ဝီခီပီးဒီးယား blkwiki https://blk.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%84%E1%80%AB MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter မီဒီယာ တဲးဝါး အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ ကေားသုင်ꩻသား ကေားသုင်ꩻသား အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ ဝီခီပီးဒီးယား ဝီခီပီးဒီးယား အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ ဖုဲင် ဖုဲင် အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ မီဒီယာဝီခီ မီဒီယာဝီခီ အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ တမ်းပလေက် တမ်းပလေက် အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ စွဲးကမ်းကို စွဲးကမ်းကို အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 1598 33933 22690 2026-08-14T07:41:59Z KhunMyoe 34 33933 wikitext text/x-wiki '''"ဗွေႏဗွန်ကဝိသာရ ကျောင်ꩻမွိုင်ꩻပျိုꩻ အတ္ထုပ္ပတ္တိ"''' ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တကဝိသာရယို စေားဖါးရွီႏနယ်ႏ နောင်အင်လေးအခဝ်ဒွမ် ဒုံနောင်ယေား(ယိုခါ ဟဲ့ꩻဒုံအင်းယား)ကို ထီႏထွꩻလွဉ်လိတ်ကျမ်ꩻစခါကိုအလꩻ ရမွော့လွူးဖွာꩻ နေင်ႏကောႏဇာႏ ၁၁၂၆/၇-ဗာႏနေင်ႏအရပ်ကိုနဝ်ꩻသွူ။ မွိုးဖါမဉ်နဝ်ꩻ လိတ်ကျမ်ꩻကို ထွံႏမော့ꩻလွဉ်ꩻတဝ်းလဲ့ ပေႏခါမွိုးဖါဖန်ဖေႏအမဉ်ꩻနဝ်ꩻ ခွန်အောင်ႏသာႏ၊ အရွယ်ႏမဲဉ်ႏသက်လꩻ ထင်ႏအုံကျောင်ꩻ မွိုးဖါထင်ႏအပ်ထေ့ ကျောင်ꩻမွိုင်ꩻပျိုꩻ ဗွေႏဗွန်ထျꩻ၊ ထွာကော်ပီႏ သွဉ်ထူႏလွေꩻလိတ်မွူးတဲင်တွော့ꩻ ဗုဲင်သျင်ႏသာႏမဏေႏ ဆရာႏဖန်ဖေႏဘွဲ့မဉ်ꩻ သျင်ႏအန္တိ၊ လိတ်ကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါစားနဝ်ꩻသွူ။ သွိုန်ႏထင်ႏရဟန်ꩻ ဖန်မဉ်ꩻဘွဲ့ ဗွေႏကဝိသာရသွူ။ ထွာဗွေႏဗွန် အုံနင်းသတင်ꩻသွုံꩻ ကျောင်ꩻအဖြုံႏဖြုံႏ ပါတွမ်ႏတဲမ်းထွတ်ထေလိတ်ကျမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လိတ်လီꩻစခါကိုအလꩻ သေလွဉ်ꩻယဟန်ႏသွူ။ ဗွေႏဗွန်တန် ဘဒ္ဒန္တကဝိသာရယို သက်တောႏလꩻ (၇၉)နေင်ႏ ဝါႏတောႏလꩻ (၅၈)ဝါႏကို နေင်ႏ ၁၂၀၆-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ကံလာလောင်း (၄)နီꩻ မွူးနီꩻ-သောကျာႏ အွဉ်ကုဲရုပ်ခြုံ ဘဝလူꩻဒုံ ထင်ႏအုံခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဗွန်တန်ဘဒ္ဒန္တကဝိသာရယို အဝ်ႏပေႏခါ သျင်ႏသာႏမဏေႏကိုကာႏ ကွပ်စွဉ်ႏဝါႏသနာႏအဝ်ႏငါႏ၊ သꩻပျောႏလွဉ်ꩻငါႏ လိတ်လုဲင်ꩻပုဲင်ꩻပေႏတဲင် အုံလွူꩻငါႏတွမ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ အတဲမ်းအကဲစ်ꩻ၊ ထေစန်ႏ စပ်စီႏလင်္ကာႏကဗျာႏဖုံႏတဲင် သံးအုံဒေါင်ဆယ်ꩻကပ်ဗာႏ ဆရာႏဒါႏ ဆရာႏမော်နဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻဗွေႏနဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏဆရာႏတဲမ်းလိတ် မဉ်ꩻကျောႏတပါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻဗွေႏကတဲမ်းစပ် စီႏလင်္ကာႏ ငဝ်းစော့ꩻငဝ်းလာႏဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ဟော်ꩻဟဝ်၊ ဟော်ꩻလဲ့ယိုꩻ လိုꩻအဝ်ႏအသောင်အရင်ꩻလဲ့ ကနာႏဟွိုန်တလေ့ꩻဟဝ်၊ နာႏခံႏမွန်းပျောႏနဝ်ꩻမꩻ ခေတ်ကာႏလအတွင်ꩻနဝ်ꩻကာႏ ထွာစွဉ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏကျောႏ ထင်ႏသျာꩻ သေစဲင်းတပါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻဗွေႏကတဲမ်းစလိတ် တဲႏစစွဉ်ႏနေင်ႏ ၁၁၅၅-ဗာႏအရပ်နဝ်ꩻကိုကာႏ တဲမ်းယဲက်ထွားကူꩻ လိတ်လီꩻစခါ လိတ်သက်တန်ꩻတန်၊ လိတ်ဝါႏတောႏဖြား ကထွာဒါႏ ဥပေါသထလိတ်ကျံꩻစောင်ႏ၊ ဝေလာမသုတ်လိတ်ကျံꩻစောင်ႏ၊ ဝေဿန္တရာႏဇာတ်တောႏ လိတ်ကျမ်ꩻစောင်ႏတွမ်ႏ အဘိဓမ္မာႏလိတ်ကျမ်ꩻစောင်ႏ စားနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ကရိုꩻဒါႏ လိတ်လီꩻကျမ်ꩻစောင်ႏစားယိုနဝ်ꩻ လဲဉ်းအွဉ်ရီးလဲဉ်း လိတ်မွိုင်ꩻပျိုꩻခေတ်သွူ။ ကထီႏထွꩻ လိတ်ကျမ်ꩻကိုအလꩻ နေင်ႏကောႏဇာႏ ၁၁၆၀-ဗွေ မာꩻလွဉ် ဗꩻနေင်ႏ ၁၂၀၅-ဗာႏကိုနဝ်ꩻ ဘဒ္ဒန္တကဝိသာရနမ်းရင်ꩻ အဝ်ႏပိဋကတ်ပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာႏကို ကလွဉ်ဒါႏ ဒါႏနကထာႏ၊ သီႏလကထာႏတွမ်ႏ ဘာႏဝနာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏ ဝတ္ထုအမျိုꩻမျိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဓမ္မပဒ၊ ဇာတ်နိပါတ်ကိုကလွဉ်ဒါႏ ဝတ္ထုအမျိုꩻမျိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏနမ်းရင်ꩻ တဲမ်းထေစန်ႏဘာႏသာႏပြန်ႏဒျာႏ တွမ်ႏအဝ်ႏလိတ်တောင်ႏမာႏ ဘာႏသာႏပြန်ႏထန်ႏလွဉ်လဲ့ ပါအာတန်သွူ။ ဝွေꩻဗွေႏကတဲမ်းထွူလဲဉ်းဒါႏ လိတ်ကျမ်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ ကေားလူႏပူႏဇောႏတကာႏ မဉ်ႏအဝ်ႏလဲ့ တဲမ်းကူꩻပွါꩻချာယင်း လိတ်ကျမ်ꩻလဲ့အဝ်ႏသွူ။ ကထွတ်ထတဲမ်းစန်ႏ ဘာႏသာႏပြန်ႏဒါႏ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ လိတ်ကျမ်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ တဲမ်းစပ်စီႏနေးဒျာႏ တွမ်ႏငဝ်းစော့ꩻလာႏ လင်္ကာႏလွဉ်ႏလွဉ်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တကဝိသာရယို ဝွေꩻဗွေႏမဉ်ꩻတွင်ႏလွဉ်ꩻ တွမ်ႏမွိုင်ꩻပျိုꩻရိုꩻကီလဲ့ အဝ်ႏသတင်ꩻအုံအဝ်ႏလွေꩻဗာႏ ကျောင်ꩻအာထွောင်း၊ အာဖြုံႏတန်နဝ်ꩻသွူ။ ခွိုင်းကထီႏလွဉ်ထွꩻဝွေꩻဗွေႏ တဲမ်းအွဉ်ႏကုဲင်သေꩻလိတ်ကိုနဝ်ꩻ ကျောင်ꩻမွိုင်ꩻပျိုꩻ နောင်(အင်းလေး)ကိုလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ကျောင်ꩻတောႏရꩻ ကောင်ဆောင်ႏဖိုးလောင်း (တောင်ႏကီꩻဆꩻနဝ်)၊ ကျောင်ꩻလုံးခြဲက်၊ ကျောင်ꩻသꩻသားလွစ် ကျောင်ꩻစားနဝ်ꩻဖုံႏလဲ့ သတင်ꩻသွုံꩻအုံသော့ꩻဗာႏ၊ တဲမ်းပျုစုသော့ꩻဗာႏ လိတ်လုဲင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ကျောင်ꩻမွိုင်ꩻပျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏညောင်ႏရွီႏနယ်ႏ နောင်(အင်းလေး) အခဝ်ဒွမ်၊ ယိုခါ အဝ်ႏဟဲ့ꩻပထမမွိုင်ꩻပျိုꩻ၊ ကျောင်ꩻထျꩻ အဝ်ႏတွမ်ႏစေႏတီႏသွူ။ မွိုင်ꩻပျိုꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏပအိုဝ်ႏဒုံအင်းယားနဝ်ꩻ ညာꩻတဝ်းဝင်ꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏအဝ်ႏသတင်ꩻသွုံꩻ ကျောင်ꩻမွိုင်ꩻပျိုꩻကိုအခိန်ႏတွင်ꩻ နေင်ႏကောႏဇာႏ ၁၁၆၀-ဗွေကိုနဝ်ꩻ တဲမ်းထွင်ႏလိတ် ဂီဟိစာရိတ္တကျမ်ꩻ ထွာပထမလိတ်ကျမ်ꩻစောင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ကျောင်ꩻလုံးခြဲက်ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဝေင်ꩻညောင်ႏညီꩻနယ်ႏကိုနေနေ၊ အဝ်ႏမွိုင်ꩻပျိုꩻဆꩻကွဉ်ႏ ကောင်လောင်း၊ ယိုခါ ဟဲ့ꩻလုံခုတ်သွူ။ ကျောင်ꩻသꩻသားလွစ်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဗော့ꩻတွမ်ႏ ကျောင်ꩻလုံးခြဲက်သွူ။ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တကဝိသာရ ဝွေꩻဗွေႏကအဝ်ႏသတင်ꩻသွုံꩻဒါႏ ကျောင်ꩻယိုနီဖြုံႏအတွင်ꩻ ကတဲမ်းထွတ်လွေꩻ လိတ်ကျမ်ꩻဖုံႏအကိုနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻပါ လွယ်ဆြာႏမော်)စားနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ ရိုꩻဗာႏဝွေꩻဗွေႏနဝ်ꩻ ထွာဗာႏဖိုလွယ်မော်းဂုဏ်ႏ ဂဏ စရိယ ဂဏနာယကသွူ။ ကျောင်ꩻတန်တောႏရ ကောင်ဆောင်ႏဖိုးကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ (ယိုခါ ကျောက်တလွုံꩻနယ်ႏ)ကို အွိုင်ႏဆောင်ႏဖိုး၊ နောင်ယာသုဲင်ꩻဆꩻကီကွဉ်ႏ ကောင်ဆောင်ႏဖိုးနဝ်ꩻ ဖြုံႏခါႏဆို့ꩻသော့ꩻကျောင်ꩻတောႏရꩻ၊ ကျောင်ꩻနဝ်ꩻအကို နေင်ႏ ၁၁၇၃-ဗာႏ၊ အတွင်ꩻနဝ်ꩻခါ ထွာစဲ့ꩻမ တရေင်သျုတ်တဲင်တွော့ꩻ ဗွေႏကဝိသာရ အဝ်ႏမွိုင်ꩻပျိုꩻ ထင်ႏသတင်ꩻသွုံꩻ အုံတောႏရꩻဗာႏ၊ တဲမ်းယဲက်ကူꩻသော့ꩻဗာႏ လိတ်ကျမ်ꩻအမဉ်ꩻ ကဟဲ့ꩻဒါႏ "ဓမ္မသောက"နဝ်ꩻသွူ။ ကျောင်ꩻတောႏရယိုအကိုနေနေ နေင်ႏ ၁၁၇၇-ဗာႏ တဲမ်းထွတ်ထေစန်ႏလုဲင်ႏ လိတ်ကျမ်ꩻမဉ်ꩻ "ပေတသုတ်၊ ပရာဘဝသုတ်၊ ဒေဝသံယုတ် (၃)စောင်ႏတွယ်ꩻ"တွိုႏလုဲင်ႏ နေင်ႏ ၁၁၇၈-ဗာႏကိုနဝ်ꩻ တဲမ်းထွတ်ထေစန်ႏလုဲင်ႏ လိတ်ကျမ်ꩻမဉ်ꩻ "မနုဓမ္မသတ်"ရိုꩻကီလဲ့ ဝါႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ ဆို့ꩻတရွပ်တဲႏစေႏတီႏတဲင် တဲမ်းလိတ်မွိုင်းလွတ်ဒျာႏအကျောင်ꩻ၊ တွိုႏဒဲဉ်စေင်မꩻ တဲမ်းလိတ်ထွူလꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ လိတ်စောင်ႏနဝ်ꩻကိုသွူ။ မနုဓမ္မသတ်လိတ်ကျမ်ꩻယို ဗွေႏအာစာရ (ပင်အွဉ်း)အဝ်ႏတွဲႏနျꩻဗာႏလဲဉ်းလိတ်နျꩻတွိုက်ကိုသွူ။ ဗွေႏဗွန်ကဝိသာရယို ဝွေꩻဗွေႏ ကတဲမ်းထွတ်ထေဒါႏ လိတ်စောင်ႏလိတ်ပပ်အကို တဲမ်းသော့ꩻပါ အဗွေႏမဉ်ꩻ "စောဝ်းဗွန်ကျော်ဦꩻ"ရစွိုမ်ႏစောင်ႏစွဉ်ႏသွူ။ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ကဝိသာရ ကအဝ်ႏသတင်ꩻသွုံꩻဒါႏ ကျောင်ꩻတောႏရꩻ ကောင်ဆောင်ႏဖိုးလောင်းအတွင်ꩻနဝ်ꩻ တကာႏနောင်ယာသုဲင်ꩻ ဒုံအဖြုံႏကွဉ်ႏ ခံႏထူႏဖေႏ ပစ္စေꩻ(၄)ပါꩻတကာႏတဲင် ဝွေꩻဗွေႏ ကတဲမ်းပျုစုကျမ်ꩻနဝ်ꩻကိုလဲ့ တဲမ်းသော့ꩻပါ "နောင်သှဲဆြာႏ"စားနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ကျောင်ꩻမွိုင်ꩻပျိုꩻ ဗွေႏဗွန်ကဝိသာရ ကအုံနင်းဒါႏ ကျောင်ꩻတောႏရꩻ ကောင်ဆောင်ႏဖိုးလောင်း ယံကသေဗာႏ အခရာႏစွိုမ်ႏစွိုမ်ႏနဝ်ꩻ ထွားသွော့ ဓမ္မဃောသက၊ ပေတသုတ်၊ မနုဓမ္မသတ်တွမ်ႏမွိုင်ꩻပျိုꩻဋီႏကာႏလိတ်စောင်ႏစားနဝ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻအာတန်သွူ။ မီႏနုဲင်းမွိုင်ꩻပျိုꩻဋီႏကာႏဟဲ့ꩻ မွိုင်ꩻပျိုꩻသမဲင်ꩻလိတ်ပပ်စောင်ႏ ဒုတိယအခန်ꩻကို ခီꩻမွံꩻအမ်ႏဖြာႏငါႏ ဗွေႏဗွန်ကဝိသာရ အဝ်ႏပါႏနုဲင်းယို- "ဗွေႏဗွန်မွိုင်ꩻပျိုꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏခမ်းကောင်ယို ငမ်းငါႏ၊ တသေနာႏတဝ်း အဟဝ်အကုဲင်၊ (ကုသိုလ်ႏကံႏ၊ အကုသိုလ်ႏကံႏ)၊ ငမ်းငါႏ ဗဟုသုတ ထာꩻသေပညာႏဆေ့ꩻတဲင် ပိဋကတ်ကိုကလွဉ်ဒါႏ တရာꩻအဆꩻအကဲဉ်ဖုံႏ၊ ပိဋကတ်တရာꩻသင်္ချေႏ သွိုန်ႏထီဟဝ်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏထထန်ႏထွတ်စန်ႏချာ ပြန်ႏချာဖေႏ ဘာႏသာႏပအိုဝ်ႏငဝ်းတွော့ꩻ သာႏသနာႏခမ်းကောင်လဲ့ လေဟွိုင်ꩻထွန်ꩻကာꩻစွဉ်ႏသွူ။ ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အတွင်ꩻနဝ်ꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏကအီႏထွꩻသွိုန်ဗွိုန်ပီ ဗွေႏဗွန်ကဝိသာရအဲဉ်ထဝ်း၊ ကထီႏဝွေꩻဗွေႏလဲ့ မတ်စွဉ်ႏသုတဗုဒ္ဓတပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ လိတ်စောင်ႏမွိုင်ꩻပျိုꩻဋီႏကာႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဗွန်ကဝိသာရယို စွိုးခွိုꩻဘာႏသာႏ သာႏသနာႏ ယံထင်ႏထိုအီအတာႏ ကသောင်ႏသာ တဲမ်းထွတ်ထေစန်ႏချာႏ ပြန်ႏဒါႏဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ကတဲမ်းယဲက်ကူꩻပွါꩻနေးဒျာႏ လိတ်ကျမ်ꩻဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ လိတ်ကျမ်ꩻစောင်ႏဖုံႏစားနဝ်ꩻအကို မီႏခွယ်ꩻနေး လိတ်အမျိုꩻနဝ်ꩻ- *(၁) ဖေႏလူႏဖေႏတန်ꩻ ဒါႏနခန်ꩻခရာႏ လိတ်ကျမ်ꩻဖုံႏ၊ *(၂) ကံကျင်ꩻဆောက်တဲႏ သီႏလခရာႏ လိတ်ကျမ်ꩻဖုံႏ၊ *(၃) ဓမ္မပဒဇာတ်နိပါတ်ကိုလွဉ် ဝတ္ထုလိတ်ကျမ်ꩻဖု့ႏ၊ *(၄) အဘိဓမ္မာႏလိတ်ကျမ်ꩻဖုံႏ၊ *(၅) ဗုဒ္ဓဝင်ႏ အနာဂတဝင်ႏ သမဲင်ꩻရာႏဇဝင်ႏဖုံႏ လိတ်ကျမ်ꩻစားယို အဝ်ႏမော့ꩻထီႏလွဉ်ꩻ ဗွေႏဗွန်မွိုင်ꩻပျိုꩻတဲမ်းလဲ့ အဝ်ႏကုဲင်အဟော်ꩻလိတ်ကျမ်ꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ "လိတ်ဖတ်သင်ႏကဲဉ်ႏ"တစောင်ႏဒျာႏသွူ။ လက္ခဏာႏပေႏတင်ႏစောင်ႏ တွမ်ႏတသီႏကျမ်ꩻစောင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထီႏလွဉ်ꩻတဝ်း မော့ꩻလွဉ်ꩻတဝ်းသွူ။ ဗွေႏဗွန်ကဝိသာရ အဝ်ႏသတင်ꩻသွုံꩻကျောင်ꩻတွမ်ႏ တဲမ်းလိတ်ကျမ်ꩻပျုစုနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနုဲင်းလငါယိုသွူ။ == "သတင်ꩻသွုံꩻ ကျောင်ꩻမွိုင်ꩻပျိုꩻတွင်ꩻ တဲမ်းလိတ်ကျမ်ꩻစောင်ႏမဉ်ꩻ" == (၁) ဂီဟိစာရိတ္တလိတ်ကျမ်ꩻ တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၆၀-ဗာႏ၊ (၂) သီႏထတ် (သိဒ္ဓတ္ထ)တောႏထွက်ခန်ꩻ တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၆၉-ဗာႏ၊ (၃) ဝိနယ်ꩻ (ပါစိတ်) ဓမ္မရံသီ တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၇၁-ဗာႏ၊ (၄) ယသောႏကန္တော့ꩻခန်ꩻ တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၇၃-ဗာႏ၊ (၅) ဩဝါဒဂမ္ဘီ တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၇၃-ဗာႏ၊ (၆) လိတ်ဖတ်သင်ႏကဲဉ်ႏ (ပေႏလာႏလောင်း) တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၇၄-ဗာႏ၊ (၇) အဘိဓမ္မာႏ ဝတ္ထုပထမတွယ်ꩻ (ကူꩻလိတ်ဝါႏတောႏဖြား) တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၇၅-ဗာႏ၊ (၈) အဘိဓမ္မာႏ ဝတ္ထုတတိယတွယ်ꩻ (ကူꩻလိတ်ဝါႏတောႏဖြား) တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၇၅-ဗာႏ၊ (၉) အဘိဓမ္မာႏကျမ်ꩻပေါင်ꩻ (ကူꩻလိတ်ဝါႏတောႏဖြား) တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၇၅-ဗာႏ၊ (၁၀) သမန္တပဋ္ဌာန်ꩻကျမ်ꩻ (ကူꩻလိတ်ဝါႏတောႏဖြား) (၁၁) လိတ်ဟိုဓမ်ꩻစောင်ႏ (နျꩻနေး လိတ်နျꩻစက် အလဲင်ႏအာလဲဉ်း) (၁၂) ဓမ္မဒီပနီကျမ်ꩻ (နျꩻနေးလိတ်နျꩻစက် အလဲင်ႏအာလဲဉ်း) တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၈၆-ဗာႏ၊ (၁၃) ဝိမာနဝတ္ထုကျမ်ꩻ (၁၄) အရိမေတ္တေယျ[[သမဲင်ꩻ]] တဲမ်းနေင်ႏ ၁၂၀၅-ဗာႏ။ == "သတင်ꩻသွုံꩻ ကျောင်ꩻတောႏရꩻ ဆောင်ႏဖိုးကောင်လောင်း တဲမ်းပျုစု လိတ်ကျမ်ꩻစောင်ႏမဉ်ꩻဖုံႏ" == ၁။ ဓမ္မသောကတွမ်ႏ ဥပကတ်လိတ်ကျမ်ꩻ တဲမ်းကူꩻ ၁၁၇၁-ဗာႏ၊ ၂။ အဘိဓမ္မာႏဝတ္ထု ဒုတိယတွယ်ꩻ (ကူꩻလိတ်ဝါႏတောႏဖြား) ၁၁၇၅-ဗာႏ၊ ၃။ လစ်ꩻပါꩻခွယ်ꩻဝတ္ထုကျမ်ꩻ တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၇၆-ဗာႏ၊ ၄။ ဘုရာꩻခင်ႏခြောင်ꩻ (မန်းစက်တောႏ) တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၇၇-ဗာႏ၊ ၅။ ပေတ၊ ပရာဘဝ၊ ဒေဝသံယုတ် (၃)စောင်ႏတယ်ꩻ တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၇၇-ဗာႏ၊ ၆။ မနုဓမ္မသတ်လိတ်ကျမ်ꩻ ပ/ဒု (၂)စောင်ႏတွယ်ꩻ တဲမ်ႏနေင်ႏ ၁၁၇၈-ဗာႏ၊ ၇။ ခန္ဓီပုဒ် တဲမ်းနေင်ႏထီႏတဝ်း၊ ၈။ အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ တဲမ်းနေင်ႏထီႏတဝ်း၊ ၉။ အနန္တဇိနကျမ်ꩻ ပထမတွယ်ꩻ တဲမ်းနေင်ႏထီႏတဝ်း၊ ၁၀။ ဓမ္မစက္ကျာႏ တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၈၁-ဗာႏ။ == "သတင်ꩻသွုံꩻ ကျောင်ꩻလုံးခြဲက်တွင်ꩻ တဲမ်းပျုစုသော့ꩻ လိတ်ကျမ်ꩻစောင်ႏမဉ်ꩻဖုံႏ" == (၁) ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်ꩻ တဲမ်းကူꩻနေင်ႏ ၁၁၇၇-ဗာႏ၊ (၂) ဂိဟီစာရိတ္တကျမ်ꩻ တဲမ်းကူꩻနေင်ႏ ၁၁၇၈-ဗာႏ၊ (၃) ဓာတ်တောႏဝင်ႏခန်ꩻ (၄) ဘုရာꩻရခဲင်ႏသမဲင်ꩻ (မဟာမျတ်မုနိ) သမဲင်ꩻ (၅) ကပ္ပဝန္ဒနာႏကျမ်ꩻ တဲမ်းနေင်ႏ ၁၁၈၅-ဗာႏ၊ (၆) ဂိဟီစာရိတ္တကျမ်ꩻ တဲမ်းကူꩻပွာꩻယင်း ၁၁၈၇-ဗာႏ၊ (၇) သီႏလခန်ꩻ သီႏလကထာႏ (၈) စောက်အာႏဗွာဝတ္ထု (၉) သုတ္တ[[နိဗ္ဗာန်ႏ]]ကျမ်ꩻ (တွဲႏနျꩻနေး လိတ်စက်အာလဲဉ်း) လိတ်ပပ်စားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်ကဝိသာရ တဲမ်းထွတ်ထေနဝ်ꩻသွူ။<ref>ဗွေႏဝါယာမ၊ ဒဲဉ်သီႏလက်ဆောင်ႏ အမုဲင်-၃၂</ref> == အာႏကွိုꩻ == <references /> [[ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသီး နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ]] 6obyv9z8cj63jtuundxp77d5uxwav64 3 7713 33932 30028 2026-08-13T20:38:42Z Deepfriedokra 1522 [[ကေားသုင်ꩻသား အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ:Trong Dang]] မှ [[ကေားသုင်ꩻသား အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ:Renamed user 884fe7926b62f9d3ae6cf3bcc87670a6]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Deepfriedokra က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Trong Dang|Trong Dang]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Renamed user 884fe7926b62f9d3ae6cf3bcc87670a6|Renamed user 884fe7926b62f9d3ae6cf3bcc87670a6]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 30028 wikitext text/x-wiki == အဝ်ႏဝီခီပီးဒီးယားယို ဟွုန်ဟဝ်သꩻရေꩻ ကျိုႏဆွုမ်ႏဒျာႏဩ Trong Dang ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအရန်း မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> ယံဟော်ꩻထွားရီးသွော့ [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီခီပီးဒီးယား]] '''[[Wikipedia:Five pillars|တဖူꩻရဲဉ်ႏငတ်ꩻစွိုး]]''' တာႏ ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏဒျာႏသွူ။ မိဉ်ႏမာꩻသွူအကောက် ဒင်ႏထွူမတ်ပုံတဉ်နဝ်ꩻ '''[[စွဲးကမ်းကို:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်]]''' တောမ်ႏ '''[[WP:FAQ|အဝ်ႏရီခွိုꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏ]]'''နဝ်ꩻ အီႏထွာအီမွေး နာꩻအတာႏ အစွဲးအကမ်းနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ အအီႏခြုဲင်းနယ်ဖေႏ မွဉ်းဖျင်နယ်ꩻ၊ တဲမ်းပုင်ႏတဲမ်းနယ်ꩻ ဝီခီပီးဒီးယားကို တောမ်ႏ သေထွိုက်သေသင်ꩻ အခရာႏအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏကနွို့စွဲးကမ်းကိုနွောင်ꩻ ဝီခီပီးဒီးယားနဝ်ꩻ ဒါႏလဲပ်ခါꩻဗာႏ အနယ်ꩻပညာႏဖုံႏလဲ့ တလိုႏတဝ်းသွူ။ နွို့ခွုမ်မာꩻကို ''[[WP:BOLD|ရုဲင်းရုဲင်းသွော့]]''ဩ။ မိဉ်ႏထွူ ''သွုပ်သမ်ႏဟဝ်ဟဝ်ရိုꩻသာꩻသွော့ လိုꩻလင်အလောင်းဩ''။ ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ''[[w:wiki|ဝီခီ]]''တဲင် ယိုꩻမွေးငါႏနဝ်ꩻသွူ။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''ထူႏစွဲးကမ်းကို'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * မိဉ်ႏအဝ်ႏလိုႏ အကူႏညီႏစွဲးကမ်းကိုနဝ်ꩻ နွို့ရီရောင် အိုင်ကိုမ်နွောင်ꩻဒျာႏ ပအိုဝ်ႏဝီခီပီးဒီးယား [[ဝီခီပီးဒီးယား:Village pump|အိုင်ကိုမ်ခင်ႏလမ်းVillage pump]] ကို မွေးတဝ်းလဲ့ [[Facebook]] လောင်း ကအဝ်ႏဒါႏ [http://www.facebook.com/group/406204427603066?ref=share ပအိုဝ်ႏဝီခီစွုမ်ꩻစွိုꩻ] လိတ်မဲ့ငါကိုဖုံႏသွူ။ * အီႏထူႏသုင်ꩻစဗာႏဝီခီ နုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွားသွော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|မွဉ်းဖျင်နယ်ꩻ]] လိတ်မဲ့ငါကိုဩ။ * မိဉ်ႏမဲဉ်လွူꩻထွားစဲင်းထဲင်း မွဉ်းဖျင်ခရာႏအစဲင်းနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွားသွော့ [[Wikipedia:မွဉ်းဖျင်လိတ်မဲ့ငါဖုံႏ|လိတ်မဲ့ငါ]]ယိုဩ။ * ရီခရာႏမိဉ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ ရီနွောင်ꩻဒျာႏ [[WP:Q|ခင်ႏလမ်းယိုကို]]သွူ။ * နာꩻအနေႏ ဒေါ့ꩻရီအိုင်ကိုမ်သွုပ်နွောင်ꩻဒျာႏ [[WP:Administrators|ကေားရဲဉ်ꩻဖန်းဖြယ်သား(Admin)]]သီး တဖြာꩻဖြာꩻထျꩻ အိုင်ကိုမ်ချက်လိတ်မဲ့ငါကိုသွူ။ * ဒင်ႏသွင်ꩻသော့ꩻ ယူနီကိုဒ်ဖောင့် အယပ်ꩻခုဲင်ႏမိဉ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ ထွားသွော့ [https://unicodetoday.org/fonts/ ယိုကို]ဩ။ * အီႏသုင်ꩻဗာႏ ကီးဗိုတ်နုဲင်းမုဲင်ꩻ မိဉ်ႏသေတဝ်းနဝ်ꩻ ထွားသွော့ [https://unicodetoday.org/keyboards/ ယိုကို] ဩ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''ဟဝ်တောင်ꩻခရာႏ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * မိဉ်ႏမဲဉ်စံꩻထွားစိမ်ꩻနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻအီ [[Wikipedia:Sandbox|Sandboxလိတ်မဲ့ငါယို]]တဲင် မာꩻစံꩻနွောင်ꩻဒျာႏ မွဉ်းဖျင်လိတ်မဲ့ငါဖုံႏသွူ။ * မိဉ်ႏမဲဉ်တဲမ်းသော့ꩻစ ရောမ်ဖြုဲင်ꩻတသာတဗာႏနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွားသွော့ [[WP:YFA|နာꩻအရီးသွတ်ꩻရောမ်ဖြုဲင်ꩻ]] လိတ်မဲ့ငါယိုဩ။ * အီႏဖန်ဖေႏ ရောမ်ဖြုဲင်ꩻတသာအမိဉ်ꩻတာႏ အယပ်ꩻခုဲင်ႏမိဉ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွားသွော့ [[Wikipedia:ရောမ်ဖြုဲင်ꩻကတူႏစဲဉ်ႏဖုံႏ|လိတ်မဲ့ငါယို]]ဩ။ * [[Help:ဒင်ႏထင်ႏပုင်ႏနယ်ꩻ]]ကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွဉ်ႏနယ်ခါꩻဖေႏ ဒင်ႏပုင်ႏနယ်ꩻ၊ ထူႏသုင်ꩻသော့ꩻနယ်ꩻ ဖုံႏသွူ။ * [[Wikipedia:ထူႏသုင်ꩻပုင်ႏမူဝါဒ|ထူႏသုင်ꩻပုင်ႏ မူဝါဒ]] ယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဝီခီပီးဒီးယားကို ပုင်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဒင်ႏသော့ꩻ သင်ꩻနဲ့သင်ꩻတဝ်းနဲ့ ဖေႏကဆုင်ꩻဖျတ်နွောင်ꩻတာႏ အီႏထွာအီအစွဲးကမ်းနဝ်ꩻသွူ။ * အိုင်ကိုမ်ချက်လိတ်မဲ့ငါကိုနဝ်ꩻ နျꩻသော့ꩻသွူ &#126;&#126;&#126;&#126; တဲင် တဲမ်းမုဲင်ဖေႏသွော့ နာꩻမိဉ်ꩻဩ။ * နာꩻအကောက်တာႏ [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ဖုံႏလဲ့ ထူႏသုင်ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်ꩻ]]ကိုနဝ်ꩻ စဲစ်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ လိတ်ဖြုံႏ၊ သတ်ပုံသတ်နယ်ꩻဖုံႏသွူ။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|အဝ်ႏဝီခီပီးဒီးယားယို ဟွုန်ဟဝ်သꩻရေꩻ ကျိုႏဆွုမ်ႏဒျာႏ ဗွေႏခွန်နာင်ꩻသီးသွူဩ။ နီဗွေႏသီး သꩻပါရာꩻ ကဏ္ဍကို နွို့ပါစွဲးကမ်း တဲမ်းသော့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏ ရောမ်ဖြုဲင်ꩻဖုံႏသွူဩ။]] Welcome to '''Pa'O Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီခီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Pa'O. However, even experienced Wikipedians who don't know any Pa'O have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[ကေားသုင်ꩻသား:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[ကေားသုင်ꩻသား အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ:Welcome-Bot|အိုင်ကိုမ်]]) ၁၆:၃၇၊ ၁၅ ဩဂဲစ် ၂၀၂၄ (+0630) 2313ov3wj9um9hzk2vdudgt5yxcj2wq 0 9776 33934 2026-08-14T09:00:55Z ဗန်ကှိုန် 25 ဖန်ဆင်ꩻလဲဉ်းလိတ်မဲ့ငါ တောမ်ႏ " {{multiple image | caption_align = left | align = | direction = vertical | width = 220 | image1 = Petroleum sample.jpg | caption1 = ဘူမိထီသေင် နမူႏနာႏ | image2 = Oil well.jpg | caption2 = စုက်ꩻထန်ႏ ဘူမိထီသေင် ကအောဝ်ႏဗော့ꩻဒါႏ U.S. ခမ်း၊ တဲက္ကသဲက်သ်ခမ်းနယ်ႏ..." 33934 wikitext text/x-wiki {{multiple image | caption_align = left | align = | direction = vertical | width = 220 | image1 = Petroleum sample.jpg | caption1 = ဘူမိထီသေင် နမူႏနာႏ | image2 = Oil well.jpg | caption2 = စုက်ꩻထန်ႏ ဘူမိထီသေင် ကအောဝ်ႏဗော့ꩻဒါႏ U.S. ခမ်း၊ တဲက္ကသဲက်သ်ခမ်းနယ်ႏ လပ်ဘောက်ရပ်ကို | image3 = Photo lg kuwait.jpg | caption3 = စက်ခြွိုင်းဒွိုႏ ဘူမိထီသေင် ကအောဝ်ႏဒါႏ ကူဝိတ်ခမ်း၊ အာမာဓိ ရပ် [[:en:Ahmadi Governorate|Ahmad I Governorate]] ကို။ }} ဘူမိထီသေင် (မန်း- ရေနံ)၊ (အဲန်းဂလစ်- Petroleum , crude oil) ယို ထွာ အရောာင်ႏတသီးီးအို့ꩻ-ဖြီင်းကအောဝ်ႏဒါႏ ဟုဲက်ဒရိုကာဗိုန် သဘာဝရွီးခိုႏတစားသွူ။<ref>{{Cite web |title=EIA Energy Kids – Oil (petroleum) |url=http://www.eia.gov/KIDS/energy.cfm?page=oil_home-basics-k.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707183134/https://www.eia.gov/KIDS/energy.cfm?page=oil_home-basics-k.cfm |archive-date=July 7, 2017 |access-date=March 18, 2018 |website=www.eia.gov}}</ref> ဘူမိထီသေင်ကို ထီသေင် ကလꩻဒါႏ ဟမ်ႏခလတွမ်ႏ အောဝ်ႏဘူမိထီသေင် ကရဲန်ꩻထူႏလꩻခါꩻဒါႏ ထာꩻထီဝေတ်ꩻအီစက် (မန်းနေးဟဲ့ꩻ- စက်သုံးဆီ)ဖုံႏအောဝ်ႏပါငီꩻ။ ဘူမိထီသေင်ယို ထွာ မေႏဆာႏထာꩻနျ ကထွာလွောန် နေင်ႏခြွောန်းပဉ်သိန်ႏသိန်ႏကိုခါ၊ အောဝ်ႏအောဂဲန်းနစ်ထာꩻခြိုꩻ ကဗဉ်လင်ꩻꩻလဟမ်ႏကို ကမ္ဘာႏသက် အောဝ်ႏဆားဒွိုန်းခိန်ႏကို ထွာ။ မန်းနေးနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ (ရုပ်ကြွင်းလောင်စာ) အဲန်းဂလစ်နေး ဟဲ့ꩻ fossil fuel သွူ။ ကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဖြွို့သဉ်တွမ်ႏ ထာꩻသားပေႏ ထာꩻမွူးဒေါ့ꩻထီကို သေင်ကုဲင်ထိုꩻထွူ ထွာလွေꩻ ဘူမိထီသေင်။ ဝင်ꩻ ကရမ်ꩻခါꩻနောဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ပဲတ္ထရိုလီယမ် ရေနံ ထီနိုမ်ꩻဟဲင် ၇၀% ယို အထွာစ မီသိုကပ်ယုဂ်(Mesozoic) စိုးခါ၊ ၂၀% နောဝ်ꩻ ထွာစလွေꩻ သီနိုကပ်ယုဂ် (Cenozoic)စိုး၊ ၁၀% နောဝ်ꩻ ထွာစ ပလီယိုကပ်ယုဂ် (Palaeozoic)စိုးကိုခါသွူ။<ref>{{cite web| url=https://energyeducation.ca/encyclopedia/Oil_formation|title=Oil formation|last=Donev|first=Jason|publisher=Energy Edication, [[University of Calgary]]|access-date=2025-04-13}}</ref> ကထူႏဟောဝ်သေꩻ ပဲတ္ထရိုလီယမ် ဘူမိထီသေင် အစစခါꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟူႏနေး လောမ်ႏဒိုလင်ꩻနေးဟမ်ႏကို ထူႏဗာႏ၊ ထာꩻနောဝ်ꩻစားတဲ့ ကထွိုင်ႏသေထွားလွူꩻလော်ဒါႏသွူ ဘူမိဗေဒရာႏမꩻ ကွဲးဟူႏ။ အောဝ်ႏထီႏထွꩻလွောန်ꩻ အောဝ်ႏသုဲင်ꩻအိုကို စွူမ်းထန်ႏတွော့ꩻ သေထူႏဟောဝ်ဝင်ꩻတဲ့အောဝ်ႏ။ ဘူမိထီသေင် ကထေလꩻခါꩻဒါႏ ဟမ်ႏကိုဖုံႏယို မဉ်ႏဒွိုႏတရွꩻရွောတ်ရွောတ်နောဝ်ꩻ ဖထန်ႏ မာꩻစင်အီဖေႏ ပဲတ္ထရိုလီယမ် ရေနံဓာတု ထာꩻခြိုꩻအာ ပါတွမ်ႏ ဓာတ်ဆီ၊ ဒီသယ်လ်၊ ထာꩻထီꩻဝါးအီစဲတ်ထာꩻကွင်ႏ(ဂျက်လေယာဉ်ဆီ)၊ ဘစ်ဇျူမဉ်၊ တရꩻ၊ အဉ်စဉ်အဝုဲင်ထီပြေ၊ ဟမ်ႏဩဇာႏ၊ လူႏ၊ ကတ္တရာစီႏဖုံႏလꩻ။ မာꩻအီတသီႏဖဲ့တွမ်ႏယင်း ပဲတ္ထရိုလီယမ် ရေနံဓာတုထာꩻခြို့ဖဲ့ꩻ အောဝ်ႏမွေးစွောန်ႏ ပဉ်ရိန်ရိန်သွူ။ ရေနံဓာတုဟဲ့ꩻ ထီနိုမ်ꩻဟဲင်ဓာတုယို ကမာꩻလွေꩻ ခေတ်တသာ ထာꩻခြိုꩻကို ထွာအထျꩻထျꩻ။<ref name="Dixie State College 2">{{Cite news |last1=Krauss |first1=Clifford |last2=Mouawad |first2=Jad |date=March 1, 2011 |title=Libyan tremors threaten to rattle the oil world |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |url=http://www.hindu.com/2011/03/01/stories/2011030155921100.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110306154842/http://www.hindu.com/2011/03/01/stories/2011030155921100.htm |archive-date=March 6, 2011}}</ref> ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်ꩻကို လိုꩻသီးအောဝ်ႏထူႏမာꩻအီထိုꩻ ဘူမိထီသေင် တနီꩻ {{convert|100|e6oilbbl|e6m3|lk=on|abbr=off}} ကိုရပ်။ ထေထူႏ ဘူမိထီသေင်ထာꩻမာꩻယို ထေမာꩻထာꩻခြိုꩻတွမ်ႏစက်ခြွိုင်းဖဲ့ (စက်မှုကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း)ကိုတွမ်ႏ ဖြေꩻစာတေားကာꩻချာငါအီထာꩻခြိုꩻ တန်ထွိုင်ႏအီတာႏ အောဝ်ႏထွာအထျꩻထျꩻ အကြဲင်ႏတဗာႏသွူ၊<ref>{{Cite web |title=The Economic Benefits of Oil & Gas |url=https://www.energy.gov/articles/economic-impact-oil-and-gas |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331224819/https://www.energy.gov/articles/economic-impact-oil-and-gas |archive-date=March 31, 2024 |access-date=March 31, 2024 |website=Department of Energy}}</ref> တယ်ႏ ဒုတိယဆွိုပ် စက်ခြွိုင်းခြောင်ႏ အွော့ꩻချာႏထာꩻစိုး (ဒုတိယခေတ် စက်မှုတော်လှန်ရေး)ကို အတန်ထင်းမွိုင်စစ။ ဘူမိထီသေင်အောင် ကလွိုင်ႏအာဒါႏ ခမ်းထီပဉ်ခမ်းခမ်းနောဝ်ꩻ ကောပ်ပွိုး အအောဝ်ႏသဲန်ꩻလꩻခါꩻ ထေမာꩻထာꩻထီ ဝါးအီစက်ဖုံႏ၊ ဖြေꩻစာ ထာꩻထီဝါးအီစက်ဖုံႏတဲင် ၂၀ ရျာꩻဗူႏ အထဝကိုခါ ဩဇာႏအောဝ်ႏမွေး ခမ်းလင်လောင်း။ ဘူမိထီသေင်ယို ထွာ ကထန်ႏချာတရာꩻယင်းတောဝ်းဒါႏ သဘာဝသယံဇာတရွီးခိုႏတဗာႏသွူ၊ အမဉ်ႏဖေါင်း အလူးယား သဘာဝထာꩻအုံ။ အယား ရာႏသီႏဥတုတွမ်ႏ လိုꩻသီးထာꩻခြွိုင်ႏသန်ꩻ။ ==ထူႏတောမ်== {{Reflist}} ivpzx5hetekv7gci7mv9itd89lp2w9z 33935 33934 2026-08-14T09:03:20Z ဗန်ကှိုန် 25 /* */ 33935 wikitext text/x-wiki {{multiple image | caption_align = left | align = | direction = vertical | width = 220 | image1 = Petroleum sample.jpg | caption1 = ဘူမိထီသေင် နမူႏနာႏ | image2 = Oil well.jpg | caption2 = စုက်ꩻထန်ႏ ဘူမိထီသေင် ကအောဝ်ႏဗော့ꩻဒါႏ U.S. ခမ်း၊ တဲက္ကသဲက်သ်ခမ်းနယ်ႏ လပ်ဘောက်ရပ်ကို | image3 = Photo lg kuwait.jpg | caption3 = စက်ခြွိုင်းဒွိုႏ ဘူမိထီသေင် ကအောဝ်ႏဒါႏ ကူဝိတ်ခမ်း၊ အာမာဓိ ရပ် [[:en:Ahmadi Governorate|Ahmad I Governorate]] ကို။ }} '''ဘူမိထီသေင်''' ([[မန်းဘာႏသာႏငဝ်းငွါ|မန်း]]- ရေနံ)၊ (အဲန်းဂလစ်- Petroleum , crude oil) ယို ထွာ အရောင်ႏတသီးအို့ꩻ-ဖြီင်းကအောဝ်ႏဒါႏ ဟုဲက်ဒရိုကာဗိုန် သဘာဝရွီးခိုႏတစားသွူ။<ref>{{Cite web |title=EIA Energy Kids – Oil (petroleum) |url=http://www.eia.gov/KIDS/energy.cfm?page=oil_home-basics-k.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707183134/https://www.eia.gov/KIDS/energy.cfm?page=oil_home-basics-k.cfm |archive-date=July 7, 2017 |access-date=March 18, 2018 |website=www.eia.gov}}</ref> ဘူမိထီသေင်ကို ထီသေင် ကလꩻဒါႏ ဟမ်ႏခလတွမ်ႏ အောဝ်ႏဘူမိထီသေင် ကရဲန်ꩻထူႏလꩻခါꩻဒါႏ ထာꩻထီဝေတ်ꩻအီစက် (မန်းနေးဟဲ့ꩻ- စက်သုံးဆီ)ဖုံႏအောဝ်ႏပါငီꩻ။ ဘူမိထီသေင်ယို ထွာ မေႏဆာႏထာꩻနျ ကထွာလွောန် နေင်ႏခြွောန်းပဉ်သိန်ႏသိန်ႏကိုခါ၊ အောဝ်ႏအောဂဲန်းနစ်ထာꩻခြိုꩻ ကဗဉ်လင်ꩻꩻလဟမ်ႏကို ကမ္ဘာႏသက် အောဝ်ႏဆားဒွိုန်းခိန်ႏကို ထွာ။ မန်းနေးနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ (ရုပ်ကြွင်းလောင်စာ) အဲန်းဂလစ်နေး ဟဲ့ꩻ fossil fuel သွူ။ ကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဖြွို့သဉ်တွမ်ႏ ထာꩻသားပေႏ ထာꩻမွူးဒေါ့ꩻထီကို သေင်ကုဲင်ထိုꩻထွူ ထွာလွေꩻ ဘူမိထီသေင်။ ဝင်ꩻ ကရမ်ꩻခါꩻနောဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ပဲတ္ထရိုလီယမ် ရေနံ ထီနိုမ်ꩻဟဲင် ၇၀% ယို အထွာစ မီသိုကပ်ယုဂ်(Mesozoic) စိုးခါ၊ ၂၀% နောဝ်ꩻ ထွာစလွေꩻ သီနိုကပ်ယုဂ် (Cenozoic)စိုး၊ ၁၀% နောဝ်ꩻ ထွာစ ပလီယိုကပ်ယုဂ် (Palaeozoic)စိုးကိုခါသွူ။<ref>{{cite web| url=https://energyeducation.ca/encyclopedia/Oil_formation|title=Oil formation|last=Donev|first=Jason|publisher=Energy Edication, [[University of Calgary]]|access-date=2025-04-13}}</ref> ကထူႏဟောဝ်သေꩻ ပဲတ္ထရိုလီယမ် ဘူမိထီသေင် အစစခါꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟူႏနေး လောမ်ႏဒိုလင်ꩻနေးဟမ်ႏကို ထူႏဗာႏ၊ ထာꩻနောဝ်ꩻစားတဲ့ ကထွိုင်ႏသေထွားလွူꩻလော်ဒါႏသွူ ဘူမိဗေဒရာႏမꩻ ကွဲးဟူႏ။ အောဝ်ႏထီႏထွꩻလွောန်ꩻ အောဝ်ႏသုဲင်ꩻအိုကို စွူမ်းထန်ႏတွော့ꩻ သေထူႏဟောဝ်ဝင်ꩻတဲ့အောဝ်ႏ။ ဘူမိထီသေင် ကထေလꩻခါꩻဒါႏ ဟမ်ႏကိုဖုံႏယို မဉ်ႏဒွိုႏတရွꩻရွောတ်ရွောတ်နောဝ်ꩻ ဖထန်ႏ မာꩻစင်အီဖေႏ ပဲတ္ထရိုလီယမ် ရေနံဓာတု ထာꩻခြိုꩻအာ ပါတွမ်ႏ ဓာတ်ဆီ၊ ဒီသယ်လ်၊ ထာꩻထီꩻဝါးအီစဲတ်ထာꩻကွင်ႏ(ဂျက်လေယာဉ်ဆီ)၊ ဘစ်ဇျူမဉ်၊ တရꩻ၊ အဉ်စဉ်အဝုဲင်ထီပြေ၊ ဟမ်ႏဩဇာႏ၊ လူႏ၊ ကတ္တရာစီႏဖုံႏလꩻ။ မာꩻအီတသီႏဖဲ့တွမ်ႏယင်း ပဲတ္ထရိုလီယမ် ရေနံဓာတုထာꩻခြို့ဖဲ့ꩻ အောဝ်ႏမွေးစွောန်ႏ ပဉ်ရိန်ရိန်သွူ။ ရေနံဓာတုဟဲ့ꩻ ထီနိုမ်ꩻဟဲင်ဓာတုယို ကမာꩻလွေꩻ ခေတ်တသာ ထာꩻခြိုꩻကို ထွာအထျꩻထျꩻ။<ref name="Dixie State College 2">{{Cite news |last1=Krauss |first1=Clifford |last2=Mouawad |first2=Jad |date=March 1, 2011 |title=Libyan tremors threaten to rattle the oil world |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |url=http://www.hindu.com/2011/03/01/stories/2011030155921100.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110306154842/http://www.hindu.com/2011/03/01/stories/2011030155921100.htm |archive-date=March 6, 2011}}</ref> ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်ꩻကို လိုꩻသီးအောဝ်ႏထူႏမာꩻအီထိုꩻ ဘူမိထီသေင် တနီꩻ {{convert|100|e6oilbbl|e6m3|lk=on|abbr=off}} ကိုရပ်။ ထေထူႏ ဘူမိထီသေင်ထာꩻမာꩻယို ထေမာꩻထာꩻခြိုꩻတွမ်ႏစက်ခြွိုင်းဖဲ့ (စက်မှုကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း)ကိုတွမ်ႏ ဖြေꩻစာတေားကာꩻချာငါအီထာꩻခြိုꩻ တန်ထွိုင်ႏအီတာႏ အောဝ်ႏထွာအထျꩻထျꩻ အကြဲင်ႏတဗာႏသွူ၊<ref>{{Cite web |title=The Economic Benefits of Oil & Gas |url=https://www.energy.gov/articles/economic-impact-oil-and-gas |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331224819/https://www.energy.gov/articles/economic-impact-oil-and-gas |archive-date=March 31, 2024 |access-date=March 31, 2024 |website=Department of Energy}}</ref> တယ်ႏ ဒုတိယဆွိုပ် စက်ခြွိုင်းခြောင်ႏ အွော့ꩻချာႏထာꩻစိုး (ဒုတိယခေတ် စက်မှုတော်လှန်ရေး)ကို အတန်ထင်းမွိုင်စစ။ ဘူမိထီသေင်အောင် ကလွိုင်ႏအာဒါႏ ခမ်းထီပဉ်ခမ်းခမ်းနောဝ်ꩻ ကောပ်ပွိုး အအောဝ်ႏသဲန်ꩻလꩻခါꩻ ထေမာꩻထာꩻထီ ဝါးအီစက်ဖုံႏ၊ ဖြေꩻစာ ထာꩻထီဝါးအီစက်ဖုံႏတဲင် ၂၀ ရျာꩻဗူႏ အထဝကိုခါ ဩဇာႏအောဝ်ႏမွေး ခမ်းလင်လောင်း။ ဘူမိထီသေင်ယို ထွာ ကထန်ႏချာတရာꩻယင်းတောဝ်းဒါႏ သဘာဝသယံဇာတရွီးခိုႏတဗာႏသွူ၊ အမဉ်ႏဖေါင်း အလူးယား သဘာဝထာꩻအုံ။ အယား ရာႏသီႏဥတုတွမ်ႏ လိုꩻသီးထာꩻခြွိုင်ႏသန်ꩻ။ ==ထူႏတောမ်== {{Reflist}} ip5w1tqhbw116o9hde0s1x0tx5neasd 33936 33935 2026-08-14T09:11:15Z ဗန်ကှိုန် 25 /* */ 33936 wikitext text/x-wiki {{multiple image | caption_align = left | align = | direction = vertical | width = 220 | image1 = Petroleum sample.jpg | caption1 = ဘူမိထီသေင် နမူႏနာႏ | image2 = Oil well.jpg | caption2 = စုက်ꩻထန်ႏ ဘူမိထီသေင် ကအောဝ်ႏဗော့ꩻဒါႏ U.S. ခမ်း၊ တဲက္ကသဲက်သ်ခမ်းနယ်ႏ လပ်ဘောက်ရပ်ကို | image3 = Photo lg kuwait.jpg | caption3 = စက်ခြွိုင်းဒွိုႏ ဘူမိထီသေင် ကအောဝ်ႏဒါႏ ကူဝိတ်ခမ်း၊ အာမာဓိ ရပ် [[:en:Ahmadi Governorate|Ahmad I Governorate]] ကို။ }} '''ဘူမိထီသေင်''' ([[မန်းဘာႏသာႏငဝ်းငွါ|မန်း]]- ရေနံ)၊ (အဲန်းဂလစ်- Petroleum , crude oil) ယို ထွာ အရောင်ႏတသီးအို့ꩻ-ဖြီင်းကအောဝ်ႏဒါႏ ဟုဲက်ဒရိုကာဗိုန် သဘာဝရွီးခိုႏတစားသွူ။<ref>{{Cite web |title=EIA Energy Kids – Oil (petroleum) |url=http://www.eia.gov/KIDS/energy.cfm?page=oil_home-basics-k.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707183134/https://www.eia.gov/KIDS/energy.cfm?page=oil_home-basics-k.cfm |archive-date=July 7, 2017 |access-date=March 18, 2018 |website=www.eia.gov}}</ref> ဘူမိထီသေင်ကို ထီသေင် ကလꩻဒါႏ ဟမ်ႏခလတွမ်ႏ အောဝ်ႏဘူမိထီသေင် ကရဲန်ꩻထူႏလꩻခါꩻဒါႏ ထာꩻထီဝေတ်ꩻအီစက် (မန်းနေးဟဲ့ꩻ- စက်သုံးဆီ)ဖုံႏအောဝ်ႏပါငီꩻ။ ဘူမိထီသေင်ယို ထွာ မေႏဆာႏထာꩻနျ ကထွာလွောန် နေင်ႏခြွောန်းပဉ်သိန်ႏသိန်ႏကိုခါ၊ အောဝ်ႏအောဂဲန်းနစ်ထာꩻခြိုꩻ ကဗဉ်လင်ꩻꩻလဟမ်ႏကို ကမ္ဘာႏသက် အောဝ်ႏဆားဒွိုန်းခိန်ႏကို ထွာ။ မန်းနေးနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ (ရုပ်ကြွင်းလောင်စာ) အဲန်းဂလစ်နေး ဟဲ့ꩻ fossil fuel သွူ။ ကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဖြွို့သဉ်တွမ်ႏ ထာꩻသားပေႏ ထာꩻမွူးဒေါ့ꩻထီကို သေင်ကုဲင်ထိုꩻထွူ ထွာလွေꩻ ဘူမိထီသေင်။ ဝင်ꩻ ကရမ်ꩻခါꩻနောဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ပဲတ္ထရိုလီယမ် ရေနံ ထီနိုမ်ꩻဟဲင် ၇၀% ယို အထွာစ မီသိုကပ်ယုဂ်(Mesozoic) စိုးခါ၊ ၂၀% နောဝ်ꩻ ထွာစလွေꩻ သီနိုကပ်ယုဂ် (Cenozoic)စိုး၊ ၁၀% နောဝ်ꩻ ထွာစ ပလီယိုကပ်ယုဂ် (Palaeozoic)စိုးကိုခါသွူ။<ref>{{cite web| url=https://energyeducation.ca/encyclopedia/Oil_formation|title=Oil formation|last=Donev|first=Jason|publisher=Energy Edication, [[University of Calgary]]|access-date=2025-04-13}}</ref> ကထူႏဟောဝ်သေꩻ ပဲတ္ထရိုလီယမ် ဘူမိထီသေင် အစစခါꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟူႏနေး လောမ်ႏဒိုလင်ꩻနေးဟမ်ႏကို ထူႏဗာႏ၊ ထာꩻနောဝ်ꩻစားတဲ့ ကထွိုင်ႏသေထွားလွူꩻလော်ဒါႏသွူ ဘူမိဗေဒခရာႏမꩻ ကွဲးဟူႏ။ အောဝ်ႏထီႏထွꩻလွောန်ꩻ အောဝ်ႏသုဲင်ꩻအိုကို စွူမ်းထန်ႏတွော့ꩻ သေထူႏဟောဝ်ဝင်ꩻတဲ့အောဝ်ႏ။ ဘူမိထီသေင် ကထေလꩻခါꩻဒါႏ ဟမ်ႏကိုဖုံႏယို မဉ်ႏဒွိုႏတရွꩻရွောတ်ရွောတ်နောဝ်ꩻ ဖထန်ႏ မာꩻစင်အီဖေႏ ပဲတ္ထရိုလီယမ် ရေနံဓာတု ထာꩻခြိုꩻအာ ပါတွမ်ႏ ဓာတ်ဆီ၊ ဒီသယ်လ်၊ ထာꩻထီꩻဝါးအီစဲတ်ထာꩻကွင်ႏ(ဂျက်လေယာဉ်ဆီ)၊ ဘစ်ဇျူမဉ်၊ တရꩻ၊ အဉ်စဉ်အဝုဲင်ထီပြေ၊ ဟမ်ႏဩဇာႏ၊ လူႏ၊ ကတ္တရာစီႏဖုံႏလꩻ။ မာꩻအီတသီႏဖဲ့တွမ်ႏယင်း ပဲတ္ထရိုလီယမ် ရေနံဓာတုထာꩻခြို့ဖဲ့ꩻ အောဝ်ႏမွေးစွောန်ႏ ပဉ်ရိန်ရိန်သွူ။ ရေနံဓာတုဟဲ့ꩻ ထီနိုမ်ꩻဟဲင်ဓာတုယို ကမာꩻလွေꩻ ခေတ်တသာ ထာꩻခြိုꩻကို ထွာအထျꩻထျꩻ။<ref name="Dixie State College 2">{{Cite news |last1=Krauss |first1=Clifford |last2=Mouawad |first2=Jad |date=March 1, 2011 |title=Libyan tremors threaten to rattle the oil world |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |url=http://www.hindu.com/2011/03/01/stories/2011030155921100.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110306154842/http://www.hindu.com/2011/03/01/stories/2011030155921100.htm |archive-date=March 6, 2011}}</ref> ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်ꩻကို လိုꩻသီးအောဝ်ႏထူႏမာꩻအီထိုꩻ ဘူမိထီသေင် တနီꩻ {{convert|100|e6oilbbl|e6m3|lk=on|abbr=off}} ကိုရပ်။ ထေထူႏ ဘူမိထီသေင်ထာꩻမာꩻယို ထေမာꩻထာꩻခြိုꩻတွမ်ႏစက်ခြွိုင်းဖဲ့ (စက်မှုကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း)ကိုတွမ်ႏ ဖြေꩻစာတေားကာꩻချာငါအီထာꩻခြိုꩻ တန်ထွိုင်ႏအီတာႏ အောဝ်ႏထွာအထျꩻထျꩻ အကြဲင်ႏတဗာႏသွူ၊<ref>{{Cite web |title=The Economic Benefits of Oil & Gas |url=https://www.energy.gov/articles/economic-impact-oil-and-gas |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331224819/https://www.energy.gov/articles/economic-impact-oil-and-gas |archive-date=March 31, 2024 |access-date=March 31, 2024 |website=Department of Energy}}</ref> တယ်ႏ ဒုတိယဆွိုပ် စက်ခြွိုင်းခြောင်ႏ အွော့ꩻချာႏထာꩻစိုး (ဒုတိယခေတ် စက်မှုတော်လှန်ရေး)ကို အတန်ထင်းမွိုင်စစ။ ဘူမိထီသေင်အောင် ကလွိုင်ႏအာဒါႏ ခမ်းထီပဉ်ခမ်းခမ်းနောဝ်ꩻ ကောပ်ပွိုး အအောဝ်ႏသဲန်ꩻလꩻခါꩻ ထေမာꩻထာꩻထီ ဝါးအီစက်ဖုံႏ၊ ဖြေꩻစာ ထာꩻထီဝါးအီစက်ဖုံႏတဲင် ၂၀ ရျာꩻဗူႏ အထဝကိုခါ ဩဇာႏအောဝ်ႏမွေး ခမ်းလင်လောင်း။ ဘူမိထီသေင်ယို ထွာ ကထန်ႏချာတရာꩻယင်းတောဝ်းဒါႏ သဘာဝသယံဇာတရွီးခိုႏတဗာႏသွူ၊ အမဉ်ႏဖေါင်း အလူးယား သဘာဝထာꩻအုံ။ အယား ရာႏသီႏဥတုတွမ်ႏ လိုꩻသီးထာꩻခြွိုင်ႏသန်ꩻ။ ==ထူႏတောမ်== {{Reflist}} 1n7qme4c1mmof90tobc3a4y37wkma91