ဝိစ်သိဉ်နရီ blkwiktionary https://blk.wiktionary.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%84%E1%80%AB MediaWiki 1.47.0-wmf.16 case-sensitive မီဒီယာ တဲးဝါး အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ ကေားသုင်ꩻသား ကေားသုင်ꩻသား အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ ဝိစ်သိဉ်နရီ ဝိစ်သိဉ်နရီ အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ ဖုဲင် ဖုဲင် အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ မီဒီယာဝီခီ မီဒီယာဝီခီ အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ တမ်းပလေက် တမ်းပလေက် အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ စွဲးကမ်းကို စွဲးကမ်းကို အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ သွုပ်ဆုဲင်ꩻ သွုပ်ဆုဲင်ꩻ အိုင်ကိုမ်ဒေါ့ꩻရီ TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 2 6248 14885 2026-08-20T02:34:48Z ပအိုဝ်ႏခံးထီ 710 /* */ 14885 wikitext text/x-wiki {{pp|small=yes}} {{Short description|မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်း ၁၀၀ကျော်ရှိသော အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ တရုတ်၊ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။}}{{Infobox country|[[သီးခြားလွှတ်တော်]] [[သမ္မတနိုင်ငံ]](''တရားဝင်'')|conventional_long_name=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်<br>Republic of the Union of Myanmar|common_name=MM|image_flag=Flag of Myanmar.svg|flag_type=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံတော်|အလံတော်]]|image_coat=State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg|symbol_type=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|တံဆိပ်တော်]]|national_anthem={{unbulleted list |"[[ကမ္ဘာမကျေ]]"}}<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:U.S. Navy Band - Kaba Ma Kyei.oga|centre]]</div>|image_map={{Switcher|[[File:Myanmar (orthographic projection).svg|frameless]]|ကမ္ဘာလုံးပုံပြရန်|[[File:Location Burma (Myanmar) ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|အာဆီယံမြေပုံပြရန်|default=1}}|map_caption={{map caption |location_color=အစိမ်း |region=[[အာဆီယံ]] |region_color= ခဲ့ရင့်ရောင် |legend=Location Burma (Myanmar) ASEAN.svg}}|image_map2=|capital=[[နေပြည်တော်မြို့]]|coordinates={{Coord|19|45|N|96|6|E|type:city}}|largest_city=[[ရန်ကုန်မြို့]]|official_languages=[[မြန်မာဘာသာစကား]]|regional_languages={{hlist| |[[ကချင်ဘာသာစကား|ကချင်]] |[[ကယားဘာသာစကား|ကယား]] |[[ကရင်ဘာသာစကား|ကရင်]] |[[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ချင်း]] |[[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာ]]|[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] |[[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]] |[[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]]}}|languages_type=[[တရားဝင် အရေးအသားစနစ်]]|languages=[[မြန်မာအက္ခရာ]]|ethnic_groups={{unbulleted list | ၇၀% [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] | ၉% [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] | ၇% [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] | ၄% [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] | ၃% [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]] | ၁% [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] | ၂% အခြား }}|ethnic_groups_year={{lower|0.45em|<ref name="World Factbook" />}}|religion=[[ထေရဝါဒ]] [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၈၇.၉%နိုင်ငံတော်ဘာသာ <br /> [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]] ၆.၂%<br /> [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]] ၄.၃%<br />[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု|အခြား]] ၁.၆%<ref>{{cite web |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census- The Union Report: Religion |url=https://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf |website=myanmar.unfpa.org |publisher=Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population MYANMAR |access-date=3 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329011235/http://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead |accessdate=22 March 2020 |archivedate=29 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180329011235/http://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf }}</ref>|demonym=Myanmar/Burmese <ref>{{cite web|url=https://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf|title=ACT Health Community Profile, pg. 1|publisher=Multicultural Health Policy Unit|access-date=5 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411161154/http://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf|archive-date=11 April 2015|url-status=dead|accessdate=22 March 2020|archivedate=11 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411161154/http://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf}}</ref>|government_type=[[ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စု]][[သီးခြားလွှတ်တော်စနစ်]]|leader_title1=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ]]|leader_name1=[[မင်းအောင်လှိုင်]]|leader_title2=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ |ဒုသမ္မတ (၁)]]|leader_name2=[[ညိုစော]]|leader_title3=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]]|leader_name3=[[နန်းနီနီအေး]]|legislature=[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]|upper_house=[[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]|lower_house=[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]|sovereignty_type=[[မြန်မာ့သမိုင်း|တည်ထောင်]]|established_event1=[[သရေခေတ္တရာ ]]|established_date1=၄၁၀ ဘီစီခန့်|established_event2=[[ပုဂံခေတ်]]|established_date2=၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၈၄၉|established_event3=[[တောင်ငူခေတ်]]|established_date3=၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၁၀|established_event4=[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]|established_date4=၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂|established_event5=[[ကိုလိုနီခေတ်]]|established_date5=၁ ဇန်နဝါရီ ၁၈၈၆|established_event6=[[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ဗြိတိသျှထံမှလွတ်လပ်ရေးရခြင်း]]|established_date6=၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈|established_event7=[[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ပထမအကြိမ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]|established_date7=၂ မတ် ၁၉၆၂|established_event8=[[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း#နဝတ_“အာဏာသိမ်းယူခြင်း”_နှင့်_နှိမ်နင်းခြင်း|ဒုတိယအကြိမ် အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]|established_date8=၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈|established_event9=[[စကားရပ်များ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်သည့် ဥပဒေ|"Burma" မှ "Myanmar" သို့ အမည်ပြောင်းခြင်း]]|established_date9=၁၈ ဇွန် ၁၉၈၉|established_event10=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတစနစ်]] ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း|established_date10=၃၀ မတ် ၂၀၁၁|area_km2=၆၇၆,၅၇၈|area_rank=၃၉|area_sq_mi=၂၆၁,၂၂၈ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->|percent_water=၃.၀၆|population_estimate=၅၇,၅၂၆,၄၄၉<ref>{{Cite CIA World Factbook|country=Burma|access-date=24 September 2022|year=2022}}</ref>|population_estimate_year=၂၀၂၂|population_estimate_rank=၂၆|population_density_km2=<!--auto calculate--><!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->|population_density_sq_mi=၁၉၆.၈|population_density_rank=၁၂၅|GDP_PPP={{increase}} $၂၇၈.၁၅၆&nbsp;ဘီလီယံ<ref name="IMFWEOMM">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=518,&s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDP,NGDPD,PPPGDP,NGDP_D,NGDPRPC,NGDPRPPPPC,NGDPPC,NGDPDPC,PPPPC,PPPSH,PPPEX,NID_NGDP,NGSD_NGDP,PCPI,PCPIPCH,PCPIE,PCPIEPCH,TM_RPCH,TMG_RPCH,TX_RPCH,TXG_RPCH,LP,GGR,GGR_NGDP,GGX,GGX_NGDP,GGXCNL,GGXCNL_NGDP,GGXONLB,GGXONLB_NGDP,GGXWDG,GGXWDG_NGDP,NGDP_FY,BCA,BCA_NGDPD,&sy=2021&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2023|date=April 2023|website=IMF.org|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date=April 22, 2023}}</ref>|GDP_PPP_year=၂၀၂၃|GDP_PPP_rank=၆၄|GDP_PPP_per_capita={{increase}} $၅,၁၃၂<ref name="IMFWEOMM" />|GDP_PPP_per_capita_rank=၁၄၆|GDP_nominal={{increase}} $၈၃.၉၈၈&nbsp;ဘီလီယံ<ref name="IMFWEOMM" />|GDP_nominal_year=၂၀၂၃|GDP_nominal_rank=၈၀|GDP_nominal_per_capita={{increase}} $၁,၁၈၀<ref name="IMFWEOMM" />|GDP_nominal_per_capita_rank=၁၆၇|Gini=၃၀.၇|Gini_year=၂၀၁၇|Gini_change=decrease<!--increase/decrease/steady-->|Gini_ref=<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MM |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=13 July 2021}}</ref>|Gini_rank=|HDI=၀.၅၈၅<!--number only-->|HDI_year=၂၀၂၁<!--Please use the year to which the data refers, not the publication year-->|HDI_change=decrease<!--increase/decrease/steady-->|HDI_ref=<ref name="HDI">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=8 September 2022|access-date=8 September 2022}}</ref>|HDI_rank=၁၄၉|currency=[[မြန်မာကျပ်ငွေ]] (K)|currency_code=MMK|time_zone=[[မြန်မာစံတော်ချိန်]]|utc_offset=+06:30|drives_on=ညာဘက်မောင်း|calling_code=+95|iso3166code=MM|cctld=[[.mm]]|footnote_a=|footnote_b=|national_languages=[[မြန်မာဘာသာစကား]]|native_name=မြန်မာနိုင်ငံ|name=Myanmar (Burma)|linking_name=မြန်မာ|established_event11=[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|တတိယအကြိမ် အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]|established_date11=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|symbol_width=100px|flag_width=115px}} '''မြန်မာနိုင်ငံ'''({{lang-en|Myanmar}})၊ တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်'''({{lang-en|Republic of the Union of Myanmar}})သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အနောက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ ‌အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်ပြီး တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကပ္ပလီပင်လယ်]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]တို့ တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏မြို့တော်မှာ [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးမြို့တော်မှာ [[ရန်ကုန်မြို့]]ဖြစ်သည်။<ref name="World Factbook">{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/|work=The World Factbook|title=Burma|date=27 September 2021|publisher=U.S. Central Intelligence Agency|access-date=23 July 2022|archive-date=1 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201171209/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/|url-status=dead}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိအစောဆုံးသော အခြေချမှုများသည် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]နှင့် မွန်ဘုရင့်နိုင်ငံများ၌ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite book|title=Early civilizations of Southeast Asia|url=https://archive.org/details/earlycivilizatio0000orei|publisher=Altamira Press|author=O'Reilly, Dougald JW|year=2007|location=United Kingdom|isbn=978-0-7591-0279-8}}</ref> အေဒီ ၉ရာစုခန့်တွင် [[မြန်မာလူမျိုး]]တို့သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]]အနီး၌ [[ပုဂံပြည်]]ကိုတည်ထောင်ခဲ့ကြရာ [[မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]စသည်တို့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ပုဂံပြည်သည် [[မွန်ဂို-မြန်မာ စစ်|မွန်ဂိုကျူးကျော်စစ်]]ကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ၁၆ ရာစု‌တွင် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူအင်ပါယာ]]ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှသမိုင်း၏ အကြီးဆုံးအင်ပါယာအဖြစ် ခေတ္တရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Lieberman">{{cite book|last=Lieberman|first=Victor B.|title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2003|isbn=978-0-521-80496-7|ref=Lieberman}}</ref> ၁၉ ရာစုတွင် တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ]]သည် မျက်မှောက်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒေသများကိုပါမက [[အာသံပြည်နယ်|အာသံ]]နှင့် [[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]]ဒေသများကိုပါ အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှအင်ပါယာသည် မြန်မာနိုင်ငံကို [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ|ကျူးကျော်စစ်များ]]ဆင်နွှဲပြီး သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း၌ မြန်မာနိုင်ငံကို ဂျပန်တို့ကခေတ္တသိမ်းပိုက်ထားခဲ့ပြီး မဟာမိတ်နိုင်ငံတို့က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးကိုရရှိ]]ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် သမိုင်းသည် ယနေ့တိုင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော မငြိမ်သက်မှုများနှင့် ပဋိပက္ခများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၁၉၆၂ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]သည် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]အောက်တွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]သည် နှစ်နှစ်အကြာတွင် အမည်ခံ ပါတီစုံစနစ်သို့ ကူးပြောင်းရေးကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော်လည်း၊ နိုင်ငံ၏ အရေးအခင်းနောက်ပိုင်း [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]သည် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ယနေ့ထက်တိုင် နိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံသည် များပြားလှသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအကြား တိုင်းရင်းသား ပဋိပက္ခများဖြင့် ကွဲခြမ်းလျက်ရှိပြီး [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ကမ္ဘာ့အရှည်ကြာဆုံး ပြည်တွင်းစစ်များ]]ထဲမှ တစ်ခုကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။ [[ကုလသမဂ္ဂ]]နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများစွာတို့က နိုင်ငံအတွင်း စဉ်ဆက်မပြတ်နှင့် စနစ်တကျ ဖြစ်ပေါ်နေသော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး|လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]]ကို အစီရင်ခံခဲ့ကြသည်။<ref name="UNHR">{{cite web|url=https://www.hrw.org/burma|title=Burma|publisher=Human Rights Watch|access-date=6 July 2013|archive-date=1 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111201235346/https://www.hrw.org/burma|url-status=live}} {{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar|title=Myanmar Human Rights|publisher=Amnesty International USA|access-date=6 July 2013|archive-date=29 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110529055701/http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar|url-status=live}} {{cite web|url=https://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma|title=World Report 2012: Burma|publisher=Human Rights Watch|access-date=6 July 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130630121229/http://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma|archive-date=30 June 2013|date=22 January 2012}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး အမည်ခံ အရပ်သားအစိုးရတစ်ရပ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပခဲ့ရာ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး|နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] တိုးတက်လာပြီး စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ သက်သာလာခဲ့သော်လည်း၊<ref name="Easing">{{cite news|last=Madhani|first=Aamer|title=Obama administration eases Burma sanctions before visit|url=https://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/|newspaper=USA Today|date=16 November 2012|access-date=22 August 2017|archive-date=13 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130113090007/http://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/|url-status=live}} {{cite news|last1=Fuller|first1=Thomas|last2=Geitner|first2=Paul|title=European Union Suspends Most Myanmar Sanctions|url=https://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120424015447/http://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html|archive-date=24 April 2012|url-access=subscription|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=23 April 2012}}</ref> အထူးသဖြင့် ရိုဟင်ဂျာ ပဋိပက္ခနှင့် ဆက်စပ်၍ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအပေါ် နိုင်ငံ၏ဆက်ဆံမှုသည် နိုင်ငံတကာ တင်းမာမှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှု၏ ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name="MinorityTreatment">{{cite web|author=Greenwood, Faine|url=http://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya|title=The 8 Stages of Genocide Against Burma's Rohingya {{pipe}} UN DispatchUN Dispatch|publisher=Undispatch.com|date=27 May 2013|access-date=13 April 2014|archive-date=18 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130618062450/http://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya|url-status=live}} {{cite news|title=EU welcomes "measured" Myanmar response to rioting|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611|publisher=Reuters|date=11 June 2012|access-date=1 July 2017|archive-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120806072509/http://www.reuters.com/article/2012/06/11/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611|url-status=live}} {{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18395788|title=Q&A: Communal violence in Burma|publisher=BBC|access-date=14 October 2013|archive-date=16 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416191015/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18395788|url-status=live}}</ref> [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ပါတီ]]က လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးတွင် အများစုအနိုင်ရခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ မြန်မာအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် [[တပ်မတော်]]က စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြင့် အာဏာကို တစ်ဖန်ပြန်လည် သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref name=":3">{{cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|publisher=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live}}</ref> နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှုတ်ချခဲ့သော အဆိုပါ[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းမှု]]သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားနေသော [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကျယ်ပြန့်သည့် ဆန္ဒပြမှုများ]]ဆီသို့ ဦးတည်စေခဲ့ပြီး စစ်တပ်၏ ပြင်းထန်သော နိုင်ငံရေးအရ ဖိနှိပ်မှုများနှင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပြည်တွင်းစစ်]] ပိုမိုကြီးထွားလာမှုတို့ဖြင့် အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Fatalities Reported After Military Truck Rams Protesters in Myanmar|first=Sui-Lee|last=Wee|newspaper=The New York Times|date=5 December 2021|url=https://www.nytimes.com/2021/12/05/world/asia/myanmar-car-protesters-killed.html|access-date=7 December 2021|archive-date=7 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207224710/https://www.nytimes.com/2021/12/05/world/asia/myanmar-car-protesters-killed.html|url-status=live}}</ref> တပ်မတော်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လူထုမြင်ကွင်းမှ ဖယ်ရှားရန် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး၊ အဂတိလိုက်စားမှုမှသည် ကိုဗစ်-၁၉ စည်းကမ်းများ ချိုးဖောက်မှုအထိ ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်၊ သူမအပေါ် စွဲဆိုထားသော စွဲချက်အားလုံးမှာ လွတ်လပ်သော လေ့လာသူများအဆိုအရ "နိုင်ငံရေးအရ လှုံ့ဆော်မှု" များသာ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar's junta condemned over guilty verdicts in Aung San Suu Kyi trial|first=Rebecca|last=Ratcliffe|newspaper=The Guardian|date=6 December 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement|access-date=7 December 2021|archive-date=7 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207123547/https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement|url-status=live}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အရှေ့အာရှ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး]]၊ [[ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု]]၊ [[အာဆီယံ]]နှင့် [[ဘင်းမ်စတက်]]အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သော်လည်း၊ တစ်ချိန်က [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း [[ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့]]ဝင် မဟုတ်ပေ။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့၏ ဆွေးနွေးဘက်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသည် [[ကျောက်စိမ်း]]၊ [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]၊ [[ရေနံ]]၊ [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]]၊ [[ကျွန်းသစ်]]နှင့် အခြားသော သတ္တုများကဲ့သို့သော သဘာဝ သယံဇာတများဖြင့် အလွန်ကြွယ်ဝပြီး၊ [[မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ]]ရှိ အခြားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး [[နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်]] အလားအလာရှိသော ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်များကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်သည်။<ref>Vakulchuk, Roman; Kyaw Kyaw Hlaing; Edward Ziwa Naing; Indra Overland; Beni Suryadi and Sanjayan Velautham (2017). [https://www.researchgate.net/publication/317954536 ''Myanmar's Attractiveness for Investment in the Energy Sector. A Comparative International Perspective''.] Norwegian Institute of International Affairs (NUPI) and Myanmar Institute of Strategic and International Studies (MISIS) Report. p. 8.</ref> သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသည် မတည်ငြိမ်မှု၊ နိုင်ငံရေးအကြမ်းဖက်မှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ ညံ့ဖျင်းသော အခြေခံအဆောက်အအုံများနှင့် လူသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အလေးမထားသည့် ကိုလိုနီခေတ်၏ ခေါင်းပုံဖြတ်အမြတ်ထုတ်မှု သမိုင်းရှည်တို့ဖြင့် ကာလကြာရှည်စွာ ခံစားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/25773443|title=Why Has Myanmar not Developed Like East Asia?|last=Wong|first=John|journal=ASEAN Economic Bulletin|volume=13|number=3|date=March 1997|pages=344–358|jstor=25773443|access-date=8 May 2023|archive-date=8 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508191403/https://www.jstor.org/stable/25773443|url-status=live|issn=0217-4472}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီ (nominal) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၆.၇ ဘီလီယံရှိပြီး ဂျီဒီပီ (PPP) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၂၁.၅ ဘီလီယံ ရှိခဲ့သည်။<ref name="imf2">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=64&pr1.y=6&c=518&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Burma (Myanmar)|work=World Economic Outlook Database|publisher=International Monetary Fund|access-date=19 May 2017|archive-date=29 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210329175838/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=64&pr1.y=6&c=518&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=|url-status=live}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝင်ငွေကွာဟမှုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံးထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ စီးပွားရေး၏ ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းကို စစ်အစိုးရ၏ ခရိုနီများက ထိန်းချုပ်ထားသည်။<ref name="IncomeGap">{{cite news|url=http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html|title=Income Gap 'world's widest'|work=The Nation|access-date=15 September 2014|author=Eleven Media|date=4 September 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140915230853/http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html|archive-date=15 September 2014|accessdate=23 July 2022|archivedate=15 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140915230853/http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html}} {{cite news|url=https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726|title=Income inequality in Burma|publisher=Democratic Voice of Burma|access-date=15 September 2014|last=McCornac|first=Dennis|date=22 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140915230920/https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726|archive-date=15 September 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးနိုင်ငံများ]]ထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref name="UNHDR" /> ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် လူ ၆၀၀,၀၀၀ ကျော် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရပြီး၊ လူသုံးသန်းကျော်မှာ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများ အရေးတကြီး လိုအပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/myanmar/issue-brief-dire-consequences-addressing-humanitarian-fallout-myanmar-s-coup|title=Issue Brief: Dire Consequences: Addressing the Humanitarian Fallout from Myanmar's Coup - Myanmar|work=ReliefWeb|date=21 October 2021|access-date=9 August 2022|archive-date=2 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202220333/https://reliefweb.int/report/myanmar/issue-brief-dire-consequences-addressing-humanitarian-fallout-myanmar-s-coup|url-status=live}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး]] (UNHCR) ၏ အဆိုအရ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအထိ ဒုက္ခသည်များနှင့် ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူများအဖြစ် ရေတွက်ထားသူ ၁.၃ သန်းကျော်နှင့် ပြည်တွင်း၌ နေရပ်စွန့်ခွာရသူ ၃.၅ သန်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web|date=31 December 2024|title=Myanmar Situation|url=https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar|access-date=21 January 2025|website=data.unhcr.org}}</ref> c196jtc3n36jsgteerb8cgoh7z1iwqu 14886 14885 2026-08-20T02:45:44Z ပအိုဝ်ႏခံးထီ 710 /* */ paoh 14886 wikitext text/x-wiki {{pp|small=yes}} {{Short description|မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်း ၁၀၀ကျော်ရှိသော အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ တရုတ်၊ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။}}{{Infobox country|[[သီးခြားလွှတ်တော်]] [[သမ္မတနိုင်ငံ]](''တရားဝင်'')|conventional_long_name=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်<br>Republic of the Union of Myanmar|common_name=MM|image_flag=Flag of Myanmar.svg|flag_type=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံတော်|အလံတော်]]|image_coat=State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg|symbol_type=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|တံဆိပ်တော်]]|national_anthem={{unbulleted list |"[[ကမ္ဘာမကျေ]]"}}<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:U.S. Navy Band - Kaba Ma Kyei.oga|centre]]</div>|image_map={{Switcher|[[File:Myanmar (orthographic projection).svg|frameless]]|ကမ္ဘာလုံးပုံပြရန်|[[File:Location Burma (Myanmar) ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|အာဆီယံမြေပုံပြရန်|default=1}}|map_caption={{map caption |location_color=အစိမ်း |region=[[အာဆီယံ]] |region_color= ခဲ့ရင့်ရောင် |legend=Location Burma (Myanmar) ASEAN.svg}}|image_map2=|capital=[[နေပြည်တော်မြို့]]|coordinates={{Coord|19|45|N|96|6|E|type:city}}|largest_city=[[ရန်ကုန်မြို့]]|official_languages=[[မြန်မာဘာသာစကား]]|regional_languages={{hlist| |[[ကချင်ဘာသာစကား|ကချင်]] |[[ကယားဘာသာစကား|ကယား]] |[[ကရင်ဘာသာစကား|ကရင်]] |[[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ချင်း]] |[[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာ]]|[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] |[[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]] |[[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]]}}|languages_type=[[တရားဝင် အရေးအသားစနစ်]]|languages=[[မြန်မာအက္ခရာ]]|ethnic_groups={{unbulleted list | ၇၀% [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] | ၉% [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] | ၇% [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] | ၄% [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] | ၃% [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]] | ၁% [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] | ၂% အခြား }}|ethnic_groups_year={{lower|0.45em|<ref name="World Factbook" />}}|religion=[[ထေရဝါဒ]] [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၈၇.၉%နိုင်ငံတော်ဘာသာ <br /> [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]] ၆.၂%<br /> [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]] ၄.၃%<br />[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု|အခြား]] ၁.၆%<ref>{{cite web |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census- The Union Report: Religion |url=https://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf |website=myanmar.unfpa.org |publisher=Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population MYANMAR |access-date=3 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329011235/http://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead |accessdate=22 March 2020 |archivedate=29 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180329011235/http://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf }}</ref>|demonym=Myanmar/Burmese <ref>{{cite web|url=https://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf|title=ACT Health Community Profile, pg. 1|publisher=Multicultural Health Policy Unit|access-date=5 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411161154/http://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf|archive-date=11 April 2015|url-status=dead|accessdate=22 March 2020|archivedate=11 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411161154/http://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf}}</ref>|government_type=[[ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စု]][[သီးခြားလွှတ်တော်စနစ်]]|leader_title1=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ]]|leader_name1=[[မင်းအောင်လှိုင်]]|leader_title2=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ |ဒုသမ္မတ (၁)]]|leader_name2=[[ညိုစော]]|leader_title3=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]]|leader_name3=[[နန်းနီနီအေး]]|legislature=[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]|upper_house=[[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]|lower_house=[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]|sovereignty_type=[[မြန်မာ့သမိုင်း|တည်ထောင်]]|established_event1=[[သရေခေတ္တရာ ]]|established_date1=၄၁၀ ဘီစီခန့်|established_event2=[[ပုဂံခေတ်]]|established_date2=၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၈၄၉|established_event3=[[တောင်ငူခေတ်]]|established_date3=၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၁၀|established_event4=[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]|established_date4=၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂|established_event5=[[ကိုလိုနီခေတ်]]|established_date5=၁ ဇန်နဝါရီ ၁၈၈၆|established_event6=[[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ဗြိတိသျှထံမှလွတ်လပ်ရေးရခြင်း]]|established_date6=၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈|established_event7=[[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ပထမအကြိမ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]|established_date7=၂ မတ် ၁၉၆၂|established_event8=[[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း#နဝတ_“အာဏာသိမ်းယူခြင်း”_နှင့်_နှိမ်နင်းခြင်း|ဒုတိယအကြိမ် အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]|established_date8=၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈|established_event9=[[စကားရပ်များ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်သည့် ဥပဒေ|"Burma" မှ "Myanmar" သို့ အမည်ပြောင်းခြင်း]]|established_date9=၁၈ ဇွန် ၁၉၈၉|established_event10=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတစနစ်]] ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း|established_date10=၃၀ မတ် ၂၀၁၁|area_km2=၆၇၆,၅၇၈|area_rank=၃၉|area_sq_mi=၂၆၁,၂၂၈ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->|percent_water=၃.၀၆|population_estimate=၅၇,၅၂၆,၄၄၉<ref>{{Cite CIA World Factbook|country=Burma|access-date=24 September 2022|year=2022}}</ref>|population_estimate_year=၂၀၂၂|population_estimate_rank=၂၆|population_density_km2=<!--auto calculate--><!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->|population_density_sq_mi=၁၉၆.၈|population_density_rank=၁၂၅|GDP_PPP={{increase}} $၂၇၈.၁၅၆&nbsp;ဘီလီယံ<ref name="IMFWEOMM">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=518,&s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDP,NGDPD,PPPGDP,NGDP_D,NGDPRPC,NGDPRPPPPC,NGDPPC,NGDPDPC,PPPPC,PPPSH,PPPEX,NID_NGDP,NGSD_NGDP,PCPI,PCPIPCH,PCPIE,PCPIEPCH,TM_RPCH,TMG_RPCH,TX_RPCH,TXG_RPCH,LP,GGR,GGR_NGDP,GGX,GGX_NGDP,GGXCNL,GGXCNL_NGDP,GGXONLB,GGXONLB_NGDP,GGXWDG,GGXWDG_NGDP,NGDP_FY,BCA,BCA_NGDPD,&sy=2021&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2023|date=April 2023|website=IMF.org|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date=April 22, 2023}}</ref>|GDP_PPP_year=၂၀၂၃|GDP_PPP_rank=၆၄|GDP_PPP_per_capita={{increase}} $၅,၁၃၂<ref name="IMFWEOMM" />|GDP_PPP_per_capita_rank=၁၄၆|GDP_nominal={{increase}} $၈၃.၉၈၈&nbsp;ဘီလီယံ<ref name="IMFWEOMM" />|GDP_nominal_year=၂၀၂၃|GDP_nominal_rank=၈၀|GDP_nominal_per_capita={{increase}} $၁,၁၈၀<ref name="IMFWEOMM" />|GDP_nominal_per_capita_rank=၁၆၇|Gini=၃၀.၇|Gini_year=၂၀၁၇|Gini_change=decrease<!--increase/decrease/steady-->|Gini_ref=<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MM |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=13 July 2021}}</ref>|Gini_rank=|HDI=၀.၅၈၅<!--number only-->|HDI_year=၂၀၂၁<!--Please use the year to which the data refers, not the publication year-->|HDI_change=decrease<!--increase/decrease/steady-->|HDI_ref=<ref name="HDI">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=8 September 2022|access-date=8 September 2022}}</ref>|HDI_rank=၁၄၉|currency=[[မြန်မာကျပ်ငွေ]] (K)|currency_code=MMK|time_zone=[[မြန်မာစံတော်ချိန်]]|utc_offset=+06:30|drives_on=ညာဘက်မောင်း|calling_code=+95|iso3166code=MM|cctld=[[.mm]]|footnote_a=|footnote_b=|national_languages=[[မြန်မာဘာသာစကား]]|native_name=မြန်မာနိုင်ငံ|name=Myanmar (Burma)|linking_name=မြန်မာ|established_event11=[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|တတိယအကြိမ် အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]|established_date11=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|symbol_width=100px|flag_width=115px}} '''ပအိုဝ်ႏခံးထီ'''({{lang-en|Myanmar}})၊ တရာꩻဝင်ႏအားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စု သမ္မတ ပအိုဝ်ႏခံးတော်'''({{lang-en|Republic of the Union of Myanmar}})သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အနောက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ ‌အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်ပြီး တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကပ္ပလီပင်လယ်]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]တို့ တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏မြို့တော်မှာ [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးမြို့တော်မှာ [[ရန်ကုန်မြို့]]ဖြစ်သည်။<ref name="World Factbook">{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/|work=The World Factbook|title=Burma|date=27 September 2021|publisher=U.S. Central Intelligence Agency|access-date=23 July 2022|archive-date=1 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201171209/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/|url-status=dead}}</ref> ပအိုဝ်းနိုင်ငံရှိအစောဆုံးသော အခြေချမှုများသည် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]နှင့် ပအိုဝ်းဘုရင့်နိုင်ငံများ၌ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite book|title=Early civilizations of Southeast Asia|url=https://archive.org/details/earlycivilizatio0000orei|publisher=Altamira Press|author=O'Reilly, Dougald JW|year=2007|location=United Kingdom|isbn=978-0-7591-0279-8}}</ref> အေဒီ ၉ရာစုခန့်တွင် [[မြန်မာလူမျိုး|ပအိုဝ်းလူမျိုး]]တို့သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]]အနီး၌ [[ပုဂံပြည်]]ပအိုဝ်းကိုတည်ထောင်ခဲ့ကြရာ [[မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု|ပအိုဝ်းယဉ်ကျေးမှု]]၊ [[ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ|ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]စသည်တို့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ပထမပအိုဝ်းနိုင်ငံတော် ပုဂံပြည်သည် ကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ၁၆ ရာစု‌တွင် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူအင်ပါယာ]]ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှသမိုင်း၏ အကြီးဆုံးအင်ပါယာအဖြစ် ခေတ္တရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Lieberman">{{cite book|last=Lieberman|first=Victor B.|title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2003|isbn=978-0-521-80496-7|ref=Lieberman}}</ref> ၁၉ ရာစုတွင် တတိယပအိုဝ်းနိုင်ငံတော် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ]]သည် မျက်မှောက်ခေတ် ပအိုဝ်းနိုင်ငံ၏ဒေသများကိုပါမက [[အာသံပြည်နယ်|အာသံ]]နှင့် [[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]]ဒေသများကိုပါ အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှအင်ပါယာသည် မြန်မာနိုင်ငံကို [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ|ကျူးကျော်စစ်များ]]ဆင်နွှဲပြီး သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း၌ ပအိုဝ်းနိုင်ငံကို ဂျပန်တို့ကခေတ္တသိမ်းပိုက်ထားခဲ့ပြီး မဟာမိတ်နိုင်ငံတို့က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ပအိုဝ်းနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးကိုရရှိ]]ခဲ့သည်။ ပအိုဝ်းနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် သမိုင်းသည် ယနေ့တိုင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော မငြိမ်သက်မှုများနှင့် ပဋိပက္ခများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၁၉၆၂ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]သည် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]အောက်တွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]သည် နှစ်နှစ်အကြာတွင် အမည်ခံ ပါတီစုံစနစ်သို့ ကူးပြောင်းရေးကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော်လည်း၊ နိုင်ငံ၏ အရေးအခင်းနောက်ပိုင်း [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]သည် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ယနေ့ထက်တိုင် နိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံသည် များပြားလှသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအကြား တိုင်းရင်းသား ပဋိပက္ခများဖြင့် ကွဲခြမ်းလျက်ရှိပြီး [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ကမ္ဘာ့အရှည်ကြာဆုံး ပြည်တွင်းစစ်များ]]ထဲမှ တစ်ခုကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။ [[ကုလသမဂ္ဂ]]နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများစွာတို့က နိုင်ငံအတွင်း စဉ်ဆက်မပြတ်နှင့် စနစ်တကျ ဖြစ်ပေါ်နေသော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး|လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]]ကို အစီရင်ခံခဲ့ကြသည်။<ref name="UNHR">{{cite web|url=https://www.hrw.org/burma|title=Burma|publisher=Human Rights Watch|access-date=6 July 2013|archive-date=1 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111201235346/https://www.hrw.org/burma|url-status=live}} {{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar|title=Myanmar Human Rights|publisher=Amnesty International USA|access-date=6 July 2013|archive-date=29 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110529055701/http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar|url-status=live}} {{cite web|url=https://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma|title=World Report 2012: Burma|publisher=Human Rights Watch|access-date=6 July 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130630121229/http://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma|archive-date=30 June 2013|date=22 January 2012}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး အမည်ခံ အရပ်သားအစိုးရတစ်ရပ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပခဲ့ရာ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး|နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] တိုးတက်လာပြီး စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ သက်သာလာခဲ့သော်လည်း၊<ref name="Easing">{{cite news|last=Madhani|first=Aamer|title=Obama administration eases Burma sanctions before visit|url=https://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/|newspaper=USA Today|date=16 November 2012|access-date=22 August 2017|archive-date=13 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130113090007/http://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/|url-status=live}} {{cite news|last1=Fuller|first1=Thomas|last2=Geitner|first2=Paul|title=European Union Suspends Most Myanmar Sanctions|url=https://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120424015447/http://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html|archive-date=24 April 2012|url-access=subscription|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=23 April 2012}}</ref> အထူးသဖြင့် ရိုဟင်ဂျာ ပဋိပက္ခနှင့် ဆက်စပ်၍ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအပေါ် နိုင်ငံ၏ဆက်ဆံမှုသည် နိုင်ငံတကာ တင်းမာမှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှု၏ ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name="MinorityTreatment">{{cite web|author=Greenwood, Faine|url=http://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya|title=The 8 Stages of Genocide Against Burma's Rohingya {{pipe}} UN DispatchUN Dispatch|publisher=Undispatch.com|date=27 May 2013|access-date=13 April 2014|archive-date=18 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130618062450/http://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya|url-status=live}} {{cite news|title=EU welcomes "measured" Myanmar response to rioting|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611|publisher=Reuters|date=11 June 2012|access-date=1 July 2017|archive-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120806072509/http://www.reuters.com/article/2012/06/11/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611|url-status=live}} {{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18395788|title=Q&A: Communal violence in Burma|publisher=BBC|access-date=14 October 2013|archive-date=16 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416191015/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18395788|url-status=live}}</ref> [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ပါတီ]]က လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးတွင် အများစုအနိုင်ရခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပအိုဝ်းအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် [[တပ်မတော်]]က စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြင့် အာဏာကို တစ်ဖန်ပြန်လည် သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref name=":3">{{cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|publisher=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live}}</ref> နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှုတ်ချခဲ့သော အဆိုပါ[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းမှု]]သည် ပအိုဝ်းနိုင်ငံတွင် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားနေသော [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကျယ်ပြန့်သည့် ဆန္ဒပြမှုများ]]ဆီသို့ ဦးတည်စေခဲ့ပြီး စစ်တပ်၏ ပြင်းထန်သော နိုင်ငံရေးအရ ဖိနှိပ်မှုများနှင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပြည်တွင်းစစ်]] ပိုမိုကြီးထွားလာမှုတို့ဖြင့် အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Fatalities Reported After Military Truck Rams Protesters in Myanmar|first=Sui-Lee|last=Wee|newspaper=The New York Times|date=5 December 2021|url=https://www.nytimes.com/2021/12/05/world/asia/myanmar-car-protesters-killed.html|access-date=7 December 2021|archive-date=7 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207224710/https://www.nytimes.com/2021/12/05/world/asia/myanmar-car-protesters-killed.html|url-status=live}}</ref> တပ်မတော်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လူထုမြင်ကွင်းမှ ဖယ်ရှားရန် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး၊ အဂတိလိုက်စားမှုမှသည် ကိုဗစ်-၁၉ စည်းကမ်းများ ချိုးဖောက်မှုအထိ ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်၊ သူမအပေါ် စွဲဆိုထားသော စွဲချက်အားလုံးမှာ လွတ်လပ်သော လေ့လာသူများအဆိုအရ "နိုင်ငံရေးအရ လှုံ့ဆော်မှု" များသာ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar's junta condemned over guilty verdicts in Aung San Suu Kyi trial|first=Rebecca|last=Ratcliffe|newspaper=The Guardian|date=6 December 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement|access-date=7 December 2021|archive-date=7 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207123547/https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement|url-status=live}}</ref> ပအိုဝ်းနိုင်ငံသည် [[အရှေ့အာရှ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး]]၊ [[ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု]]၊ [[အာဆီယံ]]နှင့် [[ဘင်းမ်စတက်]]အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သော်လည်း၊ တစ်ချိန်က [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း [[ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့]]ဝင် မဟုတ်ပေ။ ပအိုဝ်းနိုင်ငံသည် ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့၏ ဆွေးနွေးဘက်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသည် [[ကျောက်စိမ်း]]၊ [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]၊ [[ရေနံ]]၊ [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]]၊ [[ကျွန်းသစ်]]နှင့် အခြားသော သတ္တုများကဲ့သို့သော သဘာဝ သယံဇာတများဖြင့် အလွန်ကြွယ်ဝပြီး၊ [[မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ]]ရှိ အခြားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး [[နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်]] အလားအလာရှိသော ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်များကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်သည်။<ref>Vakulchuk, Roman; Kyaw Kyaw Hlaing; Edward Ziwa Naing; Indra Overland; Beni Suryadi and Sanjayan Velautham (2017). [https://www.researchgate.net/publication/317954536 ''Myanmar's Attractiveness for Investment in the Energy Sector. A Comparative International Perspective''.] Norwegian Institute of International Affairs (NUPI) and Myanmar Institute of Strategic and International Studies (MISIS) Report. p. 8.</ref> သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသည် မတည်ငြိမ်မှု၊ နိုင်ငံရေးအကြမ်းဖက်မှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ ညံ့ဖျင်းသော အခြေခံအဆောက်အအုံများနှင့် လူသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အလေးမထားသည့် ကိုလိုနီခေတ်၏ ခေါင်းပုံဖြတ်အမြတ်ထုတ်မှု သမိုင်းရှည်တို့ဖြင့် ကာလကြာရှည်စွာ ခံစားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/25773443|title=Why Has Myanmar not Developed Like East Asia?|last=Wong|first=John|journal=ASEAN Economic Bulletin|volume=13|number=3|date=March 1997|pages=344–358|jstor=25773443|access-date=8 May 2023|archive-date=8 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508191403/https://www.jstor.org/stable/25773443|url-status=live|issn=0217-4472}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီ (nominal) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၆.၇ ဘီလီယံရှိပြီး ဂျီဒီပီ (PPP) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၂၁.၅ ဘီလီယံ ရှိခဲ့သည်။<ref name="imf2">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=64&pr1.y=6&c=518&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Burma (Myanmar)|work=World Economic Outlook Database|publisher=International Monetary Fund|access-date=19 May 2017|archive-date=29 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210329175838/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=64&pr1.y=6&c=518&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=|url-status=live}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝင်ငွေကွာဟမှုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံးထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ စီးပွားရေး၏ ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းကို စစ်အစိုးရ၏ ခရိုနီများက ထိန်းချုပ်ထားသည်။<ref name="IncomeGap">{{cite news|url=http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html|title=Income Gap 'world's widest'|work=The Nation|access-date=15 September 2014|author=Eleven Media|date=4 September 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140915230853/http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html|archive-date=15 September 2014|accessdate=23 July 2022|archivedate=15 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140915230853/http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html}} {{cite news|url=https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726|title=Income inequality in Burma|publisher=Democratic Voice of Burma|access-date=15 September 2014|last=McCornac|first=Dennis|date=22 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140915230920/https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726|archive-date=15 September 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးနိုင်ငံများ]]ထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref name="UNHDR" /> ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ပအိုဝ်းနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် လူ ၆၀၀,၀၀၀ ကျော် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရပြီး၊ လူသုံးသန်းကျော်မှာ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများ အရေးတကြီး လိုအပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/myanmar/issue-brief-dire-consequences-addressing-humanitarian-fallout-myanmar-s-coup|title=Issue Brief: Dire Consequences: Addressing the Humanitarian Fallout from Myanmar's Coup - Myanmar|work=ReliefWeb|date=21 October 2021|access-date=9 August 2022|archive-date=2 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202220333/https://reliefweb.int/report/myanmar/issue-brief-dire-consequences-addressing-humanitarian-fallout-myanmar-s-coup|url-status=live}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး]] (UNHCR) ၏ အဆိုအရ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအထိ ဒုက္ခသည်များနှင့် ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူများအဖြစ် ရေတွက်ထားသူ ၁.၃ သန်းကျော်နှင့် ပြည်တွင်း၌ နေရပ်စွန့်ခွာရသူ ၃.၅ သန်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web|date=31 December 2024|title=Myanmar Situation|url=https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar|access-date=21 January 2025|website=data.unhcr.org}}</ref> 0efix26j3ynt0hl6j0kyps7gc7qw0go 3 6249 14887 2026-08-20T02:52:27Z ပအိုဝ်ႏခံးထီ 710 /* */ ပအိုဝ်း 14887 wikitext text/x-wiki {{pp|small=yes}} {{Short description|ပအိုဝ်းနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်း ၁၀၀ကျော်ရှိသော အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ တရုတ်၊ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။}}{{Infobox country | conventional_long_name = ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်<br>Republic of the Union of Pa'o | common_name = PA | image_flag = Flag of Pa'o.svg | flag_type = [[ပအိုဝ်းနိုင်ငံ၏ အလံတော်|အလံတော်]] | image_coat = State Seal of the Republic of the Union of Pa'o.svg | symbol_type = [[ပအိုဝ်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|တံဆိပ်တော်]] | national_anthem = {{unbulleted list |"[[ကမ္ဘာမကျေ]]"}}<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:U.S. Navy Band - Kaba Ma Kyei.oga|centre]]</div> | image_map = {{Switcher|[[File:Pa'o (orthographic projection).svg|frameless]]|ကမ္ဘာလုံးပုံပြရန်|[[File:Location pyu(Pa'o) ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|အာဆီယံမြေပုံပြရန်|default=1}} | map_caption = {{map caption |location_color=အစိမ်း |region=[[အာဆီယံ]] |region_color= ခဲ့ရင့်ရောင် |legend=Location pyu (Pa'o) ASEAN.svg}} | image_map2 = | capital = [[နေပြည်တော်မြို့]] | coordinates = {{Coord|19|45|N|96|6|E|type:city}} | largest_city = [[ရန်ကုန်မြို့]] | official_languages = [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]] | regional_languages = {{hlist| |[[ကချင်ဘာသာစကား|ကချင်]] |[[ကယားဘာသာစကား|ကယား]] |[[ကရင်ဘာသာစကား|ကရင်]] |[[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ချင်း]] |[[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာ]]|[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] |[[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]] |[[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]]}} | languages_type = [[တရားဝင် အရေးအသားစနစ်]] | languages = [[မြန်မာအက္ခရာ]] | ethnic_groups = {{unbulleted list | ၇၀% [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] | ၉% [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] | ၇% [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] | ၄% [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] | ၃% [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]] | ၁% [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] | ၂% အခြား }} | ethnic_groups_year = {{lower|0.45em|<ref name="World Factbook" />}} | religion = [[ထေရဝါဒ]] [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၈၇.၉%နိုင်ငံတော်ဘာသာ <br /> [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]] ၆.၂%<br /> [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]] ၄.၃%<br />[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု|အခြား]] ၁.၆%<ref>{{cite web |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census- The Union Report: Religion |url=https://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf |website=myanmar.unfpa.org |publisher=Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population MYANMAR |access-date=3 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329011235/http://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead |accessdate=22 March 2020 |archivedate=29 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180329011235/http://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf }}</ref> | demonym = Myanmar/Burmese <ref>{{cite web|url=https://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf|title=ACT Health Community Profile, pg. 1|publisher=Multicultural Health Policy Unit|access-date=5 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411161154/http://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf|archive-date=11 April 2015|url-status=dead|accessdate=22 March 2020|archivedate=11 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411161154/http://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf}}</ref> | government_type = [[ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စု]][[သီးခြားလွှတ်တော်စနစ်]]|[[သီးခြားလွှတ်တော်]] [[သမ္မတနိုင်ငံ]](''တရားဝင်'') | leader_title1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ]] | leader_name1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | leader_title2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ |ဒုသမ္မတ (၁)]] | leader_name2 = [[ညိုစော]] | leader_title3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]] | leader_name3 = [[နန်းနီနီအေး]] | legislature = [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] | upper_house = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] | lower_house = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | sovereignty_type = [[မြန်မာ့သမိုင်း|တည်ထောင်]] | established_event1 = [[သရေခေတ္တရာ ]] | established_date1 = ၄၁၀ ဘီစီခန့် | established_event2 = [[ပုဂံခေတ်]] | established_date2 = ၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၈၄၉ | established_event3 = [[တောင်ငူခေတ်]] | established_date3 = ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၁၀ | established_event4 = [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] | established_date4 = ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂ | established_event5 = [[ကိုလိုနီခေတ်]] | established_date5 = ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၈၈၆ | established_event6 = [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ဗြိတိသျှထံမှလွတ်လပ်ရေးရခြင်း]] | established_date6 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_event7 = [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ပထမအကြိမ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] | established_date7 = ၂ မတ် ၁၉၆၂ | established_event8 = [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း#နဝတ_“အာဏာသိမ်းယူခြင်း”_နှင့်_နှိမ်နင်းခြင်း|ဒုတိယအကြိမ် အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] | established_date8 = ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ | established_event9 = [[စကားရပ်များ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်သည့် ဥပဒေ|"Burma" မှ "Myanmar" သို့ အမည်ပြောင်းခြင်း]] | established_date9 = ၁၈ ဇွန် ၁၉၈၉ | established_event10 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတစနစ်]] ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း | established_date10 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | area_km2 = ၆၇၆,၅၇၈ | area_rank = ၃၉ | area_sq_mi = ၂၆၁,၂၂၈ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = ၃.၀၆ | population_estimate = ၅၇,၅၂၆,၄၄၉<ref>{{Cite CIA World Factbook|country=Burma|access-date=24 September 2022|year=2022}}</ref> | population_estimate_year = ၂၀၂၂ | population_estimate_rank = ၂၆ | population_density_km2 = <!--auto calculate--><!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_sq_mi = ၁၉၆.၈ | population_density_rank = ၁၂၅ | GDP_PPP = {{increase}} $၂၇၈.၁၅၆&nbsp;ဘီလီယံ<ref name="IMFWEOMM">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=518,&s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDP,NGDPD,PPPGDP,NGDP_D,NGDPRPC,NGDPRPPPPC,NGDPPC,NGDPDPC,PPPPC,PPPSH,PPPEX,NID_NGDP,NGSD_NGDP,PCPI,PCPIPCH,PCPIE,PCPIEPCH,TM_RPCH,TMG_RPCH,TX_RPCH,TXG_RPCH,LP,GGR,GGR_NGDP,GGX,GGX_NGDP,GGXCNL,GGXCNL_NGDP,GGXONLB,GGXONLB_NGDP,GGXWDG,GGXWDG_NGDP,NGDP_FY,BCA,BCA_NGDPD,&sy=2021&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2023|date=April 2023|website=IMF.org|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date=April 22, 2023}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၂၃ | GDP_PPP_rank = ၆၄ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၅,၁၃၂<ref name="IMFWEOMM" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၄၆ | GDP_nominal = {{increase}} $၈၃.၉၈၈&nbsp;ဘီလီယံ<ref name="IMFWEOMM" /> | GDP_nominal_year = ၂၀၂၃ | GDP_nominal_rank = ၈၀ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၁,၁၈၀<ref name="IMFWEOMM" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၆၇ | Gini = ၃၀.၇ | Gini_year = ၂၀၁၇ | Gini_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MM |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=13 July 2021}}</ref> | Gini_rank = | HDI = ၀.၅၈၅<!--number only--> | HDI_year = ၂၀၂၁<!--Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=8 September 2022|access-date=8 September 2022}}</ref> | HDI_rank = ၁၄၉ | currency = [[မြန်မာကျပ်ငွေ]] (K) | currency_code = MMK | time_zone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +06:30 | drives_on = ညာဘက်မောင်း | calling_code = +95 | iso3166code = MM | cctld = [[.mm]] | footnote_a = | footnote_b = | national_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]] | native_name = မြန်မာနိုင်ငံ | name = Myanmar (Burma) | linking_name = မြန်မာ | established_event11 = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|တတိယအကြိမ် အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] | established_date11 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | symbol_width = 100px | flag_width = 115px }} '''မြန်မာနိုင်ငံ'''({{lang-en|Myanmar}})၊ တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်'''({{lang-en|Republic of the Union of Myanmar}})သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အနောက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ ‌အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်ပြီး တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကပ္ပလီပင်လယ်]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]တို့ တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏မြို့တော်မှာ [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးမြို့တော်မှာ [[ရန်ကုန်မြို့]]ဖြစ်သည်။<ref name="World Factbook">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |work=The World Factbook |title=Burma |date=27 September 2021 |publisher=U.S. Central Intelligence Agency |access-date=23 July 2022 |archive-date=1 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201171209/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |url-status=dead }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိအစောဆုံးသော အခြေချမှုများသည် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]နှင့် မွန်ဘုရင့်နိုင်ငံများ၌ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite book | title=Early civilizations of Southeast Asia | url=https://archive.org/details/earlycivilizatio0000orei | publisher=Altamira Press | author=O'Reilly, Dougald JW | year=2007 | location=United Kingdom | isbn=978-0-7591-0279-8}}</ref> အေဒီ ၉ရာစုခန့်တွင် [[မြန်မာလူမျိုး]]တို့သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]]အနီး၌ [[ပုဂံပြည်]]ကိုတည်ထောင်ခဲ့ကြရာ [[မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]စသည်တို့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ပုဂံပြည်သည် [[မွန်ဂို-မြန်မာ စစ်|မွန်ဂိုကျူးကျော်စစ်]]ကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ၁၆ ရာစု‌တွင် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူအင်ပါယာ]]ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှသမိုင်း၏ အကြီးဆုံးအင်ပါယာအဖြစ် ခေတ္တရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Lieberman">{{cite book |last=Lieberman |first=Victor B. |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2003 |isbn=978-0-521-80496-7 |ref=Lieberman}}</ref> ၁၉ ရာစုတွင် တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ]]သည် မျက်မှောက်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒေသများကိုပါမက [[အာသံပြည်နယ်|အာသံ]]နှင့် [[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]]ဒေသများကိုပါ အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှအင်ပါယာသည် မြန်မာနိုင်ငံကို [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ|ကျူးကျော်စစ်များ]]ဆင်နွှဲပြီး သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း၌ မြန်မာနိုင်ငံကို ဂျပန်တို့ကခေတ္တသိမ်းပိုက်ထားခဲ့ပြီး မဟာမိတ်နိုင်ငံတို့က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးကိုရရှိ]]ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် သမိုင်းသည် ယနေ့တိုင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော မငြိမ်သက်မှုများနှင့် ပဋိပက္ခများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၁၉၆၂ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]သည် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]အောက်တွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]သည် နှစ်နှစ်အကြာတွင် အမည်ခံ ပါတီစုံစနစ်သို့ ကူးပြောင်းရေးကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော်လည်း၊ နိုင်ငံ၏ အရေးအခင်းနောက်ပိုင်း [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]သည် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ယနေ့ထက်တိုင် နိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံသည် များပြားလှသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအကြား တိုင်းရင်းသား ပဋိပက္ခများဖြင့် ကွဲခြမ်းလျက်ရှိပြီး [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ကမ္ဘာ့အရှည်ကြာဆုံး ပြည်တွင်းစစ်များ]]ထဲမှ တစ်ခုကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။ [[ကုလသမဂ္ဂ]]နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများစွာတို့က နိုင်ငံအတွင်း စဉ်ဆက်မပြတ်နှင့် စနစ်တကျ ဖြစ်ပေါ်နေသော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး|လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]]ကို အစီရင်ခံခဲ့ကြသည်။<ref name=UNHR>{{cite web |url=https://www.hrw.org/burma |title=Burma |publisher=Human Rights Watch |access-date=6 July 2013 |archive-date=1 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201235346/https://www.hrw.org/burma |url-status=live}}<br />{{cite web |url=http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar |title=Myanmar Human Rights |publisher=Amnesty International USA |access-date=6 July 2013 |archive-date=29 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529055701/http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar |url-status=live}}<br />{{cite web |url=https://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma |title=World Report 2012: Burma |publisher=Human Rights Watch |access-date=6 July 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130630121229/http://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma |archive-date=30 June 2013 |date=22 January 2012 }}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး အမည်ခံ အရပ်သားအစိုးရတစ်ရပ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပခဲ့ရာ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး|နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] တိုးတက်လာပြီး စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ သက်သာလာခဲ့သော်လည်း၊<ref name=Easing>{{cite news |last=Madhani |first=Aamer |title=Obama administration eases Burma sanctions before visit |url=https://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/ |newspaper=USA Today |date=16 November 2012 |access-date=22 August 2017 |archive-date=13 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130113090007/http://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/ |url-status=live}}<br />{{cite news |last1=Fuller |first1=Thomas |last2=Geitner |first2=Paul |title=European Union Suspends Most Myanmar Sanctions |url=https://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424015447/http://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html |archive-date=24 April 2012 |url-access=subscription |url-status=live |newspaper=[[The New York Times]] |date=23 April 2012}}</ref> အထူးသဖြင့် ရိုဟင်ဂျာ ပဋိပက္ခနှင့် ဆက်စပ်၍ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအပေါ် နိုင်ငံ၏ဆက်ဆံမှုသည် နိုင်ငံတကာ တင်းမာမှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှု၏ ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name=MinorityTreatment>{{cite web |author=Greenwood, Faine |url=http://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya |title=The 8 Stages of Genocide Against Burma's Rohingya {{pipe}} UN DispatchUN Dispatch |publisher=Undispatch.com |date=27 May 2013 |access-date=13 April 2014 |archive-date=18 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130618062450/http://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya |url-status=live}}<br />{{cite news |title=EU welcomes "measured" Myanmar response to rioting |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611 |publisher=Reuters |date=11 June 2012 |access-date=1 July 2017 |archive-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120806072509/http://www.reuters.com/article/2012/06/11/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611 |url-status=live}}<br />{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18395788 |title=Q&A: Communal violence in Burma | publisher=BBC | access-date=14 October 2013 | archive-date=16 April 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190416191015/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18395788 | url-status=live }}</ref> [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ပါတီ]]က လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးတွင် အများစုအနိုင်ရခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ မြန်မာအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် [[တပ်မတော်]]က စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြင့် အာဏာကို တစ်ဖန်ပြန်လည် သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref name=":3">{{cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|publisher=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live}}</ref> နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှုတ်ချခဲ့သော အဆိုပါ[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းမှု]]သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားနေသော [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကျယ်ပြန့်သည့် ဆန္ဒပြမှုများ]]ဆီသို့ ဦးတည်စေခဲ့ပြီး စစ်တပ်၏ ပြင်းထန်သော နိုင်ငံရေးအရ ဖိနှိပ်မှုများနှင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပြည်တွင်းစစ်]] ပိုမိုကြီးထွားလာမှုတို့ဖြင့် အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Fatalities Reported After Military Truck Rams Protesters in Myanmar|first=Sui-Lee|last=Wee|newspaper=The New York Times|date=5 December 2021|url=https://www.nytimes.com/2021/12/05/world/asia/myanmar-car-protesters-killed.html|access-date=7 December 2021|archive-date=7 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207224710/https://www.nytimes.com/2021/12/05/world/asia/myanmar-car-protesters-killed.html|url-status=live}}</ref> တပ်မတော်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လူထုမြင်ကွင်းမှ ဖယ်ရှားရန် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး၊ အဂတိလိုက်စားမှုမှသည် ကိုဗစ်-၁၉ စည်းကမ်းများ ချိုးဖောက်မှုအထိ ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်၊ သူမအပေါ် စွဲဆိုထားသော စွဲချက်အားလုံးမှာ လွတ်လပ်သော လေ့လာသူများအဆိုအရ "နိုင်ငံရေးအရ လှုံ့ဆော်မှု" များသာ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar's junta condemned over guilty verdicts in Aung San Suu Kyi trial|first=Rebecca|last=Ratcliffe|newspaper=The Guardian|date=6 December 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement|access-date=7 December 2021|archive-date=7 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207123547/https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement|url-status=live}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အရှေ့အာရှ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး]]၊ [[ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု]]၊ [[အာဆီယံ]]နှင့် [[ဘင်းမ်စတက်]]အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သော်လည်း၊ တစ်ချိန်က [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း [[ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့]]ဝင် မဟုတ်ပေ။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့၏ ဆွေးနွေးဘက်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသည် [[ကျောက်စိမ်း]]၊ [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]၊ [[ရေနံ]]၊ [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]]၊ [[ကျွန်းသစ်]]နှင့် အခြားသော သတ္တုများကဲ့သို့သော သဘာဝ သယံဇာတများဖြင့် အလွန်ကြွယ်ဝပြီး၊ [[မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ]]ရှိ အခြားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး [[နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်]] အလားအလာရှိသော ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်များကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်သည်။<ref>Vakulchuk, Roman; Kyaw Kyaw Hlaing; Edward Ziwa Naing; Indra Overland; Beni Suryadi and Sanjayan Velautham (2017). [https://www.researchgate.net/publication/317954536 ''Myanmar's Attractiveness for Investment in the Energy Sector. A Comparative International Perspective''.] Norwegian Institute of International Affairs (NUPI) and Myanmar Institute of Strategic and International Studies (MISIS) Report. p. 8.</ref> သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသည် မတည်ငြိမ်မှု၊ နိုင်ငံရေးအကြမ်းဖက်မှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ ညံ့ဖျင်းသော အခြေခံအဆောက်အအုံများနှင့် လူသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အလေးမထားသည့် ကိုလိုနီခေတ်၏ ခေါင်းပုံဖြတ်အမြတ်ထုတ်မှု သမိုင်းရှည်တို့ဖြင့် ကာလကြာရှည်စွာ ခံစားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/25773443 |title=Why Has Myanmar not Developed Like East Asia? |last=Wong |first=John |journal=ASEAN Economic Bulletin |volume=13 |number=3 |date=March 1997 |pages=344–358 |jstor=25773443 |access-date=8 May 2023 |archive-date=8 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508191403/https://www.jstor.org/stable/25773443 |url-status=live |issn=0217-4472}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီ (nominal) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၆.၇ ဘီလီယံရှိပြီး ဂျီဒီပီ (PPP) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၂၁.၅ ဘီလီယံ ရှိခဲ့သည်။<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=64&pr1.y=6&c=518&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Burma (Myanmar)|work=World Economic Outlook Database|publisher=International Monetary Fund|access-date=19 May 2017|archive-date=29 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210329175838/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=64&pr1.y=6&c=518&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=|url-status=live}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝင်ငွေကွာဟမှုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံးထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ စီးပွားရေး၏ ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းကို စစ်အစိုးရ၏ ခရိုနီများက ထိန်းချုပ်ထားသည်။<ref name=IncomeGap>{{cite news |url=http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html |title=Income Gap 'world's widest' |work=The Nation |access-date=15 September 2014 |author=Eleven Media |date=4 September 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140915230853/http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html |archive-date=15 September 2014 |accessdate=23 July 2022 |archivedate=15 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140915230853/http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html }}<br />{{cite news | url=https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726 | title=Income inequality in Burma | publisher=Democratic Voice of Burma | access-date=15 September 2014 | last=McCornac | first=Dennis | date=22 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140915230920/https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726 | archive-date=15 September 2014 | url-status=dead | df=dmy-all }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးနိုင်ငံများ]]ထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref name="UNHDR"/> ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် လူ ၆၀၀,၀၀၀ ကျော် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရပြီး၊ လူသုံးသန်းကျော်မှာ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများ အရေးတကြီး လိုအပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite web| url=https://reliefweb.int/report/myanmar/issue-brief-dire-consequences-addressing-humanitarian-fallout-myanmar-s-coup| title=Issue Brief: Dire Consequences: Addressing the Humanitarian Fallout from Myanmar's Coup - Myanmar| work=ReliefWeb| date=21 October 2021| access-date=9 August 2022| archive-date=2 February 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20220202220333/https://reliefweb.int/report/myanmar/issue-brief-dire-consequences-addressing-humanitarian-fallout-myanmar-s-coup| url-status=live}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး]] (UNHCR) ၏ အဆိုအရ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအထိ ဒုက္ခသည်များနှင့် ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူများအဖြစ် ရေတွက်ထားသူ ၁.၃ သန်းကျော်နှင့် ပြည်တွင်း၌ နေရပ်စွန့်ခွာရသူ ၃.၅ သန်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=31 December 2024 |title=Myanmar Situation |url=https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar |access-date=21 January 2025 |website=data.unhcr.org}}</ref> 2vf7zit7pb58erxbowbf4fq1d088824