ पारंपरिक मिडिया के अपना रूप में ढाले ला आ पुरान मिडिया भी न्यू मीडिया के चुनौती के सामना करे खातिर अपना रूप में बदलाव करे ला।
अगर कवनो मिडिया में डिजिटल कंटेंट पैदा करे भा इंटरैक्टिव प्रक्रिया के सुविधा देवे वाली टेक्नोलॉजी ना होखे, त प्रसारण टेलीविजन कार्यक्रम, इंटरैक्टिव सुविधा से रहित समाचार वेबसाइट, फीचर फिल्म, पत्रिका आ किताब के न्यू मीडिया ना मानल जाला। “न्यू मीडिया” शब्द के इस्तेमाल पुरान मिडिया के विपरीत होला, जे कई साल तक जनसंचार के रूप में मीडिया के दुनिया पर हावी रहल।
[[श्रेणी:न्यू मीडिया| ]]
[[श्रेणी:इंटरनेट संस्कृति]]
[[श्रेणी:इंटरनेट टर्मावली]]
[[श्रेणी:मीडिया]]
[[श्रेणी:वेब 2.0]]
{{इंटरनेट-आधार}}
puoeabl3fzzex0qa92ju6yauoz981kq
रब्बी
0
101650
806008
2026-10-14T22:47:39Z
SM7
3953
नया आधार लेख / अंग्रेजी विकिपीडिया से अनुबाद कइ के
806008
wikitext
text/x-wiki
'''रब्बी''' ({{Langx|en|rabbi}}; {{IPAc-en|ˈ|r|æ|b|aɪ|audio=LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Rabbi.wav}}; {{langx|he|רַבִּי|translit=rabbī}}; ''राबाई'') [[यहूदी धर्म]] के उपदेशक आ धार्मिक नेता होलें। यहूदी धर्म में कवनो व्यक्ति रब्बी तब बने ला, जब ऊ यहूदी इतिहास आ धार्मिक ग्रंथन के पढ़ाई पूरा कइला के बाद कवनो दुसर रब्बी से धार्मिक मान्यता हासिल करे ला। एह प्रक्रिया के ''सेमिखा'' कहल जाला। पढ़ाई में तनख, मिद्राश, मिशना, तोसेफ्ता, तलमुद, हलाखा आ एह ग्रंथन पर लिखल रब्बी लोग के टीका-टिप्पणी शामिल रहे लीं।
रब्बी के भूमिका के शुरुआती रूप सेकेंड टेंपल काल (167 ईसा पूर्व–73 ईस्वी) आ रब्बी काल (70–640 ईस्वी) के बीच बिकसित भइल। सेकेंड टेंपल काल में फरीसी लोग के विचारन के एह पर गहिर असर पड़ल। रब्बी काल में विद्वान शिक्षक—जिनकरा में तन्नाइम, अमोराइम, सवोराइम आ शुरुआती जियोनिम शामिल रहलें—यहूदी धर्म के लिखित आ मौखिक कानून के संकलन आ व्यवस्थित करे में जुटल रहलें। “रब्बी” उपाधि के इस्तेमाल पहिला सदी ईस्वी में शुरू भइल।
हाल के कुछ सदियन में रब्बी लोग के जिम्मेदारियन पर प्रोटेस्टेंट ईसाई पादरी लोग के काम के असर बढ़ल। एहसे उपदेश देवे वाला रब्बियन खातिर “पल्पिट रब्बी” शब्द के इस्तेमाल होखे लागल। एकरे अलावा, 19वीं सदी के जर्मनी आ अमेरिका में रब्बी लोग के काम में धार्मिक उपदेश देवे, आध्यात्मिक आ निजी सलाह देवे आ समुदाय के बाहरी दुनिया के सामने प्रतिनिधित्व करे जइसन काम के महत्व बढ़ गइल।
[[श्रेणी:यहूदी धर्म]]
q41nqn35jdnu7a4ckw1lj7vypkqg110
806009
806008
2026-10-14T22:48:45Z
SM7
3953
फोटो जोड़ल गइल
806009
wikitext
text/x-wiki
[[File:Emil Orlik - Portrait of a Rabbi.jpg|thumb|''Portrait of a Rabbi'', Emil Orlík, 1901|284x284px]]
'''रब्बी''' ({{Langx|en|rabbi}}; {{IPAc-en|ˈ|r|æ|b|aɪ|audio=LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Rabbi.wav}}; {{langx|he|רַבִּי|translit=rabbī}}; ''राबाई'') [[यहूदी धर्म]] के उपदेशक आ धार्मिक नेता होलें। यहूदी धर्म में कवनो व्यक्ति रब्बी तब बने ला, जब ऊ यहूदी इतिहास आ धार्मिक ग्रंथन के पढ़ाई पूरा कइला के बाद कवनो दुसर रब्बी से धार्मिक मान्यता हासिल करे ला। एह प्रक्रिया के ''सेमिखा'' कहल जाला। पढ़ाई में तनख, मिद्राश, मिशना, तोसेफ्ता, तलमुद, हलाखा आ एह ग्रंथन पर लिखल रब्बी लोग के टीका-टिप्पणी शामिल रहे लीं।
रब्बी के भूमिका के शुरुआती रूप सेकेंड टेंपल काल (167 ईसा पूर्व–73 ईस्वी) आ रब्बी काल (70–640 ईस्वी) के बीच बिकसित भइल। सेकेंड टेंपल काल में फरीसी लोग के विचारन के एह पर गहिर असर पड़ल। रब्बी काल में विद्वान शिक्षक—जिनकरा में तन्नाइम, अमोराइम, सवोराइम आ शुरुआती जियोनिम शामिल रहलें—यहूदी धर्म के लिखित आ मौखिक कानून के संकलन आ व्यवस्थित करे में जुटल रहलें। “रब्बी” उपाधि के इस्तेमाल पहिला सदी ईस्वी में शुरू भइल।
हाल के कुछ सदियन में रब्बी लोग के जिम्मेदारियन पर प्रोटेस्टेंट ईसाई पादरी लोग के काम के असर बढ़ल। एहसे उपदेश देवे वाला रब्बियन खातिर “पल्पिट रब्बी” शब्द के इस्तेमाल होखे लागल। एकरे अलावा, 19वीं सदी के जर्मनी आ अमेरिका में रब्बी लोग के काम में धार्मिक उपदेश देवे, आध्यात्मिक आ निजी सलाह देवे आ समुदाय के बाहरी दुनिया के सामने प्रतिनिधित्व करे जइसन काम के महत्व बढ़ गइल।
[[श्रेणी:यहूदी धर्म]]
1he4hc90uf25yx1iz1cdv55u9ox03kr
806010
806009
2026-10-14T22:50:06Z
SM7
3953
संदर्भ जोड़ल/सुधारल गइल
806010
wikitext
text/x-wiki
[[File:Emil Orlik - Portrait of a Rabbi.jpg|thumb|''Portrait of a Rabbi'', Emil Orlík, 1901|284x284px]]
'''रब्बी''' ({{Langx|en|rabbi}}; {{IPAc-en|ˈ|r|æ|b|aɪ|audio=LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Rabbi.wav}}; {{langx|he|רַבִּי|translit=rabbī}}; ''राबाई'')<ref>{{Cite web|date=2021-06-03|script-title=he: רב ורבנים|url=https://hebrew-academy.org.il/2021/06/03/%d7%a8%d7%91-%d7%95%d7%a8%d7%91%d7%a0%d7%99%d7%9d/|access-date=2022-01-31|publisher=Academy of the Hebrew Language}}</ref> [[यहूदी धर्म]] के उपदेशक आ धार्मिक नेता होलें। यहूदी धर्म में कवनो व्यक्ति रब्बी तब बने ला, जब ऊ यहूदी इतिहास आ धार्मिक ग्रंथन के पढ़ाई पूरा कइला के बाद कवनो दुसर रब्बी से धार्मिक मान्यता हासिल करे ला।<ref>[https://www.britannica.com/topic/rabbi rabbi | Definition, History, & Functions | Britannica]</ref><ref>{{Cite web |last=Kurtzer |first=Yehuda |date=April 4, 2024 |title=Rabbi |url=https://www.sourcesjournal.org/articles/rabbi |access-date=2024-08-28 |website=Sources Journal |language=en-US}}</ref> एह प्रक्रिया के ''सेमिखा'' कहल जाला। पढ़ाई में तनख, मिद्राश, मिशना, तोसेफ्ता, तलमुद, हलाखा आ एह ग्रंथन पर लिखल रब्बी लोग के टीका-टिप्पणी शामिल रहे लीं।
रब्बी के भूमिका के शुरुआती रूप सेकेंड टेंपल काल (167 ईसा पूर्व–73 ईस्वी) आ रब्बी काल (70–640 ईस्वी) के बीच बिकसित भइल। सेकेंड टेंपल काल में फरीसी लोग के विचारन के एह पर गहिर असर पड़ल। रब्बी काल में विद्वान शिक्षक—जिनकरा में तन्नाइम, अमोराइम, सवोराइम आ शुरुआती जियोनिम शामिल रहलें—यहूदी धर्म के लिखित आ मौखिक कानून के संकलन आ व्यवस्थित करे में जुटल रहलें। “रब्बी” उपाधि के इस्तेमाल पहिला सदी ईस्वी में शुरू भइल।
हाल के कुछ सदियन में रब्बी लोग के जिम्मेदारियन पर प्रोटेस्टेंट ईसाई पादरी लोग के काम के असर बढ़ल। एहसे उपदेश देवे वाला रब्बियन खातिर “पल्पिट रब्बी” शब्द के इस्तेमाल होखे लागल। एकरे अलावा, 19वीं सदी के जर्मनी आ अमेरिका में रब्बी लोग के काम में धार्मिक उपदेश देवे, आध्यात्मिक आ निजी सलाह देवे आ समुदाय के बाहरी दुनिया के सामने प्रतिनिधित्व करे जइसन काम के महत्व बढ़ गइल।
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:यहूदी धर्म]]
dprr37ntzdkb876yz2l261fq23k89g1
806011
806010
2026-10-14T22:52:33Z
SM7
3953
बाहरी कड़ी जोड़ल गइल
806011
wikitext
text/x-wiki
[[File:Emil Orlik - Portrait of a Rabbi.jpg|thumb|''Portrait of a Rabbi'', Emil Orlík, 1901|284x284px]]
'''रब्बी''' ({{Langx|en|rabbi}}; {{IPAc-en|ˈ|r|æ|b|aɪ|audio=LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Rabbi.wav}}; {{langx|he|רַבִּי|translit=rabbī}}; ''राबाई'')<ref>{{Cite web|date=2021-06-03|script-title=he: רב ורבנים|url=https://hebrew-academy.org.il/2021/06/03/%d7%a8%d7%91-%d7%95%d7%a8%d7%91%d7%a0%d7%99%d7%9d/|access-date=2022-01-31|publisher=Academy of the Hebrew Language}}</ref> [[यहूदी धर्म]] के उपदेशक आ धार्मिक नेता होलें। यहूदी धर्म में कवनो व्यक्ति रब्बी तब बने ला, जब ऊ यहूदी इतिहास आ धार्मिक ग्रंथन के पढ़ाई पूरा कइला के बाद कवनो दुसर रब्बी से धार्मिक मान्यता हासिल करे ला।<ref>[https://www.britannica.com/topic/rabbi rabbi | Definition, History, & Functions | Britannica]</ref><ref>{{Cite web |last=Kurtzer |first=Yehuda |date=April 4, 2024 |title=Rabbi |url=https://www.sourcesjournal.org/articles/rabbi |access-date=2024-08-28 |website=Sources Journal |language=en-US}}</ref> एह प्रक्रिया के ''सेमिखा'' कहल जाला। पढ़ाई में तनख, मिद्राश, मिशना, तोसेफ्ता, तलमुद, हलाखा आ एह ग्रंथन पर लिखल रब्बी लोग के टीका-टिप्पणी शामिल रहे लीं।
रब्बी के भूमिका के शुरुआती रूप सेकेंड टेंपल काल (167 ईसा पूर्व–73 ईस्वी) आ रब्बी काल (70–640 ईस्वी) के बीच बिकसित भइल। सेकेंड टेंपल काल में फरीसी लोग के विचारन के एह पर गहिर असर पड़ल। रब्बी काल में विद्वान शिक्षक—जिनकरा में तन्नाइम, अमोराइम, सवोराइम आ शुरुआती जियोनिम शामिल रहलें—यहूदी धर्म के लिखित आ मौखिक कानून के संकलन आ व्यवस्थित करे में जुटल रहलें। “रब्बी” उपाधि के इस्तेमाल पहिला सदी ईस्वी में शुरू भइल।
हाल के कुछ सदियन में रब्बी लोग के जिम्मेदारियन पर प्रोटेस्टेंट ईसाई पादरी लोग के काम के असर बढ़ल। एहसे उपदेश देवे वाला रब्बियन खातिर “पल्पिट रब्बी” शब्द के इस्तेमाल होखे लागल। एकरे अलावा, 19वीं सदी के जर्मनी आ अमेरिका में रब्बी लोग के काम में धार्मिक उपदेश देवे, आध्यात्मिक आ निजी सलाह देवे आ समुदाय के बाहरी दुनिया के सामने प्रतिनिधित्व करे जइसन काम के महत्व बढ़ गइल।
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
=== सोर्स ===
{{refbegin}}
* {{cite EJ|title=Rabbi, Rabbinate|volume=17|pages=11–19|url=https://archive.org/details/encyclopedia-judaica-volume-22/Encyclopedia%20Judaica%2C%20Volume%2017/mode/2up?q=Rabbi%2C+Rabbinate}}
* [http://www.jewishencyclopedia.com/articles/12494-rabbi/ Jewish Encyclopedia: Rabbi]
{{refend}}
== बाहरी कड़ी ==
{{Commons category|Rabbis}}
*{{Cite EB1911|wstitle=Rabbi|short=x}}
[[श्रेणी:यहूदी धर्म]]
bs1xzq5gz1te9wowdnujj8efeyawt89
806012
806011
2026-10-14T22:53:29Z
SM7
3953
[[User:SM7/stubsorter|Stubsorter]] के मदद से {{Reli-stub}} जोड़ल गइल।
806012
wikitext
text/x-wiki
[[File:Emil Orlik - Portrait of a Rabbi.jpg|thumb|''Portrait of a Rabbi'', Emil Orlík, 1901|284x284px]]
'''रब्बी''' ({{Langx|en|rabbi}}; {{IPAc-en|ˈ|r|æ|b|aɪ|audio=LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Rabbi.wav}}; {{langx|he|רַבִּי|translit=rabbī}}; ''राबाई'')<ref>{{Cite web|date=2021-06-03|script-title=he: רב ורבנים|url=https://hebrew-academy.org.il/2021/06/03/%d7%a8%d7%91-%d7%95%d7%a8%d7%91%d7%a0%d7%99%d7%9d/|access-date=2022-01-31|publisher=Academy of the Hebrew Language}}</ref> [[यहूदी धर्म]] के उपदेशक आ धार्मिक नेता होलें। यहूदी धर्म में कवनो व्यक्ति रब्बी तब बने ला, जब ऊ यहूदी इतिहास आ धार्मिक ग्रंथन के पढ़ाई पूरा कइला के बाद कवनो दुसर रब्बी से धार्मिक मान्यता हासिल करे ला।<ref>[https://www.britannica.com/topic/rabbi rabbi | Definition, History, & Functions | Britannica]</ref><ref>{{Cite web |last=Kurtzer |first=Yehuda |date=April 4, 2024 |title=Rabbi |url=https://www.sourcesjournal.org/articles/rabbi |access-date=2024-08-28 |website=Sources Journal |language=en-US}}</ref> एह प्रक्रिया के ''सेमिखा'' कहल जाला। पढ़ाई में तनख, मिद्राश, मिशना, तोसेफ्ता, तलमुद, हलाखा आ एह ग्रंथन पर लिखल रब्बी लोग के टीका-टिप्पणी शामिल रहे लीं।
रब्बी के भूमिका के शुरुआती रूप सेकेंड टेंपल काल (167 ईसा पूर्व–73 ईस्वी) आ रब्बी काल (70–640 ईस्वी) के बीच बिकसित भइल। सेकेंड टेंपल काल में फरीसी लोग के विचारन के एह पर गहिर असर पड़ल। रब्बी काल में विद्वान शिक्षक—जिनकरा में तन्नाइम, अमोराइम, सवोराइम आ शुरुआती जियोनिम शामिल रहलें—यहूदी धर्म के लिखित आ मौखिक कानून के संकलन आ व्यवस्थित करे में जुटल रहलें। “रब्बी” उपाधि के इस्तेमाल पहिला सदी ईस्वी में शुरू भइल।
हाल के कुछ सदियन में रब्बी लोग के जिम्मेदारियन पर प्रोटेस्टेंट ईसाई पादरी लोग के काम के असर बढ़ल। एहसे उपदेश देवे वाला रब्बियन खातिर “पल्पिट रब्बी” शब्द के इस्तेमाल होखे लागल। एकरे अलावा, 19वीं सदी के जर्मनी आ अमेरिका में रब्बी लोग के काम में धार्मिक उपदेश देवे, आध्यात्मिक आ निजी सलाह देवे आ समुदाय के बाहरी दुनिया के सामने प्रतिनिधित्व करे जइसन काम के महत्व बढ़ गइल।
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
=== सोर्स ===
{{refbegin}}
* {{cite EJ|title=Rabbi, Rabbinate|volume=17|pages=11–19|url=https://archive.org/details/encyclopedia-judaica-volume-22/Encyclopedia%20Judaica%2C%20Volume%2017/mode/2up?q=Rabbi%2C+Rabbinate}}
* [http://www.jewishencyclopedia.com/articles/12494-rabbi/ Jewish Encyclopedia: Rabbi]
{{refend}}
== बाहरी कड़ी ==
{{Commons category|Rabbis}}
*{{Cite EB1911|wstitle=Rabbi|short=x}}
[[श्रेणी:यहूदी धर्म]]
{{Reli-stub}}
8pebo5b9liqen358uicr6vkp9x0anf8
इन्फॉर्मेशन सिस्टम
0
101651
806013
2026-10-14T23:06:21Z
SM7
3953
नया आधार लेख / अंग्रेजी विकिपीडिया से अनुबाद कइ के
806013
wikitext
text/x-wiki
'''इन्फॉर्मेशन सिस्टम''' ({{Langx|en|Information System}}) या संछेप में IS; {{Langx|hi|सूचना प्रणाली}}) एगो औपचारिक, सामाजिक-तकनीकी आ संगठनात्मक प्रणाली ह, जेकरा के [[इन्फॉर्मेशन]] (सूचना भा [[जानकारी]]) के संग्रह करे, ओकरा पर प्रॉसेस चलावे, ओकरा के सहेज के सुरक्षित रखे आ वितरित करे खातिर बनावल जाला। सामाजिक-तकनीकी दृष्टिकोण से देखल जाय त इन्फॉर्मेशन सिस्टम में चार गो घटक होलें: काम, लोग, संरचना (या भूमिका) आ टेक्नोलॉजी। सूचना प्रणाली के आँकड़ा ([[डेटा]]) के संग्रह, भंडारण आ प्रसंस्करण करे वाला घटकन के एकीकरण के रूप में परिभाषित कइल जा सकेला। एहमें डिजिटल प्रोडक्ट शामिल होलें, जे आँकड़ा पर प्रक्रिया चला के निर्णय लेवे में मदद करेलें। एह तरह से इस्तेमाल कइल गइल आँकड़ा सूचना देला आ ज्ञान बढ़ावे में योगदान करेला।
'''कंप्यूटर इन्फॉर्मेशन सिस्टम''' (Computer Information System) अइसन सिस्टम ह, जेमें लोग आ [[कंप्यूटर]] मिल के सूचना के प्रसंस्करण करे लें या ओकर अर्थ निकाले के काम करे लें। कभी-कभी एह शब्द के इस्तेमाल अइसन कंप्यूटर सिस्टम खातिर भी कइल जाला जेह में सॉफ्टवेयर इंस्टाल कइल गइल होखे।
इन्फॉर्मेशन सिस्टम एगो एकेडमिक अध्ययन क्षेत्र के नाँव भी ह। एहमें सूचना से जुड़ल प्रणाली आ कंप्यूटर हार्डवेयर आ सॉफ्टवेयर के पूरक नेटवर्क के अध्ययन कइल जाला, जेकर इस्तेमाल लोग आ संगठन आँकड़ा के संग्रह करे, छाँटे, प्रसंस्करण करे, नया आँकड़ा बनावे आ वितरित करे खातिर करेलें। एह अध्ययन में एह बात पर खास जोर दिहल जाला कि इन्फॉर्मेशन सिस्टम के एगो निश्चित सीमा होखे, ओकर उपयोगकर्ता आ प्रोसेसर होखें, भंडारण के व्यवस्था होखे, इनपुट आ आउटपुट होखे आ ऊपर बतावल गइल संचार नेटवर्क मौजूद होखे।
बहुत संगठनन में इन्फॉर्मेशन सिस्टम आ आँकड़ा प्रसंस्करण के जिम्मेदारी वाला विभाग या इकाई के “'''सूचना सेवा'''” (Information Services) कहल जाला।
ewwlgh39xj3wviyhculbbsdfunnktb3
806014
806013
2026-10-14T23:07:53Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा +[[श्रेणी:इन्फॉर्मेशन सिस्टम]]; +[[श्रेणी:इन्फॉर्मेशन टेक्नोलॉजी]]; +[[श्रेणी:जानकारी]]; +[[श्रेणी:इन्फॉर्मेशन आ कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजी]]
806014
wikitext
text/x-wiki
'''इन्फॉर्मेशन सिस्टम''' ({{Langx|en|Information System}}) या संछेप में IS; {{Langx|hi|सूचना प्रणाली}}) एगो औपचारिक, सामाजिक-तकनीकी आ संगठनात्मक प्रणाली ह, जेकरा के [[इन्फॉर्मेशन]] (सूचना भा [[जानकारी]]) के संग्रह करे, ओकरा पर प्रॉसेस चलावे, ओकरा के सहेज के सुरक्षित रखे आ वितरित करे खातिर बनावल जाला। सामाजिक-तकनीकी दृष्टिकोण से देखल जाय त इन्फॉर्मेशन सिस्टम में चार गो घटक होलें: काम, लोग, संरचना (या भूमिका) आ टेक्नोलॉजी। सूचना प्रणाली के आँकड़ा ([[डेटा]]) के संग्रह, भंडारण आ प्रसंस्करण करे वाला घटकन के एकीकरण के रूप में परिभाषित कइल जा सकेला। एहमें डिजिटल प्रोडक्ट शामिल होलें, जे आँकड़ा पर प्रक्रिया चला के निर्णय लेवे में मदद करेलें। एह तरह से इस्तेमाल कइल गइल आँकड़ा सूचना देला आ ज्ञान बढ़ावे में योगदान करेला।
'''कंप्यूटर इन्फॉर्मेशन सिस्टम''' (Computer Information System) अइसन सिस्टम ह, जेमें लोग आ [[कंप्यूटर]] मिल के सूचना के प्रसंस्करण करे लें या ओकर अर्थ निकाले के काम करे लें। कभी-कभी एह शब्द के इस्तेमाल अइसन कंप्यूटर सिस्टम खातिर भी कइल जाला जेह में सॉफ्टवेयर इंस्टाल कइल गइल होखे।
इन्फॉर्मेशन सिस्टम एगो एकेडमिक अध्ययन क्षेत्र के नाँव भी ह। एहमें सूचना से जुड़ल प्रणाली आ कंप्यूटर हार्डवेयर आ सॉफ्टवेयर के पूरक नेटवर्क के अध्ययन कइल जाला, जेकर इस्तेमाल लोग आ संगठन आँकड़ा के संग्रह करे, छाँटे, प्रसंस्करण करे, नया आँकड़ा बनावे आ वितरित करे खातिर करेलें। एह अध्ययन में एह बात पर खास जोर दिहल जाला कि इन्फॉर्मेशन सिस्टम के एगो निश्चित सीमा होखे, ओकर उपयोगकर्ता आ प्रोसेसर होखें, भंडारण के व्यवस्था होखे, इनपुट आ आउटपुट होखे आ ऊपर बतावल गइल संचार नेटवर्क मौजूद होखे।
बहुत संगठनन में इन्फॉर्मेशन सिस्टम आ आँकड़ा प्रसंस्करण के जिम्मेदारी वाला विभाग या इकाई के “'''सूचना सेवा'''” (Information Services) कहल जाला।
[[श्रेणी:इन्फॉर्मेशन सिस्टम| ]]
[[श्रेणी:इन्फॉर्मेशन टेक्नोलॉजी]]
[[श्रेणी:जानकारी|सिस्टम]]
[[श्रेणी:इन्फॉर्मेशन आ कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजी|सिस्टम]]
{{कंप्यूटर-आधार}}
aopc0t43zd2q353rlq3no21xwlx859p
806015
806014
2026-10-14T23:14:09Z
SM7
3953
+{{Technical title}}
806015
wikitext
text/x-wiki
{{Technical title}}
'''इन्फॉर्मेशन सिस्टम''' ({{Langx|en|Information System}}) या संछेप में IS; {{Langx|hi|सूचना प्रणाली}}) एगो औपचारिक, सामाजिक-तकनीकी आ संगठनात्मक प्रणाली ह, जेकरा के [[इन्फॉर्मेशन]] (सूचना भा [[जानकारी]]) के संग्रह करे, ओकरा पर प्रॉसेस चलावे, ओकरा के सहेज के सुरक्षित रखे आ वितरित करे खातिर बनावल जाला। सामाजिक-तकनीकी दृष्टिकोण से देखल जाय त इन्फॉर्मेशन सिस्टम में चार गो घटक होलें: काम, लोग, संरचना (या भूमिका) आ टेक्नोलॉजी। सूचना प्रणाली के आँकड़ा ([[डेटा]]) के संग्रह, भंडारण आ प्रसंस्करण करे वाला घटकन के एकीकरण के रूप में परिभाषित कइल जा सकेला। एहमें डिजिटल प्रोडक्ट शामिल होलें, जे आँकड़ा पर प्रक्रिया चला के निर्णय लेवे में मदद करेलें। एह तरह से इस्तेमाल कइल गइल आँकड़ा सूचना देला आ ज्ञान बढ़ावे में योगदान करेला।
'''कंप्यूटर इन्फॉर्मेशन सिस्टम''' (Computer Information System) अइसन सिस्टम ह, जेमें लोग आ [[कंप्यूटर]] मिल के सूचना के प्रसंस्करण करे लें या ओकर अर्थ निकाले के काम करे लें। कभी-कभी एह शब्द के इस्तेमाल अइसन कंप्यूटर सिस्टम खातिर भी कइल जाला जेह में सॉफ्टवेयर इंस्टाल कइल गइल होखे।
इन्फॉर्मेशन सिस्टम एगो एकेडमिक अध्ययन क्षेत्र के नाँव भी ह। एहमें सूचना से जुड़ल प्रणाली आ कंप्यूटर हार्डवेयर आ सॉफ्टवेयर के पूरक नेटवर्क के अध्ययन कइल जाला, जेकर इस्तेमाल लोग आ संगठन आँकड़ा के संग्रह करे, छाँटे, प्रसंस्करण करे, नया आँकड़ा बनावे आ वितरित करे खातिर करेलें। एह अध्ययन में एह बात पर खास जोर दिहल जाला कि इन्फॉर्मेशन सिस्टम के एगो निश्चित सीमा होखे, ओकर उपयोगकर्ता आ प्रोसेसर होखें, भंडारण के व्यवस्था होखे, इनपुट आ आउटपुट होखे आ ऊपर बतावल गइल संचार नेटवर्क मौजूद होखे।
बहुत संगठनन में इन्फॉर्मेशन सिस्टम आ आँकड़ा प्रसंस्करण के जिम्मेदारी वाला विभाग या इकाई के “'''सूचना सेवा'''” (Information Services) कहल जाला।
[[श्रेणी:इन्फॉर्मेशन सिस्टम| ]]
[[श्रेणी:इन्फॉर्मेशन टेक्नोलॉजी]]
[[श्रेणी:जानकारी|सिस्टम]]
[[श्रेणी:इन्फॉर्मेशन आ कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजी|सिस्टम]]
{{कंप्यूटर-आधार}}
0o4edxujdoxs1jc8j6c4envmm28m5bd
806016
806015
2026-10-14T23:14:33Z
SM7
3953
Protected "[[इन्फॉर्मेशन सिस्टम]]" ([स्थानांतरण=Allow only administrators] (indefinite))
806015
wikitext
text/x-wiki
{{Technical title}}
'''इन्फॉर्मेशन सिस्टम''' ({{Langx|en|Information System}}) या संछेप में IS; {{Langx|hi|सूचना प्रणाली}}) एगो औपचारिक, सामाजिक-तकनीकी आ संगठनात्मक प्रणाली ह, जेकरा के [[इन्फॉर्मेशन]] (सूचना भा [[जानकारी]]) के संग्रह करे, ओकरा पर प्रॉसेस चलावे, ओकरा के सहेज के सुरक्षित रखे आ वितरित करे खातिर बनावल जाला। सामाजिक-तकनीकी दृष्टिकोण से देखल जाय त इन्फॉर्मेशन सिस्टम में चार गो घटक होलें: काम, लोग, संरचना (या भूमिका) आ टेक्नोलॉजी। सूचना प्रणाली के आँकड़ा ([[डेटा]]) के संग्रह, भंडारण आ प्रसंस्करण करे वाला घटकन के एकीकरण के रूप में परिभाषित कइल जा सकेला। एहमें डिजिटल प्रोडक्ट शामिल होलें, जे आँकड़ा पर प्रक्रिया चला के निर्णय लेवे में मदद करेलें। एह तरह से इस्तेमाल कइल गइल आँकड़ा सूचना देला आ ज्ञान बढ़ावे में योगदान करेला।
'''कंप्यूटर इन्फॉर्मेशन सिस्टम''' (Computer Information System) अइसन सिस्टम ह, जेमें लोग आ [[कंप्यूटर]] मिल के सूचना के प्रसंस्करण करे लें या ओकर अर्थ निकाले के काम करे लें। कभी-कभी एह शब्द के इस्तेमाल अइसन कंप्यूटर सिस्टम खातिर भी कइल जाला जेह में सॉफ्टवेयर इंस्टाल कइल गइल होखे।
इन्फॉर्मेशन सिस्टम एगो एकेडमिक अध्ययन क्षेत्र के नाँव भी ह। एहमें सूचना से जुड़ल प्रणाली आ कंप्यूटर हार्डवेयर आ सॉफ्टवेयर के पूरक नेटवर्क के अध्ययन कइल जाला, जेकर इस्तेमाल लोग आ संगठन आँकड़ा के संग्रह करे, छाँटे, प्रसंस्करण करे, नया आँकड़ा बनावे आ वितरित करे खातिर करेलें। एह अध्ययन में एह बात पर खास जोर दिहल जाला कि इन्फॉर्मेशन सिस्टम के एगो निश्चित सीमा होखे, ओकर उपयोगकर्ता आ प्रोसेसर होखें, भंडारण के व्यवस्था होखे, इनपुट आ आउटपुट होखे आ ऊपर बतावल गइल संचार नेटवर्क मौजूद होखे।
बहुत संगठनन में इन्फॉर्मेशन सिस्टम आ आँकड़ा प्रसंस्करण के जिम्मेदारी वाला विभाग या इकाई के “'''सूचना सेवा'''” (Information Services) कहल जाला।
[[श्रेणी:इन्फॉर्मेशन सिस्टम| ]]
[[श्रेणी:इन्फॉर्मेशन टेक्नोलॉजी]]
[[श्रेणी:जानकारी|सिस्टम]]
[[श्रेणी:इन्फॉर्मेशन आ कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजी|सिस्टम]]
{{कंप्यूटर-आधार}}
0o4edxujdoxs1jc8j6c4envmm28m5bd
देवउठनी एकादशी
0
101652
806017
2026-10-14T23:20:29Z
SM7
3953
नया आधार लेख
806017
wikitext
text/x-wiki
'''देवउठनी एकादशी''' ({{Langx|sa|प्रबोधिनी एकादशी}} भा देवोत्त्थानी एकादशी) [[हिंदू पतरा|हिंदू महीना]] कातिक के अँजोर पाख के 11वीं तिथि ह। एह दिन चार महीना के चातुर्मास के अंत होला। मान्यता बा कि एह अवधि में भगवान [[विष्णु]] निद्रा में रहेलें। मानल जाला कि हरिशयनी एकादशी के दिने सुत जालें आ एह दिने जागे लें।
एह दिने विष्णु आ [[लक्ष्मी]] के प्रतीकात्मक मिलन के उत्सव मनावल जाला। एह परंपरा के [[तुलसी बियाह]] भी कहल जाला।
चातुर्मास के अंत के साथे, जब लगन-बियाह आ बियाह संबधी काम पर रोक रहे ला, हिंदू विवाह के समय के शुरुआत होला। प्रबोधिनी एकादशी के बाद कातिक पूर्णिमा आवेला। एह दिन [[देव दीपावली (बनारस)|देव दीपावली]] मनावल जाला, जे देवता लोग के [[दीपावली]] ह।
[[श्रेणी:हिंदू तिहुआर]]
{{hinduism-stub}}
0v59h6dp6f0n71a2uky7ekdl98ufitq
806018
806017
2026-10-14T23:24:31Z
SM7
3953
ज्ञानसंदूक जोड़ल गइल
806018
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday
| holiday_name = देवउठनी एकादशी
| image = NarayanaTirumala6.JPG
| caption = Statue of Narayana lying on Shesha beside Sridevi and Bhudevi, aspects of Lakshmi
| type = hindu
| nickname = प्रबोधिनी एकादसी, देवोत्थानी एकादशी, कार्तिकी एकादशी
| observedby = [[हिंदू लोग]], बिसेस रूप से वैष्णव लोग
| date = चंद्रमा आधारित [[हिंदू पतरा]] के हिसाब से
| observances = Prayers and religious rituals, including [[Puja (Hinduism)|puja]] to [[Vishnu]]
| significance = चातुर्मास के अंत
| relatedto = [[हरिशयनी एकादशी]]
| frequency = सालाना
| duration = 1 दिन
| date2025 = 1 नवंबर
| date2026 = 20 नवंबर, शुक
}}
'''देवउठनी एकादशी''' ({{Langx|sa|प्रबोधिनी एकादशी}} भा देवोत्त्थानी एकादशी) [[हिंदू पतरा|हिंदू महीना]] कातिक के अँजोर पाख के 11वीं तिथि ह। एह दिन चार महीना के चातुर्मास के अंत होला। मान्यता बा कि एह अवधि में भगवान [[विष्णु]] निद्रा में रहेलें। मानल जाला कि हरिशयनी एकादशी के दिने सुत जालें आ एह दिने जागे लें।
एह दिने विष्णु आ [[लक्ष्मी]] के प्रतीकात्मक मिलन के उत्सव मनावल जाला। एह परंपरा के [[तुलसी बियाह]] भी कहल जाला।
चातुर्मास के अंत के साथे, जब लगन-बियाह आ बियाह संबधी काम पर रोक रहे ला, हिंदू विवाह के समय के शुरुआत होला। प्रबोधिनी एकादशी के बाद कातिक पूर्णिमा आवेला। एह दिन [[देव दीपावली (बनारस)|देव दीपावली]] मनावल जाला, जे देवता लोग के [[दीपावली]] ह।
[[श्रेणी:हिंदू तिहुआर]]
{{hinduism-stub}}
n3s00o367qpenmahjtv4t3g6vtin4pg
प्रयोगकर्ता वार्ता:Bhojpur King Suny Chaudhary
3
101653
806020
2026-10-15T05:05:06Z
नया सदस्य स्वागतकर्ता
6624
Adding [[Welcome|welcome message]] to new user's talk page
806020
wikitext
text/x-wiki
{| id="GeoPort-upper" width="100%" cellpadding="5" cellspacing="6" style="background:#FFFAFF; text-align: justify; border-style:ridge; border-width:1px; border-color:#A9A9A9;"
|-
|<div style="display:inline-block;margin-top:.1em; text-align:right; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-weight:bold;"><big>Welcome! स्वागतम्!</big> [[File:Crystal Clear app ksmiletris.png|25px]] </div>
राउर बहुत-बहुत स्वागत बा '''{{BASEPAGENAME}}''' जी ! {{#if: | {{{1}}} | }}<br/>
<div style="float:right; <!--background:#F5F5DC;--> width:30%">
<!-- दाहिना साइडबार -->
{| border="5" cellspacing="10" cellpadding="5" height="50" align=center border=0 style="background: transparent"
|-
| <big>'''ई जरूर पढ़ल जाय:'''</big>
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:विकिपीडिया का ना हवे|विकिपीडिया का ना हवे?]]
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:भोजपुरी में कइसे टाइप करब?|भोजपुरी में टाइपिंग]]
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:सत्यापन जोग|प्रमाणित बात लिखीं]]
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[मदद:फुटनोट|संदर्भ कइसे जोड़ीं?]]
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:नीति अउरी दिसानिर्देस|विकिनीति आ निर्देश]]
|}</div>
<!-- मुख्य पाठ -->
'''{{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }} जी''',
एह समय रउँआ [[विकिमीडिया फाउन्डेशन]] के परियोजना [[भोजपुरी]] [[विकिपीडिया]] पर बाड़ीं। भोजपुरी विकिपीडिया एगो मुक्त डिजिटल [[ज्ञानकोश]] हवे, जेवन अइसन भइया-बहिनी लोग मिल के लिखले बा जे ज्ञान बाँटे में बिस्वास करत बाटे। एह समय ए परियोजना में [[विशेष:ActiveUsers|{{NUMBEROFUSERS}} सदस्य]] लोग शामिल बाटे। ई बहुते खुशी क बाति बा कि रउँओं ए में शामिल हो गइल बाड़ीं।
* पहिले से बनल [[विकिपीडिया:लेख|लेखवन]] में कौनो संपादन खाली टेस्ट करे खातिर मत करीं। कौनों तरह के परीक्षण <small>(प्रयोग या टेस्टिंग)</small> [[विकिपीडिया:अभ्यास पन्ना|अभ्यास पन्ना]] या [[Special:MyPage/sandbox|अपना अभ्यास पन्ना]] पर करीं।
* [[विकिपीडिया:आपन परिचय कइसे देईं?|आपन परिचय]] आप संछेप में [[प्रयोगकर्ता:{{BASEPAGENAME}}|अपना सदस्य पन्ना]] पर दे सकत बानी। बहुत पर्सनल बात इहाँ मत लिखीं, न कौनों परचार वाली बात लिखीं। अपने खुद के बारे में लेख मत बनाईं।
* दुसरा [[विकिपीडिया:चौपाल |सदस्य लोगन से बात]] करत समय, [[मदद:वार्ता पन्ना|बातचीत पन्ना]] पर सनेसा लिखले की बाद आपन [[विकिपीडिया:दसखत|दसखत]] <small>(हस्ताक्षर)</small> जरूर करीं। एकरा खातिर अंत में चार गो टेढ़का डैश (<nowiki>~~~~</nowiki>) लिख देंईं या टूलबार में [[File:Insert-signature2.svg|link=|alt=]] पर क्लिक करीं।
* मदद चाहत होखीं त विकिपीडिया के [[विकिपीडिया:मदद|मदद पन्ना]] पर जाईं।
<!-- फुटर के कड़ी सभ -->
सीखे-समझे खातिर कुछ अउरी कड़ी नीचे दिहल जात बाटे:
{| border="5" cellspacing="1" cellpadding="0" height="50" align=center border=0 style="background: transparent"
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 10px;" | [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|शुरू से सीखीं]]
|
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[मदद:संपादन|संपादन सीखीं]]
|
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:नया लेख कइसे सुरू करीं?|नया लेख]]
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:अइसन लेख मना बाटे|लेख मनाहीं]]
|
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:पंचशील|पंचशील]]
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:समुदाय पोर्टल|सदस्य समाज पन्ना]]
|}
|}
-- [[प्रयोगकर्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|नया सदस्य स्वागतकर्ता]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|बात करीं]]) 05:05, 15 अक्टूबर 2026 (UTC)
gs8i5pwb7jy546szgryaxyfgcl2ci0x
मंगलेश डबराल
0
101655
806024
2026-10-15T08:17:42Z
SM7
3953
नया आधार लेख
806024
wikitext
text/x-wiki
'''मंगलेश डबराल''' (16 मई 1948 — 9 दिसंबर 2020) [[हिंदी भाषा]] के कवि आ पत्रकार रहलें। ऊ ''[[जनसत्ता]]'', ''हिंदी पैट्रियट'' आ ''पूर्वग्रह'' जइसन हिंदी अखबारन आ पत्रिकन से जुड़ल रहलें। उनका के कुछ लोकप्रिय रचनन में ''पहाड़ पर लालटेन'', ''घर का रास्ता'' आ ''कवि का अकेलापन'' शामिल बाड़ी स। उनका के 2000 में अपना कविता-संग्रह हम जो देखते हैं खातिर [[साहित्य अकादमी अवार्ड]] मिलल रहे।
{{clear}}
[[श्रेणी:1948 में जनम]]
[[श्रेणी:2020 में निधन]]
{{लेखक-आधार}}
{{poet-stub}}
gcuvp8q65p5y8tz9n6x6h3118ps6x1l
806025
806024
2026-10-15T08:21:12Z
SM7
3953
Cleaning up syntax using [[:en:User:Zackmann08/scripts/indent|indent.js]], ज्ञानसंदूक जोड़ल गइल
806025
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = मंगलेश डबराल
| image = Manglesh Dabral. Dec 1993. New Delhi. By Amarjit Chandan.jpg
| caption = 1993 में डबराल, दिल्ली में
| birth_date = {{Birth date|1948|5|16|df=y}}
| birth_place = काफलपानी, टिहरी गढ़वाल, भारत डोमिनियन (अब [[उत्तराखंड]], भारत)
| death_date = {{death date and age|2020|12|9|1948|5|16|df=y}}
| death_place = [[नई दिल्ली]], भारत
| occupation = {{hlist|हिंदी कवि|पत्रकार}}
| notable_works = ''हम जो देखते हैं'' (कबिता संग्रह)
| awards = [[साहित्य अकादमी अवार्ड]] (2000)
}}
'''मंगलेश डबराल''' (16 मई 1948 — 9 दिसंबर 2020) [[हिंदी भाषा]] के कवि आ पत्रकार रहलें। ऊ ''[[जनसत्ता]]'', ''हिंदी पैट्रियट'' आ ''पूर्वग्रह'' जइसन हिंदी अखबारन आ पत्रिकन से जुड़ल रहलें। उनका के कुछ लोकप्रिय रचनन में ''पहाड़ पर लालटेन'', ''घर का रास्ता'' आ ''कवि का अकेलापन'' शामिल बाड़ी स। उनका के 2000 में अपना कविता-संग्रह हम जो देखते हैं खातिर [[साहित्य अकादमी अवार्ड]] मिलल रहे।
{{clear}}
[[श्रेणी:1948 में जनम]]
[[श्रेणी:2020 में निधन]]
{{लेखक-आधार}}
{{poet-stub}}
pjs1bwsfpcs3v29qbmaneehdcduy1r9
शनिचर
0
101656
806028
2026-10-15T09:11:18Z
SM7
3953
पन्ना [[शनिच्चर]] पर अनुप्रेषित कइल गइल
806028
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[शनिच्चर]]
jvloi450fi16wy2h3w7a9f1p63d43j6
806029
806028
2026-10-15T09:11:47Z
SM7
3953
Added {{[[:Template:R from alternative spelling|R from alternative spelling]]}} tag to redirect
806029
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[शनिच्चर]]
{{Redirect category shell|
{{R from alternative spelling}}
}}
kkwxw3jx13ex5q7q2ayk1dgi27jqlfo
लंका
0
101657
806030
2026-10-15T09:16:35Z
SM7
3953
नया आधार लेख / अंग्रेजी विकिपीडिया से अनुबाद कइ के
806030
wikitext
text/x-wiki
'''लंका''' ({{Langx|sa|लङ्का}}) हिंदू महाकाव्यन में बर्णित एगो टापू पर किला-नगर के नाँव ह, जे ''[[रामायण]]'' आ ''[[महाभारत]]'' में बर्णित पौराणिक राक्षस [[रावण|राजा रावण]] के राजधानी रहे। कथा सभ के मोताबिक ई किला त्रिकूट पर्वत कहल जाए वाला तीन गो पहाड़ के चोटियन के बीच एगो पठार पर स्थित रहे। कहल जाला कि प्राचीन नगर लंकापुर के [[हनुमान]] जरा के राख क देले रहलें। जब राम रावण के वध कइलें, त रावण के भाई [[विभीषण]] के लंकापुर के राजा बनावल गइल। कहल जाला कि उनका वंशज पांडव लोग के समय तक एह राज्य पर राज करत रहलें। महाभारत के अनुसार, युधिष्ठिर के राजसूय यज्ञ खातिर दक्षिण दिशा में सैन्य अभियान के दौरान पांडव लोगन में से [[सहदेव]] एह राज्य में गइल रहलें। कहल जाला कि रावण के महल के रखवाली चार गो दाँत वाला हाथी करत रहलें।
आज जे द्वीप [[श्रीलंका]] के नाँव से जानल जाला, ओकर पहचान बहुत समय से प्राचीन भारतीय महाकाव्य में वर्णित लंका के रूप में कइल जात रहल बा। पाली भाषा के इतिहास-ग्रंथ दीपवंस (तीसरी या चौथी सदी ईस्वी में संकलित) आ महावंस (पाँचवीं सदी ईस्वी में संकलित), जे 543 ईसा पूर्व से श्रीलंका के इतिहास के वर्णन करेलें, एह द्वीप के खाली लंका कहेलें। [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश शासन]] के दौरान एह द्वीप के नाँव सीलोन रहे। 1972 में आधिकारिक रूप से एकर नाँव श्रीलंका रखल गइल। एहमें प्राचीन नाँव लंका के आगे संस्कृत के सम्मानसूचक शब्द श्री जोड़ल गइल, जेकर अर्थ बा “चमकदार”, “पवित्र” या “समृद्ध”।
rgpp7o200vgujweg4ayyr28ac1j6vr1