ဝီခီပီးဒီးယား blkwiki https://blk.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%84%E1%80%AB MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter မီဒီယာ တဲးဝါး အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ ကေားသုင်ꩻသား ကေားသုင်ꩻသား အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ ဝီခီပီးဒီးယား ဝီခီပီးဒီးယား အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ ဖုဲင် ဖုဲင် အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ မီဒီယာဝီခီ မီဒီယာဝီခီ အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ တမ်းပလေက် တမ်းပလေက် အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ စွဲးကမ်းကို စွဲးကမ်းကို အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk ထုဲင်ꩻခမ်းထီ 0 1190 34240 33796 2026-10-07T00:04:06Z InternetArchiveBot 35 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 34240 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = ထုဲင်ꩻခွန်ဟော်ခံꩻခမ်းထီ | common_name = ထုဲင်ꩻခမ်းထီ | native_name = ราชอาณาจักรไทย<br /><small>(Ratcha-anachak Thai/ရာႏဇအာႏဏာႏဇ ထုဲင်ꩻ)</small> | image_flag = Flag of Thailand.svg | image_coat = Garuda Emblem of Thailand.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = ''နိုင်ငံ ဘာသာ ဘုရင်'' | national_anthem = ''[[:my:ဖလင်း ချတ်|ဖလဲဉ်း ဆတ်]]''(Phleng Chat)<br /> | image_map = {{Switcher|[[ဖုဲင်:Thailand (orthographic projection).svg|frameless]]|အွဉ်ႏနယ်တကမ္ဘာႏလွုမ်း|[[ဖုဲင်:Location Thailand ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|အွဉ်ႏနယ်အာသီယံကို|default=1}} | map_caption = {{Map caption |location_color= အချို |region= အာသျတွိုက် |region_color= မေႏလူးရောင်ႏ |subregion= [[အာသီယံ]] | subregion_color = အချိုဆား}} | capital = [[ဝေင်ꩻဗန်ကောက်]] | coordinates = {{Coord|13|45|N|100|29|E|type:city}} | largest_city = ဝေင်ꩻတန်ဗန်ကောက် | official_languages = [[:my:ထိုင်းဘာသာစကား|ထုဲင်ꩻဘာႏသာႏ]]<ref name=CIA>[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/thailand/ Thailand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610164345/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/thailand/ |date=2021-06-10 }}, ''The World Factbook''.</ref><!--Thai is the official language. English is a non-official secondary language.--> |languages_type = ဒေါ့ꩻသုင်ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါအလင်ဖုံႏ |languages = {{Hlist|[[:en:Isan language|အီသန်]]|[[:en:Northern Thai language|ခွန်မောင်း]]|[[:en:Southern Thai language|ပက်တိုင်း]]|[[:en:Kelantan-Pattani Malay|မလေး]]}} | ethnic_groups = {{Unbulleted list | {{Nowrap|၈၆% [[:en:Thai people|ထုဲင်ꩻ]]}}<br />{{Nowrap|&nbsp;–၃၉% [[:en:Thai people|ထုဲင်ꩻခမ်းထာႏဝ]]}}<br />{{Nowrap|&nbsp;–၂၈% [[:en:Isan people|အီသန်]]}}<br />{{Nowrap|&nbsp;–၁၀% [[:en:Northern Thai people|ခွန်မောင်း(ထုဲင်ꩻခမ်းထင်ꩻ)]]}} <br />{{Nowrap|&nbsp;–9% [[:en:Thai people|ထုဲင်ꩻခမ်းနဝ်]]}} <br />{{Nowrap|3% [[:en:Northern Khmer people|ခမာ]]}} <br />{{Nowrap|2% [[:en:Thai Malays|မလေး]]}} | ၉% လိုꩻဆေ့ꩻစွိုꩻ လိုꩻမျိုꩻအလင်ဖုံႏ [[:en:Ethnic groups in Thailand|၆၈ မျိုꩻ]] }} |ethnic_groups_ref =<ref name="Springer">{{Cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/330368922 |author1=John Draper |author2=Joel Sawat Selway |title=A New Dataset on Horizontal Structural Ethnic Inequalities in Thailand in Order to Address Sustainable Development Goal 10 |journal=Social Indicators Research |page=284 |volume=141 |issue=4 |date=January 2019 |doi=10.1007/s11205-019-02065-4 |s2cid=149845432 |access-date=6 Feb 2020}}</ref> | ethnic_groups_year = ၂၀၁၉ | religion_year = 2018 | religion = {{Plainlist| * ၉၃.၅% [[:en:Buddhism in Thailand|ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ]] ([[:my:နိုင်ငံတော်ဘာသာ|ခမ်းထီဘာႏသာႏ]])<ref>Article 67:<br />"The State should support and protect Buddhism. In supporting and protecting Buddhism, [...] the State should promote and support education and dissemination of dharmic principles of Theravada Buddhism [...], and shall have measures and mechanisms to prevent Buddhism from being undermined in any form. The State should also encourage Buddhists to participate in implementing such measures or mechanisms."{{Cite web|title=Constitution of the Kingdom of Thailand|url=http://www.constitutionnet.org/sites/default/files/2017-05/CONSTITUTION%2BOF%2BTHE%2BKINGDOM%2BOF%2BTHAILAND%2B%28B.E.%2B2560%2B%282017%29%29.pdf|website=constitutionnet.org|access-date=29 October 2017}}</ref> * ၅.၄% [[:en:Islam in Thailand|အိစ်သာလမ်]] * ၁.၁၃% [[:en:Christianity in Thailand|ခရိယာန်ႏ]] * ၀.၀၂% [[:en:Hinduism in Thailand|ဟေင်ဒူ]] * ၀.၀၀၃% [[:en:Irreligion|ဘာႏသာႏအဝ်ႏတဝ်း]](ဘာသာမဲ့)}} | demonym = [[:en:Demographics of Thailand|Thai]]<br />[[:en:Thai people|Siamese]] (historic) | government_type = [[:en:authoritarianism|အကြွင်းမဲ့]] [[:en:military dictatorship|စဲ့ꩻအာႏဏာႏသျင်ႏ]] ([[:my:ဒီ ဖက်တို|ဒီ ဖဲက်တို]]) ဆꩻလ့ကအဝ်ႏဒါႏ [[:my:ပြည်ထောင်စုစနစ်|ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ]] [[:my:ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်|ပါလီမန် ဒီမိုကရေသီ]] [[:en:constitutional monarchy|စည်းမျဉ်းခံခွန်ဟော်ခံꩻစနိစ်]] ([[:my:ဒီ ဂျူရီ|ဒီ စျူရီ]])အစိုႏရ<br /> | leader_title1 = ထုဲင်ꩻခမ်း ခွန်ဟော်ခံꩻ | leader_name1 = [[:my:ဝဇိရာလင်္ကရဏ|ခွန်ဝဇိရာလင်္ကရဏ]] <small>(ရာမ ၁၀)</small> | leader_title2 = ဝွန်ႏတန်ချုတ် | leader_name2 = [[:my:ပရာယွတ်ချန်အိုချာ|ပရာယွတ်ချန်အိုချာ]] | legislature = စွိုးခွိုꩻလွတ်တောႏ |upper_house = သီးနိတ်လွတ်တောႏ |lower_house = နမ်းခြောင်တင်ဖုံႏ လွတ်တောႏ | sovereignty_type = တယ်ႏထောင်ႏထုဲင်ꩻခမ်းသမဲင်ꩻ | established_event1 = [[:en:Sukhothai Kingdom|သုခေါထုဲင်ꩻ]] | established_date1 = ၁၂၃၈–၁၄၄၈ | established_event2 = [[:en:Ayutthaya Kingdom|အယုဒ္ဓယခမ်း]] | established_date2 = ၁၃၅၁–၁၇၆၇ | established_event3 = [[:en:Thonburi Kingdom|ထုံဗူရိခမ်း]] | established_date3 = ၁၇၆၇–၁၇၈၂ | established_event4 = [[:en:Rattanakosin Kingdom|ရတနာႏကိုသဉ် ခွန်ဟော်ခံꩻခမ်း]] | established_date4 =၁၇၈၂ ဗာႏ ဧပြီလာ ၆ နီꩻ | established_event5 = {{Nowrap|[[:en:Siamese revolution of 1932|စည်းမျဉ်းခံခွန်ဟော်ခံꩻစနစ်]]}} | established_date5 = ၁၉၃၂ ဗာႏ ဇွန်လာ ၂၄ နီꩻ | established_event6 = ထုဲင်ꩻခမ်းဖွဲ့ဗူႏပုင်ႏယိုခါ | established_date6 = ၂၀၁၇ ဗာႏ ဧပြီလာ ၆ နီꩻ | area_km2 = ၅၁၃,၁၂၀ | area_rank = ၅၀ | area_sq_mi = ၁၉၈,၁၁၅<!--Do not remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | percent_water = {{Nowrap|၀.၄ (၂,၂၃၀ km)}} | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} ၆၉,၉၅၀,၈၅၀<ref name="macro">{{Cite web|url=https://www.macrotrends.net/countries/THA/thailand/population|title=Thailand Population 1950-2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220107055724/https://www.macrotrends.net/countries/THA/thailand/population|archivedate=2022-01-07|accessdate=2022-02-02}}</ref> | population_census = ၆၄,၇၈၅,၉၀၉<ref>{{In lang|th}} National Statistics Office, [http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc "100th anniversary of population censuses in Thailand: Population and housing census 2010: 11th census of Thailand"] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120712002347/http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc |date=12 July 2012}}. popcensus.nso.go.th.</ref> | population_estimate_year = ၂၀၂၁ | population_estimate_rank = ၂၀ | population_census_year = ၂၀၁၀ | population_census_rank = ၂၁ | population_density_km2 = ၁၃၂.၁ | population_density_sq_mi = ၃၄၂ <!--Do remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | population_density_rank = ၈၈ | GDP_PPP = {{Increase}} $၁,၃၄၀ ဗီလီယံ<ref name=IMFWEOTH>{{Cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=578,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, October 2020|publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]]|access-date=10 April 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၂၁ | GDP_PPP_rank = ၂၂ | GDP_PPP_per_capita = {{Increase}} $၁၉,၁၆၉<ref name=IMFWEOTH/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၆၉ | GDP_nominal = {{Increase}} $၅၃၆.၈၄၁ ဗီလီယံ<ref name=IMFWEOTH/> | GDP_nominal_year = ၂၀၂၁ | GDP_nominal_rank = ၂၅ | GDP_nominal_per_capita = {{Increase}} $၇,၆၇၄<ref name=IMFWEOTH/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၈၀ | Gini = ၃၄.၉ <!--number only--> | Gini_year = ၂၀၁၉ | Gini_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref =<ref name="wb-gini">{{Cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=[[ကမ္ဘာႏဘဏ်]] |access-date=12 August 2021}}</ref> | HDI = ၀.၇၇၇ <!--number only--> | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ၇၉ | Bank = [[ထုဲင်ꩻခမ်းဘဏ်]] | currency = [[:my:ထိုင်းဘတ်ငွေ|ဗတ်]] (THB "฿") | currency_code = THB | time_zone = [[:en:UTC+07:00|ICT]] | utc_offset = +7 | drives_on = ထွေ | calling_code = [[:en:Telephone numbers in Thailand|+၆၆]] | cctld = {{Hlist |[[.th|.th]] |[[.ไทย|.ไทย]]}} }} '''ထုဲင်ꩻခမ်းထီ''' ([[အိန်းကလေက်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ|အဲင်းကလေတ်]]: Thailand) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ [[အာသိခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်|အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်]] ခမ်းထီဖုံႏအကို ခမ်းထီတဖြုံႏနေနေတဲင် ရွုမ်ꩻသုင်ꩻတရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ '''ထုဲင်ꩻခွန်ဟော်ခံꩻခမ်း''' အဲင်ႏကလေတ်အနေႏ "Kingdom of Thailand" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထုဲင်ꩻခမ်းထီယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန် "သာယံ"(သမ်) (အဲင်းကလေတ်: Siam) နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒင်ႏသော့ꩻဒျာႏ [[အဉ်ဒိုဆုဲင်းနား]] အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ် အခဝ်ထာႏဝ ဟံႏကောင်တန်လောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ [[လာအိုခမ်းထီ]]တောမ်ႏ [[ကမ်ဗေားဒီးယားခမ်းထီ]]၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ [[မျန်မာခမ်းထီ]](မန်းခမ်း) တောမ်ႏ လာအိုခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ထုဲင်ꩻပင်ႏလယ်ႏတောမ်ႏ [[မလေးသျားခမ်းထီ]]၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီ တောမ်ႏ [[အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ|ကပ္ပလီပင်ႏလယ်ႏ]]ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ထုဲင်ꩻခမ်း ခွန်ဟော်ခံꩻအစွုပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ [[:my:ဝဇိရာလင်္ကရဏ|ခွန်မဟာဝဇိရာလင်္ကရဏ]] အွဉ်ငါတဲင် အိုပ်ချုတ်တယ်ႏလွေꩻ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၆ ဗာႏကိုသွူ။ ခွန်ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ရာမ ၁၀ မွေးတဝ်းလဲ့ ချက်ကရီခွန်ဆက်အသွုပ် ဒဿမလဲင်ႏ ကအိုပ်ချုတ်ဒါႏခမ်းထီအရာႏ ခွန်ဒျာႏသွူ။ ထုဲင်ꩻခမ်းနဝ်ꩻ တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၈ ဗာႏ ဗꩻ ၁၉၉၆ ဗာႏအကို စီꩻပွာꩻရေꩻဖုံႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုꩻမုꩻ အာႏတလာသန်စွော့ꩻထိုꩻတဲင် ထေကွန်ႏထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏ ထေထန်ႏနွောင်ꩻဒါႏကွန်ႏ တောမ်ႏ ပသာထန်ႏနွောင်ꩻဒါႏကွန်ႏသားအနေႏတဲင် ထွာလွဉ်စွဉ်ႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုဒါႏ ခမ်းတသာတဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ထေကွန်ႏထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏ၊ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻဖုံႏ၊ တဖူꩻလွေꩻခရာႏ ထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏတန် ထွာဒျာႏ ခမ်းထီစီꩻပွာꩻရေꩻတာႏ အဓိကကဏ္ဍဖုံႏသွူ။<ref name="middleIncomeCountry">[https://web.archive.org/web/20051216004454/http://www.worldbank.or.th/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/EASTASIAPACIFICEXT/THAILANDEXTN/0,,menuPK:333304~pagePK:141132~piPK:141121~theSitePK:333296,00.html Thailand and the World Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051216004454/http://www.worldbank.or.th/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/EASTASIAPACIFICEXT/THAILANDEXTN/0,,menuPK:333304~pagePK:141132~piPK:141121~theSitePK:333296,00.html |date=16 December 2005 }}, World Bank on Thailand country overview.</ref><ref name="GuardianThailandOverview">The Guardian, [http://www.guardian.co.uk/country-profile/thailand Country profile: Thailand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523002651/http://www.guardian.co.uk/country-profile/thailand |date=23 May 2010 }}, 25 April 2009.</ref> [[အာသီယံ]] ခမ်း(၁၀)ဖြုံႏအကို ထွာစွဉ်ႏ အုံထွိုင်ႏတနွောင်းနွောင်ꩻဒါႏ တတိယ ဖဝအထီအသွီႏဗွေ အယံသွတ်ꩻ ခမ်းတခမ်းတဲင် ထုဲင်ꩻခမ်း ခမ်းသားပြွူꩻဖြိုထင်ႏထိုတာႏ ညွန်းကိန်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာစွဉ်ႏ "ထိုမွေး"အရန်းကိုသွူ။ လိုꩻဖြာꩻဖုံႏတောမ်ႏ စီꩻပွာꩻရေꩻဖုံႏကို ဩဇာႏဒို့ꩻတခြို့ꩻမုꩻ ပွိုးအဝ်ႏအာလွိုင်ႏကွုန်ꩻလွဉ်တဲင် ဒေႏသအကိုတောမ်ႏ [[ကမ္ဘာႏဟံႏ|ကမ္ဘာႏ]]လောင်း ထွာလွဉ်စွဉ်ႏ အာႏအဝ်ႏပုင်ႏမဲဉ်ႏ တင်ႏသျာꩻဒါႏ ခမ်းထီတဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ <ref>Jonathan H. Ping [https://books.google.com/books?id=FGM1zEdCOmAC&pg=PA103&lpg=PA103&dq=middle+power+philippines&source=bl&ots=vrzASjVnf_&sig=YBVVPgRkVxzcg-VOOB5V97EwIYE&hl=en&ei=OBq0SbegJcnWkAW31sC5BA&sa=X&oi=book_result&resnum=1&ct=result#PPA104,M1 Middle Power Statecraft] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412163453/https://books.google.com/books?id=FGM1zEdCOmAC&pg=PA103&lpg=PA103&dq=middle+power+philippines&source=bl&ots=vrzASjVnf_&sig=YBVVPgRkVxzcg-VOOB5V97EwIYE&hl=en&ei=OBq0SbegJcnWkAW31sC5BA&sa=X&oi=book_result&resnum=1&ct=result#PPA104,M1 |date=12 April 2016 }} (p 104)</ref> == ခမ်းထီမိဉ်ꩻ အရွီးအခိုႏ == == သမဲင်ꩻ == == ခမ်းထီရေꩻ တောမ်ႏ အစိုႏရ == == အိုပ်ချုတ်ရေꩻ ဟံႏနယ်ႏဒေႏသဖုံႏ == ထုဲင်ခမ်းနဝ်ꩻ ဖြယ်ခါꩻတောမ်ႏ ဒေႏသတန်၊ ခရဲင်ႏ၊ အထူꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻ ဝေင်ꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ထုဲင်ꩻခမ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဒေႏသတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဖွဲ့ꩻဗူႏခါꩻဒျာႏတောမ်ႏ ခရဲင်ႏဖုံႏသွူ။ ခမ်းကိုနဝ်ꩻ ဒေႏသတန် အဝ်ႏ(၄)ဖြုံႏတဲင် နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထုဲင်ꩻခမ်းခဝ်ထင်ꩻ၊ ထုဲင်ꩻခမ်းခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၊ ထုဲင်ꩻခမ်းခဝ်ထာႏဝ၊ ထုဲင်ꩻခမ်းခဝ်နဝ်ဖုံႏဒျာႏသွူ။ ဒေႏသတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ တဖြုံႏတောမ်ႏတဖြုံႏ တဗိုန်ပီတဝ်းဒါႏ သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ၊ ယေန်ႏငဲးရေꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻ၊ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖုံႏ အဝ်ႏတဗာႏစီႏနဝ်ꩻသွူ။ ထုဲင်ꩻခမ်းကိုနဝ်ꩻ ဖြယ်ခါꩻတောမ်ႏခရဲင်ႏ (၇၆)ခရဲင်ႏတဲင် နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အခေႏခံႏသွူ အဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းတဲင် ရောမ်ဗူႏယင်း ခရဲင်ႏအစွိုꩻ (၅)စွိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗန်ကောက် တောမ်ႏ ပတ်တယား အထူꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ဗိုန်ပီလဲဉ်းခရဲင်ႏအရန်းတဲင် အဝ်ႏထူႏတွက်သော့ꩻခါꩻဒျာႏ ခရဲင်ႏအရန်းနဝ်ꩻသွူ။ [[ဖုဲင်:Thailand four regions.svg|thumb|center|ထုဲင်ꩻခမ်း ဒေႏသတန် ၄ ဖြုံႏ]] [[ဖုဲင်:Souththailandmap.GIF|thumb|မလေး-မွတ်သလဉ်ဖုံႏ အဓိကကအဝ်ႏအုံအာဒါႏ ထုဲင်ꩻခမ်းခဝ်နဝ် ဟံႏပုင်ႏ]] == စဲ့ꩻရေꩻ == == ဟံႏပထဝီႏ == == ပညာႏရေꩻ == == စီꩻပွာꩻရေꩻ == == ယေန်ႏငဲးရေꩻ == == အာႏကွိုꩻ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ]] 0d5usgcism4dwjyiujjp91yiu5bb5p4 ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ 0 1372 34241 33499 2026-10-07T00:06:06Z InternetArchiveBot 35 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 34241 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict='''ပထမ ကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ''' |image=[[ဖုဲင်:WWImontage.jpg|300px]] |caption= စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻပုင်ႏယဟန်ႏ- အဗာႏကီသွတ်ꩻ စဲ့ꩻပွယ်ꩻတလင်ꩻအခဝ်တွို့ꩻ၊ တယ်ႏဗာႏတွို့ꩻဆꩻကီ- ၁။ဗိတိသျ ကာꩻမော်လထာ(တင့်ကား)ဖုံႏ ကာႏလွေꩻ ထာꩻအောင်ဖုံႏ၊ ၂။ဒါဒန်နယ်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻအကို ရေမြုပ်ဗုံးဗာႏထိုꩻ တော်ဝင်တပ်စဲ့ꩻသင်ဘော်ꩻတဲင် အီႏဗိဉ်သော့ꩻသွူထီကိုပုင်ႏ၊ ၃။ဆိုပ်ꩻတောမ်ႏ ရဲးကာႏကွယ်ႏအီ အစွူႏလူး မဲ့ငါဆိုပ်ꩻ စဲ့ꩻစက်တနတ်သား၊ ၄။ဂျာမဏီ အယ်ဘထရို သင်ဘော်ꩻကျောင်ႏတွိုက်ꩻ |date=၂၈ ဇွန် ၁၉၁၄ – ၁၁ နိုဝဲင်ဗာ ၁၉၁၈ |place= [[ဥရောပတွိုက်|ဥရောပ]]၊ [[အာဖရိက]]၊ အခဝ်ကွဉ်ႏထာႏဝ ([[ခယ်ႏခမ်းထီ|ခယ်ႏ]]တောမ်ႏ ပစိဖိတ်ဒေႏသနဝ်ꩻ ထွာပေႏ) |result= မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏနွောင်ꩻ။ ဂျာမန်၊ ရသျား၊ အိုတိုမန်တောမ်ႏ ဩစထြို ဟန်ဂေရီယံ အဉ်ပါယာကုဲင်ပြင်ꩻ။ ဥရောပတောမ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏထာႏဝကိို ခမ်းထီတသာဖုံႏ ပေါ်ႏထန်ႏလွောန်။ |casus= |combatant1= မဟာႏမိတ်အာႏရဲင်ꩻ |combatant2= ဗဟိုႏအာႏရဲင်ႏ |commander1= |commander2= |strength1= |strength2= |casualties1='''ထဲ့သွုမ်ꩻ''' - ၅,၅၂၅,၀၀၀<br />'''လꩻအဆာ''' - ၁၂,၈၃၁,၅၀၀<br />'''ထိုꩻမား''' - ၄,၁၂၁,၀၀၀ |casualties2='''ထဲ့သွုမ်ꩻ''' - ၄,၃၈၆,၀၀၀<br />'''လꩻအဆာ''' - ၈,၃၈၈,၀၀၀<br />'''ထိုꩻမား''' - ၃,၆၂၉,၀၀၀ }} '''ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ''' ([[အိန်းကလေက်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ|အိန်းကလေတ်]]: World War I) နဝ်ꩻ ထွာလွေꩻဒျာႏ တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၁၄ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၁၈ ဗာႏအခါႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻခါစဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန်နုဲင်းနဝ်ꩻ သမဲင်ꩻအကို တထွာဖိုတဝ်းဒွိုန်းတဲင် ယဟန်ႏလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်လွ့ "မဟာႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻတန်" (Great war) နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏဆုဲင်ꩻ ထွိုင်ႏညလꩻ အနေင်ႏ ၂၁ နဝ်ꩻ စဲ့ꩻပွယ်ꩻတန် ထွာဖျင်ယင်းတလဲင်ႏတဲင် ဟဲ့ꩻဖန်ဖြယ်လွေꩻယင်း ပထမ ကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ၊ [[ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ|ဒုတိယ ကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ]] နီစားနဝ်ꩻသွူ။ ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻအကို စဲ့ꩻသားသီမားထိုꩻ အဖြာꩻခြွဉ်း အဝ်ႏစွဉ်ႏ (၉)သန်းလွိုနဝ်ꩻသွူ။ ခလားစဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန်ကထွားခိင်ႏ စဲ့ꩻသားနဝ်ꩻဖုံႏကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခမ်းသားရိုꩻရိုꩻဖုံႏကဉ်းအာအာသွူ။ ကထဲ့သွုမ်ꩻထိုꩻဒါႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ တယ်ႏကတူႏဗꩻခင်ႏယာꩻ မိဉ်ႏအွဉ်ႏဆွိုက်ဝင်ꩻနဝ်ꩻ အဗော့ꩻအညာꩻအဝ်ႏစွဉ်ႏ အမဲင်ႏ ၉၃၇၅ မဲင်ႏ (၁၅၀၈၄ ကီလိုမီတာ)သွူ။ အဗော့ꩻအညာꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မိဉ်ႏအွဉ်ႏဗဲဉ်လေပ်ပတ် [[ကမ္ဘာႏဟံႏ|ကမ္ဘာႏဟံႏတန်]]နဝ်ꩻ အီႏအဝ်ႏစွဉ်ႏ တထာႏဝရပ်နဝ်ꩻသွူ။ == ကနွို့ပါဒါႏ ခမ်းထီဖုံႏ == ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻကိုနဝ်ꩻ အဓိက ခမ်းထီတန်အစွိုꩻ အဝ်ႏနီစွိုꩻသွူ။ နဝ်ꩻနီꩻစွိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ [[ဗိတေင်]]၊ [[ပဉ်တစ်]]၊ [[ရသျား]] သီးကပါဒါႏ [[မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏ]](Allied Powers/Triple Entente)အစွိုꩻ တောမ်ႏ [[ဂျာမနီ]]၊ [[ဩသတြီးယား]]၊ [[ဟန်ဂေရီ]] သီးကပါဒါႏ [[ဗဟိုႏအာႏရဲင်ꩻတန်ခမ်းထီဖုံႏ]](Central Power/Triple Alliance)အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ထွာဒျာႏ အစွိုꩻယိုနီစွိုꩻခါႏ အဓိကတွိုက်ꩻပွယ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဆုဲင်ꩻ မဟာႏမိတ်အစွိုꩻကိုနဝ်ꩻ [[ဂျပန်ခမ်းထီ|ဂျပန်]] စတဲင်ခမ်းပေႏဖုံႏ နွို့ပါလွဉ်တဲင် ဗဟိုႏအာႏရဲင်ꩻအစွိုꩻကိုနဝ်ꩻ [[တူရကီခမ်းထီ|တူရကီ]]၊ [[ဗူကေးရီးယား]] စတဲင် ခမ်းထီဖုံႏ နွို့ပါလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန် ထွိုင်ႏအီႏထွူခိန်ႏနဝ်ꩻ [[အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ|အမေႏရိကန်ႏ]]လဲ့ နွို့ပါလွဉ်ယင်း မဟာႏမိတ်အစွိုꩻဖဲ့ꩻကိုသွူ။ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန် ထွိုင်ႏထွူနဝ်ꩻ "ဗဟိုႏအာႏရဲင်ꩻအစွိုꩻ" သွုမ်ꩻထိုꩻတဲင် "မဟာႏမိတ်အစွိုꩻ" နွောင်ꩻလꩻထိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ == စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန် ထွာထိုꩻဗာႏခရာႏ == အရင်းရှင်ခမ်းထီတန်သားဖုံႏအခါႏ အချင်ꩻချင်ꩻ ခေးပြဲင်ႏဝင်ꩻ အာႏတလာလွဉ်တဲင် ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ ထွာထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန် ကထွာအီဗာႏ အဓိကအခရာႏနဝ်ꩻ- *ထိုမ်ႏထွားခေးပြဲင်ႏအာလွဉ် ကိုလိုနီဟံႏနယ်ႏဖုံႏ *စွိုးခွိုꩻရေꩻဝါႏဒဖုံႏ အာႏတလာလွဉ် *ဖြွမ်းဗူႏဖွဲ့ခေးပြဲင်ႏလွဉ်ဝင်ꩻ မဟာႏမိတ်စဲ့ꩻအစွိုꩻဖုံႏတောမ်ႏ *ခွုမ်ထေမာꩻပြဲင်ႏလွဉ်ဝင်ꩻ စူခွုမ်လက်နက်ဖုံႏဒျာႏသွူ။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း</ref> == ဗီဒီယို မီဒီယာမုဲင်တန်ꩻ == {| |- | [[ဖုဲင်:Bombers of WW1.ogv|thumb |thumbtime=3 |alt=World War I era biplanes on bombing runs, captioned "Captain 'Eddie' Rickenbacker, American 'Ace of Aces,' over the lines&nbsp;– looking for a scrap." then "Bombing the German lines."|မဟာမိတ်တပ်စွိုꩻ ချꩻလွေꩻဗုံး စဲ့ꩻဂျာမန်ထျꩻ]] | [[ဖုဲင်:Tanks of WWI.ogv|thumb |thumbtime=12 |alt=Primitive tanks advance over empty fields and berms, captioned "The tanks advance to do their bit."|လန်ဂျာ မဟာမိတ်ကာꩻမော်လထာ(တင့်ကား) အဝ်ႏဆင်အတွိုက်ꩻကွက်ꩻကျာꩻ ၁၉၁၈ ဗာႏ]] |} == အာႏကွိုꩻ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ]] == လိဉ့်အထန်ႏဖုံႏ == {{Sister project links|voy=World War I|World War I}} * [http://www.1914-1918-online.net/ 1914–1918-online International Encyclopedia of the First World War] * [https://greatwar.nl/ The Heritage of the Great War / First World War. Graphic color photos, pictures and music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250508093637/https://greatwar.nl/ |date=2025-05-08 }} * [https://www.firstworldwar.com/ A multimedia history of World War I] * European Newspapers from the [http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/newspapers/search?query=&decade=1910-1919&month=7&year=1914&&count=50 start of the First World War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115140047/http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/newspapers/search?query=&decade=1910-1919&month=7&year=1914&&count=50 |date=15 January 2016 }} and the [http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/newspapers/search?query=&decade=1910-1919&month=11&year=1918&count=50 end of the war] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405154114/http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/newspapers/search?query=&decade=1910-1919&month=11&year=1918&count=50 |date=5 April 2015 }} * [http://www.americanhistoryprojects.com/downloads/World-War-I.ppt Powerpoint summary of the war] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214104851/http://www.americanhistoryprojects.com/downloads/World-War-I.ppt |date=2021-12-14 }} * [https://wwi.lib.byu.edu/index.php/Main_Page The World War I Document Archive] Wiki, Brigham Young University * [https://maps.omniatlas.com/europe/19140804/ Maps of Europe]{{Dead link|date=December 2020 }} covering the history of World War I at omniatlas.com * [https://omniatlas.com/maps/sub-saharan-africa/19140804/ Maps of Africa] covering the history of World War I in Africa at omniatlas.com * [https://networks.h-net.org/world-war-i-crossroads "World War I Crossroads"] current discussions by scholars * [http://www.americanhistoryprojects.com/downloads/military.htm#J. World War I (First World War) Guide to websites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211202184116/http://www.americanhistoryprojects.com/downloads/military.htm#J. |date=2021-12-02 }} * [https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/ww1.htm Documents from Mount Holyoke College] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190324234800/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/ww1.htm |date=2019-03-24 }} * [http://project.efg1914.eu/ EFG1914&nbsp;– Film digitisation project on First World War] * [https://www.europeanfilmgateway.eu/search-efg/efg1914 WWI Films on the European Film Gateway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240405195008/https://www.europeanfilmgateway.eu/search-efg/efg1914 |date=2024-04-05 }} * [http://www.britishpathe.com/workspaces/page/ww1-the-definitive-collection The British Pathé WW1 Film Archive] * [https://web.archive.org/web/20140709003435/http://digitalcollections.library.ubc.ca/cdm/landingpage/collection/WWIphoto World War I British press photograph collection] – A sampling of images distributed by the British government during the war to diplomats overseas, from the UBC Library Digital Collections * [http://memory.loc.gov/diglib/vhp/search?query=&field=all&war=worldwari Personal accounts of American World War I veterans], Veterans History Project, Library of Congress. icr0kqc556rphfxoqaf1y6zbp1i7hvm တမ်းပလေက်:Country data အီရန်ခမ်းထီ 10 3389 34238 33112 2026-10-06T16:27:54Z CommonsDelinker 21 Removing [[:c:File:Safavid_Flag.svg|Safavid_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 34238 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = အီရန်ခမ်းထီ | shortname alias = အီရန် | flag alias = Flag of Iran.svg | flag alias-official = Flag of Iran (official).svg | flag alias-1502 = | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = Nadir Shah Flag.svg | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1925 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg | flag alias-air force = Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg | link alias-army = Islamic Republic of Iran Army Ground Forces | flag alias-coast guard=Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | link alias-coast guard=Navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps | flag alias-navy=Flag of the Islamic Republic of Iran Navy.svg | link alias-navy=Islamic Republic of Iran Navy | link alias-naval = Islamic Republic of Iran Navy | flag alias-military=Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg | link alias-military=Islamic Republic of Iran Army | link alias-air force = Islamic Republic of Iran Air Force | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = official | var2 = 1502 | var3 = 1576 | var4 = 1665 | var5 = 1736 | var6 = 1760 | var7 = 1796 | var8 = 1849 | var9 = 1907 | var10 = 1910 | var11 = 1925 | var12 = 1964 | redir1 = IRN | redir2 = IRI | redir3 = Iran </noinclude> | related1 = Persia | related2 = Pahlavi dynasty | related3 = Qajar dynasty }} eqh124noocqippb9s5t18hklafi9vl6 34239 34238 2026-10-06T17:51:47Z CommonsDelinker 21 Removing [[:c:File:Nadir_Shah_Flag.svg|Nadir_Shah_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 34239 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = အီရန်ခမ်းထီ | shortname alias = အီရန် | flag alias = Flag of Iran.svg | flag alias-official = Flag of Iran (official).svg | flag alias-1502 = | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1925 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg | flag alias-air force = Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg | link alias-army = Islamic Republic of Iran Army Ground Forces | flag alias-coast guard=Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | link alias-coast guard=Navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps | flag alias-navy=Flag of the Islamic Republic of Iran Navy.svg | link alias-navy=Islamic Republic of Iran Navy | link alias-naval = Islamic Republic of Iran Navy | flag alias-military=Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg | link alias-military=Islamic Republic of Iran Army | link alias-air force = Islamic Republic of Iran Air Force | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = official | var2 = 1502 | var3 = 1576 | var4 = 1665 | var5 = 1736 | var6 = 1760 | var7 = 1796 | var8 = 1849 | var9 = 1907 | var10 = 1910 | var11 = 1925 | var12 = 1964 | redir1 = IRN | redir2 = IRI | redir3 = Iran </noinclude> | related1 = Persia | related2 = Pahlavi dynasty | related3 = Qajar dynasty }} k6rydi7j0koyhdugklrzpana66645ae