Wikipidia
bjnwiki
https://bjn.wikipedia.org/wiki/Laman_Tatambaian
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Media
Istimiwa
Pamandiran
Pamakai
Pamandiran Pamakai
Wikipidia
Pamandiran Wikipidia
Barakas
Pamandiran Barakas
MediaWiki
Pamandiran MediaWiki
Citakan
Pamandiran Citakan
Patulung
Pamandiran Patulung
Tumbung
Pamandiran Tumbung
Lawang
Pamandiran Lawang
TimedText
TimedText talk
Modul
Pembicaraan Modul
Acara
Pembicaraan Acara
Lawang
0
305
115067
114972
2026-10-18T02:08:19Z
Erikanaymelia22
17619
Manambahi akan tumbung
115067
wikitext
text/x-wiki
[[Barakas:House front door.jpg|ka|jmpl|Lawang hadapan sabuah rumah nang singhaja didekorasi nang bungas]]
[[Barakas:Porte ouverte.jpg|jmpl|Lawang]]
'''[[Lawang]] '''<ref>kata injaman matan Bahasa Jawa yaitu ''lawang''</ref> atawa '''pintu'''<ref>kata bahasa Bukit</ref> adalah sabuah struktur di [[tawing]] nang memudahkan pergantian antara tawing nang tatutup lawan nang tabuka. Lawang biasanya ta'ulih di [[rumah]] dan [[bangunan]]. Sulain nitu, lawang jua tadapat di [[kandaraan]], [[lamari]], dan lain-lain.
Kabanyakan lawang diulah matan kayu dan selebihnya, dalam penggunaan nang tabatas diulah matan aluminium, wasi dan palastik PVC. Lawang kayu tasusun matan babarapa macam. Nang paling umum adalah lawang nang diulah matan kayu babuku. Sulain itu ada jua nang diulah matan kayu macam "Flush", nang didalamnya ada ruang hampa.
== Catatan batis ==
{{Reflist}}
[[Tumbung:Bagian dari bangunan]]
[[Tumbung:Pintu]]
7whv7g9p5agx5pnncnlojjs5pl2znfn
Mandai
0
16822
115068
108664
2026-10-18T02:11:21Z
Erikanaymelia22
17619
Manambahi akan pralanar wan Manambahi akan tumbung
115068
wikitext
text/x-wiki
'''Mandai''' adalah makanan khas dari [[Suku Banjar]] di [[Kalimantan Selatan]]. Mandai sabujurnya masuk janis lauk nabati wan kawa jua diulah jadi sayur gasan kawan makan karana asalnya matan buah tiwadak. Buah tiwadak ini gin hanyar ada amun bila musimnya haja. Tagal mandai ini karana pangulahan matan tiwadak jadi kawa tahan lawas sampai imbah tuntung musim tiwadak. Cara maulah mandai sabujurnya nyaman haja. Imbah tiwadak diambil buah di dalamnya, kuyak kulit luarnya sampai barasih. Kulit tiwadak nang dibarasihi ini pang nang ngarannya mandai. Basuh lawan banyu nang barasih. Tatak halus-halus sasuai kahandak, imbah itu randam di dalam banyu uyah di dalam wadai tuplis nang batutup rapat. Ganaakan sampai mandai bujur-bujur masin. Marandam mandai nang masih mantah sampai bujur-bujur masin bisa saminggu sampai sabulan.
Mandai nang sudah masin, kawa langsung dimasak. Kawa diulah sayur using-using dicampur [[patai]] wan bahan tambahan nang lain sasuai kahandak. Atawa mandai tadi disanga dijadi'akan lauk makan. Jangan takutan lawan bau tiwadaknya. Bila sudah jadi mandai, bau tiwadaknya kadada lagi. Gasan nang balum tahu kayapa rasa mandai, rasa mandai mirip kaya rasa daging nang lunyut.
Bagi [[Urang Banjar|urang banjar]], mandai kada hanya makanan, tapi jua bagian dari kearifan lokal. Mandai manunjukkan cara urang banjar manggunakan hasil alam supaya kada basia-sia wan kawa dimakan lawas. Mandai masih dipindandui wan rancak ditamui di pasar tradisional [[Kalimantan Salatan|Kalimantan Selatan]].
Sampai wahini, mandai diproduksi wan dikonsumsi, baik di lingkungan rumah tangga, maupun dijual di pasar tradisional, sahingga tatap jadi bagian penting matan identitas kalimantan selatan.
[[Tumbung:Mandai]]
[[Tumbung:Makanan banjar]]
7afb9b6yjzapc80am5kolsk0h43dtwd
Kubah Habib Basirih
0
18373
115071
115005
2026-10-18T02:21:43Z
Erikanaymelia22
17619
Manambahi akan pralanar
115071
wikitext
text/x-wiki
[[Berkas:Makam Habib Basirih 002.jpg|jmpl|Kubah Habib Basirih]]
'''Kubah Habib Basirih''' adalah sabuting makam keramat saurang tuan guru nang manjadi objek wisata ziarah di Banjarmasin. Kubah ini andakannya kada daintu jauh tumatan jembatan tol manuju kawasan Tungkaran Trisakti, [[Kuta Banjarmasin|Banjarmasin]]. Kubah ini ada di Jl Keramat RT 13, [[Kalurahan|Kelurahan]] [[Basirih Selatan, Banjarmasin Selatan, Banjarmasin|Basirih]], [[Kacamatan|Kecamatan]] [[Banjarmasin Barat, Banjarmasin|Banjarmasin Barat]].<ref>[http://www.radarbanjarmasin.co.id/index.php/berita/detail/50/4452 Radar Banjarmasin - Kubah Habib Basirih di Banjarmasin]. Diakses 21 Agustus 2010</ref>
<br />
== Rujukan ==
<references />
[[Tumbung:Ulama Banjar]]
[[Tumbung:Wali Allah]]
eqqs8odetem0n783sjmxazwk4ip6xxx
Hatchback
0
18896
115059
112011
2026-10-18T00:17:03Z
Rahmauuati
18013
Manabahiakan Tumbung
115059
wikitext
text/x-wiki
[[Barakas:Toyota_Yaris_(II)_–_Heckansicht,_13._Juni_2011,_Wuppertal.jpg|ka|jmpl|Toyota Yaris adalah salah sabuting hatchback nang popular di dunia.]]
'''Hatchback''';; marupakan bantuk mubil panumpang '''2-Box''' berbasis [[sedan]], lawan bagian balakangnya lebih handap wan lawang bagasi nang bagabung lawan kaca balakang. Lawang bagasi ni mambuka ka atas wan ruang bagasi bagabung lawan ruang panumpang.
Mubil lawan bantuk Hatchback biasanya tarmasuk kateguri ''City Car'' atawa mubil mini, mubil halus (segment B), atawa mubil kumpak (segment C).
== Hatchback mini ==
*[[Chevrolet Spark]]
*[[Kia Picanto]]
*[[Toyota Agya]]
*[[Daihatsu Ayla]]
*[[Honda Brio]]
== Hatchback halus ==
*[[Honda Jazz]]
*[[Ford Fiesta]]
*[[Kia Rio]]
*[[Hyundai i20]]
*[[Peugeot 206]]
*[[Renault Clio]]
*[[Suzuki Swift]]
*[[Suzuki Aerio]]
*[[Toyota Starlet]]
*[[Toyota Yaris]]
== Hatchback kumpak ==
*[[Audi A3]]
*[[BMW Seri 1]]
*[[Ford Focus]]
*[[Hyundai i30]]
*[[Nissan Leaf]]
*[[Nissan Pulsar]]
*[[Nissan Tiida]]
*[[Renault Megane]]
*[[Toyota Auris]]
*[[Toyota Corolla]]
*[[Volkswagen Golf]]
*[[Honda Civic Hatchback]]
*
== Parbedaan Hatchback lawan Liftback ==
[[Barakas:Toyota_Corolla_E90_002_(cropped).JPG|kiri|jmpl|Toyota Corolla FX Hatchback]]
[[Barakas:Toyota_Corolla_rear_20071004_(1).jpg|ka|jmpl|Toyota Corolla XLi Liftback]]
Hatchback wan Liftback sama-sama baisi lawang bagasi lawa kaca balakang nang kawa dibuka kaatas. Parbedaannya adalah atap hatchback sampai di balakang atas jok panumpang balakang sahingga kaca balakang labih tadiri. Sadangkan liftback atapnya labih hendep wan kaca bagasi labih landai atawa perot. Ruang kapala panumpang balakang pada liftback labih sasak matan hatchback, tatapi lawan ''overhang'' balakang nang tapanjang, bagasi liftback labih luas.
[[Tumbung:Hatchback]]
[[Tumbung:Pambagian mobil]]
4klmmgr9uvoro2f43tyr8p1p44j1lt8
Zenit-3SL
0
18989
115065
114827
2026-10-18T02:04:26Z
Erikanaymelia22
17619
Manambahi akan pralanar wan Manambahi akan tumbung
115065
wikitext
text/x-wiki
[[Barakas:Zenit-3SL.svg|jmpl|262x262px]]
'''Zenit-3SL''' adalah [[rukit]] pambawa expendable (sakali pakai) nang diuprasikan ulih Sea Launch. Panambayan ditarbangakan pas [[tahun 1999]],<ref name="EA">{{Cite web|url=http://www.astronautix.com/lvs/zenit.htm|title=Zenit|last=Wade|first=Mark|publisher=Encyclopedia Astronautica|access-date=2009-04-14}}</ref> sudah diluncurkan 35 kali, lawan tiga kagagalan wan sabuting kagagalan parsial.
Ini adalah angguta matan kula roket Zenit, nang dibangun oleh Biro Desain Yuzhnoye. RKK Energia mahasilakan Blok tahap atas DM-SL, samantara fairing payload diproduksi oleh Boeing.<ref name="SL">{{Cite web|url=http://www.sea-launch.com/sllaunch_vehicle.htm|title=The Rocket - Zenit-3SL|publisher=Sea Launch|access-date=2009-04-14|archive-date=2009-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090404002737/http://www.sea-launch.com/sllaunch_vehicle.htm|dead-url=yes}}</ref> Paluncuran digawi matan platform Ocean Odyssey balabuh di khatulistiwa Samudra Pasifik, pada titik lawan 154 ° bujur W, sakitar 370 kilometer timur matan Kiritimati.
== Referensi ==
{{Reflist}}
[[Tumbung:Kandaraan paluncur luar angkasa]]
[[Tumbung:Rukit]]
3c1n33squtlfw928kpguzr8a394poej
Urang Malayu
0
19358
115078
114385
2026-10-18T08:50:03Z
~2026-55037-88
18005
/* */
115078
wikitext
text/x-wiki
{{AP}}
{{ethnic group
|group = Urang Malayu <br/> Suku Melayu <br/> Orang Melayu <br/> اورڠ ملايو
|image = [[Berkas:Malay couple.jpg|thumb]]
|caption =
|poptime = '''± 27.000.000'''
|region1 = '''{{flag|Malaysia}}'''
|pop1 = 20.749.378
|ref1 = {{lower|<ref>{{harvnb|Economic Planning Unit (Malaysia)|2010}}</ref>}}
|region2 = '''{{flag|Indunisia}}'''
|pop2 = 8.789.585
|ref2 = {{lower|<ref>{{harvnb|Badan Pusat Statistika Indonesia|2010}}</ref><ref>Figure obtained based on the percentage of Malays in 2000 census and the total Indonesian population in 2010 census</ref>}}
|region3 = '''{{flag|Thailand}}'''
|pop3 = 5.354.475
|ref3 = {{lower|<ref>{{harvnb|CIA World Factbook|t=Thailand|2012}}</ref>}}
|region4 = '''[[Filipina]]'''
|pop4 = 2.000.000
|ref4 =
|region5 = '''[[Singapura]]'''
|pop5 = 1.003.449
|ref5 = {{lower|<ref>{{harvnb|CIA World Factbook|t=Singapore|2012}}</ref>}}
|region6 = '''{{flag|Brunei}}'''
|pop6 = 501.902
|ref6 = {{lower|<ref>{{harvnb|CIA World Factbook|t=Brunei|2012}}</ref>}}
|langs = [[Basa Malayu|Malayu]], [[Basa Indunisia|Indunisia]], [[Basa Arab|Arab]], [[Basa Inggris|Inggris]]
|rels = [[Islam]]
|related = [[Urang Banjar|Banjar]], [[Urang Jawa|Jawa]], Sunda, Minangkabau, Kerinci, Aceh, Dayak
}}
'''Urang Malayu''' ({{lang-ms|Orang Melayu}}; [[Jawi]]: أورڠ ملايو) marupakan kalompok etnis wan agama Austronesia nang baasal matan Samananjung Malayu, [[Sumatera]] timur, pasisir [[Kalimantan]], wan pulau-pulau halus nang baandak di antara lokasi-lokasi ngini nang dipinandui sabagai [[Nusantara]] Riau. [[Basa Malayu]] marupakan anggota matan rumpun basa Austronesia. Wilayah-wilayah ngini wayah ini marupakan bagian matan nagara-nagara [[Malaysia]], [[Indunisia]] ([[Sumatera]] timur wan selatan, Kapulauan Bangka Belitung, [[Kalimantan Barat]], Kapulauan Riau, wan pasisir [[Kalimantan Timur]]), bagian salatan Thailand (Pattani, Satun, Songkhla, Trang, Krabi, Yala, wan Narathiwat), [[Singapura]], [[Brunai]], wan ujung salatan Myanmar (Tanintharyi).
[[Berkas:P Ramlee Dunia Film 15 May 1954 p20.jpg|thumb|[[P. Ramlee]]]]
Bahkan, banyak komunitas Minangkabau, Mandailing, wan [[urang Dayak|Dayak]] nang pindah ka pantai timur [[Sumatera]] wan pantai barat [[pulau Kalimantan|Kalimantan]], mangaku sabagai urang Malayu. Salain di Nusantara, urang Malayu jua ada di Sri Lanka, Kapulauan Cocos (Keeling) ''(Cocos Malays)'', wan [[Aprika Salatan]] ''(Cape Malays)''.
Pakambangan wan didirian Kasultanan Malaka pas abad ka-15 manyababakan revolusi ganal dalam sajarah bangsa Malayu. Hal ngitu tajadi karana kasultanan ngitu mambawa parubahan nang sangat signifikan pada tata kabudayaan wan kasultanan ngitu mandapatakan kajayaan pada masa ngitu.
Sapanjang sajarahnya, urang-urang Malayu dipinandui sabagai komunitas padagangan pasisir nang baisi ciri-ciri budaya nang baubah.{{sfn|Milner|2010|p=131}}{{sfn|Barnard|2004|pp=7, 32, 33 & 43}} Buhannya manyerap, mambagi wan manyampaiakan banyak ciri budaya dari kalompok etnis lokal lainnya, nang kaya Minangkabau wan Aceh.
== Etimologi ==
{{multiple image
| align = right
| total_width = 420
| image1 = Malays from the Malacca Sultanate Codice Casanatense.jpg
| alt1 = Urang Malayu Malaka
| caption1 = Lukisan cat banyu Portugis matan urang Malayu di Malaka, sakitar tahun 1540, ditampaiakan dalam Códice Casanatense
| image2 = A Malay couple RBSeite93.jpg
| alt2 = Sepasang urang Malayu
| caption2 = Ilustrasi pasangan Malayu, dari ''Reise nach Batavia'', antara tahun 1669 wan 1682
| image3 = JogetUNISEL.jpg
| alt3 = Tari manari joget Malayu
| caption3 = Tari Joget nang baasal matan masa Kasultanan Malaka, banyak aspek budaya Malayu baasal matan wilayah Malaka
}}
Kata Melayu pada mulanya marupakan ngaran tampat (toponim), nang marujuk pada sabuah lokasi di Sumatera. Imbah abad ka-15 istilah Malayu mulai diguna'akan gasan marujuk pada ngaran suku (etnonim).<ref name=":0">{{cite book|author=Timothy P. Barnard|year=2004|title=Contesting Malayness: Malay identity across boundaries|location=Singapore|publisher=Singapore University press|isbn=9971-69-279-1|page=|url-status=live}}</ref>{{rp|3}}
Sastra ''Sajarah Malayu'', mahubungakan asal etimologis "Melayu" lawan sabuah sungai halus bangaran Sungai Malayu di [[Sumatera]], [[Indunisia]]. Epos tasalah manyambat bahwa sungai ngini mangalir ka Sungai Musi di Palembang, padahal sabujurnya sungai ngini mangalir ka Sungai Batang Hari di [[Jambi]].<ref>{{Cite journal|last=Reid|first=Anthony|date=Uktubir 2001|title=Understanding Melayu (Malay) as a Source of Diverse Modern Identities|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=32|issue=3|pages=295-313}}</ref>{{rp|298}} Babarapa urang bapandapat bahwa istilah ngitu baasal matan sabuah kata nang baasal matan [[basa Malayu]], yaitu "melaju" nang baasal dari awalan 'me' wan akar kata 'laju', nang manggambarakan kakuatan arus di sungai ngitu.{{sfn|Melebek|Moain|2006|pp=9–10}}
[[Barakas:Candi Tinggi.jpg|thumb|upright=1|Candi Muaro Jambi di [[Jambi]], dihubungakan lawan keberadaan karajaan Melayu pra-Islam. Candi-candi biasanya dibangun di tangah-tangah pusat karajaan]]
=== Sabagai ngaran tampat (toponim) ===
Istilah "Malayu" dan palafalan nang sama sajak abad ke-15 adalah sabuah toponim kuno nang umumnya mangacu pada daerah-daerah di selat Malaka.{{sfn|Barnard|2004|p=3}}
[[Barakas:Tengku Abd Aziz Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah.jpg|thumb|upright=1|Tengku Abdu Aziz, Pangeran dari [[Tarangganu, Malaysia|Tarangganu]] nang mamakai pakaian khas Melayu formal wayah itu (sekitar 1920)]]
* '''''Malaya Dwipa''''', "Malaya Dwipa", kaya nang tacatat dalam bab 48 Bayupurana, wilayah Malaka marupakan sabuah provinsi di laut timur nang sugih banar lawan amas wan perak. Babarapa ahli jua mamasukakan wilayah [[Sumatera]] ka dalam istilah ngitu.{{sfn|Deka|2007|p=57}} Tagal, bubuhan ahli dari India parcaya bahua istilah ini hanya marujuk pada samananjung Malayu nang tadiri matan banyak gunung, sadangkan [[Sumatera]] labih marujuk pada gambaran di dalam Suvarnadvipa.{{sfn|Pande|2006|p=266}}{{sfn|Gopal|2000|p=139}}{{sfn|Ahir|1995|p=612}}{{sfn|Mukerjee|1984|p=212}}{{sfn|Sarkar|1970|p=8}}
* '''''Maleu-kolon''''' – sabuah lokasi di Samananjung Amang, nang tacatat dalam karya Klaudius Ptolemaeus (90–68 M), ''Geographia'' mancatat sabuah tanjung di ''Aurea Chersonesus'' (Samananjung Malayu) nang bangaran ''Maleu-kolon'', nang diyakini barasal matan Basa Sanskerta, ''malayakolam'' atawa ''malaikurram''.<ref>{{cite book|title= Researches on Ptolemy's geography of eastern Asia (further India and Indo-Malay archipelago|page= 101|author= Gerolamo Emilio Gerini|isbn= 81-70690366|year= 1974|publisher= Munshiram Manoharlal Publishers }}</ref> {{sfn|Gerini|1974|p=101}}
* '''''Mo-lo-yu''''' – dikisahakan ulih Yijing, saurang biarawan [[Buddha]] matan dinasti Tang nang bakunjangan ka Asia tenggara pada tahun 688–695. Manurut Yijing, karajaan "Mo-Lo-Yu" bajarak 15 hari balayar matan Bogha (Palembang), ibu kota Sribhoga ([[Kedatuan Sriwijaya|Sriwijaya]]). Kerajaan ngitu jua jaraknya 15 hari palayaran dari Ka-Cha ([[Kadah, Malaysia|Kadah]]), sahingga kawa dikatahui bahwa kerajaan Mo-Lo-Yu baandak di tangah jarak antara kaduanya.{{sfn|I Ching|2005|p=xl–xli}} Teori populer mahubungakan ka'ada'an "Mo-Lo-Yu" lawan situs Kuil Muaro Jambi di Sumatera,{{sfn|Melayu Online|2005}} tagal ka'ada'an Jambi sangat balawanan lawan parnyaraan Yi Jinh nang manyambat bahwa inya ba'andak di tangah-tangah ''Ka-Cha'' (Kedah) lawan ''Bogha'' (Palembang)". Di antara masa akhir dinasti Yuan (1271–1368) wan masa awal dinasti Ming (1368–1644), kata ''Ma-La-Yu'' rancak disambat dalam teks-teks kuno Tiongkok gasan manyambat wilayah nang baandak di laut salatan.
=== Sabagai ngaran suku (etnonim) ===
Sastra Malayu Klasik manggambarakan urang Malayu dalam arti nang tahalus daripada interpretasi mudirin. ''Hikayat Hang Tuah'' (sakitar tahun 1700, manuskrip sakitar tahun 1849) hanya mangidentifikasi suku Malayu sabagai subyek Kasultanan Malaka; Brunai pada waktu itu kada dianggap sabagai Malayu. ''Hikayat Patani'' (sakitar 1876) kada manyabutakan Patani wan Brunai sabagai Malayu, istilah itu hanya digunaakan gasan [[Johor, Malaysia|Johor]]. Kedah kada tamasuk sabagai suku Malayu dalam ''Hikayat Kedah''/''Hikayat Merong'' Mahawangsa (sakitar 1821). ''Hikayat Aceh'' (sakitar 1625, naskah nang ada sakitar 1675) mahubungakan etnis Malayu lawan Johor, tagal kada manyabutakan Aceh atawa Deli sabagai Malayu.<ref>{{Cite book|last=Milner|first=Anthony|year=2011|url=https://books.google.co.id/books?id=sACaolB0FpkC&vq=liberally&source=gbs_navlinks_s|title=The Malays|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781444391664|pages=91-92}}</ref><ref>Untuk usia manuskrip, lihat [https://mcp.anu.edu.au/Q/texts.html Malay Concordance Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220809133732/https://mcp.anu.edu.au/Q/texts.html |date=2022-08-09 }}.</ref>
== Agama ==
[[Barakas:Sultan Omar Ali Saifuddin Mosque 02.jpg|thumb|Masigit Sultan Omar Ali Saifuddin di [[Brunai]] wayah malam [[Ramadan]]. Karajaan nang sugih ngini mangadopsi Melayu Islam Beraja (''Monarki Islam Malayu'') sabagai filosofi nasional sajak kamardikaannya pada tahun 1984.]]
Masyarakat Malayu awal sabagian besar animis, percaya akan keberadaan ''semangat'' (roh) dalam sagala hal.<ref name="zaki1">{{harvnb|Zaki Ragman|2003|pp=1–6}}</ref> Sakitar pambukaan era umum, [[Hindu]]isme wan Budhisme diperkenalkan ulih padagang Asia Selatan ka Kapulauan Malaya, di mana buhannya bakambang sampai abad ka-13, sabalum datangnya Islam nang dibawa ulih padagang Muslim Arab, Asia Salatan wan Cina.
Pada abad ka-15, Islam matan sekte Sunni ortodoks bakembang di [[dunia Malayu]] di bawah Kasultanan Malaka. Bida lawan Hinduisme, nang sacara superfisial maubah masyarakat Malayu awal, Islam kawa disambat sudah sacara pinuh baintegrasi ka dalam kahidupan sahari-hari panduduk.<ref name="Syed">{{harvnb|Syed Husin Ali|2008|p=57}}</ref> Sajak era ngini, urang-urang Malayu dianggap sabagai kalompok etnis wan agama wan sacara tradisiunal mamiliki identifikasi erat dangan Islam{{sfn|Johns|Lahoud|2005|p=157}} wan mereka kada mangubah agama mereka sajak ngitu.<ref name="Syed" /> Identitas ngini sangat kuat sampai-sampai dipadahakan bahwa manjadi Muslim adalah ''masuk Melayu'' (masuk Malayu).{{sfn|Andaya|Andaya|1984|p=55}}
Namun, kepercayaan awal baisi akar nang labih dalam, buhannya mampartahanakan diri malawan anathema Islam – wan jua mistisisme Sufisme sudah bahubungan antara urang Malayu, lawan roh-roh dunia animistik awal wan babarapa unsur Hinduisme.{{sfn|Winstedt|1925|p=125}} Imbah tahun 1970-an, kabangkitan Islam (disambat jua re-Islamisasi{{sfn|Burgat|2003|p=54}}) di saluruh dunia Muslim, banyak tradisi nang dianggap manyalahi ajaran Islam wan mangandung unsur-unsur syirik ditinggalakan ulih urang Malayu di Malaysia, sadangkan di kalangan urang Malayu di Indunisia, tradisi ngini kada dianggap sabagai takhayul wan mangandung unsur-unsur syirik. Di antara tradisi nginih adalah festival ''mandi safar'' (mandi Safar), sebuah festival mandi gasan mancapai kamurnian spiritual, nang kawa dilihat ciri-cirinya mirip lawan babarapa matan Durga Puja di India.{{sfn|Bolton|Hutton|2000|p=184}}
Kabanyakan etnis Malayu modern adalah panganut Islam Sunni<ref>{{cite web |title=The Malay of Malaysia |publisher=Bethany World Prayer Center |url=http://kcm.co.kr/bethany_eng/p_code3/1892.html |access-date=7 Juli 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010191042/http://kcm.co.kr/bethany_eng/p_code3/1892.html |archive-date=10 Uktubir 2012}}</ref> wan festival Malayu nang paling panting adalah festival asal Islam — ''[[Hari Raya Pitrah|Hari Raya Aidilfitri]]'', ''[[Hari Raya Haji|Hari Raya Aidiladha]]'', ''[[Tahun puga Islam|Awal Muharram]]'', wan ''[[Mulut (parayaan)|Maulidur Rasul]]''. Di Malaysia wan Brunai, urang-urang Malayu dianggap murtad apabila bapindah agama matan Islam. Tagal, ada babarapa etnis Malayu nang badiam di luar nagara-nagara ngini jua sudah manarima agama lain sacara legal di bawah hukum.
== Arsitéktur ==
{{See also|Rumah Malayu}}
[[Barakas:Rumah kedah.gif|thumb|350px|Rūmah tradisional Malayu di [[Kadah, Malaysia|Kadah]], dihiasi lawan panel ukiran khas dari Samananjung Malayu utara.]]
[[Rumah Malayu]] marujuk pada wadah tinggal urang Malayu, sabuah kalompok etno-linguistik nang bagana di [[Sumatera]], pasisir [[pulau Kalimantan|Kalimantan]] wan Samananjung Malayu.
Bentuk arsitéktur tradisional, nang kaya atap tropis nang sasuai wan proporsi harmonis lawan elemen dekoratif dianggap masih baisi nilai budaya nang ganal oleh banyak urang di wilayah ngitu. Namun, bangunan-bangunan ngini mamarluakan pangurusan nang signifikan dibandingakan lawan konstruksi modern; nang kaya tantangan dalam malestarikan bahan utamanya, kayu, dari efek marusak cuaca tropis wan jua infestasi rayap. Kaahlian pambangunan tradisional ngini sacara bertahap hilang di [[Malaysia]] lantaran kayu alami manjadi langka lantaran deforestasi wan industrialisasi,<ref name=H>{{cite news |date=16 Mai 2026 |page=B7|newspaper=The Straits Times|department=Letter From... |title=Guest houses, film sets: Traditional Malay houses in demand with new lease of life|author=Hadi Azmi }}</ref> samantara di [[Indunisia]] rumah tradisional nang kaya itu masih batahan di daerah dusun. Walaupun parubahan parkotaan di [[Singapura]] sudah mahapus hampir sabarataan lingkungan parkotaan Malayu, babarapa rumah nang manampaiakan arsitektur lokal ini masih batahan, tarutama di pulau Pulau Ubin.
Upaya gasan manyimpan gaya arsitektur asli kapulauan Indunisia sudah dilakuakan malalui dokumentasi wan panciptaan replika di paviliun paropinsi di Taman Mini Indonesia Indah, [[Dairah Khusus Indung banua Jakarta|Jakarta]]. Pemilik banyak rumah tradisional Malaysia nang masih ada jua menyewa'akan rūmah-rūmah itu gasan studio produksi sabagai wadah pambuatan [[pélém]] wan iklan, wan rumah tamu, sabagai sumber pandapatan tambahan.<ref name=H/>
== Basa ==
[[Barakas:Prasasti Kedukan Bukit 3.jpg|thumb|Prasasti Kedukan Bukit nang ditulis dalam aksara Pallawa. Baasal matan tahun 683, ngini adalah salah satu artefak tulisan Malayu nang paling tuha nang masih ada.]]
{{Main|Basa Malayu}}
{{See also|Tulisan Jawi}}
[[Basa Malayu]] marupakan salah satu basa nang paling tarkanal di dunia, tarutama basa Austronesia. Varian wan dialek Malayu dipakai sabagai basa rasmi di [[Brunai]], [[Indunisia]], [[Malaysia]] wan [[Singapura]]. Basa ini jua dituturakan di [[Thailand]] salatan, Kapulauan Cocos, Pulau Natal, Sri Lanka. Basa ini dituturakan sabagai basa asli ulih sakitar 33 juta urang di saluruh Kapulauan Malayu wan dipakai sabagai basa kadua ulih sakitar 220 juta urang.{{sfn|Wright|2007|p=492}}
Bentuk basa Malayu nang paling tuha baasal matan basa Proto-Malayo-Polinesia nang dituturakan ulih panduduk Austronesia nang paling awal di Asia Tanggara. Bantuk ngini kamudian bakambang manjadi Malayu Lawas pas budaya wan agama India mulai manambus wilayah ngitu. Basa Malayu Kuno baisi babarapa istilah sampai wahini, tapi tatap kada kawa dipahami ulih pamandir mudirin, samantara basa mudirin sudah banyak ta'akui dalam tulisan Malayu Klasik, nang bantuknya paling tuha ba'asal matan tahun 1303 M.{{sfn|Teeuw|1959|p=149}} Basa Malayu bakambang manjadi Basa Malayu Klasik malalui panambahan kata-kata [[basa Arab|Arab]] wan [[basa Parsia|Parsia]] nang barandak pas Islam datang ka wilayah ngitu, wan baubah sacara signifikan dalam prosesnya. Awalnya, Malayu Klasik marupakan sakalompok dialek nang bamacam-macam, mancarminakan asal-usul karajaan-karajaan Malayu di Asia Tenggara. Salah satu dialek ngini, nang dikambangakan dalam tradisi sastra Kasultanan Malaka pas abad ka-15, akhirnya manjadi dominan.
Era Malaka ditandai lawan parubahan basa Malayu manjadi basa Islam, nang mirip lawan [[basa Arab|bahasa Arab]], [[basa Parsia|Persia]], Urdu wan Swahili. Tulisan Arab nang diadaptasi disambat Jawi dipakai gasan manggantiakan tulisan Kawi, istilah-istilah agama wan budaya Islam banyak disamakan, manyingkirakan banyak kata-kata Hindu-Buddha, wan basa Malayu jadi basa media pandidikan wan panyabaran Islam di saluruh wilayah Asia Tenggara. Di puncak kakuasaan Malaka pada abad ka-15, basa Malayu Klasik manyabar diluar dunia panutur<ref name="Sneddon 2003 59">{{harvnb|Sneddon|2003|p=59}}</ref> basa Malayu tradisiunal wan manyabapakan sabuah lingua franca nang disambat ''Bahasa Melayu pasar'' ("Basa Malayu Bazaar") atawa ''Bahasa Melayu rendah'' ("Basa Malayu Randah") sabagai balawanan ''Bahasa Melayu tinggi'' ("Basa Malayu Tinggi") di Malaka.{{sfn|Sneddon|2003|p=84}} Umumnya diyakini bahwa Basa Malayu Bazaar marupakan basa pidgin wan pangambangan nang paling panting adalah bahwa bahasa pidgin manjadi kreol, manciptakan babarapa basa hanyar nang kaya Basa Malayu Ambon, Basa Malayu Manado wan [[Basa Betawi]].{{sfn|Sneddon|2003|p=60}}
Panulis-panulis Irupa abad ka-17 wan ka-18, nang kaya Tavernier, Thomassin wan Werndly manggambarakan Basa Malayu sabagai "''basa urang-urang nang balajar di sabarataan India, nang kaya basa Latin di Eropa''".{{sfn|Sweeney|1987}} Basa ngini jua nang paling banyak diguna'akan salawas era kolonial Inggris wan Walanda di Kapulauan Malayu.{{sfn|Van der Putten|Cody|2009|p=55}} Kabalikannya tajadi di Hindia Timur Spanyol, di mana Latinisasi massal kapulauan sapanjang tahun-tahun kolonial manyababakan coup de grâce basa Malayu di [[Pilipina]].
Dialek Kasultanan Johor, panerus langsung matan Malaka, manjadi basa standar di kalangan urang Malayu di [[Singapura]] wan [[Malaysia]], wan marupakan dasar asli gasan [[basa Indunisia]] standar.<ref name="Sneddon 2003 59"/>{{sfn|Wong|1973|p=126}}{{sfn|Clyne|1992|p=413}}{{sfn|Brown|Ogilvie|2009|p=678}}
Salain matan basa Malayu standar, nang dikambangakan di dalam lingkup Malaka-Johor, bamacam dialek Malayu lokal ada. Misalnya, urang Bangka, urang Brunai, urang Jambi, urang [[Kalantan, Malaysia|Kalantan]], urang [[Kadah, Malaysia|Kadah]], urang [[Nagari Sambilan, Malaysia|Nagari Sambilan]], urang [[basa Palimbang|Palimbang]], urang Pattani, urang [[Sarawak, Malaysia|Sarawak]], urang [[Tarangganu, Malaysia|Tarangganu]], wan banyak lainnya.
Basa Malayu sacara historis ditulis dalam aksara Pallawa, Kawi wan Rencong. Imbah datangnya Islam, [[tulisan Jawi]] nang badasarkan basa Arab diadopsi wan masih diguna'akan sampai wahini sabagai salah satu dari dua aksara rasmi di [[Brunai]] wan sabagai aksara alternatif di [[Malaysia]].<ref>{{cite web |title=Kedah MB defends use of Jawi on signboards |work=The Star |year=2008 |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/8/26/nation/22168989&sec=nation |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029105406/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F8%2F26%2Fnation%2F22168989&sec=nation |archive-date=29 Uktubir 2012 }}</ref> Mulai abad ka-17, sabagai hasil kolonisasi Inggris wan Walanda, aksara Jawi sacara batahap digantikan ulih tulisan Rumi<ref>{{cite web |title=Malay (Bahasa Melayu / بهاس ملايو) |website=Omniglot |url=http://www.omniglot.com/writing/malay.htm |access-date=7 Juli 2026 |archive-date=26 Juni 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626115200/http://www.omniglot.com/writing/malay.htm |url-status=live }}</ref> nang badasarkan Latin nang akhirnya manjadi tulisan moderen rasmi gasan basa Malayu di [[Malaysia]], [[Singapura]], wan [[Indunisia]], wan tulisan ko-resmi di [[Brunai]].
== Musik ==
{{Main|Musik Malayu}}
[[Musik Malayu]] adalah sabuting janis musik tradisional nang barasal wan bakambang di pasisir timur [[Sumatera]], [[Pulau Kalimantan|Kalimantan]], wan Samananjung Malaya.<ref>Sahputra, T. W. H., Martarosa, & Warhat, Z. (2019). ''[https://media.neliti.com/media/publications/408383-musik-jazz-melayu-dalam-kajian-kreativit-7b989836.pdf Musik jazz Melayu dalam kajian kreativitas]''. ''Melayu Arts and Performance Journal'', 2(2), 191–200. </ref> Musik ngini biasanya dinyanyikan ulih urang-urang matan suku bangsa Malayu nang kada jarang diumpati jua lawan tarian khas Malayu satampat misalnya tarian parsembahan dalam pajuangan atawa pesta adat, panambaian tamu kahormatan, wan dalam kagiatan kaagamaan.<ref>{{Cite book|last=Purba|first=Junaidi|last2=Putri|first2=Sabrina Maulidia|last3=Nelson|first3=Ricky|last4=Silaban|first4=Cahyani Yesika br|last5=Ridho|first5=Muhammad Habibur|last6=Andika|first6=Riki|last7=Sitorus|first7=Christina Harianti|last8=Sa|first8=Maulidha|last9=Dardanila|url=https://www.google.co.id/books/edition/TRANSFORMATION_OF_TRADITIONAL_ARTS_RESPO/mtaeEQAAQBAJ?hl=id&gbpv=0|title=TRANSFORMATION OF TRADITIONAL ARTS: RESPONDING TO THE CHALLENGES OF THE TIMES|publisher=Mawadra Lestari Enterprise|isbn=978-629-95611-1-8|pages=62|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|last=Asbullah|first=Habib|last2=Rizkia|first2=Ayu|last3=Batrisya|last4=Julianto|first4=Deldi|last5=Pangestu|first5=Dimas|last6=Rania|first6=Dinda Safira|last7=Miranti|first7=Dwi|last8=Afrillia|first8=Ega|last9=Irianto|first9=Ega Deni|url=https://www.google.co.id/books/edition/Mengabadikan_Riau_Buku_I/WXsgEAAAQBAJ?hl=id&gbpv=0|title=Mengabadikan Riau: Buku I: Antologi Esai Kebudayaan|publisher=Penerbit Pustaka Rumah C1nta|isbn=978-623-7961-67-3|pages=95|language=id|url-status=live}}</ref>
Sairing lawan pakambangan zaman musik Malayu mangalami kabingungan gaya musik misalnya saja mangalami paduan lawan aliran [[musik pop]], [[musik rock]], wan [[dangdut]]. Aliran ngini kawa ditamui di nagara-nagara kaya Malayu, nang kaya [[Indunisia]], [[Malaysia]], [[Singapura]], wan [[Brunai]].
Pada pamulaan parkambangan alat musik nang digunaakan labih didominasi ulih tingkatan rebana nang disambat Kompang matan Ponorogo, petikan gambus, gesekan biola, picitan akordion, tingkatan [[kanung|gong/kanung]], wan tiupan [[sarunai]]. Hal ngini dipangaruh ulih budaya matan tanah [[urang Arab|Arab]] dan [[Irupa]] tradisional. Sairing bakambangnya teknologi, bubuhannya digantiakan lawan alat musik elektronik dalam bantuk keyboard.
Dalam kiprahnya aliran ngini sampat populer di era '80an bahkan mamasuki era "puncak kahangatan" di era '90an. Hal ngini ditandai lawan makin banyaknya [[panyanyi]] & grup band Malayu, wan pandatang hanyar nang muncul lawan lagu-lagu andalan masing-masing.
== Pakaian tradisiunal ==
[[Barakas:Busana Melayu.jpg|thumb|Urang Malayu dalam ''busana Melayu'', gaya pakaian tradisiunal Malayu]]
Pakaian wan tekstil tradisiunal Malayu tarus-tarus barubah matan zaman kuno. Sacara historis, urang Malayu kuno dicatat mamakai bamacam bahan alami sabagai sumber penting gasan kain, pakaian wan pakaian. Namun, era umum, manyaksiakan kadatangan awal para padagang matan timur wan barat ka palabuhan Kapulauan Malayu, basama-sama buhannya manukar barang-barang mewah baru, tamasuk kapas halus wan sutra. Pakaian ngitu kamudian manjadi sumber mode Malayu tinggi wan mandapatakan peran budaya sabagai identitas nang maikat di kapulauan, tarutama di samananjung, [[Sumatera]] wan wilayah pasisir [[Pulau Kalimantan|Kalimantan]].{{sfn|Hassan|2016}}
Dalam budaya Malayu, pakaian wan tekstil dihormati sabagai simbul kaindahan, kakuatan wan status. Banyak kisah dalam hikayat Malayu manakanakan wadah khusus nang ditampati ulih tekstil.{{sfn|Maznah Mohammad|1996|p=2}} Industri paulahan tangan Malayu kawa diitihi asalnya sajak abad ka-13 pas jalur pardagangan timur bakambang di bawah dinasti Song. Pambahasan tentang tekstil nang diulah sacara lokal wan jua dominasi panen di Samananjung Malaya diulah dalam babarapa akun Cina wan Arab.{{sfn|Maznah Mohammad|1996|p=19}} Di antara tekstil Malayu nang takanal adalah Songket, Batik, ''Telepok'', ''Limar'', ''Tenun'', ''Kelingkam'', ''Cindai'', ''Pelangi'' wan ''Tekad''.
Pakaian Malayu Klasik bamacam-macam di antara wilayah nang balainan, tagal pakaian tradisional nang paling dalam di zaman modern adalah Baju Kurung (gasan [[bibinian]]) wan Baju Melayu (gasan [[lalakian]]), nang kaduanya diakui sabagai pakaian nasional gasan [[Malaysia]] wan [[Brunai]], wan jua dipakai ulih komunitas Malayu di [[Indunisia]], [[Singapura]], [[Pilipina]], Myanmar, wan [[Thailand]].
[[Barakas:HariRayaMalaykids.jpg|thumb|left|Anak-anak Malayu mamakai pakaian tradisiunal wayah [[Hari Raya Pitrah|Idul Fitri]]]]
Kata ''Baju Kurung'', nang diartiakan sabagai "mambungkus awak" urang nang mamakainya diulah badasarkan prinsip Islam tentang kasadarhanaan, kasupanan wan karandahan hati. Praktik ngini paralil lawan doktrin agama Yahudi-Karistin, karana mamamirkan bagian-bagian intim tubuh dianggap dilarang dalam [[Islam]]. Interpretasi ngitu lalu ditarik ka cara Malayu mamakai pakaian wan perspektif budaya, ngini kawa disaksikan banar pada pamarintahan Mansur Shah matan Malaka pada abad ka-15, sultan malarang umatnya nang binian Muslim di publik gasan mamakai sarung haja matan dada ka bawah. Sapanjang zaman, Malayu Baju Kurung bajalan malalui babarapa reinkarnasi sabalum mangambil bantuk nang wahini. Marga luasnya bamacam karajaan Malayu di kapulauan, bantuk lokal wan tapisah matan pola desain Baju Kurung jua kawa disaksikan di wilayah ngitu, tamasuk Bengkulu, [[Kadah, Malaysia|Kadah]], Jambi, Juhur-Riau, [[Pahang, Malaysia|Pahang]] wan Palimbang.{{sfn|Hassan|2016}}
Modus nang sasuai matan Baju Kurung gasan laki-laki dipinandui sabagai "Baju Melayu". Bagian atas pakaian diulah lawan desain geometris nang hampir sama lawan Baju Kurung wan biasanya dipasangkan lawan kain anyaman nang dipinandui sabagai sarong. Pola [[tapih|sarong]] mungkin tamasuk simbol status pakawinan urang atawa pangkatnya dalam masyarakat Malayu tradisiunal.{{sfn|Hassan|2016}}
Pakaian Malayu klasik umum lainnya gasan lalakian tadiri matan ''baju'' atawa ''tekua'' (sabuting janis baju lengan panjang), ''baju rompi'' (jaket), ''kancing'' (buting), ''celana'' kaki halus (seluar/celana panjang), [[tapih|sarong/tapih]] nang dipakai di pinggang, ''capal'' (sandal), wan ''tanjak'' atawa ''tengkolok'' (alat panutup kapala); gasan bangsawan, ''baju sikap'' atawa ''baju layang'' (sabuting jenis mantel) wan ''pending'' (tali pinggang hiasan) jua identik gasan dipakai sabagai pakaian formal. Rancak jua gasan saurang ''pendekar'' (prajurit Malayu) gasan mamakai [[Karis]] di bagian muka sarong.
Babeda lawan Baju Melayu nang tarus dipakai sabagai pakaian upacara haja, Baju Kurung dipakai saban hari sapanjang tahun ulih kabanyakan bibinian Malayu. Pamandangan pagawai sipil binian, pagawai profesional wan mahasiswa nang mamakai Baju Kurung rancak ditamui di [[Malaysia]] wan [[Brunai]].
== Seni pamentasan ==
[[Barakas:Joget Gamelan 1937.jpg|thumb|Pamentasan Joget Gamelan, 1937]]
Urang Malayu baisi bamacam-macam [[musik]] wan [[igal]] nang marupakan gabungan matan pangaruh budaya nang balainan. Genre nang khas mulai matan tarian rakyat tradisional Malayu nang kaya drama Mak Yong sampai tarian Zapin nang bapangaruh Arab. Gerakan koreografi jua bamacam-macam mulai matan langkah-langkah wan lagu-lagu sederhana di Dikir barat sampai gerakan nang rumit di Joget [[Gamalan|Gamelan]].
Musik tradisional Malayu pada dasarnya marupakan musik perkusi. Macam-macam [[kanung]] manyadiakan irama gasan banyak tarian. Ada jua drum bamacam-macam ukuran, mulai matan ''rebana ubi'' ganal nang dipakai gasan menandai acara-acara penting sampai ''gendang-rebana'' kecil (frame drum) nang dipakai gasan mengiringi bacaan vokal dalam upacara kaagamaan.{{sfn|Moore|1998|p=48}}
[[Barakas:KITLV - 3676 - Lambert & Co., G.R. - Singapore - Mahjong dance and drama at Penang Island - circa 1903.tif|thumb|left|Sabuting bubuhan dari penari Malayu Siam nang manampailakan Mak Yong (sakitar abad ka-19). Pada tahun 2005, buku ngini mandapat pangakuan sabagai salah satu karya agung warisan lisan wan nang kada talihat umat manusia ulih [[Pahimpunan Pandidikan, Kailmuan, wan Kabudayaan Pasarikatan Bangsa-Bangsa|UNESCO]].]]
Musik Nobat manjadi bagian matan Royal Regalia dari pangadilan Malayu sajak datangnya Islam pada abad ka-12 wan hanya dimainkan dalam upacara pangadilan nang penting. Orkestrenya tamasuk instrumen sakral wan nang dihormati banar nang kaya ''nehara'' (drum ketel), ''[[babun]]'' (drum kepala ganda), ''nafiri'' (trumpet), ''[[sarunai]]'' (oboe), wan kadang-kadang gong berkunci wan sapasang simbal.{{sfn|Marshall Cavendish|2007|p=1220}}
Pangaruh India kuat dalam pamainan bayangan tradisional nang dipinandui sabagai Wayang Kulit nang mana kisah-kisah matan epik Hindu; Ramayana & Mahabharata mambantuk repertoar utama. Ada ampat macam teater wayang bayangan nang kawa ditamui di Samananjung Malaya; ''Wayang Gedek'', ''Wayang Purwa'', ''Wayang Melayu'' wan ''Wayang Siam''.{{sfn|Srinivasa|2003|p=296}}{{sfn|Ghulam Sarwar Yousof|1997|p=3}}{{sfn|Matusky|1993|pp=8–11}} Tatapi, seni wan kisah-kisah ''Wayang Purwa'' wan ''Wayang Siam'' manunjukakan pangaruh wilayah nang bagabung lawan basa Jawa wan Siam masing-masing, samantara ''Wayang Melayu'' wan ''Wayang Gedek'' mancaritakan bentuk wan gaya Malayu nang labih asli.
Kesenian-kesenian Malayu nang terkenal lainnya adalah; teater ''Bangsawan'', balada cinta ''Dondang Sayang'' wan tari ''Mak Inang'' matan Kasultanan Malaka, teater ''Jikey'' wan ''Mek Mulung'' matan [[Kadah, Malaysia|Kadah]], tari ''Asyik'' wan drama tari ''Menora'' matan Patani wan [[Kalantan, Malaysia|Kalantan]], tari ''Ulek mayang'' wan ''Rodat'' matan [[Tarangganu, Malaysia|Tarangganu]], teater ''Boria'' matan Penang, tari ''Canggung'' matan [[Pirlis, Malaysia|Pirlis]], lagu-lagu naratif ''Mukun'' matan [[Brunai]] wan [[Sarawak, Malaysia|Sarawak]],{{sfn|Marzuki bin Haji Mohd Seruddin|2009}}<ref name="Ahmad Salehuddin 2009">{{harvnb|Ahmad Salehuddin|2009}}</ref> Gending Sriwijaya matan Palembang, tari Serampang Dua Belas matan Serdang,<ref name="Ahmad Salehuddin 2009"/> Zapin Api tarian api matan [[Riau]] wan Dikir barat Singapura matan [[Singapura]].
== Seni visual ==
[[Barakas:Burung Petala Indera I.png|thumb|Burung Petala Indra, burung mitos raksasa nang diulah gasan parada sunat agung pangeran [[Kalantan, Malaysia|Kalantan]]]]
Ukiran kayu marupakan bagian matan seni visual Malayu klasik. Urang Malayu sacara tradisional manghias monumen, parahu, sanjata, makam, instrumen musik, wan pakakasnya lawan motif flora, kaligrafi, geometri, wan fitur kosmik. Seni ngini diulah lawan cara mahapus kayu lawan mamakai alat-alat nang tajam wan maumpati pola, komposisi wan urutan tartentu. Bentuk [[sani]], nang dipinandui sabagai ''ukir'', disambat sabagai tindakan pangabdian matan para pangrajin kepada pencipta wan hadiah gasan sasama manusia.{{sfn|Said|2005}}
Bentuk kesenian ngini tarutama dikaranakan banyaknya kayu di Kapulauan Malayu wan jua karana kaahlian tukang-tukang kayu nang mamungkinakan urang-urang Malayu mapraktekkan ukiran kayu sabagai karajinan. Lingkungan tropis alami di mana flora wan fauna banyak nang mengilhami motif nang digambarakan dalam bentuk abstrak atawa distilasi ka dalam papan kayu. Dengan datangnya Islam, bentuk kaligrafi geometris wan Islam diparkanalakan dalam ukiran kayu. Kayu nang diguna'akan biasanya dari spesies kayu keras tropis nang diketahui tahan lama wan kawa tahan sarangan jamur, kumbang sapatu-sapatu listrik wan rayap.{{sfn|Said|2002}}
Rumah atawa [[masigit]] tradisional Malayu nang khas pasti dihiasi lawan labih matan 20 bagian nang diukir. Ukiran di dinding wan panel mamungkinakan angin masuk wan kaluar bangunan sacara efektif wan kawa mamungkinakan sinar matahari mancahaya bagian dalam struktur. Pada saat nang sama, bayangan nang dibuang ulih panel jua akan meulah bayangan badasarkan motif nang manambah kaindahan di lantai. Jadi, bagian-bagian nang diukir manjalankan tujuan fungsional wan estetika.
== Liat jua ==
* [[Dunia Malayu]]
* [[Rumah Malayu]]
== Rujukan ==
{{Reflist}}
== Pranala luar ==
* {{ms}} [http://iyco0.tripod.com/usmanawang.html Puisi Usman Awang mengenai Melayu.]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{en}} [http://www.asiafinest.com/forum/index.php?showtopic=29765 Melayu]
* {{id}} [http://209.85.175.104/search?q=cache:lYcg2r-ziWYJ:ccm.um.edu.my/umweb/fsss/images/persidangan/Kertas%2520Kerja/Pak%2520Witrianto.doc+Rumpun+Banjar&hl=id&ct=clnk&cd=139&gl=id&client=firefox-a Modal Sosial dan Pembangunan Manusia Melayu oleh Witrianto, S.S., M.Hum., M.Si dari Universitas Andalas]{{Dead link|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{id}} [http://www.indonesiamedia.com/2004/05/early/budaya/budaya-0504-bhinneka.htm Bhinneka Tunggal Ika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126030352/http://www.indonesiamedia.com/2004/05/early/budaya/budaya-0504-bhinneka.htm |date=26 Januari 2010 }}
* {{id}} [http://melayuonline.com/article/?a=aW1QL3FMZVZBUkU4Ng%3D%3D= Gerakan Bangsa Melayu Besar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160408223826/http://melayuonline.com/article/?a=aw1ql3fmzvzbuku4ng=== |date=8 April 2016 }}
{{DEFAULTSORT:Malayu}}
[[Tumbung:Urang Malayu| ]]
[[Tumbung:Malaysia]]
[[Tumbung:Indunisia]]
[[Tumbung:Brunai]]
[[Tumbung:Singapura]]
{{Authority control}}
ipfshy5b2j3yk9cvyjhredbm0skawe5
Naik pinang
0
21952
115057
115041
2026-10-17T13:16:20Z
Volstand
9299
Volstand maugahakan laman [[Panjat pinang]] ka [[Naik pinang]]: ngaran kada di terjemahakan
115041
wikitext
text/x-wiki
[[File:_Arya-lomba panjat tujuh belasan-Pilangsari-2019.jpg|ka|jmpl|250px|Turai panjat pinang.]]
'''Panjat pinang''' adalah
paturaian manaiki [[puhun pinang ]] (atawa puhun lainnya) nang sudah dikulimbiti wan dibari cacahar palincar, gasan marabutakan banda-banda nang digantungakan di atasnya, rancaknya diadakan gasan [[tujuhbelasan|mamparingati Hari Kamardikaan Indunisia]].<ref name="KBBID panjat pinang ">{{cite web|url=https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/panjat_pinang|title=Arti kata panjat pinang|website=KBBI Daring|department=Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa, Kemendikbud|access-date=6 Agustus 2021|archive-date=2022-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928121512/https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/panjat_pinang|dead-url=yes}}</ref> Paturaian ngini marupakan salah sabuting [[paturaian]] [[taradisiunal]] nang tasuhur wayah parayaan [[Pasarihan Kamardikaan Indunisia|hari kamardikaan Indunisia]].
== Jujuhutan ==
<references />
[[Tumbung:Parmainan tradisiunal]]
4lzg0vgx20eygmbuojkjwwsxt2cxg97
Turai padang kursi indan
0
22169
115064
75201
2026-10-18T02:02:16Z
Erikanaymelia22
17619
Manambahi akan tumbung
115064
wikitext
text/x-wiki
[[Berkas:Final EMS-A 2013 Wheelchair Fencing WCH t201328.jpg|thumb|Romain Noble (kiwa) malawan Tian Jianquan (kanan) wayah paturaian warih Kajuaraan Dunia.]]
'''[[Turai padang|Turai]] padang kursi indan''' adalah pariasi [[turai padang]] atawa ''anggar'' nang dihususakan gasan atlit panyandang [[katawatasan diri]]. Turai padang kursi indan diandak dalam naungan ''[[International Wheelchair and Amputee Sports Federation]]'' (IWAS), nang marupakan palihan matan [[Majalis Paralimpiada Antarabangsa]]. Ulahraga ngini jadi sasabuting [[ulahraga|cikang malumbar urat]] dalam palaksanaan [[Paralimpiada Musim Panas]] nang balangsung saban ampat tahun.
== Jujuhutan ==
[[Tumbung:Turai padang]]
[[Tumbung:Ulahraga]]
hfzoxind3procjeeel5g63f97m2gqt3
Kanu di Pekan Olahraga Nasional 2021
0
23034
115072
109080
2026-10-18T02:24:11Z
Erikanaymelia22
17619
Manambahi akan tumbung
115072
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Paturaian Malumbar Urat
| event = Kanu
|games = Pekan Olahraga Nasional 2021
| image = [[Berkas:Canoeing_(slalom)_pictogram.svg|100px|]] [[Berkas:Canoeing_(flatwater)_pictogram.svg|100px|]]
| caption =
| venue = Taluk Youtefa, [[Kuta Jayapura]]
| dates = 27 Siptimbir – 3 Uktubur 2021
| competitors =
| nations =
| prev = [[Kanu di Pekan Olahraga Nasional 2016|2016]]
| next = [[Kanu di Pekan Olahraga Nasional 2024|2024]]
}}
[[Kanu]] di [[Pekan Olahraga Nasional 2021]] balangsung di Taluk Youtefa, [[Kuta Jayapura]] tumatan tanggal 27 Siptimbir sampai 3 Uktubur 2021.<ref name="handbook">{{cite web|url=https://thbpon2021.oss-ap-southeast-5.aliyuncs.com/kotajayapura/THB%20Final%20Canoeing.pdf|title=Technical Handbook Cabang Olahraga Kano|website=ponxx2021papua.com|access-date=2016-10-03|archive-date=2021-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004213356/https://thbpon2021.oss-ap-southeast-5.aliyuncs.com/kotajayapura/THB%20Final%20Canoeing.pdf|dead-url=yes}}</ref>
==Jujuhutan==
<references />
[[Tumbung:Pekan Olahraga Nasional]]
[[Tumbung:Pekan olahraga nasional 2021]]
n80z6e3yhxtiynt4wo2k10320jltdu9
SD Negeri Basirih 1
0
34390
115069
114860
2026-10-18T02:15:06Z
Erikanaymelia22
17619
Manambahi akan tumbung
115069
wikitext
text/x-wiki
SD Negeri Basirih 1 adalah salah sabuting [[Sakulah|sekolah]] negeri yang ada di Jalan Tembus Mantuil No.62 Rt.23, Basirih Selatan, [[Kacamatan Banjarmasin Salatan]], [[Kuta Banjarmasin]], [[Kalimantan Salatan]]. SD Negeri Basirih 1 bisi NPSN yaitu 30304486. Selain itu, SD Negeri Basirih 1 bisi jua SK Pendirian sekolah yang dikeluarkan pada 8 Juni 2017 dengan nomor 420/2189-PSD/Dipendik/2017.
[[Tumbung:Sakulah]]
[[Tumbung:Pandidikan]]
l4luei9kofgdbr7cux36o56d5cw5aau
Masigit Jami Sungai Banar
0
35988
115077
103879
2026-10-18T06:47:21Z
Ilham Mufti Laksono
13062
Menambah templat
115077
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious building
| infobox_width = 280px
| image = Masjid Jami Sungai Banar 006.jpg
| caption =
| building_name = Masjid Jami Sungai Banar
| location = [[Hulu Sungai Utara]], [[Kalimantan Selatan]], [[Indonesia]]
| province =
| geo =
| religious_affiliation = [[Islam]]
| website = {{URL|https://masjidsungaibanar.vercel.app}}
| architect =
| architecture_type = Masjid
| architecture_style = Banjar
| year_completed = [[1804]]
| construction_cost =
| capacity =
| length = 25 meter
| width = 20 meter
| dome_quantity = 1
| dome_height_outer =
| dome_dia_outer =
| minaret_quantity = 1
| minaret_height =
| materials = Ulin, Sirap
}}
'''Masigit Jami Sungai Banar''' yaitu salah sabuting masigit paling tuha di [[Kalimantan Salatan]]. Andakannya di pinggir [[Sungai Negara]] yaitu [[Sungai Banar]]. Jaraknya sekitar 3 kilomitir matan [[Amuntai]], kabupatin [[Kabupatin Hulu Sungai Utara|Hulu Sungai Utara]]. Secara administratif masigit ngini ada di kampung [[Jarang Kuantan, Amuntai Selatan, Hulu Sungai Utara|Jarang Kuantan]], kacamatan [[Amuntai Selatan, Hulu Sungai Utara|Amuntai Salatan]].<ref name=":0">{{Cite web|last=Arief|title=Dibangun atas Saran Datuk Kelampaian - Radar Banjarmasin|url=https://radarbanjarmasin.jawapos.com/ekspedisi-ramadan/1973148203/dibangun-atas-saran-datuk-kelampaian|website=Dibangun atas Saran Datuk Kelampaian - Radar Banjarmasin|language=id|access-date=2025-03-13}}</ref>
Masigit ngini dinobatkan jadi masigit paling tuha maraga dibangun pas tahun 1804. Bangunannya berbahan beton, didominasi lawan kelir putih wan beberapa aksen biru anum di beberapa bagian nang kaya pagar wan jendela. Kubah masigit ngini warnanya hijau.<ref name=":0" />
== Asal usul ngaran ==
Imbah tuntung pembangunan masigit, ada pedagang nang singgah ka masigit gasan sembahyang. Pedagang ngini pakai kelotok dan meulah urang sana himung maraga inya urang penambaian matan daerah lain. Imbah sembahyang inya menarusakan bejalan bekelotok tapi kadut duitnya tatinggal di masigit. Kadada nang wani menjapai kadut ngitu, malah urang begantian menjagai sekira kada hilang.<ref name=":1">{{Cite web|last=Arief|title=Kiprah Ulama dan Dahsyatnya 'Pasukan Gaib' - Radar Banjarmasin|url=https://radarbanjarmasin.jawapos.com/ekspedisi-ramadan/1973148207/kiprah-ulama-dan-dahsyatnya-pasukan-gaib|website=Kiprah Ulama dan Dahsyatnya 'Pasukan Gaib' - Radar Banjarmasin|language=id|access-date=2025-03-13}}</ref>
Pas pedagang ngitu datang pulang, inya melihat kadut duitnya masih ada, bahkan imbah dicek sekalinya isinya masih sama kadada bakurang. Pedagang ngini basyukur banar dan menyambat urang di kampung ngini kadada nang culasnya. Imbah itu inya betakun ngaran sungai nang dilalui lawan masigitnya apa, tapi kadada nang kawa menjawab maraga balum bangaran.<ref name=":1" />
Maraga kadada nang tahunya ngaran sungai wan masigit ngini, akhirnya pedagang tadi mengarani sungai ngitu jadi Sungai Banar. Sedangkan masigitnya dingarani Masigit Sungai Banar. Mulai dari situ masigit ngini dingarani jadi Masigit Sungai Banar.<ref name=":1" />
== Ulama nang suah maisi pangajian ==
Ulama nang biasa maisi pangajian di masigit, rumah-rumah wan musalla diantaranya ada Tuan Guru H. Abdul Qadir (lahir tahun 1830), Tuan Guru H. Ahmad (lahir sekitar tahun 1860 meninggal sekitar tahun 1944) bin H. Abdul Qadir. Ada jua Tuan Guru H. Amad atawa rancak disambat H. Ahmad Khatib (lahir 1866 meninggal 1956) bin Muhammad Arif. Ada jua Tuan Guru H. Abdul Hamid atawa biasa dikiyau Tuan Guru H. Putih (lahir 1870 wan wafat tahun 1940) bin Matsaleh. Ada Tuan Guru H. Abdul Hamid (lahir tahun 1896 wan meninggal 1951) bin H. Jamaluddin. Seberataan ulama nang disambat ngitu diranakakan di sekitar Sungai Banar.<ref name=":1" />
== Bahan acuan ==
[[Tumbung:WikiBanua 2.0]]
[[Tumbung:Wiki Katuju Ramadan 2025]]
[[Tumbung:Masigit di Kalimantan Salatan]]
[[Tumbung:Masigit di Hulu Sungai Utara]]
[[Tumbung:Masigit di Indunisia]]
mzz5zaj9zaujcxq6dxzz1aoe7fs6i2l
Tugu 17 Mei
0
37825
115070
114805
2026-10-18T02:17:50Z
Erikanaymelia22
17619
Manambahi akan pralanar wan Manambahi akan tumbung
115070
wikitext
text/x-wiki
[[Barakas:Monumen Proklamasi 17 Mei 1949 Mandapai.jpg|jmpl|'''Tugu 17 Mei 1949 Mandapai''']]
'''Tugu 17 Mei atau munumen proklamasi 17 mei 1949''' ialah sabuah bangunan nang basajarah nang andaknya ada di Mandapai, kampung [[Batu Bini, Padang Batung, Hulu Sungai Selatan|Batubini]], kacamatan [[Padang Batung, Hulu Sungai Selatan|Padang Batung]], kabupatin [[Hulu Sungai Salatan]], [[Kalimantan Salatan]]. munumen ngini manyimpan kiisah parjuangan rakyat kalimantan selatan lawan Brigjen H.Hasan Basry, inya ialah saurang Gubarnur tantara ALRI divisi IV partahanan Kalimantan. munumin ngini andaknya basubarangan lawan kantur desa Batubini. Di munumin nginilah, Hasan Basry mambacaakan naskah proklamasi nang manyataakan bahawa rakyat Kalimantan selatan umpat lawan [[Indunisia|Indonesia]] sabagai bagian dari NKRI.<ref>{{Cite web|title=KalselPedia : Monumen Proklamasi 17 Mei 1949 di Desa Batu Bini HSS, Begini Sejarah di Tempat Ini|url=https://banjarmasin.tribunnews.com/2020/05/08/kalselpedia-monumen-proklamasi-17-mei-1949-di-desa-batu-bini-hss-begini-sejarah-di-tempat-ini|website=Banjarmasinpost.co.id|language=id-ID|access-date=2026-01-25}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://kebudayaan.kemdikbud.go.id/bpcbkaltim/lokasi-proklamasi-17-mei-1949/|title=Lokasi Proklamasi 17 Mei 1949 - Balai Pelestarian Cagar Budaya Provinsi Kalimantan Timur|date=2021-01-26|work=Balai Pelestarian Cagar Budaya Provinsi Kalimantan Timur|access-date=2026-01-25|language=en-US}}</ref>
== Lihat juga ==
https://id.wikipedia.org/wiki/Proklamasi_Kalimantan
== Jujuhutan ==
<references />
[[Tumbung:Makrab Wiki Banjar GSF25]]
[[Tumbung:Tugu di kalimantan selatan]]
[[Tumbung:Tugu]]
[[Tumbung:Monumen]]
[[Tumbung:Monumen di Kalimantan Selatan]]
[[Tumbung:Monumen di Indunisia]]
cgwr3wm6uavpnrrxlsug1qhedgwgmqc
Lu'uk Badangsanak
0
38738
115076
111265
2026-10-18T05:40:34Z
Ilham Mufti Laksono
13062
Menambah gambar
115076
wikitext
text/x-wiki
[[Barakas:Lu'uk Bedangsanak.jpg|jmpl|Lu'uk Bedangsanak di aliran Sungai Palimbangan, Hulu Sungai Utara]]
'''Lu’uk Badangsanak''' adalah ngaran tampat nang tarkanal di kisah urang [[Banjar]] dan andaknya di parak [[Candi Agung]] Kabupaten [[Kabupatin Hulu Sungai Utara|Hulu Sungai Utara]].
== Lokasi ==
Lu'uk Badangsanak andaknya di kawasan anak Desa [[Loksuga, Haur Gading, Hulu Sungai Utara|Lok Suga]], wilayah Desa [[Haur Gading, Hulu Sungai Utara|Haur Gading]], Kecamatan [[Amuntai Utara, Hulu Sungai Utara|Amuntai Utara]], Provinsi [[Kalimantan Salatan|Kalimantan Selatan]].
== Sejarah ==
Lu’uk badangsanak ngintu wadah kajadian paristiwa tragis di masa Kerajaan Nagara Dipa. Manurut kisah padatuan, ada dua badangsanak nang bangaran [[Sukmaraga]] dan Bambang Padmaraga, kemanakannya Patih Lambung Mangkurang nang dibunuh di Lu’uk Badangsanak<ref>{{Cite web|last=Banjarmasin|first=M. Akbar Radar|date=2026-03-16|title=Telaga Darah di Candi Agung Amuntai, Begini Kisahnya yang Sudah JadiBagian dari Legenda Lokal|url=https://radarbanjarmasin.jawapos.com/tahulah-pian/2603160004/telaga-darah-di-candi-agung-amuntai-begini-kisahnya-yang-sudah-jadibagian-dari-legenda-lokal|website=radarbanjarmasin.jawapos.com|language=en|access-date=2026-06-14}}</ref>.
Kisah Lu’uk Badangsanak sudah dikisah akan muntung ke muntung wan jadi bagaian dari sajarah di masyarakat Banjar. Bahari Lu’uk Badangsanak disambat urang tampat nang angker jadi banyak urang takutan baparak. Tapi wahini Lu’uk Badangsanak jadi simbul sejarah, budaya wan kisah rakyat nang didalamnya ada kisah tentang cinta, pengurbanan dan tragedi<ref>{{Cite web|last=Banjarmasin|first=M. Oscar Fraby, M. Akbar Radar|date=2026-06-10|title=Legenda Lu'uk Badangsanak, Menyimpan Kisah Tragedi di Kabupaten HSU|url=https://radarbanjarmasin.jawapos.com/tahulah-pian/2606100015/legenda-luuk-badangsanak-menyimpan-kisah-tragedi-di-kabupaten-hsu|website=radarbanjarmasin.jawapos.com|language=en|access-date=2026-06-14}}</ref>.
== Jujuhutan ==
<references />
[[Tumbung:WikiBanua 4.0]]
[[Tumbung:Tempat]]
95cb3gqhrur9e947ffexhzvwzs1mehb
Kaluar masigit
0
38801
115066
111400
2026-10-18T02:07:06Z
Erikanaymelia22
17619
Manambahi akan tumbung
115066
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox medical condition (new)|image=Bleeding finger.jpg|caption=Kaluar masigit pada jariji urang|synonyms=Hemorrhaging, haemorrhaging|field=[[Kadaruratan medis]], [[hematologi]]|symptoms=|complications=[[Eksanguinasi]], [[syok hipovolemik]], [[koma]], [[syok (peredaran darah)|syok]]|onset=|duration=|types=|causes=|risks=|diagnosis=|differential=|prevention=|treatment=|medication=|prognosis=|frequency=|deaths=}}
'''Kaluar masigit''' atawa '''pandarahan''' atawa juwa '''''hemoragi''''' ({{lang-en|hemorrhage}}, {{lang-la|haemorrhagia}}) iyalah [[:id:Istilah_kedokteran|istilah kedokteran]] nang dipakai gasan manjalasakan ''ekstravasasi'' atawa kaluarnya [[darah]] matan wadah inya tatampung. Kaluar masigit kawa tajadi wastu di dalam [[awak]], misalnya wayah tajadi ''peradangan'' lawan darah takaluar matan ''pambuluh darah'' atawa ''organ'' awak nang maulah [[:id:Hematoma|hematoma]]; atawa kaluar saurang pada awak, nangkaya darah takaluar matan [[puki]], [[muntung]], ''rektum'' atawa wayah kulimbit taluka, lawan [[rastung]].<ref>{{en}} {{cite web|title=Bleeding Health Article - Definition|url=http://www.healthline.com/adamcontent/bleeding|work=Healthline|archive-url=https://web.archive.org/web/20110210143239/http://www.healthline.com/adamcontent/bleeding|archive-date=2011-02-10|dead-url=yes|accessdate=2010-06-23}}</ref> Kaluar masigit juwa maulah hematoma di lapisan kulimbit/''memar'', rancak tajadi imbah awak dipukul atawa gugur matan wadah nang tatinggi.
== Paparian ==
=== Standar ''American College of Surgeons' Advanced Trauma Life Support'' ===
ATLS maulah klasifikasi kaluar masigit bardasarkan persentase volume kahilangan darah, yaitu:
* Kelas I, nang kahilangan volume darah hingga maksimal 15% volume darah.
* Kelas II, nang kahilangan volume darah antara 15-30% matan total volume.
* Kelas III, nang kahilangan darah antara 30-40% matan volume pada [[:id:Sirkulasi_darah|sirkulasi darah]].
* Kelas IV, nang kahilangan nang taganal pada 40% volume sirkulasi darah.
=== Standar ''World Health Organization'' ===
WHO manatapakan skala gradasi ukuran risiko nang kawa tarjadi marga kaluar masigit yaitu:
{| class="wikitable"
|Grade 0
|kadada takaluar masigit
|-
|Grade 1
|Kaluar masigit [[:id:Petekial|petekial]]
|-
|Grade 2
|Kaluar masigit sadang nang bagajala klinis nang signifikan
|-
|Grade 3
|Kaluar masigit gross, nang mamarluakan bapindah darah
|-
|Grade 4
|Kaluar masigit ''debilitating'' nang fatal, ''retinal'' duwa ''cerebral''
|}
== Jujuhutan ==
<references responsive="1"></references>
[[Tumbung:Pandarahan]]
mxk7rdwwr2vn5evetah9m05w0kwlesw
Sahmura
0
39402
115061
113410
2026-10-18T01:41:18Z
~2026-55037-88
18005
/* Daptar lagu */
115061
wikitext
text/x-wiki
'''''Sahmura''''' adalah album studio kaanam [[Siti Nurhaliza]]. Album ngini diluncurakan pas jam 00.00, [[1 Januari]] [[2000]].
== Daptar lagu ==
# '''Balqis'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Hairul Anuar Harun
# '''Joget Kasih Tak Sudah'''<br>Senilagu: S. Atan<br>Senikata: Nurul Asyiqin
# '''Zapin Cinta Asmara'''<br>Senilagu: To'Ki<br>Senikata: Rozek
# '''Keroncong Si Endang Endong'''<br>Senilagu & Senikata: Raja Kobat
# '''Canggai'''<br>Senilagu: Rosli Selasih<br>Senikata: Tok Wan
# '''Mahligai Permata'''<br>Senilagu: [[Khir Rahman]]<br>Senikata: Megamutiara
# '''Pawana Sampaikanlah Salam'''<br>Senilagu: Arid<br>Senikata: Lokgha
# '''Ya Maulai'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Hairul Anuar Harun
# '''Masri Manis'''<br>Senilagu & Senikata: [[Khir Rahman]]
# '''Berpantun Kasih'''<br>Senilagu: S. Atan<br>Senikata: Siso Kopratasa
== Pranala luar ==
* {{Instagram|ctdk}}
{{Authority control}}
[[Tumbung:Album]]
[[Tumbung:Siti Nurhaliza]]
09sbdvfeozy441dyy8mj4ux74mrvof6
Sanggar Mustika
0
39404
115062
114676
2026-10-18T01:41:42Z
~2026-55037-88
18005
/* Daptar lagu */
115062
wikitext
text/x-wiki
'''''Sanggar Mustika''''' adalah album studio kadalapan [[Siti Nurhaliza]]. Album ngini dirilis pas tanggal [[10 Marit]] [[2002]].
== Daptar lagu ==
# '''Nirmala'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Ce'Kem
# '''Joget Senyum Memikat'''<br>Senilagu: S. Atan<br>Senikata: Nurul Asyiqin
# '''Panas Berteduh Gelap Bersuluh'''<br>Senilagu: [[Khir Rahman]]<br>Senikata: [[Siti Nurhaliza]]
# '''Kurik Kundi'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Nurul Asyiqin
# '''Bisikan Hati'''<br>Senilagu & Senikata: Haimon Abdul Rahman
# '''Badarsila'''<br>Senilagu: Suflan Faidzal<br>Senikata: Lokgha
# '''Syair Kamelia'''<br>Senilagu: S. Atan<br>Senikata: Nurul Asyiqin
# '''Di Batas Masa'''<br>Senilagu: Naim<br>Senikata: Habsah Hassan
# '''Sulam Sembilan'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Lokgha
# '''Bunga Melor'''<br>Senilagu: [[P. Ramlee]]<br>Senikata: S. Sudarmaji
== Pranala luar ==
* {{Instagram|ctdk}}
{{Authority control}}
[[Tumbung:Album]]
[[Tumbung:Siti Nurhaliza]]
jub7s6dkicimn0bgcu96eqi88w7u9kl
Anugerah Aidilfitri
0
39406
115063
113414
2026-10-18T01:42:20Z
~2026-55037-88
18005
/* Daptar lagu */
115063
wikitext
text/x-wiki
'''''Anugerah Aidilfitri''''' adalah album studio kasapuluh [[Siti Nurhaliza]]. Album ngini dirilis pas tahun [[2003]], jatuh pas hari raya [[Hari Raya Pitrah|Pitrah/Idul Fitri]].
== Daptar lagu ==
# '''Anugerah Aidilfitri'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Ce'Kem
# '''Mekar Hari Raya'''<br>Senilagu: Azmeer<br>Senikata: Senibayan
# '''Meriah Suasana Hari Raya'''<br>Senilagu: [[Khir Rahman]]<br>Senikata: Hairul Anuar Harun
# '''Bila Hari Raya Menjelma'''<br>Senilagu: S. Atan<br>Senikata: Nurul Asyiqin
# '''Sesuci Lebaran'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Hairul Anuar Harun
# '''Suara Takbir'''<br>Senilagu & Senikata: Copyright Controlled
# '''Nazam Lebaran'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Nurul Asyiqin
# '''Air Mata Syawal'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Nurul Asyiqin
# '''Anugerah Aidilfitri (Instrumental)'''
# '''Sesuci Lebaran (Instrumental)'''
=== VCD & DVD ===
# '''Introduksi'''
# '''Anugerah Aidilfitri'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Ce'Kem
# '''Mekar Hari Raya'''<br>Senilagu: Azmeer<br>Senikata: Senibayan
# '''Meriah Suasana Hari Raya'''<br>Senilagu: [[Khir Rahman]]<br>Senikata: Hairul Anuar Harun
# '''Bila Hari Raya Menjelma'''<br>Senilagu: S. Atan<br>Senikata: Nurul Asyiqin
# '''Sesuci Lebaran'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Hairul Anuar Harun
# '''Suara Takbir'''<br>Senilagu & Senikata: Copyright Controlled
# '''Nazam Lebaran'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Nurul Asyiqin
# '''Air Mata Syawal'''<br>Senilagu: [[Pak Ngah]]<br>Senikata: Nurul Asyiqin
# '''Nikmat Hari Raya''' (basama Noraniza Idris, New Boyz & Aqasha)<br>Senilagu: Murad<br>Senikata: Razak / Yaakob / Zainal / September 5
# '''Aidilfitri di Alaf Baru''' (basama Noraniza Idris, Liza Hanim & Anis Suraya)<br>Senilagu: Khalil Shariff<br>Senikata: Asmah Ismail
== Pranala luar ==
* {{Instagram|ctdk}}
{{Authority control}}
[[Tumbung:Album]]
[[Tumbung:Siti Nurhaliza]]
3cfn9wriiglbla1sesvylj8t8m43tts
Singgugut
0
40004
115054
114757
2026-10-17T13:09:01Z
Volstand
9299
115054
wikitext
text/x-wiki
'''Singgugut''' atawa '''Mioma uteri''', '''leiomioma uteri''' atawa '''fibroid uterus''' ngini tumor jinak [[paranakan]] nang rancak ada imbah baranak. Singgugut kadada kamungkinan jadi [[kankér]]. Ganalnya bamacam-macam, matan nang liwar kihitnya nang sawat kada taitihi amun bapariksa [[ultrasonografi]] hinggan liwar ganalnya nang sawat maulah ganal paranakan wan pina kaya urang batianan tuha.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.emedicinehealth.com/uterine_fibroids/article_em.htm|title=Uterine Fibroids: Pain, Symptoms, Causes, Surgery & Treatment|website=eMedicineHealth|language=en|access-date=2020-03-09}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.webmd.com/women/uterine-fibroids/uterine-fibroids|title=What Are Uterine Fibroids?|website=WebMD|language=en|access-date=2020-03-09}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/uterine-fibroids/symptoms-causes/syc-20354288|title=Uterine fibroids - Symptoms and causes|website=Mayo Clinic|language=en|access-date=2020-03-09}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.medicinenet.com/uterine_fibroids/article.htm|title=Uterine Fibroid Symptoms, Treatment, Causes & Surgery|website=MedicineNet|language=en|access-date=2020-03-09}}</ref>
Tanda singgugut ngitu kaya haid lawas pada biasanya, haidnya labih pada 1 minggu, sakit panggul, rancak bakamih wan konstipasi.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" />
Sabab asli panyakit ngini kadada nang tahunya masih, tagal urang manyangka maraga sabab hormonal, génétik nang baubah, awak nang makin baganal atawa batuha, matriks ekstrasélulér nang maulah takana singgugut.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" />
Hinggan wahini urang masih kada kawa mamastiakan barapa ikung gerang urang nang kana singggut ngini maraga banyak nang kada marasa wan kada langsung bapariksa ka [[duktur]], tagal kikira 20-30% nang kana ni [[binian]] baumur 35 tahun.
== Jujuhutan ==
{{reflist}}
isjyrrtt67yn6hbelyrrzd7hkbnmwsh
Udang
0
40020
115056
2026-10-17T13:11:42Z
Volstand
9299
Volstand maugahakan laman [[Udang]] ka [[Undang]]
115056
wikitext
text/x-wiki
#ALIH [[Undang]]
80f2jqae965wrxmv6thksxgatww7zwy
Panjat pinang
0
40021
115058
2026-10-17T13:16:20Z
Volstand
9299
Volstand maugahakan laman [[Panjat pinang]] ka [[Naik pinang]]: ngaran kada di terjemahakan
115058
wikitext
text/x-wiki
#ALIH [[Naik pinang]]
bipcfmln1k3zg5y1399zprw5wvvdf4b
Khir Rahman
0
40022
115060
2026-10-18T01:32:06Z
~2026-55037-88
18005
/* */
115060
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox urang}}
'''Khairulizam bin Abdul Rahman''' ({{lahirmati|[[Juhur Bahru, Malaysia|Juhur Bahru]], [[Johor, Malaysia|Johor]], [[Malaysia]]|12|03|1973}}), nang takenal sabagai '''Khir Rahman''', adalah saurang [[palakun]], [[sutradara]], musisi, [[panulis lagu]], [[panulis lirik]], [[kumpusir]], panulis skenario, wan pamabawa acara [[Malaysia]]. Inya adalah anak matan pasangan [[panyanyi]] [[musik pop|pop]] Yeh Yeh tarkenal, Almarhum Dato' A. Rahman Hassan wan Almarhumah Datin Azizah Mohamad.
== Tautan eksternal ==
* {{IMDb name|nm1816408}}
* {{Instagram|kei_ramoss}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Rahman, Khir}}
[[Tumbung:Urang Malayu]]
[[Tumbung:Sutradara]]
[[Tumbung:Palakun Malaysia]]
[[Tumbung:Panulis lagu]]
[[Tumbung:Panulis lirik]]
[[Tumbung:Kumpusir]]
bdhhouxkt608zcwoq1azh7bl65t8mva
Masigit As-Su'ada Waringin
0
40023
115073
2026-10-18T05:20:36Z
Ilham Mufti Laksono
13062
Menambah artikel
115073
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious building
| architecture_type = [[Masjid]]
| image = Masjid Pusaka As Su'ada Waringin, Haur Gading 001.jpg
| religious_affiliation = [[Islam]]
| location = [[Kabupaten Hulu Sungai Utara]], [[Kalimantan Selatan]]
| country = [[Indonesia]]
}}
'''Masigit As-Su'ada''' yaitu sabuting masigit basajarah nang baandak di kampung [[Waringin, Haur Gading, Hulu Sungai Utara|Waringin]], kacamatan [[Haur Gading, Hulu Sungai Utara|Haur Gading]], Kabupatin [[Kabupatin Hulu Sungai Utara|Hulu Sungai Utara]], Parupinsi [[Kalimantan Salatan]], [[Indunisia]].<ref>{{Cite web|date=9 Mei 2019|title=Masjid Lancip di Amuntai, Kalimantan Selatan|url=https://www.tempo.co/info-tempo/masjid-lancip-di-amuntai-kalimantan-selatan-879882|access-date=14 November 2025}}</ref>
== Referensi ==
<references responsive="1"></references>
== Pranala luar ==
* https://kalsel.antaranews.com/berita/97083/masjid-assuada-masjid-unik-dengan-kubah-lancip
* https://banjarmasin.tribunnews.com/2019/01/22/4-fakta-masjid-lancip-di-amuntai-hsu-masjid-tertua-didanai-warga-malaysia-lantai-dari-singapura
[[Tumbung:WikiBanua 4.0]]
[[Tumbung:Masigit di Hulu Sungai Utara]]
0ccgbc24zuscgyufc82utrcsa7rio6b
115075
115073
2026-10-18T05:24:07Z
Ilham Mufti Laksono
13062
/* Referensi */ Memperbaiki artikel
115075
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious building
| architecture_type = [[Masjid]]
| image = Masjid Pusaka As Su'ada Waringin, Haur Gading 001.jpg
| religious_affiliation = [[Islam]]
| location = [[Kabupaten Hulu Sungai Utara]], [[Kalimantan Selatan]]
| country = [[Indonesia]]
}}
'''Masigit As-Su'ada''' yaitu sabuting masigit basajarah nang baandak di kampung [[Waringin, Haur Gading, Hulu Sungai Utara|Waringin]], kacamatan [[Haur Gading, Hulu Sungai Utara|Haur Gading]], Kabupatin [[Kabupatin Hulu Sungai Utara|Hulu Sungai Utara]], Parupinsi [[Kalimantan Salatan]], [[Indunisia]].<ref>{{Cite web|date=9 Mei 2019|title=Masjid Lancip di Amuntai, Kalimantan Selatan|url=https://www.tempo.co/info-tempo/masjid-lancip-di-amuntai-kalimantan-selatan-879882|access-date=14 November 2025}}</ref>
== Jajuhutan ==
<references responsive="1"></references>
== Pranala luar ==
* https://kalsel.antaranews.com/berita/97083/masjid-assuada-masjid-unik-dengan-kubah-lancip
* https://banjarmasin.tribunnews.com/2019/01/22/4-fakta-masjid-lancip-di-amuntai-hsu-masjid-tertua-didanai-warga-malaysia-lantai-dari-singapura
[[Tumbung:WikiBanua 4.0]]
[[Tumbung:Masigit di Hulu Sungai Utara]]
83ugle51ka2eiyfptkrelceapg4k9r7
Tumbung:Masigit di Hulu Sungai Utara
14
40024
115074
2026-10-18T05:21:19Z
Ilham Mufti Laksono
13062
Menambah kategori
115074
wikitext
text/x-wiki
[[Tumbung:Masigit di Kalimantan Salatan]]
asa7dqbtilgejn6z21pff1hzsugj7ng