Wikipidiya bolwiki https://bol.wikipedia.org/wiki/Peji_Unsiri MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Inmusamman Mossa Ruta Rutta mossa Wikipidiya Wikipidiya mossa Fayil Fayil mossa MediaWiki MediaWiki mossa Tempilet Tempilet mossa Taimako Taimako mossa Panni Panni mossa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Adesua Etomi Wellington 0 381 8753 2413 2026-08-20T18:06:37Z WikiBayer 260 Bier ist Grundnahrungsmittel 8753 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q97260484}} '''Adesua Etomi Wellington''', la munantan ga Adesua Etomi (layantan futi kubuluo ga buluo ga terren in an buluo sunin dibu Modi ga dalma bunun ga Kofurdo ga furdo, (22/02/1988), Ita ani gunfu Una zuroh ga Nigeria, Gaga sunin dibu buluo ga dir fudu, 2014. Ita zalak ina gunfo un bodum, (knocking on sama's Door. Ita wa kunani gunyu la yattu le yallah.ga ga gunfu. ‌Ita wak kunani ye kugama memula ishini a alakoi labar gunfu ko ulli Africa un sunin dibu buluo ga dir bacci Modi, 2016 gako labar gunfo la ita akkoyi un ROMANTIC na Falling. == Kurushiya Ga Ilmi == Kala layan haili Tolulo Adesua Etomi ji ga Owerri jiha Imo(10) (11) ga foti 22 ga tere Fabarairu 1988 godom kafofi mate amintan Soni leyi to ga mana 1988 lematan koga tere hora LA gowangoyi ga tere janairu 2016.(12)(13)(14)(15)(16) Etomi forango ga pulse Najeriya gako ita gontan Soni 29 ga layi. Bugu ga sauwi answers Africa gowan modi kasuda GA tere maris GA Soni 2016 gako itaga Soni 30 boti soja Esan kala nonto injiniya ji koga zuriya yarabawa itaji la dole koga sibyan nonu kunum. Etomi ita halartu makaranta Corona ga Victoria Island Legas inko ita gadan kungiya bomfo kwaikwàiyo Yan itaga Soni bawulo. Koboii tene ita halartu kwaleji sarauniya legas kafin itamai ingila ga lokaci aji ga soninshe 13.(17)(18)(19)(20)(21) Koboii Adesua Etomi wattun diploma ga bomfo kwaikwàiyo in nazari bomfo kwaikwàiyo in kide kide, ga Zane Zane" ko makaranta koleji in city ga eme kwasa kwasan LA GA soninshe 2006 jizani ga rarribayi sheke kunum, karantu bomfo kwaikwàiyo ga jami'a Wolverhampton kala kammilu jizani ga girmamawa in fari.(22)(10) == Ruta Film == Amintattu fina finai Adesua Etomi gontango ga 'The Arbitration Biki kaibono ga Falling .(23) Rutato Gaga Falling wattun kyauta godom GA gama anin inne ga Africa in 2016 inko kyautatawa kawai koga anin bomfo. Messe mashahura Fina ifinai la ita feten kogato gontango ga Soja(2015) out of the luck (2015) and Coupe of the days (2016) Adesua Etomi gowu bomfo kwaikwàiyo Sheila GA Karo in hoddo GA badi ga shiela in karo in shiga boni bomfo kwaikwàiyo in bano talabijin game ga rigakafi cuta kanjamau. Adesua Etomi tla zalu bomfo mana Amaka Obiora jam'in police laga singe asir koga Jeri Siri laifuka in lasisiidi Lasisi inko aji jitaga tere yuni in soninshe 2016 ga talabijin. Sheji ona. To koga Jeri sun taurari 14 in duniya.(24)(25)(26)(27)(28)(29)(30)(31)(32)(33)(34)(35) == Raywato == Adesua Etomi zowu Sara GA jizani Banky GA tere fabarairu alip 2017. Anin kaibono ye antun Biki su in kaibonosu in gargajiya GA foti 19 ga tere nuwamba Biki kaibono ga foti 20 ga tere nuwamba ga fetila Biki GA kaibono ga foti 25 ga tere nuwamba soninshe 2017 kala. Gudanan ga Biki in soninshe ji ga Cape Town, Afirka ko aushi.(36)(37)(38) == Ɗiwwa == jt9217hix4xgsvc3nhilwxxl4s8d9zd Banue 0 452 8750 8473 2026-08-20T14:24:06Z Aisha DM 198 8750 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q429908}} '''Jihar Benue''' (do Binuwai) jiha ji la a bangare zoni ko dalla ga [[Nijeriya|Nigeria]], Andi miyya godom ga goru ye kimani su ala 4,253,641. Inko kidaya la angoyi ga soninshe 2006. Kirkiru jahar ya koga soninshe in 1976.(1) Jizani ga messe jihohi [[7]] ga kirkiran ga lokacin in boii, jahaye wantun suntoji koga fali Benue inko itaji Kogi in balau ga siro ga Nijeriya. Sunto Benue wantun asali ji koga kalma Bomtoid "Beer Noræ . Ma'ana ruwa na dabbar, Hippopotamus. Jiha gontan iyaka ga [[Nasarawa|jihar Nasarawa]] koga Arewa: [[Taraba|jihar Taraba]] ko dar [[jiha Kogi]] ko zoni [[Enugu|Enugu (jiha)]] ko aushi ko zoni: [[Ebonyi|jiha Ebonyi]] ga jihar [[cross River]] koga aushi ga kala iyaka ko woli ga woli ga woli kamaru kaga kudu ko dar (3) miyya Tiv, miyya idoma miyya igede ga miyya Etodu la dowasu ga jihar. Siri birni jiha itaji Makurdi; (4) Benue jiha ji laga barka mara godon ya Maddi la aji kaffayi ga jahaye mana min Lemu. Mangoro, dakal, rogo, odo surra, ela, ridi, shinkafa, duro, ga kwakwa manja, Jiha Benue in wattun asali ji ko sashi modi la fodinnin ko yanki zoni, Najeriya' ko farko karni 20. Ga lakaciye aji unda yanki ye ga gundumar munshi kafun soninshe in 1918, ga lokaci ye zalan karinta ga dawwamanme Lamar in yanki kala Kogi Benue.(5) Jiha Benue wattun asali sunye ko Kogi Benue, kala kirkiran tun ita koga jiha Benue plateau koga soninshe 1976. Koga soninshe 1991 ne aka yankan Maddi yankuna koga jiha Benue ( yawanci yankuna yarenshe ighala) jam kala sassa jaha kwara beyi kirkira foyo jiha kogi.kala aji wena iyamurai ga yankuma la aji iya jaha ye mana dolinshe hukumomi 0bi 0ju ga messesu.aji karanta ga tilo yanki dalla Najeriya'" kala beyi soninshe yanki dalla Najeriya' la ko zoni Kogi Neja, Birni Otukpo, siri birni al'adu ga gudannarwa in miyya idoma aji unda to ga "tilo turum kala woli gwarzoye"(6) [[Samuel Ortom]] ne gwamna jaha jizani ga Benson Abounu ga matsayi mataimaki ni, tsappinsu Antun zabe su wolwoli [[All Progressive Congress|Jam'iya APC]] Kala koga sauyan sheka zuwa [[People Democratic Party|jam'iya PDP.]] ==Ɗiwwa== 4tjov8ghlamspl1krsto7o4fd9ja0zs 8781 8750 2026-08-21T10:21:52Z Mamie05 196 8781 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q429908}} '''Jihar Benue''' (do Binuwai) jiha ji la a bangare zoni ko dalla ga [[Nijeriya|Nigeria]], Andi miyya godom ga goru ye kimani su ala 4,253,641. Inko kidaya la angoyi ga soninshe 2006. Kirkiru jahar ya koga soninshe in 1976.(1) Jizani ga messe jihohi [[7]] ga kirkiran ga lokacin in boii, jahaye wantun suntoji koga fali Benue inko itaji Kogi in balau ga siro ga Nijeriya. Sunto Benue wantun asali ji koga kalma Bomtoid "Beer Noræ . Ma'ana ruwa na dabbar, Hippopotamus. Jiha gontan iyaka ga [[Nasarawa|jihar Nasarawa]] koga Arewa: [[Taraba|jihar Taraba]] ko dar [[jiha Kogi]] ko zoni [[Enugu|Enugu (jiha)]] ko aushi ko zoni: [[Ebonyi|jiha Ebonyi]] ga jihar [[cross River]] koga aushi ga kala iyaka ko woli ga woli, ga woli kamaru kaga kudu ko dar (3) miyya Tv, miyya idoma, miyya igede ga miyya Etodu la dowasu ga jihar. Siri birni jiha itaji Makurdi; (4) Benue jiha ji laga barka mara godon ya Maddi la aji kaffayi ga jahaye mana min Lemu. Mangoro, dankal, doya bido, odo surra, ela, kashau, shinkafa, duro, ga kwakwa manja, Jiha Benue wattun asali ji ko sashi modi la fodinnin ko yanki zoni, Najeriya' ko farko karni 20. Ga lokaciye aji unda yanki ye ga gundumar munshi kafun soninshe in 1918, ga lokaci ye zalan karinta ga dawwamanme Lamar in yanki kala Kogi Benue.(5) Jiha Benue wattun asali sunye ko Kogi Benue, kala kirkiran tun ita koga jiha Benue plateau koga soninshe 1976. Koga soninshe 1991 ne aga yanki Maddi yankuna koga jiha Benue ( yawanci yankuna yarenshe ighala) jam koga sassa jaha kwara beyi kirkira foyo jiha kogi.kala aji wena iyamurai ga yankuna la aji iya jaha ye mana dolinshe hukumomi 0bi 0ju ga messesu.aji karanta ga tilo yanki dalla Najeriya'" kala beyi soninshe yanki dalla Najeriya' la ko zoni Kogi Neja, Birni Otukpo, siri birni al'adu ga gudannarwa in miyya idoma aji unda to ga "tilo turum kala woli gwarzoye"(6) [[Samuel Ortom]] ne gwamna jaha jizani ga Benson Abounu ga matsayi mataimaki ni, tsappinsu Antun zabe su wolwoli [[All Progressive Congress|Jam'iya APC]] Kala koga sauyan sheka zuwa [[People Democratic Party|jam'iya PDP.]] ==Ɗiwwa== cslhmiiunck312s1kwbw8sc617d188y Bayelsa 0 456 8745 8744 2026-08-20T13:52:02Z Abu Sadeeq77 197 8745 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Diwwa == <references/> 0dniyyumtgnowj3q54jx35a4uh04rr3 8746 8745 2026-08-20T13:53:32Z Abu Sadeeq77 197 8746 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Diwwa == <references/> 3ie4igg66f6z1l02hhmjogz27zmeekg 8747 8746 2026-08-20T13:54:24Z Abu Sadeeq77 197 8747 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == == Diwwa == <references/> gbf51d12ss3p5v9r9ygcl73h94yvbpy 8748 8747 2026-08-20T13:58:05Z Abu Sadeeq77 197 /* Siyasa */ 8748 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Diwwa == <references/> ktl0h96p21xz3ql74fwc6negw4fgn1w 8749 8748 2026-08-20T14:02:57Z Abu Sadeeq77 197 /* Siyasa */ 8749 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Diwwa == <references/> fyrv75ij6z3nbgdhdexh6unz12qiavj 8751 8749 2026-08-20T18:00:03Z ~2026-45652-64 305 /* Ɗolle hukumomi */ 8751 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == == Diwwa == <references/> 3y0t49h6ysbnx26rc3uklxxy193hopp 8752 8751 2026-08-20T18:05:35Z ~2026-45652-64 305 8752 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. == Diwwa == <references/> po3stahhoa0kcl318zpfwkxef2n8dod 8754 8752 2026-08-20T18:10:34Z ~2026-45652-64 305 8754 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Diwwa == <references/> 1b7peqfd978xqd6jea15n8bf8oviqml 8755 8754 2026-08-20T18:12:18Z ~2026-45652-64 305 8755 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == == Diwwa == <references/> gm3utvolw31v1x5l5o218pipwh214vf 8756 8755 2026-08-20T18:29:28Z ~2026-45652-64 305 8756 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] == Diwwa == <references/> 0v9hbkc2zdayq8pyaafmd3qo6r3lsyd 8757 8756 2026-08-20T18:40:23Z ~2026-45652-64 305 8757 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. == Diwwa == <references/> ozf9h2ufm7tskxnr117p0ear6t83ei1 8758 8757 2026-08-20T18:46:21Z ~2026-45652-64 305 8758 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Diwwa == <references/> iiv4kebkrt521tx4b9r0clq8hif2i00 8759 8758 2026-08-20T18:47:47Z ~2026-45652-64 305 8759 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == == Diwwa == <references/> i3qkazrjtmtptskix0me261unxmgbey 8760 8759 2026-08-20T19:11:30Z ~2026-45652-64 305 8760 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Diwwa == <references/> 0mmwgq8055xr53ymrvb3oj70edwvy2k 8761 8760 2026-08-20T19:13:01Z ~2026-45652-64 305 8761 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == == Diwwa == <references/> hotnoyxilbrrfy7150k2pb3kseix10c 8762 8761 2026-08-20T19:32:50Z ~2026-45652-64 305 8762 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali == Diwwa == <references/> ncbvyahulwpsxhxmgymkpcfuw8oiq6n 8763 8762 2026-08-20T19:36:19Z ~2026-45652-64 305 8763 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala ginin Akassa Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Diwwa == <references/> tdp18n3ndgi4plwkt8c2y0ik6ajimr8 8764 8763 2026-08-20T19:37:20Z ~2026-45652-64 305 8764 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Diwwa == <references/> k68wgld6edbymg0x2gaizbww4f3karu 8765 8764 2026-08-20T19:39:15Z ~2026-45652-64 305 8765 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == == Diwwa == <references/> o4xfbxcz2qlft33v1z9glxzlen4u6i8 8766 8765 2026-08-20T19:47:59Z ~2026-45652-64 305 8766 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. == Diwwa == <references/> ms9nmlxltr7kub53d2jqlxz3b7zjru9 8767 8766 2026-08-20T19:51:45Z ~2026-45652-64 305 8767 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Diwwa == <references/> s7fc4oh1qduayyqffon8b3vfwy082zv 8768 8767 2026-08-20T19:55:06Z ~2026-45652-64 305 8768 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Diwwa == <references/> 785fdf77mn2f20qzsgmf2qtv0bdfodw 8769 8768 2026-08-20T19:57:11Z ~2026-45652-64 305 8769 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == == Diwwa == <references/> 23o8975r0y6gxhxt7w8uquowjhr422a 8770 8769 2026-08-20T20:08:16Z ~2026-45652-64 305 8770 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Diwwa == <references/> 4wwj4i7yfr10k86iis7ac6oi8wv1ret 8771 8770 2026-08-21T04:38:38Z ~2026-45741-65 310 8771 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == == Diwwa == <references/> 3jc30jwvj5x7gzpzt8ivx8stdwwzojn 8772 8771 2026-08-21T04:50:46Z ~2026-45741-65 310 8772 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == Emeyye matsala la wenani ga jiha bayelsa ji. Inko ita ako Ɓo Amma Atalanta. Indako zori amma teku ji, muhimmi dalili in ambaliya Amma ye. Ambaliya elentun matsala ga mi'yya godom Dara ga mi'yya. Lebeyi yalla ga Bayelsa Aji inner matsala ambaliya, kala ambaliya ye ya'tu inayi ga beyi Maddi mana , Ekeremor,Ijaw,Ko aushi, Sagbama,kolokumal/Opokuma ga kala Yenagoa la Aji fuskata matsala ga le soni yalla yaku doffa tsari Soli ishinma aga matsala la Aji alako ambaliya ga jiha ye in bayelsa. == Diwwa == <references/> 407h9d8bxihva2dpj64jgfshbbwt10i 8773 8772 2026-08-21T04:52:27Z ~2026-45741-65 310 8773 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == Emeyye matsala la wenani ga jiha bayelsa ji. Inko ita ako Ɓo Amma Atalanta. Indako zori amma teku ji, muhimmi dalili in ambaliya Amma ye. Ambaliya elentun matsala ga mi'yya godom Dara ga mi'yya. Lebeyi yalla ga Bayelsa Aji inner matsala ambaliya, kala ambaliya ye ya'tu inayi ga beyi Maddi mana , Ekeremor,Ijaw,Ko aushi, Sagbama,kolokumal/Opokuma ga kala Yenagoa la Aji fuskata matsala ga le soni yalla yaku doffa tsari Soli ishinma aga matsala la Aji alako ambaliya ga jiha ye in bayelsa. == Diwwa == <references/> 83rh1j7czozollt6g8jk87r306aldas 8774 8773 2026-08-21T04:53:26Z ~2026-45741-65 310 8774 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == Emeyye matsala la wenani ga jiha bayelsa ji. Inko ita ako Ɓo Amma Atalanta. Indako zori amma teku ji, muhimmi dalili in ambaliya Amma ye. Ambaliya elentun matsala ga mi'yya godom Dara ga mi'yya. Lebeyi yalla ga Bayelsa Aji inner matsala ambaliya, kala ambaliya ye ya'tu inayi ga beyi Maddi mana , Ekeremor,Ijaw,Ko aushi, Sagbama,kolokumal/Opokuma ga kala Yenagoa la Aji fuskata matsala ga le soni yalla yaku doffa tsari Soli ishinma aga matsala la Aji alako ambaliya ga jiha ye in bayelsa. ==Jubba mor == Diwwa == <references/> bfqy1ymrjr9orytod0ks2ydbu4q3gbe 8775 8774 2026-08-21T04:54:36Z ~2026-45741-65 310 8775 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == Emeyye matsala la wenani ga jiha bayelsa ji. Inko ita ako Ɓo Amma Atalanta. Indako zori amma teku ji, muhimmi dalili in ambaliya Amma ye. Ambaliya elentun matsala ga mi'yya godom Dara ga mi'yya. Lebeyi yalla ga Bayelsa Aji inner matsala ambaliya, kala ambaliya ye ya'tu inayi ga beyi Maddi mana , Ekeremor,Ijaw,Ko aushi, Sagbama,kolokumal/Opokuma ga kala Yenagoa la Aji fuskata matsala ga le soni yalla yaku doffa tsari Soli ishinma aga matsala la Aji alako ambaliya ga jiha ye in bayelsa. == Jubba mor == == Diwwa == <references/> 8oyct9avk9h3xb7psp6e3iz5mdkkbxo 8776 8775 2026-08-21T05:02:10Z ~2026-45741-65 310 8776 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == Emeyye matsala la wenani ga jiha bayelsa ji. Inko ita ako Ɓo Amma Atalanta. Indako zori amma teku ji, muhimmi dalili in ambaliya Amma ye. Ambaliya elentun matsala ga mi'yya godom Dara ga mi'yya. Lebeyi yalla ga Bayelsa Aji inner matsala ambaliya, kala ambaliya ye ya'tu inayi ga beyi Maddi mana , Ekeremor,Ijaw,Ko aushi, Sagbama,kolokumal/Opokuma ga kala Yenagoa la Aji fuskata matsala ga le soni yalla yaku doffa tsari Soli ishinma aga matsala la Aji alako ambaliya ga jiha ye in bayelsa. == Jubba mor == Emeyye muhimmi al'amari Modi ji la Aji alako matsala Beyi donno ga jiha bayelsa ga dalili Ruta kamfanoni Mor ga jiha bayelsa. Jubba mor aji alako matsala ga mala, halittu ga Amma, ga mi'yya kala le Foti yalla Aji sanarwa Udengs Eradiri labar jubba Mor ga jiha bayelsa, Niger Delta. == Diwwa == <references/> 7i8n4gfqpu2zkb2l8o9r4xtyzs1bp55 8777 8776 2026-08-21T05:07:44Z ~2026-45741-65 310 8777 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == Emeyye matsala la wenani ga jiha bayelsa ji. Inko ita ako Ɓo Amma Atalanta. Indako zori amma teku ji, muhimmi dalili in ambaliya Amma ye. Ambaliya elentun matsala ga mi'yya godom Dara ga mi'yya. Lebeyi yalla ga Bayelsa Aji inner matsala ambaliya, kala ambaliya ye ya'tu inayi ga beyi Maddi mana , Ekeremor,Ijaw,Ko aushi, Sagbama,kolokumal/Opokuma ga kala Yenagoa la Aji fuskata matsala ga le soni yalla yaku doffa tsari Soli ishinma aga matsala la Aji alako ambaliya ga jiha ye in bayelsa. == Jubba mor == Emeyye muhimmi al'amari Modi ji la Aji alako matsala Beyi donno ga jiha bayelsa ga dalili Ruta kamfanoni Mor ga jiha bayelsa. Jubba mor aji alako matsala ga mala, halittu ga Amma, ga mi'yya kala le Foti yalla Aji sanarwa Udengs Eradiri labar jubba Mor ga jiha bayelsa, Niger Delta. Mana yadda Aji forayi , ga kisato Kagita Ina mara ka ai girbi kawena Yan gollaka, do kadai Bo iwa kifi ka iwako godom, Amma honsene kagita Dina kabushi kawena lelensa. == Diwwa == <references/> m9o3ujvjl8o2yzy1s31ikdqoz0kcjs6 8778 8777 2026-08-21T05:11:55Z ~2026-45741-65 310 8778 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == Emeyye matsala la wenani ga jiha bayelsa ji. Inko ita ako Ɓo Amma Atalanta. Indako zori amma teku ji, muhimmi dalili in ambaliya Amma ye. Ambaliya elentun matsala ga mi'yya godom Dara ga mi'yya. Lebeyi yalla ga Bayelsa Aji inner matsala ambaliya, kala ambaliya ye ya'tu inayi ga beyi Maddi mana , Ekeremor,Ijaw,Ko aushi, Sagbama,kolokumal/Opokuma ga kala Yenagoa la Aji fuskata matsala ga le soni yalla yaku doffa tsari Soli ishinma aga matsala la Aji alako ambaliya ga jiha ye in bayelsa. == Jubba mor == Emeyye muhimmi al'amari Modi ji la Aji alako matsala Beyi donno ga jiha bayelsa ga dalili Ruta kamfanoni Mor ga jiha bayelsa. Jubba mor aji alako matsala ga mala, halittu ga Amma, ga mi'yya kala le Foti yalla Aji sanarwa Udengs Eradiri labar jubba Mor ga jiha bayelsa, Niger Delta. Mana yadda Aji forayi , ga kisato Kagita Ina mara ka ai girbi kawena Yan gollaka, do kadai Bo iwa kifi ka iwako godom, Amma honsene kagita Dina kabushi kawena lelensa. Matsala modi in beyi dono itaji pempeli la gonsa (Soot) , la godom mi'yya bayelsa Aji complaint mete agito yolla numfashi gonsa. == Diwwa == <references/> ip5cfwmz8tbs02w97et2pepciuu3jzm 8779 8778 2026-08-21T05:16:37Z ~2026-45741-65 310 8779 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == Emeyye matsala la wenani ga jiha bayelsa ji. Inko ita ako Ɓo Amma Atalanta. Indako zori amma teku ji, muhimmi dalili in ambaliya Amma ye. Ambaliya elentun matsala ga mi'yya godom Dara ga mi'yya. Lebeyi yalla ga Bayelsa Aji inner matsala ambaliya, kala ambaliya ye ya'tu inayi ga beyi Maddi mana , Ekeremor,Ijaw,Ko aushi, Sagbama,kolokumal/Opokuma ga kala Yenagoa la Aji fuskata matsala ga le soni yalla yaku doffa tsari Soli ishinma aga matsala la Aji alako ambaliya ga jiha ye in bayelsa. == Jubba mor == Emeyye muhimmi al'amari Modi ji la Aji alako matsala Beyi donno ga jiha bayelsa ga dalili Ruta kamfanoni Mor ga jiha bayelsa. Jubba mor aji alako matsala ga mala, halittu ga Amma, ga mi'yya kala le Foti yalla Aji sanarwa Udengs Eradiri labar jubba Mor ga jiha bayelsa, Niger Delta. Mana yadda Aji forayi , ga kisato Kagita Ina mara ka ai girbi kawena Yan gollaka, do kadai Bo iwa kifi ka iwako godom, Amma honsene kagita Dina kabushi kawena lelensa. Matsala modi in beyi dono itaji pempeli la gonsa (Soot) , la godom mi'yya bayelsa Aji complaint mete agito yolla numfashi gonsa. Amma ga soni (2018) anin dodo antum amfani ga take "Save Rivers from this Soot of death" wato a kiyaye Amma ga moto Soot, ga shaf beyi la Amma tiwoyi. == Diwwa == <references/> 03tprtoziofko07ae037tgy1khw8lpw 8780 8779 2026-08-21T05:46:48Z Usmaney01 138 8780 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == Emeyye matsala la wenani ga jiha bayelsa ji. Inko ita ako Ɓo Amma Atalanta. Indako zori amma teku ji, muhimmi dalili in ambaliya Amma ye. Ambaliya elentun matsala ga mi'yya godom Dara ga mi'yya. Lebeyi yalla ga Bayelsa Aji inner matsala ambaliya, kala ambaliya ye ya'tu inayi ga beyi Maddi mana , Ekeremor,Ijaw,Ko aushi, Sagbama,kolokumal/Opokuma ga kala Yenagoa la Aji fuskata matsala ga le soni yalla yaku doffa tsari Soli ishinma aga matsala la Aji alako ambaliya ga jiha ye in bayelsa. == Jubba mor == Emeyye muhimmi al'amari Modi ji la Aji alako matsala Beyi donno ga jiha bayelsa ga dalili Ruta kamfanoni Mor ga jiha bayelsa. Jubba mor aji alako matsala ga mala, halittu ga Amma, ga mi'yya kala le Foti yalla Aji sanarwa Udengs Eradiri labar jubba Mor ga jiha bayelsa, Niger Delta. Mana yadda Aji forayi , ga kisato Kagita Ina mara ka ai girbi kawena Yan gollaka, do kadai Bo iwa kifi ka iwako godom, Amma honsene kagita Dina kabushi kawena lelensa. Matsala modi in beyi dono itaji pempeli la gonsa (Soot) , la godom mi'yya bayelsa Aji complaint mete agito yolla numfashi gonsa. Amma ga soni (2018) anin dodo antum amfani ga take "Save Rivers from this Soot of death" wato a kiyaye Amma ga moto Soot, ga shaf beyi la Amma tiwoyi. == Diwwa == {{reflist|4}} 6ddq55rfdz4nnsw7cc56fh90xwyniaq 8784 8780 2026-08-21T11:53:15Z Abu Sadeeq77 197 8784 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == Emeyye matsala la wenani ga jiha bayelsa ji. Inko ita ako Ɓo Amma Atalanta. Indako zori amma teku ji, muhimmi dalili in ambaliya Amma ye. Ambaliya elentun matsala ga mi'yya godom Dara ga mi'yya. Lebeyi yalla ga Bayelsa Aji inner matsala ambaliya, kala ambaliya ye ya'tu inayi ga beyi Maddi mana , Ekeremor,Ijaw,Ko aushi, Sagbama,kolokumal/Opokuma ga kala Yenagoa la Aji fuskata matsala ga le soni yalla yaku doffa tsari Soli ishinma aga matsala la Aji alako ambaliya ga jiha ye in bayelsa. == Jubba mor == Emeyye muhimmi al'amari Modi ji la Aji alako matsala Beyi donno ga jiha bayelsa ga dalili Ruta kamfanoni Mor ga jiha bayelsa. Jubba mor aji alako matsala ga mala, halittu ga Amma, ga mi'yya kala le Foti yalla Aji sanarwa Udengs Eradiri labar jubba Mor ga jiha bayelsa, Niger Delta. Mana yadda Aji forayi , ga kisato Kagita Ina mara ka ai girbi kawena Yan gollaka, do kadai Bo iwa kifi ka iwako godom, Amma honsene kagita Dina kabushi kawena lelensa. Matsala modi in beyi dono itaji pempeli la gonsa (Soot) , la godom mi'yya bayelsa Aji complaint mete agito yolla numfashi gonsa. Amma ga soni (2018) anin dodo antum amfani ga take "Save Rivers from this Soot of death" wato a kiyaye Amma ga moto Soot, ga shaf beyi la Amma tiwoyi. == Ilimi == == Diwwa == {{reflist|4}} lrwdgwvsskukjfyifvp59z9oouxd2gh 8785 8784 2026-08-21T11:56:29Z Abu Sadeeq77 197 8785 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == Emeyye matsala la wenani ga jiha bayelsa ji. Inko ita ako Ɓo Amma Atalanta. Indako zori amma teku ji, muhimmi dalili in ambaliya Amma ye. Ambaliya elentun matsala ga mi'yya godom Dara ga mi'yya. Lebeyi yalla ga Bayelsa Aji inner matsala ambaliya, kala ambaliya ye ya'tu inayi ga beyi Maddi mana , Ekeremor,Ijaw,Ko aushi, Sagbama,kolokumal/Opokuma ga kala Yenagoa la Aji fuskata matsala ga le soni yalla yaku doffa tsari Soli ishinma aga matsala la Aji alako ambaliya ga jiha ye in bayelsa. == Jubba mor == Emeyye muhimmi al'amari Modi ji la Aji alako matsala Beyi donno ga jiha bayelsa ga dalili Ruta kamfanoni Mor ga jiha bayelsa. Jubba mor aji alako matsala ga mala, halittu ga Amma, ga mi'yya kala le Foti yalla Aji sanarwa Udengs Eradiri labar jubba Mor ga jiha bayelsa, Niger Delta. Mana yadda Aji forayi , ga kisato Kagita Ina mara ka ai girbi kawena Yan gollaka, do kadai Bo iwa kifi ka iwako godom, Amma honsene kagita Dina kabushi kawena lelensa. Matsala modi in beyi dono itaji pempeli la gonsa (Soot) , la godom mi'yya bayelsa Aji complaint mete agito yolla numfashi gonsa. Amma ga soni (2018) anin dodo antum amfani ga take "Save Rivers from this Soot of death" wato a kiyaye Amma ga moto Soot, ga shaf beyi la Amma tiwoyi. == Ilimi == Jiha Bayelsa Andi makarantu mataki daban daban la Aji ona ilmi ga godom mi'yya jiha ye. == Diwwa == {{reflist|4}} k7hpgptqkdi2fzm0z0fqivlxb3i6ao8 8786 8785 2026-08-21T11:57:52Z Abu Sadeeq77 197 8786 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q532153}} '''Bayelsa''' Woli Bayelsa eta a fayta gudi fayta gudin [[Nijeriya]], ita a tene Dai Dai Dalla beyi [[Niger]] Delta.<ref>"Yenagoa | Location, Facts, & Population". ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2021-09-11.</ref><ref name=":0">"Bayelsa – History & Culture – Bayelsa State Government". Retrieved 2021-09-11.</ref> Zan tan woli Bayelsa ye gaga Soni Dubu Modi Ga Dalma ɓonum Ga bacchi Modi(1996),<ref>"Bayelsa State". ''[[BBC]] News Pidgin''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ke foɗin tango Koji woli Rivers.<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian [[Nigeria]] News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> mammeye zowwo faruye wentan Koga woli Yaa Onan go foyo Ga woliye.  Gontattuk kodoki Ga woli Rivers<ref>"Rivers state Archives". ''The Guardian Nigeria News - [[Nigeria]] and World News''. Retrieved 2022-03-06.</ref> Ko fayta Darr, gake woli Delta Ko Zoni, beyila Aushi Atalanta tattuk beyi ye lo gudi Ga woli ye. Woli bayelsa itaga Siri woli Kimani kilomita 10,773kmaq, inko she majjito jiha Laga karanci fili ga Nigeria. Kala itaga godom mi'yya Kimani 2,394,725, (kiyasi in 2016) shiyasa itaji jiha Laga mi'yya sosai sa. Siri birni jiha ye itaji Yenagoa . Douye Diri ji gwamna jiha ye soni in 2022. Antaimika ni ishinji Lawrence Ewrudjakpo. Dottawa jiha ye gontango gamin, Goodluck Jonathan, David Clark Ben Murray Bruce, Emmanuel paulker Izibefien ga Even Foster Ogola. Ga sanadiya kasantuwato ga yanki Niger Delta, Jiha Bayelsa mamayantun Andi ga Kogi ga Amma. Kala shaf goruye amma ji. Inko she shiyasa itaga tinadom sosae sa ko Ina goggo titi. Aji amfani ga Harshe Ijaw ga lema au ga jiha ye jizani ga Messe harsuna mana Isoko ga Urhobo ga manshi kyauyuka jiha ye. Bukukuwa Bayelsa Itaga dolinshe hukumomi 8: Ekeremor, kolokumal Opokuma,Yenagoa, Nemba,Ogabia, Sagbama,hi brassa ga kala ijaw aushi. Bayelsa kasantu boni ga mi'yya Urhabo ga dole Hukuma Sagbama. Ga dalili kasantu ga yanki Dara Mor fetur Niger Delta tattali dara jiha bayelsa ta allakan gako she Mor fetur ga maikata tacayi . Yanki Oloibiri Oilfield beyila zalan oppa Mor fetur ga Nigeria. Jamji zuwa soni 2015, kiyastan gako Aji wena Kashi 30_40% in Mor fetur ga Nigeria. Aji Ina lakabi ga jiha ye ga sun "Glory of all lands " jamji itaga tafki gas la siri ga Nigeria (18 trillion cubic). Shaf Andi Siri bozo Mor fetur kala Aji kokari Ko beyi Tina Dom tattali dara woli, yakul itu godaom ga jiha jamji ga yakul beyi Dono. Ko fesako Mor fetur. == Siyasa == Ko soni in 2020 zuwa soni 2023, Douye Diri ji gwamna jiha ye ga yayila, Lawrence Ewrudjakpo Aji taimika ni. == Ɗolle hukumomi == # Brass # Ekeremor # Kolo kuma/okopuma # Nembe # Ogbia # Sagbana # Southerm ijew # Yenagua == Beyi == Bayelsa ita aga jahohi aushi Nigeria, jiha ye a tene Dalla Niger Delta. Fodan jiha Bayelsa Koga jiha Rivers, kala Aji Koga foyo jihohi Nigeria. Jiha Bayelsa gontan iyaka ga jiha Rivers Koga Dar, jiha Delta (jiha) Koga zoni, ga yayi ga Amma Atalanta mamayantun yanki aushi jiha ye. == Tarihi == Ga karni in 20th, bukatu in wena Poyo jiha ga harshen Ijaw ga rinjaye ga yankin Monani ga Niger Delta. Ga Dalla soni in 1941, zuwa in 1956, kafan kungiyoyi godom la aji ona goyon bayan wena jiha in Miy'ya Ijaw ga yankin aushi Najeriya. Isaac Adaka Boro, modi shahararren an gwagwarmayar Ijaw ga soni in 1960, la layannin ga Oloibiri itu yinkurin ikirarin "Jimhoriyar Mi'yya Niger Delta ("Niger Delta Peoples Republic") ga soni in 1966.Shugaba woli in mulkin mallaka Sani Abacha ji kirkiru Jihar Bayelsa Koga Jihar Rivers ga Foti modi 1, ga Tere Oktoban, soni in 1966. Wantun asalin sun koga haruffa in farko in sun dolinshe hukumomin in: Brass LGA (BALGA), Yenagoa LGA (YELGA) ga kala Sagbama LGA (SALGA).[19] Ga Foti 20 , ga Tere disamba soni in 1999, ji sojoji Nigeria kaddiman ga yella monannin ga Moto kiyashin odi. Aji kokonto ainihi godom mi'yya la mottanjisu, shafga she , Nnimmo Bassey, Siri Darekta in Hakki Harkoki beyi Dono, foru gako soja fetila tajiya guda 2500 ji la mottan jisu. Gako zaizaya woli ga jiha ye ga dalili beyi Ruta mor petur antun zanga-zanga godom mana min "Rise for Bayelsa" la antungo inko inganta wena Amma senayi ga yankuna la dole. Koga soni in 2019, ji Gwamnati jiha Bayelsa zalan zauwa Gwagwarmaya wena ga mafita dangane ga matsaloli gurbata beyi Dono ga jiha ye. == Tattali Dara == Jiha ye ita aga jiha Laga barka Mor fetur ga Nigeria. Ga dalili she Andi godom Mor fetur ga jiha ye. Shfaga jiha ye itaga Dara Mor. Jiha Andi wena karanci wena dodo Koga kasafi Mor fetur ga dalili yakul daidaito ga tsari kasafi Koga Gwamnati woli. == Yanayi woli == Bayelsa la zagayeni ga Amma fali ga kala korama. Yankuna jiha ye godom kiwiyasu ga Amma inko she a giyta riskasu Ko tituna sa. Andi Gandu mala in "Edumanom Forest Reserve" ga jiha . Yan Tere Yuli soni in 2008 , inko innan Bido chimpanzee in tetteke itaji Niger Delta. Messe muhimma birni boii yengola Aji gonta ga: Akassa , Lobia Amassoma (the home of the Niger Delta University), Eniwari , Ekeremor, Aliebiri , peretoru , Twon-Brass Egwema -Brass, Kaiama, Nembe, Odi, Ogabia , Okpoama, Brass Oporoma, Korokorosei, Otuan, Koroama, Okorobiri, Obunagha, Ogboloma, Sagbama, Olugbobiri, peremabiri, Ekowe, ga kala swali. Andi kala solu Lighthouse la a tene Yan soni in 1910. == Harsuna == Asali Harshe la Aji amfa ga ishin ishinji Harsha ijew , jizani ga Ɓo Kolukuma, mein, Bomu, Nemba , Epie-Atisa, ga kala Ogbia. Mana de ga Messe jihohi Nigeria, Turanci ji Harshe Gwamnati jiha ye. Jeri harsuna jiha Bayelsa dangane ga dolinshe hukumomi LGA la Aji amfa ga mete. :<ref name="e22">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|title=Nigeria|work=Ethnologue|edition=22|access-date=2020-01-10}}</ref> [[File:Izon-tubos.jpg|300px|thumb|Ekeremor, Bayelsa State]] {| class="wikitable" ! LGA !! Languages |- | Brass || Abureni; Southeast Ijo; Ogbia; Kugbo |- | Ekeremor || Izon |- | Kolokuma Opokuma || Izon |- | Nembe || Abureni; Southeast Ijo. Izon (Ijaw) |- | Ogbia || Abureni; Southeast Ijo; Odual; Ogbia; Oruma |- | Sagbama || Biseni; Isoko; Izon; Ogbah; Okodia; Urhobo |- | Ijaw ta Kudu || Southeast Ijo; Izon |- | Yenagoa || Engenni; Epie; Izon; Ekpeye |} == Matsala Beyi Dono == == Penpeli la gonsa == Eme Bu'um Olloki ji la Aji Indo inko dalili bokka Mor fetur gako ka'ida sa (aji undani ga gargaji "Osi Kpo). La mugaye sinadarai Aji yellako yakul lafiya mana fada huhu, ga mala, matsaloli Dishi, matsala Sena penpeli ga Messe su. Agita inne Messe illolito mana Gurbacewa penpeli, Amma ga woli la she aji yollako moto Mi'yya, ga tsirrai, ga dabbobi. == Ambaliya Amma == Emeyye matsala la wenani ga jiha bayelsa ji. Inko ita ako Ɓo Amma Atalanta. Indako zori amma teku ji, muhimmi dalili in ambaliya Amma ye. Ambaliya elentun matsala ga mi'yya godom Dara ga mi'yya. Lebeyi yalla ga Bayelsa Aji inner matsala ambaliya, kala ambaliya ye ya'tu inayi ga beyi Maddi mana , Ekeremor,Ijaw,Ko aushi, Sagbama,kolokumal/Opokuma ga kala Yenagoa la Aji fuskata matsala ga le soni yalla yaku doffa tsari Soli ishinma aga matsala la Aji alako ambaliya ga jiha ye in bayelsa. == Jubba mor == Emeyye muhimmi al'amari Modi ji la Aji alako matsala Beyi donno ga jiha bayelsa ga dalili Ruta kamfanoni Mor ga jiha bayelsa. Jubba mor aji alako matsala ga mala, halittu ga Amma, ga mi'yya kala le Foti yalla Aji sanarwa Udengs Eradiri labar jubba Mor ga jiha bayelsa, Niger Delta. Mana yadda Aji forayi , ga kisato Kagita Ina mara ka ai girbi kawena Yan gollaka, do kadai Bo iwa kifi ka iwako godom, Amma honsene kagita Dina kabushi kawena lelensa. Matsala modi in beyi dono itaji pempeli la gonsa (Soot) , la godom mi'yya bayelsa Aji complaint mete agito yolla numfashi gonsa. Amma ga soni (2018) anin dodo antum amfani ga take "Save Rivers from this Soot of death" wato a kiyaye Amma ga moto Soot, ga shaf beyi la Amma tiwoyi. == Ilimi == Jiha Bayelsa Andi makarantu mataki daban daban la Aji ona ilmi ga godom mi'yya jiha ye. == Jami'o i == == Diwwa == {{reflist|4}} 5mtvb39qfmrixumg6s762a1zr27gotk Jiha Yobe 0 627 8782 5273 2026-08-21T11:48:30Z WikiBayer 260 Entferne {{INTERWIKI|Q682777}} 8782 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | image_skyline = [[Fayil:Round about jpg.jpg|280px]]<br>[[Fayil:Oasis amid the Sahel in Yobe State Nigeria.jpg|280px]] | name = Yobe State | native_name = Jiha Yobe | settlement_type = [[Jiha ga Nijeriya|Jiha]] | image_flag = Flag of Yobe State.svg | image_coat = Yobe State Government.png | emblem_type = Seal | image_map = Nigeria Yobe State map.svg | mapframe = <mapframe height="300" width="300" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "ids": "Q682777" } </mapframe> | country = Nigeria | government_body = Government of Yobe state | established_event = Date created | established_date = 27 August 1991 | established_event2 = Capital | established_date2 = Damaturu | leader_title = Governor | leader_name = Mai Mala Buni (APC) | leader2_title = Deputy governor | leader2_name = Idi Barde Gubana (APC) | area_sq_km = 45,502 km<sup>2</sup> | area_sq_mi = 17,568 sq mi }} '''Yobe''' aga lardi laa a esoto ga Gudi (North East) ga ga woli lardi [[Nijeriya]] anjeriyaa. Ita ga hukuma kossu dir bawulo (17) ko gasu harga Fikka. Esse mate: [[Bade]], [[Bursari]], [[Damaturu]], [[Fika]], [[Fune]], [[Geidam]], [[Gujba]], [[Jakusko]], [[Karasuwa]], [[Machina]], [[Nangere]], [[Nguru]], [[Potiskum]], [[Tarmowa]], [[Yunusari]], [[Yusufari]] ga [[Gulani]]. === Lardi === Woli lardi Lanjeriyaa ==Ahre Lardi Yobe== # [[Kanuri]] # [[Filanti|Fulani]] # [[Hausa]] # [[Babur]] # [[Bole language|Bole]] # [[Shuwa]] # [[Karai-karai|Karai karai]] # [[Ngzim]] # [[Ngamo]] == Ɗiwwa == 3pdowfusgedch9lv7mq8x4mu7af04fd Potiskum 0 760 8783 8003 2026-08-21T11:48:31Z WikiBayer 260 Entferne {{INTERWIKI|Q3309364}} 8783 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Potiskum | image_skyline = [[Fayil:Cattle in Potiskum cattle market.jpg|150px]][[Fayil:Savannah Road.jpg|130px]]<br>[[Fayil:Kasuwar potiskum.jpg|147px]][[Fayil:Goat and sheep market in potiskum.jpg|133px]] | settlement_type = [[Local government areas ga Nijeriya|LGA]] and town | mapframe = <mapframe height="300" width="300" align="center" text="Location of Potiskum LGA"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "ids": "Q3309364" } </mapframe> | country = Nigeria }} '''Pataskum''' dai ishiji goru in siri ga gah [[Jiha Yobe|Yobe]] nko wayon la mate ga ishin in goma, ke mata alako karai in foyo, ke mate goma ga miyya la feten koh goru [[Borno]], [[Jigawa]], [[kano]], [[Bauchi]], ga [[Gombe]] gama oli maddi koh fewe [[Nijeriya]] mana min [[Nijar]] ga [[Chadi]] ga [[Kamaru]] ga [[Benin]] ga jamforiya [[Afirka|Afrika]] in dalla mate ga sara in goma in siri ga gefe awshi la ita ga goru pataskumo ke mate ga bai in asse ga ga [[Nijeriya]]. Bani moi [[Fika]] ke aga goruye.<ref>https://www.manpower.com.ng/places/lga/794/potiskum</ref> ''Pataskumo'' gorrun la mate a kumo Bo su mana guzumayi, ga karkayi, ga afinayi, ga biya [[Fika]], ga Filata. Bani moi Fikka ke aga goruye. ==Goma komshine in Pataskum== Pataskum dai ishiji goru in siri ga gah yobe la ita ga goggo goma daban daban ga gah [[Yobe]] ita ga goma uwwa,komshine in siri ga gah [[Afrika]] ke ita ji in siri ga awshi afrika, mateji ke a mecce ga komshine sosai ga gah [[Nijeriya]] mana min [[Enugu|Inugu]], [[Legas]], [[Wari]], fatacot, ga messe in andi. == Ahre == * [[Karai-karai]] * [[Ngizum]] * [[Harshe Bole|Bole]] * [[Ngamo]] * [[Hausa]] * [[Babur]] * [[Filanti|Fulani]] * [[Kanuri]] * [[Tangale]] * [[Yuruba]] ==Mikkya in asse ga gah guru Pataskumo== # Lamba Shua'ibu # Alhaji Idi Wadina Lailai # Alhaji Baba Adi # Alhaji Baba Gimba # [[Adamu Maina Waziri|Alhaji Adamu Maina Waziri]] # [[Adamu Chiroma|Alhaji Adamu Chiroma]] # [[Fatsuma Talba|Hajiya Fatsuma Talba]] # Hajiya A,e mai Katangan nera # Alhaji Adamu Bazuwa # Alhaji kwalo # Alhaji Mai Dirmi # Alhaji Guza # Hakimi Garba na malam madi # Hajiya Uwani Bajoga # Alhaji Musa Lawan # Alhaji bakoji # Alhaji Hassan Rimi Dan Malikin potiskum # Alhaji Ummaru Aljan (AUM) # Alhaji Mamman Fara-Fara # Alhaji Adamu Sale Kusulwa # Alhaji Adamun Mama # Hakimi salisu auwal # Dan baba galda # Alhaji Hassan dabare santurakin tikau # [[Ibrahim Mohammed Bomai|Ibrahim Muhammad Bomai]] # muhammed Hassan dambu # Alhaji Ibrahim Dan Fulani # baradan potiskum # Alhaji wammi nahuta # Alhaji Salisu Mutari == Ɗiwwa == m4uejy6tak5zmxpzj8xn6ch16kiomfh